یوکیا آمانو

اگر بغداد به نتیجه نرسد؟

Thu, 24 May 2012 10:36:45 +0000

حمید مافی

حمید مافی - ایران و گروه ۵+۱ یک‌بار دیگر بر سر میز مذاکره نشسته‌اند تا مهره‌های بازی شطرنج هسته‌ای را حرکت دهند، بازی که به نظر می‌رسد این بار هیچ یک تمایلی ندارند تا از آن دست خالی بازگردند. شاید بهترین حالت برای هر دو طرف این باشد که کسی دیگری را کیش و مات نکند و امتیاز‌ها به صورت عادلانه بدون این که طرف مقابل را دلگیر و دلسرد کند، تقسیم شود و هر دو طرف رضایت دهند که همچنان دیگر بر سر یک میز بنشینند.

پس از نشست استانبول که نزدیک به یک ماه پیش برگزار شد، هر دو طرف پیام‌های مثبتی را برای تمایل به داد و ستد امتیاز منتقل کردند تا نشان دهند که بیش از پیش به گفت‌و‌گو‌ها امید بسته‌اند. ایران به ادامه مذاکرات در بغداد رضایت داد و کشورهای غربی هم آن‌گونه که اخبار منتشر شده پس از نشست استانبول نشان داد، حاضر شدند که حق غنی‌سازی تا پنج درصد را برای ایران به رسمیت بشناسند.

کشورهای غربی در اقدامی غیرمستقیم اجازه دادند که دو پیمانکار انگلیسی راهی پروژه‌های نفتی ایران شوند و یک شرکت بیمه در انگلیس اعلام کرد که کشتی‌های حامل نفت ایران را بیمه خواهد کرد. این دو پیام مثبت در شرایطی منتشر شد که تحریم‌های گسترده کشورهای اروپایی و آمریکا علیه ایران، حمل و نقل نفت ایران را با مشکل‌های بسیاری روبه‌رو کرده بود.

پس از آن که کشورهای غربی اعلام کردند شرکت‌های بیمه‌ای را که نفت‌کش‌های حامل نفت ایران را بیمه کنند با جریمه‌های سنگین تنبیه خواهند کرد، یک شرکت چینی با هشت برابر قیمت، بیمه نفت‌کش‌های حامل نفت ایران را عهده‌دار شد. در این شرایط اعلام رضایت انگلیس برای بیمه نفت‌کش‌های ایرانی، پیامی مستقیم به ایران بود تا طرف ایرانی متوجه شود که می‌تواند در گفت‌و‌گو‌ها از فشارهای اقتصادی نجات یابد.

وضعیت وخیم اقتصادی در ایران

ایران با بحران کاهش درآمدهای نفتی روبه‌رو است. پس از آن که تحریم‌های بانکی و نفتی اتحادیه اروپا و آمریکا علیه ایران به تصویب رسید، ایران مشتریان نفتی خود را از دست داد. بر اساس آخرین گزارش‌های منتشر شده از سوی سازمان‌های بین‌المللی، ایران تنها در یک ماه گذشته میلادی بسیاری از مشتریان نفتی خود را از دست داده است.

اوپک در تازه‌ترین گزارش خود که روز ۲۲ اردیبهشت ماه منتشر کرد، اعلام کرده است صادرات نفت ایران در چهارماه نخست سال ۲۰۱۲ میلادی، ۹ درصد کاهش یافته است. همچنین موسسه مطالعات انرژی آمریکا نیز در گزارشی پیش‌بینی کرده است که صادرات نفت ایران به کمتر از دو میلیون بشکه در روز برسد. بر اساس برآوردهای این موسسه، تولید نفت ایران در ماه‌های آینده تا ۵۵۰ هزار بشکه در روز افت خواهد کرد.

چنان‌چه این برآورد‌ها درست باشد، ایران با کمبود درآمدهای ارزی روبه‌رو خواهد شد و امکان تحقق درآمدهای پیش‌بینی شده در بودجه سال ۹۱ نیز وجود ندارد. بر اساس قانون بودجه سال ۹۱، ایران باید روزانه دو میلیون و ۷۴۰ هزار بشکه نفت صادر کند تا درآمدهای دولت از محل فروش نفت تحقق یابد.

اگر طرفین با دست‌های خالی از بغداد بازگردند، افزایش فشار تحریم‌ها علیه ایران و ناسازگاری بیشتر ایران با سازمان‌های بین‌المللی از پیامدهای آن خواهد بود و ادامه این وضعیت ممکن است گزینه حمله نظامی را یک بار دیگر در دستور کار آمریکا و متحدانش قرار دهد

این در شرایطی است که ایران هم‌اکنون بخشی از بازار نفتی خود در آسیا و اروپا را از دست داده است. کره جنوبی، هند، ترکیه، یونان، اسپانیا، سریلانکا و چین از جمله کشورهایی هستند که در سال جدید میلادی واردات نفت از ایران را کاهش داده‌اند.

از سوی دیگر، اقتصاد ایران با تورم و رکود همزمان روبه‌رو شده است. گزارش‌های منتشر شده از سوی موسسات دولتی در ایران بیانگر افزایش نرخ تورم در ماه‌های آینده است. آخرین نرخ تورم اعلام شده در ایران بیش از ۲۱ درصد است. البته همین نرخ تورم نیز از سوی کار‌شناسان مستقل اقتصادی، پذیرفتنی نیست.

الیاس نادران، یکی از کار‌شناسان اقتصادی همسو با حکومت به تازگی نرخ تورم واقعی در کشور را بیش از رقم اعلام شده از سوی دولت دانسته و گفته است: "ادامه سیاست‌های اقتصادی موجود می‌تواند نرخ تورم را تا ۸۰ درصد نیز افزایش دهد."

اثرگذاری تحریم‌ها

اگرچه مسوولان دولتی ایران تلاش می‌کنند تا وضعیت اقتصادی موجود را مناسب و بدون تاثیرپذیری از تحریم‌ها جلوه دهند اما در گفته‌های برخی از آنان به خوبی پیداست که تحریم‌ها بر اقتصاد ایران اثرگذار بوده است. محمود بهمنی، رئیس کل بانک مرکزی ایران، برای نخستین بار در سال گذشته، آثار تحریم‌ها را پذیرفت. او در سخنانی که واکنش تند رهبر جمهوری اسلامی ایران را به دنبال داشت، وضعیت ایران را قرار گرفتن در "شعب ابی طالب" دانسته و از مردم و مسوولان خواسته بود تا خود را برای تحمل دو سال سخت آماده کنند.

اما رهبر جمهوری اسلامی ایران، وضعیت کنونی ایران را قرار گرفتن در "شرایط جنگی" دانسته و محمد رضا نقدی فرمانده بسیج ایران از کشورهای غربی خواسته است تا تحریم‌ها را افزایش دهند. به نظر می‌رسد که این‌گونه اظهارنظر‌ها تنها مصرف داخلی دارد و بر اساس پیام‌های منتشر شده از سوی مقام‌های مذاکره‌کننده ایرانی می‌توان میزان تمایل ایران برای کاهش تحریم‌ها یا به تعویق افتادن آن‌ها را مشاهده کرد.

جلیلی به عنوان رئیس هیات مذاکره‌کننده ایرانی در نشست با گروه ۵+۱ خواسته اصلی ایران را لغو تحریم‌ها و یا به تاخیر افتادن آن‌ها عنوان کرده است و هفته نامه صبح صادق به عنوان ارگان رسمی سپاه پاسداران جمهوری اسلامی ایران، عقب نشینی کشورهای غربی از تحریم‌های اعمال شده علیه ایران را نشانه‌های مثبتی برای تمایل غرب به حل و فصل مساله هسته‌ای ایران دانسته است.

ایران در چنین شرایطی به پای میز مذاکره دوم بازگشسته است تا بتواند اعتماد غرب را به صلح آمیز بودن برنامه هسته‌ای خود جلب کند و از تحریم‌های اقتصادی نجات یابد.

نگاه مثبت غرب

اگر طرف ایرانی پیام‌های تحریک آمیز صادر نکند و مخالفان تندرو جمهوری اسلامی هر از گاهی نشانه‌هایی از برنامه هسته‌ای غیر‌صلح‌آمیز ایران را افشاء نکنند، کشورهای غربی این بار تلاش دارند تا با نگاهی مثبت به ایران اعتماد کنند. آن‌ها به صورت مستقیم از ایران می‌خواهند که به غنی‌سازی بیست درصد پایان دهد و اورانیوم غنی‌سازی شده بیست درصدی را به کشوری که مورد اعتماد دو طرف باشد، تحویل دهد.

همچنین مذاکره‌کنندگان گروه ۵+۱ به صراحت از ایران خواسته‌اند تا اجازه دهد که بازرسان آژانس بین‌المللی انرژی هسته‌ای هر زمان که نیاز داشتند به تمام تاسیسات هسته‌ای ایران سرکشی کنند. ایران در آخرین سرکشی اجازه ورود به تاسیسات هسته‌ای پارچین را به بازرسان نداد. همین ممانعت ایران، سبب شد تا گمانه‌زنی‌ها در باره برنامه پنهان هسته‌ای ایران قوت بگیرد و رسانه‌های غربی از امکان تلاش ایران برای دستیابی به تکنولوژی تسلیحات هسته‌ای ابراز نگرانی کنند.

با این حال اعلام موافقت غرب برای برگزاری نشست دوم مذاکرات هسته‌ای در بغداد، یک همراهی با ایران به شمار می‌آید. پیش از این مقام‌های ایرانی خواستار برگزاری مذاکرات هسته‌ای در یکی از کشورهای دوست با ایران شده بودند.

همچنین سفر آمانو، دبیر کل آژانس بین‌المللی انرژی اتمی به تهران دیگر نشانه مثبتی است که تمایل غرب را برای پایان دادن به تنش بر سر مساله هسته‌ای ایران نمایان‌تر می‌کند.

مقام‌های غربی پس از آن که رهبر جمهوری اسلامی در دیدار با رجب طیب اردوغان، نخست وزیر ترکیه، اعلام کرد که دستیابی به سلاح هسته‌ای حرام است، تلاش دارند تا این فتوای دینی و سیاسی آیت‌الله خامنه‌ای را به عنوان نگاه رسمی ایران به سلاح هسته‌ای بپذیرند.

در همین رابطه هیلاری کلینتون از مقام‌های ایرانی خواسته بود تا پایبندی خود به این فتوا را به صورت عملی نشان دهند و اجازه دهند که نهادهای بین‌المللی تاسیسات هسته‌ای ایران را تحت کنترل قرار دهند.

مذاکره برای مذاکره

اگر غبار بغداد اجازه دهد تا هر دو طرف بر سر میز بنشینند، می‌توان امیدوار بود تا این بار به دور از پافشاری‌های هر دو طرف بر سر خواست‌های ناشدنی و غیرممکن، بر سر راهکاری برای ادامه مذاکرات برای حل مساله هسته‌ای ایران به توافق دست یابند.

اگر این مذاکرات با دستاوردهای مثبتی روبه‌رو شود، ممکن است مذاکره‌کنندگان غربی، پاداش‌های کوتاه مدت و آنی را به ایران بدهند

حال که کشورهای غربی رضایت داده‌اند تا حق غنی‌سازی تا پنج درصد را برای ایران به رسمیت بشناسند و ایران هم ضربه سنگین تحریم‌های اقتصادی را پذیرفته، فرصت مناسبی است تا بر اساس واقعیت‌های موجود، ایران و گروه ۵+۱ حسن نیت خود را به یکدیگر نشان دهند.

چنان‌چه ایران تعهدهای بین‌المللی را بپذیرد، می‌تواند امیدوار باشد که کشورهای غربی برخی از تحریم‌های اعمال شده را به تاخیر بیاندازند و این فرصت را به ایران بدهند تا همچنان به صادرات نفت خود ادامه دهد. همچنین اگر این مذاکرات با دستاوردهای مثبتی روبه‌رو شود، ایران برای حمل و نقل نفت و انتقال مطالبات نفتی خود با مشکلات بیشتری روبه‌رو نخواهد شد و ممکن است مذاکره‌کنندگان غربی، پاداش‌های کوتاه مدت و آنی را به ایران بدهند.

در این سو ایران هم با گشودن در تاسیسات هسته‌ای خود به روی کشورهای غربی و سازمان‌های بین‌المللی، می‌تواند این اطمینان را برای آن‌ها به وجود بیاورد که به دنبال اقدام‌های نظامی و دستیابی به سلاح هسته‌ای نیست. چنین شرایطی راه را برای ادامه مذاکرات باز خواهد گذاشت و در مراحل بعدی ممکن است که توافق‌های بیشتری میان هر دو طرف صورت بگیرد.

تهدیدهای یک مذاکره

دولت‌های ایران همواره نسبت به کشورهای غربی توهم توطئه داشته‌اند. از نگاه تندروهای داخلی ایران، پرونده هسته‌ای تنها یکی از سه ضلع مثلث فشار بر دولت ایران است و چنان‌چه ایران در پرونده هسته‌ای به توافق رضایت دهد، اتحادیه اروپا و آمریکا در مرحله بعدی پرونده نقض حقوق بشر علیه ایران را به میان خواهند کشید.

بر اساس همین تحلیل، بخشی از حکومت ایران علی‌رغم فشارهایی که تحمل می‌کند همه تلاش خود را به کار گرفته تا مانع از توافق در نشست بغداد شود. در این سوی میز هم برخی از جریان‌های تندرو در تلاش هستند تا پذیرفتن ایران هسته‌ای را به عنوان یک شکست بزرگ برای اوباما جلوه دهند. چنین شرایطی در آستانه انتخابات ریاست جمهوری آمریکا یک تهدید جدی برای ادامه مذاکرات هسته‌ای و توافق‌های احتمالی به شمار می‌آید.

چنان‌چه این گروه‌ها موفق شوند و اجازه ندهند که نشست به نتیجه مثبت دست یابد و طرفین با دست‌های خالی از بغداد بازگردند، افزایش فشار تحریم‌ها علیه ایران و ناسازگاری بیشتر ایران با سازمان‌های بین‌المللی از پیامدهای آنی آن خواهد بود و ادامه این وضعیت ممکن است که گزینه حمله نظامی را یک بار دیگر در دستور کار آمریکا و متحدانش قرار دهد.

مذاکرات بغداد؛ کلیدی بر درهای بسته‌ دیپلماسی

Wed, 23 May 2012 14:19:37 +0000

اشکان پارسا

اشکان پارسا - باند فرودگاه بغداد را لایه‌ای از غبار فراگرفته و برج دیدبانی نیز به دشواری می‌تواند پرواز هواپیما‌ها را هدایت کند. هواپیمای نمایندگان اعضای دایم شورای امنیت سازمان ملل به همراه آلمان در این اوضاع جوی نامساعد باید پا به بغداد بگذارند که آفتاب خرداد ماه‌اش همیشه سوزاننده و داغ است. اوضاع جوی بغداد در این روز‌ها بسیار شبیه جو سیاسی حاکم بر مذاکرات ایران و طرفین هسته ای‌اش است، جوی پر غبار و پر ابهام که در عین حال داغ و سوزان است. مذاکرات بغداد برای همه طرف‌ها تعیین کننده است. موفقیت آن به معنای کنار رفتن لایه‌های غبار و شکست آن به معنای رسیدن طوفانی کورکننده است.

توافق با آژانس؛ یک گام به پیش

نشانه‌های بیم و امید شانه به شانه هم حرکت می‌کنند. فضای ناامیدی مطلق که تا چند ماه پیش بر پرونده هسته‌ای ایران مستولی بود اکنون کمی تعدیل شده است. احتمال شکست بن‌بست تا حدی افزایش یافته است. ایران در روز دوشنبه (اول خرداد) میزبان "یوکیا آمانو" مدیرکل آژانس بین‌المللی انرژی اتمی بود و مذاکرات فشرده دو طرف با اظهار امیدواری نسبت به دستیابی به توافقی مبنی بر همکاری بیشتر جمهوری اسلامی با این نهاد سازمان ملل همراه شد.

آمانو پیش از ترک تهران در یک کنفرانس مطبوعاتی، مذاکراتش در ایران را "تحولی بسیار مهم" توصیف کرد و گفت: «در این مرحله، می‌توانم بگویم که خیلی زود توافقنامه‌ای در این زمینه امضا خواهد شد اما هنوز نمی‌توانم زمان آن را دقیقا تعیین کنم.»

این توافق در فاصله دو روز مانده تا برگزاری مذاکرات بغداد معنایی جز آمادگی جمهوری اسلامی برای دستیابی به تفاهم نداشت. "باراک اوباما"، رییس جمهور ایالات متحده هم ضمن استقبال از این توافق با لحنی آشتی جویانه‌تر درباره پرونده اتمی ایران سخن گفت و اظهار داشت که به گفت‌وگوهای بغداد امیدوار است. هنوز مشخص نیست که توافق‌های صورت‌گرفته میان ایران و آژانس بین‌المللی انرژی اتمی چه محورهایی را شامل می‌شود اما دیپلمات‌های غربی به رسانه‌ها گفته‌اند که امکان بازدید ناظران آژانس از سایت نظامی پارچین یکی از درخواست‌های اولویت‌دار آژانس است.

کار‌شناسان اتمی با اشاره به وجود اتاق انفجار در سایت پارچین می‌گویند که این تاسیسات احتمالا برای تحقیقات نظامی ساخته شده است اما ایران این اتهام را رد می کند. درباره سایر درخواست‌های آژانس از ایران اطلاع خاصی در دست نیست اما احتمال می‌رود که موضوع پیوستن ایران به پروتکل الحاقی در زمره درخواست‌های کلیدی باشد. پروتکل الحاقی این امکان را برای بازرسان آژانس فراهم می‌کند که به طور سرزده از هر مکانی که مایل هستند بازدید کنند و نتیجه آن را به اطلاع مدیرکل آژآنس برسانند.

لغو تحریم‌ها در صدر انتظارات ایران

ایران تا همین اواخر هر گونه توافق برای دعوت از بازرسان آژانس به بازدید از سایت نظامی پارچین را رد می‌کرد. این مقاومت جمهوری اسلامی عامل اصلی تقویت شک و تردید‌ها نسبت به نیات برنامه هسته‌ای بود. هنوز هم البته مشخص نیست که اعلام آمادگی تهران به افزایش همکاری با آژانس بین‌المللی انرژی اتمی یک تصمیم پایدار برای توافق در برنامه هسته‌ای است یا صرفا تاکتیکی برای گذراندن وقت است.

ایران در مذاکرات بغداد بیش از هر چیز خواهان لغو تحریم‌های اعمال شده توسط غرب و همچنین گرفتن تضمین‌های امنیتی مبنی بر عدم حمله نظامی به تاسیسات اتمی‌اش خواهد بود

تاکتیک‌های وقت کشی ایران تاکنون بار‌ها مذاکرات اتمی را ناکام گذاشته است اما تحریم‌هایی که به موازات شکست مذاکرات علیه ایران اعمال شده نیز تاثیرات عینی و عملی خود را بر پیکره سیاسی و اقتصادی جمهوری اسلامی نمایان کرده است.

تحریم‌های استراتژیک در حوزه انرژی و مبادلات بانکی طی ماه‌های اخیر با نگرانی‌های فراوانی از سوی مقام‌های تهران توام بوده است. برخی چهره‌های ارشد نظام در اظهارنظرهای اخیر خود مدام به این تاکید کرده‌اند که غرب باید به نشانه حسن نیت اقدام به رفع تحریم‌های اعمال شده کند.

"علاالدین بروجردی"، رییس کمیسیون امنیت ملی و سیاست خارجی مجلس از جمله کسانی است که معتقد است قدرت‌های غربی در مرحله فعلی باید تحریم‌ها را لغو کنند. او روز دوشنبه ( اول خرداد) گفت که لغو تحریم‌ها از محورهای مذاکرات بغداد است.

بعید است که غرب این انتظار ایران را تا پیش از گرفتن تضمین‌های کلیدی برای یک توافق هسته‌ای برآورده کند اما همین نشانه‌های حداقلی از مصالحه نیز طیف وسیع مخالفان جمهوری اسلامی را نگران کرده است. آنها نگرانند که مبادا مصالحه بر سر برنامه هسته ای باعث کاهش فشارهای جهانی علیه تهران و چشم پوشی بر موارد متعدد نقض حقوق بشر و سرکوب شهروندان ایرانی شود. این نگرانی حالت معماگونه ای پیدا کرده است. غرب می گوید که گشایش در پرونده هسته‌ای به بی‌اعتنایی درباره پرونده حقوق بشر ایران منجر نخواهد شد ولی پذیرش این ادعا چندان ساده نیست به ویژه از این جهت که قدرت‌های غربی روابط مستحکمی با برخی رژیم‌های اقتدارگرای خاورمیانه دارند و در صورت رعایت مصالح استراتژیک، حاضر به اعمال فشار علیه این رژیم‌ها برای رعایت حقوق شهروندانشان نیستند.

غرب همچنان خواهان توقف غنی‌سازی

مذاکرات فروردین ماه در شهر استانبول ترکیه میان ایران و اعضای گروه ۱+۵ روح امید را به پرونده هسته‌ای ایران بازگرداند اما حتی هنوز هم مشخص نیست که آن روز بهاری و بارانی در سالن " لطفی کردار" چه گذشته است. روایت‌ها درباره آن دیدار به‌قدری متنوع و متعدد است که نمی‌توان به برآیندی جامع از آن رسید. تنها نکته قابل اتکا این است که طرفین در مذاکرات استانبول برای مذاکرات بعدی برنامه‌ریزی کردند و حاضر شدند که بحث را در بغداد ادامه دهند.

آمانو، مدیر کل آژانس بین‌المللی انرژی اتمی مذاکراتش در ایران را "تحولی بسیار مهم" توصیف کرد و گفت: «در این مرحله، می‌توانم بگویم که خیلی زود توافقنامه‌ای در این زمینه امضا خواهد شد.»

حالا زمان بغداد فرا رسیده است. اگر مبنا را درخواست‌های قبلی غرب از ایران قرار دهیم باید انتظار داشته باشیم که در مذاکرات پیش رو نیز مجموعه‌ای از درخواست‌ها شامل "توقف غنی‌سازی اورانیوم در ایران" و "امکان بازدید سرزده ناظران از تاسیسات اتمی جمهوری اسلامی" روی میز قرار گیرد. در عوض ایران نیز بیش از هر چیز خواهان لغو تحریم‌های اعمال شده توسط غرب و همچنین گرفتن تضمین‌های امنیتی مبنی بر عدم حمله نظامی به تاسیسات اتمی‌اش خواهد بود. دستیابی به توافق درباره این محور‌ها ابدا ساده نیست و تجربه گفت‌وگوهای قبلی نیز نشان داده که دو طرف به سادگی حاضر به اعطای امتیاز نیستند.

تغییر شرایط به نفع تفاهم اتمی

اگر مذاکرات بغداد منجر به توافقی شود باید آن را مرهون تحولاتی دانست که هم در فضای سیاسی ایران و هم در سطح بین‌المللی رقم خورده است. در داخل ایران توان سیاسی "محمود احمدی‌نژاد" در حال افول است و او علاوه بر این که خود تا یک سال دیگر از سمت ریاست قوه مجریه کنار خواهد رفت از قدرت پیشین نیز در حلقه اصلی تصمیم‌گیران نظام سیاسی برخوردار نیست.

احمدی‌نژاد حتی به مانند سابق درباره بلندپروازی‌های هسته‌ای سخن‌سرایی نمی‌کند و دور از ذهن نیست که وی توسط آیت‌الله "علی خامنه‌ای"، رهبر جمهوری اسلامی از دادن شعارهای تند درباره برنامه اتمی منع شده باشد. مدیریت مذاکرات هسته‌ای نیز به "سعید جلیلی" دبیر شورای عالی امنیت ملی سپرده شده که توصیه‌های راهبردی را از رهبری کشور کسب می‌کند.

در میان تحولات بین‌المللی نیز انتخابات پیش روی ریاست جمهوری در ایالات متحده از جمله متغیرهایی است که بر مذاکرات اتمی ایران سایه افکنده است. "باراک اوباما" نیاز به آرامش در سیاست خارجی دارد و التهاب بیش از حد در پرونده هسته‌ای ایران می‌تواند برای او دردسرهای غیرقابل پیش‌بینی به همراه بیاورد. بنابراین کاملا طبیعی است که او به مذاکرات کنونی دل ببندد و خواهان به نتیجه رسیدن آن باشد. اوباما در عین حال باید دل اسراییلی‌ها را نیز به دست آورد، کاری بسیار دشوار که او تاکنون از انجامش ناتوان بوده است.

اسراییل نسبت به نتیجه‌بخش بودن مذاکرات کنونی به طور جدی ابراز تردید کرده و خواهان افزایش ابزارهای تنبیهی علیه ایران شده است. آن‌ها طی ماه‌های اخیر بار‌ها از احتمال دست زدن به اقدام نظامی علیه جمهوری اسلامی سخن گفته‌اند. این تهدیدهای پیاپی گرچه به دلیل امیدواری نسبت به نتیجه‌بخش بودن مذاکرات تا حدودی کمرنگ شده اما هنوز رنگ نباخته است.

مقام‌های تل آویو مترصد شنیدن جمله‌های حاکی از دلسردی و ناامیدی از بغداد هستند. آن‌ها شاید این بار در صورت شکست مذاکرات از سرزنش کردن آمریکا و متحدان اروپایی‌اش فرا‌تر روند و به اقدامی عملی علیه برنامه هسته‌ای ایران فکر کنند.

آمانو مذاکرات با ايران را "مفيد" ناميد

zamaanehnews — Tue, 22 May 2012 03:21:46 +0000

يوکيا آمانو، مديرکل آژانس بين‌المللی انرژی اتمی که روز دوشنبه اول خرداد ۱۳۹۱ به تهران سفر کرده بود، فضای مذاکرات با مقام‌های ايرانی را "مفيد" توصيف کرد.

سعيد جليلی، دبير شورای عالی امنيت ملی ايران نيز از ديدار با آمانو ابراز رضايت کرد.

به گزارش واحد مرکزی خبر، آمانو گفت: "در اين ديدار درباره طيف متنوعی از موضوعات از جمله خلع سلاح هسته‌ای، استفاده صلح‌آميز از انرژی هسته‌ای، تقويت آژانس و روند آينده اقدامات‌مان گفت‌وگو کرديم."

وی افزود: "کارهايی باقی مانده است اما اين‌ها مانع پيشرفت گفت‌وگوها نخواهد بود."

مديرکل آژانس بين‌المللی انرژی اتمی: قطعاً پيشرفت گفت‌وگوها اثر مثبتی بر مذاکرات ۱+۵ و ايران خواهد گذاشت

مدير کل آژانس در پاسخ به پرسشی درباره اين که چگونه اطلاعات مربوط به برنامه هسته‌ای ايران که منجر به ترور برخی دانشمندان هسته‌ای ايران شد، به دست برخی آژانس‌های اطلاعاتی افتاد؟ گفت: "آژانس وظيفه مشخصی برای حفاظت از اطلاعات دارد و من هر چه در توانم است برای حفاظت از اطلاعات محرمانه انجام می‌دهم."

آمانو افزود: "درباره قضيه ترورهايی که شما مطرح کرديد، احساس من، همدردی با اشخاص و انسان‌هاست، آژانس اصلاً درگير در اين ترورها نيست. من مخالف خشونت هستم."

در دو سال گذشته شماری از مقام‌های مرتبط با برنامه هسته‌ای ايران ترور شده‌اند. مقام‌های ايران آژانس را متهم می‌کنند که اطلاعات مربوط به اين افراد را "به بيرون درز داده است."

مديرکل آژانس بين‌المللی انرژی اتمی همچنين گفت: "قطعاً پيشرفت گفت‌وگوها اثر مثبتی بر مذاکرات ۱+۵ و ايران خواهد گذاشت. البته اين‌ها دو موضوع متفاوت از هم هستند اما می‌توانند يکديگر را تقويت کنند."

آمانو افزود: "من متعهد به حل و فصل موضوع از طريق گفت‌وگو هستم."

با پايان يافتن مذاکرات مقام‌های ايرانی با آمانو، سعيد جليلی برای حضور در مذاکرات ايران و شش قدرت جهانی (آمريکا، بريتانيا، فرانسه، چين، روسيه و آلمان) تهران را به مقصد بغداد ترک کرد.

نماينده آيت‌الله علی خامنه‌ای، رهبر ايران در شورای عالی امنيت ملی اين کشور شامگاه دوشنبه اول خرداد وارد فرودگاه بغداد شد و مورد استقبال هوشيار زيباری، وزير خارجه عراق قرار گرفت.

نمايندگان جمهوری اسلامی ايران و گروه ۱+۵ روز چهارشنبه سوم خرداد در بغداد با يکديگر مذاکره می‌کنند.

رياست هيأت ايرانی را جليلی و رياست گروه ۱+۵ را کاترين اشتون، مسئول سياست خارجی و امنيتی اتحاديه اروپا بر عهده دارد.

مذاکرات بغداد ادامه مذاکرات ۲۶ فروردين است که در ترکيه برگزار شد.

اين مذاکرات در خصوص برنامه هسته‌ای ايران است. قدرت‌های غربی ايران را متهم می‌کنند که در برنامه‌اتمی‌اش اهداف نظامی را دنبال می‌کند اما تهران می‌گويد برنامه اتمی اين کشور صرفاً مقاصد صلح‌آميز دارد. ايران همچنين می‌گويد ساخت سلاح‌های هسته‌ای را "حرام" می‌داند.

وزير خارجه ايران: سفر آمانو به تهران را به فال نيک می‌گيريم

zamaanehnews — Sat, 19 May 2012 08:46:28 +0000

علی‌اکبر صالحی، وزير خارجه ايران گفت سفر يوکيا آمانو، مديرکل سازمان بين‌المللی انرژی اتمی به تهران را "به فال نيک می‌گيريم."

صالحی شامگاه جمعه ۲۹ ارديبهشت ۱۳۹۱ به خبرگزاری دانشجويان ايران (ايسنا) گفت: "در سفر مديرکل آژانس بحث مداليته و چارچوب کاری جديد برای رفع ابهامات و سوالات آژانس مورد توجه است و ما اميدواريم توافق بر سر تدوين مداليته جديد ميان دو طرف صورت گيرد."

يوکيا آمانو روز يکشنبه ۳۱ ارديبهشت وارد تهران می‌شود. اين سفر، نخستين سفر آمانو به ايران از آغاز دبيرکلی وی در آژانس بين‌المللی انرژی اتمی در سال ۲۰۰۹ ميلادی تاکنون است.

به گفته وزير خارجه ايران اين سفر يک روزه خواهد بود.

علی‌اکبر صالحی: در سفر مديرکل آژانس بحث مداليته و چارچوب کاری جديد برای رفع ابهامات و سوالات آژانس مورد توجه است و ما اميدواريم توافق بر سر تدوين مداليته جديد ميان دو طرف صورت گيرد

آمانو در حالی به تهران سفر می‌کند که ايران خود را برای مذاکرات هسته‌ای که سوم خرداد در بغداد با حضور شش قدرت جهانی برگزار می‌شود، آماده می‌کند.

آمانو در اين سفر با سعيد جليلی، دبير شورای عالی امنيت ملی ايران و فريدون عباسی، رئيس سازمان انرژی اتمی اين کشور ديدار می‌کند.

دور تازه مذاکرات ايران با آژانس بين‌المللی انرژی اتمی از روز دوشنبه ۲۵ ارديبهشت ۱۳۹۱ آغاز شد و يک روز بعد نيز به‌طور موقت به پايان رسيد.

قدرت‌های غربی ايران را متهم می‌کنند که در برنامه‌اتمی‌اش اهداف نظامی را دنبال می‌کند اما تهران می‌گويد برنامه اتمی اين کشور صرفاً مقاصد صلح‌آميز دارد.

در گزارش ماه نوامبر ۲۰۱۱ آژانس بين‌المللی انرژی اتمی آمده بود ايران سال ۲۰۰۰ در سايت پارچين محفظه‌ای ساخته ‌است که در آن امکان انجام آزمايش‌هايی در رابطه با توليد سلاح هسته‌ای وجود دارد.

با اين حال رابرت کلی، بازرس ارشد پيشين آژانس بين‌المللی انرژی اتمی به بی‌بی‌سی گفته است: " ادعاهای مطرح شده (از سوی آژانس) درباره سايت پارچين درست نيست."

کلی همچنين آژانس را به انتشار گزارش‌های "جانبدارانه" عليه برنامه ايران متهم کرده است.

وی گفته است: "من در ابتدای خدمتم برای آژانس در عراق با هانس بليکس کار کردم. بعد دوباره به آژانس برگشتم و با محمد البرادعی کار کردم. هر دوی آن‌ها حقوق‌بين الملل خوانده و بسيار دقيق بودند.

آن‌ها فقط به اطلاعاتی استناد می‌کردند که به اصطلاح مو لای درزش نرود و قابل اثبات باشد. (اما) در حال حاضر چنين به نظر می‌رسد که آژانس آماده است هر شايعه‌ای را که می‌شنود، مطرح کند و با ايران بر سر آن مشکل پيدا کند."

اين مقام پيشين آژانس گزارش ماه نوامبر ۲۰۱۱ آژانس را نيز که ايران را به تلاش برای ساخت سلاح هسته‌ای متهم کرده، رد کرده و گفته است: "خيلی‌ها می گويند گزارش ماه نوامبر سال ۲۰۱۱ آژانس ثابت کرد که ايران به دنبال سلاح اتمی است. من می‌گويم آن گزارش اصلاً چنين امری را ثابت نکرد، چون بيشتر اطلاعاتش قديمی بود و قضيه خيلی بزرگ‌نمايی شد. چند جا هم گفته ام که چند نکته در گزارش آژانس به نظر من جعلی به نظر می‌رسند، مانند اسناد جعلی که آژانس در قضيه عراق در سالهای ۱۹۹۵ و ۲۰۰۲ کشف کرد."

آمانو: ايران درباره بازرسی کامل از تأسيسات اتمی تضمين نداده است

zamaanehnews — Wed, 15 Feb 2012 00:36:56 +0000

يوکيا آمانو، مديرکل آژانس بين‌المللی انرژی اتمی می‌گويد ايران درباره بازرسی کامل تأسيسات اتمی که نام آن‌ها در گزارش آژانس آمده، تضمينی نداده است.

به گزارش رويترز، آمانو روز سه‌شنبه ۲۵ بهمن ۱۳۹۰ (۱۴ فوريه) درباره امکان بازرسی از سايت پارچين گفت ما هنوز نمی‌دانيم که آيا ايران اجازه بازديد می‌دهد يا نه.

وی افزود: "پارچين تنها هدف ما نيست، بلکه ما قصد داريم مسائل مورد ترديد را روشن کنيم. همه اين‌ها يک شبه انجام نمی‌شود اما اميدواريم در گفت‌وگوها با ايران به نتيجه مشخصی برسيم."

آمانو ابراز اميدواری کرد که آژانس و رهبران ايران، مذاکرات سازنده‌ای در دور دوم داشته باشند.

حسين موسويان از اعضای پيشين تيم مذاکره‌کننده هسته‌ای ايران در دولت محمد خاتمی می‌گويد ايران تاکنون چندين بار گام‌هايی را برای اعتمادبخشی در برنامه اتمی‌اش برداشته اما هيچ‌گاه پاسخی از غرب نگرفته است

بر اساس زمان‌بندی اعلام شده، هيأتی از سوی آژانس ۲۰ و ۲۱ فوريه (اول و دوم اسفند) برای ادامه مذاکرات به ايران سفر می‌کنند.

اين هيأت شش نفر از مقامات آژانس روز يکشنبه ۹ بهمن نيز به تهران سفر کرده بودند. اين گروه از مقامات آژانس پس از سه روز گفت‌وگوهای هسته‌ای با مقام‌های ايران، سه‌شنبه ۱۱ بهمن اين کشور را ترک کردند.

هرمان ناکارتس، سرپرست هيأت اعزامی آژانس پس از ترک تهران، سفر به اين ايران را "خوب" توصيف کرد و گفت: "ما سه روز مذاکرات فشرده درباره‌ اولويت‌های‌مان داشتيم؛ ما به حل کليه‌ مسائل باقی‌مانده متعهديم و ايرانی‌ها گفته‌اند که آن‌ها نيز متعهدند."

ايران می‌گويد برنامه هسته‌ای‌اش کاملاً صلح‌آميز است و اتهامات را درباره ساخت سلاح‌های هسته‌ای رد می‌کند اما قدرت‌های غربی می‌گويند نگران ماهيت برنامه اتمی ايران هستند. آن‌ها ايران را متهم می‌کنند که در برنامه اتمی، اهداف نظامی را دنبال می‌کند.

آمريکا و اسرائيل نيز می‌گويند برای حل مناقشه اتمی ايران، گزينه نظامی را کنار نخواهند گذاشت. ايران هم هشدار داده در صورتی که مورد حمله نظامی قرار گيرد، واکنش شديدی نشان خواهد داد.

روسيه، فرانسه و ترکيه نيز از جمله کشورهايی هستند که با حمله نظامی به ايران مخالفت کرده‌‌اند.

"آمريکا نشان دهد هدفش تغيير حکومت ايران نيست"

حسين موسويان از اعضای پيشين تيم مذاکره‌کننده هسته‌ای ايران در دولت محمد خاتمی می‌گويد ايران تاکنون چندين بار گام‌هايی را برای اعتمادبخشی در برنامه اتمی‌اش برداشته اما هيچ‌گاه پاسخی از غرب نگرفته است.

موسويان در مقاله‌‌ای که در هفته‌نامه "فارن افرز" منتشر شده، نوشته است ايران سپتامبر ۲۰۱۱ اعلام کرد غنی‌سازی اورانيوم را در ازای تحويل گرفتن اورانيوم غنی‌شده مورد نيازش از آمريکا متوقف کند اما ايالات متحده اين پيشنهاد را رد کرد.

وی نوشته است آمريکا چندين بار پيشنهاد مذاکرات مستقيم را که از سوی ايران مطرح شد، رد کرده و اکنون به فشارها عليه ايران و منزوی کردن اين کشور شدت بخشيده است.

به گفته وی اين اقدامات آمريکا باعث شده تا مقام‌های ايران به اين نتيجه برسند که هدف آمريکا "تغيير رژيم جمهوری اسلامی" است. روسيه نيز هدف نهايی تحريم‌ها عليه ايران را "تغيير حکومت" اين کشور می‌داند.

قدرت‌های غربی در چند ماه اخير تحريم‌ها را عليه ايران افزايش داده‌اند. اين تحريم‌ها پس از گزارش آژانس اتمی که آبان سال جاری خورشيدی منتشر شد، شدت گرفته است.

اين گزارش ايران را به وجود اهداف نظامی در برنامه اتمی‌اش متهم کرده است. موسويان می‌گويد آمريکا با استفاده از نفوذ خود اين اتهام را به گزارش آژانس افزوده است.

با اين حال ايران می‌گويد با وجود شدت گرفتن اين تحريم‌ها از برنامه اتمی‌اش عقب‌نشينی نمی‌کند.

حسين موسويان می‌گويد آمريکا برای استفاده از اندک فرصت‌هايی که برای عادی‌سازی روباط باقی مانده، بايد نشان دهد که به دنبال سرنگونی حکومت ايران نيست.

«ايران در حال ساخت کلاهک اتمی است»

zamaanehnews — Wed, 25 May 2011 03:08:54 +0000

مديرکل آژانس بين‌المللی انرژی اتمی در تازه‌ترين گزارش خود اعلام کرده ايران به‌طور «مخفيانه» در حال ساخت «کلاهک اتمی» است.

يوکيا آمانو، مدیرکل آژانس بين‌المللی انرژی اتمی، روز سه‌شنبه ۲۴ می ۲۰۱۱ (سوم خرداد ۱۳۹۰) اين گزارش را برای بررسی در نشست شورای حکام در اختيار اعضای آژانس قرار داد.

نشست شورای حکام آژانس بين‌المللی انرژی اتمی، ششم تا دهم ژوئن ۲۰۱۱ (۱۶ تا ۲۰ خرداد ۱۳۹۰) در وين پايتخت اتريش برگزار می‌شود.

آمانو در اين گزارش گفته آژانس نمی‌تواند تأييد کند که همه برنامه هسته‌ای ايران، صلح‌آميز باشد.

در اين گزارش از احتمال طراحی «کلاهک هسته‌ای» توسط ايران برای نصب بر روی موشک شهاب سه خبر داده شده است.

علی‌اصغر سلطانيه، نماينده ايران در آژانس بين‌المللی انرژی اتمی در نخستين واکنش به اين گزارش، به خبرگزاری جمهوری اسلامی (ايرنا) گفت: «عدم ارائه اسناد و شواهد متقن، بار ديگر به جايگاه علمی و تخصصی آژانس به دليل پرداختن به اين اتهامات با اهداف سياسی لطمه وارد خواهد کرد.»

در گزارش یوکیا آمانو، مدیرکل آژانس بين‌المللی انرژی اتمی از احتمال طراحی کلاهک هسته‌ای توسط ايران برای نصب بر روی موشک شهاب سه خبر داده شده است

وی گزارش آژانس درباره احتمال فعاليت‌های نظامی ايران در برنامه هسته‌ای را «مطالب تکراری و خسته‌کننده و اتهامات بی‌اساس» ناميد.

مدير کل آژانس بين‌المللی انرژی اتمی، اسفند ۱۳۸۹ نيز در گزارشی از احتمال وجود فعاليت‌های نظامی در برنامه اتمی ايران خبر داده بود.

يوکيا آمانو در اين گزارش گفته بود: «نشانه‌هايی وجود دارد که ايران برخی از فعاليت‌های نظامی مربوط به برنامه هسته‌ای را بعد از سال ۲۰۰۴ ادامه داده است.»

برنامه اتمی ايران همواره موضوعی بحث‌برانگيز بوده است. آمريکا و کشورهای غربی می‌گويند اين احتمال وجود دارد که برنامه هسته‌ای ايران در جهت «مقاصد نظامی» باشد.

بر همين اساس، علاوه بر شورای امنيت سازمان ملل که تاکنون با صدور چهار قطعنامه، به تحريم‌ها عليه برنامه اتمی ايران و افراد و سازمان‌های مرتبط به آن رأی داده، آمريکا، اتحاديه اروپا و برخی ديگر از کشورها تحريم‌های يک‌جانبه‌ای نيز عليه ايران اعمال کرده‌اند. اما ايران می‌گويد که برنامه هسته‌ای‌اش، صلح‌آميز است.

باراک اوباما، رئيس‌جمهوری آمريکا چند روز پيش گفت عزم آمريکا، جلوگيری از دست‌يابی ايران به سلاح هسته‌ای است.

رئيس‌جمهوری آمريکا در نشست سالانه «آيپک»، برنامه هسته‌ای ايران را «غيرقانونی» و «چالش‌برانگيز» توصيف کرد.

در همين حال اتحاديه اروپا نیز دوشنبه هفته جاری به دليل «نگرانی از برنامه‌ هسته‌ای ايران» تحريم‌های تازه‌ای را عليه اين کشور تصويب کرد.

بر اساس اين تحريم‌های تازه، دارايی‌ها و حساب‌های ۱۰۰ شرکت، از جمله بانک تجاری ايران و اروپا که دفتر مرکزی آن در هامبورگ است، مسدود شد. آمريکا نيز از اين اقدام اتحاديه اروپا استقبال کرده است.

آمانو: استاکس‌نت می‌تواند «خطرناک» باشد

zamaanehnews — Wed, 02 Feb 2011 15:42:48 +0000

يوکيا آمانو، مدیرکل آژانس بين‌المللی انرژی اتمی می‌گويد کرم استاکس‌نت می‌تواند برای ايمنی تأسيسات هسته‌ای ايران خطرناک باشد.

وی در گفت‌وگو با خبرگزاری رويترز افزود اما روسيه و ايران «توجه کافی» را برای جلوگيری از هرگونه حادثه احتمالی در نیروگاه هسته‌ای بوشهر داشته‌اند.

آمانو گفت در حال حاضر آژانس هيچ‌گونه تأخيری در راه‌اندازی عمليات‌های رآکتور بوشهر درخواست نکرده است.

مدیرکل آژانس بين‌المللی انرژی اتمی همچنین درباره برنامه اتمی ایران گفت آژانس نمی‌داند آيا ايران به دنبال توليد سلاح هسته‌ای است يا خير اما از برخی فعاليت‌هايی که ممکن است با «برنامه‌ نظامی مرتبط باشد»، نگران هستیم. اما ایران نظامی بودن برنامه اتمی‌اش را رد می‌کند.

تيرماه ٨٩ خبر نفوذ کرم استاکس‌نت در سيستم‌های صنعتی و نیروگاه اتمی بوشهر و امکان آسيب‌رسانی آن به تجهيزات هسته‌ای منتشر شد.

روزنامه نيويورک تايمز دی‌ماه گذشته در گزارشی استاکس‌نت را «پروژه مشترک» آمريکا و اسرائيل در برنامه هسته‌ای ايران دانست و نفوذ اين ويروس را دليل تأخير برنامه غنی‌سازی اورانيوم در ايران عنوان کرد.

اين گزارش با بيان اين‌که کرم هسته‌ای «استاکس‌نت» پيش از اين از سوی اسرائيل در کوره هسته‌ای ديمونا آزمايش شده بود، می‌گويد که يک کار‌شناس اطلاعاتی هسته‌ای آمريکايی دليل مؤثر بودن اين ويروس را امتحان آن در اسرائيل دانسته است.

برخی مقامات امنيتی و کار‌شناسان اطلاعاتی به اين روزنامه گفته‌اند که برای اين آزمايش، سانتريفوژهای شبيه دستگاه‌های گريز از مرکز تأسيسات غنی‌سازی نطنز در تأسيسات ديمونا توليده شده بود.

همچنين بر اساس يک سند جديد ويکی‌ليکس که روزنامه گاردين بريتانيا آن را منتشر کرده پيشنهاد تأثيرگذاری بر تأسيسات هسته‌ای ايران برای بار نخست از سوی مدير يک مؤسسه مطالعات سياست خارجی در آلمان به ديپلمات‌های آمريکايی ارائه شده بود.

در همين حال به دليل «نفوذ استاکس‌نت» به سيستم‌های نيروگاه هسته‌ای بوشهر، کارشناسان اتمی روسيه نسبت به وقوع يک فاجعه هسته‌ای مشابه فاجعه چرنوبيل در اين نيروگاه هشدار داده‌اند.

در آوريل ١٩٨٦ به دليل اختلال در عملکرد يکی از رآکتورها، نيروگاه هسته‌ای چرنوبيل اوکراین منفجر شد و علاوه بر کارکنان اين نيروگاه که به راديواکتيو آلوده شدند، حدود پنج ميليون نفر در کشورهای فنلاند، سوئد، نروژ، لهستان، بريتانيا و چند کشور ديگر نيز آسيب ديدند.

ديلی‌تلگراف چاپ لندن نیز چند هفته پيش نوشت که کارشناسان اتمی می‌گويند به دليل احتمال ايجاد اختلال در عملکرد نيروگاه هسته‌ای بوشهر، ممکن است پس از راه‌اندازی اين نيروگاه در موعد مقرر، خليج فارس دچار فاجعه شود اما ايران با «مغرضانه» خواندن اين گزارش‌ها، خواهان راه‌اندازی نيروگاه بوشهر در سال جاری است.

در همین حال سوم بهمن جاری وزارت بهداشت جمهوری اسلامی ايران نسبت به احتمال «آلوده شدن سيستم‌های پزشکی» به کرم استاکس‌نت هشدار داد.

معاونت تحقيقات و فناوری وزارت بهداشت طی اطلاعيه‌ای اعلام کرد دستگاه‌های تصويربرداری پزشکی در برابر استاکس‌نت دچار اختلال عملکرد می‌شوند و به همين دليل به بيمارستان‌ها هشدار داده است.

با این حال مقامات دولتی می‌گویند که ایران توانسته همه مناطق و رايانه‌های آلوده به استاکس‌نت را شناسايی و کنترل کند.