خیانت

خائنان، فاسدها، و بی‌ترمزها

politics — Sun, 17 Feb 2013 14:16:40 +0000

مجید محمدی

مجید محمدی – آیت‌الله خامنه‌ای در سخنانی که پیرامون رویدادهای روز استیضاح وزیر کار در مجلس و حمله به لاریجانی در قم بیان کرد، عملا نزدیکان و وفاداران به حکومت را به سه دسته تقسیم کرد. او هیچ‌گاه در یک سخنرانی، نیروهای وفادار به حاکمیت را این چنین ننواخته بود.

خامنه‌ای این سه گروه را به ترتیب زیر دسته‌بندی کرد:

۱) مقامات بالا که بی‌صلاحیت و خلافکار هستند. او قبلا آنها را در صورت عمومی کردن اختلافات خود خائن و بداخلاق و سپس ناقض شرع و اخلاق و قانون نامیده بود. ۲) نزدیکان مقامات و مدیران آنها که فاسدند و مقامات بالا یا فساد آنها را نادیده می‌گیرند یا با این فساد همراهی می‌کنند. ۳) نیروهای بسیجی و لباس شخصی (نور چشمان نظام و حافظ همیشگی آن) که ترمز بریده‌اند و صرفا بر اساس دستوراتی که از بیت می‌آید دست به سرکوب و حمله نمی‌زنند.

برادرانی که رفتند

علی خامنه‌ای برای آن که با هم نسلان خود در زمینه حرف‌شنوی و رعایت مطلقه‌خواهی و فصل‌الخطاب بودن درگیری نداشته باشد، یک به یک آنها را به تدریج حذف کرد. رفسنجانی، کروبی، موسوی، موسوی خویینی‌ها، خاتمی، عبدالله نوری، حسینعلی منتظری و نسلی از نزدیکان به خمینی یک به یک متهم، محاکمه، زندانی، برکنار و مطرود شدند و برچسب‌هایی مثل فتنه‌گر، بی‌بصیرت، سران جنگ نرم و مانند آنها خوردند.

خامنه‌ای تلاش کرد از طریق انتصابات یا انتخابات مهندسی شده، به جای این چهره‌ها، افرادی ۲۰ تا ۳۰ سال جوان‌تر از آنها و از نسلی بر سر کار آورد که در انقلاب نیز مشارکتی جدی نداشتند و طعم زندان و شکنجه و حکومت استبدادی پهلوی را نچشیده بودند. این گروه کسانی هستند که باید:

۱) روش‌های او را با حکومت پهلوی مقایسه نکنند،

۲) از خود نیز مشروعیتی نداشته باشند تا هر چه دارند از خامنه‌ای بدانند،

۳) با پیروی از اصل پیرسالاری از وی اطاعت مطلق کنند.

رهبر‌ی با دست‌های بسته

انتظار خامنه‌ای از نسل جوان‌تر نیروهایی که می‌خواهند قهرمان مسابقه‌ای بی رقیب باشند برآورده نشد. (مثل دیکتاتور فیلم ساشا بارون کوهِن که در مسابقه‌ دو، رقبای خود را با تیر اندازی به سوی آنها حذف می‌کرد تا قهرمان شود).

انتظار خامنه‌ای از نسل جوان‌تر نیروهایی که می‌خواهند قهرمان مسابقه‌ای بی رقیب باشند برآورده نشد. اکنون همکاران جوان‌تر او بیش از همکاران گذشته بر وی می‌شورند. او یک روز جدال آنها بر سر قدرت و ثروت بیشتر را "خیانت"، روزی دیگر بداخلاقی و در جایی دیگر خلاف شرع و اخلاق می‌خواند اما در این میان، گوشی بدهکار نیست.

اکنون همکاران جوان‌تر او بیش از همکاران گذشته بر وی می‌شورند. او یک روز جدال آنها بر سر قدرت و ثروت بیشتر را "خیانت"، روزی دیگر بد اخلاقی و در جایی دیگر خلاف شرع و اخلاق می‌خواند اما در این میان، گوشی بدهکار نیست.

روسای سه قوه‌ نظام ولایت کارهایی می‌کنند که اگر مردم عادی آنها را انجام دهند محاکمه می‌شوند: «در این ماجرا متأسفانه رئیس یک قوه به استناد یک اتهام ثابت نشده و حتی مطرح نشده در دادگاه، دو قوه دیگر یعنی مجلس و قوه قضاییه را متهم ساخت که کاری بد، ‌غلط، نامناسب، خلاف شرع، خلاف قانون و خلاف اخلاق بود.»

آنها کارهایی می‌کنند که به قول رهبر کشور ایجاد تنش و تشویش در جامعه می‌کند و ارتکاب آنها مجازات دو تا شش سال زندان دارد: «این رفتار، حقوق اساسی مردم را نیز تضییع کرد چرا که زندگی در آرامش و امنیت روانی و اخلاقی، جزو حقوق اساسی ملت است.»

مقامات بالای حکومتی همچنین تعهد خود در انجام وظایف خاصی را نقض کرده‌اند. خامنه‌ای می‌گوید: «اما این رفتارها، متناسب با سوگندها و تعهدات نیست.»

با این همه او چون می‌داند که سخنان و توصیه‌هایش خطاب به مقامات با بی‌توجهی روبرو می‌شود، مجبور است آنها را با خواست خدا گره بزند: «ان‌شاءالله این نصیحت خیرخواهانه و مشفقانه مورد توجه مسئولان بخصوص مسئولان بالا قرار گیرد و به آن پایبند باشند.»

او البته پس از آن که سخنانش توسط روسای قوا نادیده گرفته شد، عقب نشینی می‌کند: «بنده فعلاً نصیحت می‌کنم که این کار شایسته‌ای برای نظام جمهوری اسلامی نیست.»

او از یک سو رئیس قوه‌ مقننه را تقبیح می‌کند: «استیضاح باید فایده‌ای داشته باشد اما چند ماه مانده به پایان کار دولت، ‌استیضاح یک وزیر آن هم به خاطر مسئله‌ای که مربوط به وزیر نیست، ‌چه علت و فایده‌ای دارد؟... در داخل مجلس هم کسانی حرف‌های نامناسب بر زبان آوردند که آن هم غلط بود... دفاع رئیس محترم مجلس هم قدری زیاده روی بود و لزومی نداشت.» و از طرف دیگر، کار رئیس قوه‌ مجریه را «بد، غلط، نامناسب، خلاف شرع، خلاف قانون و خلاف اخلاق» می‌خواند تا در این میان بی‌طرف جلوه کند.

رهبری که به مدیریت خرد امور در ۲۳ سال گذشته مشغول بوده، یکباره ظاهرا از کنش دست بر می‌دارد چون در عین محکوم کردن رفتار سران دو قوه از برکناری آن‌ها ناتوان است: «نه آن متهم کردن، نه آن برخورد کردن و نه آن استیضاح، ‌مسائل مناسبی نبود.»

خامنه‌ای که ۱۶ سال دو دولت رفسنجانی و خاتمی را با به میدان آوردن کفن‌پوشان و نیروهای لباس شخصی از حرکت‌هایی باز می‌داشت که مورد نظرش نبود، اکنون با گروه‌هایی مواجه است که همین کار را با نیروهای وفادار به خودش می‌کنند و ممکن است روزی به سراغ خود او نیز بیایند.

خامنه‌ای رفتار‌های سران سه قوه را از هر نظر محکوم کرده اما از برکناری و تغییر آنها ناتوان است. او همچنین می‌داند که اگر جای این سه نفر هر کس دیگری را بیاورد آنها نیز همین یا بدتر خواهند بود.

منصوبان فاسد و نزدیکان فاسد آنها

خامنه‌ای می‌گوید: «چند سال قبل درباره مبارزه با فساد اقتصادی، نامه‌ای به رؤسای قوا نوشتم مکرر می‌گویند فساد اقتصادی اما این کار به زبان گفتن تمام نمی‌شود بلکه نیازمند مبارزه عملی است، در عمل چه کار شد؟ در عمل چه کار کردید؟ »

سوال خامنه‌ای از جنس استفهام انکاری است بدین معنا که فساد در ایران تعقیب نمی‌شود و ظاهرا نشدنی است. او از یک سو باید از منصوبان فاسد و نزدیکان فاسد آنها دفاع کند یا برخی از آنها را به حال خود وابگذارد، اما از سوی دیگر مجبور است خود را از فساد با سخنانی از این دست مبرا سازد.

بی‌ترمزها

خامنه‌ای که ۱۶ سال دو دولت رفسنجانی و خاتمی را با به میدان آوردن کفن‌پوشان و نیروهای لباس شخصی از حرکت‌هایی باز می‌داشت که مورد نظرش نبودند، اکنون با گروه‌هایی مواجه است که همین کار را با نیروهای وفادار به خودش می‌کنند و ممکن است روزی به سراغ خود او نیز بیایند.

او به درستی از این تحول نگران است: «البته گله امروز من از برخی سران و مسئولان موجب نشود عده‌ای راه بیفتند و علیه این و آن شعار دهند که با این کار هم مخالف هستیم.» او هم‌چنین می‌داند گروه‌هایی از این بسیجی‌ها و لباس شخصی‌ها که نماینده‌اش در روزنامه کیهان آنها را بی‌ترمز می‌نامد، به هشدارهای وی توجهی نخواهند کرد: «کسانی که راه می‌افتند و شعار می‌دهند اگر واقعاً حزب‌اللهی و مؤمن هستند بدانند که این کارها به ضرر کشور و خلاف شرع است و اگر هم اعتنایی به این حرفها ندارند که حسابشان جداست.»

خامنه‌ای برچسب‌زنی و اتهام‌زنی را تنها برای خود می‌خواهد و حمله به افراد را صرفا بر اساس اشارات خود. او متوجه نیست که وقتی قطار برچسب‌زنی و حمله به راه افتاد، همه سوار آن می‌شوند و همه از آن متضرر خواهند شد: «این‌که عده‌ای برخی را ضد ولایت و ضد بصیرت بنامند و شعار بدهند نظیر آنچه اخیراً در قم روی داد، اقدامی غلط است و بنده کاملاً مخالف این کارها هستم که قبلاً هم نظیر آن در مرقد مطهر حضرت امام اتفاق افتاد و به مسئولان تذکر دادم جلوی این کارها را بگیرند.»

این در حالی است که گوش احمدی‌نژاد و طرفدارانش به خامنه‌ای نبوده و نیست و آنها در هر دوره یکی از گروه‌ها یا جناح‌های قدرت را هدف قرار می‌دهند.

پر کردن یک جای خالی

society — Mon, 07 Jan 2013 12:35:54 +0000

حمید رضایی - «یک روز خانه پدر و مادرش مهمان بودیم. می‌گفتیم و می‌خندیدیم. خیلی خوش می‌گذشت. از اینکه خانواده‌اش مرا دوست داشتند احساس امنیت می‌کردم. بعد از نهار رفتارش تغییر کرد. با بقیه می‌گفت و می‌خندید، اما وقتی من نگاه‌اش می‌کردم اخم می‌کرد.

چند بار او را کنار کشیدم و دلیل ناراحتی‌اش را پرسیدم، اما گفت چیزی نیست. وقتی برگشتیم به خانه لباس‌هایم را عوض کردم و رفتم دستشویی. وقتی بیرون آمدم هنوز لامپ را خاموش نکرده بودم که محکم زد توی صورتم. صورتم خیس بود. بیشتر از دردش، قلبم را شکست. هر چقدر خواستم حرف بزنم گریه امانم نداد. فقط گفت: «دفعه آخر‌ت باشد جلوی خواهر‌هایم می‌چسبی به من و بغل‌ام می‌کنی. نمی‌توانی جلوی خانواده‌ام مثل هرزه‌ها رفتار نکنی؟»‌ همان موقع فهمیدم که امکان ندارد با این مرد روزگار خوبی داشته باشم و خوشبخت شوم.»

این جملات را زنی ۲۴ ساله بر زبان می‌آورد. کمی بیش از چهار سال از ازدواج او گذشته است و به عقیده او، شوهرش «معمولی‌ترین» رفتارهای او را رفتارهای «هرزه»‌ها و «تن‌فروش‌ها مقایسه می‌کند.

این زن جوان می‌گوید: «کم کم از خندیدن ترسیدم. هربار می‌خندیدم بدنم می‌لرزید. بی‌شرف چندبار به خاطر اینکه بلند خندیده بودم محکم توی صورتم زده بود. همه دختر‌ها و زن‌های فامیل فهمیده بودند. شده بودم دو تا آدم جدا از هم. وقتی شوهرم بود یک آدم بودم و وقتی نبود یک آدم دیگر.»

علاوه بر «خیانتکار بودن شوهر»، «فقر و مسائل مالی» که در بخش‌های پیشین (اینجا، اینجا و اینجا و اینجا) مورد بررسی قرار گرفت، «فقدان محبت از سوی همسر»، «نا‌امیدی» و «احساس تنهایی» از دیگر عواملی هستند که سبب می‌شوند زنان با مردانی به جز همسران خود وارد رابطه عاطفی یا جنسی شوند.

خشونت و بی‌تفاوتی

معمولاً می‌گویند که «زنان تشنه محبت هستند» و با کسب محبت و توجه، احساس اعتماد به نفس در آنان تقویت می‌شود.

این ادعا از جهتی درست و از جهتی نادرست است. در این زمینه نباید مردان و زنان را از یکدیگر جدا کرد. کدام مرد یا زنی است که نیاز به محبت دیگران نداشته باشد یا از توجه دوستان و آشنایانش احساس اعتماد به نفس نکند و امید به زندگی در او تقویت نشود؟

اعمال خشونت از طرف زن و مرد و نیز بی‌تفاوتی زن یا مرد به همسران خود در یک رابطه زناشویی از دیگر عوامل پرقدرت در تشویق قربانی خشونت و بی‌تفاوتی (چه زن و چه مرد)، به طلاق یا یافتن امنیت، آرامش، لذت و توجه در پیوند با افرادی به جز همسر خویش است.

زنان و مردانی که به صورت مستمر مورد محبت همسران خود قرار می‌گیرند، «معمولاً» احتمال خیانت (ورود به روابط عاطفی و جنسی خارج از چهارچوب زناشویی، بدون هیچ قضاوت پیشینی) در آن‌ها بسیار کم است. در جامعه امروز ایران که پیروی از مُد‌ها و رقابت در این زمینه با سرعت مسابقه‌های فرمول یک در جریان است زنان و مردانی که به مطابق بودن خود با مد‌ها اهمیت می‌دهند، در برابر تغییرات فیزیکی خود نیاز به کسب تائید دیگران دارند. اهمیت تائید شدن از سوی افراد نزدیک (اعضای خانواده و فامیل به خصوص افراد غیر همجنس، همسر، دوستان و غیره) بسیار بیشتر و تاثیرگذار‌تر است. زنان زیادی در آستانه میان سالگی با ترس از پیری درگیر می‌شوند و نیاز روانی شدیدتری به توجه، تائید همسر و کسب اعتماد به نفس پیدا می‌کنند.

۱ - از نظر مالی تامین بودم اما مهری وجود نداشت!

معمولاً می‌گویند که «زنان تشنه محبت هستند» و با کسب محبت و توجه، احساس اعتماد به نفس در آنان تقویت می‌شود. این ادعا از جهتی درست و از جهتی نادرست است. در این زمینه نباید مردان و زنان را از یکدیگر جدا کرد. کدام مرد یا زنی است که نیاز به محبت دیگران نداشته باشد یا از توجه دوستان و آشنایانش احساس اعتماد به نفس نکند و امید به زندگی در او تقویت نشود؟

شغل شوهر شما چیست؟

_ یک شرکت خصوصی دارد.

مشکل شما با شوهرتان از کجا شروع شد؟

_ هیچ کمبودی از نظر مالی نداشتم. نه اینکه بگویم هر چیزی را که می‌خواهم دارم. نه. ولی بیشتر چیزهایی را که می‌خواهم را دارم. وقتی به «الف» می‌گویم چیزی را می‌خواهم اگر در توانش باشد مخالفت نمی‌کند. اوایل فکر می‌کردم حوصله جر و بحث با من را ندارد، اما بعد فهمیدم که نه. کلاً با پول خرج کردن من مشکل ندارد. مشکل من این است که خودش نیست. تا دیر وقت کار می‌کند و وقتی می‌آید خانه، حتی اگر تلفن زدن و کارهای شرکت را با خودش نیاورد، فقط وقت می‌کند کارهای معمولی را انجام دهد. بعد هم می‌خوابد.

با او در این زمینه صحبت کرده‌اید؟

_ خیلی صحبت کردم. هیچ فایده‌ای نداشت.

یعنی به صحبت‌های شما توجه نکرد؟

_ خیلی خوب گوش می‌داد. فقط می‌گفت «چشم»، «خسته بودم عزیزم»، «ببخشید این مدت کار زیاد است و نمی‌توانم به کارهای دیگر برسم» و از این حرف‌ها، اما باز هم رفتارش تغییری نمی‌کرد.

چرا اینقدر بی‌تفاوت است؟

_ اتفاقاً اصلاً هم بی‌تفاوت نیست. هر بار با او حرف می‌زنم، فردایش برایم هدیه هم می‌خرد. نمی‌دانم. اینطوری بار آمده! شخصیت‌اش این است. خودش هم راضی است.

سعی کردید از کسی مشاوره بگیرید؟

_ یکبار به «الف» گفتم بیاید با هم برویم مشاوره. زنگ زده بودم و وقت هم گرفته بودم. نه نگفت، اما اینقدر ناراحت شد که خودم آن را کنسل کردم.

چرا ناراحت شد؟

_ اول فکر می‌کردم او هم از آن آدم‌هاست که فکر می‌کند رفتن پیش مشاور و روان‌شناس مال آدم‌های دیوانه است، ولی بعد متوجه شدم به او برخورده است. به کلی عصبی شده بود. فکر می‌کرد من آدم قدرنشناسی هستم. دیدم دارد جدی جدی دیوانه می‌شود. از خیرش گذشتم.

چه زمانی تصمیم گرفتید با فرد دیگری وارد رابطه شوید؟

_ سال‌های اول ازدواج خودم را با خرید، تکمیل وسایل خانه، تغییر دکور، مهمانی گرفتن و مهمانی رفتن، فیلم دیدن، کتاب خواندن و غیره مشغول کرده بودم. کمی که جلو‌تر رفتیم برای من غیر قابل تحمل شده بود. من ازدواج کرده بودم ولی شوهرم به جای آنکه نیازهای روحی‌ام را تامین کند فقط تامین کننده مالی من بود. حوصله‌ام سر می‌رفت. همه دوستانم به من حسادت می‌کردند؛ از اینکه شوهرم اینقدر مرا آزاد گذاشته است و همه چیز برایم می‌گیرد. حتی یکی از دوستانم وسط یک مهمانی خودمانی زنانه، به زور شماره شوهرم را گرفت تا با او دوست شود. داشتیم می‌خندیدیم که جدی، جدی زنگ زد. من هم بدم نیامد. گفتم شاید مشکل از من است و از من خوش‌اش نمی‌آید. لااقل می‌فهمیدم مشکل از کجاست. دوستم زنگ زد و دلبری کرد، اما شوهرم گوشی را قطع کرد و سنگ روی یخ شد. هرچه می‌گذشت نا‌امید‌تر می‌شدم.

ببخشید که می‌پرسم. شوهرتان مشکل جنسی ندارد؟

_ نه. معمولی بود. هفته‌ای، دو هفته‌ای، ماهی یکبار با هم رابطه جنسی داریم. نه بد است و نه خوب. معمولی است.

فردی که الآن با او دوست هستید چیزهایی را که می‌خواهید به شما می‌دهد؟

_ اولی فرق می‌کرد ولی بعدی‌ها فقط برای مدت کوتاهی جواب می‌دهند.

اولی چه فرقی داشت؟

_ اولی دوست پسرِ قبل از ازدواج‌ام بود. توی جشن تولد یکی از دوستانم دوباره او را دیدم. طبق معمول شوهرم سر کار بود و من تنها رفته بودم.

چطور شد که با او دوست شدید؟

_ مدام مرا نگاه می‌کرد. وقتی فهمید تنها هستم آمد جلو و سر صحبت را باز کرد. حرف‌های قدیمی، خاطرات قدیمی، خلاصه گذشته دوباره برایم زنده شد. پسر خوبی بود و مرا خوب می‌فهمید. باهم ازدواج نکردیم چون اهل ازدواج نبود، اما به من توجه می‌کرد. پسر بامحبتی بود. وقتی مهمانی تمام شد آمد و گفت اگر اشکال ندارد می‌خواهم شماره‌ات را داشته باشم. من هم شماره‌ام را دادم. اول فکر نمی‌کردم به اینجا بکشد. خود من که به هیچ وجه توی ذهنم همچنین چیزی نبود. بعد از چند روز اولین اس.‌ام. اس را داد. زنگ می‌زد. صحبت می‌کردیم. کم کم دیگر عادت کرده بودم که هر روز با هم صحبت کنیم. بعد هم که باقی مسائل.

با او رابطه جنسی هم داشتید؟

_ بعد از اینکه دوباره با هم دوست شدیم؟

بله.

_ ما قبل از ازدواج هم با هم سکس داشتیم، اما خوب من باکره بودم. یه جور مهرورزی بود. بعد از ازدواج که با هم دوست شدیم با‌‌ همان کارهای قدیمی دوباره شروع شد.

از نظر خود شما مشکلی نداشت؟ راحت با این رابطه کنار آمدید؟

_ یک کار نیمه تمام بود که باید تمام می‌شد. باید بگویم یک چیز در شخصیت رضا اما عوض نشده بود. بعد از سکس خیلی به من توجه می‌کرد. قبل از ازدواج هم از این قسمت رابطه‌مان خیلی راضی بودم.‌‌ همان موقع هم به خاطر همین کارش مطمئن بودم مرا فقط به خاطر سکس نمی‌خواهد. برایم کتاب می‌خواند. کوچک‌ترین تغییری در آرایشم را می‌فهمید و همیشه از من تعریف می‌کرد.

چرا از همسرتان جدا نشدید؟

_ دلم نیامد. خیلی بی‌معرفتی است. وقتی با رضا دوست شدم به خودم شک کردم که به خاطر ثروت شوهرم از او جدا نمی‌شوم. فکر می‌کردم دارم از او سوء استفاده می‌کنم. حالا می‌دانم که اینطوری نیست. الآن هم هر چقدر که بخواهد و به من راه بدهد برایش مایه می‌گذارم. باور کنید دلم می‌خواهد آرامش داشته باشد.

فرزند هم دارید؟

_ نه. اوایل می‌گفت کارش را تازه شروع کرده است و باید خودش را جا بیاندازد. می‌گفت وقت برای بچه داشتن نیست. حالا برنامه‌ریزی کرده است برای بعد سفر نوروز تا سعی کنیم و بچه‌دار بشویم. این این یکی را نمی‌دانم باید چه کنم. هر بار یه این فکر می‌کنم اعصابم به هم می‌ریزد.

۲- زندگی با کسی که هیچ وقت نیست

اعمال خشونت از طرف زن و مرد و نیز بی‌تفاوتی زن یا مرد به همسران خود در یک رابطه زناشویی از دیگر عوامل پرقدرت در تشویق قربانی خشونت و بی‌تفاوتی (چه زن و چه مرد)، به طلاق یا یافتن امنیت، آرامش، لذت و توجه در پیوند با افرادی به جز همسر خویش است.

شغل شوهر شما چیست؟

_ راننده ماشین سنگین.

یعنی همه‌اش به خاطر این است؟

_ بله

مگر شما نمی‌دانستید که شغل او چیست؟

_ می‌دانستم اما فکرش را هم نمی‌کردم اینطوری باشد.

چقدر به شما سر می‌زند؟

_ تقریباً هیچ وقت خانه نیست. فقط وقتی می‌خواهد از اینجا بار بگیرد می‌آید خانه. یا وقتی عروسی فامیل یا مجلس ختمی، چیزی باشد. آرزویش این بود تریلی (کِشنده) بخرد. می‌گفت باید خوب کار کند تا بتواند ماشین بخرد و زندگی خوبی داشته باشیم. وقتی هم که تریلی خرید حالا افتاده توی قسط دادن. هی می‌گویم یک شوفر (راننده) بگیر، یکی در میان بار‌ها را بده تا او ببرد، اما قبول نمی‌کند. می‌گوید شوفر‌ها دلسوز ماشینی نیستند که از خودشان نیست. دلش برای ماشین‌اش می‌سوزد، اما برای من نه.

چند سالگی ازدواج کردید؟

_ ۱۸ سالگی

پس آلان ۱۹ سال از زندگی مشترک شما می‌گذرد؟

_ بله.

اولین بار چه زمانی با فرد دیگری به جز شوهرتان دوست شدید؟

_ دو، سه سال پیش بود.

چه شد که تصمیم گرفتید با فرد دیگری رابطه بگیرید؟

یک روز به خودم گفتم بدبخت مگر چند سال دیگه جزء آدم به حساب می‌آیی؟ می‌شود ۴۰-۴۵ سال‌ات و مریضی و پیری شروع می‌شود و کسی هم محل سگ به تو نمی‌گذارد. یک روز که منتظر تاکسی بودم و بوق زدن‌ها شروع شد، فکر کردم سوار شوم. اول خجالت کشیدم. فکر می‌کردم همه نگاهم می‌کنند. بعد فهمیدم آنقدر‌ها هم توی چشم نیستم. با خودم گفتم ماشین بیشتر از یک نفر (تک سرنشین) خطرناک است. چند ماشین رد شد. آخر سر یک پسری بود قیافه‌اش نمی‌خورد که آدم عوضی باشد. مو‌هایش بلند بود. خوشم آمد. سوار شدم.

بعد؟

_ بعد با هم حرف زدیم. مدام زبان‌ می‌ریخت. چند ساعت الکی چرخیدیم و حرف زدیم. می‌خواست آب میوه بخوریم، اما گفتم توی ماشین راحت‌ترم. بعد مرا برد نزدیک خانه پیاده کرد. دو تا چهار راه بعد از خانه پیاده شدم که خانه را یاد نگیرد. موقع پیاده شدن گفت شماره تلفن بده. گفتم دفعه بعد. شماره‌ات را بده خودم اگر خواستم زنگ می‌زنم.

زنگ زدید؟

_ آره. چهار روز بعد زنگ زدم که فکر نکند خبری است.

شما فرزند هم دارید؟

_ بله. دو تا پسر

چند ساله هستند؟

_ ۱۶ و ۱۸ ساله

فکر نمی‌کنید سن و سال بچه‌ها طوری است که اگر بفهمند ضربه روحی می‌خورند و مشکل برای شما درست می‌شود؟ حالا شوهرتان در خانه نیست، بچه‌ها که هستند.

_ به جهنم که ضربه می‌خورند. این دو تا هم از تخم و ترکه پدرشان هستند. حداقل او از این دو تا آدم‌تر است. فقط خوره پول دارند. مدام ولگردی می‌کنند. رفیق بازی می‌کنند. از دست‌شان آسایش ندارم. دست روی من بلند می‌کنند. وقتی پدر بالای سر بچه نباشد بهتر از این نمی‌شود. یک بار نیامدند از من بپرسند: «حالت خوب است؟»، «مشکلی نداری؟»، «چرا غمگینی؟» و... فقط سئوالشان از من این است: «غذا چی داریم؟»، اصلاً نمی‌گویند مادرمان هم آدم است.

۳- اسم این هم زندگی است؟

علاوه بر «خیانتکار بودن شوهر»، «فقر و مسائل مالی»، «فقدان محبت از سوی همسر»، «نا‌امیدی» و «احساس تنهایی» از دیگر عواملی هستند که سبب می‌شوند زنان با مردانی به جز همسران خود وارد رابطه عاطفی یا جنسی شوند.

مگر در دوران نامزدی متوجه این بی‌حوصلگی نشدید؟

_ نه! ما دوره نامزدی کوتاهی داشتیم. آن دوره هم این شکلی نبود. هر چه از ازدواج ما گذشت این حالت‌اش شدید‌تر شد.

مثلاً چه کارهایی می‌کرد؟

_ حوصله مهمانی نداشت. حوصله سینما نداشت. حوصله تلویزیون نداشت. حوصله خیابان رفتن نداشت. کار می‌کرد و برمی‌گشت خانه و یک ریز غُر می‌زد. همیشه مرا تنها می‌فرستاد خانه مادرم و خودش به بهانه‌ای خانه می‌ماند. اول فکر کردم معتاد است یا کاری می‌کند. بعد دیدم که نه. سکوت و تنهایی را دوست دارد. می‌گیرد می‌خوابد.

یعنی آدم تنبلی است؟

_ نه. اتفاقا خیلی هم کار می‌کند. فقط دنبال سکوت و تنهایی است. فکر کنم یک مشکل روحی دارد. چند بار رفتیم پیش دکتر مغز و اعصاب، اما فقط آرامبخش داد.

چرا تصمیم گرفتید با فرد دیگری وارد رابطه شوید؟

_ شوهرم هر وقت می‌خواست با من بخوابد اینقدر می‌گفت و حرف می‌زد تا راضی‌ام کند، اما وقتی کارش تمام می‌شد دوباره دنبال سکوت بود. اجازه نمی‌داد من حرف بزنم. یعنی جواب نمی‌داد. من با خودم حرف می‌زدم. بار‌ها به او گفته‌ام تو که اینجوری هستی چرا ازدواج کردی؟ می‌گوید: تقصیر پدر و مادرم است. مجبورم کردن.

چرا طلاق نمی‌گیرید؟

_ برای اینکه همه مرا محکوم می‌کنند. می‌گویند کار و درآمد که دارد. خانه دارد. سیگاری نیست. معتاد نیست. دست بزن ندارد. وقتی می‌گویم اصلاً مرا درک نمی‌کند و بی‌حوصله است همه به من می‌خندند. زن‌ها می‌گویند: «بهتر! خوب است ۲۴ ساعته با اعصاب‌ات بازی کند؟» و مرد‌ها می‌گویند: «گیر مرد نا‌اهل نیافتاده‌اید. شما باید یک شوهر معتاد گیرتان می‌افتاد تا قدر این زندگی که دارید را بدانید.» نمی‌دانم چرا این‌ها نمی‌فهمند که اسم این زندگی نیست.

زندگی یعنی چی؟

_ یعنی اینکه کسی تو را بفهمد. دوست‌ات داشته باشد. وقتی غمگین می‌شوی بفهمد. برای حرف‌هایت گوش شنوایی باشد. برایت شخصیت قائل باشد. اینکه زندگی نیست با کسی که رسماً به تو می‌گوید مزاحمش هستی زیر یک سقف باشید. وقتی نیاز جنسی دارد، یادش می‌افتد که من هم هستم. جز برای سکس مرا برای چیز دیگری نمی‌خواهد. من نمی‌توانم با کسی که دوست‌اش ندارم رابطه جنسی داشته باشم. من شوهرم را دوست ندارم. هربار در رابطه جنسی حس می‌کنم به من تجاوز شده است.

کسانی که با آن‌ها رابطه جنسی دارید شما را دوست دارند؟ شما آن‌ها را دوست دارید؟

_ می‌فهمم منظورتان چیست. خودم می‌دانم، اما همین کسانی که مرا فقط به خاطر سکس می‌خواهند توجه‌شان به من از شوهرم خیلی بیشتر است. این جوان‌ها برای سکس همه کاری می‌کنند و همه دروغی می‌گویند، اما حداقل ارزش این رابطه را می‌فهمند و برای اینکه آن را از دست ندهند به او توجه می‌کنند.

آیا حرف‌های شما برای این جوانان اصلاً مهم هست؟

_ بین این‌ها هم آدم عوضی زیاد پیدا می‌شود اما بعضی از آنها خیلی خوب‌ هستند. وقتی مشکلی داری، یا غمگینی یا اعصاب‌ات خورد است سعی می‌کنند تو را بفهمند. مثل آدم بزرگ‌ها رفتار می‌کنند. می‌خواهند مسئولیت‌پذیری خودشان را به رخ بکشند. از حرف زدن و گفت‌وگو کردن خسته نمی‌شوند. ارزش لذت‌های کوچک را می‌فهمند. وقتی از آن‌ها درباره چیزی نظر می‌خواهی سرد و بی‌تفاوت جواب نمی‌دهند. شنیده شدن خواسته زیاد بزرگی نیست. هست؟

نیروی ویرانگر فقر

society — Tue, 11 Dec 2012 15:25:24 +0000

بخش چهارم

حمید رضایی - «خودم رفتم توی جلدش! بعد مزه‌اش رفت زیر دندان‌اش و دست بر نداشت، اما قبل از آن هیچ وقت حرفی از این، نزده بود. من مجبور بودم.

چهارماه کرایه خانه عقب افتاده بود و اگر من کاری نمی‌کردم یا او قبول نمی‌کرد، باید با سه تا بچه کوچک می‌رفتم کنار خیابان زندگی می‌کردم. التماس کردم و گفتم هر کاری بگوید انجام می‌دهم. یک جوری هم گفتم که بفهمد چه می‌گویم. الآن هم پشیمان نیستم. واقعاً خدایی هست؟ یکی اینقدر دارد که نمی‌داند با پول‌هایش چه کند و یکی مثل من باید هر روز صورت زرد بچه‌هایش جلوی چشم‌اش باشد. می‌گویند حکمت خدا است. حکمت کجا بود؟ خدا فقط برای بدبخت و بیچاره ها خداست.»

***

در کنار «خیانتکار بودن شوهر»، «کمبود توجه و محبت»، «نا امیدی نسبت به ادامه روند زناشویی» «احساس تنهایی یکی از طرفین و قرار گرفتن در یک رابطه یک طرفه»، «خشونت یکی از همسران»، «مشکلات جنسی»، « اعتیاد همسر»، «ازدواج در سنین پایین» و غیره، عامل ‌«فقر و مسائل مالی» خود می‌تواند به صورت مستقل عامل پناه بردن یک زن به رابطه با مردی به جز همسر خود باشد. همچنین تاثیر این عامل به قدری شدید است که تاثDر آن در شدت بخشیدن به تمامی عوامل دیگر به راحتی قابل مشاهده است.

در بخش‌های پیشین (اینجا، اینجا و اینجا) عوامل مطرح شده در بالا مورد بررسی قرار گرفت. این بررسی به این شکل انجام گرفت که با یک یا چند تن از زنانی که تحت تاثیر هر یک از این عوامل اقدام به ایجاد رابطه عاطفی و جنسی با مرد دیگری _ به جز همسر خود_ کرده بودند، گفت‌وگوهایی انجام و بدون هرگونه قضاوت، به صورت مستقیم و به عنوان نمونه‌ای از واقعیت‌های جاری در جامعه به خوانندگان عرضه شد. در این قسمت با توجه به نقش برجسته «فقر» و «مشکلات اقتصادی» در پرداختن به این پدیده، این عامل مجدداً از زاویه جدیدی مورد بررسی قرار خواهد گرفت.

مثلث فقر، زندان، حکومت

در کنار «خیانتکار بودن شوهر»، «کمبود توجه و محبت»، «نا امیدی نسبت به ادامه روند زناشویی» «احساس تنهایی یکی از طرفین و قرار گرفتن در یک رابطه یک طرفه»، «خشونت یکی از همسران»، «مشکلات جنسی»، « اعتیاد همسر»، « ازدواج در سنین پایین» و غیره، عامل ‌«فقر و مسائل مالی» خود می‌تواند به صورت مستقل عامل پناه بردن یک زن به رابطه با مردی به جز همسر خود باشد.

ایران از نظر تعداد زندانیان مقام هشتم را در جهان از آن خود کرده است. مقامات بلندپایه قضائی در ایران خود از «تعدد عناوین مجرمانه در قوانین فعلی» گله و شکایت می‌کنند. بعد از آنکه مجموع زندان‌های کل کشور تا سه برابر ظرفیت خود از زندانی انباشته شده است مجموعه تحت امر «صادق لاریجانی»، رئیس فعلی قوه قضائیه نیز مانند «هاشمی شاهرودی» به این نتیجه رسیده است که در «فقه شیعه» مجازات زندان وجود ندارد.

صادق لاریجانی به محض تکیه زدن بر صندلی ریاست قوه قضائیه دستورالعملی را تدوین و به همه «شوراهای طبقه‌بندی زندان‌های کشور» و «قضات ناظر بر زندان» ابلاغ کرد. در این دستورالعمل جدید، مشی «زندان‌زدایی» هاشمی شاهرودی کنار گذاشته شده و به شدت انواع «مرخصی»ها‌، «اشتغال در زندان بسته» و «اشتغال در زندان باز» برای زندانیان محدود شده است.

زندان‌های ایران به دلیل ضعف مدیریت دستگاه قضائی و سازمان زندان‌ها «دانشگاه جرم و جنایت» است. بسیاری از زندانیان «غیر عمد» و با جرایم عادی در زندان‌های ایران در معرض استفاده از مواد مخدر قرار می‌گیرند. روسای زندان‌ها برای کنترل جو داخلی زندان‌ها، با سیاست‌های تشویقی پنهان (برای استفاده از داروی اعصاب در زندان، فقط به یک نسخه پزشک متخصص نیاز است) به شکل افسار گسیخته‌ای به پخش داروهای اعصاب و روان در بین زندانیان دامن می‌زنند. بودجه کلانی که می‌تواند صرف امور عمرانی و تحقیقاتی شود صرف ساختن زندان‌های جدید و نگهداری از زندانیان می‌شود.

روی دیگر سکه تاثیر زندان بر عرصه‌های فرهنگی و اجتماعی جامعه است. خانواده‌ای که سرپرست آن در زندان است باید به نوعی تامین شود. بسته به موقعیت تا مدتی خانواده و اقوام زندانی به کمک خانواده او می‌روند، اما پس از مدتی «فراموشی» و «عادت» تب یاری‌رسانی و انسانیت را پایین می‌آورد. خانواده‌ای که سرپرست خود را از دست داده است باید در جهنمی از گرانی و تورم _که سیاست‌های اقتصادی دولت محمود احمدی‌نژاد آن را افزایش بیش از پیش داده است_ به هر طریقی گلیم خودش را از آب بیرون بکشد، بنابراین به هر دستاویزی چنگ می‌زند.

زنان، قربانیان همیشگی مردان زندانی

فاطمه زنی است که شوهرش زیر حکم هفت سال زندان است. از آنجایی که وثیقه‌ای ندارند تا شوهرش بتواند به مرخصی بیاید و پرداخت هزینه رفت و آمد به زندان نیز در توان فاطمه نیست عملاً قید شوهر خود را برای هفت سال زده است. خانواده شوهر هیچگونه کمکی به او نمی‌کنند و خانواده خودش نیز توانی برای کمک به او ندارد. بعد از گذشت چهار ماه از زندانی شدن شوهرش صاحبخانه از آنها می‌خواهد خانه را تخلیه کنند. او در ازای پرداخت کرایه خانه، تن خود را در اختیار او قرار می‌دهد.

شما پیشنهاد کردید و او پذیرفت. این وضعیت تا چه زمانی قرار است به این شکل باقی بماند؟
_ تا هر وقت که از من خسته شود. تا الآن هر کاری از دستم بر آمده انجام داده‌ام تا از من راضی باشد و بتوانم باز هم در آن خانه بمانم.

این که نشد راه حل. اگر فردا به شما بگوید باید خانه را خالی کنید چه می‌کنید؟

_ فقط امیدم به زن صاحبخانه است. نمی‌گذارد شوهرش هرکاری بکند.

می‌دانم که این زندگی سخت است و من از بیرون گود دارم برای شما راه حل تعیین می‌کنم، اما بهتر نیست سراغ کاری بروید و در آمد بیشتری داشته باشید؟

_ این بچه‌ها را چه کنم؟ مهری (دخترش) را یک سال نشده از شیر گرفته‌ام. اگر کسی را داشتم بچه‌ها را پیش او بگذارم که وضع و روزگارم این نبود. استشهاد محلی و نامه از زندان گرفتم و رفتم کمیته امداد. چندماه طول کشید تا آمدند تحقیقات و پرونده درست کردند. ماهی پنجاه هزار تومان می‌دهند. بعضی وقت‌ها هم وام می‌دهند. مسئول وام یک نفر است که از بعضی زن‌ها شنیدم اگر صیغه‌اش باشی همه جوره هوای آدم را دارد، اما من شوهر دارم و نمی‌توانم صیغه شوم. برای همین به من محل نمی‌گذارد. یکی از زن‌ها وقتی فهمید شوهرم زندانی است و کسی را ندارم گفت. برای همین خانم هم وام درست کرده بود.

پولی که از تمیز کردن خانه مردم می‌گیرم را با چیزهایی که کمیته امداد می‌دهد، می‌زنم تنگ دل هم تا شکم بچه‌هایم را سیر کنم. نمی‌توانم برای کار خیلی بیرون خانه بمانم. حاجی (صاحبخانه) که نمی‌تواند شب‌ها نرود خانه. اول باید او را راضی باشد. خانه از دست برود همین «زندگی» هم نابود می‌شود.

مگر صیغه با زن شوهردار درست است؟

ایران از نظر تعداد زندانیان مقام هشتم را در جهان از آن خود کرده است. مقامات بلندپایه قضائی در ایران خود از «تعدد عناوین مجرمانه در قوانین فعلی» گله و شکایت می‌کنند. بعد از آنکه مجموع زندان‌های کل کشور تا سه برابر ظرفیت خود از زندانی انباشته شده است مجموعه تحت امر «صادق لاریجانی»، رئیس فعلی قوه قضائیه نیز مانند «هاشمی شاهرودی» به این نتیجه رسیده است که در «فقه شیعه» مجازات زندان وجود ندارد.

زهرا زنی بسیار صریح است. زنی در آستانه ۳۰ سالگی که شوهرش به دلیل قاچاق مواد مخدر به ۱۵ سال زندان محکوم شده است. می‌گوید وقتی شوهرش به مرخصی می‌آید باز هم به خرید و فروش مواد مخدر ادامه می‌دهد و در همان مدت چند روز مرخصی خرج چند ماه خانه را در می‌آورد. برای زهرا تنها چیزی که در دنیا اهمیت دارد این است که بتواند برای شوهرش مرخصی بگیرد.

او می‌گوید: «هر بار که برای مرخصی گرفتن می‌روم "اجرای احکام"، باید با یکی از اینها بخوابم. سرشان شلوغ باشد به «لاس زدن» و «کرم ریختن» قانع می‌شوند، اما حتماً نوبت بعدی جبران نوبت از دست رفته را می‌کنند. یکی از این جاکش‌ها هر بار می‌رود و امضا می‌گیرد، مرا یک روزه صیغه می‌کند. خودش خطبه می‌خواند. وقتی من شوهر دارم صیغه مگر درست است؟

تکلیف من با خودم معلوم است. من اهل گریه و ترسیدن نیستم. وقتی این کار را می‌کنم حسابم را با خودم ، خدا و شوهرم روشن کرده‌ام. این وسط مانده‌ام در کار این جماعت قاضی و دادگاه. اگر می‌خواهی بکنی خوب بکن؛ اگر هم نمی‌خواهی بکنی چرا سر خودت کلاه شرعی می‌گذاری؟»

خودتان باید پیشنهاد بدهید یا آنها پیشنهاد می‌دهند؟

_ بستگی به این دارد که بر و رویی داشته باشی یا نه. گلوی‌شان گیر کند قلاب می‌اندازند. بعد از این همه سال من دیگر تک تک این جانورهای دادگستری را می‌شناسم.

قلاب می‌اندازند یعنی چه؟

_ یعنی اینکه مستقیم نمی‌گویند. مثلاً زنی نشسته روی صندلی کنار طرف. به بهانه برداشتن پرونده از پشت سرش بلند می‌شود و وقتی می‌خواهد بنشیند خودکارش را می‌اندازد روی پای زن. قبل از اینکه زن بدبخت بخواهد خودکار را بردارد، خودش سریع دستش را تا مچ می‌کند لای پای او. دیگر اینکاره شده‌اند. واکنش هرکس را که ببینند می‌فهمند راه می‌دهد یا نه. دست زن‌ها را می‌گیرند، متلک می‌اندازند، زل می‌زنند توی صورت، با دست می‌زنند روی پا. خلاصه امتحان می‌کنند ببیند واکنش طرف‌شان چیست.

به همین راحتی؟

_ از این هم راحت تر. یا باید همان دفعه اول بهشان بفهمانی اهل‌اش نیستی یا اگر دفعه اول صدایت در نیاید "نوک زدن"هایشان شروع می‌شود. توی این ساختمان‌های دادگستری، دادگاه و زندان، از سرباز معمولی جلوی در تا رئیس بالاترین اتاق، همه آویزان زن‌ها هستند. شما نمی‌دانید جنایت‌هایی را که اینها نمی‌کنند. آن وقت‌ها یک آقایی بود به اسم "ر" که همه با او می‌گفتند "شیخ". پیرمرد پایش لب گور بود، اما دست بر نمی‌داشت. صورتش چندش‌آور بود، اما خیلی خوب کار درست می‌کرد. خودش همه کارها را انجام می‌داد و نامه را می‌داد دست‌ ما.

شیوه "قدیمی" وصول کردن طلب

در دنیایی که همه چیز در آن به صورت کالا در آمده و قابل خرید و فروش است برای داشتن هر چیزی کافی است پول کافی برای تهیه آن را داشته باشید. زندان‌ها نیز جزئی از این دنیای ما هستند. از آنجا که در زندان‌های جمهوری اسلامی ممنوعیت ورود و نگهداری پول نقد وجود دارد و برای زندانیان کارت اعتباری تهیه می‌شود، دیگر اسکناس نقش خود را به عنوان «واسطه عام گردش و مبادله» از دست می‌دهد و کالاهای دیگری جای آن را می‌گیرند. خرید و فروش «همه چیز» ادامه دارد، فقط خدایی جایگزین خدایی دیگر می‌شود.

بهای خدماتی مانند شستن لباس و ظروف و کالاهایی مانند کارهای دستی و چیزهای دیگر با کالاهایی نظیر سیگار، کنسرو غذا و تنقلات، کارت تلفن و چیزهایی از این قبلی تامین می‌شود که از فروشگاه‌های داخلی زندان با کارت اعتباری تهیه می‌شوند، اما وقتی پای گردش مواد مخدر در زندان‌ به میان می‌آید به دلیل قیمت بالای این کالا پای اقلام دیگری نیز وسط کشیده می‌شود. «بدن همسر» یک زندانی، یکی از چیزهایی است که می‌توان با آن پول مواد مخدر را در زندان پرداخت کرد.

مائده زنی ۳۶ ساله است که شوهرش به دلیل کلاهبرداری در زندان به سر می‌برد. او می‌گوید: «شوهرم اعتیاد داشت. داخل زندان هم مواد می‌کشید. اوایل هر روز زنگ می‌زد و می‌گفت برایم پول واریز کن. خرج اعتیاد داخل زندان خیلی بالاتر از بیرون زندان است. هرچه پول داشتم برایش ریختم. گفت از خواهر و برادرت قرض کن، هفته دیگر آزاد می‌شوم و پول‌ها را پس می‌دهم. گفت چک دارد و بیاید بیرون چک‌ها را نقد می‌کند. کلی پول برایش قرض کردم، اما فهمیدم از آزادی خبری نیست و باید پنج سال آنجا بماند. مدتی ملاقات‌اش نرفتم و تلفن‌هایش را هم جواب ندادم.

داخل زندان کار جدیدی یاد گرفته بود. طلبکارهایش را می‌فرستاد در خانه. بی‌شرف مواد می‌کشید و می‌گفت بروید پول‌اش را از خانه بگیرید. می‌آمدند در خانه و می‌گفتند از شوهرت طلب داریم. می‌گفتم زندان است. می‌گفتند طلب هم مال داخل زندان است.

خانواده‌ای که سرپرست آن در زندان است باید به نوعی تامین شود. بسته به موقیعت تا مدتی خانواده و اقوام زندانی به کمک خانواده او می‌روند، اما پس از مدتی «فراموشی» و «عادت» تب یاری‌رسانی و انسانیت را پایین می‌آورد. خانواده‌ای که سرپرست خود را از دست داده است باید در جهنمی از گرانی و تورم _که سیاست‌های اقتصادی دولت محمود احمدی‌نژاد آن را افزایش بیش از پیش داده است_ به هر طریقی گلیم خودش را از آب بیرون بکشد، بنابراین به هر دستاویزی چنگ می‌زند.

می‌آمدند و آبرو ریزی می‌کردند. آدم‌های درست و حسابی که نبودند. زنگ می‌زدم به پدر و مادرش ولی مهم نبود برایشان. زنگ می‌زدم به پلیس. رفتم زندان شکایت کردم. رفتم دادگاه شکایت کردم. هیچکس به دادم نرسید. همه می‌گفتند غلط می‌کند، اما هیچکس کاری نمی‌کرد. دخترهای من بزرگ هستند. نهایت چند سال دیگر باید ازدواج کنند. آبرو برای ما در محل نمانده بود. من خودم به جهنم. این دخترها چه گناهی کرده بودند. ما حتی به فامیل نگفتیم که "ج" (شوهرش) زندان است.

هیچکس دیگر نمانده بود پولی به من قرض بدهد. به همه بدهکار بودم. الآن هم هستم. هی وقت گرفتم. التماس کردم. اول راه آمدند، اما آخر آب پاکی را ریختند روی دستم. گفتند: «اگر پول نداری با خودت حساب کنیم.» داد و بیداد کردم و در را روی آنها بستم. ول کن نبودند. گریه کردم، توسل کردم، اما کسی به فریادم نرسید. مجبور شدم. قبول کردم تا دخترهایم بدبخت نشوند. حالا حداقل دیگر کسی نمی‌آید جلوی در خانه آبروریزی کند.

او در زندان مواد می‌کشد و من بیرون باید زیر طلبکارهایش بخوابم. اگر به خاطر دخترهایم نبود به امام حسین خودم را می‌کشتم.»

اول او سر شوهرم کلاه گذاشت. بعد خودم دلم خواست

«شوهرم قتل کرده! الآن ۳۸ ماه است که زندان است. قتلی‌ها مرخصی ندارند. یکی در زندان به او قول داده بود که وقتی آزاد شد کارش را درست می‌کند. آدرس خانه را داده بود که بیاید مدارک را بگیرد. گیر داد به من. چه می‌کردم؟ اگر شوهرم آزاد می‌شد بدبختی‌های این زندگی هم تمام می‌شد. می‌رفت کار پیدا می‌کرد و این بچه را بزرگ می‌کردیم.

قول داد اگر یک ماه با او باشم برای شوهرم سند می‌گذارد و آزادش می‌کند. گفت آشنا دارد. رفتم تحقیق کردم. همیشه توی ساختمان دادگاه می‌چرخید با همه کارمندها سلام و علیک می‌کرد. من قبول کردم، اما او دروغ می‌گفت. کلاهبردار بود. هیچ کاری نکرد. کلی هم از من پول گرفت.» اینها کلمات الهام است. زنی که هم زمان قربانی فرهنگ، قانون، فساد و فقر است.

شوهر شما چرا مرتکب قتل شد؟

_ تقصیر خانواده‌اش بود. پسرهایشان را بد دل (بدبین) و تعصبی بار آورده‌اند. زنگ زدند گفتند کسی مزاحم خواهرت شده. او هم چاقو برداشت و رفت. چقدر التماس کردم. چقدر افتادم به پایش. من را هم زد. خون جلو چشم‌اش را گرفته بود. گفتم زنگ بزن پلیس، شکایت کن. گفتم الآن عصبانی هستی بعد برو ... ولی به مادرم فحش داد.

وقتی رفت بیرون زنگ زدم به خانه پدرش. گفتم این عصبانی است. کار دست خودش می‌دهد. پدرش گفت تو زنی توی این کارها دخالت نکن. آخرش هم از چیزی که می‌ترسیدم سرم آمد. با چاقو زده بود توی جیگرِ اون پسر مزاحم. توی آمبولانس مرده بود. ۵۰ روز فراری بود. فامیل مقتول کشیک کشیده بودند نصف شب جلوی در خانه پدرش بازداشت شد.

مخارج خانواده در این ۳۸ ماه از کجا تامین شده؟

_ پس‌انداز خودمان. ماشین را هم فروختیم و خوردیم. خانواده خودم هم کمک می‌کنند.

خانواده شوهرتان هم به شما کمک کردند؟

_ نه. فقط پدر و برادرش می‌آیند و گیر می‌دهند. تازه آن هم اوایلی که زندان رفت (شوهرش). الآن دیگر برای گیر دادن هم نمی‌آیند.

چه گیری می‌دادند؟

_ آمدند روی دیوار نرده زدند که دزد نیاید. بعد ایرانیت زدند. مثلاً می‌خواستند کسی داخل خانه را نگاه نکند. گیر می‌دادند به لباس پوشیدن من. برادرش برای من عربده می‌کشید که شوهرت برای ناموس زندان است و نباید ناموس خودش مایه سرافکندگی بشود. دو تا احمق هستند که هر بار آنها را می‌بینم یاد فیلم‌های زمان شاه می‌افتم. عشق چاقوکشی و لات بازی و این وحشی‌گری‌ها.
به لباس من گیر می‌دادند، اما نمی‌پرسیدند "توی خانه نان داری؟"، "بچه ات چیزی لازم ندارد؟". برادرشان را فرستادن زیر چوبه اعدام و خودشان دارند زندگی می‌کنند.

بعد از اینکه آن کلاهبردار رفت چرا باز هم به رابطه با مردان دیگر ادامه دادید؟

_شوهرم فکر می‌کند خیلی مرد است که آدم کشته. پیغام فرستاد که حق ندارم بروم ملاقات‌اش. می‌گوید زندان جای زن نیست. یکبار عید که با پدر و مادرش رفتیم ملاقات کلی فحش داد و داد زد. فقط روزی یکبار زنگ می‌زند که صدای بچه‌اش را بشنود. با این وضعیت من چکار می‌کردم؟

چه چیزی را چکار می‌کردید؟

_ خانواده مقتول رضایت نمی‌دهند. شوهرم را آخر اعدام می‌کنند. من چقدر دیگر باید تنهایی را تحمل می‌کردم.

بعد از به زندان افتادن همسرتان با چند نفر تا به حال رابطه داشتید؟

_ دو نفر.

با هر دو نفر هم سکس داشتید؟

_ (سرش را به علامت مثبت تکان می‌دهد.)

فقط برای لذت بردن و رفع تنهایی؟

_ من آدم نیستم؟

باور کنید هیچ منظوری نداشتم. فقط می‌خواهم دلایل مختلف را بنویسم. اگر ناراحت شدید معذرت خواهی می‌کنم.

_ خیلی سخته راجع به این چیزها حرف زدن. وقتی راجع به آن حرف می‌زنی انگار دارند تو را دادگاهی می‌کنند. حس بدی است. [در اینجا چند فایل صوتی را برای او پخش کردم. صحبت‌های زنان دیگر با مشکلات متفاوت. بعد از شنیدن همچنان غمگین بود، اما کمی آرام‌تر شده بود.]

بهای خدماتی مانند شستن لباس و ظروف و کالاهایی مانند کارهای دستی و چیزهای دیگر با کالاهایی نظیر سیگار، کنسرو غذا و تنقلات، کارت تلفن و چیزهایی از این قبلی تامین می‌شود که از فروشگاه‌های داخلی زندان با کارت اعتباری تهیه می‌شوند، اما وقتی پای گردش مواد مخدر در زندان‌ به میان می‌آید به دلیل قیمت بالای این کالا پای اقلام دیگری نیز وسط کشیده می‌شود. «بدن همسر» یک زندانی، یکی از چیزهایی است که می‌توان با آن پول مواد مخدر را در زندان پرداخت کرد.

فکر کردید این خانواده _ با این توصیفی که کردید _ اگر بفهمند، چه مشکلاتی برای شما درست می‌کنند؟

_ به این فکر می‌کنم. به خیلی چیزهای دیگر هم فکر می‌کنم. به بدبختی خودم، به زندگی خودم، به آینده و اینکه چرا من؟، به همه چیز فکر می‌کنم.

چرا درخواست طلاق نمی‌کنید؟

_ خانواده وحشی و دیوانه‌ای دارد. می‌ترسم دوباره دعوا شود و یکی این وسط کشته شود. بچه را هم از من می‌گیرند.

چرا بچه را به آنها نمی‌دهید. مگر نمی‌گویید توانایی مالی برای مخارج‌اش ندارید؟

_ بچه من است. من مادرم. بچه را بدهم آنها که مثل خودشان لات و وحشی بار بیاید؟

در زندان امکاناتی برای ملاقات خصوصی زندانیان با همسران خود وجود دارد. اگر شوهرتان به شما اجازه می‌داد به ملاقات او بروید باز هم با فردی جز او رابطه برقرار می‌کردید؟
_ نمی‌دانم. این پرونده آخر سر به کجا می‌رسد؟ اعدام می‌شود یا رضایت می‌دهند؟ تکلیف این بچه چه می‌شود. خودم چی؟ می‌دانی، این مدت که شوهرم نبود خیلی فکر کردم. زندگی با او زندگی نبود. دنیایی که او داشت [از فعل گذشته استفاده می‌کند] با دنیای من فرق داشت. به خودم که آمدم دیدم خیلی مرا عوض کرده. جا خوردم از اینکه بدون اینکه خودم بفهمم اینقدر عوض شده‌ام. توی همه چیز. از لباس پوشیدن تا آرزوهایی که داشتم.

این کسی که الآن با او هستم خیلی پسر خوبی است. هر کمکی از دست‌اش بر می‌آید برایم انجام می‌دهد. کار داشته باشم زنگ می‌زنم با ماشین می‌رود انجام می‌دهد. چند بار تا به حال وقتی خرجی نداشتم به من پول داده. با هم دوستیم. خیلی وقت‌ها انگار نه انگار که زن و مرد هستیم. وقتی با من حرف می‌زند انگار دارد با دوست نزدیک‌اش حرف می‌زند.

خیانتکار یا قربانی فقر؟

society — Mon, 15 Oct 2012 15:51:08 +0000

بخش سوم

حمید رضایی

حمید رضایی - «نمی‌دانم. بعضی زود ازدواج کرده‌اند و فکر می‌کنند جوانی نکرده‌اند. بعضی در رابطه جنسی با همسر خود خوب ارضا نمی‌شوند. بعضی دنبال انتقام گرفتن هستند چون شوهرشان آنها را می‌زند یا به آنها خیانت کرده است. اکثر آنها هم مشکل مالی دارند. این دو سال خیلی بیکاری زیاد شده. نه اینکه فاحشه (تن فروش) باشند. نه. اینکه وقتی مرد خانه بیکار است مدام در خانه جنگ و دعواست، خسته می‌شوند. فرار می‌کنند به کسی یا جایی که چند ساعت اعصاب راحتی داشته باشند و کمی لذت ببرند. دنبال مهربانی هستند. دنبال راه نجات. دنبال امید برای زندگی. یا دنبال زمان خوشی که بتوانند مشکلات‌شان را فراموش کنند. بعضی هم دنبال پشتوانه‌ یا حامی برای طلاق گرفتن.»

این پاسخ یک جوان ایرانی است به این سئوال که «زنان متاهل از برقراری رابطه (عاطفی یا جنسی) با افرادی به جز همسران خود به دنبال چه هستند؟» این گفتگو در این آدرس روی سایت رادیو زمانه قرار دارد.

وقتی که فقر روابط انسانی و عاطفی را می‌کشد

با شیوع قراردادهای سفیدامضا و همچنین سرکوب تشکل‌های کارگری و صنفی در زمان دولت خاتمی (مانند سندیکای کارگران شرکت واحد تهران و حومه) این موهبت به دولت محمود احمدی‌نژاد اعطا شده است که در زمانی که قدرتمندترین راه مردم ایران برای مقابله با فشارهای اقتصادی ویرانگر دولت احمدی نژاد، می‌توانست فشار از طریق اعتصاب در بخش تولیدی و خدماتی به دولت و حکومت باشد عملاً هیچ تشکل کارگری یا صنفی در کشور وجود نداشته باشد.

یک زن ممکن است به دلایل مختلفی وارد رابطه عاطفی و جنسی با فردی به غیر همسر خود شده باشد.

یکی از مهمترین این دلایل خیانت مرد به همسر خود است که به دلایل مختلف ممکن است به خیانت متقابل زنان نیز منجر شود. در گزارش قبلی پیرامون این موضوع، گفت‌وگو‌ها و مسائلی در این زمینه ارائه شد که در این آدرس روی سایت رادیو زمانه قابل دسترس است.

عامل مهم و تاثیر گذار دیگر «فقر» است. فقر خود می‌تواند به صورت مستقل عامل پناه بردن یک زن به رابطه با مردی به جز همسر خود باشد. همچنین تاثیر این عامل به قدری شدید است که تاثیر آن در شدت بخشیدن به تمامی عوامل دیگر به راحتی قابل مشاهده است. عامل اصلی خودداری زنان از طلاق گرفتن از شوهران خیانت کارشان مسائل مالی است. حتی هنگامی که پدر یک زن یا دختر به بهانه «آبروریزی» و «حرف مردم» با طلاق گرفتن دخترش مخالفت می‌کند تمام یا بخشی از دلایل پنهان و به زبان نیامده او «عامل اقتصادی» است.

با شیوع قراردادهای سفیدامضا و همچنین سرکوب تشکل‌های کارگری و صنفی در زمان دولت خاتمی (مانند سندیکای کارگران شرکت واحد تهران و حومه) این موهبت به دولت محمود احمدی‌نژاد اعطا شده است که در زمانی که قدرتمندترین راه مردم ایران برای مقابله با فشارهای اقتصادی ویرانگر دولت احمدی نژاد، می‌توانست فشار از طریق اعتصاب در بخش تولیدی و خدماتی به دولت و حکومت باشد عملاً هیچ تشکل کارگری یا صنفی در کشور وجود نداشته باشد.

دولت مهروز علیه هر گونه مهر

دولت احمدی‌نژاد سعی می‌کند با هماهنگ کردن خود با برنامه‌های صندوق بین‌المللی پول (که مورد تشویق این نهاد مالی نیز قرار گرفته است) راه را برای پیوستن ایران به سازمان تجارت جهانی هموار کند تا شاید بتواند بخشی از فشار تحریم‌های بین‌الملی را خنثی و زمینه مذاکره با قدرت‌های اقتصادی جهان را مهیا کند.

دولت احمدی‌نژاد ارزش پول ملی ایران را در برابر ارزهای قدرتمند خارجی کاهش داده است و نتیجه این عمل افزایش ۵۰ درصدی قیمت‌ها در ایران بوده است. تنها مصرف کنندگان (مردم) نبودند که از این سیاست‌ها ضربه خورده‌اند و زندگی برای آنان دشوار شده است. تولیدکنندگان هم در ایران زمین گیر شده‌اند. دولت یارانه انرژی تولیدکنندگان را پرداخت نمی‌کند و با اجرای سیاست‌های پولی بانک مرکزی ایران در عمل قیمت مواد اولیه کارخانه‌های تولیدی ۵۰ تا ۱۰۰ درصد افزایش یافته است.

این سیاست‌ها با اجرای طرح حذف تدریجی یارانه‌ها و آزادسازی قیمت سوخت آغاز شد. سیاست‌هایی که جزو آرزوهای دولت هاشمی رفسنجانی و خاتمی بود، اما هرگز شرایط و جسارت اجرای آن را نداشتند. این آرزو عاقبت به دست دولت محمود احمدی‌نژاد اجرا شد.

دولت احمدی‌نژاد ارزش پول ملی ایران را در برابر ارزهای قدرتمند خارجی کاهش داده است و نتیجه این عمل افزایش ۵۰ درصدی قیمت‌ها در ایران بوده است. تنها مصرف کنندگان (مردم) نبودند که از این سیاست‌ها ضربه خورده‌اند و زندگی برای آنان دشوار شده است. تولیدکنندگان هم در ایران زمین گیر شده‌اند. دولت یارانه انرژی تولیدکنندگان را پرداخت نمی‌کند و با اجرای سیاست‌های پولی بانک مرکزی ایران در عمل قیمت مواد اولیه کارخانه‌های تولیدی ۵۰ تا ۱۰۰ درصد افزایش یافته است.

تحریم‌های بین‌المللی هم فشار مضاعفی به بخش تولید در ایران وارد می‌کنند. بعضی از مواد اولیه در لیست ممنوعیت‌ها قرار گرفته‌اند و دیگر توان دور زدن تحریم‌ها از طریق شرکت‌های بی شمار ایرانی در امارات متحده عربی وجود ندارد. نتیجه مشخص است؛ بیکاری روز افزون و تعطیلی پی‌در‌پی شرکت‌های تولیدی که سبب شده است خانواده‌های بسیاری در این موج گرانی و تورم، درآمدی برای سیر کردن شکم خود نداشته باشند.

«پول تاکسی نداشتم و مسیر خط اتوبوس هم نداشت. با خودم گفتم سوار می‌شوم و تا یک جایی می‌روم. آخرش این است که می‌خواهد "لاس بزند". وقتی جلوی رستوران ایستاد و پیشنهاد شام داد انگار فشار خونم افتاد پایین. گرسنه بودم اما بحث غذا نبود. پدر و مادرهایمان کمی پول قرض داده بودند که بلاخره کج‌دار و مریض جلو می‌رفتیم.

نگاه کردم به رستوران. به زور جلوی گریه‌ام را گرفتم. من و محمد هیچ وقت به همچنین رستورانی نرفته بودیم. وقتی از جلوی اینجور رستوران‌ها رد می‌شدیم جرئت نمی‌کردیم داخلش را نگاه کنیم. حس بدی داشت. بعضی وقت‌ها توی این رستوران‌ها را که نگاه می‌کنی احساس بدبختی و شکست به آدم دست می‌دهد. به خدا برای غذا هم نبود. برای هیچ چیز نبود. فقط وسوسه شدم داخل رستوران را نگاه کنم. گفتم برای یک بار هم که شده داخل همچنین جایی بروم و روی صندلی‌هایش بنشینم. همه چیز از همینجا شروع شد».

این حرف‌های «نرگس» است. در ۱۸ سالگی ازدواج کرده و در ۲۳ سالگی رابطه با مردی به جز شوهر خود را تجربه کرده است.

دوست‌اش داشتی؟
_ معمولی بود. نه دوست داشتن بود و نه دوست نداشتن. ازدواج کردم که از خانه پدرم راحت شوم.

در خانه پدرتان اذیت می‌شدید؟
_ بله

فضا بسته بود؟ کتک می‌خوردید یا...؟
_ نه. همه چیز معمولی بود. خیلی معمولی. مثل همه. من راضی نبودم. دنبال خوشبختی بودم. خیلی کتاب می‌خواندم. با خودم می‌گفتم ازدواج می‌کنم و با زحمت و تلاش هر طوری شده یک زندگی خوب می‌سازم. فقط می‌خواستم بچه‌دار شوم و بچه‌هایم خوشبخت باشند تا ریشه همه این بدبختی‌ها کنده شود. دلم می‌خواست بچه‌هایم خوب زندگی کنند.

چرا بچه‌دار نشدید؟
_ شدیم. یک دختر دارم.

فکر نمی‌کنید شاید این بچه از این وضعیت آسیب ببیند؟
_ این بچه از زندگی کردن آسیب می‌بیند. نباید به دنیا می‌آمد. خانواده شوهرم فشار آوردند وگرنه تا زمانی که وضعیت خوب شود تصمیم نداشتم بچه‌دار شوم. می‌خواستم کار کنم. همه این ماجراها از وسوسه خودم شروع شد. حالا هم فقط به فکر تامین این بچه هستم.

همسرتان کجاست؟ چه می‌کند؟
_ چهارسال بزرگ‌تر از من بود. آهنگری کار می‌کرد. از طریق دایی‌اش قراردادی در یک کارخانه استخدام شد. چند سال آنجا کار ‌کرد. قراردادش را تمدید می‌کردند. بعد وضع کارخانه‌شان خراب شد. اضافه کاری‌اش را قطع کردند. مدتی بعد هم کارخانه را فروختند به بخش خصوصی. همه کارگران قراردادی را اخراج کردند. دایی خودم را با ۲۰ سال سابقه کار بازخرید کردند. معلوم شد ضرر دادن کارخانه نقشه بوده تا کارخانه را ارزان از دولت بخرند.
دایی من رفت شهر خودشان و زندگی‌اش را جمع و جور کرد، اما ما که چیزی نداشتیم. شوهرم اوایل دنبال کار می‌گشت. بعد افتاد به کارگری روزمزد. یک مدت در یک شرکت خصوصی کار کرد، اما پولش را ندادند. حالا هم دو سالی است رفته عسلویه کار می‌کند.

بیشتر زنانی که با افرادی به جز همسران خود رابطه عاطفی و جنسی دارند، دلیل اصلی جدا نشدن از همسرانشان را که آنها را «خیانتکار»، «معتاد»، یا «بیکار» می‌نامند، فقر خانواده عنوان می‌کنند. این زنان از آنجایی که خانواده‌شان توانایی پرداخت هزینه زندگی آنها را ندارد کمتر تمایلی از خود برای جدایی از همسرانشان نشان می‌دهند. آنها بعد از مدتی درگیری، قهر، تلاش برای اصلاح همسر، به دلایل گوناگون وارد رابطه‌های خارج از قوانین حکومتی، دینی و فرهنگی می‌شوند.

پس آلان که کار دارند و اوضاع خوب شده. چرا دوباره تلاش نمی‌کنید رابطه‌تان را درست کنید و به فرزندتان برسید؟
_ چی درست شده؟ سه ماه اول را حقوق ندادند. گفتند گرو این است که کار را نصفه کاره رها نکنند. حالا هم که حقوق می‌گیرد از خودش خبری نیست. فکر کردید چقدر حقوق می‌گیرد؟ شما خودت خرج زندگی نمی‌دهی؟ نمی‌دانی چقدر گرانی شده؟ یک دست لباس معمولی برای دخترم گرفته‌ام شده ۷۰ هزار تومان. قبلاً گرسنه که می‌شدیم نان و پنیر می‌خوردیم یا تخم مرغ اما الآن کسی که نداشته باشد مگر می‌تواند اینها را هم بخرد؟ می‌دانید بدهی یعنی چی؟ این همه مدت که بیکار بود فکر کردید از کجا می‌آوردیم کرایه خانه می‌دادیم؟ همه‌اش قرض بود. از صفر که شروع نکردیم. از زیر صفر شروع کردیم.

فرزنداتان را از مردهای دیگر دور نگه می‌دارید؟
_ نه. جوان‌ها و مردهای ایران همه کارکشته شده‌اند. می‌دانند بهترین راه به دست آوردن دل زن‌هایی مثل من محبت به بچه است. من هم از این راه استفاده می‌کنم تا دخترم چیزهایی را که دوست دارم داشته باشد را داشته باشد.

می‌دانید بچه‌ها همه چیز را می‌فهمد؟
_ اجاه نمی‌دهم چیزهایی را که نباید ببیند، ببیند. هنوز اینقدر بزرگ نشده که بفهمد. مدرسه‌ها باز شود از این مسائل دورش می‌کنم.

اگر بزرگ شد و فهمید چه؟ فکر نمی‌کنید آن وقت دیگر تمام لباس‌ها، اسباب‌بازی‌ها، خوراکی‌ها، گردش‌ها و همه چیز، یک ثانیه از دردهایش را هم کم نمی‌کند.
_ قرار بود حرف بزنیم. قرار بود از دردهایم بگویم. قرار نبود نمک روی زخم‌هایم بپاشی.

ببخشید. واقعاً قصد نداشتم شما را نارحت کنم. شرمنده...
_ بگذریم...

اگر شوهرتان بیکار نشده بود باز هم وارد رابطه‌های دیگر می‌شدید؟
_ شاید نه. نمی‌دانم.

یعنی به جز مسائل مالی چیزهای دیگری هم بود؟

_ نه اما همه چیز بعد از اخراجش شروع شد. سرد شد. عصبی شد. دعوا می‌کرد. لجباری می‌کرد. توی رختخواب وقتی بغل‌اش می‌کردم یا مثل جنازه‌ها سقف را نگاه می‌کرد و سیگار می‌کشید یا مرا پس می‌زد. مگر من چند سالم بود؟ مگر قرار بود چندسال دیگر جوان بمانم؟
نمی‌دانم فیلم بازی می‌کرد یا واقعاً زده بود به سرش. حمام نمی‌رفت. موهایش را شانه نمی‌کرد. لباس‌های تمیز نمی‌پوشید. خجالت می‌کشیدم بگویم این شوهر من است. دوست نداشتم کنارش راه بروم.

الآن چه؟
_ الآن که درآمد دارد دوباره خوب شده. به خودش می‌رسد.

بعد از ازدواج با چند نفر به جز شوهرتان رابطه داشتید؟
_ دقیق یادم نیست. دلم نمی‌خواهد به این چیزها فکر کنم. من با یک اکیپ از جوانانی که توانایی مالی دارند دوست می‌شوم ، بعد مدتی با هر کدام‌شان هستم. موقع مهمانی‌ها دعوتم می‌کنند. مسافرت می‌رویم. بعد با هر کدام‌شان توی رابطه جدی‌تری باشم، با هم می‌خوابیم. بلاخره معلوم است در این رابطه باید چه چیزی را داد و چه چیزی را گرفت.

بدترین خاطره‌ای که از این روابط دارید چیست؟
_ (سکوت سنگینی حکمفرما می‌شود. صدایش پر از تردید است.) این‌ها را برای چی می‌نویسید؟

می‌نویسم تا بعضی چیزهایی را که دیده نمی‌شود به بقیه نشان بدهم. می‌نویسم تا کسی که می‌خواند بهتر بفهمد در ایران چه خبر است. می‌نویسم تا اگر کسی کاری می‌تواند برای درست کردن این وضعت انجام دهد خبر داشته باشد که مشکلات چیست و چه چیزهایی باید عوض شود.
_ جوان‌ها هم این چیزهای را می‌خوانند؟

بله قسمتی از مخاطبان رادیو زمانه جوان‌ها هستند.
_ یعنی رادیو هم دارید؟

مطالب به صورت نوشته منتشر می‌شود. بعضی مطالب هم رادیویی است و روی ماهواده پخش می‌شود.

_ به جوان‌ها بگویید. وقتی عشق و حال می‌کنند. وقتی با دوست دخترهایشان خوش می‌گذرانند، وقتی با زن‌هایی مثل من که از هزار و یک چیز به این رابطه‌ها پناه می‌بریم طرف می‌شوند، حتی وقتی زنی را فقط برای سکس می‌خواهند، یادشان نرود که ما زن‌ها هم آدم هستیم. آرزوهایی داشتیم که به آنها نرسیده‌ایم. حقی از زندگی و دنیا داشته‌ایم که از ما گرفته‌اند. یادشان باشد آنها هم مثل ما می‌میرند.
بدترین خاطره زندگی‌ام همین چند وقت قبل، وقتی بود که با یکی از این اکیپ جوان‌ها بودم. دخترم پنج سال‌اش پر شده بود. رفته بودیم لواسان. باغ پدر کسی که با هم دوست بودم. مهمانی بین خودمان بود. همه مست بودند. موقع خواب دخترم را خواباندم اتاق بغلی و درب اتاق را هم باز گذاشتم که اگر بیدار شد متوجه شوم.

با یکی از آن جوان‌ها بودم که یک آشغال بود. برای آوردن چیزی از اتاق رفت بیرون. چند لحظه چشم هایم را گذاشتم روی هم...

[به اینجا که رسید شروع کرد به گریه کردن. تنها کاری که توانستم برایش بکنم این بود که سیگاری برایش آتش بزنم. سیگار را گرفت و پک عمیقی به آن زد. کمی آرام شد و بریده بریده ادامه داد.]
تا چشم هایم روی هم رفت با صدای جیغ الهه، دخترم از خواب پریدم. قلبم توی گلویم می‌زد. خودم را رساندم به اتاق بغل. کثافت هرزه لخت رفته بود سراغ دخترم. توی بغل‌اش بود. شروع کردم جیغ کشیدن. با تمام قدرتم ناخن‌هایم را فرو می‌کردم توی صورت و بدن‌اش. بچه‌ام بغل او بود. شروع کرد موهای مرا کشیدن. دخترم از ترس زهره ترک شده بود. پسر‌ها و دخترهای دیگر همه از سر و صدا ریختند توی اتاقی که ما بودیم. به هر زوری بود بچه را گرفتم. همانطوری دویدم سمت باغ...

دو تا از دخترها هم آمدند. به زور دخترم را آرام کردم. کثافت بی پدر و مادر آمده بود و می‌گفت: «کاری با دخترت نداشتم. فقط دلم می‌خواست وقتی با تو هستم او هم باشد.» اصلا باورم نمی‌شد...
به پسرهای جوان بگوئید با بچه‌ها کاری نداشته باشند. بعضی کارها آدم‌ها را جوری تغییر می‌دهد که دیگر نمی‌شود برگشت. بعضی کارها آدم را از آدم بودن می‌اندازد. به مادرهایی مثل من بگویید مواظب بچه‌هایشان باشند. اگر آن شب اتفاقی برای الهه افتاده بود خودم را می‌کشتم. قبلاً این کارها مال مردهای میانسال بود، اما حالا پسرهای جوان همه جا را گرفته‌اند و همه کاری می‌کنند. بعضی از آنها از حیوان هم پست‌ترند. مغزشان پر از عقده‌هایی است که خطرناک است. همه کارهایشان تقلید فیلم‌هایی است که می‌بینند.

***

بیشتر زنانی که با افرادی به جز همسران خود رابطه عاطفی و جنسی دارند، دلیل اصلی جدا نشدن از همسرانشان را که آنها را «خیانتکار»، «معتاد»، یا «بیکار» می‌نامند، فقر خانواده عنوان می‌کنند. این زنان از آنجایی که خانواده‌شان توانایی پرداخت هزینه زندگی آنها را ندارد کمتر تمایلی از خود برای جدایی از همسرانشان نشان می‌دهند. آنها بعد از مدتی درگیری، قهر، تلاش برای اصلاح همسر، به دلایل گوناگون وارد رابطه‌های خارج از قوانین حکومتی، دینی و فرهنگی می‌شوند.

هیچ‌وقت برای این تصمیم‌ام عذاب وجدان نگرفتم

«بنفشه» زنی ۳۲ ساله است. او نیز به دلایلی که ریشه اقتصادی و مالی داشته به روابط خارج از چهارچوب خانواده پناه برده است.

اهل کار کردن بود؟

_ بله. در یک کارخانه فرشبافی کار می‌کرد. کارخانه که تعطیل شد، بدبیاری‌های شوهرم هم شروع شد. برایش کار پیدا شد. حقوق‌اش کمتر بود، اما از بیکاری بهتر بود. نتوانست خودش را با شرایط جدید هماهنگ کند. احساس سرخوردگی و نا امیدی می‌کرد. غرورش که له شد از خودش هم چیزی باقی نماند.

پس مشکلات بعد از بیکاری‌اش شروع شد.
_ نه. چند ماه قبل از اخراج شدن هم حقوق نگرفته بود. اخراج که شد انگار تیر خلاص زدن.

چه شد که تصمیم گرفتید با دیگران رابطه بر قرار کنید؟
_ خانواده من وضع مالی بدی ندارند. من خواستگار زیاد داشتم. به خاطر «ح» با خانواده‌ام مشکلاتی داشتم. چون موقعیت‌های بهتری داشتم خانواده نظرشان این بود که با دیگری ازدواج کنم. قبل از ازدواج خانواده‌ام مرا تامین می‌کرد. به خودم می‌رسیدم. رفت و آمد داشتم. خوب می‌پوشیدم.
وقتی این وضعیت پیش آمد (حقوق معوقه و اخراج و ...) از نظر روحی تحت فشار بودم. روابطم را با دوستان و فامیل قطع کردم. نه می‌توانستم به خودم برسم و نه می‌توانستم از عهده یک مهمانی ساده بر بیایم. توی خیابان اگر اتفاقی دوست یا آشنایی را می‌دیدم خجالت می‌کشیدم.
خواهرم حرف‌های در گوشی دوره‌های فامیل را برایم می‌آورد. شده بودم موضوع غیبت‌های آنها. مادرم چند نوبت برایم پول فرستاد، اما به جای آنکه کمکم باشد وضع روحی مرا بدتر کرد. کلاً اعتماد به نفسم از بین رفت. حس گدایی داشتم. حتی پول برای قبض موبایل را نداشتم. ارتباطم با همه جا قطع شد. اخلاق «ح» هم هر روز بدتر می‌شد. جوری رفتار می‌کرد انگار من مقصر اخراج‌اش و مشکلات زندگی بودم.

از کجا شروع شد؟
_ چی؟

همین موضوع ارتباط با یک مرد دیگر.

_ وقتی موبایلم قطع شده بود یک خط ایرانسل گرفته بودم تا حداقل بقیه بتوانند به من زنگ بزنند. یک نفر مدام اس.ام.اس می‌داد و تک زنگ می‌زد. اعصابم از دستش خرد شده بود. حتی یک ریال شارژ نداشتم که زنگ بزنم و چهار تا فحش بدهم خودم را سر یکی خالی کنم. یک شب طرف‌های ساعت ۱۲ زنگ زد. شوهرم خواب بود. رفتم توی آشپزخانه و در را بستم. هر چقدر دلم خواست به او فحش دادم و قطع کردم. بیست دقیقه بعد یک اس.ام.اس داد و برایم یک شارژ ایرانسل فرستاد. زیرش نوشته بود: «شما به من زنگ بزن. فحش هم بدهی من راضی هستم.» گوشی را پرت کردم کنار. رفتم تلویزیون را روشن کردم.

حوصله ام سر رفت. همینطور بی دلیل رفتم و شماره (کد شارژ) را زدم. فکر می‌کردم سر کاری است اما واقعاً شارژ فرستاده بود. می‌دانستم با این شارژ فقط می‌شود چند دقیقه با کسی صحبت کرد. نمی‌دانستم به چه کسی زنگ بزنم. آن وقت شب همه خواب بودند.
شماره را یکی یکی نگاه می‌کردم. هر اسمی وسوسه‌انگیز بود. زنگ زدم به یک دوست قدیمی دوران دبیرستان. دلم برایش تنگ شده بود. درد و دل کردم. گریه کردم. شارژ تمام شد. دوستم زنگ زد. باز حرف زدیم. نفسم داشت باز می‌شد. آن شب راحت خوابیدم.
فردا ظهر دوباره اس.ام. اس‌ها شروع شد. باز آن مزاحم زنگ زد. خواستم جواب ندهم بعد فکر کردم حرف زدن که اشکالی ندارد. «نامردی بود!» چون با شارژی که برایم فرستاده بود به دوستم زنگ زده بودم. دستم رفت روی دکمه و گوشی را چسباندم به گوشم. حرف نمی‌زدم. ساکت بودم. حرف‌هایش را زد و قطع کرد.
لعنتی انگار فهمیده بود وضعیت بدی دارم. شب دوباره شارژ فرستاد. من هم به یکی دیگر از دوستانم زنگ زدم و برای چند نفر دیگر اس.ام.اس دادم. اینقدر عادت کرده بودند به نبودن من که مرا یادشان رفته بود. به هر دوستی اس.ام.اس می‌دادم یادش می‌افتاد که من هم در این دنیا وجود دارم و سریع زنگ می‌زد. یک شب رویایی بود. بعد از ماه‌ها یک دل سیر با دوستانم حرف زدم.
هر شب شارژها می‌آمد. کم کم با او (مزاحم) هم سر حرف را باز کردم. حتی نمی‌پرسید با شارژ‌ها چه می‌کنم. من با پول او با دوستانم حرف می‌زدم و او باز هم زنگ می‌زد. تا دو هفته هر شب برای من شارژ می‌فرستاد. بعد آن هم می‌فرستاد. شده بود هفته ای دو، سه بار. بعد از دو ماه گفت: «بیا همدیگر را ببینیم.» اول قبول نکردم. او هم اصرار نکرد، اما دیگر حرف زدن‌اش سرد شده بود. کمتر زنگ می‌زد. کارتن سارا را دیده‌ای؟

منظورتان کدام کارتون است؟
_ سارا دختر کوچکی است. پدرش می‌رود هندوستان برای جنگ. او را در یک مدرسه شبانه روزی ثبت نام می‌کند. وضع مالی خوبی دارند، اما پدرش زخمی می‌شود و همه فکر می‌کنند که مرده است. مدیر بدجنس مدرسه همه چیز سارا را می‌گیرد و مجبورش می‌کند به زمین شستن و خدمتکاری. تا اینکه یک نفر هندی شب‌ها برای سارا اتاقش را پر از لباس و خوراکی می‌کند.

حس من هم مثل سارا بود. داشتم تنها چیز جادویی زندگی‌ام را از دست می‌دادم. خیلی با خودم کلنجار رفتم. به خودم گفتم: «می‌روم او را می‌بینم و می‌آیم. چیزی نمی‌شود.» بلاخره قبول کردم. فرشته من دوباره مهربان شد.

نه آرایشگاه رفته بودم و نه لباس خوبی داشتم. وضع بدی بود و به هر مصیبتی بود خودم را درست کردم و رفتم سر قرار. کلی با هم حرف زدیم. وقتی خواستیم از هم جدا بشویم دستم را گرفت. ترسیده بودم. می‌خواستم فرار کنم، اما با دست دیگرش در داشبورد را باز کرد و یک هدیه به من داد. فقط برای اینکه زودتر تمام شود آن را در کیفم گذاشتم و با عجله از ماشین پیاده شدم. ضربان قلبم اینقدر تند شده بود که فکر می‌کردم دارم سکته می‌کنم. با لباس روی تخت چند دقیقه‌ای خوابیدم. بعد بلند شدم و هدیه را باز کردم. یک عطر گران قیمت بود. مدت‌ها بود چیزی برای خودم نخریده بودم. اول خواستم آن را بیاندازم دور ولی دلم نیامد. خیلی خوشبو بود.

رفتم حمام. بیرون که آمدم دوباره خودم را درست کردم. از آن عطر به خودم زدم. تصمیم داشتم بعد از یک مدت طولانی با شوهرم بخوابم. وقتی آمد خانه برایش چای بردم. خوش رفتاری کردم. کنارش نشستم و تلویزیون دیدم. موقع خواب لباس‌هایم را در آوردم و رفتم بغل‌اش کردم که شروع کرد بداخلاقی کردن. مرا شست و گذاشت کنار. گفت که اعصاب‌اش از دست کارهای من خرد است. کاسه و کوزه بیکاری خودش را شکست و بعد انداخت گردن من. رفت بیرون روی کاناپه خوابید. دلم را شکست. تا صبح به حال خودم و این همه بدبختی گریه می‌کردم.

بعد از آن روز اعصابم را فقط با بی تفاوتی‌ها و سکوت‌اش خراب نمی‌کردم. فحش دادن و عصبانیت را هم اضافه کرد. مدام غر می‌زد. دیگر تحمل‌اش را نداشتم. کم آورده بودم. یک روز بعد از یکی از این دعواها با ساسان (همان مزاحم تلفنی) بیرون رفته بودم. پیشنهاد داد تا به خانه‌اش بروم. سر درد داشتم. دیگر حوصله جر و بحث با ساسان را نداشتم. برایم مهم نبود که قبول کنم یا نکنم. سری تکان دادم و رفتیم به خانه‌اش.

بعدها خیلی فکر کردم که می‌دانستم چه می‌کنم یا نه! شاید خودم چیزی را که می‌دانستم اتفاق می‌افتد، می‌خواستم. نمی‌دانم. آهنگ گوش دادیم و با هم رقصیدیم. به خودم آمدم دیدم توی بغل‌اش هستم. هیچ عجله‌ای برای هیچ کاری نداشت. مرا بغل کرد و برد توی اتاق خواب. آنقدر نرم و مهربان با موهایم بازی کرد که انگار خوابم برد. یک چیزی توی قلبم داشت دستم را می‌کشید که نکن، اما اینقدر بی رمق و رنگ رو رفته بود که جلوی لذتی که می‌بردم هیچ قدرتی نداشت. هیچ وقت برای این تصمیم‌ام عذاب وجدان نگرفتم.

در همین زمینه:

مصاحبه با واقعیت

خیانتکار یا قربانی؟

arezoo — Fri, 14 Sep 2012 17:43:39 +0000

گفت‌و‌گو با دو زن که به شوهران‌شان خیانت می‌کنند- بخش دوم

حمید رضایی

حمید رضایی - «نمی‌دانم. بعضی زود ازدواج کرده‌اند و فکر می‌کنند جوانی نکرده‌اند. بعضی در رابطه جنسی با همسر خود خوب ارضا نمی‌شوند. بعضی دنبال انتقام‌گیری هستند چون شوهرشان آن‌ها را می‌زند یا به آن‌ها خیانت کرده است. اکثر آن‌ها هم مشکل مالی دارند. این دو سال خیلی بیکاری زیاد شده. نه اینکه فاحشه (تن فروش) باشند. نه. اینکه وقتی مرد خانه بیکار است مدام در خانه جنگ و دعواست، خسته می‌شوند. فرار می‌کنند به کسی یا جایی که چند ساعت اعصاب راحتی داشته باشند و کمی لذت ببرند. دنبال مهربانی هستند. دنبال راه نجات. دنبال امید برای زندگی. یا دنبال زمان خوشی که بتوانند مشکلاتشان را فراموش کنند. بعضی هم دنبال پشتوانه‌ یا حامی برای طلاق گرفتن.»

این، پاسخ یک جوان ایرانی به این پرسش است: «زنان متاهل از برقراری رابطه (عاطفی یا جنسی) با افرادی به جز همسران خود به دنبال چه هستند؟». (این گفت‌وگو در این آدرس روی سایت رادیو زمانه قرار دارد.)

***

هم صحبت شدن با این زنان دشوار است. شاید من قادر به برقراری ارتباط با آن‌ها نیستم، شاید به دلیل اینکه زن نیستم و فکر می‌کنند قادر به درک آن‌ها نیستم تن به گفت‌وگو نمی‌دهند. یا شاید به دلیل تبعات قانونی و دینی سنگین برای این عمل محافظه کاری می‌کنند، اما در صحبت با فردی که با او مصاحبه کرده‌ام با این ادعا مواجه شده‌ام که زنان متاهلی که وارد روابط عاطفی یا جنسی با افرادی به جز همسران خود می‌شوند آنقدر دل پری از روزگار دارند که خود مایل هستند سفره دلشان را باز کنند و درد و دل کنند. بنابراین از‌‌ همان فردی که قبلاً با او به گفت‌وگو نشسته‌ام خواهش کردم تا امکان گفت‌وگو با چند تن از این زنان را مهیا کند. با عده‌ای از آن‌ها رو در رو صحبت کردم و با بعضی دیگر تنها از طریق تلفن اطلاعاتی کسب کردم.

حمید رضایی: وقتی از کلمه «خیانت» استفاده می‌شود پیشاپیش قضاوتی صورت گرفته و فرد «خیانتکار» محکوم شده است. (نقاشی: سالوادور دالی)

خیانت کلمه مناسبی برای استفاده از سوی یک ناظر بی‌طرف نیست. وقتی از این کلمه استفاده می‌شود پیشاپیش قضاوتی صورت گرفته و فرد «خیانتکار» محکوم شده است. کلمه خیانت در جامعه ما بار منفی زیادی دارد، اما این زنان خود آن را به کار می‌برند.

اکثر زنانی که با آن‌ها صحبت کردم در ابتدا با خیانت شوهران‌شان ساخته‌اند و چشمپوشی کرده‌اند. سعی کرده‌اند آنان را اصلاح کنند و با قهر کردن سعی در فشار آوردن به آن‌ها داشته‌اند. تلاش کرده‌اند تا شوهرانشان را کنترل کنند «تا این عادت را از سرشان بیرون کنند»، اما هنگامی که دیده‌اند این مردان همچنان به رفتار خود ادامه می‌دهند، برای «انتقام گرفتن» یا پیدا کردن مردی که آن‌ها را «دوست داشته باشد» وارد رابطه‌های عاطفی و جنسی با افراد دیگری به جز همسران خود شده‌اند. از آنجایی که مردان دیگری نیز که با آنان ارتباط می‌گیرند این زنان را برای چیزی جز «لذت» و «تفریح» نمی‌خواهند در اثر تکرار «تجربه» ارتباط با دیگر مردان و قطع شدن پی در پی رابطه‌هایشان کم کم تبدیل به زنانی می‌شوند از جنس‌‌ همان مردانی که خود قربانی آن‌ها بوده‌اند.

حکایت اول: خیانت در برابر خیانت

«ن»، زنی است ۲۸ ساله که گرچه ظاهرش نشان نمی‌دهد، اما در آشپزخانه یک اداره کار می‌کند. از او می‌پرسم: در چه سنی ازدواج کردید؟ می‌گوید: در ۲۱ سالگی

همسرتان را قبلاً می‌شناختید؟

- بله. از اقوام بود. پسر عمویم

شما را مجبور به ازدواج کردند؟

- نه. راضی بودم.

پس چرا الآن با فرد دیگری رابطه دارید؟

حس اینکه دارم‌‌ همان کاری را با شوهرم می‌کنم که او هم با من می‌کند، لذت‌بخش بود. (تصویر: kuasar)

- شنیده بودم که قبلاً کارهایی کرده است، اما قسم خورد که بعد از ازدواج دست بر می‌دارد و پاک زندگی می‌کند. تا مدتی همه چیز خوب بود، اما کم‌کم متوجه شدم پنهانکاری می‌کند. اول یک گوشی موبایل جدای از خط اصلی‌اش در جیب‌اش پیدا کردم. پر بود از اس.‌ام.اس‌های عاشقانه و لاس زدن‌هایش با شماره‌های مختلف. دعوای بدی کردیم. به خانواده‌ام چیزی نگفتم. چند هفته در خانه بودیم و با هم حرف نمی‌زدیم. برای خودم غذا درست می‌کردم و او یا بیرون غذا می‌خورد یا در خانه نان و پنیر و املت می‌خورد. بعد از مدتی دلم سوخت. برای او هم غذا درست کردم. آشتی کردیم. قول داد دست بردارد. شب اول بعد دعوا که با هم خوابیدیم، توی بغل من گریه کرد. او را بخشیدم و به خودم دلداری دادم که زمان لازم است تا دست از کارهای مجردی‌اش بردارد اما گند پشت گند بالا آورد. تمام حرمت‌ها را شکست. بعد‌ها فهمیدم زنان و دخترانی را که با آن‌ها رابطه دارد، به خانه خودمان هم می‌آورد.

به خانواده خودتان چیزی از این اتفاق‌ها می‌گفتید؟

- بله. بعد از دو سال هم خانواده من و هم خانواده او با خبر شدند. اول انکار می‌کردند. وقتی دیگر جای انکار نبود نصیحت و ریش سفیدی کردند. عاقبت برای آن‌ها هم عادی شد. وضع مالی پدرم زیاد خوب نیست. راضی نشد طلاق‌ام را بگیرد تا نان‌خور‌هایش زیاد شوند. اوایل گریه می‌کردم. التماس همه فامیل را کردم، دعوا کردم، ظرف می‌شکستم، خودکشی کردم، اما فایده‌ای نداشت.

چه زمانی تصمیم گرفتید با فرد دیگری رابطه برقرار کنید؟

- بعد از سه سال که از ازدواج‌مان گذشت تصمیم گرفتم مثل خودش باشم. پسر صاحبخانه‌ای که طبقه پایین ما زندگی می‌کرد همیشه نگاهم می‌کرد. می‌دانست با شوهرم مشکل دارم. صدای دعوا‌ها را شنیده بود. یک روز با شوهرم به خاطر یکی از زن‌هایی که طبق معمول به خانه می‌آورد درگیر شده بود. با این اتفاق سر صحبت‌هایمان باز شد. برایم فیلم آورد تا وقتی خانه هستم نگاه کنم. با هم تلفنی حرف می‌زدیم. به خودم آمدم دیدم با او دوست شده‌ام. با هم سینما رفتیم. یک روز که در خانه نشسته بودیم، بغلم کرد. ترسیده بودم. گفتم: «گناه داره احسان»، اما او گفت: «اشکال نداره. گناهش گردن من.»

احساس بدی داشتم اما حس اینکه دارم‌‌ همان کاری را با شوهرم می‌کنم که او هم با من می‌کند، لذت‌بخش بود. بعد از مدت‌ها با کسی بودم که دوست‌اش داشتم. یک سال و هفت ماه با هم دوست بودیم تا اینکه به اصرار خانواده‌اش ازدواج کرد.

بعد از ازدواج احسان باز هم با او رابطه داشتید؟

- وقتی به احسان فکر می‌کنم اصلاً احساس گناه و پشیمانی نمی‌کنم. واقعاً دوستم داشت. بعد از ازدواج به همسرش خیانت نکرد. اینکه می‌دانم با کسی رابطه داشتم که مثل شوهرم یک حیوان نبود خوشحالم می‌کند.

بعد از احسان، رابطه‌های دیگری نیز داشتید؟

- بله اما هیچ کدام دیگر مثل احسان نبودند. برای تفریح و لذتجویی بود. کم‌کم عادت کردم. همین که کسی هست که با هم بیرون می‌رویم و تفریح می‌کنیم برایم کافی است. می‌گویند دوست‌ات داریم. من هم خودم را می‌زنم به خریت که دوستم دارند. دیگر برایم مهم نیست.

تا به حال فکر کرده‌اید که هر طور شده طلاق بگیرید و دنبال یک رابطه عاشقانه یا یک رابطه عمیق باشید؟

- اوایل توی این فکرم بود اما بعد‌ها دیگر نه. دیگر به هیچ مردی اعتماد ندارم. مردهای ایرانی در رابطه با زنان برای اینکه به خواست خود برسند، دروغ می‌گویند. وقتی عطش‌شان فروکش می‌کند یا برایشان تکراری می‌شوی، تازه یادشان می‌افتد که این روابط برایشان مسئولیت یا خطر دارد.

چه خطری؟

- اینکه مثلا زن‌هایشان بفهمند که به آن‌ها خیانت کرده‌اند...

مگر شما با مردهای متاهل هم رابطه دارید؟

- بله

خوب چرا کاری را با زن‌های دیگر می‌کنید که خودتان قربانی آن بوده‌اید؟

- مسئله این است که همیشه بعد از سکس با این مرد‌ها می‌فهمیدم که زن دارند. قبلش می‌گفتند که مجرد هستند.

چرا فکر می‌کنید همه مردهای ایرانی مثل هم هستند؟ این همه مرد و زنی که وارد رابطه زناشویی می‌شوند و به آن پایبند می‌مانند را نمی‌شود انکار کرد.

دیگر به هیچ مردی اعتماد ندارم. مردهای ایرانی در رابطه با زنان برای اینکه به خواست خود برسند، دروغ می‌گویند. وقتی عطش‌شان فروکش می‌کند یا برایشان تکراری می‌شوی، تازه یادشان می‌افتد که این روابط برایشان مسئولیت یا خطر دارد. (نقاشی: سالوادور دالی)

- سال به سال بد‌تر می‌شود. در این مدت چیزهایی دیده‌ام که حتی باور کردن‌اش برای شما سخت است. همه پسر‌ها و مردهایی که توی خیابان هستند وقتی بتوانند هرکاری می‌کنند. مگر خود شما در این کشور زندگی نمی‌کنید؟ ندیده‌اید مرد‌ها با چشم‌هایشان دارند زن‌ها را می‌خورند. آنهم موقعی که بچه در بغل و دست در دست همسرشان دارند. خواهر و مادر خودتان شکایت نمی‌کنند. بچه دبیرستانی به زنی که ۲۰ سال بزرگ‌تر از خودش است پیله می‌کند. انگار مرد‌ها در ایران کاری ندارند جز خوابیدن با زن‌ها.

همچنان از هم طلاق نگرفته‌اید؟

- نه

خرج خانه را می‌دهد؟

- بعد از دعوا‌ها همچنان کرایه خانه را می‌دهد، اما خرجی نمی‌دهد. من هم کار پیدا کردم.

- شغلتان چیست؟

در آشپزخانه یک مرکزی کار می‌کنم

قرارداد رسمی دارید؟

- نه

این کار را بلد بودید یا مجبور به انجام آن شدید؟

- خوب من زن هستم. آشپزی بلد هستم، اما نه به این شکل غذا فروشی. کمی طول کشید تا یاد گرفتم.

پس باز هم شانس آورده‌اید.

- بله.

رابطه‌تان با همسرتان الآن چه طوری است؟

- هر کدام کار خودمان را می‌کنیم. خودمان را زده‌ایم به آن راه که هیچکدام نمی‌دانیم آن یکی چه می‌کند.

- خبر دارد؟

- که با دیگران رابطه دارم؟ آره. نه به این شکل. فقط فکر می‌کند با کسی دوست هستم. همین که صدای من افتاده و دیگر پدر و مادر‌هایمان کاری به کار ما ندارند راضی است. اوایلی که بو برده بود چند بار کتک خیلی بدی به من زد. بعد برایش «عادی» شد.

***

حکایت دوم: هیچ چیز عشق، منطقی نیست

«س» یک زن ۳۹ ساله است. هنوز در چهره‌اش زیبایی دخترانه وجود دارد، اما صورت‌اش غرق در غمی است که پنهان شدنی نیست. داروی اعصاب مصرف می‌کند. می‌گوید: «با همه کارهایی که کرد هنوز هم اگر مثل آدم زندگی کند با او زندگی می‌کنم.»

کمی از زندگی مشترکتان برای ما بگویید.

شوهرم... از مراجعین به مطب‌اش تا همسایه و زن‌های خیابان، درهای قلب و زیپ شلوارش برای همه باز بود. من خیلی از او جوان‌تر بودم. من بین فامیل و دوستانم به زیبایی شهره بودم. نمی‌دانم چه چیزی کم داشتم که به من قانع نبود. (عکس: سالوادور دالی)

- شوهرم پزشک بود. قبلاً ازدواج کرده بود و دو بچه داشت که با پدر و مادرش در کانادا زندگی می‌کردند. از من ۱۰ سال بزرگ‌تر بود. من منشی او بودم. روزهای خیلی خوبی باهم داشتیم. بعد از چند مسافرت با هم ازدواج کردیم. ازدواج با او بد‌ترین تصمیم زندگی‌ام بود.

طلاق نگرفته‌اید؟

- نه.

چرا؟

- با همه کارهایی که کرد هنوز هم اگر مثل آدم زندگی کند با او زندگی می‌کنم.

یعنی هنوز امید دارید؟

- به چی؟ به شوهرم؟ نه! اما به خودم اطمینان دارم.

مشکلات‌تان از کجا شروع شد؟

- از هرزگی یک نامرد. شوهرم

چه می‌کرد؟

- سوال بهتر این است که بپرسید چه نمی‌کرد... از مراجعین به مطب‌اش تا همسایه و زن‌های خیابان، درهای قلب و زیپ شلوارش برای همه باز بود. من خیلی از او جوان‌تر بودم. من بین فامیل و دوستانم به زیبایی شهره بودم. نمی‌دانم چه چیزی کم داشتم که به من قانع نبود.

وقتی با هم ازدواج کردیم یک منشی استخدام کرد و من خانه‌داری می‌کردم. زندگی راحتی داشتم. فکر می‌کردم به زندگی ایده‌آلی که می‌خواهم رسیده‌ام. مردی که دیگر همه کار‌هایش را کرده و سرش به زندگی است. خانه و زندگی و خانواده، اما اشتباه می‌کردم. یک روز وقتی سر زده به مطب‌اش رفتم رنگ منشی‌اش مثل گچ دیوار سفید شد. می‌خواست شوهرم را خبر کند، اما من خودم منشی بودم و می‌دانستم دنیا دست کیست. مهلت ندادم و رفتم داخل. باورم نمی‌شد مردی به سن و سال او داشت با یک دختر دبیرستانی کثافتکاری می‌کرد. چیزی نگفتم. فقط آمدم بیرون.

چرا کاری نکردید؟ چرا از او توضیح نخواستید؟

- بعضی چیز‌ها را باید زن باشی تا بفهمی. تمام حرف‌ها زده شده بود. بعضی وقت‌ها باید ساکت بود. وقتی رفتم خانه چند قرص مسکن خوردم. حالم بد بود. یادم نیست چطوری ولی بیهوش شدم. وقتی به خودم آمدم تنها بودم. خانه نیامده بود. بی‌شرف حتی دنبالم نیامده بود. رفتم جلوی آئینه و به خودم نگاه کردم. فکر می‌کردم به اینکه: «چه چیزی کم دارم که سراغ زن دیگری رفته است؟»

سعی نکرد برای شما دلیل کارش را توضیح دهد؟

- نه. فردای آن روز آمد خانه. معذرت خواهی کرد. حرف‌های کلیشه‌ای. اینکه «دست خودم نبوده»، «تحریک شده‌ام»، «خودش شروع کرد»، «مردها تنوع طلب هستند»، «عشق و سکس دو مسئله جدا از هم هستند» و از این حرف‌ها. فقط نگاهش می‌کردم شاید خودش خجالت بکشد، اما در صورتش چیزی نبود که نشان بدهد از کاری که کرده پشیمان است. قلبم شکست اما بخشیدم‌اش.

خوب پس چرا الآن...

- فکر می‌کردم درست شده. زیر نظر گرفتم. شماره‌اش را به دوستانم دادم تا امتحانش کنند. به هیچکس راه نمی‌داد. سر زده می‌رفتم به مطب، اما خبری نبود. همه چیز عادی شد. فکر می‌کردم خطایی کرده و تمام شده است، اما بعد از پنج سال فهمیدم تمام این مدت با بهترین دوست خودم رابطه دارد. البته با خیلی‌های دیگر رابطه داشت. علاقه شدیدی به دخترهای جوان داشت. رفته بود برای عشق و حال‌اش یک خانه دیگر گرفته بود. الآن ۵۰ ساله است، اما هنوز دست از کار‌هایش بر نداشته. هر چه پول در می‌آورد خرج دخترهای جوانی می‌کند که ۲۰-۳۰ سال از خودش کوچکتر‌‌اند.

چقدر تلاش کردید تغییرش بدهید؟

شوهر من بد‌ترین خیانت‌ها را در حق من کرد. بعد از ۱۰ سال من هم به کس دیگری پناه بردم. با چند نفر دیگر هم رابطه دوستی داشته‌ام. با چند نفر از این‌ها خوابیده‌ام، اما این عشق سر جای خودش است. فهمیدن این موضوع کار راحتی نیست. سعی نکن بفهمی فقط کمی احترام بگذار. قرار نیست دیگران از عشق و عاشقی تو خوششان بیاید. همینکه کمی احترام قائل شوند برایت کافی نیست؟ (نقاشی: سالوادور دالی)

- تقریباً ۱۰ سال

۱۰ سال این وضعیت را تحمل کردید؟

- بله

چرا

- عاشق‌اش بودم.

واقعا هنوز عاشق او هستید؟

- بله

چنین چیزی اصلاً منطقی نیست.

- عشق، هیچ چیزش منطقی نیست.

فکر نمی‌کنید عشق شما یک طرفه است؟

- مهم نیست. من به خاطر ازدواج با یک مرد مسن‌تر از خودم که بچه هم داشت با خانواده‌ام جنگیده بودم.

اگر عاشق‌اش بودید چرا با فرد دیگری هم رابطه گرفتید؟

- الآن داری سعی می‌کنی به من ثابت کنی عشقی در میان نیست؟ چرا؟ چون تو قبولش نداری؟ شوهر من بد‌ترین خیانت‌ها را در حق من کرد. بعد از ۱۰ سال من هم به کس دیگری پناه بردم. با چند نفر دیگر هم رابطه دوستی داشته‌ام. با چند نفر از این‌ها خوابیده‌ام، اما این عشق سر جای خودش است. فهمیدن این موضوع کار راحتی نیست. سعی نکن بفهمی فقط کمی احترام بگذار. قرار نیست دیگران از عشق و عاشقی تو خوششان بیاید. همینکه کمی احترام قائل شوند برایت کافی نیست؟

لطفاً از اولین رابطه‌ای که با فرد دیگری به جز همسرتان داشته‌اید، بگویید.

- پنج سال با خیال اینکه شوهرم سر به راه شده است زندگی کردم. پنج سال هم تنهای تنها بودم. از همه فامیل و دوستانم فاصله گرفتم. داروی اعصاب مصرف می‌کردم. بیمار شده بودم. یک زندگی بی‌هدف، روزمره، سرد و بی‌دلیل داشتم.

یک روز موبایلم زنگ خورد. جواب دادم. اشتباه گرفته بود. معذرت خواهی کرد و قطع کردم. چند دقیقه بعد اس.‌ام. اس داد: «خانم ببخشید چقدر صدای شما قشنگ بود.» جواب ندادم. تا شب چند اس.‌ام. اس دیگر داد. باز جواب ندادم. شب زنگ زد. باز هم جواب ندادم.

اس.‌ام. اس‌ها فردا و روزهای بعد هم ادامه داشت. شعر، متن‌های ادبی، حرف‌های عاشقانه، جوک و غیره می‌فرستاد. چند روز بعد زنگ زد. جواب دادم و خیلی سرد و ساده گفتم دیگر مزاحم نشود، اما اس.‌ام‌.اس‌هایش ادامه داشت.

با پسرهای جوان رابطه دارم چون با تمام دروغ‌های شاخداری که برای داشتن سکس سرهم می‌کنند در بقیه چیز‌ها خیلی آدم‌تر و راستگو‌تر از مرد‌ها هستند. حداقل موقعی که پیش هم هستیم به احساسات آدم احترام می‌گذارند. (عکس: Norm Darvish)

یک شب خیلی حالم بد بود. قسمتی از یکی از شعرهای فروغ را برایم فرستاد. گریه‌ام گرفت. دنباله شعر را برایش نوشتم. زنگ زد. جوابش را دادم. کلی حرف زدیم. چند ساعت حرف زدیم. برایم مهم نبود پشت خط چه کسی است. فقط دلم می‌خواست حرف بزنم و هیچکس جز او برای شنیدن نبود.

اول فکر کردم شاید آشنایی باشد، اما فهمیدم غریبه است و کاملاً اتفاقی شماره را گرفته است. دیگر عادتم شد شب‌ها با او درد و دل کنم. بعد از سه ماه اصرار او قبول کردم که خیلی کوتاه ملاقاتش کنم. رفتم سر قرار و سوار ماشینم شد. من ۳۱ ساله بودم و او ۲۴ ساله. خنده‌ام گرفته بود. به او گفتم که تو خیلی از من کوچک‌تری. چیزی نگفت. فقط خندید. من هم خنده‌ام گرفت.

نیم ساعتی گشت زدیم. ساکت بود. وقتی خواست پیاده بشود گفت: «خوشحالم بعد از این همه شب بالاخره خندیدی.» راست می‌گفت. مدت‌ها بود نخندیده بودم. دوباره برایش بوق زدم و سوارش کردم. تا شب با ماشین گشت زدیم و صحبت کردیم. موقع پیاده شدن دست‌اش را آرام گذاشت روی دست من. وقتی دید ناراحت نشدم محکم دستم را فشار داد و پیاده شد.

دوستش داشتم. هم به او حس مادری داشتم و هم به توجه و ساعات خوبی که با او داشتم نیاز داشتم. وقتی شوهرم سفری به ترکیه داشت او را به خانه دعوت کردم. بعد از مدت‌ها برای یک مرد آشپزی می‌کردم و او هم به من حس خوبی می‌داد. احساس زن بودنم تقویت شده بود. بعد از پس زده شدن از سمت شوهرم دوباره احساس اعتماد به نفس داشتم.

شما فرزندی ندارید؟

- همسرم قبلاً بچه‌دار شده بود و من اما خیلی پی‌گیری کردم و نشد. نمی‌فهمیدم مشکل از کجاست، اما بعد‌ها فهمیدم وازکتومی کرده و به من نگفته است. این هم یکی دیگر از شاهکار‌هایش بود.

چند مدت با این فرد جدید دوست بودید؟

- چهار سال و هشت ماه.

چقدر دقیق یادتان هست؟

- لحظه به لحظه‌اش را یادم هست. حتی وقتی سربازی بود.

بعد از او با چند نفر دیگر رابطه داشتید؟

- دقیق یادم نیست. با هیچ کدام مثل اولی روزگار خوبی نداشتم. هرچه جلو‌تر می‌روم احساس پیری بیشتری می‌کنم. دلم نمی‌خواهد دوباره افسرده و مریض شوم. دلم نمی‌خواهد وقتی مُردم همسایه‌ها از روی بوی جنازه‌ام بفهمند که در خانه مرده‌ام. من هم دلم زندگی می‌خواهد. دلم کسی را می‌خواهد که درد‌هایم را بفهمد. با پسرهای جوان رابطه دارم چون با تمام دروغ‌های شاخداری که برای داشتن سکس سرهم می‌کنند در بقیه چیز‌ها خیلی آدم‌تر و راستگو‌تر از مرد‌ها هستند. حداقل موقعی که پیش هم هستیم به احساسات آدم احترام می‌گذارند.

شوهرتان می‌داند که شما با دیگران رابطه دارید؟

- نمی‌دانم. گاهی حس می‌کنم احمق است اگر نداند. زیاد خانه نیست. وقتی هم می‌آید از اتاقم بیرون نمی‌آیم. اصراری هم به پنهان کردن چیزی ندارم. گاهی وسیله‌ای مربوط به این پسر‌ها در خانه جا می‌ماند. اتفاقاً خوشحال می‌شوم اگر بداند. شاید یادش بیافتد هنوز اینقدر از زن بودنم باقی مانده که پسرهای جوان خواهانم باشند. شاید یادش بیافتد روزی من هم جوان بودم و با اینکه پیر‌تر از من بود عاشق‌اش بودم.

اقرار مردانه

behnam — Thu, 05 Jan 2012 14:11:06 +0000

ونداد زمانی

ونداد زمانی - دوستی تعریف می‌کرد که مدتی پیش به اتفاق همسرش و یک زوج دیگر، به خانه دوست‌شان می‌روند. به خانه مرد مجردی که سال‌هاست آنها را می‌شناسد و آن شب نیز غذایی تهیه کرده بوده که در پخت آن شهرت داشته است. کمی بعد هم چند نفر دیگر به آن‌ها ملحق می‌شوند.

خودش ماجرا را این‌طوری برای من تعریف کرد: بوی قرمه‌سبزی تمام آپارتمان را پر کرده بود. صدای آرام سه‌تار، پنیر ایرانی و شراب، حلقه دوستان ما را صمیمی‌تر کرده بود. آشنایی و دوستی با آنها نقشِ فامیل نداشته را برای ما ایفا می‌کرد و هم پناهگاهی بود برای فرار از تنهایی و از همه مهم‌تر پاسخی مطبوع بود برای عاطفه جریحه‌دار شده ما به عنوان آدمی که دور از وطنش زندگی می‌کند.

موضوع صحبت در میهمانی تقریباً گروه زنان و مردان را در دو جبهه متفاوت قرار داده بود. سه مرد با تمام وجود تلاش می‌کردند به سه زن حاضر در جمع بقبولانند که آن‌ها از زاویه تمناهای جنسی به لحاظ بیولوژیک و ذاتی فاقد هرگونه کنترل بر خود هستند. آنها تلاش می‌کردند بگویند:"ما مردها هرموقع گرسنه شویم در اولین اغذیه‌فروشی، به سرعت گرسنگی‌مان را برطرف می‌کنیم." تقریبا هرسه نفرشان از سه شیوه مختلف این ماجرا را توصیف کردند ولی دیدگاه‌های‌شان مقبول زنان میهمان واقع نشد.

زنانی که در جمع حضور داشتند را می‌شناختم و می‌دانستم که هرسه تحصیلکرده هستند و در زمینه‌های مختلف فرهنگی و اجتماعی فعالیت می‌کنند. هر سه زن اصرار داشتند که مردها با چنین توجیهاتی خود را آسوده می‌کنند و زحمت کنترل رفتار جنسی‌شان را به خود نمی‌دهند. آنها این برخورد را فقط یک عارضه فرهنگی می‌دانستند که هیچ ربطی به طبیعت مردانه ندارد. به عقیده آنها تاکید زیاد بسیاری از مردها بر دله‌گی جنس مرد در زمینه جنسی و غریزی قلمداد کردن رفتار بی‌درو پیکر جنسی‌شان، تنها برای فرار از مسئولیت است.

زنان حاضر در میهمانی نگران این بودند که مردها به این ترتیب به توجیه تاریخی اعمال خود بپردازند و سر خود را چون کبک در برف غریزه پنهان کنند. همه خانم‌ها به اتفاق تلاش داشتند توضیح دهند که رفتار جنسی کمابیش خارج از کنترل مردان، بازیگوشی و ضعف مقاومت‌آنها در برابر وسوسه‌های جنسی، ناشی از مشخصات سنتی و فرهنگی برخی جوامع بشری است.

یکی از خانم‌ها به درستی اشاره کرد به اینکه نسل جدید زنان غربی، به دلیل شکل‌گیری شرایط مساعد‌تر، سلیقه‌ها و رفتارهای جنسی مشابه این گروه از مردان تنوع‌طلب را از خود بروز می‌دهند. این نشان می‌دهد که رفتارهای جنسی بسیاری از مردان نیز زمینه اجتماعی و اکتسابی دارد.

اعلام گناهکار بودن و اقرار مردان در آن میهمانی، مرا به یاد شرکت مداوم خودم در دادگاه‌های جرایم رانندگی می‌انداخت. در دادگاه ترافیک هربار بعد از خواندن اسمم توسط دادستان، به سمت سکوی قاضی می‌رفتم و در جواب سئوال دادستان که از من می‌پرسید: آیا گناهکارم یا بی‌گناه، یاد گرفته بودم که بگویم به شکل مشروط گناهکارم. بعد قاضی می‌پرسید: چه دلیلی تو را واداشت که خطا کنی؟ من هم باز براساس جواب‌های کلیشه‌ای، بهانه‌ای چون اضطراری بودن شرایط و موقعیتم در آن لحظه خاص مطرح می‌کردم.

این برخورد باعث بخشش نصف جریمه‌ام می‌شد و گاهی نیز به خاطر لطف قاضی بخشش کامل را نصیبم می‌ساخت. در آن میهمانی اما به نظر می‌رسید زنان حاضر، جواب و اقرار گناهکاری ناشی از شرایط ذاتی مردان را بیش از حد کلیشه‌ای و غیر مسئولانه یافته بودند و هیچ نشانه‌ای در رفتار آنها مبنی بر تخفیف در حکم‌شان دیده نمی‌شد.

خاطره دوستم که تمام شد فکر کردم همه این ماجرایی که دورادور و غیر مستقیم برایم نقل شده است به نوعی شبیه اتفاق‌هایی است که طی چندین هزارسال در جوامع بشری رخ داده است. مثل همیشه پیچیدگی موضوع، تنوع عقاید و نظراتی که بی‌شک زمینه وجودی‌شان بر اساس تجربیات و منافع هر فرد و هر جنسیت در هر جامعه است، اجازه نمی‌دهد که به جوابی مشخص دست یابیم.

حالا که فکرش را می‌کنم می‌بینم اقرار همجنسانم درباره کم ظرفیتی مردان در حیطه نیازهای جنسی‌، برایم قابل احترام است. پذیرش کمبود‌ها و حتی خطا‌ها شاید تاحدودی در پستوی ضمیر هر انسانی به عنوان یک حربه دفاع روانی وجود داشته باشد و برای ادامه زندگی و توجیه رفتارشان مفید و حتی حیاتی است.

بی‌شک بسیاری از مردها به خاطر احساس برتری‌ای که جامعه و فرهنگ سنتی به آنها داده است حتی نیازی به پذیرش خطای خویش ندارند و آن را امری طبیعی می‌دانند. بسیاری از ما مردها از حق بر‌تری‌مان که توسط سنت و فرهنگ به ما تجویز می‌شود استفاده می‌کنیم و بعد برای فرار از وجدان‌درد به توجیه‌هایی نیز متوسل می‌شویم. در این میان شاید بخشی از مردان هم‌عصر ما نیز هستند که با واقعیت زندگی جاری همخوانی بیشتری دارند.

نسل جدید و رو به افزایش این گروه از مردان که در کنار دختران و زنان همکلاس و همکار خود رشد کرده‌اند تلاش دارند تا رفتار سابق خود را در حد توان به نقد بکشند. در عمل نیز می‌بینند که برتری اعطاشده به آن‌ها کم‌کم رنگ می‌بازد.

به نظر من اقرار سه مرد مهمان شاید می‌تواند با انواع دیگر اقرار‌ها تفاوت اساسی داشته باشد. اقرار مردانی که هنوز جرم‌شان آشکار نشده است و اگر خوشبین باشیم، اصلاً خودشان مرتکب خطایی نشده‌اند و فقط بر اساس وجدان عمومی به خطایی اقرار می‌ورزند، خوب است به فال نیک گرفته شود.