اعتبار

بودجه انقباضی و چشم‌انداز اقتصاد ایران

politics — Fri, 07 Dec 2012 11:49:48 +0000

گفت‌وگوی ایرج ادیب‌زاده با جمشید اسدی، استاد اقتصاد و کارشناس سیاسی

ایرج ادیب زاده - بودجه سال آینده ایران به شدت انقباضی خواهد بود. این را رحیم ممبینی یک مقام مسئول دولتی می‌گوید که معاون بودجه در دولت احمدی‌نژاد است. کاهش شدید وابستگی کشور به نفت هم دیگر خبری‌ست که رحیم ممبینی در مورد بودجه ‌۹۲ داده است. به گفته وی، توجه ویژه به درآمدهای غیرنفتی و به طور خاص مالیات‌ها ازجمله منابع بودجه‌ سال ۱۳۹۲ خواهد بود.

یکی از دلایل مهم تاخیر در ارائه بودجه سال آینده ایران، تاثیر تحریم‌های بین‌المللی و افت شدید فروش نفت ایران توصیف می‌شود. ایرج ندیمی عضو کمیسیون اقتصادی مجلس و از نمایندگان نزدیک به احمدی‌نژاد گفته است: «ایران به دلیل تحریم‌ها امکان درآمد نفتی را ندارد و چاره‌ای جز کاهش سهم نفت در بودجه نخواهد داشت». پرسش‌های جاری در این زمینه را با جمشید اسدی استاد اقتصاد در فرانسه در میان گذاشته‌ام.

آقای اسدی این بودجه به شدت انقباضی چه معنایی دارد؟

جمشید اسدی: از آغاز جمهوری اسلامی و به‌ویژه از زمان آقای رفسنجانی، پول بسیار زیادی به دور از هر توجیه منطقی به اقتصاد ما تزریق شد. روش این تزریق پول هم به این صورت بوده که خارج از بودجه، پول نفت وارد اقتصاد شود و دیگر آن که اعتبار بدون پشتوانه داده شود. این‌ها باعث می‌شوند که حجم پول در گردش بسیار زیادتر از پشتوانه‌ تولیدی باشد. می‌دانید که در یک شرایط ایده‌آل، باید مقدار پول موجود در یک اقتصاد، به اندازه ارزشی باشد که تولید شده است؛ در غیر این صورت گرانی و تورم ایجاد می‌شود.

این روند، علی‌رغم تمام توصیه‌هایی بود که اقتصاددانان به دولت‌های مختلف می‌کردند، به‌ویژه به آقای احمدی‌نژاد که پیش از هر کس دیگری در این مورد بی‌توجهی نشان داد. از گسترش بی‌رویه واردات گرفته که او همین طوری با پول نفت می‌داد تا استفاده‌ی بی‌رویه از درآمدهای ارزی که در هیچ دولتی به اندازه‌ زمان آقای احمدی‌نژاد این درآمدها رشد پیدا نکرده بود. مسئولان به این مسئله هیچ وقت اعتنا نکرده و به کارهای خود ادامه دادند و این باعث گرانی فوق‌العاده شد. در عین حال در مورد اعتبارهای بی‌پشتوانه می‌شود به وام مسکن مهر، وام امام رضا، وام‌های زودبازده و تمام این‌ها اشاره کرد که هیچ فایده‌ی اقتصادی نداشت جز افزایش تورم.

حال می‌گویند ما می‌خواهیم به سیاست انقباضی برگردیم. در معنی اقتصادی یعنی آن‌که پول‌ها را جمع کنیم. یعنی دست‌کم نگذاریم پول بیشتر از گذشته شود. اما این سیاست اقتصادی در حقیقت از سر ناچاری‌ست. چون کفگیرشان به ته دیگ خورده و پولی برای ریخت و پاش و مرید پروری ندارند، صحبت از سیاست انقباضی می‌کنند.

دلیل این که فاز اول یارانه‌ها هم به درستی انجام نشد این بود که پول صنعت را ندادند. در فاز اول حدود ۳۰ درصد سهم صنعت بود که قرار بود بدهند. اما ندادند، چون پول نداشتند. فاز دوم را هم اجرا نکردند، چون پول نداشتند. بارها هم اشاره کردند که پولی در صندوق ذخیره‌ ارزی نمانده است که الان به آن می‌گویند صندوق توسعه‌ ملی. در هرحال پول گذشته را ندارند و دست و پای‌شان گیر است و طبق معمول وقتی که در بن‌بست هستند و گرفتاری دارند، به جای آن که به بن‌بست و گرفتاری اعتراف کنند و با مردم در میان بگذارند، یک اسمی می‌گذارند که بگویند نخیر این سیاست خودمان بوده است. حالا می‌گویند سیاست انقباضی تصمیم گرفته‌ایم ایجاد کنیم.

مسئله دیگر که می‌توان گفت از سر ناچاری است، اعلام کاهش شدید وابستگی کشور به نفت است. اصولاً برای کشوری چون ایران امروز امکان دارد که وابستگی‌اش به نفت را کاهش دهد؟

همچنان که اشاره کردید، گفته‌اند که ما می‌خواهیم وابستگی به نفت را کم کنیم. البته این را پیش از انقلاب می‌گفتند و در زمان انقلاب هم می‌گفتند؛ اما وابستگی ما به نفت بیشتر از گذشته و تولیدمان کمتر از گذشته شده است. چون به علت تنش‌های بین‌المللی و تحریم‌ها امکانات ندارند. ولی وابستگی بیشتر از گذشته شده است. اولاً این حرف ممکن نیست. غیرممکن است که بتوانند چنین کاری کنند، کمااینکه تمام واحدهای تولیدی ما بیکارند، ورشکسته‌اند، تعطیل شده‌اند و توان رقابتی ندارند. اگر اشتباه نکنم، خود آقای غلامرضا مصباحی مقدم می‌گوید ۶۰ تا ۷۰ درصد کارخانه‌ها در ایران یا با ظرفیت کم کار می‌کنند یا کار نمی‌کنند.

خب حالا اگر نفت نباشد، با چه چیزی می‌خواهند مایحتاج مردم را تهیه کنند؟ این روایت خودشان است. آقای غلامرضا مصباحی مقدم رئیس کمیسیون برنامه و بودجه مجلس است. اما نکته‌ دیگری هم هست در مورد پرسش‌ شما که در پاسخ به سوال اول نیز اشاره کردم: این که بازهم آقایان هر وقت در تنگنا و بن‌بست قرار می‌گیرند، به‌جای اعتراف به شکست و تقصیر، توضیح به مردم و شفافیت، یک اسمی بر شکست خودشان می‌گذارند. مثلاً جنگ را نعمت می‌دانند یا می‌گویند ما اینجا تصمیم گرفته‌ایم که اقتصاد بدون نفت داشته باشیم. خب برای فروش نفت به دلیل تحریم‌ها مشکل دارند.

اگرهم نفت را به کسی نسیه دهند، به علت تحریم‌‌ها در مقابلش نمی‌توانند پول دریافت کنند. حالا می‌گویند ما می‌خواهیم اقتصاد بدون نفت داشته باشیم. واقعاً این حرف‌ها بسیار تأسف‌بار است و از مرحله خنده‌‌ گذشته. این‌ها کاری را که نمی‌توانند انجام دهند، می‌گویند تصمیم خودمان بوده و ما می‌خواهیم پیشرفت کنیم. خاطرتان هست که همین چندی پیش صحبت این بود که تا ۲۰ سال نفت مجانی بدهند که بتوانند امکاناتی در اردن داشته باشد. این‌ها در این شرایط هستند. حالا می‌گویند ما می‌خواهیم اقتصاد غیرنفتی داشته باشیم.

«آقایان هر وقت در تنگنا و بن‌بست قرار می‌گیرند، به‌جای اعتراف به شکست و تقصیر، توضیح به مردم و شفافیت، یک اسمی بر شکست خودشان می‌گذارند. مثلاً جنگ را نعمت می‌دانند یا می‌گویند ما اینجا تصمیم گرفته‌ایم که اقتصاد بدون نفت داشته باشیم. خب برای فروش نفت به دلیل تحریم‌ها مشکل دارند. اگرهم نفت را به کسی نسیه دهند، به علت تحریم‌‌ها در مقابلش نمی‌توانند پول دریافت کنند. حالا می‌گویند ما می‌خواهیم اقتصاد بدون نفت داشته باشیم.»

اولاً ۳۳ سال فرصت داشتید، اگر می‌خواستید چنین کاری کنید در این فرصت می‌کردید. ساختار تولید ایران را از بین بردید. به‌ویژه در زمان آقای احمدی‌نژاد با این گسترش بی‌رویه واردات. حالا اگر بخواهید به اقتصاد نفت کماکان متکی باشید، چه خواهید کرد؟ به چه می‌فروشید، پولش را از کجا می‌گیرید؟

انتقاداتی که شما مطرح می‌کنید، خود مجلس و برخی نمایندگان هم برای بودجه‌ ۹۲ عنوان کرده‌اند. کار به جنجال هم کشیده است. در این مورد چه می‌گویید؟

این انتقادات مجلس اولین بار نیست که انجام شده. اما چه وقت بوده که مجلس، موضعی سفت و سخت در مقابل آقای احمدی‌نژاد گرفته باشد؟ این بودجه از روز اولی که آقای احمدی‌نژاد آن را معرفی کرد، تنش‌‌افروز بود. یک مرتبه هم گفت ما بودجه را آسان کرده‌ایم که الان از یاد همه رفته است. آسان کرده‌ایم یعنی چه؟ یعنی این حساب‌ها را جوری باهم مخلوط کرده‌ام که امکان بازرسی برای کسی نباشد. این طور مطرح می‌کرد. هیچ وقت مجلس در مقابل این‌ها موضع گرفت؟ هیچ وقت شد مجلس بودجه را تصویب نکند؟ هیچ وقت و در عین حال، یک بار هم نشده که آقای احمدی‌نژاد به همان بودجه‌ای وفادار باشد که به مجلس تحمیل کرده است. بازهم هزینه‌هایش از آن بالاتر رفت. یک مرتبه شده که مجلس به این هزینه‌های بالاتر انتقاد کند و نپذیرد؟

مجلس پشتیبان آقای احمدی‌نژاد بوده، گیرم انتقاداتی هم در سطح روزنامه‌ و رسانه‌ها بکنند. ولی مجلس چه زمانی جلوی آقای احمدی‌نژاد ایستاده است؟ می‌خواهم یادآوری کنم که رهبر جمهوری اسلامی دولت احمدی‌نژاد را در دو دوره حمایت جدی کرده و جلوی طرح سوال از او را هم گرفت و مجلس بلافاصله پذیرفت. این هم شکل مجلس مستقل است در جمهوری اسلامی.

پس می‌توان نتیجه گرفت که نه فقط احمدی‌نژاد، بلکه همه در بن‌بست ورشکسته اقتصاد ایران شریک و مسئول هستند. چون مجلس هفت سال فرصت داشت که اگر چنین سیاست اقتصادی را نمی‌پذیرد، جلوی آن را بگیرد، استیضاح کند، در مقابل آن بایستد و هزینه‌های مازاد بر بودجه را تصویب نکند. آیا امروز تقصیرها فقط بر گردن آقای احمدی‌نژاد است؟ چنین نیست. نه تنها مجلس بلکه دستگاه رهبری هم از این سیاست‌ها پشتیبانی کرده است و در نتیجه مسئول این شرایط همه در درون نظام هستند و نه فقط دولت.

و پرسش پایانی این است که ظاهرا فساد درون حاکمیت ایران وضعیت بودجه‌ی ۹۲ را سخت‌تر کرده است. درون حکومت است کار را سخت‌تر کرده. می‌دانید که ایران، افغانستان، تاجیکستان به‌عنوان فاسدترین حکومت‌ها در گزارش شفافیت بین‌المللی شناخته شده‌اند و ایران ۱۳ رده هم سقوط کرده است. ارزیابی شما چیست؟

اجازه دهید پیش از هر چیز بگویم معنی گزارش «Transparency International» یا «شفافیت بین‌المللی» چیست. ببینید امروز ما در عصر جهانی‌شدن هستیم. یعنی آنچه که دیگر کشورها در مورد کشور شما فکر می‌کنند بسیار مهم است برای داد و ستد، خرید و فروش، صادرات و واردات و به‌ویژه سرمایه‌گذاری. اگر فکر کنند کشوری امنیت ندارد، کشور همه‌اش فساد است، خب سرمایه‌گذاری نمی‌کنند و این باعث می‌شود که در عصر جهانی‌شدن یک کشوری پس‌رفت کند.

کار سازمان غیردولتی شفافیت بین‌المللی این است که از دست‌اندرکاران اقتصادی دنیا می‌پرسد که در مورد این یا آن کشور چه فکر می‌کنید. آن وقت بر مبنای این ارزیابی، وضعیت کشورها را رده‌بندی می‌کنند. هر چه قدر یک کشوری شفاف‌تر و روشن‌تر باشد، بخت اقتصادیش بالاتر می‌رود. همه می‌خواهند با آن کشور کار کنند، سرمایه‌گذاری کنند و شاید مثلاً پول خودشان را از بانک خودشان بکشند بیرون که برای سودآوری در کشور دیگری سرمایه‌گذاری کنند و این باعث رونق می‌شود. اما هر چه قدر در شفافیت بین‌المللی رده‌ی کشوری پایین‌تر باشد، تردید می‌کنند که با این کشورها کار کنند. می‌گویند پولم چه طور می‌شود، نکند مصادره کنند، نکند نصف سرمایه‌گذاری را باید رشوه دهم؛ نکند کار نکنند... این معنی این گزارش است.

برگردم به پرسش شما. به طور مرتب از زمانی که آقای احمدی‌نژاد هست، رده‌ی ایران یک به یک سقوط کرده و پایین آمده. کشوری که قرار بود روزی جزو مقتدرترین کشورهای دنیا باشد، امروز به جایی رسیده که با افغانستانی که هنوز در آن جنگ هست، هم‌ردیف شده است. امروز صادرات الکترونیک و صنعتی کره جنوبی جزو پررشدترین صادرات به جهان است. می‌دانید که صادرات الکترونیک‌ کره جنوبی در زمینه‌ تلفن همراه، اولین علامت تجاری‌ در اروپاست.

این کشوری‌ست که عقب‌تر از ایران بود. حال ایران به جایی رسیده که رده‌ی شفافیت بین‌المللی‌اش به ته جدول رسیده است. یعنی فساد و رشوه. این را باید مردم بدانند که نه تنها وضع اقتصادی ما خوب نیست، بلکه آن‌هایی که امروز بر سر قدرت‌ هستند، علی‌رغم این که وضع مردم در حد گرسنگی‌ و زیر فقر است، برای هر کاری و برای هر کسی که بخواهد در ایران کار کند، هزار رشوه و درآمدهای شخصی برای خودشان دارند. باید به طور روشن گفت که کشور در بن‌بست اقتصادی قرار گرفته است. به‌هیچ عنوان در این شرایط وضع بهتر نمی‌شود. خانه از پای‌بست ویران است.

باج سبیل

Sun, 22 Jan 2012 16:43:33 +0000

اکبر فلاح‌زاده

قدیم، باج‌گیران سر گردنه قیافه‌های زمخت و هیکل‌های نتراشیده نخراشیده‌ای داشتند که سر راه کاروان‌ها کمین می‌کردند و اموال مردم را غارت می‌کردند. اما امروزه، غارت به شیوه‌ای مدرن صورت می‌گیرد و باج‌گیران سرمایه‌داری مالی خیلی شیک و پیک‌اند و نیازی به کمین ندارند. قربانیان خودشان با تعیین وقت قبلی مراجعه و تعظیم و تکریم هم می‌کنند.

دفتر و دستک این غارتگران در عظمت چیزی از کاخ سلاطین کم ندارد. اینان پاتوق‌شان بازارهای بین‌الملی بورس و دفاتر شرکت‌های فراملیتی و بانک‌های بزرگ است و اسامی مختلفی دارند و تحت عناوین گوناگون فعالیت می‌کنند.

به عبارتی هیچ فعالیتی نمی‌کنند. بلکه مانند نمونه مؤسسات اعتبارسنجی فقط زاغ سیاه دیگران را چوب می‌زنند. این "دیگران" هم البته از قماش خودشانند: صاحبان شرکتهای عظیم و سرمایه‌های کلان‌اند. اما یک جاهایی و یک وقت‌هایی، از جمله در بزنگاه اعتبارسنجی کله به کله می‌شوند.

سه تا از این مؤسسات بین المللی اعتبار سنجی در جهان چنان اعتباری دارند که دود از کله آدم بلند می‌شود. آنها می‌توانند هرکسی را بی‌اعتبار و هر ناکسی را معتبر کنند. کافی است فقط لب تر کنند که فلانی یا بهمانی اوضاعش بی‌ریخت است. همین یک کلام کافی است تا کن‌فیکون شود و بازارهای بین الملی سهام به هم بریزد.

معنای اعتبار

اما ابتدا مختصر ببینیم این اعتبار چیست که سرش دعواست، و این مؤسسات چه مرضی دارند که آن را بسنجند و چرا این سنجش اینقدر مهم است که مثلاً پایین آمدن اعتبار مالی فرانسه در هفته گذشته چنین ولوله‌ای در اقتصاد و سیاست اروپا ایجاد کرده است.

این اعتبار از جهاتی تقریباً مانند همان اعتباری است که بانک بر اساس میزان حقوق یا درآمد به من و شما می‌دهد و می‌توانیم با کارت اعتباری بیش از موجودی حسابمان ولخرجی کنیم و پی چند درصد بهره را هم به تن بمالیم.

اما اینجا اعتبار خود بانک و بانکداری موضوع بحث است. این اعتبار در ابعاد بسیار بزرگتر که پای شرکتها، بانکها، سرمایه‌های کلان و بودجه دولتها به میان می‌آید، خیلی پیچیده تر می‌شود و معنی دیگری پیدا می‌کند. اینجا ما با اوراق قرضه، بدهی‌های کلان و چشم انداز توان پرداخت آنها یا دست‌کم کم کردن از جحم آنها سر و کار داریم.

آمریکا بزرگترین بدهکار دنیاست، چون بیش از ۱۴ تریلیون دلار بدهکار است و خلاف وعده‌ها قادر نیست از آن بکاهد و درگیری کنگره و سنا در تنظیم بودجه هم فقط وعده سر خرمن داده

بررسی این چیزها با چرتکه ممکن نیست و به مجموعه‌های بزرگی از متخصصان و اهل فن در زمینه‌های مختلف نیاز دارد.

این مجموعه‌ها البته در راه رضای خدا کار نمی‌کنند و دمشان به سرمایه داران بزرگ و بورس بازان وصل است. اما شگرد کارشان این است که خود را مستقل جلوه دهند، چون شائبه هرگونه وابستگی از اعتبار اعتبارسنجی آنها می‌کاهد. سه مؤسسه بزرگ "استاندارد ‌اَند پورز" (S&P)، "فیتچ" (Fitch Ratings) و "مودیز" (Moody's) از بقیه بزرگترند و خرشان همه جا می‌رود و حرفشان برو دارد.

اعتبار آمریکا

تابستان سال گذشته مؤسسه استاندارد‌اند پورز یک درجه از اعتبار آمریکا کاست و به اعتقاد بعضی از صاحب نظران خیلی هم به آنها تخفیف داد، با این حال آمریکایی‌ها قشقرق راه انداختند و دبه در آوردند که در محاسبات اشتباه شده، اوباما هم برای این که خودش را از تنگ و تا نیاندازد گفت: "ما همیشه سه ستاره (AAA) بوده ایم و سه ستاره هم باقی خواهیم ماند."

با این حال در کنگره و سنا به جنب و جوش افتادند تا به هر کلکی شده از میزان بدهیهایشان کم کنند. آمریکا بزرگترین بدهکار دنیاست، چون بیش از ۱۴ تریلیون دلار بدهکار است و خلاف وعده‌ها قادر نیست از آن بکاهد و درگیری کنگره و سنا در تنظیم بودجه هم فقط وعده سر خرمن داده.

قبلاً آمریکا به علت برخورداری از بهترین رتبه اعتباری یعنی (AAA) مطمئن‌ترین جا برای سرمایه داران بود. سرمایه گذارانی که نمی‌خواستند در بازار متزلزل سهام سرمایه بگذارند، با خیال راحت اوارق قرضه آمریکا را می‌خریدند. اما حالا دست و دلشان می‌لرزد.

اعتبار اروپایی‌ها

همین وضع به تازگی در حوزه یورو اتفاق افتاده. مؤسسه استاندارد‌اند پورز اعتبار چند کشور اروپایی را دو درجه و اعتبار چند تای دیگر را یک درجه پایین آورده. ایتالیا و اسپانیا و پرتقال دو رتبه، و فرانسه و اتریش یک رتبه از دست داده‌اند.

اعتبار آلمان عجالتاً دست‌نخورده باقی مانده، اما به گفته کارشناسان بعید نیست که به‌زودی از آن هم کاسته شود. کاستن از اعتبار صندوق تسهیلات برای ایجاد ثبات مالی (EFSF) که یک جور صندوق قرض الحسنه جهت نجات یورو ست، علامتی در این جهت تعبیر شده است. این صندوق را باید صندوق داران اروپایی، یعنی گردن کلفتهای حوزه یورو پر کنند. پایین آمدن اعتبار این صندوق، یعنی که کسی دیگر برای صندوق دارانی مثل فرانسه تره خرد نمی‌کند.

انتقاد از مؤسسات اعتبارسنجی

موضوع مورد مناقشه این است کهمؤسسات اعتبارسنجی بین المللی مستقیم یا غیر مستقیم در سیاست دخالت و اعمال نفوذ می‌کنند تا دیگران وادار کنند به سازشان برقصند. همین است که از سوی منتقدان به عنوان اهرم فشار بورس بازان و سرمایداری قمارخانه‌ای تلقی می‌شوند.

توماس اشترابهار Thomas Straubhaar)) پروفسور برجسته اقتصاد دانشگاه هامبورگ در مقاله‌ای در "اشترن" به شدت به این مؤسسات اعتبار سنج حمله کرده و کار آنها را بی فایده دانسته است. به نوشته او گفتن اینکه اقتصاد اینجا یا آنجا بحرانی است، که هنرنیست، بچه مدرسه ای‌ها هم بلدند از این اعتبارسنجی‌ها کنند.

این مؤسسات بزرگ با همه کبکبه و دبدبه شان چند سال پیش نتوانستند بحران یورو را پیش ببنی کنند و اشتباهاتی نیز در تخمین وخامت وضع یونان مرتکب شدند.

مؤسسات اعتبارسنجی بین المللی مستقیم یا غیر مستقیم در سیاست دخالت و اعمال نفوذ می‌کنند تا دیگران وادار کنند به سازشان برقصند. همین است که از سوی منتقدان به عنوان اهرم فشار بورس بازان و سرمایداری قمارخانه‌ای تلقی می‌شوند

به نظر توماس اشترابهار این مؤسسات به شرکتهای فراملیتی متعلق‌اند و منافع خاصی را دنبال می‌کنند. مهمترین این مؤسسات که همین "استاندارد ‌اند پورز" باشد، شرکت خواهر غول رسانه‌ای مک گرو-هیل (McGraw-Hill) است که بزرگترین سهامدارش شرکت سرمایه گذاری (Capital World Investors) است. همین شرکت در کنار یک شرکت عظیم دیگر سهام عمده مؤسسه اعتبار سنجی مودیز را در اختیار دارد. اما مؤسسه فیچ بیشتر دست کنسرن (Fimalac) است که گرداننده قمارخانه‌های زنجیره‌ای است. این مؤسسات بعلاوه چند شرکت و کنسرن بزرگ دیگر دنیا را سر انگشتشان می‌چرخانند.

با این حال این منتقد از انتقاد از خود سرباز زده است: نکته این است که چطور وقتی اعتبارسنجی‌های این مؤسسات در سالهای قبل به نفع کشورهای بزرگ بود، کسی جیکش در نمی‌آمد، اما به محض اینکه از رتبه فرانسه کاسته شد، قیل و قیل‌ها شروع شد.

بحث در آلمان

در همین زمینه گابریل رییس حزب سوسیال دمکرات آلمان گفته، "از ماست که بر ماست، چرا به جای اینکه یقه مرکل را بگیرید، کاسه کوزه‌ها را سر این مؤسسات می‌شکنید؟ ". او در آلمان رهبر اپوزیسیون است و قطعاً اگر خود در قدرت می‌بود چنین حرفی نمی‌زد. احزاب سوسیال دمکرات معمولاً میانه خوبی با این مؤسسات اعتبار سنجی ندارند، اما گابریل به عنوان رهبر اپوزیسیون می‌خواهد از هر اهرمی برای در تنگنا قرار دادن دولت حاکم استفاده کند.

آلمانیها، از جمله وستر وله وزیر خارجه، برای کاستن از اثرات ویرانگر اعتبار سنجی مؤسسات یاد شده، دنبال آن‌اند که یک مؤسسه اعتبار سنجی اروپایی دست و پا کنند و از این طریق از نفوذ انحصاری مؤسسات یاد شده بکاهند. آنها این مؤسسات را ساخته و پرداخته آمریکا و پیش برنده سیاست‌های آن می‌دانند و پر بیراه هم نمی‌گویند، چون هر سه مؤسسه بزرگ اعتبار سنجی آمریکایی هستند.

اما بعضی مفسران این را دلیل بدخواهی نمی‌دانند، چون با جهانی بودن سرمایه همه دستشان در یک کاسه است.

اشتفان کایزر در تفسیری در اشپیگل از زاویه‌ای دیگر به موضوع پرداخته. او معتقد است که نباید بیخود قشقرق راه انداخت و از تئوری توطئه باید پرهیز کرد. به نظر او عجیب است که هم سیاستمداران راست مانند المار بروک

مفسر اشپیگل : سیاستمداران اروپایی برای انحراف افکار عمومی از اشتباهات خودشان نقش مؤسسات اعتبارسنجی را بیش از حد بزرگ می‌کنند تا تقصیرها را به گردن آنها بیاندازند

(Elmar Brok) و هم چپگرایانی چون گرگور گیزی (Gregor Gysi) آمریکا را در این ماجرا مقصر می‌دانند، در حالی که آمریکا هم به قول او دمش به دم اروپا وصل است و هرچه یورو قویتر باشد صادرات آمریکا به اروپا ارزانتر تمام می‌شود و این به نفع اقتصاد آمریکاست که در پی کسب سود به آب و آتش می‌زند.

به نظر او شاید فقط سردمداران بانکهای خصوصی و "هج فاند"ها (Hedgefond) را بتوان برنده اصلی سقوط یورو دانست، چون کار آنها فقط پول بازی و بورس بازی و در یک کلام قماربازی است. آنها روی سقوط یورو شرط بسته‌اند و به هر کلکی متوسل می‌شوند تا در این شرط‌بندی برنده شوند.

به عقیده این مفسر آلمانی کاهش اعتبار بعضی کشورهای حوزه یورو دور از انتظار نبوده و بجای جر زدن و نک و نالهباید فکر چاره بود. به اعتقاد او سیاستمداران اروپایی برای انحراف افکار عمومی از اشتباهات خودشان نقش این مؤسسات را بیش از حد بزرگ می‌کنند تا تقصیرها را به گردن آنها بیاندازند. بعضی دیگر از جمله صاحبان رسانه‌ها و مفسران حرفه‌ای هم شلوغش می‌کنند تا از آب گل آلود ماهی بگیرند.

اخیراً در آلمان بحث‌هایی در گرفته تا سن بازنشستگی را از ۶۷ به ۶۹ سال برسانند تا بشود تا دم مرگ از مردم کار کشید

اکثر مفسران اعتبار سنجی اخیر مؤسسه استاندارد‌اند پورز علیه کشورهای حوزه یورو را نوعی باج سبیل آمریکا و انگلیس دانسته‌اند. اما اکثراً نتیجه گرفته‌اند که: "خود شکن، آینه شکستن خطاست". بحران بدهی‌ها که بخشی از بحران سرمایه داری جهانی است، باید یک جوری حل شود. اما پیدا کردن راه حلی که نه سیخ بسوزد نه کباب، دشوار است و چنین که به نظر می‌رسد گویا این بار نیز می‌خواهند با فشار بر گرده مردم از فشار بر بانکها بکاهند.

اخیراً در آلمان بحث‌هایی در گرفته تا سن بازنشستگی را از ۶۷ به ۶۹ سال برسانند تا بشود تا دم مرگ از مردم کار کشید. در زمینه‌های دیگر هم تلاش می‌شود حتی الامکان از نقش دولت در اداره امور کاسته شود و همه چیز خصوصی شود.

وقتی وضع در کشور ثروتمندی مانند آلمان چنین باشد، اوضاع کشورهای دیگر واویلاست.