احسان مهرابی

سال انتخاب

politics — Mon, 18 Mar 2013 14:05:47 +0000

احسان مهرابی

احسان مهرابی - بسیار کسان پیش بینی می‌کنند درسال ۹۲ اتفاقات خارق ‌العاده ‌ا‌ی رخ می‌دهد. گروه بزرگی ویژگی اصلی سال تازه را در این می‌بینند که سال انتخابات است و سال انتخاب؛ انتخاب رفتار ایران با جهان و یا قدرت‌های بزرگ.

رهبر جمهوری اسلامی تاکنون از خود شجاعتی برای تصمیم‌گیری درباره رابطه با آمریکا نشان نداده اما شاید درباره پرونده هسته‌ای مجبور به انتخابی سخت شود.

روزی که ایرانیان به انتظار تحویل سال نو نشسته‌اند، باراک اوباما به اسرائیل می‌رود. او پیش از سفر خود گفته که «ایران برای ساخت سلاح هسته‌ای بیش از یک سال زمان نیاز دارد و ما دراین مدت و در سطح جهانی با ایران درتماس خواهیم بود.»

بنیامین نتانیاهو، نخست وزیر اسرائیل، اما ۶ ماه پیش و در مجمع عمومی سازمان ملل گفته بود که «ایران تا بهار و تابستان به اورانیوم کافی برای ساخت بمب اتمی دست خواهد یافت.» یک سال رئیس جمهور آمریکا درست باشد یا سه ماه نخست وزیر اسرائیل؛ چندان فرقی نمی کند چرا که با ملاک قرار دادن هر یک از این زمان‌ها سال ۹۲ سال تصمیم برای پرونده هسته‌ای ایران خواهد بود.

رهبری در آخرین روزهای سال گفت که غربی‌ها درمذاکرات آلماتی قزاقستان «کار مهمی انجام ندادند که از آن تعبیر به دادن امتیاز شود.» او شاید منتظر امتیازی هر چند کوچک است تا با مهم خواندن آن عقب نشینی کند. این تصمیم اما بستگی زیادی به معادلات سیاسی کشور و انتخابات ریاست جمهوری دارد.

اوباما پیش از سفر به اسرائیل از تاثیر تحریم‌ها بر اقتصاد ایران گفته است. مسئولان جمهوری اسلامی هم درباره تاثیر تحریم‌ها به رهبری گزارش داده‌اند.

براساس گزارش رئیس بانک مرکزی به رهبری، رشد اقتصادی در سالی که او به نام « تولید ملی،حمایت از کار و سرمایه ایرانی» نامگذاری کرده، منفی بوده است.

با این وجود رهبری در آخرین روزهای سال گفت که غربی‌ها درمذاکرات آلماتی قزاقستان «کار مهمی انجام ندادند که از آن تعبیر به دادن امتیاز شود.» او شاید منتظر امتیازی هر چند کوچک است تا با مهم خواندن آن عقب نشینی کند. این تصمیم اما بستگی زیادی به معادلات سیاسی کشور و انتخابات ریاست جمهوری دارد.

رهبری در سال ۹۲ باید دست به انتخاب‌های دیگری هم بزند. او در نزدیکی انتخابات ریاست جمهوری، هنوز تکلیف خود را با زندانیان انتخابات گذشته و رهبران در حصر جنبش سبزروشن نکرده است.

پیش از هر انتخاباتی رسم بر باز شدن فضای سیاسی کشور بوده اما نه تنها خبری از آزادی زندانیان نیست، بلکه بازداشت گسترده روزنامه نگاران و فعالان سیاسی در ماه‌های پایانی سال ۹۱ حکایت از بسته‌تر شدن فضا دارد.

سال ۹۲ برای کسانی هم سال انتخاب است که رهبرجمهوری اسلامی آنان را پس از انتخابات سال ۸۸ «خواص مردود » نامید. هاشمی رفسنجانی شاید شاخص‌ترین این خواص باشد. او امیدوار است انتخابات ریاست جمهوری بار دیگر موازنه قدرت را به نفعش تغییر دهد، اما پرونده فرزندش مهدی همچنان مانند شمشیر داموکلس بالای سر او است.

درمیانه دعوای اصولگرایان و احمدی‌نژاد، برخی از نزدیکان محمد خاتمی دل به حضور دوباره او بسته‌اند. شاید خود او هم امیدوار بود که رهبری قدردان رای دادنش دردماوند باشد و اندک اعتنایی به پیش شرط‌های او برای انتخابات آزاد کند، اما رهبری به شدت بر مطرح‌کنندگان انتخابات آزاد نهیت زد و حامیانش نیز همچنان بر خاتمی می‌تازند.

هاشمی رفسنجانی پس از دولت احمدی‌نژاد خواسته و ناخواسته با اصلاح‌طلبان هم پیمان است و البته همچنان مقبول بخشی از اصولگرایان سنتی. اصولگرایانی که انتخابات سال ۹۲ ، ممکن است آنان را مجبور به انتخاب کند. انتخاب بین سکوت و اطاعت از نظر رهبری و یا دست زدن به ابتکاری جدید برای خروج از انزوا.

آنان به خوبی وضعیت کشور را می‌دانند. احمد توکلی، رئیس سابق مرکز پژوهش‌های مجلس، در آخرین یادداشت خود وضعیت اقتصادی را بی‌ثبات و وضعیت سیاسی را نامناسب توصیف کرده است. شاید کاندیداتوری چهره‌هایی چون محمدرضا باهنر، دبیر کل جامعه اسلامی مهندسین، نشان از خط جدید اصولگرایان برای انتخابات ریاست جمهوری داشته باشد.

باهنر به گفته خودش هنگام انتخاب رئیس مجلس هفتم با وجود حمایت ۱۸۰ نماینده به نفع حداد عادل کنار رفت و به رهبری پیام فرستاد که « سر ریاست با هم دعوا نخواهیم کرد و از این بابت شما خیالتان راحت باشد». اما اینک او با وجود اعلام کاندیداتوری حداد عادل به میدان آمده است.

اصولگرایان این بار تصمیم گرفته‌اند تمام تخم‌مرغ‌های خود را در یک سبد نگذارند و کاندیداهای زیادی از این جریان روانه انتخابات کرده‌اند. شاید به این امید که تعدد کاندیداها از فضای دو قطبی انتخابات و درگیری‌ای شبیه به انتخابات سال ۸۸ پیشگیری کند.

تقسیم رای هم گویا جای نگرانی ندارد؛ هر چه رای رئیس جمهور کمتر، درصد اطمینان برای درگیر نشدن با دیگر نهادها بیشتر.

مهم‌ترین مشکل اصولگرایان اما شاید جدا کردن سفره رای‌شان باشد، آنان مدت مدیدی با نهادهای زیر نظر رهبری هم سفره شده‌اند و به سختی می‌توانند سفره خود را جدا کنند، مگر اینکه به پایگاه‌های سنتی خود و یا روحانیون سنتی در مقابل بسیج دل بسته باشند.

در مقابل اصولگرایان، احمدی‌نژاد هم باید دست به انتخاب بزند. انتخاب بین دست شستن از قدرت و یا امتداد ریاست جمهوریش با مدل پوتین، مدودف. نزدیکان او این روزها شعار «زنده باد بهار» سر می‌دهند اما نگرانند که پرونده‌های تخلف‌های اقتصادی‌شان بعد از انتخابات به جریان بیفتد. پرونده‌هایی که به گفته علی لاریجانی، رئیس مجلس، پیگیری آنها با فشار احمدی‌نژاد متوقف شده‌اند.

احمدی‌نژاد هم باید دست به انتخاب بزند. انتخاب بین دست شستن از قدرت و یا امتداد ریاست جمهوریش با مدل پوتین، مدودف. نزدیکان او این روزها شعار«زنده باد بهار» سر می‌دهند اما نگرانند که پرونده‌های تخلف‌های اقتصادی‌شان بعد از انتخابات به جریان بیفتد.

شاید آنان برای رای آوردن دل به اقدامات خاص نظیر «بگم، بگم»های احمدی‌نژاد بسته‌اند. اما این بار اصلاح‌طلبان رقیب میدان نیستند و رفتارهایی از این دست ممکن است با واکنش شدید رهبری و نهادهای زیر نظرش مواجه شود.

درمیانه دعوای اصولگرایان و احمدی‌نژاد، برخی از نزدیکان محمد خاتمی دل به حضور دوباره او بسته‌اند.

شاید خود او هم امیدوار بود که رهبری قدردان رای دادنش در دماوند باشد و اندک اعتنایی به پیش شرط‌های او برای انتخابات آزاد کند، اما رهبری به شدت بر مطرح‌کنندگان انتخابات آزاد نهیب زد و حامیانش نیز همچنان بر خاتمی می‌تازند.

درمیان مدیران خاتمی هم عده‌ای درحال رصد کردن شرایط هستند تا پا به عرصه انتخابات بگذارند. از محمدرضا عارف، معاون اول خاتمی، که در دیدارهای رهبری حاضر است تا عبدالله نوری که بیش از سه سال را در زندان گذرانده است.

درماه های پایانی سال برخی از اصلاح‌طلبان به نزد رهبری رفته‌اند تا شاید امکانی برای حضور درانتخابات ریاست جمهوری بیابند.

اگر اصلاح‌طلبان به انتخابات راه پیدا نکنند، سال ۹۲ باز هم برای آنان سال انتخاب است. انتخاب بین رفتار کژدار و مریز گذشته و یا تعیین تکلیف صریح با انتخاباتی که در آن حضور ندارند.

رهبری که معمولا چند ماه قبل از هر انتخابات ریاست جمهوری، شاخص‌های خود را برای هوادارانش روشن می‌کرد، اینک سکوت کرده و ممکن است درباره رای خود هم به راحتی گذشته تصمیم نگیرد.

محمود احمدی‌نژاد که رهبری پس از انتخابات سال ۸۸ نظرش را به نظر خود نزدیک خواند، این روزها بدون بدرقه دفتر رهبری به سفر خارجی می‌رود و با اکثر منصوبان رهبری درگیر می‌شود.

رهبر جمهوری اسلامی شاید امیدوار است مجبور به رفتارجدیدی با احمدی‌نژاد نباشد، چرا که هنوز تمایل به ناتمام ماندن ریاست جمهوری او ندارد.

صدا و سیما اما در ماه پایانی سال مستند«فرجام نامبارک» را پخش کرد تا هشداری به احمدی‌نژاد باشد. هشداری که بعید است توسط او جدی گرفته شود، اما حداقل می‌تواند به رئیس جمهور بعدی منتقل شود تا از ابتدا خود را مصون از عزل نداند و تجربه احمدی‌نژاد را تکرار نکند.

خودکفایی درسرکوب

politics — Wed, 06 Mar 2013 21:36:42 +0000

احسان مهرابی

احسان مهرابی - شاید «سیاه‌ جامگان پیرو ابومسلم خراسانی» و «سیاه‌ جامگان نیروی انتظامی» هر دو مدیون خراسان باشند. مرو محل شکل‌گیری اولی بود و ناآرامی درمشهد دلیلی برای توسعه دومی. «سیاه‌ جامگان پیرو ابومسلم خراسانی» اما به اعتراض و قیام علیه حکومت مشهورند و «سیاه‌ جامگان نیروی انتظامی» به سرکوب معترضان.

شورش گسترده مشهد در۹ خرداد سال ۷۱ و پس از آن شورش‌های قزوین و اسلام‌شهر بیشتر از هر زمان دیگری مسئولان جمهوری اسلامی را به فکر توسعه یگان‌های ضد شورش انداخت. پیش از تشکیل نیروی انتظامی، برای برخورد با ناآرامی‌ها تشکیلاتی در قالب «کمیته‌های انقلاب اسلامی» فعال بود.

ناآرامی مشهد که درنوع خود بی‌نظیر بود، از اعتراض به تخریب یک خانه در مناطق حاشیه‌نشین توسط شهرداری آغاز شد و تمامی شهر را در برگرفت. یک سال قبل از این ناآرامی، نیروی انتظامی از ادغام کمیته‌های انقلاب اسلامی، شهربانی و ژاندارمری تشکیل شده بود و دراین یک سال گویا این نهاد هنوز نتوانسته بود خود را در قالب جدید پیدا کند.

ناآرامی مشهد با دخالت سپاه خاتمه یافت. براساس روایت‌های غیر رسمی، فرمانده نیروی انتظامی مشهد که دستور شلیک به معترضان را صادر نکرده بود برکنار شد.

پس از ناآرامی مشهد، حوادث مشابه درقزوین و اسلام‌شهر نیز به شدت سرکوب شدند. درفاصله این سال‌ها یگان ویژه نیروی انتظامی درحال توسعه بود و حتی اقدام به جذب سربازان اختصاصی برای خود و آموزش این سربازان وظیفه کرد.

پرویز داوودی، معاون اول احمدی نژاد، به هم‌فکرانش در موسسه مصباح یزدی گفته بود که «دولت هاشمی رفسنجانی پس از این حوادث مبلغ کلانی برای وارد کردن ابزار سرکوب از خارج از کشور اختصاص داده است.«

دادگاه حمله به کوی تهران در سال ۱۳۷۸ نام «نوپو » را بر سر زبانها انداخت. بسیاری «نوپو» را مخفف «نیروهای ویژه پاسدار ولایت»می‌دانستند، اما نیروی انتظامی این کلمه را مخفف «نیروهای ویژه پاد وحشت» اعلام می‌کرد.

اسماعیل احمدی مقدم تعداد نیروهای یگان ویژه را ۶۰ هزار نفر ذکر کرده است. ساختار یگان ویژه و حتی لباس‌های این یگان گویا به صورتی طراحی شده که ایجاد رعب و وحشت کند؛ لباس‌های تیره که این یگان را به سیاه جامگان مشهور کرده است.

پس از حادثه کوی دانشگاه تهران و فرماندهی محمد باقر قالیباف بر نیروی انتظامی، یگان ویژه به مدد تجهیزات وارداتی مجهز به وسایل سرکوب پیشرفته شد و هر از چند گاهی برای قدرت نمایی مانوری هم برگزار می‌کرد.

اعتراضات پس ازانتخابات ریاست جمهوری سال ۱۳۸۸ نیروهای یگان ویژه و تجهیزات جدید آن را برای ماه‌ها در معرض دید شهروندان تهرانی و برخی از شهرهای بزرگ قرار داد. سایت‌های اینترنتی مملو از تصاویر یورش بی‌رحمانه نیروهای این یگان به شهروندان معترض شدند.

در برخی از این فیلم‌ها، نیروهای یگان ویژه ضمن حمله به معترضان شیشه خودروهای پارک شده و مغازه‌های مردم را هم می‌شکستند. دستگاه‌های تبلیغاتی جمهوری اسلامی این اقدامات را به معترضان نسبت دادند اما اینک پس از سه سال و اندی، اسماعیل احمدی مقدم، فرمانده نیروی انتظامی، مجبور به اعتراف درباره صحت این فیلم‌ها شده است. او البته مدعی شده که این نیروها از مردم عذرخواهی کرده‌اند اما در سخنانش نشانه‌ای از بازخواست جدی این نیروها نیست.

احمدی مقدم گفته «در سال ۸۸ از پشت‌بام منزلی در یکی از کوچه‌ها سنگ و گلدان به سر ماموران انداخته شد که موجب آسیب نخاعی یکی از ماموران نیز شد و این افراد که بسیار خسته و ناراحت بودند؛ اقدام به شکستن شیشه ماشین‌ها کردند اما با این حال تمامی آن ماموران دستگیر شدند و آنان خستگی را علت اصلی این اقدام خود دانستند. «

در نزدیکی یک انتخابات ریاست جمهوری دیگر و درحالی که هنوز درگیری‌های سیاسی مربوط به انتخابات ریاست جمهوری سال ۱۳۸۸ به پایان نرسیده، آشفتگی وضعیت اقتصادی نگرانی از ناآرامی‌های اجتماعی را افزایش داده است. هفته پیش اعتراض کشاورزان اصفهانی به درگیری با یگان ویژه نیروی انتظامی کشیده شد.

شاید به دلیل همین نگرانی‌ها فرمانده نیروی انتظامی گفته که «یگان ویژه باید آماده باشد تا اگر یک تهدید بزرگ رخ داد، برای حمایت از جامعه وارد محل شود.» او در سخنرانی دیگری از کاهش ۳۸ درصدی آمار اعتصاب و تحصن کارگری در سال جاری خبر داده است. آماری که پیش از این چندان رسم بر اعلام آن نبوده است.

فرماندهان نیروی انتظامی مدعی هستند که درتولید ابزار سرکوب به خودکفایی رسیده‌اند. اسدالله هادی‌نژاد، جانشین فرمانده یگان ویژه نیروی انتظامی گفته که «تمامی امکانات یگان‌های ویژه تولید داخل و قابل رقابت با نمونه خارجی است.»

براساس گفته‌های اسماعیل احمدی مقدم که سایت انتخاب آن را منتشر کرده، نیروهای یگان ویژه چهار سال گذشته را مشغول تمرین بوده‌اند و «حتی برای تمرین یگان‌های ویژه وضعیتی ابلاغ شد که مثلا گردان در زمانی معین به محل از پیش تعیین شده برسد.»

سخن گفتن از آمادگی یگان ویژه و به رخ کشیدن قدرت این یگان البته شاید هشداری از سوی فرمانده نیروی انتظامی به مردم ناراضی از وضعیت اقتصادی باشد تا هوس اعتراض را در سر نپرورانند.

درباره تعداد نیروهای یگان ویژه آمار دقیقی دردسترس نیست.اسماعیل احمدی مقدم تعداد این نیروها را ۶۰ هزار نفر ذکر کرده و این یگان البته همچنان درحال جذب نیروهای جدید است.

ساختار یگان ویژه و حتی لباس‌های این یگان گویا به صورتی طراحی شده که ایجاد رعب و وحشت کند؛ لباس‌های تیره که این یگان را به سیاه جامگان مشهور کرده است. فرمانده نیروی انتظامی نیز گفته که «یگان ویژه اقتدارگرا است.»

چندی پیش حسن کرمی، فرمانده یگان ویژه نیروی انتظامی، از برنامه ریزی برای تشکیل واحد زنان در یگان ویژه خبر داده بود. به گفته فرمانده یگان ویژه نیروی انتظامی واحدهای زیادی دراین یگان فعالند از واحد شترسوار و چترباز گرفته تا واحدهای واحد دریایی و واحد « سپکا» (واحد سگ‌های پلیس کارآگاهان ایران و سگ‌های پلیس کنترل اجتماعات.)

خودکفایی شعاری است که مسئولان جمهوری اسلامی در بسیاری از حوزه‌ها تکرار می‌کنند و اینک فرماندهان نیروی انتظامی مدعی هستند که درتولید ابزار سرکوب به خودکفایی رسیده‌اند. اسدالله هادی‌نژاد، جانشین فرمانده یگان ویژه نیروی انتظامی گفته بود که «تمامی امکانات یگان‌های ویژه تولید داخل و قابل رقابت با نمونه خارجی است.»

صحت ادعای این فرمانده نیروی انتظامی چندان مشخص نیست اما برخوردهای سال ۸۸ گویا به اسماعیل احمدی مقدم، فرمانده نیروی انتظامی، این اعتماد به نفس را داده که به جای واردات ابزار و شیوه سرکوب به فکر صادرات شیوه سرکوب به کشورهای مشابه ایران باشد.

شاید از همین رو او می‌گوید: «در سوریه اگر پلیسی با کفایت و یگان ویژه وجود داشت، می‌توانستند مشکلات را در ابتدا حل و فصل کنند و دیگر نیازی به حضور ارتش در ماجرا نبود.»

برادران آوایی و ماجراهای کهریزک

society — Wed, 06 Mar 2013 11:33:35 +0000

احسان مهرابی

احسان مهرابی - برای علیرضا آوایی، رئیس دادگستری استان تهران، باور اینکه از ورودش به بازداشتگاه کهریزک جلوگیری شده خیلی سخت بود. او پیش از سال ۸۸ به صورت رسمی از این بازداشتگاه بازدید کرده بود. پس از حوادث انتخابات سال ۸۸ گزارش‌هایی به آوایی رسیده بود و او قصد بازدید سرزده از این بازداشتگاه را داشت، اما از ورودش جلوگیری شد.

سال ۸۶ رئیس قوه قضائیه دستور داده بود که هیچ متهمی بدون هماهنگی با دادستان تهران به بازداشتگاه کهریزک اعزام نشود و آوایی طبیعتاً ممانعت از ورودش را زیر سر سعید مرتضوی، دادستان تهران، می‌دانست. او پیش از این حادثه هم چندان دل خوشی از مرتضوی نداشت، اما خوب می‌دانست دردرگیری با او بازنده است و چاره‌ای جز کوتاه آمدن ندارد.

رئیس دادگستری استان تهران ماجرای ممانعت از ورودش به کهریزک و اخباری که از این بازداشتگاه داشت را برای برادر خود که نماینده مجلس بود بازگو کرد. احمد آوایی، نماینده دزفول هم تصمیم به طرح این موضوع در جلسه کمیسیون امنیت ملی و سیاست خارجی مجلس گرفت. او با دست پر به جلسه رفت. شاید با اطلاعاتی که برادرش داده بود. اطلاعات آوایی برای برخی از نمایندگان مجلس تکان‌دهنده بود و نام بازداشتگاه کهریزک ناآشنا. پیش از آن برخی نمایندگان کهریزک را تنها به آسایشگاه سالمندانش می‌شناختند.

برای چهره‌هایی از کمیسیون امنیت ملی و سیاست خارجی که پیش از نمایندگی سوابق نظامی امنیتی داشتند و به سرداران مجلس مشهور بودند تحمل سخنان آوایی سخت بود. خصوصا اینکه این سخنان را از زبان یک سردار دیگر می‌شنیدند؛ سرداری که پیش از انقلاب به همراه چهره‌هایی چون غلامعلی رشید، جانشین رئیس ستاد کل نیروهای مسلح در مبارزات مسلحانه علیه رژیم شاه فعال بود و پس از انقلاب هم سال‌ها از سوی سپاه در سوریه و لبنان حضور داشت. آوایی در رقابت‌های سیاسی مجلس حضور چندانی نداشت و پیش از سال ۸۸ کمتر خبرنگاری او را می‌شناخت. او پس از حوادث انتخابات ریاست جمهوری اما چهره‌ای متفاوت از خود بروز داد و در مصاحبه‌ای گفت: «همه بازداشت شدگان حوادث پس از انتخابات بی‌گناه بودند.»

کشته شدن محسن روح الامینی

در فضای پس از انتخابات معدود نمایندگان اصولگرای مجلس نظیر علی مطهری و حمیدرضا کاتوزیان به نحوه برخورد با بازداشت‌شدگان حوادث پس از انتخابات معترض شدند. پس از کشته شدن محسن روح الامینی که بسیاری از نمایندگان اصولگرای مجلس پدرش را از نزدیک می‌شناختند نمایندگان مجبور شدند بخشی از اخبار مربوط به شکنجه بازداشت‌شدگان انتخابات را قبول کنند. شاید اگر روح‌الامینی کشته نمی‌شد برخی از آنان منکر اتفاق‌های کهریزک می‌شدند.

براساس آنچه محمد داوری برای همبندیانش روایت کرده در روز بازداشت خانمی با او تماس می‌گیرد و می‌گوید درکهریزک به او تجاوز شده و قصد دارد در این زمینه شهادت دهد. داوری آدرس دفتر کروبی را به این خانم می‌دهد. در ساعت مورد نظر اما نیروهای امنیتی به دفتر کروبی می‌ریزند و داوری را دستگیر می‌کنند. مهدی کروبی که خود در ماجرای دستگیری داوری حضور داشته از ماموران می‌پرسد که قصد دارند داوری را به کجا منتقل کنند و سپس مقابل آنان به داوری می‌گوید: «نگران نباش تو را به اوین می برند و به کهریزک نمی‌برند.»

در نهایت مجلس برای پیگیری حوادث پس از انتخابات کمیته‌ای تشکیل داد.گزارش کمیته مجلس اما نتوانست همه آنچه در کهریزک بر بازداشت شدگان رفته بود را روایت کند؛ خصوصاً درباره تجاوز و آزار جنسی بازداشت‌شدگان. پیش از انتشار گزارش کمیته مجلس یکی از اعضای کمیته با گرفتن قول مبنی بر فاش نشدن نامش به دو نفر از خبرنگاران پارلمانی گفت که «آزار جنسی بازداشت شدگان کهریزک با اشیایی نظیر باتوم برای کمیته مجلس ثابت شده اما در مورد تجاوز، توسط اشخاص این کمیته هنوز به نتیجه قطعی نرسیده است.»

پس از درج این مصاحبه در سایت پارلمان نیوز که توسط فراکسیون اصلاح‌طلبان مجلس اداره می‌شد، پرویز سروری، نماینده تهران که از سرداران سپاه بود و با نهادهای امنیتی روابط نزدیکی داشت به محمدرضا تابش، دبیر فراکسیون اصلاح‌طلبان مجلس فشار آورد تا نام نماینده مصاحبه‌کننده را اعلام کند. اینگونه فشارها بر کمیته مجلس کم نبود و این کمیته در نهایت اعلام کرد که «مطالب مطرح شده توسط مهدی کروبی درباره تجاوز جنسی به بازداشت‌شدگان صحت ندارد.» حسین کروبی، فرزند مهدی کروبی، اما خبر داد که در جریان بازدید نمایندگان مجلس از زندان اوین دو نفر از بازداشت‌شدگان گفته‌اند که در کهریزک به آنها تجاوز شده است.

آنچه مهدی کروبی درنامه‌های خود اشاره می‌کرد حاصل مصاحبه با حدود ۲۵ نفر از بازداشت‌شدگان و خانواده های آنان بود؛ مصاحبه‌هایی که توسط محمد داوری فیلمبرداری شده بود. معلمی علاقه‌مند به سیاست از منطقه راز و جرگلان در استان خراسان شمالی که به تهران منتقل و به دلیل آشنایی با اسماعیل گرامی مقدم، نماینده بجنورد در مجلس و سخنگوی حزب اعتماد ملی وارد این حزب شده بود. براساس آنچه خود داوری برای همبندیانش روایت کرده در روز بازداشت خانمی با او تماس می‌گیرد و می‌گوید درکهریزک به او تجاوز شده و قصد دارد در این زمینه شهادت دهد. داوری آدرس دفتر کروبی را به این خانم می‌دهد. در ساعت مورد نظر اما نیروهای امنیتی به دفتر کروبی می‌ریزند و داوری را دستگیر می‌کنند. مهدی کروبی که خود در ماجرای دستگیری داوری حضور داشته از ماموران می‌پرسد که قصد دارند داوری را به کجا منتقل کنند و سپس مقابل آنان به داوری می‌گوید: «نگران نباش تو را به اوین می برند و به کهریزک نمی‌برند.»

محمد داوری ماه‌ها تحت شکنجه بود تا اعتراف کند ماجرای تجاوز به بازداشت‌شدگان حوادث پس از انتخابات ساختگی بوده اما او تن به اعتراف نداد. او چندی پیش در نامه‌ای از درون زندان برای ارائه شهادت در دادگاه کهریزک اعلام آمادگی کرد. داوری اینک به مرخصی آمده است، اما نه برای شرکت در دادگاه و ارائه شهادت بلکه برای شرکت درمراسم ختم برادرش؛ برادری که درایام زندان از دست داد.

برادران آوایی هم سرنوشتی متفاوت یافته‌اند: احمد آوایی، نماینده دزفول درمجلس هفتم و هشتم برای انتخابات مجلس نهم رد صلاحیت شد. علیرضا آوایی اما همچنان رئیس دادگستری استان تهران است. بعد از فاش شدن حوادث بازداشتگاه کهریزک حمید درخشان‌نیا، قائم مقام او اعلام کرد که آوایی دو سال پیش از سال ۸۸ پیشنهاد تعطیلی بازداشتگاه کهریزک را داده بود، اما روابط عمومی دادسرای تهران ضمن تکذیب این سخنان صورت جلسه بازدید رئیس دادگستری استان تهران از بازداشتگاه کهریزک را منتشر کرد که در آن آوایی نوشته بود: «شخص یا اشخاصی از نحوه رفتار ماموران، شکایتی به اینجانب اعلام و اظهار نداشتند.» کمیته مجلس هم اعلام کرد که همه مسئولان قضائی از بالاترین رده از بازداشتگاه کهریزک مطلع بوده‌اند و «اینکه برخی مسئولان قضائی طی مصاحبه‌هایی از خود سلب مسئولیت نموده‌اند به هیچوجه قابل پذیرش نیست.»

برادران آوایی شاید این روزها بابت دادگاهی شدن مرتضوی خوشحال باشند، اما ممکن است خوشحالی‌شان چندان طول نکشد، چراکه مرتضوی هم امیدوار است مسئولان نظام اقدامات وی در توقیف مطبوعات و زندانی کردن صدها نفر از مخالفان خود را فراموش نکنند.

در همین زمینه:

از حاشیه‌نشینی تا صدرنشینی قاضی مرتضوی- احمد علوی

قاضی مرتضوی در دادگاه روزنامه‌نگاران- نعیمه دوستدار

رهبری، مرتضوی، و بازخوانی نسبت آمر و عامل در جنایت- علی افشاری

سنت فقهی و پاسخگو نبودن حکومت اسلامی- نعیمه دوستدار

یک‌شنبه غم‌انگیز رهبری

politics — Mon, 04 Feb 2013 07:58:56 +0000

احسان مهرابی

احسان مهرابی − شتر «بگم، بگم»های احمدی نژاد روز یک شنبه (۱۵ بهمن) در خانه برادران لاریجانی هم خوابید. دراین روز محمود احمدی نژاد برای جنگی تمام عیار به مجلس رفت. او ظاهرا برای دفاع از وزیر تعاون، کار و امور اجتماعی به مجلس رفته بود، اما گویا تنها چیزی که برایش اهمیت نداشت ادامه کار عبدالرضا شیخ الاسلامی بود.

شیخ الاسلامی هم به شوخی و جدی به نمایندگان مجلس گفت که به دلایل بهداشتی یک صندلی برای خود خریده و هرجا سمتی داشته باشد آن را با خود می‌برد. چه بسا شیخ الاسلامی این صندلی را با خود به جای مهمتری ببرد.

احمدی نژاد که به کلمات اولین و بیشترین علاقه زیادی دارد یک اولین دیگر را به نام خود ثبت کرد. او اولین رئیس جمهوری است که نوار به دست به مجلس می‌رود و برادر رئیس دو قوه دیگر را به سوء استفاده از قدرت در فعالیت‌های اقتصادی متهم می‌کند.

فاضل لاریجانی که احمدی نژاد فیلم جلسه او و مرتضوی را در مجلس پخش کرد گویا از قافله برادران مقتدر خود جا مانده و در سالیان گذشته تنها رایزنی فرهنگی سفارت ایران درکانادا گیرش آمده. او اینک رئیس دانشگاهی است که نام پدرش برسردر آن نصب شده: دانشگاه آزاد اسلامی واحد آیت‌الله آملی.

احمدی نژاد البته گفت که در انبان خود از این دست فیلم‌ها باز هم دارد و این فیلم‌ها ۲۴ ساعتی می‌شود. او البته نگفت که همه این ۲۴ ساعت فیلم متعلق به فاضل لاریجانی است یا از دیگران هم فیلم‌هایی دارد. شاید همین فیلم‌ها احمدی نژاد را به تائید صلاحیت و پیروزی اطرافیانش در انتخابات ریاست جمهوری امیدوار کرده است.

سخنان احمدی نژاد جلسه مجلس را بارها متشنج کرد وخشم نمایندگان مجلس را برانگیخت، اما آنان از ابتدا هم مخاطب احمدی نژاد نبودند. احمدی نژاد مخاطب خود را کسانی می‌داند که همچنان باور دارند که او افشاگر سوء استفاده یا به تعبیر ساده دزدی افراد قدرتمند است.

علی لاریجانی، رئیس مجلس، هم این بار با همان روش احمدی نژاد از خود دفاع کرد. او از پرونده‌های اطرافیان احمدی نژاد گفت و برادر او داوود احمدی نژاد را به شهادت طلبید. داوود اطرافیان محمود را به ارتباط با سازمان مجاهدین خلق و فساد کلان اقتصادی متهم می‌کند. لاریجانی گفت که احمدی نژاد و اطرافیانش با روشهای مافیایی برادرش را به دامگاه کشانده و از او فیلم گرفته‌اند اما نتوانست اصل جلسات را منکر شود، پس ترجیح داد روابط نزدیک خود با برادرش را انکار کند.

پس از سخنان لاریجانی تعدادی از نمایندگان او را بوسیدند، او خود را پیروز نبرد بزرگ می‌دید چرا که درمقابل تهدید احمدی نژاد از او خواست "کم نگذارد"و هر چه در چنته دارد رو کند. نمایندگان هم شاید به همین دلیل حساب رئیس مجلس را پاک می‌دانند.

احمدی نژاد و لاریجانی هر دو خود را برنده درگیری روز یکشنبه مجلس می‌دانند اما گروه سومی با اعلام شکست دو طرف خود را پیروز می‌خواند. معترضان انتخابات ریاست جمهوری سال ۸۸. آنان به علی لاریجانی یادآوری می‌کنند که "ادب مرد به ز دولت اوست"را سه سال پیش میرحسین موسوی کاندیدای آنان گفته بود و اینک پس از سه سال رئیس مجلس مجبور است بگوید که احمدی نژاد بدیهیات و اولیات اخلاقی را رعایت نمی‌کند. شاید به دلیل همین یادآوریها روزنامه کیهان، اصلاح طلبان را متهم به سازمان دادن اتفاقات جلسه روز یکشنبه کرد و نوشت که " شواهدی در دست است که نشان می‌دهد واقعه تلخ و ناگوار و خیانت آمیز دیروز توطئه مشترک «اصحاب فتنه» و «حلقه انحرافی» بوده است. "

روز یک شنبه فرصتی برای اصولگرایان منتقد هم بود تا درستی پیش بینی‌های خود درباره احمدی نژاد را جشن بگیرند. اصولگرایانی چون عماد افروغ که رای مجلس به استیضاح وزیر کار را رای به استیضاح احمدی نژاد می‌دانند چرا که به تعبیر آنان سخنان احمدی نژاد اصلی‌ترین دلیل رای بالا به استیضاح بوده و اگر در همان جلسه برای عدم اعتماد به احمدی نژاد هم رای گیری می‌شد همین تعداد رای موافق را داشت.

پس از جلسه مجلس روسای دو قوه اعلام مصاحبه مطبوعاتی کردند تا از رقیب عقب نمانند و خود را پیروز اعلام کنند اما مصاحبه مطبوعاتی هر دو رئیس لغو شد. به سبک معمول تحلیل‌ها به این سمت رفت که لغو مصاحبه به دستور رهبری بوده است. گویا رهبری با دستور برای لغو سئوال از احمدی نژاد و آرامش در جلسه سخنرانی او تنها توانست نبرد دولت و مجلس را به تاخیر اندازد. شاید او اتفاقات جلسه یک شنبه را پیش بینی نمی‌کرد، به این دلیل که رسم جلسات استیضاح دلجویی رئیس جمهور و وزیر از نمایندگان مجلس بوده. اما مگر کدام یک ازکارهای احمدی نژاد شبیه گذشتگانش بوده که جلسه استیضاح وزیرش باشد.

اینک رهبری مجبور است تمامی رفتارهای روسای قوا را تا انتخابات ریاست جمهوری از نزدیک مانیتور کند تا اتفاقات یک شنبه برای او تکرار نشود. یک شنبه‌ای که برای رهبری و حامیانش غم انگیز بود به گونه‌ای که روح الله حسینیان گفته که از اتفاقات جلسه مجلس مریض شده است.

رهبری پیش از این گفته بود: «از امروز تا روز انتخابات هر کس احساسات مردم را در جهت ایجاد اختلاف به کار گیرد، قطعاً به کشور خیانت کرده است.» اینک او باید همچنان این هشدار را تکرار کند، هشداری که مشخص نیست چقدر جدی گرفته شود. او حتی از هم اینک باید نگران تکرار اتفاقات یک شنبه مجلس برای پدرعروس خود هم باشد. اطرافیان احمدی نژاد یک بار درمجلس هشتم با حمایت از علی لاریجانی دربرکناری غلامعلی حدادعادل از ریاست مجلس سهیم بوده‌اند. این بار نیز بعید است به ریاست جمهوری او رضایت دهند.

اینک حداد عادل و دیگر مدعیان انتخابات ریاست جمهوری سال آینده باید امیدوار باشند که لطیفه‌های پیش از انتخابات ریاست جمهوری سال ۸۸ جدی نشود و شتر «بگم، بگم»های احمدی نژاد دم در خانه آنان نخوابد.

عکس‌ها:

از جلسه استیضاح وزیر کار، ۱۵ بهمن، خبرگزاری مهر

هتل اوین یا قبرهای ۲۴۰

society — Fri, 25 Jan 2013 09:27:05 +0000

احسان مهرابی - دیدن شیخ‌علی تهرانی، شوهر خواهر آیت‌الله خامنه ای، درحالی که قصد داشت آثار به جای مانده از خودکشی را به بازدیدکنندگان نشان دهد یکی از تعجب‌آورترین صحنه های بازدید نمایندگان مجلس ششم از زندان اوین بود.

بازدید از زندان‌ها از همان سال‌های ابتدایی انقلاب مناقشه برانگیز بود.آیت‌الله منتظری، در جایگاه قائم مقام رهبری درسال‌های ابتدایی دهه ۶۰ نمایندگانی را برای بازدید از زندان‌ها تعیین کرد و زندانیان سیاسی آن سال‌ها روایت می‌کنند که در برخی موارد این بازدیدها باعث بهبودی وضعیت‌شان شده است.

ورود نمایندگان اصلاح‌طلب به مجلس ششم بار دیگر بازدید از زندان‌ها را کلید زد. انتخابات مجلس ششم در بهمن ماه سال ۱۳۸۸ برگزار شد و در تابستان همان سال و پس از حوادث ۱۸ تیر تعدادی از دانشجویان بازداشت شده بودند.علی‌اکبر موسوی خوئینی، نماینده تهران و عضو سابق دفتر تحکیم وحدت، پیگیر وضعیت این دانشجویان و دیگر زندانیان شد و درنهایت توانست قوه قضائیه را راضی به بازدید هیئت مجلس از بازداشتگاه‌ها کند.

از سازمان مجاهدین خلق تا متهمان قتل‌های زنجیره‌ای

نمایندگان عضو هیئت مجلس ششم دربازدیدهای خود با تعداد زیادی از زندانیان نیز دیدار کردند؛ از اعضای سازمان مجاهدین خلق گرفته تا متهمان قتل‌های زنجیره‌ای. احمد باطبی،عباس امیرانتظام، حشمت‌الله طبرزدی، ماشاالله شمس الواعظین، عزت‌الله سحابی، عبدالله نوری، محسن کدیور، حسن یوسفی اشکوری، سعید ماسوری از اعضای مجاهدین خلق و متهمان قتل‌های زنجیره‌ای ازجمله زندانیانی بودند که هیئت مجلس ششم موفق به دیدار با آنان شد.

نمایندگان مجلس ششم در بازدید از بند ۲۰۹ زندان اوین که زیر نظر وزارت اطلاعات اداره می شد شاهد بودند که رئیس وقت زندان اوین به صورت رسمی برای نخستین بار توانسته بود وارد این بند شود. علی‌اکبر موسوی خوئینی بعد از دوره نمایندگی خود نیز به اوین رفت، اما این بار به عنوان بازداشتی. یکی از موضوعات مطرح در بازجویی‌ها نیز تلاش‌های او برای بازدید از زندان‌ها و انتقاد رودرو از رهبری در دیدار نمایندگان با وی بود.

نمایندگان عضو هیئت مجلس برای بازدید از زندان‌ها چندان عادت به رسانه‌ای کردن اقدامات خود نداشتند، چرا که معتقد بودند قوه قضائیه درمقابل رسانه‌ای شدن این بازدیدها واکنش نشان می‌دهد و بازدیدها را متوقف می‌کند. علی‌اکبر موسوی خوئینی و دیگر نمایندگان مجلس ششم البته اعلام می‌کنند که تعطیلی بازداشتگاه توحید وزارت اطلاعات و تبدیل آن به موزه، تعطیلی بازداشتگاه ۵۹ سپاه پاسداران در میدان عشرت‌آباد و انتقال متهمان این مرکز به زندان اوین، واگذاری زندان حشتمیه و جمشیدیه ارتش به سازمان زندان‌ها، تعطیلی بخش زنان بازداشتگاه نیروی انتظامی در عشرت‌آباد، تعطیلی و واگذاری بازداشتگاه اطلاعات نیروی انتظامی تهران در مجاورت زندان توحید به وزارت خارجه به عنوان کاربری اداری و آغاز واگذاری زندان قصر به شهرداری از جمله موفقیت نمایندگان مجلس ششم و دولت اصلاحات بود.

بسیاری از نکات در آن بازدید، برای نمایندگان مجلس ششم عجیب و غریب می‌نمود و شاید به همین دلیل رفته، رفته از تعداد نمایندگان علاقمند به بازدید از زندان‌ها کاسته می‌شد.آنان در بازدیدهای خود به شیخ علی تهران، شوهر خواهر آیت‌الله خامنه‌ای، برخوردند که اصرار داشت آثار به جای مانده از اقدام برای خودکشی را به نمایندگان مجلس نشان دهد. نمایندگان مجلس ششم در بازدید از بند ۲۰۹ زندان اوین که زیر نظر وزارت اطلاعات اداره می شد شاهد بودند که رئیس وقت زندان اوین به صورت رسمی برای نخستین بار توانسته بود وارد این بند شود.

علی‌اکبر موسوی خوئینی بعد از دوره نمایندگی خود نیز به اوین رفت، اما این بار به عنوان بازداشتی. یکی از موضوعات مطرح در بازجویی‌ها نیز تلاش‌های او برای بازدید از زندان‌ها و انتقاد رودرو از رهبری در دیدار نمایندگان با وی بود. موسوی خوئینی پس از گذران ۱۳۰ روز بازداشت در بند۲۰۹ آزاد شد، درحالیکه که پدرش در ایام بازداشت او فوت کرده بود. او بعد از گذشت دو سال و برگزاری سه دادگاه متفاوت از همه اتهامات تبرئه شد و بعد از گذراندن شش ماه ممنوع الخروجی با فشار کمیته حقوق بشر اتحادیه بین المجالس به مجلس هفتم شورای اسلامی، با دریافت مجدد پاسپورت جهت ادامه تحصیل به خارج از کشور رفت.

اقلیت مجلس ناکام در بازدید از بند ۲۰۹

تلاش نمایندگان برای بازدید از زندان‌ها در مجلس هفتم نیز ادامه یافت و نمایندگان عضو فراکسیون اقلیت مجلس پس از کش و قوس‌های فراوان در هشتم مرداد ۱۳۸۵ موفق به بازدید از زندان اوین شدند.

حوادث انتخابات ریاست جمهوری سال ۸۸ باز هم نمایندگان مجلس را به زندان‌ها کشاند. این بار اما روایتی که نمایندگان مجلس هشتم از بازدید خود نقل کردند توسط زندانیان و خانواده آنها تکذیب شد. مصطفی تاج‌زاده خبر داد که از ضرب و شتم خود به علاء‌الدین بروجردی، رئیس کمیسیون امنیت ملی و سیاست خارجی مجلس، گفته اما بروجردی در مصاحبه‌های خود تنها گفت که «تاج‌زاده معتقد بوده در انتخابات تقلب نشده است».

این نمایندگان البته موفق به بازدید از بند ۲۰۹ زندان اوین نشدند و رایزنی‌های حداد عادل، رئیس مجلس هفتم هم به نتیجه نرسید. نمایندگان عضو فراکسیون اقلیت پس از این ناکامی سئوالی را از وزیر اطلاعات پیرامون وضعیت بند ۲۰۹ و کشته شدن اکبر محمدی مطرح کردند. این سئوال در کمیسیون امنیت ملی و سیاست خارجی مجلس مطرح شد و براساس آنچه اکبر اعلمی، نماینده تبریز در مجلس هفتم، روایت کرده تعدادی از امضاکنندگان سئوال پس از حضور وزیر اطلاعات و همراهان وی در کمیسیون و مشاجره و مناقشاتی که در کمیسیون بوقوع پیوست، از پیگیری سئوال منصرف شدند.

روایت‌های بروجروی تکذیب شد

حوادث انتخابات ریاست جمهوری سال ۸۸ باز هم نمایندگان مجلس را به زندان‌ها کشاند. این بار اما روایتی که نمایندگان مجلس هشتم از بازدید خود نقل کردند توسط زندانیان و خانواده آنها تکذیب شد.

مصطفی تاج‌زاده خبر داد که از ضرب و شتم خود به علاء‌الدین بروجردی، رئیس کمیسیون امنیت ملی و سیاست خارجی مجلس، گفته اما بروجردی در مصاحبه‌های خود تنها گفت که «تاج‌زاده معتقد بوده در انتخابات تقلب نشده است». حسین کروبی، فرزند مهدی کروبی هم خبر داد که دربازدید بروجردی و هیئت همراه دو نفر از زندانیان کهریزک که به اوین منتقل شده بودند از تجاوز به خود گفته‌اند و پس از مدتی از زندان اوین به مکان نامعلومی منتقل شده‌اند. رئیس کمیسیون امنیت ملی و سیاست خارجی مجلس در گفته‌های خود یک جمله را تکرار می کرد و آن هم اینکه «غذای بند ۲۰۹ زندان اوین با غذای وزارت اطلاعات یکی است».

هتل اوین

مجلس نهم نیز در سال ابتدایی فعالیت خود بازدید از زندان اوین را در کارنامه خود ثبت کرده است. از نظر نمایندگان مجلس نهم اما گویا اوضاع زندان خیلی خوب است به گونه ای که صفر نعیمی رز، عضو کمیسیون امنیت ملی مجلس زندان را هتل توصیف کرده است.

کسانی که گذرشان به بندهای ۲۰۹،۲۴۰ و ۳۵۰ زندان اوین افتاده است، می‌دانند که توصیف نمایندگان مجلس از امکاناتی نظیر تخت تنها محدود به بند ۳۵۰ زندان اوین بوده است، نه بندهای ۲۰۹ و ۲۴۰. امکاناتی هم که نمایندگان درگزارش خود اشاره کرده‌اند، نه به لطف مسئولان زندان بلکه با هزینه خود زندانیان تهیه شده است.

کسانی که گذرشان به بندهای ۲۰۹،۲۴۰ و ۳۵۰ زندان اوین افتاده است، می‌دانند که توصیف نمایندگان مجلس از امکاناتی نظیر تخت تنها محدود به بند ۳۵۰ زندان اوین بوده است، نه بندهای ۲۰۹ و ۲۴۰. امکاناتی هم که نمایندگان درگزارش خود اشاره کرده‌اند، نه به لطف مسئولان زندان بلکه با هزینه خود زندانیان تهیه شده است.

کسانی که در سه سال گذشته گذرشان به بند ۳۵۰ زندان اوین افتاده است، شاهد بوده‌اند که بخش عمده‌ای از این امکانات با پیگیری‌های حسین مرعشی، پسرعموی همسر هاشمی رفسنجانی و رئیس سازمان میراث فرهنگی در دولت خاتمی فراهم شده است. هزینه تمامی این وسایل نیز با پیگیری مرعشی توسط افراد علاقه‌مند به حمایت از زندانیان سیاسی خارج از زندان پرداخت شده است.

قبرهای ۲۴۰ و ۲۰۹

نمایندگان مجلس اما ترجیح داده‌اند از بندهای ۲۰۹ و ۲۴۰ زندان اوین چیزی نگویند. سلول‌هایی که بسیاری از زندانیان آزاد شده از آن تعبیر به قبر می کنند؛ سلولی به اندازه خوابیدن یک زندانی با دو پتو. اگر زندانیان شانس داشته باشند ممکن است بتوانند پتو یا شیئی دیگری را به صورت متکا دربیاورند و زیر سر خود بگذارند. برخی سلول‌ها دستشویی دارد که بوی آن حتی امکان نفس کشیدن را از زندانی می‌گیرد و زندانی برای کمی اکسیژن متوسل به شکاف پایین در می‌شود. بعضی از سلول‌ها نیز فاقد دستشویی است و زندانیان باید برای رفتن به دستشویی از زندانبان بخواهند تا در سلول را باز کند. آنانی که زندان را تجربه کرده‌اند البته می‌دانند تنها دغدغه زندانیان امکانات زندان نیست و حبس شدن حتی در بهترین هتل‌های دنیا هم می‌تواند آزار‌دهنده باشد.

خدا نصیب کند

پس از سخنان نمایندگان مجلس خانواده زندانیان سیاسی و زندانیان سابق به نمایندگان یادآور شده‌اند که تنها مشکل زندانیان وسایل و امکانات نیست. هر چند به لحاظ امکانات زندان نیز نمایندگان همه حقایق را نگفته‌اند. نمایندگان مجلس نگفته‌اند که در یک اتاق ۵۰ متری بند ۳۵۰ زندان اوین بین ۲۰ تا ۳۰ زندانی نگهداری می‌شوند و برای ۱۰۰ زندانی دو دستشویی وجود دارد.

آنان به نمایندگان یادآور شده‌اند که مرخصی حق قانونی زندانیان است، اما ده ها زندانی سیاسی پس از گذشت سه سال از دستگیری‌شان به مرخصی نیامده‌اند. قطع بودن تلفن زندانیان سیاسی، لغو آزادی مشروط زندانیان و عدم رسیدگی به وضعیت پزشکی زندانیان بیمار ازجمله دیگر حقوق زندانیان است که در این سال‌ها به فراموشی سپرده شده است.

خانواده زندانیان سیاسی و زندانیان سابق نیز به نمایندگان مجلس یادآوری کرده‌اند که زندانیانی نظیر هدی صابر درهمین زندان یا به تعبیر آنان هتل اوین در اثر عدم رسیدگی پزشکی و ضرب و شتم توسط پزشک زندان فوت شده‌اند. فخرالسادات محتشمی پور، همسر مصطفی تاج‌زاده، به نمایندگان مجلس توصیه کرده است که اگر نمی توانند حقایق زندان را بگویند سکوت کنند. تعدادی از زندانیان سابق نیز در پاسخ به سخنان نمایندگان مجلس که زندان را شبیه هتل دانسته اند، تنها دعا کرده‌اند که زندگی دراین هتل نصیب این نمایندگان نیز بشود.

بازی دست‌گرمی احمدی‌نژاد با مجلس

hosseinn — Wed, 16 Jan 2013 10:40:46 +0000

سخنانان چهارشنبه، ٢٧ دی ۱۳۹۱ (١۶ ژانویه) محمود احمدی‌نژاد در مجلس درباره مشکلات اقتصادی و سیاسی کشور و واکنش نمایندگان به این سخنان

احسان مهرابی

احسان مهرابی - منازعه با مجلس گویا به بازی دست‌گرمی برای احمدی‌نژاد تبدیل شده. او هر چند گاه یک بار که با قصد قدرت‌نمایی به جمع نمایندگان مجلس می‌رود، با سخنانش آنان را می‌چزاند و بازمی‌گردد.

نمایندگان مجلس حتی نمی‌توانند به‌خاطر این اتفاقات خودشان را سرزنش کنند چرا که خودکرده را تدبیر نیست. آنان در گذشته چنان به احمدی‌نژاد امتیاز داده‌اند و دستش را بازگذاشته‌اند که او حالا دیگر به بازی دست‌گرمی با مجلس عادت کرده.

احمدی‌نژاد امروز درباره روش خود برای مقابله با تحریم‌ها به نمایندگان مجلس گفت: «کسی که حمله می‌کند همیشه برنده است و آن کسی که در موضع انفعال قرار می‌گیرد دائم چیزی را از دست می‌دهد.»

این جمله گویا در همه جا به کار او می‌آید خصوصاً در مواجهه با مجلس. او از همان روزی که تقاضای نطق در جلسه علنی کرد می‌دانست که این بازی، برای مجلس دو سر باخت و برای او دو سر برد است، هیأت رئیسه مجلس چاره‌ای جز پذیرش نداشت چرا که مخالفت با این نطق فرصتی بود برای یک مانور تبلیغاتی و حمله جدید به مجلس.

در مجلس هفتم روزی حسین مرعشی، پسرعموی همسر هاشمی رفسنجانی، به خبرنگاری که برای مصاحبه نزد محمدرضا باهنر، نماینده کرمان و نایب رئیس مجلس، می‌رفت گفت که این پیغام را برای همشهری‌اش ببرد:«امروز که مجلس را در اختیار دارید محکم مقابل احمدی‌نژاد بایستید، روزی به درگیری با احمدی‌نژاد خواهید رسید که ابزاری برای ایستادن در مقابل او ندارید.»

●پس از آنکه احمدی‌نژاد مجلس

را ترک کرد،

رئیس و تعدادی از نمایندگان مجلس

به او انتقاد کردند

و آمارهایش را زیر سئوال بردند

تا حداقل

در مقابل دوستان خود

آبروداری کرده باشند.

●احمد توکلی گفت:

«کشور در تورم و رکود شدید

به‌سر می‌برد.»

●طرح‌هایی که احمدی‌نژاد

پیشنهاد داد، حداقل برای تبلیغات کوتاه‌مدت به‌کار او می‌آید.

این روزها محمدرضا باهنر و دوستانش همچنان مجلس را دراختیار دارند اما دستشان برای ایستادن مقابل احمدی‌نژاد بسته است. پیش از آنکه رهبری دستشان را برای سئوال از احمدی نژاد و برخورد با دولت ببندد، آنان با واژه «مصلحت» خود را خلع سلاح کرده بودند، چه در زمان ریاست غلام‌علی حداد عادل و چه در زمان ریاست علی لاریجانی.

نمایندگان مجلس این روزها حتی محتاج شده‌اند که احمدی‌نژاد به سخنانشان گوش بدهد. آنان در ابتدا برای حضور احمدی‌نژاد شرط گذاشتند، شرط‌هایشان اما خریداری نداشت و روی دستشان ماند. در نهایت هم بی‌چون و چرا به سخنرانی احمدی‌نژاد در مجلس رضایت دادند. او هم سخنانش را خطاب به نمایندگان گفت و بدون اینکه سخنان آنان را بشنود رفت.

نمایندگان مجلس هنگام سخنان احمدی‌نژاد حتی نمی‌توانستند به سبک و سیاق مرسوم در مجلس به او اعتراض کنند. از قدیم رسم بوده که نمایندگان هنگام مخالفت با سخن ناطقان «دو، دو »می گفتند، اما آنان این روش را یک‌بار هنگام سخنرانی احمدی‌نژاد آزمودند و بعدش هم رهبری به همین خاطر توبیخشان کردند.

خرداد ماه سال گذشته زمانی که احمدی‌نژاد برای دفاع از وزیر پیشنهادی ورزش به مجلس رفته بود تعداد زیادی از نمایندگان در مخالفت با او «دو، دو»گفتند که این همهمه نمایندگان «هو»شنیده شد. چندی بعد نمایندگان مجلس فاش کردند که رهبری هیأت رئیسه مجلس را به‌خاطر این اتفاق توبیخ کرده است.

احمدی‌نژاد اما سکوت نمایندگان را به حساب مهمان‌نوازی نگذاشت و آن‌چه دوست داشت نثار آن‌ها کرد؛ البته این‌بار با لحنی آرام‌تر. او اختیار رئیس مجلس برای اعمال اصل ۱۳۸ قانون اساسی و لغو مصوبات غیر قانونی دولت را زیر سئوال برد و به بازخواست وزرا توسط مجلس اعتراض کرد با این توجیه که «در این شرایط سخت نمی‌شود در طول هفته دو سوم وقت وزرا و مسئولان اقتصادی را به پاسخگویی در نهادهای نظارتی اختصاص داد.»

احمدی‌نژاد همچنین مجلس را متهم کرد که می‌خواهد دولت را تحت فشار قرار دهد و گفت: «نمی‌شود یک قوه دائماً تحت فشار باشد حتی اگر دلایل درست باشد.»

سخنان احمدی‌نژاد در یک مورد البته مدتی است که دچار تغییر شده. او دیگر تحریم‌ها را «کاغذپاره» نمی‌داند. البته اعتراف او به تأثیر تحریم‌ها یک دلیل ساده دارد:

اصولگرایان منتقد قصد دارند با کمرنگ نشان دادن تقش تحریم‌ها بگویند همه مشکلات از بی‌کفایتی دولت است.

احمدی‌نژاد هم اگر بی‌اثر بودن تحریم‌ها را بپذیرد به ناکارآمدی دولت خود اعتراف کرده است.

آمارهای احمدی‌نژاد هم همچنان همان است که بود. مطابق آمارهایی که او عرضه می‌کند، همه چیز آرام است. البته تعدادی از نمایندگان مجلس گفتند این آمارها را قبول ندارند. نمایندگان مجلس بدون حضور احمدی‌نژاد انتقاداتشان را از دولت و سیاست‌های او بیان کردند تا به تعبیر یکی از نمایندگان مجلس دست‌کم «بوقی» زده باشند.

روزی جواد جهانگیرزاده، نماینده مجلس هشتم برخی رفتارهای مجلس در قبال دولت را به «بوق زدن» تعبیر کرد و سپس لطیفه‌ای برای خبرنگاران گفت درباره یک هواپیماربا با مهمات قلابی.

او گفت:«هواپیماربا به خلبان می‌گوید که هر جا من خواستم برو وگرنه هواپیما را منفجر می‌کنم، اما خلبان که می‌دانست تفنگ و مهمات او قلابی‌ست، حرف او را قبول نکرد تا در‌‌ نهایت هواپیماربا گفت لااقل بگذار من یک‌بار بوق هواپیمای تو را بزنم تا جلوی دوستانم کنف نشوم.»

پس از آنکه احمدی‌نژاد مجلس را ترک کرد، رئیس و تعدادی از نمایندگان مجلس به او انتقاد کردند و آمارهایش را زیر سئوال بردند تا حداقل در مقابل دوستان خود آبروداری کرده باشند.

علی لاریجانی رئیس مجلس گفت: «کاش آقای رئیس‌جمهور و اعضای دولت حضور داشتند و نکاتی را که قصد طرح آن را دارم می‌شنیدند»

او سپس از اختیار خود در اصل ۱۳۸ قانون اساسی برای لغو مصوبات دولت دفاع کرد.

احمدی نژاد در سخنان امروز خود در مجلس، دولتش را همچنان پاک خواند و گفت: «در مورد بانک تندترین اتهامات را به فرزندان پاک دولت زدند.»

پاسخ علی لاریجانی پس از حضور احمدی‌نژاد اما این بود که گزارش رسمی از تخلفات دولت در اجرای هدفمندی یارانه‌ها ارائه شده.»

محمدرضا باهنر نایب رئیس مجلس هم آمارهای احمدی‌نژاد درباره تورم و موفق بودن اجرای هدفمندی را زیر سئوال برد وگفت: «اگر ما ۴۰۰ هزار تومان هم یارانه بدهیم مجبور می‌شویم از جیب دوم مردم ۵۰۰ هزار تومان به عنوان هزینه تورم برداشت کنیم.»

احمد توکلی دیگر چهره شاخص مجلس هم گفت: «کشور در تورم و رکود شدید به‌سر می‌برد.»

احمدی نژاد امروز با یک مانور سیاسی دیگر مجلس را ترک کرد. یک نکته در سخنان او البته می‌تواند برنامه تبلیغاتی جدیدش را روشن کند: «واگذاری معادن و زمین‌های منابع طبیعی به مردم.»

او معادن را قابل تقسیم به ۲۵۰ هزار بلوک دانست و گفت:«امروز کمتر از پانزده هزار بلوک استفاده می‌کنیم. آیا نمی‌شود قوانین و آیین‌نامه‌ها را مجلس و دولت اصلاح کنند و هر که معدنی اکتشاف کرد ۵۰ سال با تعیین آیین‌نامه‌ای از آن برداشت کند؟»

احمدی‌نژاد درباره زمین‌های کشاورزی هم گفت: «۲۵ میلیون هکتار زمین کشاورزی وجود دارد، اینها را به شرط احیا به خود مردم دهیم، خواهیم دید که جهت سرمایه‌ها عوض می‌شود.»

اجرای طرح‌هایی که احمدی‌نژاد در جلسه مجلس پیشنهاد داد البته به‌سختی ممکن است اما حداقل برای تبلیغات کوتاه‌مدت به‌کار او می‌آید.

بقای مشایی

politics — Fri, 11 Jan 2013 09:36:27 +0000

احسان مهرابی

احسان مهرابی - اسفندیار رحیم مشایی با سابقه کار در وزارت اطلاعات، همیشه دوست دارد نقش بازجوی خوب را ایفا کند و برای همین سال‌هاست یک بازجوی بد با خود همراه دارد. فردی که البته ۱۰ سال از مشایی کوچک‌تر است و برخلاف او پیش از دولت احمدی‌نژاد هیچ سمت مدیریتی در سطوح میانی هم نداشته است.

حمید بقایی اینک معاون رئیس جمهور شده و همه این راه را با حمایت مشایی طی کرده است. مشایی او را در وزارت اطلاعات شناخت. جایی که عبدالله شهبازی، مورخ جنجالی مدعی است بقایی از آن جا اخراج شد؛ آن هم به دلیل انحرافات اخلاقی.

دوستانش او را مهندس می‌خوانند هرچند مدرک تحصیلی در حوزه مهندسی ندارد. علاقه‌اش ای‌تی و اطلاع‌رسانی است ، شاید به همین دلیل در پروژه‌های مرتبط با ای‌تی همکار مشایی بوده. در سال‌های ۷۲ تا ۷۶ که او مدیرکل امور اجتماعی وزارت کشور علی محمد بشارتی بود، بقایی مسئول یک پروژه انفورماتیک شد. پروژه‌ای که منتقدان می‌گویند به سرانجام نرسید.

دوم خرداد، پایانی بر کار مشایی در وزارت کشور بود. بقایی در مراسم تودیع مشایی از سازمان میراث فرهنگی گفت که در روزهای پس از دوم خرداد، تاج زاده را در وزارت کشور دیده و به او گفته که «چرا آقای مشایی را برکنار کرده‌اید؟» پاسخ تاج‌زاده به گفته بقایی این بوده که «گویا شما پیام دوم خرداد را دریافت نکرده‌اید.»

پس از دوم خرداد بقایی همراه مشایی به رادیو پیام رفت.سایت اصول‌گرای تابناک اما مدعی است که بقایی به همراه علی‌اصغر پرهیزگار و مجید هاشمی از آن جا اخراج شده‌اند. دو چهره‌ای که بعدها در سازمان میراث فرهنگی سمت گرفتند و درسال گذشته به اتهام تخلفات مالی بازداشت و محکوم شدند. مشایی در سازمان فرهنگی هنری شهرداری تهران، باز هم بقایی را با خود برد. او ابتدا مشاور مشایی شد و بعد رئیس موسسه آموزش شهر و امور انفورماتیک سازمان فرهنگی هنری.

سال ۸۴ وقتی مشایی برای نشستن بر صندلی حسین مرعشی به سازمان میراث فرهنگی می‌رفت، بقایی مسئول دفترش شد. مشایی اما دوست نداشت برکناری مدیران به جای مانده از دولت خاتمی به نام او تمام شود. پس حکم قائم‌مقامی را برای حمید بقایی امضا کرد تا آنان با پای خود بروند.

سال ۸۴ وقتی مشایی برای نشستن بر صندلی حسین مرعشی به سازمان میراث فرهنگی می‌رفت، بقایی مسئول دفترش شد. مشایی اما دوست نداشت برکناری مدیران به جای مانده از دولت خاتمی به نام او تمام شود. پس حکم قائم‌مقامی را برای حمید بقایی امضا کرد تا آنان با پای خود بروند. یکی از نزدیکان مشایی به او یادآور شد که قائم‌مقامی سازمان، جایگاهی بزرگ برای بقایی است. استدلال مشایی اما این بود که «تنها او توان تصفیه مدیران به جای مانده از دولت خاتمی را دارد.»

آن زمان علی هاشمی، برادرزاده هاشمی رفسنجانی هنوز معاون گردشگری بود و این حکم در دفتر او امضا شد. یکی از نزدیکان مشایی به او یادآور شد که قائم‌مقامی سازمان، جایگاهی بزرگ برای بقایی است. استدلال مشایی اما این بود که «تنها او توان تصفیه مدیران به جای مانده از دولت خاتمی را دارد.»

بقایی از همان روزها می‌دانست، مشایی جایگاه ویژه‌ای نزد احمدی‌نژاد دارد و سمت‌های بالاتری نصیبش می‌شود. پس کاری کرد که خودش تنها جانشین برای مشایی باشد. راه‌حل هم حذف همه گزینه‌های احتمالی با بی‌مهری در زمینه اختصاص بودجه بود.

حسن موسوی، رئیس دفتر فعلی احمدی‌نژاد گزینه‌ای قوی بود. هم استانی مشایی که پس از بازگشت او از تمام سفرهای داخلی و خارجی به استقبالش می‌رفت. از اولین روزی که موسوی معاون سرمایه‌گذاری سازمان میراث فرهنگی شد، تقاضای ساختمانی برای این معاونت تازه تاسیس کرد اما از ساختمان جدید خبری نشد تا این‌که موسوی از این سمت استعفا کرد.

حسین هاتفی سرمد معاون وقت صنایع دستی سازمان، از همراهان مشایی در غرب کشور بود و احمدی‌نژاد هم او را می شناخت. بقایی اما عرصه را بر هاتفی هم تنگ کرد تا در نهایت رفتن به بلاروس و ریاست برشعبه شرکت سرمایه‌گذاری گردشگری را بر ماندن در این سازمان ترجیح دهد.

طه هاشمی معاون به جای مانده از دولت خاتمی با وجود علاقه به هاشمی، چهره محبوب مشایی بود. او هم رفته رفته از گردونه افراد مطرح برای جانشینی مشایی حذف شد و تنها بقایی ماند و سازمان میراث فرهنگی. او در مراسم تودیع و معارفه قدرشناسی خود از مشایی را پنهان نکرد و خود را سرباز مشایی نامید. وقتی هم که خیالش از ریاست سازمان راحت شد عزل و نصب‌های خود را آغاز کرد. بهانه هم، همکاری نکردن در انتخابات ریاست جمهوری سال ۸۸ بود.

حتی نزدیکان مشایی از تیغ عزل و نصب‌های بقایی در امان نماندند و تقی‌زاده مدیرکل حوزه ریاست مشایی که رئیس کانون جهانگردی و اتومبیل‌رانی شده بود در اولین عزل و نصب‌ها تغییر کرد.کار به جایی کشید که حتی برای آرش کوشا، برادرزاده مشایی هم سازمان میراث فرهنگی جایی برای ماندن نبود. برای او البته این تغییر خوشایند بود و عضو هیات مدیره باشگاه سایپا شد.

بقایی که به واسطه مشایی به احمدی‌نژاد نزدیک شده بود، مورد اعتماد او هم واقع شد. تاحدی که نظرش برنظر وزیر اطلاعات چربید و نظر مصلحی برای سخت‌تر شدن شرایط ورود گردشگران به ایران پس از حوادث انتخابات سال ۸۸ مورد تائید احمدی‌نژاد قرار نگرفت. بقایی هم‌زمان با ریاست بر سازمان میراث فرهنگی، رئیس سازمان مناطق آزاد هم شد و سپس به ساختمان کوثر نهاد ریاست جمهوری رفت تا معاون اجرایی احمدی‌نژاد باشد.

سال‌ها تجربه ریاست به مشایی آموخته بود که مسائل مالی پاشنه آشیل سیاستمداران و مدیران جمهوری اسلامی است، پس او بقایی را برای بقای خود می خواست و پیشمرگ شدن در اتهامات مالی. هر چه نبود بقایی باید لطف‌های مشایی را جبران می‌کرد. نزدیکان مشایی اما می‌گویند همه تخلفات مالی بقایی برای مشایی و احمدی‌نژاد نبوده و او بخش‌هایی از این تخلفات را برای ثروت‌اندوزی خود انجام داده است

او خود را برای سمت‌های بالاتر هم آماده می کرد که ناگهان ورق برگشت و پس از درگیری احمدی‌نژاد با نزدیکان رهبری، علی‌اصغر پرهیزکار، مجید هاشمی، آزاده اردکانی و علیرضا مقیمی از نزدیکان مشایی و بقایی دستگیر شدند. پای بقایی بیشتر از مشایی گیر بود. درتقسیم کار توافقی، مشایی همه امور مالی را به بقایی واگذار کرده بود.

سال‌ها تجربه ریاست به مشایی آموخته بود که مسائل مالی پاشنه آشیل سیاستمداران و مدیران جمهوری اسلامی است، پس او بقایی را برای بقای خود می خواست و پیشمرگ شدن در اتهامات مالی. هر چه نبود بقایی باید لطف‌های مشایی را جبران می‌کرد. نزدیکان مشایی اما می‌گویند همه تخلفات مالی بقایی برای مشایی و احمدی‌نژاد نبوده و او بخش‌هایی از این تخلفات را برای ثروت‌اندوزی خود انجام داده است.

رفته رفته اتهامات نزدیکان بقایی در سایت‌های وابسته به نهادهای امنیتی منتشر شد و زمزمه بازداشت بقایی. احمدی‌نژاد که خطر بازداشت بقایی و مشایی را احساس کرده بود کابینه را خط قرمز خود خواند و خطر بازداشت را از سر نزدیکانش دور کرد.

بعدها همه نزدیکان بقایی حکم‌های زندان گرفتند. آخرین آنها هم آزاده اردکانی بود. معلم خصوصی زبان بقایی که با حمایت وی به ریاست موزه ملی ایران رسیده بود. بقایی برای انتصاب اردکانی با محمدرضا مهراندیش مدیر وقت موزه ملی درگیر شد و کار به مصاحبه‌های مطبوعاتی هم کشید.

این روزها هیات دولت در مصوبه‌ای استخدام ۱۵۰۰ نفر را به بقایی سپرده و علی لاریجانی، رئیس مجلس به استناد اصل ۱۳۸ قانون اساسی این مصوبه را لغو کرده است. سایت‌های اصول‌گرا نیز خبر می‌دهند که بقایی بنا است به ماموریت خارج از کشور برود. ماموریتی برای فرار از دستگیری احتمالی پس از دولت احمدی‌نژاد.

بقایی حتی منشی‌های خود را نیز برای کار به سازمان میراث فرهنگی بازگردانده است تا هم از خطر دستگیری دور شوند و هم پایانی باشند بر شایعات درباره او. شایعاتی که نزدیکان بقایی بی‌اساس می‌خوانند و می‌گویند او به خانواده و خانه‌اش وفادار است. خانه‌ای که به گفته بقایی همسر خیاطش با ذوق و سلیقه خاصی آن را آراسته است.

پیشنهاد بی شرمانه

society — Mon, 17 Dec 2012 08:19:20 +0000

احسان مهرابی*

احسان مهرابی - کسانی که در دو سه سال گذشته گذرشان به بند ۳۵۰ یا بندهای هفت و هشت زندان اوین افتاده است فردی را دیده‌اند با ظاهری متفاوت و خاص. فردی که یازده سال است در زندان به سر می‌برد و هر از چند گاه، حکم جدیدی برایش تعیین می کنند تا زندانش ادامه داشته باشد.

وقتی زندانیان تازه وارد اتهامش را می پرسند، می‌گوید: "اخلاقی است. با همسر یکی از مسئولین بلندپایه نظام رابطه نامشروع داشته‌ام." بعد از چند وقتی که زندانیان با او بیشتر آشنا می شوند، می گوید یکی از مدیران سابق وزارت اطلاعات بوده و جرمش اینکه درباره قتل‌های زنجیره‌ای افشاگری کرده است.

اصلاح‌طلبانی که خود پیش از این در وزارت اطلاعات دست‌اندرکار بوده‌اند و پس از انتخابات سال ۸۸ خورشیدی گذرشان به زندان افتاده است، او را می‌شناسند و سمتش را برای دیگر زندانیان سیاسی تائید کرده‌اند، اما سئوال زندانیان سیاسی این است که این مدیر سابق وزارت اطلاعات چرا اتهام خود را اخلاقی و ارتباط نامشروع با همسر مسئول بلندپایه نظام اعلام می کند. پاسخ "رضا ملک" هم این است که "برای انتقام از من زندگی‌ام را متلاشی کردند. زنم را وادار به طلاق کردند ... من هم می‌خواهم تلافی کنم و قداست کسی که این بلا را سر من آورده بشکنم."

حتی برای زندانیانی که خود طعم بازجویی چشیده و بی‌مرزی رفتار بازجویان را دیده‌اند، باور حرف‌های "غلامرضا مکعیان" معروف به" رضا ملک"، سخت است. پس از چند ماهی اما حداقل بخش‌هایی از روایت این زندانی قدیمی، باورشان می‌شود؛ چرا که روایت‌های بسیار می‌شنوند از پیشنهاد بازجویان به زنان زندانیان سیاسی برای جدایی از همسرشان و آزار کلامی آنان. پس باورشان می‌شود که این اتفاق‌ها استثنا نیست و رویه معمول است. درباره این ماجرا بازجویان و قضات گویا عدالت جنسیتی را هم رعایت می‌کنند. قاضی صلواتی و قاضی مقیسه گاه به بعضی از مردانی که حکم زندان همسرانشان سنگین است پیشنهاد داده‌اند تا از همسرشان جدا شوند، یا اینکه همسر دوم اختیار کنند.

بازجویی و همسر زندانیان سیاسی

پای همسر زندانیان سیاسی از همان روزهای اول بازجویی به میان می‌آید؛ وقتی بازجویان سعی می کنند آنان را شریک دراتهام زندانیان جلوه دهند و تهدید کنند که دستگیرشان می‌کنند. جمله "زنت را هم می‌آوریم همین جا"، تکیه کلام اکثر بازجویان است. هنگام کتک زدن زندانیان بازجویان یک جمله را خیلی دوست دارند تکرار کنند: "دوست داریم زنت را هم بیاوریم اینجا تا کتک خوردنت را ببیند."

بازجویان از تلاش های خود برای بدبین کردن زندانیان سیاسی به همسرانشان ابایی ندارند، بلکه این شیرین‌کاری خود را برای زندانیان دیگر هم تعریف می کنند.عبدالله مومنی، زندانی سیاسی بند ۳۵۰ برای زندانیان دیگر روایت می کرد که بازجوی مشهور زندانیان سیاسی که "سید" نامیده می‌شود با لذت وافری ادعا می‌کرده که "مطالبی را درباره همسر یک زندانی به او گفتم و او پیش من با سیلی به صورت همسرش زد".

بعضی از زندانیان هم روایت می‌کنند که حکم بازداشت همسرشان پیش رویشان نهاده شده است و به همین دلیل تن به خواست بازجویان داده‌اند.

این رفتارها درباره زندانیان مختلف دیر و زود دارد، اما سوخت و سوز ندارد. پرسیدن درباره اختلاف‌های زناشویی هم رسم معمول بازجویان است و تکرار این جمله که: "گویا با زنت خیلی راحت نیستی". اگر کسی از همسرش جدا شده باشد که تازه اول ماجرا است و جزئی‌ترین دلایل جدایی را با اشتهای سیری‌ناپذیری می‌پرسند.

آزار زندانیان محدود به محیط زندان نیست و کار بعضی از زندانیان به خانه هم می‌کشد. روایت مشهوری است بین زندانیان سیاسی بازداشت شده پس از انتخابات سال ۸۸، از آزار خانواده یکی از مقامات دولت محمد خاتمی توسط بازجویان. بازجویان برای اینکه این زندانی را به وحشت بیندازند، یا به تعبیری "دلش را آتش بزنند" او را به خانه‌اش می‌برند و یک بازجو به بهانه گفتن نکته‌ای مهم همسرش را به اتاقی می‌برد و زندانی را در بیرون اتاق نگه می‌دارند.

بازجویان از تلاش های خود برای بدبین کردن زندانیان سیاسی به همسرانشان ابایی ندارند، بلکه این شیرین‌کاری خود را برای زندانیان دیگر هم تعریف می کنند. عبدالله مومنی، زندانی سیاسی بند ۳۵۰ برای زندانیان دیگر روایت می کرد که بازجوی مشهور زندانیان سیاسی که "سید" نامیده می‌شود با لذت وافری ادعا می‌کرده است که "مطالبی را درباره همسر یک زندانی به او گفتم و او پیش من با سیلی به صورت همسرش زد".

روابط با زنان هم یک سئوال متداول است که حتی در بازجویی‌ها آن را مکتوب هم می‌کنند. ابایی هم ندارند نام افراد را بنویسند: "تمام روابط شخصی خود با خانم... را توضیح دهید." شوهردار و غیر شوهردار هم فرقی نمی‌کند. نام یک زندانی سیاسی زن را می‌آورند و از زندانی سیاسی می‌پرسند او را می‌شناسی؟ وقتی جواب مثبت باشد سئوال دیگر این است: "این همانی نیست که با او رازهای مگو داشتی؟"

تشویق همسران زندانیان سیاسی به طلاق

"می‌دانستی شوهرت با فلانی رابطه دارد"، هم پای ثابت گفته‌های بازجویان به زنان زندانیان سیاسی است. این روش‌های بازجویان پس از چند ماهی افشا شد و همسران بسیاری از بازداشت‌شدگان پس از انتخابات سال ۸۸ در دیدارهای خود با یکدیگر عهد کردند که هیچ گفته‌ای درباره همسرانشان را باور نکنند.

اگر کار زندانیان سیاسی از بازداشت به زندان بکشد، بسته به نوع زندان مزاحمت‌های جدید آغاز می‌شود؛ مزاحمت‌هایی که نشان آن را می‌توان در برخی از بیانیه‌های زندانیان دید. سال گذشته تعدادی از زندانیان سیاسی زندان رجایی‌شهر از "پیشنهادهای بی‌شرمانه" ماموران زندان به همسرانشان خبر دادند و نوشتند: "جناب آقای دولت‌آبادی از چه اظهار ندامت کنیم؟ از دخالت ماموران اطلاعاتی و امنیتی و دادستانی در خصوصی‌ترین لایه‌های زندگی بازداشت‌شدگان بی‌پناه؟ یا از پیشنهادهای بی‌شرمانه ماموران نسبت به همسران و خواهرانمان؟ "

اینها همه مصائب همسران زندانیان سیاسی نیست. آنان وقتی در راهروهای دادستانی و دادگاه دنبال کار همسران خود هستند باید طعنه‌های بسیار تحمل کنند. تازه اگر کارشان به قضاتی چون مقیسه و صلواتی بیفتد که اول ماجرا است. اگر زن باشند تشویق به طلاق گرفتن می‌شوند و اگر مرد باشند قیافه این قضات تا آخر عمر در ذهنشان می‌ماند وقتی با خنده‌های خود می‌گویند: "تنها نمان، ما برای گرفتن همسر دوم مجوز قانونی می‌دهیم."

اگر کار زندانیان سیاسی از بازداشت به زندان بکشد، بسته به نوع زندان مزاحمت‌های جدید آغاز می‌شود؛ مزاحمت‌هایی که نشان آن را می‌توان در برخی از بیانیه‌های زندانیان دید. سال گذشته تعدادی از زندانیان سیاسی زندان رجایی‌شهر از "پیشنهادهای بی‌شرمانه" ماموران زندان به همسرانشان خبر دادند و نوشتند: "جناب آقای دولت‌آبادی از چه اظهار ندامت کنیم؟ از دخالت ماموران اطلاعاتی و امنیتی و دادستانی در خصوصی‌ترین لایه‌های زندگی بازداشت‌شدگان بی‌پناه؟ یا از پیشنهادهای بی‌شرمانه ماموران نسبت به همسران و خواهرانمان؟ "

مهدی محمودیان دیگر زندانی مقیم زندان رجایی‌شهر هم در نامه خود خطاب به رهبری خبر داده بود که "بازجویان با همسران جوان برخی زندانیان به دفعات تماس می‌گیرند تاجایی که آن‌ها مجبور شده‌اند گوشی‌های موبایل خود را خاموش یا تعویض کنند".

زندانیان بند ۳۵۰ اوین گویا کمتر با این مزاحمت‌ها گرفتارند، اما فشار بر خانواده برخی از آنان همچنان ادامه دارد، تا آنجا که ابوالفضل قدیانی، عضو شورای مرکزی سازمان مجاهدین انقلاب اسلامی گفته، یکی از بازجوهای ارشد سپاه پاسداران با نام مستعار "اوسط" و با نام واقعی "علی انواری" که در اطلاعات سپاه فعالیت می‌کند و از افراد نزدیک به حسین طائب، فرمانده قرارگاه ثارالله سپاه است، از همسر علیرضا رجایی، روزنامه‌نگار و زندانی سیاسی خواسته است از شوهرش طلاق بگیرد.

ابوالفضل قدیانی که زندان شاه را نیز تجربه کرده برای رئیس قوه قضائیه نوشته که این اقدامات بازجویان روی ساواک را هم سفید کرده است. آنانی که می‌خواهند روایت زندان‌های جمهوری اسلامی در سه سال گذشته محدود نشود یادآور می‌شوند که نظیر این جمله قدیانی را پیشتر نیز بسیاری نوشته اند، ازجمله آیت‌الله منتظری، قائم مقام رهبری که به آیت‌الله خمینی نوشت: "جنايات اطلاعات شما و زندان‌های شما روی شاه و ساواك شاه را سفيد كرده است؟"

پاسخ آیت‌الله خمینی برآشفتن بود و گفتن اینکه: "آیا من هم از شاه بدترم؟" پاسخی که گویا تا سالیان سال در جمهوری اسلامی تکرار می‌شود.

پانویس:

احسان مهرابی، خبرنگار سابق روزنامه "اعتماد ملی" یک سالی را در بند ۳۵۰ زندان اوین سپری کرده و این نوشته حاصل حضور وی در زندان و شنیدن روایت دیگر زندانیان سیاسی حول موضوع آزار همسران زندانیان سیاسی است.

رابطه عشق و نفرت رهبری و احمدی‌نژاد

politics — Tue, 11 Dec 2012 17:49:45 +0000

احسان مهرابی

احسان مهرابی - شاید سال‌ها پیش از این‌که احمدی‌نژاد روابط خود با رهبری را روابط پسر و پدری بخواند، آیت‌الله خامنه‌ای این ضرب‌المثل "پسر کو ندارد نشان از پدر" را باور داشت و به دنبال شباهت‌های خود و احمدی‌نژاد می‌گشت.

مهم‌ترین شباهت احمدی‌نژاد و آیت‌الله خامنه‌ای را شاید بتوان در توصیف‌های مخالفان جست وجو کرد. رئیس جمهور ضعیف، صفت مشترک مخالفان برای آیت‌الله خامنه‌ای و احمدی‌نژاد است. ممکن است مخالفان هاشمی رفسنجانی او را خودرای بنامند اما کمتر صفت ضعیف را برای او به کار می‌برند. از دید مخالفان اما احمدی‌نژاد آمده تا برای دستبابی به صفت ضعیف‌ترین رئیس جمهور ایران، با آیت‌الله خامنه‌ای رقابت کند.

نداشتن پایگاه در احزاب و جریان‌های سیاسی، دیگر ویژگی مشترک پدر و پسرخوانده است. آیت‌الله خامنه‌ای و احمدی‌نژاد اگرچه به لحاظ سنتی درجریان راست تعریف می‌شدند، اما تعهدی به این جناح نداشتند و به جریان سازی در مقابل جناح‌های سیاسی دست زدند. این بی‌پایگاهی شاید رهبری را خشنود می‌کرد و امیدوار به این‌که احمدی‌نژاد تکیه‌گاهی جز او ندارد.

در برخورد با مخالفان و کینه گرفتن از آنان هم، رهبری و احمدی‌نژاد شباهت بسیار دارند. رهبری از اینکه احمدی‌نژاد این صفت را از او به ارث برده مشکلی نداشت، تا این‌که نهادهای زیرنظرش هم از نوازش احمدی‌نژاد بی‌نصیب نماندند.

عده‌ای که آیت‌الله خامنه‌ای را جانشین بنیانگذار جمهوری اسلامی می‌دانند، ماجرای بنی‌صدر را مثال می‌زنند. اما همه می‌دانند که وی نه قدرت آیت‌الله خمینی را دارد و نه جسارتش را. دلیل دیگر برای هراس رهبری از کنار گذاشتن احمدی‌نژاد، کلمه‌ای است که او در هر سخنرانی چندین بار تکرار می‌کند. برای کسی که واژه "دشمن" کلمه ثابت سخنرانی‌هایش است؛ برکناری احمدی‌نژاد "یعنی دشمن شاد شدن".

در حرف‌ها و ژست‌های احمدی‌نژاد هم شباهت به رهبری را می‌توان یافت، با این تفاوت که احمدی‌نژاد خانه محقرش را به تصویر می‌کشد اما درباب محقر بودن خانه رهبری تنها هوادارانش سخن گفته‌اند.

رهبری و احمدی‌نژاد درباره تبعیت از ولایت فقیه هم یکسان عمل کرده‌اند و تلقی‌شان از ولایت فقیه، ولایت مطلوب خودشان است. مخالفان، گاه یادآور می‌شوند که آیت‌الله خمینی در سال ١٣۶۶ و پس از سخنان آیت‌الله خامنه‌ای درباره اختیارات حکومت، برای وی نوشته بود که «سخنانش ناشی از عدم شناخت ولایت فقیه است.»

مخالفان اصول‌گرای احمدی‌نژاد حتی بدون باور به این شباهت‌ها او را بچه لوس خانواده نظام می‌خوانند. اولین بار شاید نمایندگان مجلس در گفت و گوهای خصوصی با خبرنگاران او را بچه لوس و ته تغاری نظام و رهبری خواندند. بچه‌ای که این روزها بزرگ شده و در روی پدر می‌ایستد. برای آنانی که احمدی‌نژاد را بچه لوس نظام و رهبری می‌خوانند، تکلیف روشن است. پدرها تندی بچه‌های‌ خود را به حساب دست و پا زدن برای عزیزتر شدن می‌گذارند و از آنها کینه نمی‌گیرند

برای دیگران اما سئوال این است که پدر با پسرش چه می‌کند. می‌گویند سیاست پدر و مادر ندارد، پس قدرت هم پدر و پسر نمی‌شناسد. مگر نه این‌که تاریخ ایران روایت‌های بسیار دارد از پدرانی که به چشم پسران خود میل کشیدند؟ برای این پدر، اما کنار گذاشتن پسر به این سادگی‌ها هم نیست. او خوش‌ترین روزهای زمام‌داری‌ خود را در ریاست جمهوری پسرخوانده‌اش تجربه کرده است.

روزهای پیش از انتخابات ریاست جمهوری سال ۸۴ رهبری دو خواسته داشت که جمع شدن‌شان با هم سخت می‌نمود. برگزاری یک انتخابات با تعداد بالای رای دهندگان و پیروزی نامزدهای مورد علاقه‌اش. تیرماه ۸۴ رهبری به هر دو خواسته رسیده بود.

سئوال این است که پدر با پسرش چه می‌کند. می‌گویند سیاست پدر و مادر ندارد، پس قدرت هم پدر و پسر نمی‌شناسد. مگر نه این‌که تاریخ ایران روایت‌های بسیار دارد از پدرانی که به چشم پسران خود میل کشیدند؟ برای این پدر، اما کنار گذاشتن پسر به این سادگی‌ها هم نیست. او خوش‌ترین روزهای زمام‌داری‌ خود را در ریاست جمهوری پسرخوانده‌اش تجربه کرده است.

او خود را غرق در خوشبختی می‌دید که ارادت احمدی‌نژاد به رفقایش فاش شد. حامیان رهبری نام این رفقا را "جریان انحرافی" گذاشتند و این نام اسم رمزی شد برای حمله به احمدی‌نژاد. رهبری اما باز هم حامی تمام قد پسرخوانده‌اش بود. خصوصا درمقابل دوستان دیروز و رقبای امروزش. در مناظره‌های انتخابات ریاست جمهوری سال ۸۸ احمدی‌نژاد حرف‌های دل رهبری را می‌زد و به همه مخالفان و رقبایش یک جا می‌تاخت.

ماجرای انتخابات سال ۸۸ ختم به خیر نشد، اما رهبری به سان یک پدر پشت پسر ایستاد و ملامت همگان را به جان خرید. به نماز جمعه رفت و گفت که نظراتش به نظر احمدی‌نژاد نزدیک‌تر است. احمدی‌نژاد اما در میانه دعوا رهبری را تنها گذاشت تا آن جا که صدای اصول‌گرایان درآمد که چرا کم‌تر از همه واژه "فتنه" را به کار برده است.

مخالفان و رهبری مشغول زورآزمایی بودند، اما احمدی‌نژاد و دوستانش در پی میدان بیشتر در قدرت. رهبری گویا توقع قدرشناسی بیشتر داشت پس به پسرخوانده‌اش دستور داد نزدیک‌ترین دوست و به تعبیر مخالفان مرادش را از معاون اولی برکنار کند.

پسر اما گویا دیگر خود را بزرگ می‌دید و طاقت امر و نهی‌های پدر را نداشت؛ در نهایت دفاع رهبری از وزیرمعزول اطلاعات و حکم به ابقای او برایش سنگین آمد و خانه‌نشین شد. خانه‌نشینی احمدی‌نژاد مخالفان راخوشنود کرد. آنان سال‌ها منتظر تغییر نظر رهبری درباره احمدی‌نژاد بودند تا پروژه "بنی‌صدری" کردن او را کلید بزنند. مخالفان اما این بار هم ناکام ماندند و احمدی‌نژاد به آنها گفت چاره‌ای جز تحملش ندارند چرا که می‌دانست رهبری چاره‌ای جز رضایت به ادامه دولتش ندارد.

ادامه حمایت رهبری از احمدی‌نژاد اما شاید یک دلیل اصلی داشته باشد و آن هم عبارتی است با عنوان "تف سر بالا". رهبری برای حمایت از احمدی‌نژاد نه تنها رودرروی مخالفان ایستاده، بلکه نزدیکان خود را نیز آزرده است. حال چگونه می‌تواند به همه بگوید اشتباه کرده است؟

عده‌ای که آیت‌الله خامنه‌ای را جانشین بنیانگذار جمهوری اسلامی می‌دانند، ماجرای بنی‌صدر را مثال

می‌زنند.اما همه می‌دانند آیت‌الله خامنه‌ای نه قدرت آیت‌الله خمینی را دارد و نه جسارتش را.

ادامه حمایت رهبری از احمدی‌نژاد اما شاید یک دلیل اصلی داشته باشد و آن هم عبارتی است با عنوان "تف سر بالا". رهبری در حمایت از احمدی‌نژاد نه تنها رودرروی مخالفان ایستاده، بلکه نزدیکان خود را نیز آزرده است. حال چگونه می‌تواند به همه بگوید اشتباه کرده است؟

دلیل دیگر برای هراس رهبری از کنار گذاشتن احمدی‌نژاد، کلمه‌ای است که او در هر سخنرانی چندین بار تکرار می‌کند. برای کسی که واژه "دشمن" کلمه ثابت سخنرانی‌هایش است؛ برکناری احمدی‌نژاد "یعنی دشمن شاد شدن.

احمدی‌نژاد هم گویا این روزها تنها دست کسی را می‌بوسد که حامی‌اش باشد. او انتظار دارد رهبری دولت مطلوب خود را هم‌چنان بر روزنامه کیهانش ترجیح دهد، همان‌گونه که در ماجرای نقل قول از رهبری در رای اعتماد به کردان حق را به احمدی‌نژاد داد و یادداشت حسین شریعتمداری، نماینده خود درکیهان را نقض کرد. شاید او توقع دارد رهبری احترام دوستانی را که با احمدی‌نژاد به مهمانخانه قدرت آمده‌اند، داشته باشد و به گماشتگان‌اش نهیب زند که ماجرای "جریان انحرافی" را تمام کنند.

رهبری هم شاید امیدوار است احمدی‌نژاد رفیق‌بازی درسیاست را به فراموشی بسپارد. پسرخوانده اما گویا به دوستان روزهای تنهایی وفادار است. برخلاف پدرخوانده‌اش که همراه‌ترین دوست خود را این روزها به سان رقیب می‌بیند و فرزندانش را به زندان می‌افکند.

با همه بی‌مهری‌ها و بی‌اعتنائی‌های احمدی‌نژاد، رهبری هم‌چنان به مجلس‌نشینان دستور می‌دهد که او را برای سئوال به مجلس نکشند. گویا او کژدار و مریز واقعیتی به نام احمدی‌نژاد را پذیرفته و تمایل ندارد بازار سیاست ایران آشفته شود. او که از حمله احمدی‌نژاد به رقیبان درمناظره‌های انتخاباتی لذت برده، اینک نهادهای زیر نظر خود را درمقابل این حملات می‌بیند؛ پس ترجیح می‌دهد بین قوا آتش‌بس اعلام کند.

پدر و پسر شاید روزی نشستند و گلایه‌هایشان را با هم گفتند، اما گویا فعلا پذیرفته‌اند رابطه عشق و نفرت خود را ادامه دهند و اگر بنا است راه خود را از هم جدا کنند، جدائی‌شان عاطفی باشد و آن را رسمی نکنند.

زنجیره حکم‌های حکومتی

politics — Mon, 26 Nov 2012 11:17:34 +0000

احسان مهرابی

احسان مهرابی - گویا در مجلس ایران سخن آیت‌الله خامنه‌ای را باید از پدرعروسش شنید. چند هفته‌ای از او اصرار بود که رهبری مخالف کشیدن پای احمدی‌نژاد به مجلس است و از لاریجانی انکار. دستور رهبری اما تائیدی شد بر حرف‌های پدر عروسش. او که طعنه می‌شنید نظر خود را به جای نظر رهبری می‌گوید، باز هم محل رجوع شده و نمایندگان می‌دانند حداد عادل اگر چه در ریاست نیست، اما پیام‌هایی مهم‌تر از رئیس مجلس دارد.

علی لاریجانی، تازه رئیس مجلس هشتم شده بود که مصاحبه‌ای برگزار کرد، هم‌زمان در قم و تهران. خبرنگاران و تعدادی از روحانیان قمی هم با ویدئو کنفرانس در مصاحبه حاضر شدند. خبرنگار یک شبکه عربی نتوانست تعبیر خود از این اقدام را پنهان کند و گفت: «می‌خواستید نشان دهید متکی به قم هستید.» لاریجانی از این تعبیر برآشفت و پاسخ داد: «شما با خیال خود خوش باشید.»

پیش از این هم مجلسیان درباره متکی بودن لاریجانی به قم چیزهایی شنیده بودند. زمانی که در رقابت او و حداد عادل برای ریاست مجلس هشتم شایع شد، محمد یزدی رئیس جامعه مدرسین نزد رهبری رفته و گفته «صلاح نیست شما طرف پدر عروس خود را بگیرید.» این بار اما رهبری خواسته و ناخواسته طرف پدرعروسش را گرفته. شاید اگر لاریجانی خلق و خوی احمدی‌نژاد را داشت، خانه‌نشین می‌شد. اما گویا سیاستمداران متکی به قم چندان عادت به دعوا ندارند و اختلاقات را به پستوهای قدرت می‌برند.

لاریجانی که دوست داشت با نشنیدن سخنان رهبری درباره دعوت به آرامش، احمدی‌نژاد را به مجلس بکشد، دستور رهبری را نه مکتوب بلکه دریک سخنرانی گرفت. سخنرانی درجمع بسیجی‌هایی که احتمالا حاضر بودند بعد از سخنان رهبری به مجلس بروند و بهارستان‌‌نشینان را به اجابت سریع دستور وادارند. گویا لاریجانی برای رهبری به اندازه کروبی شان نداشت تا دستور کتبی دهد.

لاریجانی که دوست داشت با نشنیدن سخنان رهبری درباره دعوت به آرامش، احمدی‌نژاد را به مجلس بکشد، دستور رهبری را نه مکتوب بلکه دریک سخنرانی گرفت. سخنرانی درجمع بسیجی‌هایی که احتمالا حاضر بودند بعد از سخنان رهبری به مجلس بروند و بهارستان‌‌نشینان را به اجابت سریع دستور وادارند. گویا لاریجانی برای رهبری به اندازه کروبی شان نداشت تا دستور کتبی دهد.

لاریجانی هم البته به شان خود قانع است و پس از پیام شفاهی، نامه کتبی نوشت و اطاعت از اوامر رهبری را برای خود فریضه خواند. نمایندگان سئوال کننده نیز به سان رئیس خود عمل کردند تا به سرنوشت نمایندگان مجلس ششم دچار نشوند. حکم حکومتی رهبری اگر رمق مجلس پرشر و شور ششم را در ابتدای کار گرفت، تیر خلاصی بود بر تقلای مجلس اصولگرای نهم برای کم نیاوردن در مقابل دولت.

زنجیره حکم‌های حکومتی رهبری پس از دوم خرداد در منظر عموم هویدا شد. روزهایی که دولت خاتمی پس از تعطیلات نوروزی سال ۷۷ دستگیری کرباسچی را از قوه قضائیه عیدی گرفته بود، خاتمی با تقاضای آزادی کرباسچی به نزد رهبری رفت. رهبری هم به او گفت درخواستی بنویسد و پاسخ درخواست، آزادی کرباسچی بود. آن روزها بسیاری به خاتمی خرده گرفتند که شعار حاکمیت قانون داده و راهی فراقانونی رفته است.

حکم‌های حکومتی بعدی اما برای اصلاح‌طلبان شیرین نبود. حکم حکومتی برای توقف اصلاح قانون مطبوعات، جلسه علنی مجلس ششم در مرداد سال ۷۹ را به هم ریخت و گروه‌های فشار را به مقابل مجلس گسیل کرد. مهدی کروبی که این روزها با حکم رهبری در حصر است، به حکم رهبری تمکین کرد و گلایه‌های بسیار از همفکران خود شنید. بعدها رضا خاتمی ، نایب رئیس مجلس وقت دلیل آورد که بسیجیان آماده فتح مجلس بودند و چاره‌ای جز تمکین نبود.

دو سال بعد مهدی کروبی در سفر بود که خبر بازداشت حسین لقمانیان نماینده همدان را شنید. وقتی برگشت پس از تذکرهای نمایندگان و جلسه به هم ریخته مجلس، به دفتر خود رفت و پیام داد که با این وضع از اداره مجلس عاجز است و رهبری خود مجلس را اداره کند. ساعاتی بعد حسین لقمانیان با دستور رهبری آزاد شد.

کروبی پیش از پایان ریاستش بر مجلس ششم از رهبری تقاضای یک حکم حکومتی هم کرد. پس از کشته شدن علیرضا نوری در تصادف رانندگی با درخواست کروبی ، رهبری در سال ۸۱ حکم به آزادی عبدالله نوری پس از سه سال زندان داد.

مراسم تحلیف خاتمی در دور دوم ریاست جمهوری هم با حکم حکومتی به تاخیر افتاد. وقتی مجلس ششم به حقوقدانان معرفی شده توسط رئیس قوه قضائیه برای عضویت در شورای نگهبان رای نداد و ترکیب شورای نگهبان ناقص شد، رهبری با حکم خود مراسم تنفیذ خاتمی در دور دوم ریاست جمهوری را به تاخیر انداخت.

خاطره ناخوش اصلاح‌طلبان از حکم حکومتی سبب شد مصطفی معین نامزد اصلاح‌طلبانی که نام خود را پیشرو نهاده بودند، اعلام کند که اگر رئیس جمهور شد حکم حکومتی نمی‌پذیرد. معین رد صلاحیت شد و غلامعلی حداد عادل ، رئیس مجلس هفتم دست به قلم برد و از رهبری تقاضای حکم حکومتی کرد. معین به همراه مهرعلیزاده رئیس سازمان تربیت بدنی دولت خاتمی با حکم حکومتی تائید شد و به عرصه انتخابات ریاست جمهوری سال ۸۴ بازگشت.

مجلس اصولگرای هفتم هم از حکم حکومتی بی‌نصیب نماند. وقتی مجلس برآمده از رد صلاحیت‌های گسترده، عزم خود را برای ضرب شست به دولت خاتمی جزم کرده بود و پس از استیضاح احمد خرم، وزیر راه قصد استیضاح مرتضی حاجی وزیر آموزش و پروش را داشت، رهبری دستور به توقف استیضاح داد.

حکم حکومتی رهبری به مجلس هشتم تنها برای خود نمایندگان فرستاده شد، چرا که در روزهای پس از انتخابات ریاست جمهوری سال ۸۸ انتشارش کم هزینه نبود. محمدرضا باهنر، نایب رئیس مجلس که برای رای نیاوردن ۸ وزیر کابینه احمدی‌نژاد عزم خود را جزم کرده بود، این حکم را علنی کرد و خبر داد که دلیل رای نمایندگان به کابینه دستور رهبری بوده است.

حکم حکومتی رهبری به مجلس هشتم تنها برای خود نمایندگان فرستاده شد، چرا که در روزهای پس از انتخابات ریاست جمهوری سال ۸۸ انتشارش کم هزینه نبود. محمدرضا باهنر، نایب رئیس مجلس که برای رای نیاوردن ۸ وزیر کابینه احمدی‌نژاد عزم خود را جزم کرده بود، این حکم را علنی کرد و خبر داد که دلیل رای نمایندگان به کابینه دستور رهبری بوده است.

دولت احمدی‌نژاد هم از حکم‌های حکومتی رهبری بی‌نصیب نبود. خصوصا وقتی که پای اسفندیار رحیم مشایی به میان می‌آمد. از حکم حکومتی درباره ادغام نشدن سازمان حج و زیارت در سازمان میراث فرهنگی گرفته تا حکم برکناری مشایی از معاون اولی در سال ۸۸.

یک سال قبل اما رهبری دستور داده بود واکنش‌ها به سخنان مشایی درباره دوستی با مردم اسرائیل ادامه پیدا نکند. یک روز قبل از آن وقتی احمدی‌نژاد گفته بود «مشایی مظلوم واقع شد»، علی مطهری که درتدارک سئوال از احمدی‌نژاد بود، خبر داد که تعداد سئوال کنندگان از احمدی‌نژاد افزایش یافته اما با سخنان رهبری ماجری سئوال به تاخیر افتاد.

حکم ابقای مصلحی در وزارت اطلاعات از همه بیشتر برای احمدی‌نژاد سنگین آمد و او را خانه‌نشین کرد. حکم حکومتی رهبری اینک او را از رفتن به بهارستان معاف کرده و نمایندگان را به این باور رسانده که فعلا چاره‌ای جز تحمل احمدی‌نژاد ندارند.

اما گویا احمدی‌نژاد بابت معافیت از رفتن به بهارستان چندان منت‌دار رهبری نیست. او جز روزی که از ترس معترضان انتخابات سال ۸۸ با هلی‌کوبتر به بهارستان رفت و محافظش را با خود به صحن علنی برد، دیگر از رفتن به بهارستان ترسی به دل راه نداده است.

موضوع سئوال نمایندگان مجلس از احمدی‌نژاد وضع ارز بود و اقتصاد. پاسخ این سئوال گویا دو گزینه بیشتر ندارد: تحریم ها و ناکارآمدی دولت. ازنظر نمایندگان پاسخ ناکارآمدی بود و از نظر احمدی‌نژاد تحریم‌ها. پس اگر احمدی‌نژاد به مجلس می‌رفت و مانند مصاحبه‌اش از تحریم‌ها می‌گفت، تکلیف سخنان رهبری که کشور را در موقعیت بدر می‌بیند چه می‌شد؟

اینک گویا تنها کسانی که بابت این حکم حکومتی باید منت‌دار رهبری باشند، منصوبان او هستند. از آنان که در خطبه‌های نمازجمعه تحریم‌ها را بی‌اثر می‌خوانند تا پدرعروسش که به لطف این حکم برای مدتی هم که شده درمجلس از انزوا بیرون می‌آید.

طرح دولت وحدت ملی پس از چهار سال

politics — Wed, 21 Nov 2012 08:20:35 +0000

احسان مهرابی

احسان مهرابی - «وحدت ملی یعنی همه به جز احمدی‌نژاد» این را نه یک چهره سیاسی بلکه اسماعیل احمدی‌مقدم، فرمانده نیروی انتظامی یک سال قبل از انتخابات سال ۸۸ گفته بود؛ در بیان تحلیل‌اش از طرح دولت "وحدت ملی"، در روزهایی که حامیان هاشمی رفسنجانی و چهره‌هایی چون حسین مرعشی، پسرعموی همسر او معتقد بودند «اگر چند عاقل دور هم جمع شوند شکست احمدی‌نژاد کار سختی نیست.» یک‌سال بعد همه آنهایی که خود را عاقل می‌دانستند دور هم جمع شدند، اما ماجرا به گونه دیگری پیش رفت.

چهارسال پس از این ماجراها "وحدت ملی" دوباره بحث سیاست ایران شده. طرفدارانش می‌گویند این روزها طرح‌شان حامیان بیشتری دارد چرا که به تعبیر کنایه‌آمیز غلامحسین کرباسچی، «احمدی‌نژاد همه را اصلاح‌طلب کرده است.» اما آن‌چیزی که مخالفان این روزها از دولت "وحدت ملی" می‌فهمند، با چهارسال گذشته تفاوت زیادی دارد. شاید به همین دلیل چهره‌هایی چون قاسم روانبخش، شاگرد مصباح یزدی به این طرح می‌تازند و نامش را "وحدت در کاخ ابن زیاد” می‌گذارند. مفهوم "وحدت ملی" از نگاه ابراهیم رئیسی معاون اول قوه قضائیه هم ادبیات جدید معترضان به انتخابات ریاست جمهوری گذشته است که او آنها را فتنه می‌خواند. این روزها اگر احمدی‌مقدم فرمانده نیروی انتظامی و دیگر فرماندهان نظامی بخواهند تحلیل خود را از طرح دولت "وحدت ملی" بگویند، شاید نتیجه این شود که «دولت وحدت ملی یعنی همه به جز یاران وفادار آیت‌الله خامنه‌ای و خودش.»

"دولت وحدت ملی" هر چقدر هم گشاد باشد، بعضی‌ها در آن جا نمی‌شوند و این بعضی‌ها کسانی هستند که آیت‌الله خامنه‌ای به آنها دل بسته است. قد "دولت وحدت ملی" که بنا است کوچک‌ها در آن نباشند با قد دولت مطلوب رهبری جور در نمی‌آید. هرچه نباشد این قد باید به قامت دیگر قوا نیز بخورد. رئیس جمهور بعدی باید قدی داشته باشد درحد رئیس قوه قضائیه که به جز سمت‌هایی که رهبری به او داده از خود چیزی نداشته است.

ظاهر ماجرا البته این‌گونه نیست. مطرح‌شدگان برای ریاست جمهوری، "دولت وحدت ملی" همه مشاور و معاون رهبری هستند. از علی‌اکبر ناطق‌نوری گرفته تا علی‌اکبر ولایتی، حسن روحانی و محسن رضایی. اما آنها که دستی بر سیاست ایران دارند، می‌دانند از نزدیکی این چهره‌ها به رهبری تنها نامی باقی است و حضور در برنامه‌هایی چون بدرقه احمدی‌نژاد برای سفرهای خارجی. این را خارجی‌ها هم فهمیدند. وقتی که مقاله علی‌اکبر ولایتی درباره پرونده هسته‌ای را با آب‌و تاب فراوان منعکس و آن را به تفاوت سیاست رهبری و احمدی‌نژاد در پرونده هسته‌ای تعبیر کردند. چندی بعد اما رهبری مقاله مشاور خود را این‌گونه پاسخ داد که مدیریت برنامه هسته‌ای با دولت است و مشخص شد که دیگر مشاور رهبری در امور بین‌الملل منعکس کننده نظرات او نیست.

مثال طرفداران "وحدت ملی" برای دولت‌شان هم دولتی است، مانند دولت هاشمی رفسنجانی. از یک‌سو علی فلاحیان و از سوی دیگر عطاء‌الله مهاجرانی. یک استاندارش اسحاق جهانگیری و دیگر استاندارش محمدرضا رحیمی. دراین دولت شاید خیلی‌ها جا شوند: از بیژن زنگنه و محمدعلی نجفی و اکثر وزیران دولت هاشمی و خاتمی گرفته تا محمد باقر قالیباف و محمدرضا باهنر.

اما "دولت وحدت ملی" هر چقدر هم گشاد باشد، بعضی‌ها در آن جا نمی‌شوند و این بعضی‌ها کسانی هستند که آیت‌الله خامنه‌ای به آنها دل بسته است. عیسی کلانتری، وزیر کشاورزی دولت هاشمی گفته که "دولت وحدت ملی" دولت کوچک‌ها نیست. اما سالیانی است که آیت‌الله خامنه‌ای دل به کوچک‌ها بسته، چرا که بزرگ‌ها که او آنها را خواص می‌خواند، در حوادث پس از انتخابات ۸۸ مردود شده‌اند.

پس دیگر خواص و عوام بودن ملاک قبولی در نزد رهبری نیست. نمره قبولی پس از انتخابات سال ۸۸ داده شده است. هر چه تاختن به میرحسین موسوی و کروبی بیشتر، نمره قبولی بالاتر.

قبل از انتخابات ریاست جمهوری سال ۸۴ وقتی رهبری عزت‌الله ضرغامی را رئیس سازمان صدا و سیما کرد، همگان قد مطلوب رهبری برای مدیران جمهوری اسلامی را فهمیدند. پس احمدی‌نژاد دولتی ساخت در اندازه‌های همین قد مطلوب.

این روزها هم رهبری ریاست جمهوری آینده خود را در میان سعید جلیلی و صفار هرندی جست و جو می‌کند، نه هاشمی رفسنجانی ،حسن خمینی، علی مطهری و حتی ناطق نوری، علی‌اکبر ولایتی و محسن رضایی. قد "دولت وحدت ملی" که بنا است کوچک‌ها در آن نباشند با قد دولت مطلوب رهبری جور در نمی‌آید. هرچه نباشد این قد باید به قامت دیگر قوا نیز بخورد. رئیس جمهور بعدی باید قدی داشته باشد درحد رئیس قوه قضائیه که به جز سمت‌هایی که رهبری به او داده از خود چیزی نداشته است.

محمدرضا مرندی وزیر بهداشت هاشمی هم این روزها متهم است که سر رهبری را کلاه گذاشته و خانواده‌های ایرانی را کم جمعیت کرده است، پس اگر بنا بر دولت مطلوب رهبری باشد جایی برای او نیست، چرا که این روزها رهبری خانواده‌های پرجمعیتی می‌خواهد که سبک زندگی روزهای ریاست جمهوری او را داشته باشند.

همان‌طور که نزد رهبری، خواص مردود جایی ندارند در "دولت وحدت ملی" آنانی که برای پرخاش کردن به خواص و یا بزرگ‌ترها مرزی نمی‌‌شناسند، جایی پیدا نمی‌کنند. کسانی که پس از انتخابات هاشمی رفسنجانی را هم از تیغ حمله‌های خود گذراندند. از روح‌الله حسینیان و محمد‌حسین صفار هرندی گرفته تا غلامعلی حدادعادل.

در طرف دیگر هم کسانی هستند که شاید در این دولت جای شوند، اما اگر بنا بر دولتی باشد مانند دولت هاشمی، مصحلت تصمیم‌گیرنده درباره همه چیز است. پس برای حفظ مصلحت آنان باید کوتاه بیایند. اصلاح‌طلبانی که درانتخابات ۸۸ به نوعی گرفتار شده‌اند. آنان هم البته شاید تقاضایی نداشته باشند. این روزها آنان به نفس بی‌دردسری زیر آسمان این مملکت قانع شده‌اند.

"اصلاحات بی‌اعتدال" هم مثالی است برای حامیان وحدت ملی تا بگویند این بار اصلاح‌طلبی‌شان معتدل است و راس قدرت در جمهوری اسلامی را به چالش نمی‌کشد. این را البته رهبری و حامیانش سخت باور می‌کنند. چرا که خط‌کش آنان متفاوت است. اینک مبدا تاریخ برای آنان سال ۸۸ شده و خط‌کش آنان افراد ساکت را هم خط می‌زند. ساکتانی که به آنها خواص بی‌بصیرت می‌گویند. ساکتانی که بسیاری‌شان در دولت وحدت ملی جا می‌شوند.

با این حساب از نمد "وحدت ملی" کلاهی گیر حامیان رهبری نمی‌آید که هیچ، تازه زحمت ۸ ساله آنان هم به باد می‌رود. این روزها رهبری به تغییر سبک زندگی مردم ایران می‌اندیشد، پس نزدیک‌ترین وزرای هاشمی به رهبری هم دیگر سبک زندگی مطلوب او را نمی‌فهمند و در معرض اتهامند، حتی اگر وزیر بهداشت باشند و پس از انتخابات سال ۸۸ بارها علیه میرحسین موسوی سخن گفته باشند.

درکنار دعواهای سیاسیون ایران میلیون‌‌ها ایرانی صبح‌ها بر سرکار می‌روند و شب‌ها نگران ریال‌شان می‌شوند. مردمی که پیش از این می‌‌گفتند هیچ نداریم و اینک هیچ‌شان کمتر شده. برای آنان اقتصاد "دولت وحدت ملی" شاید مهم‌تر باشد. دولتی که حداقل اگر "قاتق" نان‌شان نیست، "قاتل" جان‌شان نباشد.

محمدرضا مرندی وزیر بهداشت هاشمی هم این روزها متهم است که سر رهبری را کلاه گذاشته و خانواده‌های ایرانی را کم جمعیت کرده است، پس اگر بنا بر دولت مطلوب رهبری باشد جایی برای او نیست، چرا که این روزها رهبری خانواده‌های پرجمعیتی می‌خواهد که سبک زندگی روزهای ریاست جمهوری او را داشته باشند.

حامیان احمدی‌نژاد در سالیان گذشته مهم‌ترین مخالفان "دولت وحدت ملی" بوده‌اند. در "دولت وحدت ملی" این روزها شاید بخشی از آنان هم جا شوند. گروهی که اصول‌گرایان به آنها می‌گویند جریان انحرافی. اسفندیار رحیم مشایی می‌تواند مدعی باشد در سیاست خارجی و اقتصاد بسیار نزدیک به هاشمی رفسنجانی و حتی اصلاح‌طلبان است.

کنده شدن لنگر "کشتی نوح وحدت ملی" البته بسیار سخت است و برای راه افتادن آن نیاز به جواز رهبری است. رهبری و حامیانش اما از این دولت فرضی سئوال‌های بسیار دارند. سئوال اصلی این است که وحدت حول چه کسی. اگر بنا بر وحدت حول رهبری است که دیگر نیازی به این تشکیلات نیست. در وحدت حول رهبری همه سربازند و او فرمانده پس باید منتظر دستور فرمانده ماند و سربازی کرد. همانطور که علی سعیدی،نماینده رهبری درسپاه گفته که رئیس جمهور بعدی باید با رهبری هماهنگ باشد.

نام دولت "وحدت ملی" هم شاید برای آیت‌الله خامنه‌ای آزاردهنده باشد.در نگاه او و طرفدارنش پیش‌فرض "وحدت ملی" مطلوب نبودن شرایط فعلی است اما آنان بارها گفته‌اند «در بهترین شرایط کشور بعد از پیروزی انقلاب اسلامی از هر جهت هستیم.»

درکنار دعواهای سیاسیون ایران میلیون‌‌ها ایرانی صبح‌ها بر سرکار می‌روند و شب‌ها نگران ریال‌شان می‌شوند. مردمی که پیش از این می‌‌گفتند هیچ نداریم و اینک هیچ‌شان کمتر شده. برای آنان اقتصاد "دولت وحدت ملی" شاید مهم‌تر باشد. دولتی که حداقل اگر "قاتق" نان‌شان نیست، "قاتل" جان‌شان نباشد. دولتی که آرام‌تر با دنیا سخن بگوید تا تندی سخنان آیت‌الله خامنه‌ای را کم‌تر کند. نه اینکه بر آتش آن بیفزاید.

مخالفان اصول‌گرای هاشمی رفسنجانی، نقطه تاریک پرونده او را خوراندن جام زهر به آیت‌الله خمینی می‌دانند. رضایت دادن به دولتی شبیه به دولت‌های پیش از احمدی‌نژاد برای آیت‌الله خامنه‌ای بی‌شباهت به خوردن جام زهر نیست.

هشت سالی است که هاشمی رفسنجانی در باوراندن نظراتش به رهبری ناکام مانده و شاید به همین دلیل جلسات سابقش با رهبری نیز به چند ماه یک‌بار رسیده است. اینک اما باز هم عده‌ای امیدوارانه چشم به او دوخته‌اند تا دوست دیرینه خود را راضی به پذیرش دولتی کند که اگر برایش جام زهر نباشد، چندان هم شیرین نیست.

اعتصاب غذای ۱۵ زندانی سیاسی از نگاه یک پزشک

society — Wed, 24 Oct 2012 22:13:49 +0000

احسان مهرابی

احسان مهرابی - تحت نظر داشتن شبانه روزی ۱۵ زندانی در ایام اعتصاب غذا و ثبت رخدادهای آن تجربه‌ای است که نصیب هر پزشکی نمی‌شود. این فرصت اما برای آرش علایی در خرداد سال ۱۳۹۰ میسر شد.

او هدی صابر را در ایام اعتصاب غذا تحت نظر داشت، اما درشب سکته صابر، درسالن دیگری بود و درهای سالن بسته. پس از آن ۱۴ زندانی سیاسی دراعتراض دست به اعتصاب غذا زدند و این بارعلایی آنان را تحت نظر داشت و از وضعیت پزشکی‌شان یادداشت بر می‌داشت.

او که اینک در آمریکا روزگار می‌گذراند امیدوار است، یادداشت‌ها و مشاهدات خود را در کتابی چاپ کند تا نمادی باشد از «اعتصاب غذای ایرانی». او به عنوان یک پزشک از آسیب‌های اعتصاب غذا می‌گوید؛ آسیب‌هایی که تا پایان عمر با اعتصاب‌کنندگان همراه می‌ماند و چشم، کلیه و دیگر اعضای آنان را نشانه می‌گیرد.

تلخ‌ترین بخش ماجرا برای پزشکی که همه این‌ها را می‌داند و خود نیز سه سال زندان را تجربه کرده شرایطی است که زندانیان چاره‌ای جز وارد کردن آسیب به خود ندارند. اعتصاب غذا حتی با تجربه‌هایی چون مرگ هدی صابر و اکبر محمدی پایانی ندارد. نسرین ستوده فعلاً آخرین زندانی است که راهی جز این نیافته. آرش علایی یادآور می‌شود که زنان در زمان اعتصاب غذا به نسبت مردان بیشتر در معرض خطر هستند و اعتصاب غذا برای این وکیل زندانی به دلیل شرایط جسمی‌اش بسیار خطرناک است.

خیلی خوب است که بدون تجربه سختی اعتصاب غذا اطلاعات خود را افزایش دادید؟

آرش علایی: هم خوب بود و هم بد. از این جهت خوب بود که به عنوان یک پزشک با اطلاعات خود می‌توانستم به هم بندیانم که دراعتصاب بودند کمک کنم. از این جهت هم بد بود که به عنوان یک پزشک از آسیب‌های زیاد و غیر قابل بازگشت اعتصاب غذا به بدن انسان‌ها خبر دارم و تاسف می‌خوردم چرا باید کار به جایی بکشد که چاره‌ای جز این روش اعتراضی باقی نماند.

درمدتی که اعتصاب غذای ۱۴ نفر و پیش از آن اعتصاب مرحوم صابر و آقای دلیر ثانی را دنبال می‌کردید به چه نتایجی رسیدید؟ قصد انتشار این نتایج را ندارید؟

آرش علایی: اعتصاب غذای خشک که فرد آب هم مصرف نمی‌کند خیلی خطرناک‌تر است و بعد از ۲۴ ساعت اول، ساعت‌ها حیاتی و خطرناک می‌شوند. در مورد اعتصاب غذای‌تر که فرد آب و املاح مصرف می‌کند از چند روز به بعد فرد در معرض خطر قرار دارد، اما باز هم تاکید می‌کنم که یک سری ضایعات مشهود است و یک سری ضایعات دربلند مدت خود را نشان می‌دهد.

امیدوارم بتوانم این تجربیات را درقالب کتابی چاپ کنم. چاپ این کتاب به جز موضوعات پزشکی اعتصاب غذا این سئوال را در مخاطب ایجاد می‌کند که چرا این افراد با وجود آگاهی از آسیب‌های فراوان دست به اعتصاب غذا زدند؟ تعدادی از افراد که سن بالایی داشتند، دچار مشکلات کلیوی و قلبی بودند. برخی از آن‌ها حتی سابقه عمل جراحی قلب داشتند.اما ضایعه کشته شدن آقای صابر دراثر عدم رسیدگی پزشکی مسئولان به قدری برای زندانیان شوک‌آور بود که این افراد حاضر شده بودند جان خود را به خطر بیندازند.

شما بعد از معاینه‌های روزانه اطلاعات پزشکی اعتصاب غذاکنندگان را ثبت می‌کردید. ثبت کردن این اطلاعات چه کمکی به شما می‌کرد؟

این اطلاعات را ثبت می‌کردم تا اگر فردی دچار مشکلات ناگهانی شد بتوانیم به او کمک کنیم. من علائم حیاتی، پاسخ ارگان‌ها و همچنین سلامت روان افراد را ثبت می‌کردم. ما درزندان وسایل تشخیصی نداشتیم و با معاینات بالینی و وسایل اولیه مانند فشارسنج و یا گوشی پزشکی این علائم را پیگیری می‌کردم.

پاسخ «ارگان‌های بدن» را به چه شکل بررسی می‌کردید؟

یک پزشک براساس دو نکته وضعیت یک بیمار را پیگیری می‌کند: معاینه‌های بالینی و یافته‌های آزمایشگاهی یا فرابالینی. ما تنها می‌توانستیم معاینه‌های بالینی را انجام دهیم، مثلا اینکه کلیه دفع ادرار دارد یا اینکه دستگاه گوارش فعالیت دارد یا نه. یا ضربان قلب چطور است.

درباره مرحوم صابر چطور؟ آیا اعتصاب غذا باعث سکته وی شده بود؟

اعتصاب غذا عاملی برای رخ دادن سکته بود. مرحوم صابر، ورزشکار و سالم بود. او هیچگونه مشکلی نداشت که بتوان گفت باعث سکته شده است. متاسفانه در زمانی که مرحوم صابر نیاز به اقدامات اورژانسی پیدا کرد ایشان را به بیمارستان اعزام نکردند و دچار سکته وسیع قلبی شد.

آیا زمان مشخص و استانداردی وجود دارد که براساس آن بتوان گفت «اعتصاب غذا» از این مرحله به بعد خطرناک می‌شود؟

هیچ استانداردی وجود ندارد و بستگی به بدن فرد. ذخایر غذایی و محیط نگهداری فرد متفاوت و متغیر است. طبیعتاً اعتصاب غذای خشک که فرد آب هم مصرف نمی‌کند خیلی خطرناک‌تر است و بعد از ۲۴ ساعت اول، ساعت‌ها حیاتی و خطرناک می‌شوند. در مورد اعتصاب غذای‌تر که فرد آب و املاح مصرف می‌کند از چند روز به بعد فرد در معرض خطر قرار دارد، اما باز هم تاکید می‌کنم که یک سری ضایعات مشهود است و یک سری ضایعات دربلند مدت خود را نشان می‌دهد. به طور مثال ضایعه‌ای که به کلیه وارد می‌شود شاید بعد از اعتصاب غذا مشخص نباشد و درسال‌های بعد خود را نشان دهد.

تجربه‌های گذشته چه می‌گوید؟

مواردی بوده که فرد اعتصاب غذا کرده ، یا دسترسی به غذا نداشته اما آب مصرف کرده و هفته‌ها توانسته است دوام بیاورد، اما این یک قاعده نیست. در جوامع غربی اعتصاب غذا کم است، اما مواردی وجود دارد که کسانی که جایی گیر کرده‌اند و غذا به آن‌ها نرسیده است چند هفته دوام آورده‌اند.

در اعتصاب غذای «‌تر» زندانیان آب مصرف می‌کنند. تا جایی که به خاطر دارم شما محلولی از آب و نمک درست کرده بودید که اعتصاب غذاکنندگان مصرف کنند. این محلول برای چه بود؟

آب، قند و املاح سه ماده ضروری برای بدن هستند. اینکه در زمان اعتصاب غذا چه مقدار قند و نمک به فرد برسد خیلی مهم است. خصوصاً برای کسانی که بیماری‌های زمینه‌ای دارند. به طور مثال فردی که نارسایی کلیه دارد یا فردی که بیماری قندی دارد. تعیین نسبت قند و نمک برای این افراد خیلی مهم است. برای همین این محلول‌ها را با تنظیم این نسبت‌ها درست کرده بودیم.

خوردن این محلول با توجه به اینکه آنان هیچ نوع مواد غذایی مصرف نمی‌کردند سخت نبود؟

بسیارسخت بود، اما چاره‌ای نبود. این محلول تنها چیزی بود که اعتصاب غذاکنندگان می‌خوردند تا به حیات خود ادامه دهند.

در مدتی که زندانیان در اعتصاب غذاکننده را تحت نظرداشتید به مورد خاصی هم برخورد کردید؟

در قوانین دیگرکشور‌ها کسی که اعتصاب می‌کند باید به محلی منتقل شود که خدمات بهداشتی و درمانی بهتری بگیرد و تحت مراقبت‌های ویژه بهداشتی و درمانی باشد، اما در آئین‌نامه سازمان زندان‌های ایران کسی که اعتصاب می‌کند تنبیه و به انفرادی منتقل می‌شود. (نقاشی اثر لورین خلیل ریحان)

عزم راسخ مرحوم صابر و افرادی که بعد از آقای صابر اعتصاب غذا کردند همیشه برای من قابل توجه بود. مرحوم صابر می‌گفت من قصد قهرمان‌بازی و خودکشی ندارم، اما نیاز دارم اعتراضم را به این نحو مطرح کنم. کسانی که بعد از فوت آقای صابر اعتصاب کردند دو طیف سنی کاملا متفاوت بودند؛ از آقای قدیانی و مظفر گرفته تا جوانانی چون حسن اسدی زیدآبادی. حتی دیدگاه‌های سیاسی آنان هم متفاوت بود، اما توانسته بودند دراین زمینه به همگرایی برسند.

با توجه به اینکه دراین اعتصاب غذا ۱۴ نفر حضور داشتند به نظر می‌رسد مدیریت آن با توجه به شرایط متفاوتی بدنی اعتصاب غذاکنندگان خیلی سخت بوده باشد. چون دربین آنان از ۲۷ ساله بود تا ۷۰ ساله. تا جایی که به خاطر دارم برای هماهنگی درباره این اعتصاب غذا جلساتی برگزار می‌شد. دراین جلسات چه مواردی مطرح می‌شد؟

جلسات برای این بود که بتوانیم یک گزارش گروهی از وضعیت دوستان بدهیم و هم اینکه بدانیم وضع هر فرد به تنهایی چطور است. اعتصاب غذا یک برنامه گروهی بود، اما پاسخ بدن هر فرد متفاوت است. برای همین افراد را به صورت جدا معاینه و در جلسات چشم انداز وضعیت کلی را بررسی می‌کردیم.

دریکی دو مورد هم، کار اعتصاب غذاکنندگان به بیمارستان کشید. برای آنان چه مشکلی رخ داده بود؟

درپروتکل‌های بین‌المللی کسی که اعتصاب غذا می‌کند باید از مراقبت‌های وِیژه برخوردار شود، اما این امکانات طبیعتاً در زندان فراهم نبود و کار تعدادی از اعتصاب‌کنندگان به دلیل مواردی چون فشار خون و نارسایی کلیه به بیمارستان کشید.

تاثیر اعتصاب غذا در سن‌های مختلف طبیعتاً فرق می‌کند. با توجه به اینکه در این روز‌ها شنیده‌ایم که نسرین ستوده نیز در اعتصاب غذا به‌سر می‌برد، درمورد زن و مرد آیا ممکن است تاثیرات و زمان تحمل متفاوت باشد؟

طبیعتاً وضعیت اعتصاب غذا در سن‌های مختلف متفاوت است. روند اعتصاب غذا نسبت به فیزیک بدن افراد هم متفاوت است. برای افرادی چون خانم ستوده که به لحاظ جسمی لاغراندام هستند و به لحاظ فیزیکی می‌توان گفت ضعیف اندام، اعتصاب غذا بسیار خطرناک‌تر است. چون ذخیره‌های چربی و پروتئین این افراد خیلی کمتر است و وقتی بدن نیاز پیدا می‌کند ذخیره‌ای وجود ندارد که بتواند ازآن‌ها استفاده کند. از سوی دیگربه دلیل نحوه کارکرد ارگان‌ها، زنان در زمان اعتصاب غذا به نسبت مردان بیشتر در معرض خطر هستند.

شما تاکید زیادی بر آسیب‌های اعتصاب غذا دارید. این عمل چه تاثیری بر بدن فرد می‌گذارد؟

اگر فرد در بلندمدت غذا نخورد، بدن ذخایر قند و چربی را مصرف می‌کند و بعد سراغ ذخایر پروتئینی می‌رود. اینجاست که برای بدن مشکلات پیش می‌آید و این مشکلات جبران‌ناپذیر می‌شود. از سوی دیگر از لحاظ سلامت روان هم فرد دچار صدمه می‌شود و این صدمه پذیری سلامت روان و حساسیت نسبت به محرک‌ها را دربلند مدت دچار مشکل می‌کند. (نقاشی اثر رومن هالتر)

چند نوع ماده غذایی برای بدن لازم هستند: قند‌، املاح، ویتامین‌، چربی، آب، پروتئین و نمک‌های آلی. اگر بدن را از این مواد محروم کنیم تا مدت کوتاهی از ذخایر موجود استفاده می‌کند، اما این مواد ذخیره برای تمام مدت در بدن وجود ندارد و وقتی هم که ذخیره‌ها تمام شد مواد حیاتی برای ادامه بقا شروع به تجزیه می‌شود. تجزیه و مصرف این مواد حیاتی فرد را دچار مشکلاتی می‌کند که جبران ناپذیر است. اگر فرد در بلندمدت غذا نخورد، بدن ذخایر قند و چربی را مصرف می‌کند و بعد سراغ ذخایر پروتئینی می‌رود. اینجاست که برای بدن مشکلات پیش می‌آید و این مشکلات جبران‌ناپذیر می‌شود. از سوی دیگر از لحاظ سلامت روان هم فرد دچار صدمه می‌شود و این صدمه پذیری سلامت روان و حساسیت نسبت به محرک‌ها را دربلند مدت دچار مشکل می‌کند.

اعتصاب غذا به کدام بخش از بدن بیشتر آسیب می‌زند؟

کلیه به خاطر نرسیدن آب دچار حساسیت بیشتر می‌شود و وقتی که آب نرسد بیشترین ضایعه را می‌بیند؛ چشم هم همینطور. سایر اندامهای بدن هم به تناسب دچار مشکل می‌شوند.

به جز زندانیان سیاسی در زندان‌های دیگر موارد اعتصاب غذا به چه شکل است؟

در زندان‌های عادی هم کسانی بودند که دهانشان را می‌دوختند و اعتصاب غذا می‌کردند؛ خصوصاً زندانیان مواد مخدر. برخی از این زندانیان از دسترسی به وکیل محروم بودند و در دادگاه‌های چند دقیقه‌ای حکم اعدام یا حکم‌های سنگین زندان می‌گرفتند. بعضی از این زندانیان در اعتراض به نحوه رسیدگی به پرونده‌شان دست به اعتصاب غذا می‌زدند.

به درخواست این زندانیان رسیدگی می‌شد؟

نه تنها رسیدگی نمی‌شد، بلکه این زندانیان تنبیه و به سلول انفرادی منتقل می‌شدند.

قوانین زندان‌های ایران درباره اعتصاب غذا چه می‌گوید؟

در قوانین دیگرکشور‌ها کسی که اعتصاب می‌کند باید به محلی منتقل شود که خدمات بهداشتی و درمانی بهتری بگیرد و تحت مراقبت‌های ویژه بهداشتی و درمانی باشد، اما در آئین‌نامه سازمان زندان‌های ایران کسی که اعتصاب می‌کند تنبیه و به انفرادی منتقل می‌شود. فردی که اعتصاب غذا می‌کند نمی‌خواهد دست به خودکشی بزند، اما فرد چون هیچ راهی برای حل مشکل خود پیدا نمی‌کند به این روش چنگ می‌زند. این وظیفه سازمان زندان‌هاست که این فرد را در محیطی نگهدارند که اگر دچار مشکل شد خدمات پزشکی دریافت کند، اما متاسفانه در ایران اینگونه نیست.

سطح هوشیاری افرادی که اعتصاب غذا می‌کنند چگونه است؟

حیاتی‌ترین ارگان‌های بدن قلب و مغز است. مغز مواد قندی مصرف می‌کند تا به حیات خود ادامه دهد. اگر به بدن قند نرسد بدن از ذخیره‌های چربی و پروتئین استفاده و آن‌ها را تبدیل به قند می‌کند. اگر به فرد مدت زیادی قند نرسد، فرد دچار بیهوشی می‌شود و هوشیاری خود را از دست می‌دهد.

درباره نحوه شکستن اعتصاب غذا چه توصیه‌هایی وجود دارد؟

همانطور که اعتصاب غذا فرد را دچار مشکل می‌کند، بازگشت به روال طبیعی هم زمان‌بر است. بعد از اعتصاب به دلیل اینکه اندام‌های بدن مدتی از کارهای طبیعی جدا بوده‌اند، باید رفته رفته به حالت اولیه برگردانده شوند. برای همین توصیه شده که شکستن اعتصاب با مایعات ملایم انجام شود.

از کف خیابان تا دوم خرداد؛ اصلاح طلبان به کجا باز می‌گردند؟

politics — Tue, 16 Oct 2012 08:14:23 +0000

احسان مهرابی

احسان مهرابی - یکی می‌گوید، برگردیم دوم خرداد. یکی می‌گوید، برگردیم کف خیابان. جایی که در سه سال گذشته بیشتر از هر جای دیگر ایران خبرساز بوده و درمعرض نگاه. این روز‌ها، یکی می‌گوید همه راه‌ها از آنجا می‌گذرد و دیگری می‌گوید به جایی برمی‌گردیم که برایمان مبدا تاریخ است و بهشتی در دوردست.

اولی می‌گوید، با قدرت اجتماعی می‌توان به بهار ایرانی رسید. دومی می‌گوید، راه دموکراسی یک بار دیگر از صندوق رای می‌گذرد. جایشان فرق می‌کند اما هم نام‌شان یکی است، هم حال‌شان. یکی بر تخت زندان این حرف‌ها را زده و دومی در مطبش. صفت هر دو اصلاح طلب است، آن هم از نوع اصیل‌اش. سالیانی است که هر دو حال خوبی ندارند.

اولی پیرمردی است که او را به شوخی و پس از اعتصاب غذای ۱۴ زندانی سیاسی در اعتراض به کشته شدن هدی صابر، "امام ابوالفضل" می‌خوانند. دومی دربین خودی‌ها، مشهور به "آقا رضا" است. اختلاف‌شان هم بر سر آینده‌ای است که می‌خواهد به گذشته برگردد. بازگشت به گذشته دور و نزدیک. گذشته دور دوم خرداد و گذشته نزدیک جنبش سبز و اعتراضات خیابانی.

رضا خاتمی صبر را به اصلاح‌طلبان توصیه کرده است. صبری که این روز‌ها سرنوشت یک‌جا و محتوم سیاسیون، مردم ایران و حتی ناظران شده است. ناظرانی که می‌خواهند بدانند اصلاح‌طلبان به کجا باز می‌گردند. دوم خرداد، کف خیابان یا خانه‌های خود؟

زندانیان سیاسی در روزهای ملاقات از عالم سیاست خبر می‌گیرند و خوانده‌های خود از نشریاتی را که با تاخیر به دستشان می‌رسد، تکمیل می‌کنند. در روزهای پایانی تابستان، ابوالفضل قدیانی عضو سازمان مجاهدین انقلاب اسلامی تیتر ماهنامه «مهرنامه» درباره بازگشت به دوم خرداد را که دید، شوق نوشتن یافت.

او کمتر دست به قلم می‌شود حداقل در قیاس با مصطفی تاج‌زاده دیگر عضو سازمان مجاهدین انقلاب. اما باید می‌نوشت تا دست‌کم آرام شود. یادداشت او از بازگشت به دوم خرداد سئوال می‌کرد و پاسخ می‌داد که بازگشتی درکار نیست. پیرمرد زندان کشیده در دو رژیم از دگرگونی اوضاع می‌گفت و این‌که «نه جامعه، نه جمهوری اسلامی و نه اصلاح‌طلبان هیچ‌کدام در وضع خرداد ۷۶ نیستند».

او نوشته‌های دیگر هم‌مسلکان خود درباره بازگشت به دوم خرداد را «قلم فرسایی مکرر» و داستان‌پردازی‌های بی‌رمق «ناشی از سرخوردگی و بی‌عملی » کسانی دانست که به تعبیر او« از ارزیابی تحولات واقعی عاجزند».

راهکار او در برابر تلاش برای بازگشت به دوم خرداد، اتکا به تجربه سه سال گذشته بود: «به صحنه آوردن فشار جنبش اجتماعی». تفسیر ساده جنبش اجتماعی هم همان ادامه اعتراضات خیابانی است، اعتراضاتی که در جای جای یادداشت قدیانی مثال زده شده بود.

چندی بعد رضا خاتمی، دبیرکل سابق حزبی که دبیرکل فعلی آن در زندان است به تعبیر خود "دندان طمع" همه را کشید و گفت که اصلاح‌طلبان برانداز نمی‌شوند و «حتی اگر نظام هم اصلاح‌پذیر نبود، وارد فاز دیگری نخواهند شد.»

در بین نزدیکان دو طرف در زندان و بیرون زندان، مصاحبه "آقا رضا" به پاسخی در مقابل یادداشت قدیانی تغبیر شد.

این حرف‌های "آقا رضا" را دیگران هم زده بودند. موسوی لاری، وزیر کشوری که برخی اصلاح‌طلبان به شوخی و جدی سرکار آمدن احمدی‌نژاد را محصول مدیریت او در برگزاری انتخابات می‌دانند، گفته که اصلاح طلبان «سقف نمی‌شکافند و از حریم و مرز نظام خارج نمی‌شوند». اسحاق جهانگیری هم که خود از گزینه‌های برخی اصلاح طلبان برای ریاست جمهوری است، می‌گوید «جز انتخابات راهی نداریم».

این نوشتن‌ها و گفتن‌ها جدالی است تا اصلاح‌طلبان تکلیف خود درانتخابات آینده را بدانند. هرچند اگر تکلیف خود را هم بدانند باز باید منتظر تعیین تکلیف خودشان از سوی نظام باشند. چه خواستن آنان این روزها شوخی رایج و قدیمی ایرانی شده که می‌گوید«پنجاه درصدش حل است.»

سالیانی است که واژه تحریم به اردوگاه اصلاح‌طلبان هم راه پیدا کرده است، از زمانی که صندوق‌های رای برای آنان دیگر ارمغانی نداشته. سال۸۴ تحریم‌کنندگان خود را پیروز انتخابات نامیدند و دیگران آنان را سهیم در پیروزی احمدی‌نژاد و نتایج‌اش.

طبق معمول در عالم سیاست ایران کنتوری نبود تا ادعاهای دو طرف را اندازه بگیرد. سال ۸۸ اما هم معنای تحریم عوض شد، هم معنای شرکت. این بار دیگر تحریم حرکت آوانگارد نبود و شرکت در انتخابات جرم شده بود.

در سال 90 شرکت برای بعضی، چیزی شده بود در حد خیانت. اصلاح‌طلبان بیرون زندان اما جلسه‌های خود برای انتخابات را داشتند. جلساتی که از هاشمی رفسنجانی هم درباره آن نظرخواهی شد و او گفت:« انتخابات آزاد هم‌چنان راه‌حل مشکلات ایران است.»

خبر این جلسات به زندانیان سیاسی هم رسید. جلساتی که گفته می‌شود عبدالله نوری مبدع آن بوده. برخی زندانیان از زندان پیام فرستادند و درباره چرایی ماجرا از نوری پرسیدند. نوری اما گفت که مقصودش از شرکت درانتخابات، شرکتی بوده که نظام را در برابر خواسته‌های اصلاح‌طلبان به چالش بکشد نه شرکتی که تنها برای تائید نظام باشد. نوری گفت که موضوع شرکت آن‌گونه که او می‌خواسته منتفی شده. دیگر اصلاح طلبان هم گفتند که "عدم شرکت فعال" گزینه نهایی است. آن‌هم آن‌گونه که باید پیش نرفت و سیدمحمد خاتمی در دماوند مهر انتخابات را به شناسنامه خود زد.

این روز‌ها بازار استدلال دو طرف گرم است. استدلال‌هایی که از دلایل شکست اصلاحات شروع می‌شود و به راهکار برای آینده می‌رسد. وقتی پای تضمین می‌افتد کار دو طرف سخت می‌شود. هر دو راه‌حل خود را گزینه‌ای ناگزیر می‌دانند اما نمی‌توانند برای موفقیتش تضمین حداقلی هم بدهند.

موسوی لاری وزیر کشوری که برخی اصلاح‌طلبان به شوخی و جدی سرکار آمدن احمدی‌نژاد را محصول مدیریت او در برگزاری انتخابات می‌دانند، گفته که اصلاح طلبان «سقف نمی‌شکافند و از حریم و مرز نظام خارج نمی‌شوند.» اسحاق جهانگیری هم که خود از گزینه‌های برخی اصلاح طلبان برای ریاست جمهوری است، می‌گوید، «جز انتخابات راهی نداریم.»

نوشته قدیانی و مصاحبه رضا خاتمی نمونه‌ای است از استدلال‌های دو طرف. قدیانی از دو حرکت "اصلاح قانون" و "مهار قدرت مطلقه" می‌گوید. اولی را محتوم به شکست می‌داند و دومی را چاره کار. رضا خاتمی اما امیدوارانه می‌گوید که « همین نظام ولایت‌ فقیه می‌تواند یک نظام دموکراتیک باشد».

عضو سازمان مجاهدین انقلاب، اتفاقات سال ۸۸ و ۲۵ بهمن ۸۹ را شاهد می‌آورد و به جریان اصلاحات «به صحنه آوردن فشار جنبش اجتماعی» را توصیه می‌کند. دبیرکل سابق جبهه مشارکت اما به حاکمیت اطمینان می‌دهد که اصلاح طلبان «خطوط قرمز را رعایت خواهند کرد. «

رضا خاتمی باید در حاکمیت به دنبال خریداری برای اطمینان دادنش باشد. او امیدوارانه از بسته‌ترین حکومت‌ها را مثال می‌آورد که« وقتی مطالبات ملی روشن شده چاره‌ای جز تسلیم نداشته‌اند.» قدیانی اما فشار سازماندهی شده اجتماعی را تنها راهی می‌داند که «ولی فقیه را وادار به مشروطه کردن قدرت مطلقه‌اش می‌کند».

نایب رئیس مجلس ششم بر ماندن اصلاح‌طلبان در دایره "نظام و قانون مداری" تاکید می‌کند. زندانی سیاسی دو رژیم اما «پذیرش قانون به‌عنوان فصل‌الخطاب» را که توصیه حکومت پس از انتخابات بود، قانون‌شکنی و حق‌کشی در لفافه‌ی پر زرق و برق "قانون‌گرایی" می‌نامد و بار‌ها از تکمین نکردن معترضان انتخابات سال ۸۸ به محدوده‌های قانونی تعریف‌ شده توسط حاکمیت ستایش می‌کند.

اولی و دومی نه تنها روش‌هایشان بلکه نماد‌هایشان هم متفاوت است. نماد رضا خاتمی هم‌چنان برادرش محمد خاتمی است که دوستدارانش به بهانه تولد برایش نامه می‌نویسند و از دلتنگی‌هایشان می‌گویند. نماد قدیانی و دوستانش اما موسوی و کروبی هستند که به تعبیر او «مومنانه بر سر پیمان خویش با مردم ماندند».

نزد دو طرف اما سئوالات بی‌پاسخ بسیار است. موافقان فشار اجتماعی یا همان بازگشت به خیابان با این پرسش مواجه‌اند که هزینه‌های بازگشت را چه می‌کنند. مگر نه این است که دراین سال‌ها بسیاری کشته و زندانی شده‌اند و حاکمیت به دلیل پول نفت و قدرت سرکوب هنوز سرپا است. منتقدان به آنان می‌گویند که جنبش سبز پس از ۲۵ بهمن ۸۹ دیگر در اعتراضات خیابانی نمود چندانی نداشته است.

این روز‌ها بازار استدلال دو طرف گرم است. استدلال‌هایی که از دلایل شکست اصلاحات شروع می‌شود و به راهکار برای آینده می‌رسد. وقتی پای تضمین می‌افتد کار دو طرف سخت می‌شود. هر دو راه‌حل خود را گزینه‌ای ناگزیر می‌دانند اما نمی‌توانند برای موفقیتش تضمین حداقلی هم بدهند.

طرفداران انتخابات نیز تجربه دوم خرداد و شکست اصلاح طلبان درقانع کردن حاکمیت به اصلاحات را درکارنامه دارند. آنان البته می‌گویند در دوم خرداد غافلگیر شده‌اند و این بار با آمادگی به صحنه می‌آیند. سئوال ساده و رایج هم این است که این بار درمقابل تقلب چه می‌کنند.

اصلاح‌طلبانی که خود را اصیل می‌دانند با گروه سومی هم طرف‌اند که حاضرند به هر قیمت درانتخابات حاضر باشند. حتی با حضور یک کاندیدای اجاره‌ای. تعبیری که از عبارت "رحم اجاره‌ای" وام گرفته شده و نشانه حمایت اصلاح‌طلبان از یک کاندیدای اصول‌گرا است.

رضا خاتمی صبر را به اصلاح‌طلبان توصیه کرده است. صبری که این روز‌ها سرنوشت یک‌جا و محتوم سیاسیون، مردم ایران و حتی ناظران شده است. ناظرانی که می‌خواهند بدانند اصلاح‌طلبان به کجا باز می‌گردند. دوم خرداد، کف خیابان یا خانه‌های خود؟

همه رهبر را مسئول می‌دانند

politics — Tue, 09 Oct 2012 15:40:44 +0000

گفت‌وگوی سراج الدین میردامادی با احسان مهرابی، خبرنگار

سراج الدین میردامادی − علی مطهری، نماینده‌ی اصول‌گرای منتقد دولت، در مصاحبه‌ای با هفته‌نامه‌ی "نگاه پنجشنبه"، از مواضع اخیر محمود احمدی‌نژاد پیرامون آزادی بیان و مطبوعات دفاع کرد و در ضمن گفت که رییس جمهور ایران، پیش از این، دوبار درخواست رفع حصر آقایان موسوی و کروبی را داده است.

این اظهارات به دلیل کنفرانس مطبوعاتی اخیر محمود احمدی نژاد، که در آن رئیس جمهوری اسلامی انتقادات تندی را متوجه رقبای اصولگرای خود در مجلس و قوه قضائیه نموده بود، توجه‌برانگیز بوده است. سخنان اخیر احمدی‌نژاد در راستای این گرایش عمومی بوده که رهبری رژیم مسئول وضعیت فعلی دانسته شود، گرایشی که در میان اصول‌گرایان نیز جلوه‌گر شده است، از جمله در مواضع علی مطهری.

● گفت‌وگو با احسان مهرابی

درباره گفته‌های علی مطهری و سخنان اخیر احمدی‌نژاد با احسان مهرابی، روزنامه‌نگار، مصاحبه کرده‌ام.
او ابتدا درباره این گفته‌ها توضیح می‌دهد:

احسان مهرابی: آقای مطهری اشاره کردند به عمل‌کرد دولت در زمینه‌ی دفاع از آزادی بیان و اشاره داشتند که فضای آزادی بیان در دولت دهم، به نسبت دولت نهم، کاهش پیدا کرده است. البته ایشان یاد‌آور شدند که بخشی از اقداماتی که رخ داده خارج از اراده‌ی دولت بوده و به طور مثال اشاره کردند که از یک منبع موثق شنیده‌اند که آقای احمدی‌نژاد دوبار درخواست رفع حصر آقایان کروبی و موسوی را کرده بودند.

ولی باز آقای مطهری معتقد بودند که رییس جمهور به عنوان رییس شورای عالی امنیت ملی در زمینه‌های بسیاری می‌توانستند از آزادی مطبوعات و آزادی بیان دفاع کنند که این کار را نکرده‌اند. اشاره‌ی آقای مطهری به این موضوع است که آقای احمدی‌نژاد زمانی به فکر دفاع از آزادی بیان افتادند که دوستان خودشان تحت فشار قرار گرفتند و نمونه‌اش هم موضوع آقای جوانفکر است.

احسان مهرابی:
«اگر مروری داشته باشیم بر مواضع آقای احمدی‌نژاد در سال ۸۸ و همین‌طور مواضع مخالفان، می‌بینیم در ماه‌های اول مواضع مخالفان به سمت شخص آقای احمدی‌نژاد است و بیشترین انتقادات به ایشان وارد می‌شود. ولی بعدها مشخص می‌شود که خود رهبری به طور مستقیم وارد عرصه می‌شوند و در واقع، همان‌طور که خیلی از اصول‌گرایان هم می‌گویند، این مقاومت رهبری است که باعث می‌شود فضا بسته‌تر شود و اعتراض به تقلب و یا تخلفات در انتخابات از سوی نظام پذیرفته نشود و نسبت به آن‌ها هیچ اقدامی انجام نگیرد.
بنابراین ما در ماه‌های دوم، سوم اعتراضات پس از انتخابات می‌بینیم که عملاً سمت اعتراض‌ها به سمت خود رهبری نشانه گرفته می‌شود و معترضان متوجه می‌شوند که این رهبری است که اجازه‌ی این تغییرات و اجازه‌ی اصلاح در شرایط را نمی‌دهد و به طور مثال، از روز قدس یا سیزده آبان، می‌بینیم که دیگر سمت و سوی انتقادات متوجه شخص رهبری شده است.»

آقای مطهری هم‌چنین اشاره‌ای داشتند به دخالت‌های دیگری که از بخش‌های دیگر انجام شده و به طور مثال، به صحبت‌های آقای جعفری فرمانده‌ی سپاه، در باره‌ی حضور اصلاح‌طلبان اشاره کردند که آقای مطهری معتقد بودند آقای جعفری نباید وارد این حوزه‌ها بشوند و می‌گفتند به ایشان ارتباطی ندارد و حضور سپاه در سیاست فسادآور است و موجب تفرقه می‌شود.

از سوی دیگر، آقای مطهری انتقاد داشتند نسبت به عمل‌کرد دولت در بحث مبارزه با حجاب. البته ایشان در گذشته هم نسبت به این عمل‌کرد دولت منتقد بودند و معتقدند این عمل‌کرد از دولت آقای احمدی‌نژاد پذیرفتنی نیست، خصوصاً دولتی که بر خلاف دولت آقای خاتمی که ادعای اصلاح‌طلبی داشت، مدعی اصول‌گرایی است، ولی در زمینه‌ی حجاب مانند دولت آقای خاتمی رفتار کرده است.

اگر انتقادات آقای مطهری به دولت را در گذشته، کنار صحبت‌های ایشان در این مصاحبه بگذاریم، به نظرتان نمی‌رسد که آقای مطهری به عنوان یک چهره‌ی اصول‌گرای منتقد دولت، کمی تغییر موضع داشته؟

این تغییر موضع شاید از آنجا ناشی می‌شود که مواضع آقای احمدی‌نژاد تا حدودی تغییر کرده است. یعنی آقای احمدی‌نژاد به حوزه‌هایی وارد شده‌اند که قبلاً ورود نمی‌کردند و انتقادهایی را نسبت به برخی نهادها داشتند که در دوره‌ای حامی آقای احمدی‌نژاد بودند و حتی باعث رأی آوردن وی شدند. ولی در حال حاضر آقای احمدی‌نژاد از آن‌ها انتقاد می‌کند.

می‌توان گفت که مواضع آقای مطهری شاید مانند گذشته باشد و این تغییر مواضع آقای احمدی‌نژاد است که باعث شده آقای مطهری با بخش‌هایی از مواضع آقای احمدی‌نژاد موافق باشند. حتی آقای مطهری مطرح کرده بودند که بخشی از حرف‌هایی که آقای احمدی‌نژاد در حال حاضر می‌زنند، مطالبی بوده که اصلاح‌طلبان در هفت سال گذشته طرح کرده‌اند و الان آقای احمدی‌نژاد به حرف‌های اصلاح‌طلبان در هفت سال گذشته رسیده‌اند.

این تغییر مواضع آقای احمدی‌نژاد ممکن است از سوی دیگر باعث انتقاد دیگر اصول‌گرایان بشود و بخشی از حامیان اصلی ایشان را نسبت به ایشان منتقد کند. ما در موضع مخالف آقای مطهری در مجلس که نسبت به آقای احمدی‌نژاد منتقد بودند، فراکسیون "انقلاب اسلامی" یا بخشی از "جبهه‌ی پایداری" را داشتیم که در تمام زمینه‌ها از دولت دفاع صددرصدی می‌کردند و جزو طیف‌های افراطی اصول‌گرایان بودند؛ چهره‌های مانند آقای کوچک‌زاده، آقای رسایی، آقای حسینیان و عملاً با توجه به انتقادهایی که آقای احمدی‌نژاد از سپاه و قوه‌ی قضاییه داشتند، در آینده ممکن است به منتقدین جدی آقای احمدی‌نژاد تبدیل بشوند.

به طور کلی، می‌توان گفت که مواضع جدید آقای احمدی‌نژاد و حملاتی که به سپاه، قوه‌ی قضاییه و نهادهای زیر نظر رهبری داشته‌اند، ممکن است بخشی از آرایش اصول‌گرایان را تغییر بدهد و در صف موافقان و مخالفان ایشان در جبهه‌ی اصول‌گرایان، تغییرات کلی به وجود بیاورد.

درست سؤال هم همین‌جاست که اگر آقای احمدی‌نژاد، در آن مصاحبه به ویژه به تعطیل شدن روزنامه‌ی شرق انتقاد کرد و هم‌چنین درخواست بازدید از زندان اوین را داشت، آیا به نظر نمی‌رسد که چرخش مواضع آقای احمدی‌نژاد به گونه‌ای است که با توجه به شکافی که با رهبری پیدا کرده، به نوعی، تقصیر برخی از معضلات و مشکلات را به گردن رهبری نظام می‌اندازد؟

به هرحال ممکن است آقای احمدی‌نژاد از رهبری به صراحت نام نبرده باشند، ولی حداقلش این است که ایشان در روند فعلی، بخش عمده‌ای از مشکلات را به گردن نهادهای زیر نظر رهبری می‌اندازد و حتی در بخش‌های دیگری هم که صراحتاً اسم رهبری یا نهادهای زیر نظر رهبری را نمی‌برد، به مواضع آن‌ها اشاره دارد.

یعنی در حالی‌که طرفداران رهبری سعی می‌کنند نشان بدهند که تحریم‌ها هیچ اثری بر وضعیت فعلی کشور نداشته، آقای احمدی‌نژاد به صراحت اعلام می‌کنند که تحریم‌ها باعث شرایط فعلی شده و تا حدی این موضع آقای احمدی‌نژاد هم طبیعی است. چون اگر ایشان بخواهند بپذیرند که تحریم‌ها هیچ تأثیری بر روند فعلی کشور نگذاشته است، طبیعتاً مدیریت دولت خودشان زیر سئؤال می‌رود و این حرفی است که اصول‌گرایان دیگر می‌زنند. یعنی آن‌ها می‌گویند تحریم‌ها تأثیر نداشته و مدیریت دولت بوده که کار را به اینجا رسانده است.

بنابراین آقای احمدی‌نژاد برای دفاع از دولت خودشان هم که شده، مجبورند این را بپذیرند که تحریم‌ها تأثیر خیلی زیادی بر فضای اقتصادی کشور داشته است.

از سوی دیگر، آقای احمدی‌نژاد در پایان دوره‌شان با شرایطی مواجه شده‌اند که قبلاً دامن دیگران را گرفته بود و الان گریبان‌گیر ایشان شده است؛ و آن هم دخالت قوه‌ی قضاییه در مواردی مانند بحث مطبوعات است که در نهایت به بازداشت آقای جوانفکر منجر شده است. از سوی دیگر، آقای احمدی‌نژاد حامیانی داشتند که در حال حاضر به منتقدان ایشان تبدیل شده‌اند و با توجه به فضای انتخابات ریاست جمهوری، انتقادات از آقای احمدی‌نژاد می‌تواند بیشتر بشود. به هرحال، خبرگزاری سپاه که آقای احمدی‌نژاد انتقاد زیادی نسبت به آن کرده‌اند، عملاً از حامیان آقای احمدی‌نژاد بوده است.

آقای احمدی‌نژاد می‌دانند که وقتی زمزمه‌ی انتخابات ریاست جمهوری مطرح بشود، اصول‌گرایانی که قصد موفقیت در این انتخابات را دارند، نه تنها از دولت ایشان حمایت نخواهند کرد، بلکه انتقادات شدیدی را نثار دولت خواهند کرد و همه‌ی اصول‌گرایان احتمالاً در این روند سهیم خواهند بود.

بنابراین آقای احمدی‌نژاد احتمالاً تصمیم به یک حمله‌ی پیش‌دستانه گرفته‌اند و به این ترتیب با حملاتی که ایشان کرده‌اند، عملاً دیگر اصول‌گرایان هر صحبتی که در باره‌ی دولت داشته باشند یا هر اقدامی که از این به بعد انجام بدهند، به نوعی انتقام‌جویی از سخنان آقای احمدی‌نژاد تعبیر خواهد شد و به همین دلیل سعی خواهند کرد در این زمینه با احتیاط بیشتری رفتار کنند. نمونه‌ی آن جلسه‌ی امروز مجلس بود که به نسبت انتقادات گسترده‌ای که آقای احمدی‌نژاد مطرح کردند، ما شاهد نبودیم که مجلس خیلی واکنش جدی‌ای داشته باشد.

بنابراین می‌توان گفت آقای احمدی‌نژاد بار دیگر به جای این‌که بخواهند دفاع کنند، حمله‌‌ی پیش‌دستانه‌ای کردند تا از الان زمینه‌ی انتقاد از دولت در انتخابات ریاست جمهوری آینده را بگیرند.

در همین صحبت‌ها هم آقای مطهری مدعی شدند که آقای احمدی‌نژاد دو بار درخواست رفع حصر خانگی آقایان کروبی، موسوی و خانم رهنورد را داده‌اند. با توجه به این‌که آقای احمدی‌نژاد رییس شورای امنیت ملی است، چطور ممکن است چنین درخواستی داده شده باشد و مورد موافقت قرار گرفته نشده باشد؟ آیا به نظر نمی‌رسد که چنین سخنی می‌خواهد انگشت اتهام این حصر را متوجه رهبر نظام کند؟

اگر مروری داشته باشیم بر مواضع آقای احمدی‌نژاد در سال ۸۸ و همین‌طور مواضع مخالفان، می‌بینیم در ماه‌های اول مواضع مخالفان به سمت شخص آقای احمدی‌نژاد است و بیشترین انتقادات به ایشان وارد می‌شود. ولی بعدها مشخص می‌شود که خود رهبری به طور مستقیم وارد عرصه می‌شوند و در واقع، همان‌طور که خیلی از اصول‌گرایان هم می‌گویند، این مقاومت رهبری است که باعث می‌شود فضا بسته‌تر شود و اعتراض به تقلب و یا تخلفات در انتخابات از سوی نظام پذیرفته نشود و نسبت به آن‌ها هیچ اقدامی انجام نگیرد.

بنابراین ما در ماه‌های دوم، سوم اعتراضات پس از انتخابات می‌بینیم که عملاً سمت اعتراض‌ها به سمت خود رهبری نشانه گرفته می‌شود و معترضان متوجه می‌شوند که این رهبری است که اجازه‌ی این تغییرات و اجازه‌ی اصلاح در شرایط را نمی‌دهد و به طور مثال، از روز قدس یا سیزده آبان، می‌بینیم که دیگر سمت و سوی انتقادات متوجه شخص رهبری شده است.

از آن تاریخ هم، خود آقای احمدی‌نژاد با توجه به درک این موضوع، در مقابل معترضان انتخابات، کم‌تر موضعی می‌گیرند و حتی این باعث شد که رسانه‌های اصول‌گرا نسبت به این امر انتقاد کنند و مطرح کنند که آقای احمدی‌نژاد ساکت‌ترین فرد در برابر اعتراضات انتخابایت بوده که آن‌ها تعبیر "فتنه" را برای آن به کار بردند. از آن به بعد هم ما دیدیم که آقای احمدی‌نژاد و اطرافیان‌شان به گستردگی اطرافیان رهبری در برابر مخالفان انتخابات سال ۸۸ واکنش نداشتند و بعید نیست به این دلیل که این وضعیت از چشم آقای احمدی‌نژاد دیده می‌شد، ایشان این درخواست را داده باشد.

به هرحال آقای احمدی‌نژاد مصاحبه‌های خارجی داشتند، به امریکا سفر می‌کردند و همیشه این سئوال در باره‌ی وضعیت آقایان موسوی و کروبی از طرف رسانه‌ها مطرح می‌شده است. البته درست است که ایشان دبیر شورای عالی امنیت هستند، ولی مسلم است که تصمیماتی مانند حصر آقایان موسوی و کروبی از سوی خود رهبری گرفته شده است. قبلاً هم اصول‌گرایان اشاره کرده بودند و به طور مثال آقای باهنر گفته بودند آخرین نفری که رضایت به حصر دادند، رهبری بودند. یعنی به هرحال مشخص است که این حصر با اطلاع و دستور مستقیم رهبری صورت گرفته است.

بنابراین این صحبتی که آقای مطهری کرده‌اند، بعید نیست که درست باشد و آقای احمدی‌نژاد برای این‌که خودشان را از اتهام حصر مخالفان‌شان مبرا کنند، این پیشنهاد را داده باشند تا این توپ در زمین رهبری افتاده باشد و بعدها هم اگر بنا بر تبلیغاتی باشد، یا بنا بر صحبتی در این زمینه شد، ایشان می‌توانند اعلام کنند که این پیشنهاد را داده‌اند، ولی از طرف رهبری و نهادهای دیگر با آن مخالفت شده است.

سهم مهدی از شوخی عفت با فائزه

hosseinn — Thu, 27 Sep 2012 08:23:42 +0000

موقعیت فائزه و مهدی رفسنجانی در زندان جمهوری اسلامی

احسان مهرابی

احسان مهرابی – فائزه از زیر پتو سرش را بیرون آورد و گفت: «مامان، اونجا کجاست که همه آقا‌ها رو می‌برن؟» عفت به شوخی گفت: «خودت بعداً می‌فهمی.» شوخی عفت در پائیز سرد سال ۵۴ و شب بازداشت هاشمی برای فائزه تعبیر و نصیب مهدی هم شده است؛ پسر خردسالی که بنا بر خاطرات هاشمی رفسنجانی، آن شب اولین «بابا نان داد» خود را مشق می‌کرد.

در ایران فرزندان ارشد میراث‌دار پدر می‌شوند، اما اینک دو فرزند کوچک‌تر خاندان رفسنجانی نماد خانواده‌شان شده‌اند. فرزندان کوچک از ابتدا مشهور‌تر بودند. روزگاری یاسر، کوچک‌ترین فرزند نماد خانواده بود. سال‌های پایانی ریاست جمهوری هاشمی، هر جا می‌خواستند فرزندان «هاشمی» را به عنوان اشخاصی که در اقتصاد نقش دارند، معرفی کنند انگشت اشاره به سوی یاسر دراز می‌شد.

فائزه، تنها مرد خانواده هاشمی

سال‌های پیش از انتخابات مجلس پنجم اما فائزه به نمادی از خانواده رفسنجانی تبدیل شد، تا آن حد که او را تنها مرد خانواده هاشمی نامیدند. او با شلوار جین، چکمه قرمز، روسری رنگی و آدامس آمد. پوششی که برای دختر آیت‌الله نمی‌پسندیدند، خاصه آیت‌اللهی که مخالفانش را مخالفان پیغمبر می‌خواندند. روزگاری که نشریات زنان عکس‌های رنگی او را چاپ می‌کردند، یک نظر او را برای همیشه خبرساز کرد. «دوچرخه‌سواری زنان». این را دیگر طاقت نیاوردند. حاج منصور ارضی مداح مشهور درمداحی‌های کم‌جمعیت فائزه را «عایشه» خواند و انصار حزب‌الله شعار دادند «عایشه شترسوار، فائزه موتورسوار». مردم تهران اما رأی‌شان را به شعارهای انصار حزب‌الله ندادند. فائزه نفر دوم تهران شد تا هاشمی با لبخندی پیروزمندانه بگوید: «فائزه دختر من است و آقای ناطق دوست من.»
چند ماهی پیش از آن، رهبری به ناطق نوری گفته بود که دختر هاشمی و کارگزاران را در لیست جامعه روحانیت نگذارند.

روزهای خوب و روزهای بد فائزه

انتخابات بعدی هم به کام دختر هاشمی بود، هر چند سخنرانی‌هایش در حمایت از خاتمی را به هم ریخته بودند. پس از دوم خرداد که روزنامه‌داری رسم شد، فائزه روزنامه زن را بنا نهاد؛ روزنامه‌ای که در آن نیک‌آهنگ کوثر، ابراهیم نبوی، شادی صدر، اصغر رمضان‌پور، کسری نوری و دیگر روزنامه‌نگاران مشهور به «زنجیره‌ای» قلم می‌زدند. برای فائزه روزنامه گویا بسیار مهم بود. جلسات چهارشنبه‌شب‌های روزنامه را تا نیمه‌شب ادامه می‌داد و گاهی سفر‌هایش را به خاطر این جلسات لغو می‌کرد.

روزنامه زن درماه‌های اول با چاپ کاریکاتوری سر و صدا کرد: کاریکاتور مردی که در برابر یک قاتل خود را پشت زنش پنهان کرده بود و می‌گفت: «این را بکش! دیه‌اش نصف است.» همین کاریکاتور یکی از استنادات نمایندگان مجلس پنجم برای استیضاح مهاجرانی بود. فائزه اما آن‌قدر فریاد کشید تا ناطق نوری، رئیس مجلس مجبور شد توضیحش را درباره این کاریکاتور در صحن علنی مجلس بخواند.

وقتی مهاجرانی و عبدالله نوری در نماز جمعه تهران مصدوم شدند، روزنامه زن نوشت سردار نقدی سازمان‌دهنده حمله به نوری و مهاجرانی بوده است. شاهد روزنامه هم علیزاده طباطبایی، وکیل این روزهای خانواده هاشمی بود. کار فائزه و علیزاده طباطبایی به دادگاه کشید، اما سردار شاهد تراشید که ظهر روز واقعه درمنزلش بوده و میهمان داشته. در دادگاه اما فائزه دست پر آمد. با برخوردی تحکم‌آمیز از شاهد سردار نقدی پرسید که نقدی دو خانه دارد در کدام خانه‌اش میهمان بودید؟ شاهد نقدی دقایقی «من من» کرد، در‌ ‌‌نهایت قاضی دادگاه به کمک شاهد آمد و او را از دست فائزه نجات داد. علیزده طباطبایی هم با شکایت نقدی چند ماهی به زندان افتاد.

چاپ پیام نوروزی فرح پهلوی، بهانه قوه قضائیه برای توقیف روزنامه زن بود. مخالفان می‌گفتند، فائزه دوست دارد راه فرح پهلوی را در پیش بگیرد. محمد یزدی، رئیس قوه قضائیه در نماز جمعه تهران به فائزه توپید. اما او در مقابل کوتاه نیامد، پاسخ یزدی را داد و غرفه زن در نمایشگاه مطبوعات به صورت زنجیری در دور قلم طراحی شد.

روزهای خوب فائزه در حال پایان بود. دوستان دیروز برای مجلس ششم راضی به حضور پدرش نبودند و این آتش دامن فائزه را هم گرفت. در ماجرای مشهور به «فائزه گیت»، سخنرانی فائزه در یکی از جلسات داخلی حزب کارگزاران تیتر یک روزنامه صبح امروز شد.

فائزه در جلسه کارگزاران گفته بود که مادرش از پاک کردن عکس‌های آیت الله منتظری ناراحت بوده اما افرادی چون عبدی و حجاریان، بد‌ترین اهانت‌ها را به آیت‌آلله منتظری کردند. روزنامه‌های آن روز‌ها از قول فائزه تیتر زدند: «پدرم کشتی نجات چپ بود.» فائزه این‌بار هم ابایی از مخالفت‌ها نداشت، هر چند این‌ها همه به قیمت رأی‌نیاوردنش تمام شد.

فائزه دیگر در صدر خبر‌ها قرار نداشت. کاندیداتوری پدرش برای انتخابات ریاست جمهوری هم ولعی دراو ایجاد نمی‌کرد. این‌بار اما مهدی به میدان آمد. سال ۸۸ در جمع حامیان موسوی گفت: «اگر احمدی‌نژاد دوباره رئیس جمهور شود امر بر او مشتبه می‌شود که امام زمان است.»

می‌گویند توصیه‌های مسئولان ایرانی برای مردم است نه برای خود و خانواده‌شان. اما دعوت عفت مرعشی که «اگر تقلب شد مردم به خیابان‌ها بریزند» را فائزه اجابت کرد. چندین بار به خیابان آمد و دو بار هم دستگیر شد.

فائزه درباره تأثیر فرزند رئیس جمهور بودن در فعالیت‌هایش برای ورزش زنان گفته بود که «زنان زیادی هستند که دختر رئیس جمهورند اما از عهده‌ این‌کار برنمی‌آیند». اینک از میان دختران رؤسای جمهور اسلامی او اولین دختری است که به زندان رفته.

گلی که خوب لگد نخورده

«گلش خوب بوده اما خوب لگد نخورده.» این را یکی از اقوام نزدیک عفت مرعشی به کسانی گفت که از نوع روابط اجتماعی مهدی هاشمی ناراضی بودند.

پسر کو ندارد نشان از پدر

مهدی هاشمی از‌‌‌ همان کودکی سری نترس داشت و البته کم‌حوصله بود. برای همین راه‌های میان بُر را بیشتر دوست داشت. معدلش درمدرسه هفده و نیم بود و رتبه کنکورش ۲۹. نفر اول مهندسی برق مخابرات دانشگاه تهران شد، اما راضی نبود. برق الکترونیک را بیشتر دوست داشت و به پدر گفت که رزمنده‌های سهمیه‌ای جای او را گرفته‌اند.

خاطرات پدر از حضور او در جبهه حکایت دارد و اینکه در هفده‌سالگی از طریق ستارگان راه درست را می‌فهمد و گروهانی را از مرگ نجات می‌دهد. فرماندهان سپاه هم از حضورش به همراه مجتبی خامنه‌ای در جبهه می‌گویند؛ فردی که این روز‌ها احتمالاً نقشی اساسی در بازداشت مهدی داشته است.

مهدی هاشمی برای گرفتن سمت‌های دولتی بی‌صبر بود. به بیست و‌ پنج‌سالگی نرسیده، به وزارت نفت رفت و مدیر شد. شرکت مهندسی و ساخت تأسیسات دریایی، یکی از شرکت‌های بزرگی که مهدی مدیرش بود بعد‌ها به مسعود سلطانپور یکی از اعضای انصار حزب‌الله رسید.

در همین سمت‌های نفتی بود که قبل از قوه قضائیه ایران، «نروژی‌ها» در پرونده رشوه شرکت نفتی «استات اویل» به دنبال مهدی افتادند. آخرین سمت نفتی مهدی مدیر عاملی شرکت بهینه‌سازی و مصرف سوخت بود؛ شرکتی که متهم به استفاده از منابع آن در انتخابات ریاست جمهوری سال ۸۴ است، آن هم در پرونده‌ای که سال ۸۸ باز شد. سه نفر از همراهان مهدی هم به زندان رفتند. حمزه کرمی و مهدی حسین‌زاده که از محورهای تشکیلات مهدی به نام اتاق فکر بودند. این تشکیلات متهم بود که هاشمی را به عنوان کاندیدایی درمقابل کاندیداهای رهبری مطرح کرده داست. رضا رجبی منشی مخصوص هاشمی رفسنجانی و دستیار مهدی در روزهای انتخابات هم به زندان افتاد. او گویا مأموریت داشت، عجول بودن «مهدی» را مهار کند.

کم‌تحمل بودن «مهدی» اما باعث گلایه طرفداران هاشمی شد. روابط اجتماعی «مهدی» را برخی بی‌ادبانه می‌دانستند و به هاشمی و نزدیکانش درباره رفتار «مهدی» گلایه کردند. او اما تنها به انتخابات ریاست جمهوری می‌اندیشید ومی‌گفت که اگر پدرش شکست بخورد، دیکتاتوری مذهبی ایجاد می‌شود.

او سعی می‌کرد با جذب روزنامه‌نگاران و هنرمندان روش‌های متفاوتی را برای تبلیغ هاشمی به کار ببرد. فیلم‌هایی متفاوت درباره هاشمی ساخته شد که مهدی به آن‌ها «مارمولک ۲ » می‌گفت.

مهدی و پدرش ناکام ماندند و چنین بود که مهدی یک روز پس از تحلیف احمدی‌نژاد از سمت خود استعفا داد. محسن چند سالی با احمدی‌نژاد کار کرده بود، اما او با «محسن» فرق داشت. اوضاع هم البته در این میان فرق کرده بود.

مهدی رئیس دفتر پدرش در دانشگاه آزاد شد. چهار سال بعد با سایتی به نام جمهوریت به انتخابات آمد. مسعود باستانی، رضا نوربخش و حمزه کرمی، از دست‌اندرکاران این سایت اما همه به زندان افتادند. بعد از انتخابات مهدی همچنان همراه پدر بود و در نماز جمعه، هاشمی از جایگاه پائین آمد تا اوضاع را برانداز کند؛ جایی که «حسین شریعتمداری» می‌پائیدش.

پس از مدتی مهدی به لندن رفت و در این سه سال هزاران خبر درباره‌اش منتشر شد. او این روز‌ها برگشته و اعتبار هاشمی در گرو مقاومت او است. او می‌بایست طاقت بیاورد تا سرنوشت خودش را مانند مهدی هاشمی قهدریجانی، برادر داماد آیت الله منتظری نکند. هاشمی می‌گوید به قهدریجانی پیشنهاد کرده‌ بود به عنوان سفیر به خارج برود تا سر و صدا‌ها بخوابد، اما او ماند و اعدام شد. اگر مهدی طاقت بیاورد شاید وضعیت پدرش هم شبیه آیت‌الله منتظری نشود. هاشمی این روز‌ها به‌خاطر بازداشت فرزندانش از نظام طلبکار شده است و استقامت «مهدی»، هاشمی را همچنان طلبکار نگه خواهد داشت.

سرنوشت دو مهدی و دو آیت‌الله

مهدی بازجوهای مشترک با مهدی هاشمی قهدریجانی دارد. محسنی اژه‌ای، بازجوی مهدی هاشمی این روز‌ها دادستان کل کشور و سخنگوی قوه قضائیه است اما شرایط برای او به سختی آن سال‌ها نیست. مهدی خیلی چیز‌ها دارد که سرنوشتش را با مهدی هاشمی قهدریجانی متفاوت می‌کند.

مهدی پیش از اینکه به دست قوه قضائیه ایران بیفتد اوضاع چندان خوبی نداشت. گزارش گاردین درباره نحوه پذیرشش در دانشگاه اکسفورد کار دست او داده بود. او به پرداخت غرامت به «هوشنگ بوذری» محکوم شده و به دنبال تشکیل دادگاه جدید بود. بوذری همان استاد دانشگاهی‌ست که می‌گوید مهدی سال ۱۳۷۲ او را به ایران دعوت کرده اما مدتی پس از ورود توسط وزارت اطلاعات به مدت هشت ماه بازداشت و «شکنجه» شده است. آن‌هایی که این پرونده را از نزدیک دنبال کرده‌اند می‌گویند در آینده‌ای نزدیک نوار‌ها و مستندات جنجال‌برانگیزی درباره مهدی منتشر می‌شود.

در یک پائیز دیگر و پس از ۳۸ سال، شوخی عفت مرعشی با دخترش جدی شده، و دامن مهدی را هم گرفته است. فائزه گفته بود که «آرزوی بزرگ من، برقراری حق مساوی بین زن و مرد است.» مهدی اما همیشه با او شوخی داشته و می‌گفته «حتی بهترین آشپزهای دنیا هم مرد هستند.» این آرزوی فائزه حداقل در یک مورد به واقعیت پیوسته. او و مهدی امروز در یک موقعیت برابر به‌سر می‌برند. تازه، شاید حتی وضع فائزه بسیار بهتر از وضع مهدی باشد.

عکس نخست: تزئینی. رادیو زمانه