خانه | فرهنگ،‌ هنر و ادبيات | ميراث‌فرهنگی و رسوم ملل

"خدا دنیا را آفرید و هلندی‌ها، هلند را"

جمعه, 1390-11-21 08:29
نسخه قابل چاپنسخه قابل چاپ
گردشی در موزه ملی دریانوری هلند
پژمان اکبرزاده *

پژمان اکبرزاده- "خدا دنیا را آفرید و هلندی‌ها، هلند را!" روشن نیست که این سخن معروف و کهن در هلند از کیست ولی از حقیقت، چندان فاصله ندارد.

در ذهن مردم دنیا، نام هلند با آب، سد و دریانوردی مترادف شده است. تلاش‌های مردم این کشور برای ایجاد خشکی از یک سو مایه افتخار خودشان شده و از سویی موضوع داستان‌ها و افسانه‌های گوناگون که در خارج از مرزهای این کشور هم شنیده می‌شود. داستان پتروس فداکار که با قرار دادن انگشت‌اش در سوراخ ایجاد شده از سد، مانع از نابود شدن سرزمین می‌شود تنها یک نمونه از این داستان‌هاست؛ داستانی خیالی که حتا به کتاب‌های درسی دبستان در ایران هم راه پیدا کرده بود.

 

ولی دست و پنجه نرم کردن هلندی‌ها با امواج سهمگینی که خاک سست کشورشان را هدف قرار می‌دهد اینگونه شاعرانه و رمانتیک نبوده است. . سیل سهمگین ۱۹۵۳ که حتا فیلمی هم بر اساس آن ساخته شده، یکی از تلخ‌ترین تجربه‌های مردم هلند در این زمینه است. سیلی که صدها خاکریز در استان جنوبی "زیلاند" را از میان برد و بیش از ۱۸۰۰ کشته برجای گذاشت.

 

با این‌همه، پیوند هلند با دریا تنها به مهار آب و خشک کردن زمین برای زندگی محدود نمی‌شود. بازرگانان هلندی از صدها سال پیش با کشتی، راهی سرزمین‌هایی می‌شدند که نسبت به موقعیت جغرافیایی کشورشان، در آن سوی کُره قرار داشت. کمپانی هند شرقی که در هلند با نام VOC شناخته می‌شود در واقع جزیی از تاریخ و هویت هلند به شمار می‌رود.

 

این کمپانی گرچه عموماَ از بابت فعالیت در مناطق حاره‍ای مانند اندونزی شهرت دارد اما در خلیج پارس و ایران هم حضور داشته است. VOC حتا در اصفهان، پایتخت ایران در دوران صفویان، دفتری داشت که با حمله افغان‌ها به ایران در سال ۱۷۲۲ میلادی برچیده شد.

 

به هلند بازگردیم! به موزه ملی دریانوردی در آمستردام؛ موزه‌ای که در سال ۱۹۷۳ فعالیت خود را آغاز کرده ولی بنایی که در آن جای گرفته در سال ۱۶۵۶ میلادی توسط دانیل استارپرت، معمار هلندی ساخته شده است؛ بنایی که یادگاری از شکوفاترین دوران سیاسی-اقتصادی هلند است، دورانی که از آن به‌عنوان Dutch Golden Age یا "دوران طلایی هلند" نام برده می‌شود.

 

موزه ملی دریانوردی هلند که به زبان هلندی، het Scheepvaartmuseum نامیده می‌شود تا سال ۲۰۰۷ به فعالیت‌های عادی‌اش در آمستردام ادامه داد؛ برای نمایش ماکت‌های کشتی‌ها و اسکله‌های هلند، نقشه‌ها، اشیاء مورد کاربرد در کشتی‌های قدیمی، نشان‌ها و ...

 

موزه در سال ۲۰۰۷ برای نوسازی و تجدید سازمان بنیادین، بسته شد. این کار، چهار سال زمان بُرد و چندی پیش با حضور ملکه هلند "بئاتریکس" بازگشایی شد. به این بهانه، مراسم باشکوهی همراه با آتش‌بازی برگزار شد و رسانه‌ها نیز به گستردگی این رویداد فرهنگی را پوشش دادند.

 

در جریان نوسازی، نه تنها ساختمان موزه، ترمیم و مجهز شده، بلکه بخش‌های آموزشی گوناگون هم به موزه افزوده شده است؛ بخش‌هایی که در طراحی بسیاری از آنها، کودکان مد نظر بوده‌اند: نقشه‌هایی پُرنور، بازی‌هایی با ابراز دریانوردی، فیلم‌هایی که دائماَ در حال پخش‌اند و ایجاد چند وسیله بازی با الهام از فضای دریا، تنها چند نمونه از این ابتکارات هستند. در فیلم‌ها برای بازسازی دوران شکوفای کشتی‌رانی هلندی‌ها از شماری از سرشناس‌ترین هنرپیشه‌های هلندی برای روایت کردن داستان‌ها و پوشیدن لباس‌های آن دوران استفاده شده و تالارهای کوچک و ویژه‌ای برای پخش داستان‌ها و نمایش‌هایی با موضوع دریا برای کودکان ساخته شده است.
 

افزودن چنین طرح‌هایی به موزه دریانوردی، به شدت مورد استقبال قرار گرفته، نه‌تنها مدارس هلندی، گروه گروه از دانش‌آموزان را برای بازدید به این موزه می‌آورند، بلکه خانواده‌های هلندی نیز در بسیاری موارد با فرزاندشان راهی موزه دریانوردی می‌شوند و موزه هم مانند دیگر مراکز فرهنگی-اجتماعی کشور، تسهیلات ویژه‌ای برای کودکان قایل می‌شود.

 

موزه دریانوردی به جز ساختمانی که در چهار سوی جغرافیایی (شمال، جنوب، خاوری و باختری) پذیرای بازدیدکنندگان است یک کشتی در کنار ساختمان را نیز دربر می‌گیرد.

 

در این کشتی، فضای کشتی‌های سده هفدهم با وسایل مربوط به آن دوران، بازسازی شده است. از ابزار دریانوردی کهن گرفته تا میز غذای دریانوردان، محل خواب، اسلحه‌‌ها و ... عرشه کشتی نیز با چشم‌اندازی به سوی ساختمان باشکوه کلیسای نیکلاس، رودخانهء کنار شهر و موزه هنرهای مدرن، گردشگران را مدتها ایستاده نگه می‌دارد.

 

موزه ملی دریانوردی هلند در بایگانی خود، از ایران نیز یادگارهایی دارد؛ از آن‌ جمله، نشان افتخاری "شیر و خورشید ایران" که در حدود دهه ۱۹۲۰ به یکی از نظامیان هلندی در تهران اهداء شده است.

 

* ایمیل تهیه‌کننده: pejman@radiozamaneh.com

   عکس‌ها: "زمانه"

 

Share this
Share/Save/Bookmark

با سلام. سالهاست که من در این سرزمین پناه گرفته ام واز سخت کوشی این مردم درمبارزه با طبیعت لذت میبرم واز اینکه همه مشکلات را با چشم خوشبینی ومثبت نگاه میکنند افرین میگویم . بی دلیل نیست که سال گذشته بعنوان سومین کشور جهان با احساس خوشبختی انتخاب شده اند. تاریخ روابط ایران وهلند به بیش از سیصدسال گذشته برمیگردد به زمان شاه عباس کبیر که خود پادشاهی مقتدر وتاجر پیشه بود. هلندیها با همین کشتیهائی که شما اوصاف انرا فرموده اید وارد خلیج فارس شدند ودر سواحل بوشهر پهلو گرفتند ونماینده پیش کلانتر فرستادند که ما تاجریم وبرای تجارت ابریشم امده ایم ! کلانتر بوشهر پاسخ داد: تاجر که با توپخانه وتفنگ نمی اید؟! القصه!!رابطه برقرار شد. ولی کار مشکل شد چونکه ابریشم میگرفتند ولی پول نقد نمیدادند! کار به دربار شاه رسید وفرمود تامقابله به مثل شود ! نماینده هلند چندین ماه در دربار شاه سرگردان وبی جواب ماند! او به بوشهر برگشت ودستور داد تا شهر را به گلوله گرفتند! و به تنگه هرمز رفتند واین ابراهه را بستند !! وهلند اولین کشوریست که تنگه هرمز را بست !. وبعدا در جزیره خارگ مستقر شدند وقلعه ای ساختند که هنوز هم اثار ان پا برجاست . عاقبت میر مهنا نامی که به دزد دریائی شهرت یافته ! کمر همت بست وشب میلاد مسیح که اهل قلعه مست بودند برانها فرود امدند وبدون انکه به کسی اسیب برسانند اهل قلعه را سوار یک کشتی کرده وروانه کردند وخود قلعه وچهار ناو جنگی را تصرف کردند . من از سرگذشت وعاقبت کار میر مهنا هیچ اطلاعی ندارم ! اگر کسی من را یاری دهد سپاس میگویم .

ارسال کردن دیدگاه جدید

محتویات این فیلد به صورت شخصی نگهداری می شود و در محلی از سایت نمایش داده نمی شود.

نظر شما پس از تایید دبیر وب‌سایت منتشر می‌شود.

لطفا به زبان فارسی کامنت بگذارید.
برای نوشتن به زبان فارسی می توانید از ادیتور زمانه استفاده کنید.

کامنتهایی که حاوی اتهام، توهین و یا حمله شخصی باشد هرز محسوب می شود و
منتشر نخواهد شد.

 

لینک به ادیتور زمانه:         

برای عبور از سد فیلترینگ

پرونده ۱۳۹۱ / چشم‌انداز ۱۳۹۲

مشخصات تازه دریافت برنامه های رادیو زمانه  از ماهواره:

ماهواره  :Eutelsat

هفت درجه شرقی

پولاریزاسیون افقی 

سیمبول ریت ۲۲

فرکانس ۱۰۷۲۱مگاهرتز

همیاران ما