https://archive.radiozamaneh.com/taxonomy/term/8093/all fa https://archive.radiozamaneh.com/culture/book-review/2011/12/17/9052 <div class="fb-social-like-widget"><fb:like href="https://archive.radiozamaneh.com/culture/book-review/2011/12/17/9052" send="false" layout="box_count" show_faces="false" width="500" action="like" font="arial" colorscheme="light"></fb:like></div><div class="field field-type-text field-field-sartitr"> <div class="field-items"> <div class="field-item odd"> نگاهی به رمان &quot;ورق‌باز‌ها&quot; </div> </div> </div> <div class="field field-type-text field-field-nevisandeh"> <div class="field-items"> <div class="field-item odd"> محمد عبدی </div> </div> </div> <div class="field field-type-filefield field-field-maghaleh-image"> <div class="field-items"> <div class="field-item odd"> <img class="imagefield imagefield-field_maghaleh_image" width="277" height="188" alt="" src="https://archive.radiozamaneh.com/sites/default/files/varaghf01.jpg?1324328516" /> </div> </div> </div> <p>&nbsp;در رمان &quot;ورق&zwnj;باز&zwnj;ها&quot; نوشته مهدی فاتحی، با شخصیت&zwnj;های روزنامه&zwnj;نگار در تهران امروز روبرو هستیم که در حاشیه وقایع سیاسی و اجتماعی، درگیر مشکلات عدیده&zwnj;ای در زندگی و خانواده&zwnj;شان هستند.</p> <p>&quot;ورق&zwnj;باز&zwnj;ها&quot; که به دلیل عدم دریافت مجوز در ایران، در خارج از کشور به چاپ رسیده، به نظر می&zwnj;رسد ترکیبی است از تجربیات نویسنده به عنوان روزنامه&zwnj;نگار با وقایع تخیلی&zwnj;یی که نویسنده مرزی برای آن قائل نشده و در قید و بند باور&zwnj;پذیر کردن همه وقایع نیست و حتی بدش هم نمی&zwnj;آید که به برخی قسمت&zwnj;ها رنگ و لعاب سوررئال بدهد.</p> <!--break--><!--break--><p>&nbsp;</p> <p>مهدی فاتحی در وب&zwnj;سایت انتشارات مردمک (ناشر کتاب) خودش را چنین معرفی کرده:</p> <p>&quot;کودکیم را با جنگ و بعد از آن با جنگ&zwnj;زدگی و آوارگی در تهران گذراندم. دوران دانشگاهم را با خاتمی و انجمن دانشگاه آغاز کردم و با سرخوردگی دور دوم به پایان رساندم. فعالیت مطبوعاتی&zwnj;ام را با شروع فشار&zwnj;ها آغاز کردم و با دلزدگی به پایان رساندم. سی سال زندگی&zwnj;ام چکیده&zwnj;ای شد از تاریخ پرهیاهو و بی&zwnj;سرانجام کشورم و ناخواسته دریافتم کسی که در این دوران به دنیا می&zwnj;آید یک محکوم ابدی است که جز نوشتن کلماتش روی این دیوار&zwnj;ها راه دیگری برای زیستن ندارد.&quot;</p> <blockquote><p><img alt="" align="middle" src="http://radiozamaneh.com/sites/default/files/varaghf02.jpg" />محمد عبدی: &quot;ورق&zwnj;باز&zwnj;ها&quot; داستان یک رفاقت را باز می&zwnj;گوید؛ رفاقت میان آرمین و توکا طی چند سال که دچار بحران&zwnj;هایی می&zwnj;شود. دغدغه اصلی نویسنده &quot;رابطه&quot; است و از خلال آن کندوکاوی در رابطه زناشویی دو زوج و تاثیر آن بر رفاقت مردانه.</p> </blockquote> <p>در &quot;ورق&zwnj;بازها&quot; خبری از جنگ و آوارگی نیست، اما داستان در بطن وقایع بعد از دوران خاتمی و سرکوب&zwnj;ها شکل می&zwnj;گیرد، هرچند نویسنده مستقیم به درون این وقایع نفوذ نمی&zwnj;کند و ترجیح می&zwnj;دهد احوال شخصیت&zwnj;ها را در بستر این اجتماع پرتنش بررسی کند. اما با این حال به دلیل شغل روزنامه&zwnj;نگاری شخصیت&zwnj;های اصلی، برخی از وقایع خودبه&zwnj;خود با وقایع سیاسی و اجتماعی گره می&zwnj;خورند و ما بازتاب این وقایع را در شخصیت&zwnj;ها می&zwnj;بینیم.</p> <p>&nbsp;</p> <p>&quot;ورق&zwnj;باز&zwnj;ها&quot; داستان یک رفاقت را باز می&zwnj;گوید؛ رفاقت میان آرمین و توکا طی چند سال که دچار بحران&zwnj;هایی می&zwnj;شود. در غالب داستان آرمین راوی است، اما راوی در طول داستان چند بار عوض می&zwnj;شود؛ گاهی به دانای کل بدل می&zwnj;شود و در بخشی توکا روایت خود را بازگو می&zwnj;کند. عوض شدن راوی ترفند مناسبی در بیان این قصه پرپیچ و تاب است که در آن در &zwnj;&zwnj;نهایت هر کسی جزای کار خود را به شکلی می&zwnj;بیند.</p> <p>از ابتدای داستان با یک شوک روبرو هستیم: توکا جنایتی انجام داده که تمام داستان در سایه آن شکل می&zwnj;گیرد. نویسنده از این موضوع برای پیشبرد وقایع و شخصیت&zwnj;ها استفاده می&zwnj;کند و تلاش چندانی ندارد که این عمل توکا را برای خواننده ریشه&zwnj;یابی کند. در واقع این جنایت که تمام داستان حول آن شکل می&zwnj;گیرد نوعی &quot;مگ گافین&quot; است که دور از واقعیت می&zwnj;ایستد اما محملی می&zwnj;شود برای پیشبرد قصه. دغدغه اصلی نویسنده &quot;رابطه&quot; است و از خلال آن کندوکاوی در رابطه زناشویی دو زوج و تاثیر آن بر رفاقت مردانه.</p> <p>&nbsp;</p> <p>در پایان اما داستان، ترازو را به نفع رفاقت مردانه سنگین می&zwnj;کند. هر دو مرد در رابطه با زن&zwnj;هایشان دچار مشکلات عدیده&zwnj;ای هستند و زن&zwnj;های قصه اساساً &quot;فم فاتال&quot; (زنانی که پلیدی و شر به همراه می&zwnj;آورند) به نظر می&zwnj;رسند. در واقع شاید مشکل داستان از همین جا شکل می&zwnj;گیرد که در آن زن&zwnj;ها شخصیت&zwnj;های قوی و پرداخت&zwnj;شده&zwnj;ای ندارند. آن&zwnj;ها تنها در زندگی مرد&zwnj;ها حضور دارند و عامل به بار آوردن مصیبت&zwnj;ها به نظر می&zwnj;رسند. ما از درونیات این زن&zwnj;ها چندان باخبر نمی&zwnj;شویم و تنها با واگویه&zwnj;های مردهایی روبرو هستیم که در قبال زن&zwnj;ها چندان باتجربه به نظر نمی&zwnj;رسند.</p> <p>&nbsp;</p> <blockquote><p><img alt="" align="middle" src="http://radiozamaneh.com/sites/default/files/varaghf03.jpg" />مهدی فاتحی، نویسنده</p> </blockquote> <p>در واقع نویسنده با بهره&zwnj;گیری از تجربیات زندگی و فعالیت&zwnj;های روزنامه&zwnj;نگاری خود موفق می&zwnj;شود فضایی مردانه در ستایش رفاقت&zwnj;های مردانه خلق کند، اما قوام قصه به زن&zwnj;های کامل&zwnj;تر و پرداخت&zwnj;شده&zwnj;تری نیاز داشت که به نظر می&zwnj;رسد نویسنده - به مانند بسیاری از نویسنده&zwnj;های ایرانی نسل پس از انقلاب- در شناخت این قشر پیچیده چندان موفق نیست.</p> <p>&nbsp;</p> <p>به همین دلیل زن&zwnj;هراسی ویژگی اصلی شخصیت&zwnj;های مرد این داستان است و در آخر هم هر دو شخصیت مرد داستان از تهران سیاه و دودآلود و پر از مصیبت و از زن&zwnj;ها به عنوان عامل دردسر می&zwnj;گریزند و در پاریس، خلوت دنجی را بدون مصیبت&zwnj;های سیاسی و اجتماعی تهران و مهم&zwnj;تر بدون زن&zwnj;ها جست&zwnj;و&zwnj;جو می&zwnj;کنند تا به ورق&zwnj;بازی دیرینه خود ادامه دهند:</p> <p>&nbsp;</p> <p>&quot;اینجا هم دوباره کارمان به&zwnj;&zwnj; همان ورق&zwnj;بازی&zwnj;های سابق کشید با این تفاوت که اینجا دیگر نه از آدم&zwnj;های عبوس خبری بود و نه دخترهایی که می&zwnj;خواستند با ما آشنا شوند ولی هنوز از قیمت و هزینه آشنایی خبری نداشتند. (...) در کافه&zwnj;هایش نوازندگان با ساکسیفون&zwnj;ها و کلارینت&zwnj;های خودشان خون را در رگ&zwnj;های آدم&zwnj;ها جاری می&zwnj;کنند. موسیقی&zwnj;ای که بعد از سال&zwnj;ها دوباره در من زنده شد و نیرویی به من داد که می&zwnj;توانم به هیچ&zwnj;کدام از زن&zwnj;های اطرافم نگاه نکنم.&quot;</p> <p>&nbsp;</p> <p>ترس از زنان و ستایش رفاقت مردانه تا آنجا پیش می&zwnj;رود که در قسمت&zwnj;هایی به شکل همجنس&zwnj;گرایی سرکوب شده (میل آرمین به توکا) خودنمایی می&zwnj;کند، بی&zwnj;آنکه نویسنده- شاید به&zwnj;خاطر سانسور، از آنجا که داستان در وهله اول برای چاپ در ایران نوشته شده بود- بخواهد وارد جزئیات این احساسات شود.</p> <p>نثر نویسنده نثر ساده اما روان است و با روزنامه&zwnj;نگاری پهلو می&zwnj;زند. جدای از چند اشتباه فاحش دیکته&zwnj;ای (مثلاً &quot;توجیح&quot; به جای توجیه در چند جای کتاب) و چند جمله پرطمطراق، ساختار جملات معمولاً فارسی روانی است که فارغ از اداهای مرسوم نوشته شده؛ با جملات کوتاه و مستقیم به سراغ اصل مطلب رفتن که با شغل راوی/نویسنده- به عنوان روزنامه&zwnj;نگار- همخوانی دارد و خواندن کتاب را برای خواننده آسان می&zwnj;کند تا راوی چکیده همه آنچه گذشته را در جمله نهایی با مخاطب&zwnj;اش قسمت کند: &quot;هر دو خیره به ورق&zwnj;های کف دستمان به تنها چیزی که فکر می&zwnj;کنیم برد و باخت است.&quot;</p> <p>&nbsp;</p> <p><strong>شناسنامه کتاب:</strong><br /> ورق&zwnj;بازها- نوشته مهدی فاتحی، انتشارات مردمک، ۱۳۹۰، ۱۳۰ صفحه، ۱۰ دلار.</p> https://archive.radiozamaneh.com/culture/book-review/2011/12/17/9052#comments ادبیات داستانی ایران محمد عبدی مهدی فاتحی ورق بازها کتاب زمانه Sat, 17 Dec 2011 04:07:35 +0000 9052 at https://archive.radiozamaneh.com