یزد

مدیریت آب در زاینده رود، یک دشواری تاریخی

arezoo — Fri, 08 Mar 2013 06:54:48 +0000

بیژن روحانی

بیژن روحانی - اختلاف بر سر آب زاینده رود بالا گرفته است. با آن که کمتر کسی می‌توانست تصور کند که اعتراض کشاورزان اصفهانی در اسفندماه ۱۳۹۱ منجر به تخریب تاسیسات آب‌رسانی به یزد شود و سپس به خشونت‌های بیشتر بینجامد، اما از مدت‌ها پیش بسیاری نسبت به بحران مدیریت آب در ایران هشدار داده بودند.

بحرانی که هر روز خود را به شکل‌های گوناگون نشان می‌دهد. روزی باعث خشک شدن دریاچه ارومیه می‌شود، و روزی دیگر تالاب‌هایی در استان فارس یا سیستان و بلوچستان را تهدید می‌کند. طرح‌‌هایی مانند انتقال آب از دریای خزر به استان‌های کم آب را هم بسیاری از کارشناسان محیط زیست غیرعملی و آسیب‌رسان به محیط زیست و منابع آبی توصیف کرده‌اند. با این‌حال هستند کسانی که همچنان معتقدند بحران آب تنها یک علت دارد که همان خشکسالی است.

کم‌آبی در زاینده رود بحرانی می‌شود

رودخانه‌ای خروشان که با سرچشمه گرفتن از کوه‌های بختیاری برای سده‌ها اصفهان و دشت‌های آن را آبیاری می‌کرد، اکنون چند سالی است که در اکثر روزهای سال به یک گذرگاه خشک و خاکی تبدیل شده است.

سابقه نظام تقسیم آب زاینده رود به زمان ساسانی یا حتا پیش‌تر از آن می‌رسد. از آن زمان به بعد بارها «نظم و نسق»‌ها یا نظام تقسیم آب برای زاینده رود تدوین شده که آخرین مورد تاریخی آن به نام طومار شیخ بهایی مشهور است. بر اساس این طومار آب زاینده رود به ۳۳ سهم کلی و ۲۷۵ سهام جزیی بین هفت واحد آب‌خور تقسیم می‌شود که در فاصله هفتاد کیلومتری اصفهان تا ۱۲۰ کیلومتری شرق این شهر قرار دارند.

پل‌های تاریخی اصفهان که زمانی برای عبور از زاینده‌رود ساخته شده‌بودند اکنون بر بستری خشک و ترک خورده ایستاده‌اند. فراتر از این، کشاورزان اصفهانی نیز ضررهای هنگفتی متحمل شده و بخش مهمی از درآمد خود را از دست داده‌اند. ریشه اعتراضات این کشاورزان را باید در مسائل عمیقی دید که به طور مستقیم حیات اقتصادی و اجتماعی آن‌ها را نشانه گرفته است. در سال‌های گذشته نیز شکایت‌هایی به قوه قضاییه در خصوص برداشت بی‌رویه از منابع آبی زاینده رود ارسال شده بود، اما آن شکایت‌ها به جایی نرسید. به عنوان مثال شهرداری اصفهان ابتدا در سال ۱۳۸۸ و پس از آن جمعی از استادان دانشگاه از این امر به دادگاه شکایت بردند. پس از آن نیز شکایت دیگری از سوی جمعی از کشاورزان اصفهان و به وکالت محمد‌علی دادخواه تقدیم دادگاه شد. محور این شکایت‌‌ها بر برداشت غیر مجاز آب و حفر غیرقانونی چاه در بالادست زاینده رود استوار بود.

ماجرای خشک شدن زاینده رود پرده‌ای دیگر را از بحران مدیریت منابع آبی در ایران نشان داد. در حالی که در استان اصفهان، بسیاری از مسئولان استان و کشاورزان بر این اعتقاد هستند که دلیل کم‌آبی‌های فراوان، انتقال آب از اصفهان به مناطق دیگر از جمله به یزد و برداشت‌های غیرقانونی است، اما یزدی‌ها انگشت اتهام را به سوی مدیریت نادرست آب در خود اصفهان دراز می‌کنند.

تقسیم آب زاینده رود، یک طرح کهن

در طرحی به نام بهشت آباد، قرار است باز هم آب از استان چهار محل و بختیاری به اصفهان انتقال پیدا کند. طرح بهشت‌آباد که مخالفان زیادی داشت در نهایت به تصویب مجلس ایران رسید. مخالفان که از یک سو کارشناسان محیط زیست و از سوی دیگر کشاورزان چهارمحال و بختیاری و خوزستان هستند معتقدند این طرح باعث تولید مشکلاتی جدید در استان‌های همجوار که منشاء و سرچشمه این آب‌ها هستند می‌شود.

زاینده رود، رودخانه‌ای آب شیرین و دائمی است که در منطقه خشکی مانند اصفهان که دارای اقلیمی ناپایداراست جاریست. به همین دلیل در طی سده‌ها، همواره مساله مدیریت و تقسیم آب زاینده رود مساله‌ای مهم بوده است و طی تاریخ تلاش‌های متفاوتی برای بهر‌ه‌مند ساختن کشاورزان از آب این رودخانه صورت گرفته.

طبق برخی اسناد تاریخی سابقه نظام تقسیم آب زاینده رود به زمان ساسانی یا حتا پیش‌تر از آن می‌رسد. از آن زمان به بعد بارها «نظم و نسق»‌ها یا نظام تقسیم آب برای زاینده رود تدوین شده که آخرین مورد تاریخی آن به نام طومار شیخ بهایی مشهور است. بر اساس این طومار آب زاینده رود به ۳۳ سهم کلی و ۲۷۵ سهام جزیی بین هفت واحد آب‌خور تقسیم می‌شود که در فاصله هفتاد کیلومتری اصفهان تا ۱۲۰ کیلومتری شرق این شهر قرار دارند. این تقسیم بندی از اواسط بهار تا آخر آبان ماه و به مدت ۱۶۰ روز اجرا می‌شود و پس از آن در ماه‌های سرد سال که نیاز به آبیاری وجود ندارد، رودخانه آزاد است و هرکس می‌تواند به میزان نیاز از آن برداشت کند. با آن‌که این طومار به طور عمومی به شیخ بهایی نسبت داده می‌شود، اما برخی محققان از جمله سید حسن حسینی ابری معتقدند این طومار و این نظام تقسیم آب در حقیقت تکامل یافته یک نظام بسیار کهن تقسیم آب در جغرافیای اصفهان است که سابقه آن به حدود دو هزار سال می‌رسد.

افزودن بر آب زاینده رود

در سده حاضر طرح‌هایی برای افزایش آب زاینده رود به اجرا درآمده است. از آن‌جا که یکی از منابع اصلی آب زاینده رود، کوهرنگ است، از زمان صفوی نقشه‌ای برای به هم پیوستن سرچشمه کوهرنگ به سرچشمه زاینده در دست بود، طرحی که البته نه در زمان شاه طهماسب و نه در زمان شاه عباس عملی نشد. اما سرانجام در سال ۱۳۳۲، تونل شماره یک کوهرنگ برای پیوستن این دو سرچشمه به یکدیگر افتتاح شد. تونل شماره دو نیز در سال ۱۳۶۴ به بهره‌برداری رسید. اما کار احداث تونل شماره سه با گذشت چندین سال هنوز به پایان نرسیده است.

در طرح دیگری به نام بهشت آباد، قرار است باز هم آب از استان چهار محل و بختیاری به اصفهان انتقال پیدا کند. طرح بهشت‌آباد که مخالفان زیادی داشت در نهایت به تصویب مجلس ایران رسید. مخالفان که از یک سو کارشناسان محیط زیست و از سوی دیگر کشاورزان چهارمحال و بختیاری و خوزستان هستند معتقدند این طرح باعث تولید مشکلاتی جدید در استان‌های همجوار که منشاء و سرچشمه این آب‌ها هستند می‌شود.

ریشه مشکلات در کجاست؟

گرچه اکنون جدال بر سر انتقال آب از زاینده رود به یزد بالا گرفته است، و این انتقال آب نیز بی‌تردید در کاهش آب در اصفهان نقش مهمی داشته، اما نمی‌توان از عوامل دیگر غفلت کرد و آن‌ها را در شمار نیاورد. یکی از بزرگ‌ترین مشکلات مدیریت آب در ایران، مدیریت نکردن چگونگی مصرف آن و فشار وارد آوردن بر منابع آبی است. به عنوان مثال بسیاری از صنایعی که به آب فراوان نیاز دارند در مناطقی مستقر می‌شوند که مانند اصفهان مناطق خشک و کم آبی هستند. احداث کارخانه ذوب آهن، فولاد و سپس صنایع پتروشیمی، گرچه به رونق اقتصادی در این استان منجر شده است اما حجم عظیمی از آب را برای تولیدات خود می‌بلعد. این صنایع باید در حقیقت در کنار دریا و یا منابع بزرگ آبی احداث شوند. در سال‌های گذشته نیز به طور روز افزون بر تعداد صنایعی که به آب فراوان نیاز دارند در شهرهای مختلف استان اصفهان افزوده شده است.

اما مشکل دیگر نیز به کشاورزی باز می‌گردد. میزان کشاورزی در استان اصفهان بسیار افزایش یافته است اما بخش زیادی از این کشاورزی مختص محصولاتی است که به آب بسیار زیاد نیاز دارند. کاشت گسترده برنج و ذرت علوفه‌ای و همچنین برداشت آب از رودخانه و انتقال آن به دامنه‌ها برای کاشت و آبیاری درختان در پارک‌ها نیز فشار زیادی بر منابع آبی وارد کرده است. حفر چاه در اطراف رودخانه و به خصوص در بالادست نیز سبب نرسیدن آب به مناطق پایین دست رودخانه شده است. در سال ۱۳۸۴ با تصویب قانونی در مورد استقلال مدیریت آب در استان‌ها، در عمل استان‌ها در چارچوب خطوط و تقسیمات استانی به مدیریت آب پرداختند و از توجه به یک‌پارچگی و به هم پیوستگی این موضوع غفلت کردند.

به طور خلاصه می‌توان گفت که یکی از مهمترین و اصلی‌ترین دلایل کمبود آب در استان اصفهان و مناطق مرکزی ایران برداشت آب بیش از ظرفیت موجود و نبودن یک نگرش کلی برای مدیریت منابع آبی فراتر از مقاصد استانی است.

ایران که به لحاظ جغرافیایی در منطقه‌ای خشک و کم آب واقع شده است، برای عبور از بحران‌هایی این چنین که می‌تواند به معضلات عمیق اجتماعی نیز منجر شود نیازمند بازنگری در سیاست‌های زیست محیطی و همچنین نحوه استفاده از منابع کمیاب آبی است.

در همین زمینه:

جشن فرخنده زاینده رود

٣٠٠ تبعه افغان در ايران بازداشت شدند

Mon, 02 Jul 2012 14:37:40 +0000

بيش از ٣٠٠ تبعه افغان که گفته می‌شود اقامت آن‌ها غيرمجاز بوده در شهرستان جيرفت بازداشت شدند.

خبرگزاری دانشجويان ايران (ايسنا) امروز، دوشنبه ۱۲ تيرماه گزارش داد، عباس ابراهيمی، سرپرست فرماندهی نيروی انتظامی شهرستان جيرفت گفته است: "در راستای ادامه طرح رزمايش عاشورا و اجرای طرح ارتقای امنيت اجتماعی با هماهنگی مقامات قضايی و ورود نيروهای پليس اطلاعات و امنيت، مکان‌های سکونت افغان‌ها شناسايی و طی ٢٤ ساعت گذشته در يک اقدام غافلگيرانه بيش از ٣٠٠ نفر از اتباع افغانی غيرمجاز در شهرستان جيرفت دستگير شدند."

وی از دستگيری اعضای "چند باند سرقت متشکل از اتباع افغان" در طول يک ماه گذشته و نيز از شناسايی و جمع‌آوری کارگاه‌های خدماتی و توليدی و واحدهای صنفی سطح شهر جيرفت دارای کارگر افغان غيرمجاز خبر داد.

ابراهيمی ضمن هشدار نسبت به "به‌کارگيری اتباع‌ بيگانه غيرمجاز در کارگاه‌ها و واحدهای صنفی" گفت: "با توجه به اشتغال افاغنه غيرمجاز در سطح شهرستان جيرفت برای جمع‌آوری آن‌ها نيازمند همکاری مردم هستيم زيرا آن‌ها با برنامه‌ريزی و تشکيل گروه‌ اقدام به سرقت در شهرک‌های تاز‌ه‌ تأسيس و مکان‌های دارای ضعف امنيتی می‌کنند‌."

عباس ابراهيمی، سرپرست فرماندهی نيروی انتظامی شهرستان جيرفت نسبت به "به‌کارگيری اتباع‌ بيگانه غيرمجاز در کارگاه‌ها و واحدهای صنفی" هشدار داد

پيش از اين در فروردين‌ماه سال جاری، محمد تهوری، مشاور وزير و مديرکل امور اتباع و مهاجران خارجی وزارت کشور ايران از آغاز "طرح صدور گذرنامه و برگه تعيين تکليف برای اتباع افغانی" خبر داده و گفته بود: "مجردان افغان تا خردادماه سال جاری فرصت دارند تا تکليف وضعيت خود را روشن کنند. پس از پايان تاريخ‌های اعلام شده، دارندگان برگه‌های تعيين تکليف بايد کشور را ترک کنند، در غير اين‌صورت، بر پايه قانون دستگير و از کشور اخراج می‌شوند."

به گزارش تارنمای همشهری آنلاين، وی گفته بود: "از زمان آغاز طرح ساماندهی اتباع خارجی تا‌کنون ١٨٠ هزار تبعه افغانی مجرد کشور را ترک کرده‌اند."

۱۶ خردادماه سال جاری ، سازمان عدالت برای ايران گزارش جامعی از نقض حقوق افغان‌ها در ايران را به احمد شهيد، گزارشگر ويژه سازمان ملل درباره وضعيت حقوق بشر در ايران تسليم کرد.

در اين گزارش نوشته شده بود: "در حالی که شرايط سياسی و امنيتی افغانستان برای زندگی عادی نامساعد است، دولت ايران اعلام کرده است مردان مجرد افغان مقيم استان‌های تهران، خراسان رضوی و اصفهان تا آخر ماه جاری (خرداد) از اين کشور اخراج خواهند شد."

دولت ايران، پس از سال ۲۰۰۱ با اجرای طرح سرشماری و روشن شدن دقيق شمار افغان‌ها و صدور کارت‌هايی موسوم به "طلايی"، سعی در نظارت و کنترل زندگی آن‌ها داشته است.

بسياری از اين مهاجران، به دليل نداشتن کارت اقامت قانونی، از حق کار و استخدام‌های قانونی در ايران محروم‌ هستند.

هم‌اکنون، طرح تشديد برخورد با اتباع بيگانه غيرمجاز در بسياری از استان‌های ايران به‌ويژه استان‌های مرزی اجرا می‌شود.

ارديبهشت ماه سال جاری، خبرگزاری فارس به نقل از تقی شفيعی مديرکل امور اتباع بيگانه استانداری مازندران گزارش داد " مازندران به عنوان استانی ممنوع، از ١٠ تيرماه سال جاری مجاز به پذيرش اتباع غيرقانونی افغانی نخواهد بود."

برخوردهای خشونت‌آمیز با مهاجران افغان در ایران

Mon, 02 Jul 2012 09:59:36 +0000

در گفت‌وگو با فرزین وحدت، جامعه‌شناس

پانته‌آ بهرامی

پانته‌آ بهرامی - شدت برخوردهای خشونت‌آمیز با مهاجران افغان در ایران طی چند سال اخیر روندی روبه افزایش داشته است.

هفته گذشته، جسد یک زن جوان ۱۸ ساله ایرانی که به گفته محمد دهقانی، سخنگوی سفارت ایران در کابل، توسط دو مهاجر افغان‌ مورد تجاوز قرار گرفته بود، در چاهی در اطراف شهر یزد کشف می‌شود.

انتشار خبر یادشده، سرآغاز یک انتقام‌گیری گسترده می‌شود: شماری از شهروندان ایرانی در شهر یزد، به محل سکونت افغان‌ها، در محله «کشتارگاه» این شهر حمله می‌کنند، با شماری از مهاجران افغان منطقه درگیر می‌شوند و خانه‌های آنها را آتش می‌زنند. این در حالی است که دولت ایران بر اساس تعهدات بین‌المللی، مسئول حفظ جان و مال افغان‌های مقیم این کشور است.

مهاجران افغان به‌ویژه در سه دهه اخیر با مشکلات عدیده‌ای در حکومت اسلامی روبه‌رو بوده‌اند، تا آنجا که در حال حاضر برای سکونت در ۲۰ استان ایران با ممنوعیت روبه‌رو هستند. به همین بهانه فرزین وحدت، جامعه‌شناس، پیشینه تاریخی برخورد ایرانیان با خارجی‌تباران را در گفت‌وگو با زمانه ترسیم کرده است.

فرزین وحدت: قبل از انقلاب نسبت به خارجی‌های اروپایی یا آمریکایی نوعی حس تحسین، ستایش و حتی حقارت وجود داشت که به نظر من موجب احساس پیچیده‌ای می‌شد که با شروع انقلاب و انقلابی شدن توده‌های مردم بیشتر خودش را نشان داد.

اروپایی‌ستیزی، آمریکایی‌ستیزی و غرب‌ستیزی خیلی زیاد و چندسال بعد از انقلاب هم خیلی شدیدتر شد. احساسات آدم‌ها به‌خصوص در جوامع و حتی در فرد، پدیده‌ای یکدست و یکپارچه و در یک خط مستقیم نیست. این نوع احساسات خیلی پیچیده و لایه لایه هستند و من فکر می‌کنم حس ستایش و حقارت هر دو توامان نسبت به خارجی‌ها و به طور مشخص نسبت به غربی‌ها وجود داشت و قبل از انقلاب بیشتر حس ستایش خود را بروز می‌داد و بعد از انقلاب‌ همان احساس توامان حقارت و ستایش، البته بیشتر در وجه حقارت خودش را بروز داد.

وقتی این حس در انسان به وجود می‌آید، به نظر من بیشتر با خارجی‌ستیزی خودش را نشان می‌دهد و فکر می‌کنم در ده‌سال بعد از انقلاب، این حس غرب‌ستیزی که دولت هم به آن کمک می‌کرد، خیلی قوی شده بود.

در ۱۵ـ ۱۰ سال اخیر دوباره در این زمینه یک‌مقدار تغییر پیدا شده است. به نظر من حس حقارت نسبت به اروپایی‌ها شاید مقداری تخفیف پیدا کرده است، به خاطر اینکه ایران به‌هرحال غرب را به چالش کشید و حداقل در نظر برخی ایرانی‌ها این چالش به نسبت موفق بوده است. یعنی اگر شما مثلاً به قضایای قرن بیستم ایران نگاه کنید، ایرانی‌ها در مقابل غربی‌ها همیشه توسری‌خور بودند و چنین حسی داشتند، ولی بعد از انقلاب همین گرفتن گروگان‌ها یک حس غرور را در ایرانی‌ها به‌وجود می‌آورد و این حس حقارت به نظر من نسبت به غربی‌ها کمتر شده و حس ستایش بیشتر شده است. به خاطر اینکه هر وقت دولتی بیآید و تبلیغات منفی در پیوند با غربی‌ها صورت دهد و خود هم مورد علاقه مردم نباشد، به صورت خیلی منطقی این حس در مردم به‌وجود می‌آید که آن خارجی می‌تواند خیلی هم خوب و مورد ستایش باشد.

همین حس در مورد شوروی به‌وجود آمده بود. قبل از اینکه حکومت شوروی فروپاشی کند و هر کاری در آمریکا و اروپا انجام می‌شد، مردمی که در شوروی زندگی می‌کردند، با چشم ستایش به آن‌ها نگاه می‌کردند. من فکر می‌کنم تا مقداری این حس در ایرانی‌ها الان به‌وجود آمده است. البته این‌ها هیچ وقت یکسو نیست و هر دو وجود دارند، ولی کفه ترازو به نظر من به طرف حس ستایش بیشتر کشیده شده است. البته آن طرف قضیه هم تا حدی وجود دارد.

نفی دیگری و نقش رسانه‌ها

هویت‌یابی با سرکوب قومیت‌ها موضوع جدیدی نیست. در جنگ جهانی دوم نازی‌ها خود را با سرکوب یهودی‌ها تعریف می‌کردند. این پدیده به نقصان تعریف از خود در روان‌شناسی اجتماعی برمی‌گردد.

دولت در ایران از اقبال عمومی و مشروعیت خیلی کمی برخوردار است و از این حس ناسیونالیسم ایرانی که در بین مردم خیلی شدید شده و بالا رفته است، استفاده و سوءاستفاده برای خرید مشروعیت ازدست رفته نظام، رژیم و دولت کنونی می‌کند.

دکتر فرزین وحدت بر این باور است که تعریف هویت در پیوند با غیر خودی‌ها در ایران امروز به افغانی‌ها چرخش پیدا کرده است و می‌افزاید: «ملت‌هایی که در حال مدرن شدن هستند و می‌خواهند شخصیتی از خودشان به صورت جمعی دربیاورند، اصولاً یک دیگری یا یک غیر را لازم دارند. برای به‌وجود آمدن خود، خودی، شخصیت ملی و هویت ملی مدرن همیشه یک دیگری در مقابل خود قرار می‌گیرد، یک غیر در مقابل خود قرار می‌گیرد و این پدیده را ما در تمام جوامعی که از مراحل مدرن شدن گذشته‌اند، متأسفانه شاهدیم. بد‌ترین مثال آن آلمان نازی است که تمام دیگران را به دیگری تبدیل می‌کند، به موجودی که باید به آن دشمنی ورزید و خود را ساخت.

این پدیده‌ای است به نسبت شناخته شده در جامعه‌شناسی، ولی متأسفانه در ایران هم همین حالت وجود دارد. پیچی که این قضیه می‌تواند پیدا کند این است که مثلاً در اوایل انقلاب این دیگری غرب بود و یک‌نوع مقابله و ستیز با این غرب توانمند وجود داشت. این خود انقلابی که ایرانی‌ها می‌خواستند به‌وجود بیاورند، در مقابله با غرب توانمند و زورگو بود. در اینجا یک خود خارجی، یک دیگری خارجی برای خودسازی به وجود می‌آورد، ولی گاهی نیز دیگری داخلی و درون‌مرزی به‌وجود می‌آورند. نمونه بارز آن مسئله فاشیسم در اروپا است که دیگری برون‌مرزی را مثلاً در یهودی‌ها، کولی‌ها یا کسان دیگری که مورد تجاوز نازی‌ها قرار گرفتند، تعریف می‌کنند. از این دیگری داخلی همیشه در این فرایند برای ساختن خود سوء استفاده شده است که متأسفانه در ایران نیز شاهد آن هستیم.

نقش این دیگری داخلی را اکنون افغان‌ها برعهده گرفته‌اند. البته مثلاً در تمام طول انقلاب ایران این نقش به بهایی‌ها محول شده بود و از آنها سوءاستفاده می‌شد. حال مثل اینکه افغان‌ها هم به این فهرست اضافه شده‌اند که متأسفانه شمارشان خیلی بیشتر از بهایی‌ها در ایران است. ولی این غیرسازی و از غیر دیگری برای خودسازی استفاده کردن یا سوءاستفاده کردن، متأسفانه در ایران اتفاق می‌افتد. دلیل روان‌شناسی و اجتماعی‌اش این است که به‌هرحال خود و هویت خود همیشه در مقابل با دیگری تعریف می‌شود.

به‌عنوان ایده‌آل می‌شود تصور کرد ملتی که هویت خودش را می‌سازد، به این مرحله و به این نقصانی که شما می‌گویید واقف شود و این خیلی مهم است که رسانه‌ها این مسائل را به گوش مردم برسانند و آگاه‌شان کنند و موضوع را به چالش بکشند. به نظر می‌رسد این پدیده، پدیده‌ای خیلی اساسی است و در دنیای مدرن اتفاق افتاده است و می‌افتد. البته الان چون این رسانه‌ها وجود دارند و نقش رسانه‌ها در به چالش کشیدن این پدیده و آگاه کردن مردم مهم است، می‌تواند خود به خود اتفاق نیفتد. این پدیده که مشکلات را به تقصیر افغانی‌ها یا تقصیر یهودی‌ها و یا تقصیر تمام دیگری‌هایی که در دنیا وجود دارند بیاندازند، همیشه وجود داشته و از آن سوءاستفاده شده است.

الان می‌توانیم امیدوار باشیم که به علت آگاهی‌رسانی این موضوع در ایران به آن صورت حاد که در جاهای دیگر اتفاق می‌افتد اتفاق نیفتد. یک بعد دیگر قضیه هم هست که دولت‌ها و ازجمله دولت کنونی ایران، از این مسائل بیشتر برای مقاصد خودش سوءاستفاده می‌کند. برای اینکه دولت در ایران از اقبال عمومی و مشروعیت خیلی کمی برخوردار است و از این حس ناسیونالیسم ایرانی که در بین مردم خیلی شدید شده و بالا رفته است، استفاده و سوءاستفاده برای خرید مشروعیت ازدست رفته نظام، رژیم و دولت کنونی می‌کند. برای خرید مشروعیت از دست رفته نیز افراد و گروه‌های دیگری را همیشه قربانی این مقاصد و مطامع می‌کند. این هم یک بُعد دیگر سیاسی آن است. آن وجه اولی که صحبت کردیم، آن وجه جهانی و عمیق این مسئله است، ولی تنها وجه آن نیست و وجوه سیاسی و دیگری هم دارد.

نقش دولت‌ها

دولت‌ها نیز در تائید و تاکید بر هویت‌یابی و فرهنگ ضعیف‌ستیزی نقش مهمی بازی می‌کنند. به‌ویژه در غرب معضل بیکاری را به گردن خارجی‌ها انداختن و از آن به‌عنوان وسیله‌ای برای کسب آرای بیشتر در کمپین‌های انتخاباتی استفاده کردن به پدیده‌ای آشنا از سوی احزاب دست راستی در بسیاری از کشورهای غربی مثل آمریکا، آلمان، فرانسه، هلند، نروژ و دیگران تبدیل شده است.

ملت‌هایی که در حال مدرن شدن هستند و می‌خواهند شخصیتی از خودشان به صورت جمعی دربیاورند، اصولاً یک دیگری یا یک غیر را لازم دارند. برای به‌وجود آمدن خود، خودی، شخصیت ملی و هویت ملی مدرن همیشه یک دیگری در مقابل خود قرار می‌گیرد، یک غیر در مقابل خود قرار می‌گیرد و متاسفانه این پدیده را ما در تمام جوامعی که از مراحل مدرن شدن گذشته‌اند، شاهدیم.

اکنون شاهد آن هستیم که در ایران نیز بخشی از موضوع بیکاری به گردن مهاجران افغان انداخته می‌شود و استانداری مازندران در عمل بهانه ترک مهاجران افغان را به کمبود اشتغال در این استان نسبت می‌دهند. در ایران نزدیک به نهصدهزار افغان به صورت قانونی زندگی می‌کنند که معمولاً زیر استانداردهای قانون کار حقوق می‌گیرند و کارهای سخت انجام می‌دهند.

فرزین وحدت می‌گوید: «دولت‌ها برای اینکه مشروعیت خودشان را از دست داده‌اند و وضع اقتصادی خراب است، تقصیر‌ها را به گردن افرادی می‌اندازند که با نازل‌ترین حقوق‌ها و دستمزد‌ها کارهای بسیار کثیفی را انجام می‌دهند که مثلاً ایرانی‌ها یا آلمانی‌ها حاضر نیستند به‌هیچ وجه به آن دست بزنند. حقوق‌ها و مزدهای بسیار ناچیز می‌گیرند و همیشه در ترس و لرز هستند؛ یا مثلاً مهاجران آمریکای جنوبی در آمریکا. این‌ها به‌هیچ وجه شغل کسی را از او نمی‌دزدند. حداقل در کشورهای دیگر که ما در آنجا زندگی کردیم، هیچکس حاضر نیست کارهای کثیفی را که مثلاً مکزیکی‌ها در آمریکا انجام می‌دهند انجام دهد، ولی تمام مدت علیه این افراد که خیلی دست راستی هستند تبلیغ می‌کنند. در واقع کسی نیست که کارهای این‌ها را انجام دهد. بنابراین وجه اقتصادی مسلماً وجود دارد، ولی به نظر من بیشتر این موارد بیشتر یک بهانه است و دولت‌ها هم سعی می‌کنند از این نوع مسائل به نفع خودشان استفاده و مسائل اقتصادی را هم که در ایران خیلی حاد شده است، به این وسیله توجیه کنند.»

حمایت از افراد خارجی

در غرب معمولاً اولین گروه هایی که به حمایت از خارجی‌ها و تبعیض‌هایی که برآن‌ها روا می‌رود می‌شتابند و به آن اعتراض می‌کنند، روشنفکران و کنشگران اجتماعی هستند.

در ایران نیز بخشی از موضوع بیکاری به گردن مهاجران افغان انداخته می‌شود و استانداری مازندران در عمل بهانه ترک مهاجران افغان را به کمبود اشتغال در این استان نسبت می‌دهند. در ایران نزدیک به نهصدهزار افغان به صورت قانونی زندگی می‌کنند که معمولاً زیر استانداردهای قانون کار حقوق می‌گیرند و کارهای سخت انجام می‌دهند.

اولین گروهی که زبان به اعتراض در مورد حرکت تبعیض‌آمیز دولت اسلامی ایران در مورد افغان‌ها گشود، سینماگران بودند. آنان تصمیم گرفتند به مازندران بروند و این حرکت را محکوم کنند. شاید سینماگران به خاطر نمایش فیلم‌هایشان در ورای مرز‌ها و رفت و آمد بیشتر به برون مرز‌، با تبعیضی که با ایرانیان در کشورهای میزبان وجود دارد بیشتر آشنا هستند و می‌توانند این تبعیض را با برخوردی که در ایران با افغان‌ها می‌شود، مقایسه کنند. این واکنش به هر دلیلی که باشد، آگاهی‌رسانی اولین گامی است که در پیوند با رفع تبعیض نژادی می‌توان برداشت.

فرزین وحدت، علت این همبستگی با افغان‌ها را از زاویه نگاه سینماگران اینگونه ترسیم می‌کند: «به نظر من اکنون سینماگران در ایران تبدیل به روشنفکران همگانی و روشنفکران عمومی شده‌اند. کسانی که نبض جامعه را در دست دارند و ایده‌های مختلف را به جامعه تزریق می‌کنند. سینما در ایران بسیار محبوب است و نقش سینماگر تبدیل شده به نقشی که روشنفکران در جاهای دیگر بازی می‌کردند. الان این سینماگران هستند که مسائل اجتماع را به صحنه می‌آورند و آن‌ها را مطرح می‌کنند. البته تمام این‌ها دلایل مختلفی دارد. بخشی از آن شاید به این برگردد که سینماگران تا حدودی با جهان خارج هم بیشتر تماس دارند و اینجور مسائل را در جاهای دیگر هم دیده‌اند و می‌توانند ببینند که‌‌همان نوع نژادگرایی که مثلاً در آلمان وجود دارد یا در آمریکا، در ایران هم هست و از این نظر دیدشان باز‌تر است. تاریخ‌نگاران و گروه‌های دیگر روشنفکری شاید آن پیوند تنگاتنگ مثل سینماگران با مردم را ندارند. سینماگر‌ها الان تبدیل به مهم‌ترین عامل فکری و فرهنگی در ایران شده‌اند. برد سینما خیلی زیاد است. به‌خصوص در این دو دهه اخیر که سینما در ایران توسعه پیدا کرده و سینماگران خوبی هم پیدا شده‌اند و در کل هنر سینما بسیار محبوب شده است. اکنون آنان‌‌همان نقشی را بازی می‌کنند که مثلاً روشنفکرهای چهار دهه پیش در ایران بازی می‌کردند و با مردم در تماس هستند.»

ضعیف ستیزی

ضعیف‌ستیزی یکی از انواع مقابله با دیگری است. فرد معمولاً سعی می‌کند با کسی بستیزد که خطرش کمتر باشد. این اصل حتی در خانواده هم دیده می‌شود.

در سطح مردم و دولت‌ها گروه‌های اجتماعی به ستیز با گروه‌های اجتماعی ضعیف‌تر برمی‌خیزند. در آلمان نازی، یهودی‌ها، کولی‌ها و همجنسگرا‌ها جزو گروه‌های اجتماعی ضعیف بودند. در ایران امروز ضعیف‌ستیزی بیشتر در رویارویی با افغان‌ها خود را نشان می‌دهد که گروه اجتماعی ضعیف‌تری هستند و نمی‌توانند از خود دفاع کنند. مثلا در ایران امروز فرانسوی ستیزی یا آلمانی ستیزی دیده نمی‌شود.

فرزین وحدت می‌گوید: «مایه تأسف است که برای خودساختن و هویت‌یابی ضعیف ستیزی شود. به‌هرحال خودسازی خیلی وقت‌ها لازمه‌اش این است که با دیگری مقابله شود، ولی آن دیگری مثلاً آن موقع غرب بود. ایران ابتدا با غرب قدرتمند به چالش برخاست. البته چالش با قدرتمند خطرات زیادی دارد، ولی ضعیف ستیزی خیلی بی خطر است. یکی از دلایلش هم شاید این باشد و دولت هم این مسئله را به جلو می‌برد. ضعیف ستیزی خیلی چیز ساده‌ای است. شما چالشی ندارید با آدم یا با یک گروه قدرتمند، ولی با یک گروه ضعیف که شما با این‌ها به این صورت رفتار می‌کنید، خیلی ساده است و به تعبیری خیلی ناجوانمردانه است و این را دولت‌ها هم می‌فهمند. شاید آن مردمی هم که به این کار دست می‌یازند، به صورت نیمه ناخودآگاه دریافته‌اند که ضعیف ستیزی بدون عواقب چندانی است و این از روحیه جوانمردی که ایرانی‌ها حداقل تا این چند دهه اخیر داشتند، بسیار دور است.»

اعزام هیاتی ازافغانستان برای بررسی رویداد شهر یزد

Maryam — Sun, 01 Jul 2012 16:51:35 +0000

وزارت امور خارجه افغانستان اعلام کرد هیئتی را برای بررسی تلفات احتمالی و خسارات ناشی از حمله شماری از مردم یزد به خانه‌های مهاجرین افغان، به این شهر اعزام می‌کند.

سفارت ایران درکابل سه روز پیش گفته بود که دو مهاجر افغان بعد از تجاوز به یک دختر ۱۸ ساله ایرانی، او را به قتل رسانده که در پی آن شماری از مردم شهر یزد به این رویداد واکنش نشان داده‌اند.

برخی رسانه‌های افغانستان به نقل از پناهندگان افغان مقیم یزد، اعلام کردند که در پی این رویداد پناهندگان مورد هجوم قرار گرفته و بعضی از خانه‌ها نیز به آتش کشیده شده است.

فرامرز تمنا، از سخنگویان وزارت امور خارجه افغانستان، روز یک شنبه ۱۱ تیرماه، در یک نشست خبری در کابل گفت که با تلاش دولت افغانستان، پلیس ایران وارد عمل شده و آزار و اذیت پناهندگان افغان در شهر یزد به پایان رسیده است

فرامرز تمنا، از سخنگویان وزارت امور خارجه افغانستان، روز یک شنبه ۱۱ تیرماه، در یک نشست خبری در کابل گفت که با تلاش دولت افغانستان، پلیس ایران وارد عمل شده و آزار و اذیت پناهندگان افغان در شهر یزد به پایان رسیده است.

وی گفت: "تا اکنون جزئیات تلفات و یا خسارات به مهاجران افغان مقیم این شهر مشخص نشده است اما هیئتی از سوی سفارت افغانستان برای بررسی این موضوع به این شهر اعزام می‌شود."

اما هم‌زمان وزارت امور خارجه ایران، شاه مردان قل، کاردار سفارت افغانستان در تهران را در ارتباط به این موضوع احضار کرده است.

خبرگزاری کار ایران (ایلنا) نوشته است که این احضار در اعتراض "به فضا سازی منفی برخی رسانه‌ای افغانستان درباره نحوه برخورد با مهاجران افغان در ایران و قتل یک دختر ایرانی جوان توسط مهاجران افغان"، صورت گرفته است.

محسن پاک آیین، رییس ستاد افغانستان وزارت امور خارجه ایران در این دیدار با محکومیت قتل این دختر جوان، خواهان رعایت قوانین و مقررات از سوی اتباع افغان مقیم ایران شده و از دولت و سفارت افغانستان در تهران خواست تا به مسئولیت خود در توجیه اتباع این کشور در ایران عمل کنند.

به پایه گزارش ایلنا، کاردار افغانستان نیز در این دیدار از بروز این حادثه ابراز تاسف کرده است و ضمن سپاس‌گزاری از برخورد ایران با اتباع افغانستان، خواستار برخورد قانونی این کشور با افراد متخلف شده است.

شمار قربانيان حادثه انفجار يزد به ۱۶ نفر افزايش يافت

zamaanehnews — Sat, 17 Dec 2011 08:07:22 +0000

شمار کشته‌شدگان حادثه انفجار در کارخانه فولاد غدير يزد به ۱۶ نفر افزايش يافت.

علی سليمان‌پور، مديرکل پزشکی قانونی يزد روز شنبه ۲۶ آذر ۱۳۹۰ به خبرگزاری مهر گفت دو مصدوم ديگر اين حادثه بر اثر شدت سوختگی جان داده‌اند و شمار قربانيان به ۱۶ نفر افزيش يافته است.

حادثه انفجار کوره ذوب ضايعات فولادی در کارخانه غدير يزد شامگاه يکشنبه ۲۰ آذرماه رخ داد.

ظاهراً در کوره هشت تنی اين کارخانه، ضايعات مهمات تاريخ مصرف گذشته، ريخته می‌شده تا ذوب شوند. اما در روز حادثه، کارگران اين ضايعات را بيش از حد داخل اين کوره ريخته‌اند که همين باعث مسدود شدن دهانه کوره و منفجر شدن آن شده است.

تعدادی از کشته‌شدگان اين حادثه از اتباع هندی مقيم استان يزد بودند.

علی‌اکبر اوليا، نماينده يزد در مجلس ايران با بيان اين‌که "وقوع سوانح اين چنينی در کوره‌های ذوب دارای سابقه است"، گفت: "وزير تعاون کار و رفاه اجتماعی بايد پاسخگوی وقوع سانحه انفجار در کارخانه نورد فولاد يزد باشد."

ظاهراً در کوره هشت تنی کارخانه فولاد یزد، ضايعات مهمات تاريخ مصرف گذشته، ريخته می‌شده تا ذوب شوند. اما در روز حادثه، کارگران اين ضايعات را بيش از حد داخل اين کوره ريخته‌اند که همين باعث مسدود شدن دهانه کوره و منفجر شدن آن شده است

جلال يحی‌زاده، نماينده تفت و ميبد در مجلس علت اصلی اين انفجار را قرار نگرفتن دو تن قراضه در محل اصلی اعلام کرد و گفت: "به علت بی‌احتياطی متصدی بخش که يک کارگر هندی بود حادثه انفجار رخ داد."

فراکسيون کارگری مجلس نيز پيامی به اين مناسبت منتشر کرد و نوشت: "فاجعه اخير بار ديگر نشان داد که کم‌توجهی به ايمنی و جان کارگران رو به افزايش است و کارفرمايان حداقل هزينه را در مورد مهم‌ترين اصل قانون کار يعنی ايمنی و حفاظت فنی مصروف ‌می‌دارند."

فراکسيون کارگری مجلس علت انفجار را "مواد منفجره موجود در آهن قراضه‌های ريخته شده در ديگ ذوب" اعلام کرد.

اين فراکسيون نوشته است اگر اين موضوع درست باشد "عمق فاجعه بيش از پيش خواهد شد."

فراکسيون کارگری از مسئولان پرسيده است: "مواد منفجره آن هم به اين حجم که باعث تبديل شدن حداقل هشت کارگر زنده به ذغال گرديده به چه ميزان بی‌توجهی و عدم بازرسی و نظارت مسئولان ذيربط نيازمند بوده است."

مجتمع فولادسازی غدير اردبيهشت‌ماه سال جاری با حضور محمود احمدی‌نژاد، رئيس جمهور ايران گشايش يافت.

در آغاز فعاليت کارخانه فولادسازی غدير اعلام شد که اين کارخانه سالانه ۸۰۰ هزار تن آهن اسفنجی توليد خواهد کرد و با افتتاح آن سالانه ۳۰۰ ميليون دلار صرفه‌جويی ارزی برای ايران به‌همراه خواهد شد.

برای راه اندازی اين کارخانه ۱۷۵ ميليارد تومان اعتبار هزينه شد که ۷۰ ميليون يورو آن از محل ذخيره ارزی و بقيه از محل سرمايه‌گذاری‌های داخلی بوده است.

در اين کارخانه ۱۵۰ نفر به‌طور مستقيم و ۱۵۰۰ نفر به‌طور غيرمستقيم کار می‌کنند.