https://archive.radiozamaneh.com/taxonomy/term/8415/all fa https://archive.radiozamaneh.com/politics/2011/12/29/9441 <div class="fb-social-like-widget"><fb:like href="https://archive.radiozamaneh.com/politics/2011/12/29/9441" send="false" layout="box_count" show_faces="false" width="500" action="like" font="arial" colorscheme="light"></fb:like></div><div class="field field-type-text field-field-nevisandeh"> <div class="field-items"> <div class="field-item odd"> بهروز صمدبیگی </div> </div> </div> <div class="field field-type-filefield field-field-maghaleh-image"> <div class="field-items"> <div class="field-item odd"> <img class="imagefield imagefield-field_maghaleh_image" width="270" height="175" alt="" src="https://archive.radiozamaneh.com/sites/default/files/392e1726-0d3b-4a2d-b171-764293959879.jpg?1325179719" /> </div> </div> </div> <p>زبان کمتر از ۳۳۰ میلیون نفر در ۲۵ کشور جهان عربی است، اما شعار &quot;الشعب یرید اسقاط النظام&quot; (مردم خواهان برکناری رژیم هستند) وقتی در چند کشور جنوب غربی آسیا و شمال آفریقا پیچید، خیلی زود همه جهان را درنوردید و &quot;بهار عربی&quot; مهم&zwnj;ترین اتفاق سال ۲۰۱۱ میلادی شد<span dir="LTR">.</span></p> <!--break--><!--break--><div dir="RTL">&nbsp;بهار عربی مجموعه اعتراض&zwnj;های همگانی مردم کشورهای عرب زبان دنیاست که از پایان سال ۲۰۱۰ میلادی شروع شده و تاکنون هم ادامه دارد. البته نوع، روش و نتیجه اعتراض&zwnj;ها در کشورهای همزبان و همسایه متفاوت بوده است، اما ضمن تفاوت&zwnj;های بسیار، اشتراکات زیادی هم دارند که از جمله مهمترینشان اتکا به رسانه&zwnj;های مدرن و شبکه&zwnj;های اجتماعی بود. مشکلات و مطالبات اقتصادی هم نقش پررنگی در این اعتراض&zwnj;ها و انقلاب&zwnj;ها داشت.</div> <div dir="RTL">&nbsp;</div> <div dir="RTL">همانطور که جرقه اعتراض&zwnj;ها از تونس و با خودسوزی یک میوه&zwnj;فروش دوره&zwnj;گرد معترض زده شد، اما در همه&zwnj;جا خیلی زود، اصل نظام و تغییر سیستم حکومتی را نشانه گرفت. پیروزی سریع معترضان در تونس، آغازی نویدبخش برای این بهار بود. در مصر با وجود سرنگونی مبارک و برگزاری انتخابات، هنوز آرامش و ثبات در کشور حکفرما نیست و شورای نظامی حاکم بر مصر، در مقابل معترضان همچون دولت مبارک با خشونت برخورد می&zwnj;کند<span dir="LTR">.</span></div> <div dir="RTL">&nbsp;</div> <div dir="RTL">در لیبی هم اعتراض&zwnj;های خیابانی رنگ جنگ به خود گرفت و تا هنگامی که قوای نظامی خارجی به نفع معترضان وارد نشد، جنگ مغلوبه نشد. در سوریه هم خونین&zwnj;ترین بخش بهار عربی در حال پی&zwnj;گیری است و دولت بشار اسد تاکنون تظاهرات پرشمار و مستمر مخالفان را با خشونت هرچه تمام&zwnj;تر سرکوب کرده و شمار کشته&zwnj;شدگان، مجروحان و دستگیرشدگان به چند ده&zwnj;هزار نفر می&zwnj;رسد<span dir="LTR">.</span></div> <div dir="RTL">&nbsp;</div> <div dir="RTL">بهار عربی در یمن هم به توفیقاتی دست پیدا کرده و &quot;علی عبدالله صالح&quot; از ریاست&zwnj;جمهوری کناره&zwnj;گیری کرد، اما کار انتقال حکومت به کندی و توسط نزدیکان حاکم سابق صورت می&zwnj;گیرد. یمن هم در گذر بهار عربی پرتلاطم بود و اعتراض&zwnj;های مردمی با خشونت از سوی حکومت پادشاهی سرکوب شد. حتی ارتش عربستان سعودی برای کمک به سرکوب وارد این کشور شد. ارتشی که خود تجربه موفقی در کنترل و سرکوب مخالفان و معترضان در کشور پادشاهی ال سعود داشت.</div> <div dir="RTL">&nbsp;</div> <div dir="RTL">در این بین نام الجزایر، مراکش، اردن و کویت را هم نباید از قلم انداخت و البته ایران که پیش از بهار عربی، با اعتراض&zwnj;هایی گسترده مواجه بود و رهبران معترضان، هنوز در زندان خانگی به سر می&zwnj;برند. مسئولان جمهوری اسلامی ایران مایلند بهار عربی را &quot;بیداری اسلامی&quot; و ادامه انقلاب اسلامی سال ۵۷ ایران بنامند، اما اسلام&zwnj;گرایان قدرت گرفته در جریان بهار عربی بار&zwnj;ها بر اختلاف موضع خود با جمهوری اسلامی ایران تاکید کرده و &quot;بشار اسد&quot; مهم&zwnj;ترین متحد جمهوری اسلامی نه در صف حامیان تغییر که در جایگاه رهبری سرکوب سوری&zwnj;ها نشسته است<span dir="LTR">.</span></div> <div dir="RTL">&nbsp;</div> <div dir="RTL">آنچه می&zwnj;خوانید شمایی کلی از چهار کشور عمده در تلاطم بهار عربی است، بدون ریشه&zwnj;یابی و تحلیل دلایل و نتایج<span dir="LTR">.</span></div> <div dir="RTL">&nbsp;</div> <div dir="RTL"><b>تونس</b></div> <div dir="RTL">&nbsp;</div> <div dir="RTL">نوع حکومت: جمهوری</div> <div dir="RTL">آغاز جنبش: ۲۷ آذر ۱۳۸۹- پیروزی جنبش: ۲۴ دی ۱۳۸۹</div> <div dir="RTL">تعداد کشته&zwnj;شدگان: ۲۲۴ نفر(منبع: <a href="http://www.bbc.co.uk/news/world-africa-12335692">+</a> )،&nbsp;، تعداد مجروحان: ۹۴ نفر(منبع: <a href="http://apnews.myway.com/article/20110117/D9KQ9H480.html">+</a>)</div> <div dir="RTL">&nbsp;</div> <div dir="RTL"><b>الف: چهره&zwnj;های شاخص</b></div> <div dir="RTL"><b>&nbsp;</b></div> <div dir="RTL">طارق طیب محمد بن بوعزیزی وقتی ۱۰ ساله بود پدرش را از دست داد و مجبور شد برای تامین مخارج زندگی شش خواهر و برادر و مادرش کار کند؛ حتی وقتی مادرش با عمویش ازدواج کرد. او موفق به ادامه تحصیل نشد و پس از امتحان چندین شغل، سرانجام دستفروشی را انتخاب کرد. پاییز سال گذشته این جوان ۲۷ ساله در خیابان&zwnj;های &quot;سیدی بوزیدی&quot; با ممانعت و به روایتی با درخواست رشوه ماموران دولتی مواجه شد و اموالش را توقیف کردند. بوعزیزی برای شکایت به شهرداری رفت اما توجهی به او نکردند تا در مقابل ساختمان شهرداری و درحالی که فریاد می&zwnj;کشید: &quot;پس من چطور باید زندگی کنم؟&quot; خود را به آتش کشید. این حادثه آغازگر جنبش اعتراضی در تونس و کشورهای منطقه شد<span dir="LTR">.</span></div> <div dir="RTL">&nbsp;</div> <div dir="RTL"><img align="left" alt="" src="http://www.radiozamaneh.com/sites/default/files/images/femme-agite-drapeau-tunisien.jpg" />زین&zwnj;العابدین بن&zwnj;علی، ۲۳ سال رییس&zwnj;جمهور تونس بود. او در مهر ۱۳۶۶ در زمانی که ریاست سازمان امنیت را برعهده داشت، به نخست&zwnj;وزیری رسید و یک ماه بعد پس از انتشار گزارش رسمی پزشکان مبنی بر اینکه &quot;حبیب بورقیبه&quot; بیمار است و قادر به انجام وظایفش نیست، خود را رییس&zwnj;جمهور اعلام کرد. هفت سال بعد زین&zwnj;العابدین بن&zwnj;علی در انتخاباتی که خودش تنها نامزد آن بود و ۹۵ درصد واجدین شرایط شرکت کرده بودند، با ۱۰۰ درصد آرا&nbsp;دوباره در جایگاه ریاست جمهوری نشست. در سال ۱۳۸۱ هم رفراندومی برگزار کرد که محدودیت سنی ۷۰ سال برای رییس&zwnj;جمهور برداشته شد تا ادامه ریاست&zwnj;جمهوری زین&zwnj;العابدین بن&zwnj;علی مشکل قانونی نداشته باشد.</div> <div dir="RTL">&nbsp;</div> <div dir="RTL">آبان&zwnj;ماه ۱۳۸۸ زین&zwnj;العابدین بن&zwnj;علی برای بار پنجم در انتخابات ریاست&zwnj;جمهوری برنده شد و این&zwnj;بار ۸۹ درصد رای&zwnj;ها را مال خود کرد. اتحادیه آفریقا یک گروه از ناظران را به تونس فرستاد که توصیفشان از برگزاری این انتخابات &quot;آزاد و عادلانه&quot; بود. البته سایر ناظران بین&zwnj;المللی اجازه حضور پیدا نکردند و گزارش&zwnj;های بدرفتاری و محدودیت&zwnj;های اعمال شده علیه سه نامزد رقیب، بازتاب چندانی پیدا نکرد.</div> <div dir="RTL">&nbsp;</div> <div dir="RTL">پس از آغاز اعتراض&zwnj;های گسترده خیابانی در آستانه سال ۲۰۱۱ میلادی، رییس&zwnj;جمهور ۷۵ ساله تونس اعلام کرد تا پایان سال ۲۰۱۴ از قدرت کنار نخواهد رفت و وعده بهبود اقتصاد و آزادی مطبوعات داد. اما در &zwnj;&zwnj;نهایت دی ماه ۱۳۸۹ به همراه همسر و فرزندانش به عربستان سعودی فرار کرد<span dir="LTR">.</span></div> <div dir="RTL">&nbsp;</div> <div dir="RTL">&quot;منصف مرزوقی&quot;، چهره شناخته شده حکومت زین&zwnj;العابدین بن&zwnj;علی، چهار روز پس از سقوط دیکتاتور تونس وارد این کشور شد. این پزشک۶۶ساله در نخستین انتخابات ریاست&zwnj;جمهوری تک نفره بن&zwnj;علی به مخالفت برخاست و زندانی شد. او طی ۱۰ سال گذشته در فرانسه اقامت داشت و در بازگشت هوادارانش به مثابه یک قهرمان از او استقبال کردند. او قبل از برگشت به تونس، در آپارتمانش واقع در پاریس از نامزدی خود برای انتخابات ریاست جمهوری خبر داده بود<span dir="LTR">.</span></div> <div dir="RTL">&nbsp;</div> <div dir="RTL">مرزوقی، رهبر حزب کنگره برای جمهوری (الموتمر من اجل الجمهوریه)، حزب چپ ناسیونالیست است که در سال ۲۰۰۱ تاسیس شد. پس از برگزاری انتخابات مجلس ملی موسسان در دوران جدید تونس، نمایندگان المرزوقی را تا زمان تدوین قانون اساسی جدید و برگزاری انتخابات (حدودا یک سال و نیم) به ریاست&zwnj;جمهوری برگزیدند. حزب اسلام&zwnj;گرای میانه رو نهضت به همراه دو حزب سکولار ائتلافی با آن، بیشترین کرسی&zwnj;های مجلس موسسان تونس را مال خود کرده&zwnj;اند و حمادی جبالی از حزب نهضت به مقام نخست وزیری رسیده است. در واقع جبالی نفر اول قدرت در تونس است و رییس&zwnj;جمهور مرزوقی از قدرت محدودی در حوزه&zwnj;های سیاست خارجی و فرماندهی ارتش دارد<span dir="LTR">.</span></div> <div dir="RTL">&nbsp;</div> <div dir="RTL">رئیس&zwnj;جمهور جدید و موقت در توضیح ساختار قدرت در تونس می&zwnj;گوید: &quot;در حال حاضر نظام حاکم بر تونس نه ریاست جمهوری است و نه پارلمانی، اما من به نوبه خودم ترجیح می&zwnj;دهم که در آینده نظامی که قرار است بر مردم تونس حکومت کند، ترکیبی از این دو باشد. نظامی که بر اساس ترکیبی از ریاست جمهوری و پارلمانی اداره شود، از ظهور دیکتاتوری جدید جلوگیری می&zwnj;کند.</div> <div dir="RTL">&nbsp;</div> <div dir="RTL">مردم تونس هرگز نظام ریاست جمهوری را نمی&zwnj;خواهند، زیرا در گذشته و در زمان زین&zwnj;العابدین بن&zwnj;علی آن را تجربه کرده&zwnj;اند و متاسفانه خاطره تلخی از آن دارند و دیگر نمی&zwnj;خواهند تاریخ تکرار شود. نظام پارلمانی نیز معایب خود را دارد و احتمال دارد که حاکمیت را به سمت دیکتاتوری سوق دهد، حال آنکه ترکیبی از این دو می&zwnj;تواند آینده دموکراسی در این کشور را تضمین کند.&quot;</div> <div dir="RTL">&nbsp;</div> <div dir="RTL"><b>ب: حقوق بشر</b></div> <div dir="RTL"><b>&nbsp;</b></div> <div dir="RTL">دولت تونس مدعی بود که اصلاحات زیادی را به اجرا گذاشته و نمایشی از دموکراسی و آزادی را برای جهانیان اجرا می&zwnj;کرد. اما &quot;عفو بین&zwnj;الملل&quot; در گزارش سال ۲۰۱۰ خود&nbsp;<a href="http://www.amnesty.org/en/for-media/press-releases/tunisia-human-rights-lip-service-20080623"><span dir="RTL">تصریح کرده است</span></a><span dir="RTL">:</span>&nbsp;&quot;دولت تونس با ارائه یک تصویر مثبت از وضعیت حقوق بشر، جهان را گمراه می&zwnj;کند؛ درحالی که نقض حقوق بشر بی&zwnj;وقفه و با معافیت از &zwnj;مجازات ادامه دارد.&quot; با اینکه ادعا می&zwnj;شد آزادی مطبوعات وجود دارد اما در عمل کنترل شدیدی بر رسانه&zwnj;ها و خبرنگاران اعمال می&zwnj;شد و بیش از یک میلیون کاربر اینترنت با فیلترینگ گسترده مواجه بودند.</div> <div dir="RTL">&nbsp;</div> <div dir="RTL">فعالان رسانه و حقوق بشر هم با تهدیدهای امنیتی فراوانی مواجه بودند و موارد نقض حقوق بشر و اعتراض&zwnj;ها و انتقادات جایی برای بازتاب پیدا نمی&zwnj;کرد. ازجمله اینکه صد&zwnj;ها هزار جوان برای فرار از سربازی اجباری، به پلیس رشوه می&zwnj;دادند تا به کار و زندگی ادامه بدهند. در نقشه شاخص آزادی مطبوعات سال ۲۰۱۰، تونس از ۱۷۸ کشور جهان در رتبه ۱۶۴ قرار گرفت.</div> <div dir="RTL">&nbsp;</div> <div dir="RTL"><b>پ: اقتصاد</b></div> <div dir="RTL"><b>&nbsp;</b></div> <div dir="RTL">اقتصاد تونس اگرچه متنوع است اما مبتنی بر گردشگری است. در سال ۲۰۱۱ تولید ناخالص داخلی در حدود ۴۹ میلیارد دلار آمریکا (نرخ مبادله رسمی)، و برابری قدرت خرید در حدود ۱۰۲ میلیارد دلار بوده است که جایگاه اول را به تونس در آفریقا و خاورمیانه می&zwnj;دهد. تونس در طول دهه گذشته به طور متوسط ۵ درصد رشد اقتصادی داشته اما همچنان از نرخ بالای بیکاری به خصوص در نسل جوان رنج می&zwnj;برد<span dir="LTR">. </span></div> <div dir="RTL">&nbsp;</div> <div dir="RTL">تونس در سال ۲۰۰۹ از سوی مجمع اقتصاد جهانی، رقابتی&zwnj;ترین اقتصاد در آفریقا و چهلمین کشور دنیا معرفی شد.</div> <div dir="RTL">&nbsp;</div> <div dir="RTL"><b>مصر</b></div> <div dir="RTL">&nbsp;</div> <div dir="RTL">نوع حکومت: جمهوری</div> <div dir="RTL">آغاز جنبش: ۵ بهمن ۱۳۸۹، پیروزی جنبش: ۲۲ بهمن ۱۳۸۹</div> <div dir="RTL">تعداد کشته&zwnj;شدگان: ۸۴۶ نفر(منبع: <a href="http://www.haaretz.com/news/international/government-fact-finding-mission-shows-846-killed-in-egypt-uprising-1.356885">+</a> )، تعداد مجروحان: شش&zwnj;هزار و ۴۶۷ نفر&nbsp;(منبع: <a href="http://www.almasryalyoum.com/en/node/326562">+</a>)</div> <div dir="RTL">&nbsp;</div> <div dir="RTL"><b>الف: چهره&zwnj;های شاخص</b></div> <div dir="RTL"><b>&nbsp;</b></div> <div dir="RTL">جنبش جوانان ششم آوریل: احمد ماهر در بهار ۱۳۸۷ گروهی فیس&zwnj;بوکی برای حمایت از کارگران شهر صنعتی محله کبری راه انداخت و از مردم خواست تا در روز ششم آوریل سیاه بپوشند و به نشانه اعتراض در خانه بمانند. جنبش جوانان ششم آوریل بعد&zwnj;ها در حدود ۷۰ هزار عضو پیدا کرد و منبع هماهنگی برای چندین راهپیمایی و اعتراض سراسری شدند، اما نام آن&zwnj;ها هنگامی در سراسر جهان بر سر زبان افتاد که روز ۲۵ ژانویه ۲۰۱۰ (پنجم بهمن ۱۳۸۸) همزمان با روز ملی پلیس را به عنوان &quot;روز خش&quot; نامگذاری کردند و از مردم خواستند تا به خیابان&zwnj;&zwnj;ها بیایند. در پی این فراخوان صد&zwnj;ها هزارنفر به میدان تحریر قاهره آمدند و درگیری سختی بین تظاهرکنندگان و پلیس درگرفت.</div> <div dir="RTL">&nbsp;</div> <div dir="RTL">در خرداد ماه ۱۳۸۹ و حتی پیش از شروع اعتراض&zwnj;ها در تونس، جوان ۲۸ ساله&zwnj;ای توسط دو مامور پلیس از کافی&zwnj;نت بیرون کشیده می&zwnj;شود و آنقدر کتک می&zwnj;خورد تا بمیرد. ابتدا با گزارش ساختگی پزشکی وانمود کردند که &quot;خالد محمد سعید&quot; در هنگام بلع کیسه حشیشی که همراه داشت خفه شده و بعد&zwnj;تر ادعا شد او به اتهام سرقت و حمل سلاح تحت تعقیب بوده و در هنگام دستگیری مقاومت کرده است.</div> <div dir="RTL">&nbsp;</div> <div dir="RTL"><img align="left" alt="" src="http://www.radiozamaneh.com/sites/default/files/images/29012011079.jpg" />در جریان تظاهرات و التهابات مصر، وائل غنیم، یک فعال اینترنتی مخالف دولت که به عنوان یکی از مدیران گوگل در دوبی ساکن بود، صفحه&zwnj;ای در فیس&zwnj;بوک با عنوان &quot;ما همه خالد سعید هستیم&quot; راه انداخت و توانست موجی بزرگ ایجاد کند و فعالان سیاسی مخالف نیز از این طریق از مردم خواستند تا &quot;روز خشم&quot; را ادامه بدهند. بسیاری از فعالان فیس&zwnj;بوکی به این حرکت پیوستند و عکس پروفایل خود را به عکس خالد سعید تغییر دادند تا نام او در انقلاب مصر ماندگار شود. هشتم بهمن ۱۳۸۹ با حضور چند صدهزارنفری معترضان، &quot;جمعه خشم&quot;ّ شکل گرفت و دولت حکومت نظامی اعلام کرد.&nbsp; این روز&zwnj;ها دو پلیسِ ضارب سعید، اولین ماه&zwnj;های حبس هفت ساله خود را در زندان می&zwnj;گذرانند.</div> <div dir="RTL">&nbsp;</div> <div dir="RTL">&quot;محمد حسنی سید مبارک&quot;، قهرمان ملی مصری&zwnj;ها در جنگ ۲۰ روزه اعراب با اسرائیل (یوم کیپور- اکتبر ۱۹۷۳ میلادی) بعد&zwnj;ها به مقام معاونت ریاست&zwnj;جمهوری رسید و پس از ترور انور سادات در مهر ۱۳۶۰ به جای او نشست. پس از آن و در سه دوره انتخابات ریاست&zwnj;جمهوری، در رفراندومی بی&zwnj;رقیب حضور خود را در این سمت تمدید کرد.</div> <div dir="RTL">&nbsp;</div> <div dir="RTL">در تابستان ۲۰۰۵ میلادی (۱۳۸۴) تن به شرکت در انتخابات ریاست&zwnj;جمهوری با حضور رقیبی از حزب &quot;الغد&quot; (فردا) داد اما با وجود گزارش&zwnj;هایی از تخلفات گسترده انتخاباتی، بار دیگر به پیروزی رسید. &quot;ایمن عبدالعزیز نور&quot;، نامزد شکست&zwnj;خورده، نتایج را قبول نکرد و خواستار برگزاری مجدد&zwnj; انتخابات شد و در پی آن به اتهام جعل اسناد به پنج سال زندان محکوم شد.</div> <div dir="RTL">&nbsp;</div> <div dir="RTL">مبارک در دوره ۳۰ ساله ریاست&zwnj;جمهوری&zwnj;اش، کشور را در &quot;حالت فوق&zwnj;العاده&quot; که از زمان جنگ اعلام شده بود- اداره می&zwnj;کرد و در سیاست خارجی متحد قوی آمریکا و اسرائیل در منطقه بود. به همین دلیل بود که در آغاز اعتراض&zwnj;ها، از دولت مصر اعلام حمایت کرد.</div> <div dir="RTL">&nbsp;</div> <div dir="RTL">سرانجام پس از چندین روز آشوب و درگیری گسترده، تظاهرات میلیونی مخالفان و کنارکشیدن ارتش به نفع مردم، مبارک در ۲۲ بهمن ۱۳۸۹ (روز سالگرد پیروزی انقلاب اسلامی در ایران) از ریاست&zwnj;جمهوری مصر استعفا داد و حکومت را به &quot;شورای عالی نیروهای مسلح مصر&quot; به ریاست ارتشبد &quot;محمدحسین طنطاوی&quot; واگذار کرد. پیش از این او راه&zwnj;ای مختلفی را از سرکوب تا انتخاب معاون برای اولین&zwnj;بار و واگذاری مسئولیت به او ویا شهید خطاب کردن کشته&zwnj;شدگان امتحان کرده بود.</div> <div dir="RTL">&nbsp;</div> <div dir="RTL">مبارک در یازدهم مرداد ماه ۱۳۹۰به همراه دو پسرش، وزیر کشور سابق و شش افسر ارشد پلیس در دادگاه جنایی قاهره تفهیم اتهام شد. او تحت مراقبت پزشکی قرار دارد و پرونده&zwnj;اش همچنان در حال رسیدگی است.</div> <div dir="RTL">&nbsp;</div> <div dir="RTL">&quot;محمد مصطفى برادعى&quot;، فرزند مصطفی برادعی، رییس کانون وکلای مصر و از آزادی&zwnj;خواهان و مخالفان جمال عبدالناصر، مانند پدر حقوق خواند و در این رشته دکترا گرفت. سال&zwnj;ها تجربه دیپلماتیک دارد و به دلیل ریاست موفقیت&zwnj;آمیزش بر آژانس بین&zwnj;المللی انرژی اتمی، برنده جایزه نوبل صلح سال ۲۰۰۵ شد. البرادعی دو روز پس از گردهمایی بزرگ روز خشم به مصر برگشت و از آن پس در بزرگ&zwnj;ترین تظاهرات ۳۰ سال اخیر مصریان شرکت می&zwnj;کرد. او که از پیش اعلام کرده بود: &quot;وقت آن است که مخالفان حکومت مصر قدم در راه تونس بگذارند.&quot; در جمع معترضان از سرنگونی رژیم مبارک حمایت کرد و به همراه ایمن نور و نماینده اخوان&zwnj;المسلمین به عنوان نماینده معترضان برای مذاکره با دولت انتخاب شد.</div> <div dir="RTL">&nbsp;</div> <div dir="RTL"><b>ب: حقوق بشر</b></div> <div dir="RTL"><b>&nbsp;</b></div> <div dir="RTL">بنا بر&nbsp;<span dir="RTL"><a href="http://www.hrw.org/legacy/english/docs/2006/01/18/egypt12212.htm">گزارش</a>&nbsp;</span>سال ۲۰۰۶ دیده&zwnj;بان حقوق بشر، شکنجه در مصر معمول بوده و بازداشت&zwnj;های خودسرانه و اجرای حکم قبل از برگزاری دادگاه رایج بوده است. &quot;خانه آزادی&quot; در سال ۲۰۰۵ میلادی از برگزاری &quot;شفاف&zwnj;ترین و رقابتی&zwnj;ترین انتخابات ریاست&zwnj;جمهوری و قانونگذاری نیم قرن اخیر&quot; تمجید کرد، اما برای آزادی&zwnj;های مدنی در مصر (با تعیین شماره یک به عنوان آزاد&zwnj;ترین و شماره هفت دارای کمترین آزادی) نمره پنج را درنظر گرفت و رتبه آزادی را &quot;غیر آزادی&quot;&nbsp;<a href="http://www.freedomhouse.org/uploads/pdf/Charts2006.pdf"><span dir="RTL">اعلام کرد</span></a><span dir="RTL">.&nbsp;</span></div> <div dir="RTL">&nbsp;</div> <div dir="RTL">در زمینه آزادی مطبوعات، مصر &quot;نیمه آزاد&quot; توصیف می&zwnj;شد و در سال ۲۰۰۸ میلادی از بین ۱۹۶ کشور، رتبه ۱۲۴ را به خود&nbsp;<span dir="RTL"><a href="http://www.freedomhouse.org/template.cfm?page=442&amp;year=2008">اختصاص داد</a>.</span>&nbsp;در جریان اعتراض&zwnj;ها، دولت مصر چندین&zwnj;بار اقدام به قطع اینترنت، تلفن همراه و پیام کوتاه کرد.</div> <div dir="RTL">&nbsp;</div> <div dir="RTL">قوانین مصر در زمینه زنان و اقلیت&zwnj;های مذهبی به شدت نابرابر بوده است و منجر به برقراری اوضاع ناگواری در این کشور شده بود. ازجمله اینکه بنا به&nbsp;<a href="http://www.who.int/reproductivehealth/topics/fgm/prevalence/en/index.html">گزارش</a>&nbsp;سازمان بهداشت جهانی در سال ۲۰۰۸، حدود ۹۱ درصد زنان و دختران مصری ۱۵ تا ۴۹ ساله ختنه شده&zwnj;اند.</div> <div dir="RTL">&nbsp;</div> <div dir="RTL"><b>پ: اقتصاد</b></div> <div dir="RTL"><b>&nbsp;</b></div> <div dir="RTL">در دهه گذشته حکومت مصر تلاش بسیاری کرد تا پای سرمایه&zwnj;گذاران خارجی را به این کشور باز کند و تا حد زیادی نیز موفق بود. در سال ۲۰۱۱ میلادی، تولید ناخالص داخلی در حدود ۲۳۱ میلیارد دلار آمریکا (نرخ مبادله رسمی) و برابری قدرت خرید در حدود ۵۰۸ میلیارد دلار بوده است. وضعیت عمومی اقتصادی در مصر نسبت به کشورهای آفریقایی مناسب توصیف می&zwnj;شد، اما در مجموع ضعیف محسوب می&zwnj;شود. از طرفی اعتراض&zwnj;های خیابانی و توقف چرخه صنعت گردشگری در این کشور، میلیارد&zwnj;ها یورو به اقتصاد مصر ضرر زده است.</div> <div dir="RTL">&nbsp;</div> <div dir="RTL"><b>لیبی</b></div> <div dir="RTL">&nbsp;</div> <div dir="RTL">نوع حکومت: جمهوری</div> <div dir="RTL">آغاز جنبش: ۲۳ دی ۱۳۸۹- پیروزی جنبش: یک آبان ۱۳۹۰</div> <div dir="RTL">تعداد کشته&zwnj;شدگان از هر دو طرف (نظامی و غیر نظامی): ۲۵ تا ۳۰ هزار نفر&nbsp;(منبع: <a href="http://news.smh.com.au/breaking-news-world/residents-flee-gaddafi-hometown-20111003-1l49x.html">+</a> )</div> <div dir="RTL">تعداد مفقودشدگان: چهارهزار نفر&nbsp;(منبع: <a href="http://www.guardian.co.uk/world/feedarticle/9835879">+</a>)</div> <div dir="RTL">&nbsp;</div> <div dir="RTL"><b>الف: چهره&zwnj;های شاخص</b></div> <div dir="RTL"><b>&nbsp;</b></div> <div dir="RTL">معمر محمد ابومنیار، معروف به سرهنگ معمر محمد قذافی در خرداد ۱۳۲۱ به دنیا آمد، اما تا زمان پیوستن به نهضت افسران آزاد و تلاش برای براندازی نظام سلطنتی لیبی گمنام بود. او در شهریور ۱۳۴۸ و با یک کودتای بدون خونریزی، پادشاه لیبی را برکنار کرد و خود قدرت را در دست گرفت. او ابتدا جمهوری عربی لیبی تشکیل داد و سپس آن را &quot;جماهیریه عربی سوسیالیستی خلق عظیم لیبی&quot; نامگذاری کرد. سرهنگ یکی از بزرگ&zwnj;ترین دیکتاتورهای دنیای معاصر بود که درباره او شایعات و داستان&zwnj;های زیادی وجود داشت. لیبی به رهبری او در مظان اتهام شرکت در حوادث تروریستی و جنگ&zwnj;ها و منازعات بین&zwnj;المللی قرار داشت که تعدادی از آن&zwnj;ها به اثبات رسید و تحریم و جریمه را برای لیبی به دنبال داشت.</div> <div dir="RTL">&nbsp;</div> <div dir="RTL"><img align="left" alt="" src="http://www.radiozamaneh.com/sites/default/files/images/arab-spring-social-media_11.jpg" />در دی ماه ۱۳۸۹ گروهی از مخالفان با الهام از اعتراض&zwnj;های تونس و مصر بر ضد دولت قذافی در لیبی شورش کردند که خیلی زود اقبال عمومی پیدا کرد و مخالفان توانستند در شهر بنغازی، شورای انتقالی برپا کردند. شورش&zwnj;های خیابانی خیلی زود به جنگ شهری خونین نیروهای دولت و نیروهای مخالف تبدیل شد که پس از مدتی نیرهای ناتو نیز وارد آن شدند. سازمان ملل با هدف حمایت از غیر نظامیان، خواستار ایجاد منطقه پرواز ممنوع بر فراز لیبی شد و در ۲۵ شهریور ۱۳۹۰کرسی لیبی در سازمان ملل را به شورای انتقالی واگذار کرد.</div> <div dir="RTL">&nbsp;</div> <div dir="RTL">دارایی&zwnj;های قذافی و خانواده&zwnj;اش بسته شد و دادگاه جنایات جنگی حکم بازداشت او و پسرش سیف&zwnj;الاسلام را صادر کرد، اما قذافی عهد کرد که در برابر شورشیان و نیروهای خارجی مقاومت کند تا به گفته خودش در راه وطن شهید شود. در &zwnj;&zwnj;نهایت هم ۲۸ مهر ۱۳۹۰، سرهنگ درحالی که از ناحیه دو پا زخمی شده بود تسلیم نیروهای انقلابی شد و پس از چند ساعت درگذشت. شورای انتقالی می&zwnj;گوید او پس از دستگیری در تبادل آتش کشته شده اما روایتی هم هست که می&zwnj;گوید او توسط انقلابیون اعدام شده &zwnj;است. کمیسر عالی حقوق بشر سازمان ملل، دستور داده تا تحقیقات جامع در این زمینه انجام شود.</div> <div dir="RTL">&nbsp;</div> <div dir="RTL">فرزندان قذافی: رهبر لیبی یک فرزند از ازدواج اول و ۹ فرزند از ازدواج دومش داشت که نزدیک&zwnj;ترین حلقه قدرت به او بودند و با کمک آنان کشور را اداره می&zwnj;کرد. محمد پسر بزرگ، یکی از بزرگ&zwnj;ترین متمولان و صاحب کارخانجات بسیار بود. سیف&rlm; الاسلام معمر قذافی معروف&zwnj;ترین فرزند بود که اگرچه سمت رسمی نداشت، اما او را جانشین پدر می&zwnj;دانستند و در جریان جنگ داخلی هم نفر شماره یک رهبری نظامیان طرفدار دولت و سرکوب مخالفان بود. به خصوص مصاحبه&zwnj;های این دکتر اقتصاد و تکذیب موفقیت&zwnj;های مخالفان بسیار خبرساز شد.</div> <div dir="RTL">&nbsp;</div> <div dir="RTL">المعتصم&zwnj;بالله پسر پنجم معمر و مشاور امنیت ملی لیبی بود. او رهبری یک واحد نظامی-امنیتی را برعهده داشت و در جریان جنگ داخلی لیبی در شهر سرت کشته &zwnj;شد. خمیس پسر ششم هم فرماندهی نیروهای ویژه &quot;تیپ ۳۲&quot; معروف به تیپ خمیس را برعهده داشت که مهم&zwnj;ترین گروه نظامی حامی قذافی بود.</div> <div dir="RTL">&nbsp;</div> <div dir="RTL"><b>ب: حقوق بشر</b></div> <div dir="RTL"><b>&nbsp;</b></div> <div dir="RTL">در لیبی نه تنها آموزش زبان&zwnj;های خارجی ممنوع بود بلکه گفت&zwnj;وگو درباره سیاست با غیر لیبیایی&zwnj;ها سه سال زندان به دنبال داشت. بنابراین نباید خیلی انتظار وجود آمار&zwnj;ها و گزارش&zwnj;هایی روشن از وضعیت لیبی پیش از سقوط دیکتاتور را داشته باشیم. با این حال در سال&zwnj;های ۲۰۰۹ و ۲۰۱۱ میلادی در رتبه&zwnj;بندی آزادی مطبوعات، لیبی جایگاه آخر را در منطقه خاورمیانه و شمال آفریقا داشت.</div> <div dir="RTL">&nbsp;</div> <div dir="RTL">کمیته&zwnj;های انقلابی نظارت بسیار سختی بر منتقدان و مخالفان داخلی داشتند و گفته می&zwnj;شود که بین ۱۰ تا ۲۰ درصد مردم لیبی به عنوان خبرچین با این کمیته&zwnj;ها&nbsp;<span dir="RTL"><a href="http://www.meforum.org/878/libya-and-the-us-qadhafi-unrepentant">همکاری می&zwnj;کردند</a>. همچنین در جریان اعتراضات و جنگ داخلی در لیبی، دولت و نیروهای نظامی از هیچ اقدامی برای کشتار و سرکوب مخالفان فروگذار نکردند.</span></div> <div dir="RTL">&nbsp;</div> <div dir="RTL"><b>پ: اقتصاد</b><b><span dir="LTR">: </span></b></div> <div dir="RTL"><b>&nbsp;</b></div> <div dir="RTL">اقتصاد لیبی کاملاً وابسته به نفت است و در عمل تمام درآمد صادرات و حدود یک چهارم تولید ناخالص داخلی خود را از از نفت به دست می&zwnj;آورند. در دهه ۸۰ میلادی، درآمد سرشار نفت باعث شده بود، تولید ناخالص داخلی لیبی بسیار بالا باشد و این جمهوری در مقایسه با همسایگانش کشوری ثروتمند محسوب شود، اما فساد مالی، انحصار درآمدهای مالی در دست خاندان قذافی، سرمایه&zwnj;گذاری&zwnj;های کلان در زمینه تسلیحاتی و امنیتی و ولخرجی&zwnj;های مشهور سرهنگ وضعیت اقتصادی نامناسبی را برای شهروندان لیبی رقم زده بود. بنا براعلام شورای رهبری قدرت در لیبی پس از شکست قذافی، به دلیل &quot;بی&zwnj;توجهی مطلق مدنی&quot; او، حداقل ۱۰ سال برای بازسازی زیرساخت&zwnj;ها زمان لازم است.</div> <div dir="RTL">&nbsp;</div> <div dir="RTL">تولید ناخالص داخلی در سال ۲۰۱۰ در حدود ۷۱ میلیارد دلار آمریکا (نرخ مبادله رسمی) و برابری قدرت خرید در حدود ۹۱ میلیارد دلار بوده است.</div> <div dir="RTL">&nbsp;</div> <p>&nbsp;</p> https://archive.radiozamaneh.com/politics/2011/12/29/9441#comments بهار عربی بهروز صمدبیگی تونس خاورمیانه سال ۲۰۱۱ شمال آفریقا لیبی مصر گوی سیاست Thu, 29 Dec 2011 16:51:37 +0000 behnam 9441 at https://archive.radiozamaneh.com https://archive.radiozamaneh.com/environment/2011/12/29/9438 <div class="fb-social-like-widget"><fb:like href="https://archive.radiozamaneh.com/environment/2011/12/29/9438" send="false" layout="box_count" show_faces="false" width="500" action="like" font="arial" colorscheme="light"></fb:like></div><div class="field field-type-text field-field-nevisandeh"> <div class="field-items"> <div class="field-item odd"> بیژن روحانی </div> </div> </div> <div class="field field-type-filefield field-field-maghaleh-image"> <div class="field-items"> <div class="field-item odd"> <img class="imagefield imagefield-field_maghaleh_image" width="270" height="202" alt="" src="https://archive.radiozamaneh.com/sites/default/files/arctic.jpg?1325446322" /> </div> </div> </div> <p>بیژن روحانی - سال ۲۰۱۱ سال چندان خوبی برای محیط زیست کره زمین نبود. افزایش بی&zwnj;سابقه میزان گازهای گلخانه&zwnj;ای، زیاد شدن شمار بلاهای طبیعی در جهان، تداوم گرم شدن آب و هوای زمین و همچنین ادامه آب شدن یخ&zwnj;های قطبی همگی اخباری نگران&zwnj;کننده برای ساکنان این کره آبی رنگ به شمار می&zwnj;آیند.</p> <div>سرما و گرمای بی&zwnj;سابقه در قاره آمریکا، خشکسالی و موج گرما در اروپا و آفریقا و همچنین بروز بلاهای طبیعی مرتبط با آن مانند سیل و طوفان و خشکسالی&zwnj;های پیاپی ازجمله دیگر اتفاق&zwnj;های طبیعی در این سال بودند.</div> <div>&nbsp;</div> <div>&nbsp;</div> <div dir="RTL"><a target="_blank" href="http://www.zamahang.com/podcast/2010/20111229_Environment_Environment2011_Rouhani.mp3"><img align="right" alt="" src="http://radiozamaneh.com/sites/default/files/musicicon.jpg" /></a></div> <div dir="RTL">&nbsp;</div> <div dir="RTL">&nbsp;</div> <div dir="RTL">&nbsp;</div> <div dir="RTL">در سال ۲۰۱۱ جمعیت کره زمین به هفت میلیارد نفر رسید و پیش&zwnj;بینی شده است با آهنگ رشد فعلی تا سال ۲۰۵۰ احتمالاً این جمعیت حدود نه میلیاردنفر خواهد شد. این میزان افزایش جمعیت به نگرانی&zwnj;هایی در خصوص تامین غذا و دیگر منابع حیاتی دامن می&zwnj;زند و پرسش&zwnj;های فراوانی را در خصوص چگونگی حفاظت و استفاده از منابع طبیعی کره زمین بر&zwnj;می&zwnj;انگیزد.</div> <div dir="RTL">&nbsp;</div> <div dir="RTL">انفجار در نیروگاه اتمی فوکوشیما در ژاپن نیز دومین حادثه بزرگ اتمی پس از انفجار نیروگاه چرنوبیل در جهان بود که در سال ۲۰۱۱ و پس از وقوع یک سونامی ویرانگر رخ داد. حادثه فوکوشیما بحث&zwnj;های زیادی را در جهان در خصوص آینده و امنیت صنعت انرژی اتمی برانگیخت و باعث شد برخی کشورها خواهان تجدید نظر در سیاست&zwnj;های توسعه نیروگاه&zwnj;های اتمی خود شوند.</div> <div dir="RTL">&nbsp;</div> <div dir="RTL">علی&zwnj;رغم وجود بحران اقتصادی در بسیاری از کشورهای صنعتی جهان، میزان انتشار و تجمع گاز دی&zwnj;اکسید کربن همچنان روندی صعودی داشت. براساس اندازه&zwnj;گیری&zwnj;های به عمل آمده در سال ۲۰۱۱، میزان این گاز اکنون ۳۹ درصد بیشتر از میزانی است که در ابتدای دوران صنعتی شدن بشر بود. به گفته&zwnj;برخی دانشمندان این میزان در حال رسیدن به مرحله&zwnj;ای است که پس از آن دیگر نمی&zwnj;توان روند گرم شدن کره زمین را مهار کرد.</div> <div dir="RTL">&nbsp;</div> <div dir="RTL">در سپتامبر سال ۲۰۱۱، دانشگاه برمن در آلمان بر اساس اطلاعات جمع&zwnj;آوری شده از حسگرهای ژاپنی و ماهواره&zwnj;های آمریکایی اعلام کرد که میزان یخ&zwnj;های قطب شمال به کمترین حد خود در دهه&zwnj;های اخیر رسیده و سرعت آب شدن آن در چهل&zwnj;سال گذشته بی&zwnj;سابقه بوده است. یخ&zwnj;های قطبی با بازتاباندن نور خورشید و خنک نگاه داشتن قطب شمال، نقش مهمی در تنظیم آب و هوای کره زمین بر&zwnj;عهده دارند.</div> <div dir="RTL">&nbsp;</div> <div dir="RTL">سرعت بالای آب شدن یخ&zwnj;های قطبی به اعتقاد بسیاری از اقلیم&zwnj;شناسان، نشانه&zwnj;دیگری از تغییرات جدی و خطرناک آب و هوای کره زمین است که می&zwnj;تواند نتایج زیان&zwnj;باری برای گونه&zwnj;های مختلف حیاتی، ازجمله انسان به بار بیاورد. این احتمال وجود دارد که با روند فعلی، ظرف سی&zwnj;سال آینده دیگر هیچ یخی در قطب شمال برجای نماند.</div> <div dir="RTL">&nbsp;</div> <div dir="RTL"><img align="left" alt="" src="http://www.radiozamaneh.com/sites/default/files/images/thailand_flood.jpg" />سال ۲۰۱۱ توسط برخی اقلیم&zwnj;شناسان به عنوان &quot;سال تورنادو&quot; نامگذاری شد. تنها در فاصله ماه&zwnj;های ژانویه تا ژوئن، ۴۳ طوفان بزرگ و تورنادو و بیش از هزار و ۶۰۰ توفان کوچک&zwnj;تر در مناطق مرکزی، جنوبی و شرقی آمریکا رخ دادند. همچنین کل قاره آمریکا سال کم نظیری را از نظر میزان سیل و گرمای شدید تجربه کرد و از نظر اقتصادی رقمی معادل پنجاه میلیارد دلار بابت بلاهای طبیعی به این قاره خسارت وارد شد.</div> <div dir="RTL">در حالی که برخی مناطق جهان در این سال شاهد بارش بیش از حد و جاری شدن سیل&zwnj;های ویرانگر بودند، برخی مناطق دیگر به دلیل کمبود بارش و خشکسالی دچار مشکلات فراوانی شدند. سیل در استرالیا مناطقی را به وسعت کشورهای آلمان و فرانسه تحت تاثیر قرار داد و خسارت&zwnj;های زیادی برجای گذاشت.</div> <div dir="RTL">&nbsp;</div> <div dir="RTL">سیل در فیلیپین نیز ۳۰۰ هزار نفر را بی خانمان کرد و سیل تایلند در ۵۰ سال گذشته بی&zwnj;سابقه بود، اما از سوی دیگر خشکسالی و قطحی در شاخ آفریقا به&zwnj;خصوص در سومالی، بر زندگی میلیون&zwnj;ها نفر انسان تاثیر گذاشت و جان هزاران نفر را گرفت صدها هزارنفر دیگر را آواره کرد. چنین درجه&zwnj;ای ازخشکسالی و بحران انسانی وابسته به آن در ۶۰ سال گذشته در شاخ آفریقا بی&zwnj;سابقه بوده است.</div> <div dir="RTL">&nbsp;</div> <div dir="RTL">نشست جهانی تغییرات و آب و هوایی که امسال در شهر دوربان آفریقای جنوبی برگزار شد، گرچه در پایان توانست به یک توافق&zwnj;نامه دست پیدا کند، اما بسیاری آن را ناکافی قلمداد کرده&zwnj;اند. نمایندگان ۱۹۴ کشور جهان در این نشست به این نتیجه رسیدند که پیمانی جدید را برای جایگزین کردن با پیمان کیوتو تهیه و تنظیم کنند تا مانع از افزایش بی&zwnj;رویه انتشار گازهای گلخانه&zwnj;ای شود. همچنین تاسیس یک &quot;صندوق سبز&quot; که بتواند به کشورهای در حال توسعه برای مقابله با آسیب&zwnj;های تغییرات آب و هوایی کمک کند، مورد تصویب قرار گرفت.</div> <div dir="RTL">&nbsp;</div> <blockquote><div dir="RTL">سرعت بالای آب شدن یخ&zwnj;های قطبی به اعتقاد بسیاری از اقلیم&zwnj;شناسان، نشانه&zwnj;دیگری از تغییرات جدی و خطرناک آب و هوای کره زمین است که می&zwnj;تواند نتایج زیان&zwnj;باری برای گونه&zwnj;های مختلف حیاتی، ازجمله انسان به بار بیاورد. این احتمال وجود دارد که با روند فعلی، ظرف سی&zwnj;سال آینده دیگر هیچ یخی در قطب شمال برجای نماند.</div> <div dir="RTL">&nbsp;</div> </blockquote> <div dir="RTL">در این میان اما چند خبر امیدوارکننده نیز وجود داشته است. به گفته برنامه زیست محیطی ملل متحد، اکنون سرمایه گذاری در انرژی&zwnj;های تجدید شونده ۳۲ درصد رشد نشان می&zwnj;دهد و به رکورد ۲۱۱ میلیارد دلار از سال ۲۰۰۴ تاکنون رسیده است. برای نخستین&zwnj;بار این سرمایه&zwnj;گذاری&zwnj;ها در کشورهایی که به سرعت در حال رشد اقتصادی هستند، بیشتر از کشورهای توسعه یافته و ثروتمند بوده است. گرچه این میزان سرمایه&zwnj;گذاری هنوز برای جایگزین کردن انرژی&zwnj;های تجدیدشونده با سوخت&zwnj;های فسیلی کافی نیست، اما روند فعلی نشان می&zwnj;دهد که میزان این سرمایه&zwnj;گذاری تا هشت&zwnj;سال دیگر دو برابر می&zwnj;شود.</div> <div dir="RTL">&nbsp;</div> <div dir="RTL">همچنین حافظان محیط زیست که برای نجات جنگل&zwnj;های جهان تلاش می&zwnj;کنند، اعلام کرده&zwnj;اند که اطلاعات ماهواره&zwnj;ای ارسال شده از برزیل نشان می&zwnj;دهد میزان از بین رفتن جنگل&zwnj;های آمازون به کمترین میزان خود در ۲۳ سال گذشته رسیده است. با این حال در ماه دسامبر قانونی در برزیل به تصویب رسید که در صورت عملی شدن به مزرعه&zwnj;داران و کشاورزان اجازه قطع درختان بیشتری را در حاشیه رودخانه&zwnj;&zwnj;ها و بالای تپه&zwnj;&zwnj;ها خواهد داد.</div> <div dir="RTL">&nbsp;</div> <div dir="RTL">همچنین در حالی که بسیاری از گونه&zwnj;های حیات وحش، ازجمله ماهی&zwnj;ها، با خطر نابودی و انقراض تهدید می&zwnj;شوند، وضعیت برخی از آن&zwnj;ها در سال ۲۰۱۱ با بهبود نسبی روبه&zwnj;رو بوده است. وسعت زیستگاه&zwnj;های ببر در کشورهای کامبوج، هند، اندونزی، برمه، لائوس و نپال به&zwnj;طور چشمگیری افزایش یافته است و اکنون جمعیت ببرها در هند که یکی از بزرگ&zwnj;ترین زیستگاه&zwnj;های این جانور کمیاب است به هزار و هفتصد قلاده افزایش پیدا کرده است. با این حال تنها چیزی در حدود ۱۸ تا ۲۲ببر سیبری در جهان، آن هم در مناطقی در شمال شرقی چین باقی مانده است. جمعیت گوریل&zwnj;ها نیز که یک گونه&zwnj; به شدت در معرض خطر است افزایش چشمگیری داشته و اکنون در کوه&zwnj;های میان رواندا، کنگو و اوگاندا حدود ۴۸۰ گوریل شمارش شده است.</div> <div dir="RTL">&nbsp;</div> <div dir="RTL">&nbsp;</div> <div>&nbsp;</div> <p>&nbsp;</p> https://archive.radiozamaneh.com/environment/2011/12/29/9438#comments بیژن روحانی سال ۲۰۱۱ محیط زیست کره زمین Thu, 29 Dec 2011 14:26:49 +0000 behnam 9438 at https://archive.radiozamaneh.com