سکس

سکس، شادی و حقوق بشر

society — Sat, 26 Jan 2013 15:10:35 +0000

گفت‌وگو با مژگان کاهن، روان‌شناس

اسماعیل جلیلوند - از زمانی که زیگموند فروید از اثر گرانقدر کوه یخ معروفش، که‌‌ همان ضمیر ناخودآگاه انسان بود رونمایی کرد و اظهار داشت که عنصر اصلی سازنده این کوه، میل جنسی انسان است تا به امروز، پژوهش‌های گسترده‌ای در پیوند با اثر امیال جنسی انسان بر سلامت رفتاری و افسردگی و شادمانی او در جامعه طرح شده است.

به‌راستی حق برخورداری انسان از شادمانی چه ارتباطی با نگرش‌های اجتماعی و فردی به روابط جنسی دارد و جامعه با باور‌ها و قوانین خود در زمینه رابطه جنسی، چگونه می‌تواند موجب افسردگی یا شادمانی فرد شود؟

در چهارچوب سلسله گفت‌وگوهای رادیو زمانه در زمینه حق شادی، درباره پیوند مسئله شادمانی انسان به عنوان یک حق با نوع برخورد فرد و جامعه با مسائل جنسی و عناصر سازنده این برخورد‌ها، گفت‌وگویی با مژگان کاهن، روان‌شناس مقیم بلژیک انجام داده‌ایم.

گفت‌وگو با مژگان کاهن را می‌توانید از طریق فایل صوتی زیر گوش کنید:

آیا در اعلامیه‌های بین‌المللی حقوق بشر در پیوند با روابط جنسی فرد و ارتباط این مسئله با حق شادمانی انسان، مسئلهٔ قابل توجهی طرح شده است؟

مژگان کاهن: یکی از نکاتی که فکر می‌کنم در اعلامیه حقوق بشر روی آن تاکید شده است، مسئله اهمیت و احترامی است که برای حریم خصوصی قائل شده‌اند. همانطور که می‌دانید لذت جنسی یکی از ابعاد مهم زندگی و حریم خصوصی افراد است و می‌بینیم در برخی از کشور‌ها یکی از اشکال نقض حقوق بشر همین دخالت و کنترل در حوزه جنسی زندگی اشخاص و همچنین وضع قوانینی است که برای شخصی‌ترین تجربیات افراد محدودیت ایجاد می‌کند.

مژگان کاهن: کشف رابطه جنسی توسط نوجوانان اگر با اطلاعات صحیح علمی همراه نباشد، می‌تواند در فرد با احساس تنفر از خود یا بدنش همراه شود و همین که بدنش را به عنوان منشا گناه تجربه کند، می‌تواند موجب احساس افسردگی شود.

دیگر اینکه از مفاد حقوق بشر که به بعد جنسی زندگی افراد ربط پیدا می‌کند، ممنوعیت تبعیض است که می‌بینیم در برخی از کشورهایی که نقض حقوق بشر داخل آن‌ها رایج است، نه تنها حریم خصوصی افراد را کنترل می‌کنند بلکه نوع این کنترل نسبت به اینکه شخص زن یا مرد باشد متفاوت است. بعد مهم رابطه جنسی - در رابطه دگرجنسگرای مردسالار- برای زن،‌‌ همان انجام وظیفه است و زن تکلیف دارد که حتی اگر لذتی هم از نظر جنسی نبرد، به عنوان انجام وظیفه به این کار در قبال شوهرش تن دهد. این می‌تواند حالت سکس تحمیلی را پیدا کند و همین می‌تواند در تناقض با حقوق بشر قرار بگیرد.

مورد سوم که در بیانیه حقوق بشر هم در پیوند با آن صحبت شده، مسئله اهمیت عدم آزار و شکنجه هست که این نوع آزار جنسی را می‌توان در ختنه کردن دختران مشاهده کرد که در برخی از کشور‌ها انجام می‌شود و نه تنها باعث شوک روحی دختران، بلکه حتی باعث می‌شود که یکی از ارگان‌های جنسی زن که در ارگاسم و لذت جنسی او نقش عمده‌ای بازی می‌کند، دچار آسیب‌های شدید شود. این مسئله زندگی جنسی زن را برای تمام عمر با اختلال مواجه می‌کند. در مجموع اگر بخواهیم خیلی کلی به این سئوال پاسخ دهیم، من فکر می‌کنم که در بیانیه حقوق بشر تاکید شده است که امکاناتی باید فراهم شود تا افراد بتوانند در سلامت روحی و جسمی به سر ببرند.

آنطور که تحقیقات بیولوژیک و روان‌شناسی به ما نشان می‌دهد، تجربه ارضای جنسی و نتایج و تاثیراتی که از آن حاصل می‌شود بر جسم و روان ما تاثیر بسزایی دارد. در همین زمینه حق برخورداری از آموزش هم در حقوق بشر قابل طرح است که آموزش جنسی هم بعدی از آموزش محسوب می‌شود و در ارتباط با اینکه افراد بتوانند یک زندگی جنسی خوب داشته باشند، موثر است و این مسئله می‌تواند در روابط عاطفی‌ای که فرد با دیگران برقرار می‌کند، خیلی تاثیرگذار باشد.

به نظر شما آیا احساس افسردگی یا شادمانی در فرد پیوندی با نیاز جنسی وی دارد؟

فکر می‌کنم که افسردگی و زندگی جنسی فرد روی هم تاثیر متقابل و دوجانبه دارند. بیماری‌های روحی می‌توانند به شکل مستقیم یا غیر مستقیم تحت تاثیر بحران‌هایی باشند که فرد در پاسخگویی به مسائل جنسی با آن مواجه می‌شود.

شکل‌گیری هویت جنسیتی بخش مهمی از روند اجتماعی شدن و نیز شکل‌گیری دستگاه روانی است. جامعه از همان ابتدا نقش‌های جنسیتی را در قالب‌های مختلف به کودکان می‌آموزد و بدینگونه نه تنها شکل‌دهنده تصویری است که فرد از جنسیت خود دارد، بلکه با قرار دادن او در معرض محرک‌های متفاوت، توان این را دارد که قابلیت‌های متفاوتی را نیز در آنها پرورش دهد.

خود مسئله کشف رابطه جنسی توسط نوجوانان اگر با اطلاعات صحیح علمی همراه نباشد، می‌تواند در فرد با احساس تنفر از خود یا بدنش همراه شود و همین که بدنش را به عنوان منشا گناه تجربه کند، می‌تواند موجب احساس افسردگی شود. نکته‌ای دیگری هم که می‌خواستم به آن اشاره کنم این است که حالات روحی ما نه تنها در میل جنسی ما، بلکه در کیفیت رابطه جنسی ما هم اثرگذار است و زندگی جنسی ما هم می‌تواند روی روحیات‌مان اثرگذار باشد. بیولوژیست‌ها نشان داده‌اند که در زمان ارگاسم، هورمون‌هایی مثل «اکسی توسین» در بدن انسان ترشح می‌شود که این هورمون به شکل ناخودآگاه و اتوماتیک تجربه شادی و آرامش را در فرد به وجود می‌آورد و حس دلبستگی به فرد مقابل را در درونش ایجاد می‌کند.

رابطه سالم جنسی که متضمن سلامتی و شادابی روحی و جسمی فرد باشد به چه رابطه‌ای گفته می‌شود؟ این رابطه چه تاثیری در ایجاد یک جامعه با نشاط دارد و در همین زمینه، چگونه رفتارهایی به لحاظ جنسی بیمارگونه تلقی می‌شوند؟

رابطه جنسی سالم رابطه‌ای است که در آن هر یک از افراد بتوانند ابتدا نسبت به نیاز‌ها و خواهش‌های جنسی خود آگاهی داشته باشند و آن را به طرف مقابل هم منتقل کنند و در مقابل وارد دنیای طرف مقابل بشوند، چون هر یک از ما انسان‌ها تفاوت‌هایی داریم و در این زمینه‌ها تفاوت‌های جنسی هم می‌تواند مطرح باشد.

مهم این است که فرد بتواند وارد دنیای طرف مقابل هم بشود و همزمان بدن خود و طرف مقابلش را بشناسد و اینکه دو طرف بتوانند هم خودشان به لذت جنسی برسند و هم اینکه به دیگری کمک کنند که لذت جنسی را تجربه کند و خوب به طور مشخص اگر بخواهیم بعد اجتماعی این مسئله را در نظر بگیریم، خیلی مشخص است این نکته که آدم‌ها وقتی از لحاظ رابطه جنسی به ارضا می‌رسند، در بعد خانواده نیز موفق‌تر عمل می‌کنند و این تاثیر خیلی زیادی می‌تواند در نوع ارتباط و دیالوگ برقرار کردن آنها داشته باشد. چنین افرادی آرامش بیشتری دارند، بیشتر می‌توانند با هم گفت‌وگو کنند و زندگی بهتری داشته باشند. در جامعه و در محیط کار آرام‌تر هستند و احساس شادی بیشتری دارند و همینطور این مسئله در ارتباط با پدیده‌های اجتماعی مثل فساد و فحشا هم حتما اثرگذار است. بیماری‌های جنسی هم انواع و دلایل خیلی مختلفی دارند. انواع گرایش‌های خودآزارانه و دیگر آزارانه، یک نوع از این بیماری‌ها هستند، چرا که فرد با آزار دادن دیگری یا خودش احساس ارضای جنسی پیدا می‌کند، پدوفیلی یا گرایش به رابطهٔ جنسی با کودکان نیز در همین زمینه قابل طرح است.

شکل‌گیری هویت جنسی یک فرد تا چه حد از باور‌ها و قوانین یک جامعه اثر می‌پذیرد و بحران در شکل‌گیری هویت جنسی یا عدم سازگاری یک شخص با جنسیت خود چه اثراتی را می‌تواند بر افسردگی یا شادمانی شخص و جامعه داشته باشد؟

من ترجیح می‌دهم اصطلاح "هویت جنسیتی" را به کار ببرم چون به طور مشخص در بر گیرنده نقش هنجارهای اجتماعی نیز هست.

اگر یکی از دو جنس علایق خود را به سمت نقش‌هایی که به جنس مخالف نسبت داده می‌شود، بروز دهد در بسیاری ازموارد می‌تواند باعث انگشت‌نما شدن فرد و حتی ایزوله شدن او شود و ما شاهد بروز افسردگی و اضطرابی هستیم که در این افراد از نگاه منفی محیط اطراف نشئت می‌گیرد. این مسئله در مورد گرایش‌های جنسی فرد به همجنسش نیز به میزان زیادی به چشم می‌خورد.

هویت جنسیتی تحت تاثیر شدید محیطی است که کودک در آن به دنیا آمده است و رشد می‌کند؛ به خاطر اینکه در خانواده و اجتماعی که در آن به دنیا می‌آییم، حتی پیش از تولد ما ، یکسری تصورهایی از دختر بودن یا پسر بودن وجود دارد و زمانی که متولد می‌شویم پدر و مادر این تصورات را به شکل خودآگاه یا ناخودآگاه به ما منتقل می‌کنند.

روان‌شناسان اجتماعی تحقیقات زیادی در این زمینه انجام داده‌اند و معتقدند که هویت جنسیتی بیشتر محصول جامعه است. شکل‌گیری هویت جنسیتی بخش مهمی از روند اجتماعی شدن و نیز شکل‌گیری دستگاه روانی است. جامعه از همان ابتدا نقش‌های جنسیتی را در قالب‌های مختلف به کودکان می‌آموزد و بدینگونه نه تنها شکل‌دهنده تصویری است که فرد از جنسیت خود دارد، بلکه با قرار دادن او در معرض محرک‌های متفاوت، توان این را دارد که قابلیت‌های متفاوتی را نیز در آنها پرورش دهد. بدینگونه تفاوت‌های این محرک‌ها و نیز تفاوت انتظاراتی که از افراد بر اساس جنسیت‌شان وجود دارد، به میزان زیادی در بروز تفاوت‌های جنسیتی آن‌ها نقش بازی می‌کند. بدین ترتیب در روند اجتماعی شدن، کودک برای اینکه در اجتماع و گروه پذیرفته شود به طور خودآگاه و ناخودآگاه شبیه نرم‌های اجتماع می‌شود.

شکل‌گیری هویت جنسیتی از طریق انتقال این رفتارهای اجتماعی و نیز تصاویر ذهنی است که در اجتماع در قبال جنسیت وجود دارد و در ابعاد ذهنی، عاطفی، بیانی و سایر ابعاد شخصیتی خود را بروز می دهد. در بسیاری از جوامع، تصاویری کلیشه‌ای از نقش‌های جنسیتی [به خصوص هویت دوگانه زن و مرد] وجود دارد و اگر یکی از دو جنس علایق خود را به سمت نقش‌هایی که به جنس مخالف نسبت داده می‌شود، بروز دهد در بسیاری ازموارد می‌تواند باعث انگشت‌نما شدن فرد و حتی ایزوله شدن او شود و ما شاهد بروز افسردگی و اضطرابی هستیم که در این افراد از نگاه منفی محیط اطراف نشئت می‌گیرد. این مسئله در مورد گرایش‌های جنسی فرد به همجنسش نیز به میزان زیادی به چشم می‌خورد.

ولی در پیوند با اینکه زن بودن یا مرد بودن چه تاثیری می‌تواند روی تصویری که فرد از بدنش و به طور مشخص بخش سکسوالیته و تجربه‌ای که از خود و بدنش دارد، داشته باشد، باید گفت خصوصا در جوامع سنتی نقش جنسیت فرد در بروز مشکلات روحی و جنسی انکارناپذیر است. این قضیه در نوجوان‌ها خیلی بارز است، چرا که خیلی مهم است که نوجوان بتواند از بدن خود تصویری هماهنگ و مثبت داشته باشد، ولی ما می‌بینیم که در بین دختران در جوامع سنتی این قضیه داشتن تصویر مثبت از بدن خیلی پیچیده می‌شود. در این جوامع تصویری منفی و آلوده از زن و ارگان تناسلی او ارائه می‌دهند، خصوصا برای دختران، مسئله عادت ماهانه نیز می‌تواند به این نکته دامن بزند چرا که خونریزی زن، تصویری ذهنی مثبتی را در خانواده و جامعه ارائه نمی‌کند.

با توجه به نگرش‌های منفی و محدودیت‌هایی که در پیوند با برخورد علمی و منطقی با روابط جنسی شهروندان در ایران وجود دارد، اثر این نگرش‌ها را بر شادمانی یا افسردگی نوجوانان و جوانان ایرانی چگونه ارزیابی می‌کنید؟

سرکوب‌های جنسی می‌تواند قابلیت‌های کاری و تحصیلی فرد را تحت تاثیر قرار دهد و به حالت وسواس ذهنی تبدیل شود. معمولا گروه‌هایی که در آن دو جنس وجود دارند، خیلی دینامیک‌تر هستند و می‌شود تصور کرد که جداسازی دختران و پسران در مدارس و محیط‌های کاری، جدای از اینکه باعث می‌شود از دنیای جنس مخالف به دور بمانند، تاثیر خوبی روی فضای محیط نمی‌گذارد.

من فکر می‌کنم که خیلی موثر است، به این خاطر که وقتی خصوصاً نسل جوان در محرومیت جنسی به سر می‌برد، می‌تواند در ابعاد مختلف، سلامت جامعه را تحت تاثیر خودش قرار دهد، به خاطر اینکه باعث می‌شود از یک طرف، تعداد جوان‌هایی که به دلیل محرومیت‌های جنسی دچار اختلال‌های روحی می‌شوند افزایش یابد (سکسولوژیست‌ها هم به ما می‌گویند که محرومیت جنسی، سلامت فرد را با مشکل مواجه می‌کند که افسردگی یکی از این مشکلات است. اضطراب‌های شدید و خصوصاً اختلال‌های روحی در جوان‌ها نیز از نتایج چنین وضعیتی هستند)، نکته دیگر اینکه وقتی محرومیت جنسی در جامعه زیاد باشد، عدم سلامت در روابط جنسی مطرح می‌شود، چرا که فرد در مواجهه با شریک جنسی، فقط بعد جنسی این رابطه را در نظر می‌گیرد و این محرومیت جنسی می‌تواند باعث این شود که جنبه‌های دیگر این فرد مورد توجه قرار نگیرد یا اینکه می‌تواند باعث احساس وحشت نسبت به شریک جنسی شود، چرا که در او احساسات آمیخته به گناه ایجاد می‌کند. مسئله دیگر این است که سرکوب‌های جنسی می‌تواند قابلیت‌های کاری و تحصیلی فرد را تحت تاثیر قرار دهد و به حالت وسواس ذهنی تبدیل شود. معمولا گروه‌هایی که در آن دو جنس وجود دارند، خیلی دینامیک‌تر هستند و می‌شود تصور کرد که جداسازی دختران و پسران در مدارس و محیط‌های کاری، جدای از اینکه باعث می‌شود از دنیای جنس مخالف به دور بمانند، تاثیر خوبی روی فضای محیط نمی‌گذارد، برای اینکه با هم بودن، می‌تواند موجب ایجاد فضایی پر انرژی‌تر و دینامیک‌تر شود.

به نظر شما در ارتباط با نقش آموزش در پیشگیری از افسردگی و بیماری‌های جنسی، چه مواردی باید مورد توجه قرار بگیرد؟

من فکر می‌کنم که زمینه‌های مسئله آموزش جنسی به قبل از دوران مدرسه بازمی‌گردد، چرا که باید بعد فرهنگی را در نظر بگیریم. اینکه خیلی از خانواده‌ها با سکوت درباره مسائل جنسی، این مسائل را به تابو تبدیل می‌کنند، بچه‌ها خیلی زود می‌فهمند که نه تنها سئوال کردن در این زمینه‌ها ممنوع است، بلکه هر عملی که به نوعی در ارتباط با سکسوالیته، حتی اگر در حوزه ذهنی هم باشد به شدت وقیح است و تمام این‌ها باعث می‌شود که تصویر شنیعی از امیال جنسی ارائه شود و به خاطر این من روی این مسئله تاکید می‌کنم که نقش خانواده در این زمنیه مهم است و همزمان که روی کودک کار می‌شود باید روی خانواده‌ها هم کار شود.

آیا بروز تخیلات جنسی در افراد، می‌تواند ناشی از افسردگی و بیماری جنسی یک فرد باشد؟

تخیلات جنسی لزوماً منفی نیستند و در روان‌شناسی این مسئله برعکس است؛ به خاطر اینکه این تخیلات بخش عمده‌ای از زندگی جنسی ما هستند. نکته‌ مهمی که در اینجا لازم است تذکر دهیم این است که تخیلات جنسی را باید از« هذیان» و «توهم» که از عوارض بعضی بیماری‌های روحی است، متمایز کرد. تخیلات جنسی در انسان امری طبیعی است که نقش آماده‌سازی او را برای رابطه‌ جنسی و همینطور برآورده کردن یک سری از نیازهای دیگر، برعهده دارد.

این ولی به معنای این نیست که هرچه که در ذهن یک فرد می‌گذرد، بخواهد آن را در واقعیت هم انجام دهد. اینکه فردی بخواهد تمام خواهش‌های جنسی خود را در واقعیت پیاده کند می تواند نشانی از بیماری باشد. در صورتی که ذهن انسان این قابلیت را دارد که با تصویرهایی که از رابطه‌های غیر قابل پذیرش در جامعه از رابطه جنسی می‌سازد، این مسئله را در روانش حل و فصل کند، ولی خب مهم این است که فرد بداند که این در ذهنش می‌گذرد و نباید آن را به دنیای واقعی ببرد. در جوامعی که فشار جنسی زیاد است، می‌شود تصور کرد که این تخیلات جنسی برای فرد کافی نباشند و چنین فشاری بر رفتار اجتماعی انسان اثرگذار شود.

در همین زمینه:

پرونده «حق شادی» در گروه جامعه زمانه، زیر نظر سپیده شایان و با مشارکت و همکاری اسماعیل جلیلوند (در گفت‌وگو با ناصر مهاجر، حسن مکارمی، حسن یوسفی اشکوری، مژگان کاهن و بهروز شیدا)، آیدا قجر(در گفت‌وگو با شاهرخ مشکین‌قلم، شهلا شفیق و سعید پیوندی)، بهنام دارایی‌زاده (در گفت‌وگو با جلال ایجادی و مانا نیستانی)، نعیمه دوستدار (در گفت‌وگو با احمد علوی)، حسین نوش‌آذر (مقاله شیللر: «به راه خود بروید، شادمانه، همچون یک قهرمان)، سارا روشن (در گفت‌و گو با محمدرضا نیکفر) و اکبر فلاحیان (ده پرسش اساسی در مورد حقوق بشر) تهیه شده است.

گفت و گوهای حق شادی را می توانید از طریق لینک های زیر بخوانید:

ده پرسش اساسی در مورد حقوق بشر

حقوق بشر و افق دید ما- در گفت‌وگو با محمدرضا نیکفر، نویسنده و پژوهشگر- بخش نخست

حق شادی- در گفت‌وگوبا محمدرضا نیکفر، بخش دوم و پایانی

اندوهباری نظام آموزشی در ایران – گفت‌وگو با سعید پیوندی، جامعه‌شناس و استاد دانشگاه

شیللر: «به راه خود بروید، شادمانه، همچون یک قهرمان»

مرگ‌پرستی حکومت ایران – گفت‌وگو با شهلا شفیق، جامعه‌شناس، پژوهشگر و فعال حقوق زنان

پیوند شادی با محیط زیست سالم – گفت‌وگو با جلال ایجادی، استاد دانشگاه وکارشناس

محیط زیست

شادی در سکوت ممکن نیست- گفت‌وگو با بهروز شیدا، منتقد، نویسنده و پژوهشگر ادبی

حق شادی و زخم‌های تاریخی - در گفت‌وگو با ناصر مهاجر، پژوهشگر تاریخ ایران

سکس، شادی و حقوق بشر- گفت‌وگو با مژگان کاهن، روان‌شناس

حق شادی، حق انتقاد - در گفت‌وگو با مانا نیستانی، کاریکاتوریست ساکن فرانسه

جامعه ایران و زخم‌های روحی - در گفت‌وگو با حسن مکارمی، روانشناس، پژوهشگر و فعال اجتماعی

افسردگی، تورم و بحران اقتصادی - گفت‌وگو با احمد علوی، اقتصاد‌دان و پژوهشگر علوم اجتماعی

رقص، شادی و اعتراض- گفت‌وگو با شاهرخ مشکین‌قلم، رقصنده باله

حق شادی، دین و دینداری- گفت‌وگو با حسن یوسفی اشکوری، پژوهشگر امور دینی و فعال ملی مذهبی

پرده بکارت، سنت و مذهب

society — Mon, 05 Nov 2012 10:23:16 +0000

شقایق زعفری

شقایق زعفری – امروزه شرایط زندگی اجتماعی زنان ایران بهتر از چند دهه گذشته است، اما در صورتی که ایران را تنها تهران ندانیم، این بهبود نسبی به معنای بهبود روند زندگی آنها نیست.

ایران کشوری است که قوانین آن مردسالارانه است و فرهنگ و بستر زندگی اجتماعی در طول سال‌ها به این قوانین خو گرفته است و کمتر آنها را مورد پرسش قرار می دهد. بسیاری از خانواده‌ها به دختران خود اجازه تحصیل، کار، مسافرت و معاشرت با دوستانشان را نمی‌دهند. آنها نمی‌توانند مسایل شخصی زندگی خودشان را با خانواده‌هایشان در میان بگذارند. قتل‌های ناموسی، خودکشی، ازدواج‌های اجباری، طلاق‌های اجباری و در نهایت ادامه زندگی مشترک به اجبار از آن دسته مسائلی است که باید به آن اشاره کرد. به این ترتیب، هرچند این روزها شاهد حضور زنان در عرصه های اجتماعی، سیاسی و فرهنگی هستیم، اما این به معنای آزادی حضور آنها و حفظ امنیت مرزهای خصوصی زندگی‌شان در بستر جوامع مردسالار نیست.

در جامعه‌ای که طبق قوانین اساسی کشور، اجازه ازدواج دختر متکی بر موافقت پدر است و حق طلاق، حق سرپرستی فرزندان، حق مسافرت و کار زن به عهده مرد است، در نهایت تمام حقوق زیستی به مرد می‌رسد و این نشان‌دهنده این است که تمام حقوق و مزایای زندگی فردی و اجتماعی زنان در سایه مردان معنا می‌یابد و آنها ناخواسته باید تسلیم شرایط حاکم در زندگی شان بشوند. در کشوری مانند ایران که قوانین آن از زندگی فردی و اجتماعی زنان نه تنها حمایت نمی‌کند، بلکه بستر جامعه را برای شکستن حریم‌های خصوصی آنها و نبودن آزادی زندگی اجتماعی آماده می‌کند، فرهنگ جامعه روز به روز بیش از پیش در نادیده‌انگاری حقوق زنان فرو می‌رود.

در چنین موقعیتی چگونه زنان می توانند از زندگی شخصی خود در مقابل خانواده‌های خود دفاع کنند، زمانی که قوانین کشورشان بر علیه زندگی فردی و اجتماعی آنهاست؟

پرده بکارت و زن‌آزاری

یکی از مسائلی که در طول تاریخ باعث آزار و اذیت زنان شده است، پرده بکارت است. این مسئله سالیان سال باعث مرگ، شکنجه، زندان و طرد شدن آنان از نهاد خانواده و جامعه بوده است و بسیاری از دختران به علت نداشتن پرده بکارت قبل از ازدواج دست به خودکشی زده‌اند.

یکی از مسائلی که در طول تاریخ باعث آزار و اذیت زنان شده است، پرده بکارت است. این مسئله سالیان سال باعث مرگ، شکنجه، زندان و طرد شدن آنان از نهاد خانواده و جامعه بوده است و بسیاری از دختران به علت نداشتن پرده بکارت قبل از ازدواج دست به خودکشی زده‌اند. (عکس از یان بوشا)

در چندسال اخیر، با رشد رسانه‌ها و شبکه‌های اجتماعی، زنان و مردان در ایران نگاهی تازه به زندگی جنسی خود پیدا کرده‌اند. شبکه‌های ماهواره‌ای، رسانه‌های اینترنتی، کتاب‌های مختلف و ... در تحول نگاه انسان‌ امروز به مسئله سکس نقشی انکارنشدنی دارند، اما این تغییر بیشتر در شهرهای بزرگ اتفاق افتاده است و در شهرهای مختلف چندان ملموس نیست. به همین دلیل هنوز پرده بکارت از مواردی است که به دلایل مذهبی و عرفی برای خانواده‌ها مهم است و همچنان فرهنگ مردسالاری به مرد اجازه می‌دهد که از سکس پیش از ازدواج برخوردار شود، اما دختران باید بدون داشتن هیچگونه تجربه در زمینه سکس ازدواج یا به دلیل خواست جامعه، اینطور وانمود کنند.

س. ربیعی، متخصص زنان و زایمان در این زمینه می‌گوید: "در طول سال‌هایی که کار کردم، شمار زیادی از زنان جوان برای عمل ترمیم پرده بکارت را دیده‌ام؛ از هر طبقه و سنی هم مراجعه کننده داشته‌ام. پیش از این خیلی کم پیش می‌آمد که مراجعه‌کننده با دوستان یا خانواده‌هایشان بیایند، اما در پنج سال گذشته بیشتر آنها با مادر یا دوستانشان می‌آیند. همکارهای پزشک من هم از این مسئله تعجب کرده‌اند و این نشان می‌دهد که مادرها ذهن‌شان نسبت به قبل بازتر شده و شاید دخترها می‌توانند با آنها در مورد مسائل جنسی خود حرف بزنند. یکی از بزرگ‌ترین مشکلات در زمینه مسائل جنسی در ایران این است که بچه‌ها نمی‌توانند با والدین خود حرف بزنند و خیلی از مسائل برای آنها در حد یک سئوال باقی می‌ماند. من مراجعه‌کننده‌های زنی دارم که با وجود سن بالا هنوز نمی‌دانند ارگاسم در سکس یعنی چه؟ خوب همه اینها باعث تاسف است. در دو سال اخیر ما مراجعه کننده‌های زیادی نسبت به گذشته نداشتیم، این نشان دهنده این هست که تعداد بیشتری از مردان با این مسئله کنار می‌آیند و زنان این شجاعت را یافته‌اند که در مورد زندگی جنسی خودشان با شریک آینده زندگی‌شان حرف بزنند."

زنان و عدم آشنایی با بدن خود

شمار بسیاری از دخترهای جوان به علت فضای خشک و سنتی حاکم بر خانواده‌هایشان با اندام جنسی خود آشنا نیستند و حتی پس از سن بلوغ نیز اطلاعاتی اندک و مخدوش در این زمینه دارند. آشنا نبودن هر انسانی با کارآیی بدن و سیستم اندام سکسی مطمئنا او را دچار بحران ناشی از پرسش‌های بی‌پاسخ، ترس‌های بی‌اساس و افسردگی‌های زیاد می‌کند و در خیلی مواقع این مسئله می‌تواند نتایج زیانباری برای آنها در بر داشته باشد.

آشنا نبودن هر انسانی با کارآیی بدن و سیستم اندام سکسی مطمئنا او را دچار بحران ناشی از پرسش‌های بی‌پاسخ، ترس‌های بی‌اساس و افسردگی‌های زیاد می‌کند و در خیلی مواقع این مسئله می‌تواند نتایج زیانباری برای آنها در بر داشته باشد. (عکس: بدن زن متعلق به ۳۰۰۰ سال قبل از میلاد مسیح از ترنگ تپه در ایران؛ عکس: ام هراش)

رکسانا، ۲۲ ساله دانشجوی رشته معماری درباره تجربه‌های شخصی خودش می‌گوید: "من اصلاً نمی‌دانستم پرده بکارت چیست. فکر کنم خیلی مضحک است و شاید باور نکنید، اما دوست پسرم اولین بار با من در مورد این مسئله حرف زد. در صورتی که من دو تا خواهر بزرگ‌تر از خودم داشتم، اما ما هیچوقت جرئت نداشتیم حتی با همدیگر در مورد مسائل جنسی‌مان حرف بزنیم. من از خانواده خیلی مذهبی نیستم، اما مادرم بیشتر از پدرم روی این مسائل حساس است. شدیداً دچار بحران روحی، ترس و اضطراب بودم. در ماه‌های اولی که پرده بکارت خودم را از دست دادم، نمی‌توانستم از هیچکس سئوالی بپرسم و با بدن خودم غریبه بودم، اما از اینترنت اطلاعات خوبی گرفتم. حالا تمام ترس من از این است که موقع ازدواج چه باید به شوهرم بگویم."

الهام، ۳۱ ساله، ماما و ساکن تهران است. او می گوید: "آگاهی‌های لازم را نسبت به بدنم زمانی به دست آوردم که اولین تجربه کامل سکس را داشتم. فکر کنم هفده سالم بود. آن موقع احساس سرخوردگی و عذاب وجدان داشتم. بدترین روزهای زندگی من همان روزها بود. نتوانستم سال اول به خاطر همین مشکلات وارد دانشگاه بشوم و ضربه بیشتری خوردم وقتی دوست پسرم هم مرا ترک کرد. این مسئله آنقدر روی من تاثیر بد گذاشته است که هیچوقت جرئت حرف زدن درباره آن را با دوستانم هم نداشتم. دخترهای زیادی به من مراجعه می‌کنند که تجربه من را داشته‌اند و خیلی‌ها با آگاهی به بدنشان اولین سکس خودشان را تجربه کرده‌اند. من واقعاً خوشحالم که الان اگر خانواده‌ها به خاطر مسائل فرهنگی و مذهبی با بچه‌هایشان در این زمینه حرف نمی‌زنند، اما جوان‌ها از طریق مطالعه، اینترنت و دوست‌هایشان اطلاعات لازم را دریافت می‌کنند."

سنت، عرف و مذهب

زنان ایران کمتر می‌توانند در مورد مسائل جنسی‌شان با خانواده‌ یا همسر آینده‌شان حرف بزنند و عواملی چون "شرم"، "سنت"، "عرف" و "مذهب" در این نکته دخالت دارند.

زنان ایران کمتر می‌توانند در مورد مسائل جنسی‌شان با خانواده‌ یا همسر آینده‌شان حرف بزنند و عواملی چون "شرم"، "سنت"، "عرف" و "مذهب" در این نکته دخالت دارند. (عکس: رامین طلایی)

برخی از خانواده‌ها سعی می‌کنند در مقابل این مسئله سکوت کنند و آزادی فرزندانشان را منع نکنند. برخی فاصله‌ها را می‌شکنند و با فرزندانشان وارد بحث و گفت‌و‌گوهای دوستانه می‌شوند. برخی دیگر اما به برخوردهای قهری متوسل می‌شوند: خشم و طرد و انزوا.

پروانه، ۲۹ ساله، کارمند ساکن یکی از شهرهای کوچک ایران می‌گوید: "تمام آزادی خودم را در دوران دانشجویی به دست آوردم. برای اولین‌بار توانستم به تنهایی بیرون بروم و با مردم برخورد داشته باشم، تا قبل از آن همه چیز تحت کنترل خانواده بود. با اینکه توی شهر کوچکی بزرگ شدم، اما مادرم آگاهی‌های لازم را در مورد بدنم به من داده بود. نمی‌توانم در مورد همه چیز با مادرم حرف بزنم، اما گاهی آدم‌ها بدون کلمه با هم حرف می‌زنند. مطمئناً مادرم می‌دانست که من تجربه سکس دارم ولی به روی من هم نمی‌آورد. همسرم و من با هم یکسالی دوست بودیم و او می‌دانست که من قبلاً سکس داشته‌ام، اما کاملاً با این مسئله راحت برخورد کرد و ما هیچوقت به این دلیل باهم مشکل نداشتیم."

طرد و طلاق و مرگ

در فضای مردسالارانه که تجربه رابطه جنسی خارج از چهارچوب ازدواج، حق هیچ زنی نیست، داشتن یا نداشتن بکارت پرده اهمیتی بسیار دارد و نبود آن گاه منجر به کشته شدن تازه عروس، خودکشی وی، جدایی زودهنگام، طرد شدن از سوی هر دو خانواده و ... می‌شود.

در فضای مردسالارانه که تجربه رابطه جنسی خارج از چهارچوب ازدواج، حق هیچ زنی نیست، داشتن یا نداشتن بکارت پرده اهمیتی بسیار دارد و نبود آن گاه منجر به کشته شدن تازه عروس، خودکشی وی، جدایی زودهنگام، طرد شدن از سوی هر دو خانواده و ... می‌شود.

ندا، ۳۵ ساله و خانه‌دار می‌گوید: "موقعی که عروسی کردم باکره نبودم. قبل از آن هم ترسیدم تا به شوهرم مسئله را بگویم. بیست سالم بود. ما تا پای طلاق هم رفتیم و شوهرم حسابی آبروی مرا در فامیل برد. هنوز هم این مسئله را توی سرم می‌زند. خیلی از حقوق و آزادی‌های زندگی‌ام را به خاطر همین مسئله از دست دادم. مجبور شدم هفت سال با خانواده شوهرم زندگی کنم. به من اجازه ندادند که دانشگاهم را تمام کنم. گاهی فکر می‌کنم اگر آن موقع با خواهرم یا مادرم مشورت کرده بودم، زندگی من الان بهتر بود. همین باعث شده است سعی کنم ذهنم را آزاد بگذارم تا دخترانم بتوانند در مورد تمام مسائل‌شان می‌توانند با من حرف بزنند و مشورت کنند."

تصویر اول: نقاشی اثر نازنین پوینده

خیانتکار یا قربانی؟

arezoo — Fri, 14 Sep 2012 17:43:39 +0000

گفت‌و‌گو با دو زن که به شوهران‌شان خیانت می‌کنند- بخش دوم

حمید رضایی

حمید رضایی - «نمی‌دانم. بعضی زود ازدواج کرده‌اند و فکر می‌کنند جوانی نکرده‌اند. بعضی در رابطه جنسی با همسر خود خوب ارضا نمی‌شوند. بعضی دنبال انتقام‌گیری هستند چون شوهرشان آن‌ها را می‌زند یا به آن‌ها خیانت کرده است. اکثر آن‌ها هم مشکل مالی دارند. این دو سال خیلی بیکاری زیاد شده. نه اینکه فاحشه (تن فروش) باشند. نه. اینکه وقتی مرد خانه بیکار است مدام در خانه جنگ و دعواست، خسته می‌شوند. فرار می‌کنند به کسی یا جایی که چند ساعت اعصاب راحتی داشته باشند و کمی لذت ببرند. دنبال مهربانی هستند. دنبال راه نجات. دنبال امید برای زندگی. یا دنبال زمان خوشی که بتوانند مشکلاتشان را فراموش کنند. بعضی هم دنبال پشتوانه‌ یا حامی برای طلاق گرفتن.»

این، پاسخ یک جوان ایرانی به این پرسش است: «زنان متاهل از برقراری رابطه (عاطفی یا جنسی) با افرادی به جز همسران خود به دنبال چه هستند؟». (این گفت‌وگو در این آدرس روی سایت رادیو زمانه قرار دارد.)

***

هم صحبت شدن با این زنان دشوار است. شاید من قادر به برقراری ارتباط با آن‌ها نیستم، شاید به دلیل اینکه زن نیستم و فکر می‌کنند قادر به درک آن‌ها نیستم تن به گفت‌وگو نمی‌دهند. یا شاید به دلیل تبعات قانونی و دینی سنگین برای این عمل محافظه کاری می‌کنند، اما در صحبت با فردی که با او مصاحبه کرده‌ام با این ادعا مواجه شده‌ام که زنان متاهلی که وارد روابط عاطفی یا جنسی با افرادی به جز همسران خود می‌شوند آنقدر دل پری از روزگار دارند که خود مایل هستند سفره دلشان را باز کنند و درد و دل کنند. بنابراین از‌‌ همان فردی که قبلاً با او به گفت‌وگو نشسته‌ام خواهش کردم تا امکان گفت‌وگو با چند تن از این زنان را مهیا کند. با عده‌ای از آن‌ها رو در رو صحبت کردم و با بعضی دیگر تنها از طریق تلفن اطلاعاتی کسب کردم.

حمید رضایی: وقتی از کلمه «خیانت» استفاده می‌شود پیشاپیش قضاوتی صورت گرفته و فرد «خیانتکار» محکوم شده است. (نقاشی: سالوادور دالی)

خیانت کلمه مناسبی برای استفاده از سوی یک ناظر بی‌طرف نیست. وقتی از این کلمه استفاده می‌شود پیشاپیش قضاوتی صورت گرفته و فرد «خیانتکار» محکوم شده است. کلمه خیانت در جامعه ما بار منفی زیادی دارد، اما این زنان خود آن را به کار می‌برند.

اکثر زنانی که با آن‌ها صحبت کردم در ابتدا با خیانت شوهران‌شان ساخته‌اند و چشمپوشی کرده‌اند. سعی کرده‌اند آنان را اصلاح کنند و با قهر کردن سعی در فشار آوردن به آن‌ها داشته‌اند. تلاش کرده‌اند تا شوهرانشان را کنترل کنند «تا این عادت را از سرشان بیرون کنند»، اما هنگامی که دیده‌اند این مردان همچنان به رفتار خود ادامه می‌دهند، برای «انتقام گرفتن» یا پیدا کردن مردی که آن‌ها را «دوست داشته باشد» وارد رابطه‌های عاطفی و جنسی با افراد دیگری به جز همسران خود شده‌اند. از آنجایی که مردان دیگری نیز که با آنان ارتباط می‌گیرند این زنان را برای چیزی جز «لذت» و «تفریح» نمی‌خواهند در اثر تکرار «تجربه» ارتباط با دیگر مردان و قطع شدن پی در پی رابطه‌هایشان کم کم تبدیل به زنانی می‌شوند از جنس‌‌ همان مردانی که خود قربانی آن‌ها بوده‌اند.

حکایت اول: خیانت در برابر خیانت

«ن»، زنی است ۲۸ ساله که گرچه ظاهرش نشان نمی‌دهد، اما در آشپزخانه یک اداره کار می‌کند. از او می‌پرسم: در چه سنی ازدواج کردید؟ می‌گوید: در ۲۱ سالگی

همسرتان را قبلاً می‌شناختید؟

- بله. از اقوام بود. پسر عمویم

شما را مجبور به ازدواج کردند؟

- نه. راضی بودم.

پس چرا الآن با فرد دیگری رابطه دارید؟

حس اینکه دارم‌‌ همان کاری را با شوهرم می‌کنم که او هم با من می‌کند، لذت‌بخش بود. (تصویر: kuasar)

- شنیده بودم که قبلاً کارهایی کرده است، اما قسم خورد که بعد از ازدواج دست بر می‌دارد و پاک زندگی می‌کند. تا مدتی همه چیز خوب بود، اما کم‌کم متوجه شدم پنهانکاری می‌کند. اول یک گوشی موبایل جدای از خط اصلی‌اش در جیب‌اش پیدا کردم. پر بود از اس.‌ام.اس‌های عاشقانه و لاس زدن‌هایش با شماره‌های مختلف. دعوای بدی کردیم. به خانواده‌ام چیزی نگفتم. چند هفته در خانه بودیم و با هم حرف نمی‌زدیم. برای خودم غذا درست می‌کردم و او یا بیرون غذا می‌خورد یا در خانه نان و پنیر و املت می‌خورد. بعد از مدتی دلم سوخت. برای او هم غذا درست کردم. آشتی کردیم. قول داد دست بردارد. شب اول بعد دعوا که با هم خوابیدیم، توی بغل من گریه کرد. او را بخشیدم و به خودم دلداری دادم که زمان لازم است تا دست از کارهای مجردی‌اش بردارد اما گند پشت گند بالا آورد. تمام حرمت‌ها را شکست. بعد‌ها فهمیدم زنان و دخترانی را که با آن‌ها رابطه دارد، به خانه خودمان هم می‌آورد.

به خانواده خودتان چیزی از این اتفاق‌ها می‌گفتید؟

- بله. بعد از دو سال هم خانواده من و هم خانواده او با خبر شدند. اول انکار می‌کردند. وقتی دیگر جای انکار نبود نصیحت و ریش سفیدی کردند. عاقبت برای آن‌ها هم عادی شد. وضع مالی پدرم زیاد خوب نیست. راضی نشد طلاق‌ام را بگیرد تا نان‌خور‌هایش زیاد شوند. اوایل گریه می‌کردم. التماس همه فامیل را کردم، دعوا کردم، ظرف می‌شکستم، خودکشی کردم، اما فایده‌ای نداشت.

چه زمانی تصمیم گرفتید با فرد دیگری رابطه برقرار کنید؟

- بعد از سه سال که از ازدواج‌مان گذشت تصمیم گرفتم مثل خودش باشم. پسر صاحبخانه‌ای که طبقه پایین ما زندگی می‌کرد همیشه نگاهم می‌کرد. می‌دانست با شوهرم مشکل دارم. صدای دعوا‌ها را شنیده بود. یک روز با شوهرم به خاطر یکی از زن‌هایی که طبق معمول به خانه می‌آورد درگیر شده بود. با این اتفاق سر صحبت‌هایمان باز شد. برایم فیلم آورد تا وقتی خانه هستم نگاه کنم. با هم تلفنی حرف می‌زدیم. به خودم آمدم دیدم با او دوست شده‌ام. با هم سینما رفتیم. یک روز که در خانه نشسته بودیم، بغلم کرد. ترسیده بودم. گفتم: «گناه داره احسان»، اما او گفت: «اشکال نداره. گناهش گردن من.»

احساس بدی داشتم اما حس اینکه دارم‌‌ همان کاری را با شوهرم می‌کنم که او هم با من می‌کند، لذت‌بخش بود. بعد از مدت‌ها با کسی بودم که دوست‌اش داشتم. یک سال و هفت ماه با هم دوست بودیم تا اینکه به اصرار خانواده‌اش ازدواج کرد.

بعد از ازدواج احسان باز هم با او رابطه داشتید؟

- وقتی به احسان فکر می‌کنم اصلاً احساس گناه و پشیمانی نمی‌کنم. واقعاً دوستم داشت. بعد از ازدواج به همسرش خیانت نکرد. اینکه می‌دانم با کسی رابطه داشتم که مثل شوهرم یک حیوان نبود خوشحالم می‌کند.

بعد از احسان، رابطه‌های دیگری نیز داشتید؟

- بله اما هیچ کدام دیگر مثل احسان نبودند. برای تفریح و لذتجویی بود. کم‌کم عادت کردم. همین که کسی هست که با هم بیرون می‌رویم و تفریح می‌کنیم برایم کافی است. می‌گویند دوست‌ات داریم. من هم خودم را می‌زنم به خریت که دوستم دارند. دیگر برایم مهم نیست.

تا به حال فکر کرده‌اید که هر طور شده طلاق بگیرید و دنبال یک رابطه عاشقانه یا یک رابطه عمیق باشید؟

- اوایل توی این فکرم بود اما بعد‌ها دیگر نه. دیگر به هیچ مردی اعتماد ندارم. مردهای ایرانی در رابطه با زنان برای اینکه به خواست خود برسند، دروغ می‌گویند. وقتی عطش‌شان فروکش می‌کند یا برایشان تکراری می‌شوی، تازه یادشان می‌افتد که این روابط برایشان مسئولیت یا خطر دارد.

چه خطری؟

- اینکه مثلا زن‌هایشان بفهمند که به آن‌ها خیانت کرده‌اند...

مگر شما با مردهای متاهل هم رابطه دارید؟

- بله

خوب چرا کاری را با زن‌های دیگر می‌کنید که خودتان قربانی آن بوده‌اید؟

- مسئله این است که همیشه بعد از سکس با این مرد‌ها می‌فهمیدم که زن دارند. قبلش می‌گفتند که مجرد هستند.

چرا فکر می‌کنید همه مردهای ایرانی مثل هم هستند؟ این همه مرد و زنی که وارد رابطه زناشویی می‌شوند و به آن پایبند می‌مانند را نمی‌شود انکار کرد.

دیگر به هیچ مردی اعتماد ندارم. مردهای ایرانی در رابطه با زنان برای اینکه به خواست خود برسند، دروغ می‌گویند. وقتی عطش‌شان فروکش می‌کند یا برایشان تکراری می‌شوی، تازه یادشان می‌افتد که این روابط برایشان مسئولیت یا خطر دارد. (نقاشی: سالوادور دالی)

- سال به سال بد‌تر می‌شود. در این مدت چیزهایی دیده‌ام که حتی باور کردن‌اش برای شما سخت است. همه پسر‌ها و مردهایی که توی خیابان هستند وقتی بتوانند هرکاری می‌کنند. مگر خود شما در این کشور زندگی نمی‌کنید؟ ندیده‌اید مرد‌ها با چشم‌هایشان دارند زن‌ها را می‌خورند. آنهم موقعی که بچه در بغل و دست در دست همسرشان دارند. خواهر و مادر خودتان شکایت نمی‌کنند. بچه دبیرستانی به زنی که ۲۰ سال بزرگ‌تر از خودش است پیله می‌کند. انگار مرد‌ها در ایران کاری ندارند جز خوابیدن با زن‌ها.

همچنان از هم طلاق نگرفته‌اید؟

- نه

خرج خانه را می‌دهد؟

- بعد از دعوا‌ها همچنان کرایه خانه را می‌دهد، اما خرجی نمی‌دهد. من هم کار پیدا کردم.

- شغلتان چیست؟

در آشپزخانه یک مرکزی کار می‌کنم

قرارداد رسمی دارید؟

- نه

این کار را بلد بودید یا مجبور به انجام آن شدید؟

- خوب من زن هستم. آشپزی بلد هستم، اما نه به این شکل غذا فروشی. کمی طول کشید تا یاد گرفتم.

پس باز هم شانس آورده‌اید.

- بله.

رابطه‌تان با همسرتان الآن چه طوری است؟

- هر کدام کار خودمان را می‌کنیم. خودمان را زده‌ایم به آن راه که هیچکدام نمی‌دانیم آن یکی چه می‌کند.

- خبر دارد؟

- که با دیگران رابطه دارم؟ آره. نه به این شکل. فقط فکر می‌کند با کسی دوست هستم. همین که صدای من افتاده و دیگر پدر و مادر‌هایمان کاری به کار ما ندارند راضی است. اوایلی که بو برده بود چند بار کتک خیلی بدی به من زد. بعد برایش «عادی» شد.

***

حکایت دوم: هیچ چیز عشق، منطقی نیست

«س» یک زن ۳۹ ساله است. هنوز در چهره‌اش زیبایی دخترانه وجود دارد، اما صورت‌اش غرق در غمی است که پنهان شدنی نیست. داروی اعصاب مصرف می‌کند. می‌گوید: «با همه کارهایی که کرد هنوز هم اگر مثل آدم زندگی کند با او زندگی می‌کنم.»

کمی از زندگی مشترکتان برای ما بگویید.

شوهرم... از مراجعین به مطب‌اش تا همسایه و زن‌های خیابان، درهای قلب و زیپ شلوارش برای همه باز بود. من خیلی از او جوان‌تر بودم. من بین فامیل و دوستانم به زیبایی شهره بودم. نمی‌دانم چه چیزی کم داشتم که به من قانع نبود. (عکس: سالوادور دالی)

- شوهرم پزشک بود. قبلاً ازدواج کرده بود و دو بچه داشت که با پدر و مادرش در کانادا زندگی می‌کردند. از من ۱۰ سال بزرگ‌تر بود. من منشی او بودم. روزهای خیلی خوبی باهم داشتیم. بعد از چند مسافرت با هم ازدواج کردیم. ازدواج با او بد‌ترین تصمیم زندگی‌ام بود.

طلاق نگرفته‌اید؟

- نه.

چرا؟

- با همه کارهایی که کرد هنوز هم اگر مثل آدم زندگی کند با او زندگی می‌کنم.

یعنی هنوز امید دارید؟

- به چی؟ به شوهرم؟ نه! اما به خودم اطمینان دارم.

مشکلات‌تان از کجا شروع شد؟

- از هرزگی یک نامرد. شوهرم

چه می‌کرد؟

- سوال بهتر این است که بپرسید چه نمی‌کرد... از مراجعین به مطب‌اش تا همسایه و زن‌های خیابان، درهای قلب و زیپ شلوارش برای همه باز بود. من خیلی از او جوان‌تر بودم. من بین فامیل و دوستانم به زیبایی شهره بودم. نمی‌دانم چه چیزی کم داشتم که به من قانع نبود.

وقتی با هم ازدواج کردیم یک منشی استخدام کرد و من خانه‌داری می‌کردم. زندگی راحتی داشتم. فکر می‌کردم به زندگی ایده‌آلی که می‌خواهم رسیده‌ام. مردی که دیگر همه کار‌هایش را کرده و سرش به زندگی است. خانه و زندگی و خانواده، اما اشتباه می‌کردم. یک روز وقتی سر زده به مطب‌اش رفتم رنگ منشی‌اش مثل گچ دیوار سفید شد. می‌خواست شوهرم را خبر کند، اما من خودم منشی بودم و می‌دانستم دنیا دست کیست. مهلت ندادم و رفتم داخل. باورم نمی‌شد مردی به سن و سال او داشت با یک دختر دبیرستانی کثافتکاری می‌کرد. چیزی نگفتم. فقط آمدم بیرون.

چرا کاری نکردید؟ چرا از او توضیح نخواستید؟

- بعضی چیز‌ها را باید زن باشی تا بفهمی. تمام حرف‌ها زده شده بود. بعضی وقت‌ها باید ساکت بود. وقتی رفتم خانه چند قرص مسکن خوردم. حالم بد بود. یادم نیست چطوری ولی بیهوش شدم. وقتی به خودم آمدم تنها بودم. خانه نیامده بود. بی‌شرف حتی دنبالم نیامده بود. رفتم جلوی آئینه و به خودم نگاه کردم. فکر می‌کردم به اینکه: «چه چیزی کم دارم که سراغ زن دیگری رفته است؟»

سعی نکرد برای شما دلیل کارش را توضیح دهد؟

- نه. فردای آن روز آمد خانه. معذرت خواهی کرد. حرف‌های کلیشه‌ای. اینکه «دست خودم نبوده»، «تحریک شده‌ام»، «خودش شروع کرد»، «مردها تنوع طلب هستند»، «عشق و سکس دو مسئله جدا از هم هستند» و از این حرف‌ها. فقط نگاهش می‌کردم شاید خودش خجالت بکشد، اما در صورتش چیزی نبود که نشان بدهد از کاری که کرده پشیمان است. قلبم شکست اما بخشیدم‌اش.

خوب پس چرا الآن...

- فکر می‌کردم درست شده. زیر نظر گرفتم. شماره‌اش را به دوستانم دادم تا امتحانش کنند. به هیچکس راه نمی‌داد. سر زده می‌رفتم به مطب، اما خبری نبود. همه چیز عادی شد. فکر می‌کردم خطایی کرده و تمام شده است، اما بعد از پنج سال فهمیدم تمام این مدت با بهترین دوست خودم رابطه دارد. البته با خیلی‌های دیگر رابطه داشت. علاقه شدیدی به دخترهای جوان داشت. رفته بود برای عشق و حال‌اش یک خانه دیگر گرفته بود. الآن ۵۰ ساله است، اما هنوز دست از کار‌هایش بر نداشته. هر چه پول در می‌آورد خرج دخترهای جوانی می‌کند که ۲۰-۳۰ سال از خودش کوچکتر‌‌اند.

چقدر تلاش کردید تغییرش بدهید؟

شوهر من بد‌ترین خیانت‌ها را در حق من کرد. بعد از ۱۰ سال من هم به کس دیگری پناه بردم. با چند نفر دیگر هم رابطه دوستی داشته‌ام. با چند نفر از این‌ها خوابیده‌ام، اما این عشق سر جای خودش است. فهمیدن این موضوع کار راحتی نیست. سعی نکن بفهمی فقط کمی احترام بگذار. قرار نیست دیگران از عشق و عاشقی تو خوششان بیاید. همینکه کمی احترام قائل شوند برایت کافی نیست؟ (نقاشی: سالوادور دالی)

- تقریباً ۱۰ سال

۱۰ سال این وضعیت را تحمل کردید؟

- بله

چرا

- عاشق‌اش بودم.

واقعا هنوز عاشق او هستید؟

- بله

چنین چیزی اصلاً منطقی نیست.

- عشق، هیچ چیزش منطقی نیست.

فکر نمی‌کنید عشق شما یک طرفه است؟

- مهم نیست. من به خاطر ازدواج با یک مرد مسن‌تر از خودم که بچه هم داشت با خانواده‌ام جنگیده بودم.

اگر عاشق‌اش بودید چرا با فرد دیگری هم رابطه گرفتید؟

- الآن داری سعی می‌کنی به من ثابت کنی عشقی در میان نیست؟ چرا؟ چون تو قبولش نداری؟ شوهر من بد‌ترین خیانت‌ها را در حق من کرد. بعد از ۱۰ سال من هم به کس دیگری پناه بردم. با چند نفر دیگر هم رابطه دوستی داشته‌ام. با چند نفر از این‌ها خوابیده‌ام، اما این عشق سر جای خودش است. فهمیدن این موضوع کار راحتی نیست. سعی نکن بفهمی فقط کمی احترام بگذار. قرار نیست دیگران از عشق و عاشقی تو خوششان بیاید. همینکه کمی احترام قائل شوند برایت کافی نیست؟

لطفاً از اولین رابطه‌ای که با فرد دیگری به جز همسرتان داشته‌اید، بگویید.

- پنج سال با خیال اینکه شوهرم سر به راه شده است زندگی کردم. پنج سال هم تنهای تنها بودم. از همه فامیل و دوستانم فاصله گرفتم. داروی اعصاب مصرف می‌کردم. بیمار شده بودم. یک زندگی بی‌هدف، روزمره، سرد و بی‌دلیل داشتم.

یک روز موبایلم زنگ خورد. جواب دادم. اشتباه گرفته بود. معذرت خواهی کرد و قطع کردم. چند دقیقه بعد اس.‌ام. اس داد: «خانم ببخشید چقدر صدای شما قشنگ بود.» جواب ندادم. تا شب چند اس.‌ام. اس دیگر داد. باز جواب ندادم. شب زنگ زد. باز هم جواب ندادم.

اس.‌ام. اس‌ها فردا و روزهای بعد هم ادامه داشت. شعر، متن‌های ادبی، حرف‌های عاشقانه، جوک و غیره می‌فرستاد. چند روز بعد زنگ زد. جواب دادم و خیلی سرد و ساده گفتم دیگر مزاحم نشود، اما اس.‌ام‌.اس‌هایش ادامه داشت.

با پسرهای جوان رابطه دارم چون با تمام دروغ‌های شاخداری که برای داشتن سکس سرهم می‌کنند در بقیه چیز‌ها خیلی آدم‌تر و راستگو‌تر از مرد‌ها هستند. حداقل موقعی که پیش هم هستیم به احساسات آدم احترام می‌گذارند. (عکس: Norm Darvish)

یک شب خیلی حالم بد بود. قسمتی از یکی از شعرهای فروغ را برایم فرستاد. گریه‌ام گرفت. دنباله شعر را برایش نوشتم. زنگ زد. جوابش را دادم. کلی حرف زدیم. چند ساعت حرف زدیم. برایم مهم نبود پشت خط چه کسی است. فقط دلم می‌خواست حرف بزنم و هیچکس جز او برای شنیدن نبود.

اول فکر کردم شاید آشنایی باشد، اما فهمیدم غریبه است و کاملاً اتفاقی شماره را گرفته است. دیگر عادتم شد شب‌ها با او درد و دل کنم. بعد از سه ماه اصرار او قبول کردم که خیلی کوتاه ملاقاتش کنم. رفتم سر قرار و سوار ماشینم شد. من ۳۱ ساله بودم و او ۲۴ ساله. خنده‌ام گرفته بود. به او گفتم که تو خیلی از من کوچک‌تری. چیزی نگفت. فقط خندید. من هم خنده‌ام گرفت.

نیم ساعتی گشت زدیم. ساکت بود. وقتی خواست پیاده بشود گفت: «خوشحالم بعد از این همه شب بالاخره خندیدی.» راست می‌گفت. مدت‌ها بود نخندیده بودم. دوباره برایش بوق زدم و سوارش کردم. تا شب با ماشین گشت زدیم و صحبت کردیم. موقع پیاده شدن دست‌اش را آرام گذاشت روی دست من. وقتی دید ناراحت نشدم محکم دستم را فشار داد و پیاده شد.

دوستش داشتم. هم به او حس مادری داشتم و هم به توجه و ساعات خوبی که با او داشتم نیاز داشتم. وقتی شوهرم سفری به ترکیه داشت او را به خانه دعوت کردم. بعد از مدت‌ها برای یک مرد آشپزی می‌کردم و او هم به من حس خوبی می‌داد. احساس زن بودنم تقویت شده بود. بعد از پس زده شدن از سمت شوهرم دوباره احساس اعتماد به نفس داشتم.

شما فرزندی ندارید؟

- همسرم قبلاً بچه‌دار شده بود و من اما خیلی پی‌گیری کردم و نشد. نمی‌فهمیدم مشکل از کجاست، اما بعد‌ها فهمیدم وازکتومی کرده و به من نگفته است. این هم یکی دیگر از شاهکار‌هایش بود.

چند مدت با این فرد جدید دوست بودید؟

- چهار سال و هشت ماه.

چقدر دقیق یادتان هست؟

- لحظه به لحظه‌اش را یادم هست. حتی وقتی سربازی بود.

بعد از او با چند نفر دیگر رابطه داشتید؟

- دقیق یادم نیست. با هیچ کدام مثل اولی روزگار خوبی نداشتم. هرچه جلو‌تر می‌روم احساس پیری بیشتری می‌کنم. دلم نمی‌خواهد دوباره افسرده و مریض شوم. دلم نمی‌خواهد وقتی مُردم همسایه‌ها از روی بوی جنازه‌ام بفهمند که در خانه مرده‌ام. من هم دلم زندگی می‌خواهد. دلم کسی را می‌خواهد که درد‌هایم را بفهمد. با پسرهای جوان رابطه دارم چون با تمام دروغ‌های شاخداری که برای داشتن سکس سرهم می‌کنند در بقیه چیز‌ها خیلی آدم‌تر و راستگو‌تر از مرد‌ها هستند. حداقل موقعی که پیش هم هستیم به احساسات آدم احترام می‌گذارند.

شوهرتان می‌داند که شما با دیگران رابطه دارید؟

- نمی‌دانم. گاهی حس می‌کنم احمق است اگر نداند. زیاد خانه نیست. وقتی هم می‌آید از اتاقم بیرون نمی‌آیم. اصراری هم به پنهان کردن چیزی ندارم. گاهی وسیله‌ای مربوط به این پسر‌ها در خانه جا می‌ماند. اتفاقاً خوشحال می‌شوم اگر بداند. شاید یادش بیافتد هنوز اینقدر از زن بودنم باقی مانده که پسرهای جوان خواهانم باشند. شاید یادش بیافتد روزی من هم جوان بودم و با اینکه پیر‌تر از من بود عاشق‌اش بودم.

سکس کسب و کار من نیست

Sat, 14 Jul 2012 16:35:34 +0000

حمید رضایی

حمید رضایی - سر طنابی از زمین بیرون زده است و هر چقدر آن را می‌کشیم چیزی بیرون نمی‌آید. ما روی زمین ‌ایستاده‌ایم و زمین را می‌کشیم. کار بیهوده یعنی ‌این!

بخشی از جامعه ما با ارزش‌هایی می‌جنگد که خود با آن زندگی می‌کند. چیزی را نفی می‌کند که خود از آن لذت می‌برد. آشکارا علیه چیزها و کارهایی صحبت می‌کند که خود در پنهان از آن چیزها استفاده می‌کند و آن کارها را انجام می‌دهد. مسئله بر سر ریا و دروغ و پنهانکاری تحمیل شده از ‌ایدئولوژی حکومتی به جامعه نیست؛ مسئله بررسی روش زندگی شماری از نسل جوانی است که رفته رفته در حال مسلط شدن بر اجتماع ‌ایران هستند.

شمار زیادی از نسل جوان امروز را با لباس زیر بیرون زده از شلوارهای جین، آرایش صورت و مدل موهای عجیب و غریب پسران و مدگرایی، آرایش های غلیظ و دهن‌کجی به دین حکومتی و سنت‌های فرهنگی دختران می‌شناسند. صحبت مطلقاً بر سر ارزش‌ها نیست. ارزش‌ها ساخته و پرداخته شیوه تولید، مناسبات فرهنگی، جغرافیا و تاریخ یک اجتماع هستند. ارزش‌ها امور تحمیل شده از جامعه‌اند که می‌توانند توسط افراد و حکومت‌ها، خواسته یا ناخواسته، برنامه‌ریزی یا اتفاقی توسط جوامع اخذ و به خود آن تزریق شوند.

اینجا می‌خواهم از نسل جوانی صحبت کنم که به ویژه در شهرهایی چون تهران به خودرو به چشم وسیله حمل و نقل نمی‌نگرد؛ به همراه سیم کارت اصلی تلفن همراه خود، یک یا چند سیم کارت اعتباری با شماره‌های گوناگون دارد؛ بخش عمده‌ای از هزینه‌هایش خرید لوازم آرایشی- بهداشتی و پوشاک است؛ افزایش قیمت بنزین برایش نه یک مشکل اقتصادی که یک بحران هویتی است؛ ادبیاتش هر لحظه بیشتر به فحش‌های «کاف‌دار» تزئین شده است؛ شب‌نشینی و قلیان با تمباکوی میوه‌ای کشیدن را به کوهنوردی و طبیعت گردی ترجیح می‌دهد و دخترانش بین سختی استقلال یا امنیت تکیه بر دیگری سرگردانند و مرز بین اوقات فراغت و خود زندگی را مخدوش کرده‌اند.

‌ایرانی‌ها در سال گذشته دو میلیارد دلار کالاهای آرایشی مصرف کرده‌اند. یعنی سه‌هزار و ۶۰۰ میلیارد تومان هزینه‌ای که می‌توانست صرف ‌ایجاد اشتغال در ‌ایران شود و حداقل با آن می‌توانستیم یک کارخانه تولید لوازم آرایشی با مواد اولیه مرغوب برای تولید لوازم آرایشی که مصرف آنها روبه رشد است احداث کنیم. به این ترتیب می‌توانستیم از خروج سالانه دو میلیارد دلار ارز از کشور جلوگیری کنیم و از تراز منفی تجاری ‌ایران بکاهیم.

تاریخ جنون

تاریخ‌این نسل رو به افزایش را به راحتی می‌توان تاریخ جنون نامید. جنون مصرف، جنون لذتجویی، جنون بی تعلقی، جنون شکستن ارزش‌ها، جنون تخریب خود برای انتقام گرفتن از جنون خفقان حکومتی، جنون فریب، جنون فتح بدن، جنون تنانگی، جنون یک بعدی شدن و بدتر از همه جنون فروپاشی اجتماعی.

اگر نسل جوان دهه ۷۰ و ۸۰ پسرهایشان با سبیل و یقه‌باز پیراهن‌ها و درگیری‌های فیزیکی در یاد مانده‌اند و دختران‌شان با ظاهر شدن با چادر مشکی و صورت‌های بی‌آرایش در خیابان آنهم به همراه مادر، اکنون نسل جوان را با لباس زیر بیرون زده از شلوارهای جین، آرایش صورت و مدل موهای عجیب و غریب پسران و مدگرایی، صورت‌های پر آرایش و دهن‌کجی به دین حکومتی و سنت‌های فرهنگی دختران می‌شناسند.

تاریخ‌این نسل را تاریخ پسرانی خواهند دانست که فکر می‌کنند فریب داده‌اند و دخترانی که اجازه می‌دهند چنین قضاوت شوند که فریب خورده‌اند. نسلی که به دلایل اقتصادی و فرهنگی و اجتماعی هیچ چیزی برای پر کردن خلاء خود ندارد. نه موسیقی، نه هنر، نه‌ اندیشه، نه سفر و نه هیچ چیز دیگر برای پر کردن ‌این فضای تهی، اما پر کشش وجود ندارد. به ناگاه دانشگاه و تشکیل خانواده هدف قرار می‌گیرند. ظرفیت پذیرش رشته‌های دانشگاهی از ۵۰۰ هزار به یک میلیون و هفتصد هزار افزایش می‌یابد ولی از آنجایی که اشتغال‌زایی در پس آن وجود ندارد دانشگاه دیگر نه سکوی پرشی برای زندگی که برای شماری از جوانان، محلی برای تفریح و خوشگذرانی "مشروع و عرفی" تبدیل می‌شود.

در طول تحصیل هرگونه فشار مسئولیت و بازخواست از گرده‌ این جوانان برداشته می‌شود و بی‌نظارت دوران تحصیل مقاطع پایین‌تر از سوی خانواده و پذیرش رفتارهایی از سوی جامعه که "دانشجویی" نامیده می‌شوند، زمینه مساعد بروز همه کمبود‌ها و علنی شدن تمام نقایص اجتماعی و نقطه ضعف‌های ایدئولوژی حکومتی می‌شوند.

بعد از آن ورزش عرصه‌ای برای پر کردن خلاء زندگی‌های ‌این نسل شد. تعداد باشگاه‌های ورزشی افزایش چشمگیر یافت و در رشته‌های تازه تاسیس جوانان ایرانی به مقام قهرمانی و نایب قهرمانی جهان دست یافتند. اما مدیریت مفتضحانه حکومتی و ورزشی که فقط پرکننده زمان حال بود و با ‌آینده کاری نداشت خیلی زود جذابیت خود را برای‌ این نسل از دست داد و به عرصه‌هایی کشیده شد که در سطور پایین‌تر توضیح داده خواهد شد.

این نسل رو به افزایش خیلی زود به ‌این نتیجه رسید که می‌تواند از بدن خود لذت ببرد و همه لذت‌های سرکوب شده‌ دیگر را در ‌این لذت باز یابد. ناخودآگاه، ‌این نسل از نوعی اعتراض در عمل خود هم بهره‌مند می‌شد و در‌ اندک زمانی همه عرصه‌های دیگر در خدمت ‌این کشف جدید قرار گرفت؛ از ورزش تا دانشگاه، از کار تا تفکر همه چیز ابزاری برای بهره‌مندی بیشتر از تن خود و تن دیگران شد. تکنولوژی برای خدمت در‌ این عرصه به حضور طلبیده شد و دیری نپایید که حکومت دریافت می‌تواند با مدیریت ‌این کشش از مهار خارج شده بخش عظیمی از نیروهای اجتماعی ‌این نسل را که با محافظه‌کاری بیگانه است، بگیرد و از سیستم اجتماعی خارج کند.

در جمع پسران

نمی‌دانم تا چه حد یک رسانه ظرفیت بازتاب واقعیت‌های اجتماعی را دارد. آن هم در مورد موضوعی که برای جامعه تابوی سنگینی محسوب می‌شود و و همه ما به نوعی قربانی یا پرورش یافته آن هستیم؛ تابوهایی که توسط عده‌ زیادی از افراد اجتماع نادیده گرفته می‌شوند، اما همچنان در ارتباط با آنان ظاهرسازی می‌شود.

تاریخ‌این نسل رو به افزایش را به راحتی می‌توان تاریخ جنون نامید. جنون مصرف، جنون لذتجویی، جنون بی تعلقی، جنون شکستن ارزش‌ها، جنون تخریب خود برای انتقام گرفتن از جنون خفقان حکومتی، جنون فریب، جنون فتح بدن، جنون تنانگی، جنون یک بعدی شدن و بدتر از همه جنون فروپاشی اجتماعی.

شاید بهتر است ادبیات و شرح فتح الفتوحات ‌این جوانان را نادیده بگیرم و فقط به ‌این موضوع اشاره کنم که ۹۰ درصد صحبت‌ها در‌ جمع‌های دوستانه این نسل، پیرامون سوژه‌های جنسی و گزینه‌های موجود برای فرایندی است که اسم آن را «مخ زدن» گذاشته‌اند. درآوردن شریک‌های جنسی هر کدام از دوستان از چنگ‌شان تبدیل به یک شوخی و ارائه مهارت و برتری شده است که البته تکرار آن از نظر جمع یک ارزش منفی ناپسند به حساب می‌آید.

آشنایی‌های کوتاه‌مدت و سبک رفتاری، به رابطه‌های "بزن- درو" معروف شده است؛ روابطی که بعد از یک یا چند تماس جنسی به پایان می‌رسند و البته نقش قربانی در آن - نه‌اینکه وجود نداشته باشد- هر روز کمتر و کمتر می‌شود. ‌این روند قربانی ندارد چرا که خودش را بازتولید می‌کند و مورد پذیرش قرار می‌گیرد. هر دو طرف رابطه کم و بیش از پایان آن مطلع هستند؛ گرچه شاید در یک طرف آن امید به دیگرگون شدن پایان تکراری ‌این روابط هنوز وجود داشته باشد.

شماره‌های موبایلی که دست به دست مبادله می‌شوند، بخشیده می‌شوند و یا تعویض می‌شوند. مشخصات جسمی، مدل ماشین، دانشگاه و رشته، محل سکونت، شغل پدر، باکره بودن یا نبودن صاحبان آنها معیار انتخاب این شماره‌ها است. ‌این شماره‌ها متعلق به کارگران جنسی نیستند بلکه متعلق به نسلی هستند که جز تن خود و لذت هم‌تنی هویت دیگری در جامعه و زندگی‌اش ندارد.

در جمع دختران

گرچه پسران فکر می‌کنند که آنان را فریب می‌دهند، اما دختران بهتر از پسران بر کلیت ‌این مسئله اجتماعی واقف هستند. آنها به ‌این بازی وارد می‌شوند و برای خروج از آن هم برنامه دارند. ممکن است برنامه آنها با موفقیت همراه نباشد و در بازی حل شوند، اما به هر حال فکر کردن به مکانیسم خروج از ‌این بازی نوعی تکامل است که در پسران کمتر از دختران دیده می‌شود.

۹۰ درصد صحبت‌ها در‌ جمع‌های دوستانه این نسل، پیرامون سوژه‌های جنسی و گزینه‌های موجود برای فرایندی است که اسم آن را «مخ زدن» گذاشته‌اند. درآوردن شریک‌های جنسی هر کدام از دوستان از چنگ‌شان تبدیل به یک شوخی و ارائه مهارت و برتری شده است که البته تکرار آن از نظر جمع یک ارزش منفی ناپسند به حساب می‌آید.

شمار زیادی از دختران نیز قادر به فریب پسران هستند. وقتی دخترها می‌دانند، یا اگر نمی‌دانند در اثر انتقال تجربه دیگر دختران و کسب تجربه مستقیم، از خیانت‌ها و بوالهوسی‌های پسران در قالب ارتباط‌های متعدد جنسیِ "همزمان" مطلع هستند، چرا آنها چنین کاری نکنند؟

در بین یکی از سوژه‌هایی که مورد تحقیق قرار دادم دختری به صورت همزمان با ۱۹ پسر ارتباط داشت؛ که البته با پسرانی که همزمان با چهار، پنج دختر ارتباط جنسی دارند و هر دو هفته یا یک ماه شریک‌های جنسی خود را تغییر می‌دهند تفاوتی ندارد. نمی‌دانم باید اسم این روابط را روابط عاطفی گذاشت یا چه چیز دیگر. او فقط با یکی از‌ این پسرها سکس می‌کند و با نمایاندن خود به عنوان یک انسان معتقد به اصول مذهبی از ارتباط جنسی با ۱۸ پسر دیگر سر باز می‌زند. گرفتن شارژ تلفن اعتباری، خرید لباس، گرفتن کادو، مسافرت رایگان، استفاده از تفریحات پرهزینه مانند کارتینگ و پینت بال، تامین هزینه‌های دانشگاه تا پرداخت اقساط ماشین و غیره، نمونه‌هایی از دلایلی هستند که دخترها برای ‌ایجاد ارتباط‌های پر ریسک بیان می‌کنند.

استادی در فریب در بین دختران و پسرانی که روابط متعدد و همزمان با جنس مخالف دارند به حدی است که حتی راهکارهای مقابله با گاف‌های مرسوم در‌ این نوع روابط هم از قبل موجود است. وقتی پیامکی که با اسم اشتباه آغاز شده است برای یکی از طرفین متعدد ‌این نوع رابط فرستاده می‌شود لزوماً نباید کار به فاجعه یا مسلم شدن خیانت یا ارتباط همزمان تلقی شود: "این را برادر/ خواهر کوچک‌تر من برای دوستش ارسال کرده است. خودش خط تلفن ندارد. پدرم/ مادرم موبایلش را از او گرفته است.» این راهکاری است تجربی که وقتی به عنوان یک گفت‌وگوی دوستانه و برای خنده تعریف شده است در ذهن دوستان به عنوان یک "درس" درج شده است.

نتایج

تاکید دارم مسئله مطرح شده در بالا نمی‌تواند یک ریشه مستقل و جدا از روابط اجتماعی داشته باشد و نتایج منفی آن هم بی‌شک فقط زاده مستقیم خود‌ این مسئله اجتماعی نیستند.

یکی از مخرب‌ترین پیامدهای ‌این مسئله اجتماعی گرایش به ماجراجویی جنسی است که در بستر فانتزی‌های یک جامعه به شدت در معرض سانسور، به سرعت به مرحله اعمال خشونت در سکس به خود یا دیگری تبدیل می‌شود.

از وضعیت اقتصادی جامعه تا خفقان حکومتی، تا افزایش ضریب نا امیدی مردم ایران، تا احساس عدم امنیت و نبود هیچ عامل پرکننده‌ای برای زندگی و یا جایگزینی برای تفریح و لذت بردن (که امروزه از حقوق مسلم انسان‌ها محسوب می‌شود و حتی در بعضی از کشورها در قانون اساسی آن کشور هم درج می‌شود)، تا رشد یافتن در شرایط جنگ یا رشد یافتن در جامعه‌ای که اکثریت آن را افراد تجربه‌کننده یک جنگ وسیع و طولانی تشکیل می‌دهند، تا بودن در خطر جنگ و از بین رفتن تمامی روحیات فرهنگی و اجتماعی (اعم از مترقی و ارتجاعی) با تیغ دین و به نفع دین از جمله عواملی هستند که تقویت‌کننده ‌این مسئله اجتماعی و شریک در تبعات آن هستند.

سقوط آزاد آمار ازدواج، افزایش آمار طلاق، افزایش سقط جنین، افزایش آمار خیانت در روابط زناشویی، قتل‌های ناموسی، اعمال خشونت فیزیکی و روانی علیه زنان، اعمال خشونت روانی علیه مردان، عدم تعادل در اثر آسیب‌های روحی فرزندان خانواده‌های درگیر ‌این مسئله یا خانواده‌های تشکیل شده از دل ‌این نوع روابط از جمله معضلات اجتماعی هستند که ‌این عامل به صورت مستقیم و غیر مستقیم روی آنها تاثیر می‌گذارد.

یکی از مخرب‌ترین پیامدهای ‌این مسئله اجتماعی گرایش به ماجراجویی جنسی است که در بستر فانتزی‌های یک جامعه به شدت در معرض سانسور، به سرعت به مرحله اعمال خشونت به خود یا دیگری در مرحله سکس تبدیل می‌شود (می‌رسد/ جهش می‌کند). این موضوعی است که خود در بستر عدم آموزش یافتن کودکان در همه زمینه‌ها، ترویج بازی‌های کامپیوتری، شبکه‌های ماهواره‌ای تبلیغ‌کننده کشتی کج و فنون رزمی، نداشتن صنعت سینمای بومی و رواج خشن‌ترین و جنسی‌ترین کالاهای تولید شده در صنعت سینمای هالیوودی در میان مردم (که بدون قوانین طبقه‌بندی در اختیار همه اقشار سنی قرار می‌گیرد)، حداقل تبعاتش ترویج خشونت در بین عوامل و خودکشی در بین روشنفکران در اثر پوچی به انتها رسیدن در هر دو گروه است. باز تولید دوباره مردسالاری در جهانی که سعی در زدودن ‌این روابط دارد، پی‌آمد قطعی ترویج ‌این خشونت لوکس و اجتماعی است.

هدف‌این نوشته سیاه نمایی نیست

مسلماً بررسی یک مسئله اجتماعی در ‌ایران ربطی به این ندارد که «شعر حافظ قشنگ است». در ‌این نوشته صحبت از تبدیل شدن ارتباط جنسی، نه به عنوان یک تفریح یا حتی شغل، که «محور» و «متن اصلی زندگی روزمره» نسلی است که قرار است ستون اصلی جامعه ایران باشد و در یکی از بحرانی‌ترین اوضاع بین‌المللی تاریخ خود را از کانون بحران‌های بین‌المللی خارج کند و جامعه را حداقل یک قدم در مسیر تکامل خود به جلو ببرد.

توجه کنید که حتی نیروهای سیاسی جوان داخل ‌ایران و پناهندگان جوان خارج ‌ایران هم از آن مستثنی نیستند. با ‌اندکی تحقیق می‌توانید به روابط «جایگشتی» در کلونی‌های سیاسی‌ ایرانی پی‌ببرید.‌ این مسئله حتی در بین نخبگان‌ این نسل به شکل و شمایل دیگر اما با همین محورها برقرار است. نباید فراموش کرد که ‌این آگاهی انسان نیست که هستی اجتماعی او را می‌سازد، بلکه‌ این تعین‌های زندگی اجتماعی انسان‌هاست که افکار آنان را شکل می‌دهد. از‌ این روابط اجتماعی در نهایت چه افکاری و چه "شیوه"، "روش" و "هدف" مبارزاتی می‌تواند استخراج شود؟

این نوشته‌ ادعای قطعیت ندارد چرا که خود را علیه قطعیت‌های موجود قرار داده است. صحبت از یک فرد یا یک گروه از افراد در میان نیست. صحبت بر سر یک مسئله اجتماعی گسترده است؛ مسئله‌ای اجتماعی که از خودرو لوکس، مارک لباس، فلسفه و تریبون و زنان و غیره یک کارکرد مشترک استخراج می‌کند و هرگونه پرداختن جزئی به آن مردود است. این نوشته دغدغه حفظ خانواده را ندارد.

این نوشته فقط حاوی یک سئوال بزرگ است: "سرنوشت جامعه ایران با این نسل جوان به کجا خواهد انجامید؟"

ناکامی جنسی ناگزیر

arezoo — Fri, 21 Oct 2011 20:13:14 +0000

ونداد زمانی

ونداد زمانی - عدم دسترسی به سکس، محدود به مجرد‌ها نمی‌شود و تحقیقات زیادی نیز صورت گرفته است که نشان می‌دهد بسیاری از افراد متاهل نیز به دلایل مختلف قادر به ارضای تمایلات جنسی خود از طریق همسران خود نیستند.

این روز‌ها چشم به هر سو بگردانیم با علائمی روبه‌رو می‌شویم که با بوق و کرنا به آدم‌ها گوشزد می‌کنند که سکس و رابطه جنسی خوب است، مهم است، بشتابید و سهم خود را بگیرید. همه قرار است عاشق باشند و حسودی، خیانت، طلاق و دل‌شکستگی از اخبار روزانه جراید عمومی است. از نوجوانان تا سالمندان در این موج وسیع کامیابی، با تمام توان تلاش می‌کنند تا از قافله عقب نمانند.

گسترش این موج در غرب نسبت مستقیمی دارد با بالا رفتن رفاه نسبی و آموزش عمومی. به‌ویژه طی غیبت طولانی مردانی که در دو جنگ جهانی شرکت کرده بودند و اداره اجتماع را به زنان سپرده بودند این نسبت بیش از پیش خود را نشان داد. کشف قرص‌های ضد حاملگی که داشتن رابطه جنسی را از مقوله صیانت ذات و تولید مثل رها می ساخت نیز بخش بزرگی از ممنوعیت و محذوریت رابطه جنسی بیرون از دایره ازدواج را کمرنگ کرد. در ادامه، رسانه‌ها و شرکت‌های تجاری سودجو نیز بر طبل جذابیت رابطه جنسی و ماجراهای پیرامون آن کوبیدند.

بخش‌های بزرگ اقتصادی برای این ماجرا به راه افتاد و تلاش کرد از برکت روبه‌افزایش این رغبت، سودهای کلان ببرد. از رقابت کمپانی‌های ماشین‌سازی تا قهرمانان رمان‌ها، از هنر و مد تا ورزش و مشروب‌های الکلی و حتی در ادامه کمپانی‌های داروسازی نیز به این همهمه سودآور پیوستند تا از قبال اشتیاق مردم عادی برای دستیابی به رابطه جنسی، فرصتی برای فروش و سود فراهم کنند.

از دهه ۷۰ میلادی، آزادی، راحتی و اخلاقِ جدیدی مهیا شد و "رابطه جنسی" از حیطه خانواده بیرون کشیده شد و با سراسیمگی تمام، تبدیل شد به یک شعله سرکش دامن‌گیر. این روز‌ها کسی از دستاورد مثبت انقلاب جنسی گله‌ای ندارد ولی مدتی است که زیاده‌روی و افراط بی‌حساب و کتاب، نگرانی‌های جدی را پدید آورده است.

از چند دهه گذشته، داشتن سکس و شریک جنسی بیشتر نشانه موفقیت، شخصیت اجتماعی و در کنار آن وضع مالی بهتر است. این شبهه درباره زنان و مردان مجرد ایجاد شده است که با وجود داشتن همه خصوصیات انسان موفق و معاصر، آدم‌های کامل و خوشبختی نیستند. شتاب و توقعی غیرمعقول در فرهنگ جامعه خلق شده است که سعی دارد اثبات کند که تنهایی آدم‌ها مساوی با کم بودن فعالیت جنسی آنهاست.

در این میان، واقعیت‌های موجود حاکی از این است که زندگی بخش وسیعی از افراد با سر و صدایی که در رسانه‌ها درباره شدت و گسترش فعالیت‌های جنسی برپاست همخوانی ندارد.

بخش قابل توجهی از شهرنشینان برای به دست آوردن امنیت شغلی در دنیای پرتحول امروز باید سال‌های طولانی تحصیلات عالیه را پشت سر بگذارند. تلاش درازمدت برای گرفتن تخصص‌هایی که شرط موفقیت اقتصادی افراد است زندگی آن‌ها را تا بدان‌حد در کنترل خود دارد که یکباره متوجه می‌شوند به سنین میانسالی نزدیک و بسیاری از آنها از فرصت تجربه و شیطنت جنسی کمتری برخوردار شده‌اند.

سال‌های طولانی و ناگزیر برای راه‌اندازی یک شغل آزاد یا یافتن شغلی مناسب بعد از تحصیلات وقت‌گیر، در صورتی بازدهی خوب خواهد داشت که افراد بتوانند با دقت و تمرکز تمام عیار کار کنند. این بدان معناست که بسیاری از جوانان باید میل جنسی، رابطه عاطفی و حتی کنجکاوی برای یافتن زوج احتمالی را برای مدتی از رادار نیازهای خویش دور نگهدارند و به همان نسبت نیز فعالیت جنسی‌شان محدود نگهداشته شود.

ماجرای عدم دسترسی به سکس، محدود به مجرد‌ها نمی‌شود و تحقیقات زیادی نیز صورت گرفته است که نشان می‌دهد بسیاری از افراد متاهل نیز به دلایل مختلف قادر به ارضای تمایلات جنسی خود از طریق همسران خود نیستند. اینگونه افراد با وجود برآوردن نشدن کامل نیازهای جنسی‌شان و تاثیرات منفی ناشی از آن به دلایل مختلف نظیر حفظ پیوند زناشویی، امنیت اقتصادی و به خاطر آینده فرزندان‌شان، اعتراضی نمی‌کنند.

بخش بزرگی از مردم نیز به دلیل تربیت اخلاقی، احساس خجالت، شرم، مشکلات روحی و شخصیتی نمی‌توانند چندان به نیازهای جنسی خود بپردازند. در این زمینه بحث‌های زیادی وجود دارد و مشخص نیست که آیا احساس خودکم‌بینی و نداشتن شجاعت لازم و احساس شرم، افراد را به داشتن رابطه جنسی کمتر سوق می‌دهد یا نداشتن رابطه جنسی و تجربیات عاطفی کافی با افراد دیگر است که اعتماد به نفس را از آنها می‌گیرد و بیشتر و بیشتر به تنهایی و "ناکامی ناگزیر" سوق‌شان می‌دهد.

به‌هرحال، گروه رو به افزایشی از افراد در جامعه هستند که دچار "ناکامیِ جنسی ناگزیر"‌اند که با وجود همهمه تبلیغاتی رسانه‌ها درباره سکس و گسترش بی‌حد و حصر آن، از گسترش نسبی روابط جنسی در جامعه نصیبی نمی‌برند.

ماجرای عدم دسترسی به سکس، محدود به مجرد‌ها نمی‌شود و تحقیقات زیادی نیز صورت گرفته است که نشان می‌دهد بسیاری از افراد متاهل نیز به دلایل مختلف قادر به ارضای تمایلات جنسی خود از طریق همسران خود نیستند. اینگونه افراد با وجود برآوردن نشدن کامل نیازهای جنسی‌شان و تاثیرات منفی ناشی از آن به دلایل مختلف نظیر حفظ پیوند زناشویی، امنیت اقتصادی و به خاطر آینده فرزندان‌شان، اعتراضی نمی‌کنند.

اگر اجازه دهید بعد از این مقدمه طولانی کمی درباره سعید حرف بزنم. دوستی که طی دو دهه اقامت در غربت با او آشنا بودم. سعید ازجمله افرادی است که من هرگز ندیده‌ام به خودش فرصت یا شاید جرئت آشنایی با زنی را بدهد و با او رابطه جدی و عاطفی برقرار کند.

سعید دوست دورادوری است که به نظر می‌رسد هر روز بیش از پیش در چنبره تنهایی ناگزیر تنیده می‌شود که به‌نظر می‌رسد شرایط، شخصیت و نحوه تربیتش برای او فراهم کرده است. سعید تا همین چند سال پیش به سر و وضع خود می‌رسید و اجازه نمی‌داد که مثلا دور شکمش بزرگ شود، اما این اواخر رفتار و حرکاتش بیشتر شبیه مردان متاهلی شده است که خود را از دور مسابقه خارج می‌دانند.

به خاطر می‌آورم که سعید ۱۰ سال پیش از آرزو‌هایش می‌گفت و اینکه می‌خواهد خانواده‌ای برای خودش تشکیل دهد. او با اشتیاق تمام می‌گفت که دوست دارد دو فرزند داشته باشد و در بیرون شهر مزرعه پردرختی بخرد. سعید حتی از جالیز بزرگی که قرار بود دوران بازنشستگی‌اش را در آن سپری کند حرف می‌زد.

سعید ۱۵ سال پیش از دخترانی که در خیابان یا در گردهمایی‌های دوستانه می‌دید حرف می‌زد. او خصوصیاتی را که در زنان ترجیح می‌داد به راحتی در میان جمع دوستان می‌شمرد. او عاشق نوع خاصی از ایستادن زنان بود وبار‌ها با ایما و اشاره مرا متوجه ایستادن جذاب بعضی از زنان می‌کرد که پای چپ خود را یک قدم جلو‌تر می‌گذارند و پاشنه پای راست‌شان را که یک قدم عقب‌تر است به سمت راست می‌پیچانند.

سعید گاهی به رابطه بسیار گاه‌گاهی‌ خود با زنانی اشاره می‌کرد که به فروش سکس می‌پرداختند. او با آنها اغلب در سفرهای توریستی‌اش رابطه داشت. گاهی نیز واقعاً خوشحال بود که در بعضی موارد مجبور نبوده است برای سکس پول بپردازد. او در سفر ۳۷ سالگی‌اش، برای دو روز متوالی با یک دختر کوبایی دوست شده بود و این تمام سهمی بود که دنیای سرشار از سکس و تفریح، نصیب دوست خجول و سر به زیر من کرده بود.

سعید حالا یک‌بار دیگر کوچ کرده و به ایالات متحده آمریکا رفته است. دوستان معدودی که او را می‌شناختند هنوز هیچکدام‌شان خبری از او ندارند. با من هم تماسی نگرفته است. می‌توانم حدس بزنم که بیش از همیشه در لاک افسردگی، شرم و خود‌کم‌بینی فرو رفته است. سعید ۴۰ ساله شده است ولی هنوز یک "ناکام ناگزیر" است.

در همین زمینه:

اینجا و اینجا.

«تلویزیون ایران نیاز‌های سکسی را نمی‌تواند برآورده کند»

zamaanehnews — Sun, 17 Apr 2011 13:57:12 +0000

آيت‌الله احمد علم‌الهدی، عضو مجلس خبرگان رهبری و امام جمعه مشهد گفته است تلويزيون ايران نمی‌تواند انتظار کسانی را که به دنبال «سکس» هستند، برآورده کند.

علم‌الهدی امروز یکشنبه ۲۸ فروردين ۱۳۹۰ در گفت‌وگو با خبرگزاری فارس، ‌‌جوانانی را که تمايل به استفاده از شبکه‌های ماهواره‌ای دارند، به دو دسته تقسيم کرد و افزود: «يک دسته جوانانی هستند که اکشن را دوست دارند اما ديگر دسته‌ جوانان منحرفی هستند که به دنبال فيلم‌های مستهجن هستند.»

به گفته وی، استفاده از شبکه‌های ماهواره‌ای در ايران، «بافت اجتماعی کشور را به هم ريخته است.»

اين عضو مجلس خبرگان رهبری، «بهترين راه مقابله» با شبکه‌های ماهواره‌ای را «فيلترکردن تمامی شبکه‌های مستهجن و غيرسالم» آن دانسته است.

عضو مجلس خبرگان رهبری با اشاره به اينکه نيروی انتظامی می‌تواند با فروشندگان ماهواره برخورد کند، افزود: «اينکه گفته می‌شود بايد با تک‌تک کسانی که ماهواره دارند، برخورد شود، نمی‌تواند راهکار مناسبی برای مقابله جدی با گيرنده‌های ماهواره‌ای باشد.»

استفاده از تجهيزات دريافت شبکه های ماهواره‌ای در ايران ممنوع است اما با اين حال به گفته مسئولان راديو و تلويزيون دولتی ايران، دست‌کم ۴۰ درصد مردم شبکه‌های ماهواره‌ای را تماشا می‌کنند.

علی دارابی، قائم مقام رئيس سازمان صدا و سيما، آبان سال ٨٨ از گسترش استفاده از ماهواره ابراز نگرانی کرد و گفت ۴۰ درصد مردم ايران در حال حاضر به شبکه‌های ماهواره‌ای دسترسی دارند.

به گزارش خبرگزاری دانشجویا ایران (ايسنا)، دارابی که در همايش بين‌المللی غدير سخنرانی می‌کرد، اظهار داشت «دشمنان» از طريق شبکه‌های ماهواره‌ای به «جنگ» جمهوری اسلامی آمده‌اند.

به گفته مسئولان راديو و تلويزيون دولتی ايران، دست‌کم ۴۰ درصد مردم شبکه‌های ماهواره‌ای را تماشا می‌کنند

وی گفت که در حال حاضر، ۱۱۶ شبکه ماهواره‌ای در ايران قابل دريافت است که هدف اصلی آنها «تضعيف روحيه دينی و ارزش‌های اسلامی» است.

دارابی افزود:‌ «ترويج فحشا، بی‌بند و باری، تجمل‌گرايی، ابتذال، مدگرايی، انحرافات اخلاقی، اشرافی‌گری و مصرف‌گرايی از آفت‌های برنامه‌های ده‌ها شبکه ماهواره‌ای به ويژه شبکه‌های فارسی‌زبان بيگانه» است.

اين مقام سازمان صدا و سيما با اظهار تأسف از نفوذ شبکه‌های ماهواره‌ای در خانواده‌های ايرانی اظهار داشت که برنامه‌های اين رسانه‌ها منجر به «فروپاشی» بعضی خانواده‌ها شده است.

قائم مقام رئيس سازمان صدا و سيما افزود که «استکبار جهانی» با راه‌اندازی شبکه‌های ماهواره‌ای و اينترنتی قصد دارد «ايده‌ها و افکار» خود را به جوامع ديگر القا کند.

۱۴ تير ماه ٨٨ نيز آيت‌الله محمود هاشمی شاهرودی رئيس پیشین قوه قضائيه با صدور بخشنامه‌ای از دادگاه‌ها خواسته بود با «توسعه روزافزون شبکه‌های ماهواره‌ای مخالف نظام» برخورد جدی کنند.

نیروی انتظامی ایران در سال‌های گذشته اقدام به جمع‌آوری دیش‌های ماهواره‌ای از خانه‌ها می‌کرد اما حدود دو سال است که این اقدام متوقف شده است.

در یک سال اخیر نیز، ایران ارسال پارازیت را بر روی چند شبکه ماهواره‌ای خبری و غیرخبری فارسی‌زبان را آغاز کرد.

این اقدام ایران با اعتراض مسئولان شبکه‌های خبری روبرو شد. فروردين ۱۳۹۰ نيز هيأت قانونگذاری راديويی اتحاديه جهانی مخابرات از ايران خواست به ارسال پارازيت روی ماهواره‌ یوتل‌ست پايان دهد.

شبکه‌های خبری فارسی‌زبان خارج از ایران، به‌وسیله ماهواره یوتل‌ست نیز پخش می‌شوند.

با این حال ایران تاکنون به ارسال پارازیت‌ها پایان نداده است.

برخی از نمایندگان مجلس ایران نیز سال گذشته نسبت به عوارض پارازیت‌ها بر روی سلامت مرم هشدار دادند.

سکس: علت‌ها و امتیازهای سانسور

Wed, 22 Dec 2010 01:42:41 +0000

بخش دوم

م. امشاسبند

سکس ابزاری برای انتقاد و قضاوت درباره‌ی ابعاد مهم زندگی است. در این مقاله به‌طور مختصر اشاره می‌کنم که سانسور سکس در کل آثار ایرانی چاپ داخل از امتیاز هنری برخورد با سکس عاری هستند. یعنی با مطالعه‌ی آنها نمی‌توان به جهان‌بینی و توان هنری نویسنده در ایجاد یک فلسفه در باب زندگی نظریه‌ای مطرح کرد. به بیان روشن‌تر: چون این آثار برخورد تحمیلی با مقوله‌ی سانسور سکس دارند نمی‌توان فلسفه‌ی زیباشناختی نویسنده را با متد داستان‌نویسی آنها تبیین کرد. برای تعمیق بحث لازم است ابتدا انواع سانسور سکس را مطرح کنم.

حکومت می‌خواهد کشور را مثل دامن پاکی نشان دهد که لکه‌دار نیست و نباید به آن لکه‌ای نسبت داد. از این‌رو سانسور را ابزار موجه‌ای قرار داده که با آن مانع از فساد اخلاقی شود ولی در حقیقت با سانسور دایره‌ی استبداد را گسترده‌تر می‌کند. چون اعتقاد شخصی من این است که با بیان سکس می‌شود روابط قدرت و سیاست‌های سرکوبگرانه (اعم از طرز فکر خود مردان یک اجتماع تا مشی دینی هر جامعه) را به پرسش کشید. کسی در دنیای آزاد یا استبدادی نیست که در روابط سکسی با افراد مشکل پیدا نکرده باشد و در حقیقت جریان سکس تمام روابط انسان‌ها را فاش می‌کند. برای همین است که در آثار تقریباً همه‌ی نویسندگان بزرگ دنیا یک وجه مهم از داستان به روابط سکسی میان افراد اختصاص می‌یابد. اما علی‌رغم تلاش حکومت ایران در نشان دادن یک جامعه‌ی بی‌غریزه، صفحات حوادث روزنامه‌هایی همچون کیهان، ایران و اطلاعات و احکام سنگسار برای زنان و مردان زناکار حاکی از واقعیتی دیگر است.

ادبیات می‌خواهد با خلاقیت روابط انسان‌ها را تصویر کند و در این جریان آنچه را میان انسان‌ها می‌گذرد به خودشان نشان دهد. به این طریق تز من این است که سکس ابزاری برای انتقاد و قضاوت درباره‌ی ابعاد مهم زندگی است. دو اثر مهم ادبیات فارسی، یعنی «بوف کور» و «شازده احتجاب» بخش مهمی از داستان‌هایشان را به سکس اختصاص داده‌اند. اما در جریان این مقاله به طور مختصر اشاره می‌کنم که سانسور سکس در کل آثار ایرانی چاپ داخل از امتیاز هنری برخورد با سکس (چه در قالب تصویر کردن آن، چه در شکل سانسور آن) عاری هستند. یعنی با مطالعه‌ی آنها نمی‌توان به جهان‌بینی و توان هنری نویسنده در ایجاد یک فلسفه در باب زندگی نظریه‌ای مطرح کرد. به بیان روشن‌تر: چون این آثار برخورد تحمیلی با مقوله‌ی سانسور سکس دارند نمی‌توان فلسفه‌ی زیباشناختی نویسنده را با متد داستان‌نویسی آنها تبیین کرد. برای تعمیق بحث لازم است ابتدا انواع سانسور سکس را مطرح کنم:

مقدمتاً اشاره می‌کنم که فرض من بر این است که سانسور سکس یک شگرد زیباشناختی است که تکنیک‌های خاص خود را دارد. سانسور سکس به چند شکل در آثار ادبی و هنری دیده می شود:

الف) سانسور ماهوی سکس

صحنه‌های سکسی در هنر و ادبیات گاهی میدان جدال هنر و ادبیات با ارزش‌های اخلاقی- سیاسی- دینی هستند، به‌عبارتی جدال میان هنرمند در تجسم سکس و نیروهای ممیزی نهادهایی مانند وزارت ارشاد را می‌بینیم. این نوع تحمیلی سانسور در کل آثار هنری (اعم از ادبیات و هنرها) بعد از انقلاب دیده می‌شود و بنابراین منتقد ادبی را از تحلیل درباره‌ی تکنیک‌های زیباشناختی هنرمند در برخورد با سکس محروم می‌کند. اما وقتی سانسور به یک امر مسلم تبدیل می‌شود، این جدال میان هنرمند و ممیزی درونی می‌شود و در ضمیر خود هنرمند و نویسنده عمل می‌کند. آثار پیش از انقلاب در ایران حاکی از چنین تزی هستند: «می‌دانم که این قوائد قراردادی است ولی چه کنم. مجبورم تن بدهم»(زبان حال هنرمند).

سوای از اینکه هنرمندان و نویسندگان ایران با چنین تزی نشان داده‌اند که در عرصه‌ی عمومی، آنها هم سکس را مقوله‌ی مهمی نمی‌دانند، به برنامه‌ی استبداد (چه سنتی- تاریخی چه سیاسی- حکومتی) پاسخ مثبت داده‌اند و این محک مناسبی را به من منتقد نمی‌دهد که اثر او را بی‌ارزش بدانم، چون به هر طریق نویسنده برای خودش جهان‌بینی دارد. اما در وجه اظهارنظر می‌توانم بگویم که نویسنده در این جریان به استبداد پیوسته است. گرچه به این آگاهی دارم که نویسنده و هنرمند ایرانی با سانسور دست به گریبان بوده است، نمی‌توانم این را هم نادیده بگیرم که هنرمند به هر طریق نگاهش به سکس را کم اهمیت پنداشته و به سانسور و در نتیجه انتشار آثارش تن داده است. وقتی به سنت ادبی و هنری غرب در زمان سانسور نگاه می‌کنم، به این نتیجه می‌رسم که نویسنده‌ای مانند جیمز جویس در شرایط سانسور حاضر نمی‌شود اثرش را به فرمایش ممیزی «بودلریزه» یا هرزه‌زدایی کند.

جدال نویسنده و ممیزی در ایران بعد از انقلاب به حذف کامل فیزیکی سکس انجامیده است. مثلاً ما مرز فیزیکی مشخصی را در صحنه‌های صمیمیت شخصیت‌ها می‌بینیم، یا شخصیت‌ها همدیگر را لمس نمی‌کنند. حتی هرگونه اشاره به صورت گرفتن سکس مشمول ممیزی می‌شود. حتی بستنی خوردن هم برای ممیزی مشکوک به نظر می‌رسد و از این رو حکم به حذف آن می‌دهد. بنابراین به گونه‌ای دروغین همه‌ی شخصیت‌های ادبی و فیلمی فاقد غریزه نشان داده می‌شوند.

برای منتقدی مانند من که ادبیات را از فرمالیسم و زبان‌گرایی محض آن فراتر می‌دانم، چنین ادبیاتی عاری از یک وجه مهم است.

(ب) سانسور تصویری سکس

گاهی سانسور سکس به این دلیل صورت می‌گیرد که صراحت وجود نداشته باشد، به این معنا که بیان سکس با استفاده از کنایه، ابهام، تلمیح، جایگزینی و بینامتنیت صورت می‌گیرد. در این نوع سانسور که خاص مملکت ما هم نیست، هدف ممانعت از آگاهی به سکس است. فرض این آثار بر این است که سکس صورت گرفته است ولی نباید از آن بی‌پرده سخن گفت. مشخصاً این نوع سانسور از لحاظ زیباشناختی (اگر نگویم برتر از نوع پیشین است) عملاً با سکس مواجهه دارد و بنابراین به خواننده و منتقد این اجازه را می‌دهد که شخصیت‌ها را با یک نگاه پانورامیک و کلنگرانه ببیند. به عبارتی دیگر انسان را از یک احساس حقیقی تهی نکرده ولی به دلیل تحمیل سانسور یا به دلیل اخلاقی‌ای که به جهان‌بینی خود نویسنده ربط دارد، تلاش شده تصویر سکسی داستان را گنگ کند. این نوع سانسور به منتقد اجازه می‌دهد که صناعات نویسنده را در تصویر سکس تحلیل کند. چیزی که برای نویسنده می‌ماند خلاقیت هنری‌ای است که به خرج داده است. به‌عنوان مثال کلمات بریده بریده در لحظه‌ی خاصی از داستان که به لحاظ آوایی و فاصله‌اندازی میان آنها تداعی آمیزش هستند می‌تواند به نسبت توان نویسنده نگاه شخصیت‌ها و دلالت عمل آنها را به‌خوبی نشان دهد. در عین حال کارگردانی مانند وودی آلن می‌تواند بر عکس این قضیه عمل کند. وی با تصاویری که سکس را از لحاظ فیزیکی سانسور نمی‌کنند این توان را دارد (در فیلم خواهران) که قابلیت تحریک‌آمیز صحنه‌ها را سلب کند و از سکس برای ترسیم ارتباط زوج‌ها استفاده کند. بنابراین وودی آلن هم به نحو هنرمندانه‌ای سکس را سانسور می‌کند و از صناعت تغریب (defamiliarization) می‌تواند به این امتیاز هنری برسد.

(پ) سانسور اخلاقی سکس

گاهی هنرمندان و نویسندگان می‌خواهند نیکی و لذت را در دو سوی یک موازنه بگذارند و آنها را ارزیابی و در نتیجه نیکی را برگزینند. به تعبیری هنرمند در اینجا با تصویر سکس، آن را در یک نظام اخلاقی قرار می‌دهد و به نحوی قضاوت خود را نشان می‌دهد. مثلاً نابوکوف در لولیتا، هومبرت را فردی بی‌وجدان و بی‌مسئولیت نشان می‌دهد و میان دو فلسفه‌ی لذت‌طلبی و انسان‌دوستی یک چالش پیچیده برقرار می‌کند که البته تفسیر آن برای همه‌ی خواننده‌ها میسر نیست. منع انتشار لولیتا در آمریکا و امروز در ایران حاکی از همین عدم درک مفهوم سکس و هدف هنرمند است. در عین حال که نویسنده خواسته سکس را در یک وجه خاص و در یک رابطه‌ی خاص به تردید بکشاند، ممیزی به‌عنوان خواننده‌ی ناقابل و ناتوان (به معنایی که چامسکی در زبانشناسی به کار می‌برد) قدرت درک و تفسیر داستان را ندارد و در نتیجه حکم به عدم انتشار آن می‌دهد.

(ت) سانسور مفهومی

تصاویر پیچیده و معضل‌دار سکسی که مردان در آنها به ماهیت رابطه‌ی خود با زنان فکر می‌کنند و درباره‌ی خود و زنان قضاوت می‌کنند (مثلاً در روسپیگری، ازدواج و تولید مثل) و در این تصاویر سکسی در پی نشان دادن زیبایی، بیماری، مرگ وسوسه و شهود یا خلاقیت هستند.

نویسنده ممکن است با تصویر کاملاً محرک یک ارتباط جنسی میان مرد و روسپی، در پی نشان دادن شهود مرد به رابطه‌ی قدرت شود. حتی این شهود ممکن است برای مرد اتفاق نیفتد بلکه با نگاه تراژیک‌تری له شدن زن را در این رابطه نشان دهد. داستان «زنان بدون مردان» شهرنوش پارسی‌پور که شیرین نشاط آن را کارگردانی کرده است نمونه‌ی این نوع سانسور است.

برای نتیجه‌گیری مایلم به ارزش‌گذاری رمان در نسبت با سانسور سکس هم اشاره‌ی مختصری بکنم:

در مورد سانسور نوع اول، رمان یا فیلم از نظر من به اجبار ممیزی‌ها به انکار یک غریزه‌ی حقیقی می‌پردازد، محلی برای این بحث نمی‌گذارد و در حکم جعبه‌ی سیاهی است که هیچ‌گاه قابل مشاهده نخواهد بود، زیرا به عمد ابزار ضبط و ثبت را معدوم کرده است. نوع دوم آثار هنری همگی باب تفسیر زیباشناسی سانسور سکس را باز می‌گذارند، اما از نظر ارزش هنری، آنهایی اعتبار دارند که به عمد اصل اخلاقی مشخصی را به خواننده تحمیل نکنند. این‌که تا چه اندازه تصاویر را با صراحت نشان دهند در مقیاس ارزیابی من خللی وارد نمی‌کند، بل‌که نحوه‌ی برخورد هنرمندانه و ادیبانه با آن اهمیت دارد. یعنی هنرمند و نویسنده‌ای ممکن است با صراحت در تصویر کردن سکس به آن برسد، هنرمندی دیگر ممکن است با حذف و ابهام به آن برتری رسیده باشد. محتوای نظر من این است که در بیان سکس باید یک انتقاد یا کشف وجود داشته باشد و رمان یا فیلم هنرمندانه نقش خواننده را بیشتر و معضل‌دار می‌کند. یعنی ممکن است در آن واحد پیامد تصویر آنها مشعوف‌سازی و احساسات عمیقی مانند ایجاد نفرت، وسوسه یا تکان ذهنی باشد. با این وصف از نظر من سانسور ساختاری است که برای آثار هنری قیمت‌گذاری می‌کند. توجه داشته باشید که من از سانسور تحمیلی و ماهوی از نوع وزارت ارشاد ایران حرف نمی‌زنم.

بخش نخست: هنر، سکس و ضرورت یک احساس حقیقی