تحریم انتخابات

روایت‌های دوگانه یک انتخابات

Sat, 03 Mar 2012 12:27:27 +0000

حمید مافی

درست در روزی که جبهه تحریم انتخابات شاهد ائتلاف نانوشته اپوزیسیون و بخشی از اصلاح طلبان که در سالهای گذشته در ساختار جمهوری اسلامی، حضور داشتند، بود، سید محمد خاتمی به سوژه اصلی انتخابات مجلس در ایران تبدیل شد.

رئیس جمهوری پیشین ایران در شرایطی که پیش از این حضور اصلاح طلبان در انتخابات را مشروط اعلام کرده بود، در یکی از حوزه‌های انتخاباتی دماوند به پای صندوق رای رفت تا خبرگزاری‌های داخلی ایران، سوژه اصلی انتخاباتی که به بازی مرگ و زندگی تبدیل شده بود، را بیابند.

حکومت جمهوری اسلامی، همچون گذشته انتخابات را به کارزار جنگ با دشمن تبدیل کرده و آقای خامنه‌ای رای دادن در انتخابات را به سیلی زدن به صورت دشمن و مخالفان تعبیر کرده بود. او یک روز پیش از انتخابات اعلام کرد: مهم افزایش مشارکت در انتخابات است.

در مقابل نیروهای تحول خواه و بخشی از اصلاح طلبان در ایران، اعلام کرده بودند که در انتخابات شرکت نخواهند کرد. این گروه‌ها پیش از این وعده کرده بودند که تحریم فعال انتخابات را در پیش خواهند گرفت و از مردم خواسته بودند که روز ۱۲ اسفند در خانه بمانند.

در حالی که تحریم کنندگان انتخابات برای سازماندهی هواداران خود، اقدام مشخصی انجام نداده بودند، رسانه‌های دولتی ایران سعی کردند تا با گزارش‌های متعدد نشان دهند که مردم بدون توجه به تبلیغات صورت گرفته توسط مخالفان نظام، به پای صندوق‌های رای آمده‌اند

در حالی که تحریم کنندگان انتخابات برای سازماندهی هواداران خود، اقدام مشخصی انجام نداده بودند، رسانه‌های دولتی ایران سعی کردند تا با گزارش‌های متعدد نشان دهند که مردم بدون توجه به تبلیغات صورت گرفته توسط مخالفان نظام، به پای صندوق‌های رای آمده‌اند.

دو روایت متفاوت

خبرگزاری فارس در نخستین ساعت رای‌گیری از احتمال افزایش ۹ درصدی مشارکت‌کنندگان نسبت به دوره قبل خبر داد و تلویزیون دولتی ایران نیز تصاویری از شعبه‌های اخذ رای پخش کرد که بیانگر تراکم جمعیت رای دهنده بود.ستاد انتخابات مجلس نیز ساعت رای‌گیری را تا یازده شب تمدید کرد.

در مقابل رسانه‌های نزدیک به جنبش سبز و کاربران شبکه‌های مجازی نیز از بی‌رونقی و حضور کمرنگ مردم در پای صندوق‌های رای خبر دادند و مدعی شدند که مشارکت در انتخابات پائین بوده است. انتشار عکس‌هایی از حوزه‌های انتخابیه در برخی از نقاط تهران نشان از آن داشت که تعداد رای دهندگان کم شمار بوده است.

صادق زیباکلام، استاد دانشگاه تهران هم که برای حضور در برنامه تلویزیونی شبکه الجزیره به حسینیه ارشاد رفته بود، حضور مردم در پای صندوق‌های رای را به نسبت انتخابات سال ۸۸ کمرنگ‌تر توصیف کرد. او در پاسخ به سوال خبرنگاری که از او پرسید؛ آیا برای رای دادن به این مکان آمده است، گفت: تنها برای حضور در برنامه شبکه تلویزیونی الجزیره به حسینیه ارشاد آمده و رای دادن یا ندادن یک مساله کاملا شخصی است.

آنان که نیامدند

در حالی که شبکه‌های تلویزیونی ایران و خبرگزاری‌ها تلاش کردند تا هیچ چهره‌ نامداری به هنگام حضور در شعبه‌های رای از دید دوربین‌ها پنهان نماند، سید حسن خمینی و اکبر هاشمی رفسنجانی تنها شخصیت‌هایی بودند که دوربین‌ها حضور آنان در انتخابات را ثبت کردند.

حتی سید محمد خاتمی که بخش زیادی از شبکه‌های اجتماعی و خبرگزاری‌ها تلاش کردند تا حضور او در انتخابات را تائید یا تکدیب کنند، دور از چشم دوربین‌ها ماند و تنها یک عکس با کیفیت پائین و تصویری محو از او در خبرگزاری فارس منتشر شد.

منابع خبری نزدیک به جنبش سبز از عدم حضور چهره‌های سر‌شناس اصلاح طلب در انتخابات خبر دادند. عبدالله نوری، غلامحسین کرباسچی، محمد رضا خاتمی و دیگر اعضای احزاب اصلاح طلب در ایران از جمله افرادی بودند که خبری در باره حضور آن‌ها در مراکز رای گیری منتشر نشد.

منابع خبری نزدیک به جنبش سبز از عدم حضور چهره‌های سر‌شناس اصلاح طلب در انتخابات خبر دادند. عبدالله نوری، غلامحسین کرباسچی، محمد رضا خاتمی و دیگر اعضای احزاب اصلاح طلب در ایران از آن جمله بودند

در همین حال برخی از منابع خبری هم از عدم حضور هشت مرجع تقلید در انتخابات خبر دادند. در حالی که شبکه خبر ایران به صورت مستقیم لحظه رای دادن مراجع تقلید را به نمایش گذاشت، جرس از عدم شرکت حسین وحید خراسانی، سید موسی شبیری زنجانی، سیدعبدالکریم موسوی اردبیلی، یوسف صانعی، سید محمد صادق روحانی، سید صادق شیرازی، سید علی محمد دستغیب شیرازی و اسدالله بیات زنجانی در انتخابات خبر داد.

ناظران در محاصره

این خبر‌ها در شرایطی منتشر شد که خبرنگاران رسانه‌های خارجی برای گزارش از وضعیت انتخابات در تهران با مشکل روبه‌رو بودند. این خبرنگاران تحت کنترل ماموران دولتی و به صورت دست جمعی به مراکز رای گیری منتقل شدند. وب سایت وال استریت جورنال در گزارشی که از تهران مخابره کرده بود به محدودیت‌های ایجاد شده برای خبرنگاران خارجی اشاره کرد.

بر اساس گزارش این نشریه، خبرنگاران خارجی تنها اجازه حضور در مراکز رای‌گیری شلوغ را داشته‌اند و با اتوبوس به این مراکز منتقل شده‌اند. این گزارش حکایت از این داشت که انتخابات مجلس در تهران با استقبال نسبتا کم روبه‌رو شده است. بر اساس این گزارش، "هر چه که در جنوب شهر حوزه‌های رای گیری شلوغ بوده است در شمال شهر مردم کمتری در انتخابات شرکت کرده‌اند."

این گزارش به نقل از یک خانم مسن در تجریش تهران، انتخابات در ایران را "کمدی "خوانده و گفته است: طبقه متوسط ایران در انتخابات شرکت نکرده است. بلکه شرکت کنندگان در انتخابات معلمان، کارگران و کارکنان دولت هستند که با تشویق‌های مالی به پای صندوق‌های رای آمده‌اند.

پایگاه اینترنتی الجزیره نیز در گزارشی از تهران، مشارکت مردم در انتخابات را محل مناقشه میان حکومت و مخالفان خوانده است. ریحانه شهروند تهرانی به خبرنگار الجزیره گفته است: نتیجه انتخابات از پیش معلوم شده و رای دادن یا رای ندادن ما تفاوتی ندارد. این را ما از انتخابات سال ۲۰۰۹ – انتخابات ریاست جمهوری دهم – آموخته‌ایم.

بر اساس گزارش وال استریت جورنال ، خبرنگاران خارجی تنها اجازه حضور در مراکز رای‌گیری شلوغ را داشته‌اند و با اتوبوس به این مراکز منتقل شده‌اند. این گزارش حکایت از این داشت که انتخابات مجلس در تهران با استقبال نسبتا کم روبه‌رو شده است

الجزیره به نقل از خبرنگار AFP در تهران، گزارش داده است که خواسته بسیاری از شرکت کنندگان در انتخابات حل مشکلات اقتصادی و بهبود شرایط اقتصادی خود است. وحید لواسانی یک شهروند تهرانی به خبرنگار AFP گفته است: از مجلس می‌خواهد که مشکلات اقتصادی و ارتباط با غرب را حل کند، مساله‌ای که احمدی‌نژاد نتوانسته است برای آن تدبیری بیاندیشد.

صمد شهروند تهرانی هم به این خبرگزاری گفته است: شرکت در انتخابات یک وظیفه ملی است و انقلاب در ایران مشکلات را بیشتر خواهد کرد. در همین حال محمد باقری شهروند دیگر تهرانی به الجزیره گفته است که در انتخابات شرکت نکرده است چرا که در انتخابات سال ۲۰۰۹ پاسخ رای دهندگان سرکوب و باطوم در خیابان و زندان بوده است.

خبرگزاری‌های خارجی غیبت اصلاح طلبان و مخالفان دولت در انتخابات را نیز مورد توجه قرار داده‌اند. الجزیره گفته است: این یک رقابت میان رهبر ایران و رئیس دولت است که می‌خواهند مجلس را در اختیار بگیرند در حالی که رهبران معترضان همچنان در حصر هستند.

مشارکت زیر ۵۰ درصد

مقام‌های دولتی در ایران، از مشارکت ۶۸ درصدی مردم در انتخابات خبر داده‌اند. خبرگزاری فارس گزارش داده است: ۳۲ تا ۳۳ میلیون نفر در انتخابات شرکت کرده‌اند.

این خبرگزاری تعداد تعرفه‌های مصرف شده در تهران را نیز دو میلیون و ۲۰۰ هزار تعرفه گزارش کرده است. با این حال خبرگزاری فارس پیش از ظهر روز گذشته خبر داد که در برخی از حوزه‌های انتخاباتی تعرفه رای تمام شده است.

چنانچه ۳۳ میلیون نفر در انتخابات مجلس مشارکت کرده باشند، پیش بینی خبرگزاری فارس که مشارکت ۶۸ درصدی مردم در انتخابات را برآورد کرده بود، درست از آب در خواهد آمد. همین سبب شده است که رسانه‌های غیر دولتی و نزدیک به مخالفان در ایران، این خبر‌ها را "مهندسی آراء" بخوانند و مدعی شوند که حکومت تلاش دارد تا میزان مشارکت مردم در انتخابات را به صورت غیر واقعی افزایش دهد.

الجزیره گفته است: این یک رقابت میان رهبر ایران و رئیس دولت است که می‌خواهند مجلس را در اختیار بگیرند در حالی که رهبران معترضان همچنان در حصر هستند

با این حال، برخی از کار‌شناسان و فعالان سیاسی پیش بینی می‌کنند که مشارکت در انتخابات کمتر از دوره‌های پیشین باشد. یک فعال سیاسی که ‌نمی‌خواهد نامش افشاء شود، در این باره به زمانه می‌گوید: پیش بینی می‌شود مشارکت واقعی مردم در انتخابات کمتر از ۵۰ درصد باشد.

او می‌افزاید: اگر چه رسانه‌های دولتی تلاش دارند تا مشارکت مردم در انتخابات را پررنگ‌تر از گذشته نشان دهند اما واقعیت این است که تعداد رای دهندگان در انتخابات نسبت به دوره‌های گذشته کاهش یافته است. به گفته این فعال سیاسی، مشارکت در کلان شهر‌ها زیر ۴۰ درصد خواهد بود و در شهرهای دیگر هم مشارکت بیش از ۵۰ درصد نخواهد شد.

او می‌گوید: به خاطر مسائل قومی و قبیله‌ای و روابط فامیلی در روستا‌ها و شهرهای کوچک مشارکت مردم به ۶۰ درصد خواهد رسید و در مجموع مشارکت مردم کمتر از ۵۰ درصد خواهد بود و این دستاورد مناسبی برای مخالفان دولت است. به گفته او، گزارش‌های دوستانش از استان‌های سیستان و بلوچستان و کردستان بیانگر مشارکت بسیار کم مردم این مناطق در انتخابات است.

این تحلیل‌گر سیاسی می‌افزاید: در شرایط فعلی، کاهش تعداد رای دهندگان در انتخابات نشانه خوبی برای جنبش سبز خواهد بود اما باید توجه کرد که جنبش به سمت انفعال و درگیری درونی سوق پیدا نکند چرا که طیف‌های مختلفی در درون جنبش وجود دارند که انتظار‌هایشان متفاوت است و درگیر شدن این طیف‌ها ضربه نهایی را به جنبش خواهد زد.

او در باره احتمال حضور خاتمی در انتخابات هم می‌گوید: پیش بینی می‌شد که خاتمی رای بدهد. چرا که او مخالف تحریم بوده و هست و به عنوان فردی که رابطه عاطفی و عقلی با نظام جمهوری اسلامی دارد، می‌خواهد در درون نظام بماند و همچنان امکان گفت‌و‌گو و رایزنی را داشته باشد.

به گفته او، تحلیل رفتار خاتمی در شرایط فعلی شتاب زده است و باید منتظر ماند تا مشخص شود که او برای چه و با چه هدفی رای داده است. در شرایط فعلی هر گونه تحلیل شتاب زده‌ای از رفتار انتخاباتی خاتمی ممکن است، احساساتی و غیرمنطقی جلوه کند.

تحریم هم نوعی کنش سیاسی است

arezoo — Thu, 01 Mar 2012 20:08:27 +0000

گفت‌وگوی شهزاده سمرقندی با سهراب رزاقی، جامعه‌شناس

شهزاده سمرقندی

شهزاده سمرقندی − انتخابات مجلس نهم از آغاز کارزار تبلیغاتی بر سر آن نشان داد که هیجان و تکاپوهای فعالیت‌های انتخابات قبلی در ایران را ندارد. فضا بسته و گرایش عمومی به عدم شرکت در آن محسوس است.
در مورد این انتخابات با سهراب رزاقی، کارشناس برجسته جامعه مدنی ایران، گفت‌وگو کرده‌ایم:

نشانه‏‌های یک انتخابات طراحی‏ شده چیست؟

سهراب رزاقی: وقتی به بحث انتخابات نگاه می‏‌کنیم، انتخابات یک امر اندیشیده شده است، ولی دو نوع مهندسی در باب انتخابات داریم. برخی از انتخابات، انتخاباتی است که مهندسی شده برای این‏که اراده‏ مردم در آن تجلی پیدا کند و با بیشترین فرصت‏ها و کمترین محدودیت‏ها برای شهروندان برگزار می‏‌شود. نوع دیگر انتخابات برعکس مهندسی شده است. یعنی با بیشترین محدودیت‏ها و کمترین فرصت‏ها برای شهروندان پیش می‏‌رود.

بنابراین امر انتخابات در هر صورت مهندسی شده است. این مهندسی شدن را در چند سطح می‏‌توان دید:

یکی در ارتباط با خود قانون انتخابات و شرایط پیش از انتخابات است. قانون انتخابات خود به خود نقش مهمی در ترسیم انتخابات و فضایی دارد که برای شهروندان ایجاد می‏‌کند؛ چه کسانی که نامزد می‏‌شوند و چه کسانی که به عنوان رأی‏‌دهنده در انتخابات شرکت می‏‌کنند. حتی شکل تقسیم‏‌بندی‏‌های حوزه‏‌های رأی‏‌گیری می‏‌تواند به ترتیبی باشد که محدودیت‏ها یا فرصت‏هایی را ایجاد کند.

بنا بر بررسی‏‌های انجام شده، در میان همه‏ سیستم‏‌ها و نظام‏‌های انتخاباتی‏ای که وجود دارد، نوع نظام و سیستم انتخاباتی‏‌ای که بر جامعه‏ ایران حاکم است، یعنی بر مبنای قانون انتخابات شکل گرفته، بدترین نوع آن است. یعنی هم پرمسئله‏‌ترین و هم پرهزینه‏‌ترین نوع انتخابات است.

به همین دلیل، یکی از شاخص‏هایی که برای انتخابات مهندسی شده وجود دارد، در حول قانون انتخابات است که ما می‏‌بینیم هرچه بیشتر دارد دایره‏ انتخاب‌کنندگان و انتخاب‌شوندگان را تنگ می‏‌کند. مثلاً در گذشته تعداد افراد بیشتری می‏‌توانستند نامزد شوند، ولی در این دوره آن‏چنان محدودیت ایجاد کرده‏‌اند که تنها کسانی که کارشناسی ارشد دارند، می‏توانند نامزد بشوند. به این ترتیب، خود به خود قشر عظیمی از جامعه را از انتخاب شدن محروم کرده‏‌اند.

بنابراین بحث طراحی و مهندسی انتخاب برمی‏‌گردد به سیستم نظام انتخاباتی و قانون انتخاباتی‏‌ای که در ایران وجود دارد.

بحث دیگر برمی‏‌گردد به شیوه‏ روز رأی‏‌گیری که اساساً چه شرایطی را برای رأی‏‌دهندگان و نامزدهایی که در این حوزه وجود دارند، ایجاد می‏‌کنند. نکته‏ بعدی هم به شرایط بعد از رأی‏‌گیری برمی‌گردد.

سهراب رزاقی: نوع نظام و سیستم انتخاباتی‏ای که بر جامعه‏ ایران حاکم است، یعنی بر مبنای قانون انتخابات شکل گرفته، بدترین نوع آن است. یعنی هم پرمسئله‏‌ترین و هم پرهزینه‏‌ترین نوع انتخابات است

انتخابات یک پروسه است و فقط به روز انتخابات محدود نمی‏‌شود. چون مردم فقط روز انتخابات را می‏‌بینند و به قبل و بعد از آن توجه نمی‏‌کنند. در صورتی‏ که من فکر می‏‌کنم قبل و بعد از انتخابات از این جنبه بسیار مهم است که مردم چقدر حق دسترسی به اطلاعات دارند و گردش اطلاعات به چه شکلی است.

زمانی مردم می‏‌توانند حق انتخابات آزاد داشته باشند که گردش اطلاعات و امکان دسترسی به اطلاعات وجود داشته باشد. یا این‏که حق تأسیس نهادهای سیاسی و مدنی، یعنی حق فعالیت سیاسی و مدنی را داشته باشند.

اگر در جامعه‏‌ای حق فعالیت سیاسی و مدنی وجود نداشته باشد و ایجاد انجمن‏ها و احزاب و گروه‏ها ممکن نباشد، خود به خود در آن‏جا انتخابات بی‏‌معنا می‏‌شود.

بنابراین شاخص‏‌های متعددی را می‏‌توان در نظر گرفت، برای این‏که آیا انتخابات مهندسی شده است یا نه. بر مبنای آن‏چه الان در ایران می‏‌گذرد که جامعه‏ ایران، هم از لحاظ سیاسی و هم از لحاظ مدنی به شدت انسداد پیدا کرده و یک جامعه‏‌ی تک‏‌صدایی شده است، من فکر می‏‌کنم در چنین جامعه‏‌ای انتخابات بیشتر تزیینی است تا تجلی اراده‏ مردم.

به این ترتیب، در چه زمانی می‏‌توان گفت انتخاباتی که برگزار می‌‏شود، نشانه دمکراسی در جامعه است؟

زمانی که حق مشارکت و رقابت سیاسی به رسمیت شناخته شود. یعنی شهروندان بتوانند در تصمیم‏‌گیری مشارکت کنند. مشارکتی هم که در این‏جا بیان می‏‌کنیم، صرفاً در تایید یا تصمیم‏‌گیری نیست، بلکه در تعیین دستور کارها، همین‌طور در تصمیم‏‌گیری و اجرای تصمیم‌ها مشارکت کنند.

جامعه‏ ایران، هم از لحاظ سیاسی و هم از لحاظ مدنی به شدت انسداد پیدا کرده و یک جامعه‏ی تک‏صدایی شده است، من فکر می‏‌کنم در چنین جامعه‏‌ای انتخابات بیشتر تزیینی است تا تجلی اراده‏ مردم

بنابراین مشارکت، باید مشارکت سازمان‏‌یافته باشد و نه مشارکت توده‏‌ای. چون اکثر نظام‏‌های اقتدارگرا همواره می‏‌گویند ما انتخابات برگزار کرده‏‌ایم و مثلاً ۹۸درصد مردم هم در آن شرکت کرده‏‌اند، ولی چون این مشارکت، مشارکت توده‌‏ا‌ی است، معنادار نیست.

مشارکت زمانی معنادار است که سازمان‏‌یافته باشد. یعنی گروه‌‏های سیاسی و اجتماعی بتوانند خود را سازمان بدهند و در قالب سازمان بتوانند مطالبات‏ و اراده‏ خود را بیان کنند. بنابراین یکی از شاخص‏‌های مهمی که به عنوان نشانه‏ وجود دمکراسی در انتخابات می‏‌توان دید، بحث مشارکت سازمان‏‌یافته‏ مردم است.

دوم رقابت سیاسی است. یعنی شرایط و فضایی به ‏وجود بیاید که گروه‏های سیاسی- اجتماعی بتوانند برنامه‏‌های متعدد را در معرض دید مردم بگذارند تا آنها بتوانند از میان برنامه‌‏های متعدد، یک برنامه را انتخاب کنند. از این جهت، رقابت سیاسی یک امر معنادار خواهد شد. وقتی اساساً رقابتی وجود نداشته باشد، تنها یک برنامه در مقابل مردم باشد و مردم هم به جای مشارکت سازمان‏‌یافته، مشارکت توده‌‏ای داشته باشند، انتخابات در چنین نظام‏‌هایی صرفاً یک امر تزیینی است و نمی‏‌توان گفت که انتخاباتی معنادار و نشانه‏ دمکراسی است.

این نکته را هم اضافه کنم که دمکراسی آن‏چنان اهمیتی در جامعه‏ امروز ما پیدا کرده که همه‏ نظام‏‌ها سعی می‏کنند خود را دمکرات جلوه بدهند، ولی مهم این است: آیا شاخص‏هایی که می‏‌توان آن‏ها را دمکرات نامید، دارند یا خیر؟ این شاخص‌ها دو رکن عمده دارند: یکی مشارکت و دیگری رقابت.

نکته‏ سوم برمی‏‌گردد به بحث دسترسی به گردش اطلاعات. یعنی زمانی که مشارکت سازمان‏یافته و رقابت سیاسی وجود داشته باشد، در کنار آن، مسئله‏ مهم‏تر، بحث حق دسترسی به گردش آزاد اطلاعات بین شهروندان است که چنین چیزی باید ممکن باشد.

یعنی من این سه شاخص را به عنوان شاخص‏‌های مهم انتخابات آزاد و نشانه‏ دمکراسی برای یک جامعه می‏‌دانم.

در شرایط امروز ایران، تحریم چگونه تعریف می‌‏شود؟ آیا آن یک نوع فعالیت است یا راه حلی در زمان انفعال؟

معمولاً گفته می‏‌شود: "من اعتراض می‏‌کنم، پس هستم." تحریم هم نوعی اعتراض است، به عنوان واقعیتی که من هستم. خود مشارکت هم دو نوع است: یکی مشارکت فعال و دیگری مشارکت منفعل. تحریم هم نوعی مشارکت محسوب می‌‏شود.

مهم این است که مشارکت در چه زمانی معنادار است. زمانی هست که ما صرفاً اعلام می‏‌کنیم که در انتخابات شرکت نمی‌‏کنیم. باید به این نکته توجه کرد که طرف مقابل با توجه به ابزارها و امکاناتی که دارد و به دلیل این‏که جامعه، یک جامعه‏ توده‌‏ای است، می‏تواند افکار عمومی را هرطور که می‏‌خواهد شکل بدهد و در چنین شرایطی صرف عدم مشارکت و تحریم نمی‌‏تواند مشکلی را حل کند.

تحریم زمانی معنادار می‏‌شود که با این سیاست اعلامی، یعنی این‏که من اعلام می‏‌کنم تحریم کرده‏‌ام، بتوانم در سطح مردم عمل کنم و حرکت من به صورت یک عمل سیاسی جلوه‌‏گر بشود. بتوانم سازمان بدهم که در مقابل قدرت سیاسی که تلاش می‏‌کند برنامه‏ خود را پیش ببرد، من هم برنامه‏ خود را پیش ببرم.

آن‏چه الان فقدانش مشاهده می‏‌شود، این است که همه اینها فقط در حد یک گفتار است و به مرحله‏ عمل درنمی‏آید که ما چگونه اطلاع‏‌رسانی و سازمان‏دهی می‏‌کنیم برای عدم شرکت در انتخابات.

بنابراین به نظر من، بیش از آن‏که به سیاست اعلامی توجه کنیم، باید به عمل سیاسی توجه داشته باشیم و اساساً فراتر از انتخابات بیاندیشیم. چون انتخابات یک نشانه‏ دمکراسی هست، ولی دمکراسی فقط در انتخابات خلاصه نمی‏‌شود.

آن‏چه الان فقدانش مشاهده می‏‌شود، این است که تحریم فقط در حد یک گفتار است و به مرحله‏ عمل درنمی‏‌آید که ما چگونه اطلاع‏رسانی و سازمان‏دهی می‏‌کنیم برای عدم شرکت در انتخابات

در جوامعی مانند جامعه‏ ما، حتی اگر انتخابات آزاد هم برگزار بشود، به دلیل این‏که یک بستر مدنی وجود ندارد، انتخابات آزاد هم می‏‌تواند در آینده به بی‌راهه برود. همانطوری که در انقلاب ۵۷ هم جمهوری اسلامی بر مبنای یک انتخابات آزاد شکل گرفت. گرچه رفراندومی بود که در یک بله و نه خلاصه می‏شد، اما به هر صورت یک انتخابات آزاد بود، ولی چون پایه‏‌های مدنی در جامعه وجود نداشت، دیدیم که به بیراهه رفت و به شکل دیگری خود را بازتاب داد.

تحریم کردن انتخابات و شرکت نکردن در آن، به معنای واگذار کردن میدان به طرف مقابل نخواهد بود؟

مهم این است که ما برای آینده استراتژی‏‌ای داشته باشیم، در این‏که چگونه می‏‌خواهیم جامعه‏ ایران را به سمت دمکراسی پیش ببریم، به نظر من باید گام‏هایی که در این راستا برمی‏‌داریم، با توجه به هدف و غایتی باشد که در نظر گرفته‏ایم.

من فکر می‏‌کنم مهم‏ترین استراتژی‏‌ای که در حال حاضر می‏‌توانیم داشته باشیم، استراتژی تقویت جامعه و قدرت‏‌یابی شهروندان است. در کنار آن، استراتژی تقویت انجمن‏ها و گسترش جامعه‏ مدنی در ایران قرار دارد.

مهم‏ترین استراتژی‌ها برای پیش‌رفتن به سمت دموکراسی، استراتژی تقویت جامعه و قدرت‏یابی شهروندان است. در کنار آن، استراتژی تقویت انجمن‏ها و گسترش جامعه‏ مدنی در ایران قرار دارد

این دو استراتژی می‌‏توانند در رسیدن به دمکراسی در درازمدت کمک کنند. در کوتاه‌مدت ممکن است نتواند به نتیجه برسد. گروه‏های سیاسی معمولاً به دنبال نتایج خیلی صریح و آنی هستند، ولی دمکراسی‏ای که بر پایه‏‏های مدنی شکل نگیرد و یک شبه شکل بگیرد، یک شبه هم از بین می‏‌رود.

آن وقت تحریم چگونه ارزیابی می‏شود؟

تحریم هم نوعی کنش سیاسی است. معمولاّ زمانی که گروه‏‌های سیاسی از حق رقابت یا از حق مشارکت سازمان‏یافته محروم می‏‌شوند، به عنوان اعتراض به تحریم روی می‏‌آورند. یا به هر دلیل دیگری که بیان می‏کنند، تحریم یک کنش سیاسی است. مسئله اما این است که این کنش سیاسی در چه زمانی معنادار است. چون در برخی از زمان‏‌ها می‏بینیم که کنش سیاسی فقط در حد گفتار است و به مرحله‏ی عمل نمی‏رسد. من می‏گویم کنش سیاسی زمانی می‏تواند معنادار باشد که از مرحله‌‏ی گفتار به مرحله‏ عمل سیاسی تبدیل شود.

آن‏چه الان در جامعه‏ ایران مشاهده می‏‌کنیم، این است که این کنش سیاسی تبدیل به عمل سیاسی نشده و در حد گفتار باقی مانده است. این می‌‏تواند، اگر به همین صورت پیش برود و در حد گفتار بماند، پیامدهای منفی داشته باشد.

ما خواهان یک انتخابات سالم و آزادیم

arezoo — Mon, 27 Feb 2012 16:38:43 +0000

گفت‌وگو با خدیجه مقدم، فعال حقوق زنان - از پرونده ویژه انتخابات

اختر قاسمی

اختر قاسمی - به انتخابات مجلس نهم در حالی نزدیک می‌شویم که بسیاری از فعالان حقوق زنان از ضرورت تحریم انتخابات می‌گویند و آن را «نمایشی و دروغین» می‌خوانند. آنها در عین حال با این پرسش اساسی روبه‌رو هستند: آیا زنان جامعه ایران در این انتخابات حضوری فعال خواهند داشت؟ در گفت‌وگو با خدیجه مقدم، فعال حقوق زنان به پاره‌ای از این نکات پرداخته‌ایم.

انتخابات مجلس نهم با دستگیری روزنامه‌نگاران و فعالان دو عرصه سیاسی‌ـ‌ اجتماعی و حقوق زنان آغاز شده است. این انتخابات به نظر شما چه ماهیتی دارد؟

خدیجه مقدم: این انتخابات یک انتخابات نمایشی است. در واقع یک انتخابات سالم و آزاد و عادلانه نیست. ما همیشه خواهان یک انتخابات سالم و آزاد بوده‌ایم، ولی متأسفانه هیچگاه در ایران نبوده است. مجلس هشتم در بدترین حالت ممکن از حیث شرایط انتخاباتی شکل می‌گیرد و کاملاً مشخص است، برای این که هیچ صدای متفاوتی نباشد حتی حاضر نیستند که تنور انتخابات را گرم نگه دارند و نوعی رقابت را به نمایش بگذارند.

در درجه نخست روزنامه‌نگاران را می‌گیرند، بعد همینطور به ترتیب فعالان مدنی و سیاسی بازداشت می‌شوند. درواقع می‌خواهند انتخابات را در نوعی سکوت برگزار کنند و آن نتیجه‌ای را بگیرند که خودشان می‌خواهند. اگر به هشت دوره‌ مجلس تاکنون نگاه کنیم، در دوره‌ اول مجلس، بعد از آن همه جانفشانی‌هایی که زن‌ها برای پیروزی انقلاب کردند و اگر زن‌ها نبودند انقلاب پیروز نمی‌شد، فقط چهار زن به مجلس راه پیدا کردند.

از همان دوره‌ اول مجلس، چه در آن دوره‌ای که فکر می‌کنم مجلس پنجم بود و بیشترین شمار زنان نماینده را داشت و ۱۴ نفر زن توانسته بودند به مجلس راه پیدا کنند، و چه در مجلس ششم در دوران اصلاحات که ۱۳ نماینده‌ زن در آن فعال بودند و بیشترین مطالبات و خواسته‌های زنان در آن مطرح شد، چه در مجلس هفتم، هیچ‌وقت به نفع زنان لایحه‌ و طرحی تصویب نشده و در واقع تصمیم‌گیری‌ها به صورت معناداری به نفع زنان نبوده است.

یکسری اتفاقات خیلی جزئی افتاده است. مثلاً طرح ارث‌بری زنان از زمین به‌هرحال تصویب شده است. حال وقتی این دوره‌های مجلس را باهم مقایسه می‌کنیم، می‌بینیم در هیچ شرایطی نمایندگان مجلس نتوانستند (حتی اگر خودشان هم اراده می‌کردند و می‌خواستند)، لوایح یا طرح‌هایی را به تصویب برسانند که به نفع زندگی زنان باشد، مگر به دستور رهبری.

خاطراتی را که از فعالیت در ایران دارم و ارتباط‌هایی را که با مجلس و نمایندگان مجلس داشتم، می‌توانم برایتان به عنوان مثال مطرح کنم. نمایندگان مجلس به‌‌خصوص وقتی می‌خواستند پیرامون طرح‌هایی که مربوط به زنان می‌شد نکاتی را مطرح کنند، همیشه باید اجازه می‌گرفتند. یعنی حتی برای طرح آن باید اجازه می‌گرفتند. من یادم هست وقتی بحث ارث‌بری زنان از زمین مطرح بود و آن موقع "کمپین یک میلیون امضا" نیز فعال بود، خیلی جاها درباره حقوق زنان صحبت می‌کردیم و مطلب می‌دادیم و خواهان برابری ارث بودیم. برابری را به صورت کامل می‌خواستیم.

ولی به‌هرحال چون معتقدیم برای هر چیزی باید پله پله و قدم به قدم جلو رفت، خود من راجع به همین ارث‌بری زن از زمین و مقایسه‌اش مطالب زیادی گفته و نوشته بودم. روزی از رادیو سراسری ایران به من زنگ زدند. یک میزگرد رادیویی بود که از طرفی با زهرا صادقی، معاون خانم طبیب‌زاده، رئیس مرکز امور خانواده که معاون رئیس جمهور هم هستند در پشت خط حرف می‌زدند و از طرفی هم با من صحبت می‌کردند. من هم در جلسه‌ای بودم که اصلاً موبایل آنتن نمی‌داد و رفتم توی حیاط با آنها صحبت کردم.

من ایرادهای قانون ارث را گفتم. زهرا صادقی هم به من لطف کردند و کمی مرا معرفی کردند که سالهای سال است ایشان در حوزه زنان کار می‌کنند، ولی آنجا من خیلی ناراحت شدم که گفتند یک مژده به شما بدهم که مقام معظم رهبری هم دستور داده‌اند که قانون ارث تغییر کند و زن بتواند از زمین ارث ببرد. به‌هرحال صحبت‌هایی در آنجا مطرح شد که همه از رادیو پخش نشد.

خدیجه مقدم: علاوه براین که زنان فعال در این انتخابات شرکت نخواهند کرد، حتی بخش بزرگی از توده‌ زنان هم شرکت نخواهند کرد. وضعیتی که الان در ایران داریم خیلی ویژه است. از لحاظ اقتصادی، دولت درآمد نفت را صرف سرمایه‌گذاری برای ایجاد اشتغال و بهتر شدن زندگی مردم نمی‌کند. دولت درآمد نفت را صرف بیشتر کردن عمر خودش می‌کند.

می‌خواهم بگویم که قوانین خیلی روی اراده‌ نمایندگان مجلس تصویب نمی‌شود. از جای دیگری باید دستور بیاید. ساختار اساسی جمهوری اسلامی اجازه نمی‌دهد که نمایندگان مجلس خواسته‌های خودشان و خواسته‌های مردمی را که به آنها رأی داده‌اند مطرح کنند. نمونه‌ دیگر آن لایحه چندهمسری بود. ما در مرحله‌ اول پنج‌هزار نامه‌ اعتراضی جمع کردیم و به مجلس رفتیم. در آنجا زهره الهییان به من باز گفت که آقای خامنه‌ای، مخالف چندهمسری هستند.

می‌خواهم بگویم در این شرایط، در این وضعیتی که همه چیز به رهبری برمی‌گردد، دیگر مجلس چگونه مجلسی است. یعنی معنا و مفهومش را از دست داده است. به‌هرحال بازهم در یک دوره‌هایی شماری نماینده مستقل در مجلس بود که می‌شد رفت با آنها صحبت کرد و به‌هرحال می‌شد مسائلی را در مجلس مطرح کرد. الان با این شکلی که دارد انتخابات مجلس نهم صورت می‌گیرد، دیگر هیچ امیدی نیست حتی به نمایندگانی که خودش را مستقل می‌دانند و وارد مجلس می‌شوند. برای این که خیانت کرده‌اند و دارند به مردم خیانت می‌کنند. این اعلام برائت از جنبش سبز در واقع اعلام برائت از خواسته‌های مردم است و دارند به مردم از همین ابتدا خیانت می‌کنند. خب مشخص است که مجلس پیش رو چگونه مجلسی خواهد شد.

با توجه به این که شما یکی از فعالان مدنی در ایران بودید و همواره تلاش می‌کردید از طریق گفت‌وگو با نمایندگان مجلس، قوانین را با هدف رسیدن زنان به برابری حقوقی در سطح جامعه تغییر دهید، اگر در حال حاضر در ایران بودید در انتخابات شرکت می‌کردید؟

مسلماً در انتخابات شرکت نمی‌کردم. به خاطر این که این یک بازی است، یک نمایش است. ما هیچ وقت عروسک خیمه شب‌بازی آقایان نبوده‌ایم و نیستیم. مجلسی که بخواهد به این شکل کارش را شروع کند، با یکسری نمایندگانی که به این شکل دارند وارد آن می‌شوند، به هیچ‌وجه جایی نیست که ما بتوانیم با آنها وارد مذاکره شویم.

شما فکر می‌کنید زنان فعال سیاسی- اجتماعی، زنانی که شاهد جنبش اعتراضی اخیر بودند، در انتخابات شرکت خواهند کرد؟

من فکر می‌کنم علاوه براین که زنان فعال در این انتخابات شرکت نخواهند کرد، حتی بخش بزرگی از توده‌ زنان هم شرکت نخواهند کرد. وضعیتی که الان در ایران داریم خیلی ویژه است. از لحاظ اقتصادی، دولت درآمد نفت را صرف سرمایه‌گذاری برای ایجاد اشتغال و بهتر شدن زندگی مردم نمی‌کند. دولت درآمد نفت را صرف بیشتر کردن عمر خودش می‌کند. حالا می‌بینید که دیگر به چه طریقی این درآمد دارد مصرف می‌شود. از لحاظ اجتماعی به قدری تبعیض‌ها و فشارها بیشتر شده است که هیچ امنیتی برای مردم وجود ندارد. از لحاظ سیاسی هم می‌بینید که هیچ حزبی در ایران وجود ندارد تا مردم دل‌شان به این خوش باشد که بتوانند از طریق احزاب حرف‌شان را بزنند. در نتیجه هیچ امیدی به این انتخابات وجود ندارد که بخواهیم بگوییم توده‌ زنان در آن شرکت می‌کنند.

البته با توجه به شرایطی که در ایران هست و من درک می‌کنم زنانی را که فکر می‌کنند اگر در این انتخابات شرکت کنند، ممکن است تغییرات کوچکی صورت بگیرد که به نفع‌شان باشد. آنها هم زنانی هستند که فریب وعده وعیدها را می‌خورند. ۹ سال پیش طرح بیمه زنان خانه‌دار تصویب شد و ۹ سال است که این طرح اجرا نمی‌شود. این طرح مسکوت گذاشته شده است و هیچ‌وقت راجع به آن صحبت نمی‌شود، مگر در موقع انتخابات. الان دوباره شروع کرده‌اند به تبلیغات پیرامون طرح بیمه زنان خانه‌دار و خب توده‌ زنان شاید ندانند که ۹ سال پیش این تصویب شده است. کسی نمی‌پرسد چرا اجرا نشد؟ حالا واقعاً امیدی داریم به این که این طرح اجرا شود؟ در واقع با این فریب می‌خواهند فقط زنان را بکشانند پای صندوق‌های رأی. تکرار می‌کنم: من نمی‌توانم بگویم که مردم رأی بدهند یا ندهند. من فقط حدس خودم را می‌زنم.

در این دور تقریباً زنان شرکت‌کننده در انتخابات به عنوان نامزدهای انتخاباتی، به یک سوم دور قبل رسیده‌اند و در همین زمینه طرحی از طرف جامعه‌ زینب به مجلس ارائه شده است. نظر شما درباره این طرح چیست؟

آن طرح به‌هرحال اجرا نخواهد شد، ولی بحث من سر کمیت نیست. بحث‌ من سر کیفیت است. می‌توانند نمایندگان مردی در مجلس باشند که از حقوق زنان دفاع کنند. یعنی می‌تواند تعداد نمایندگان زن زیاد باشد ولی از حقوق زنان دفاع نشود. نمونه‌هایش را ما دیده‌ایم.

خدیجه مقدم: فشار زیادی روی زن‌ها با این تحریم خواهد آمد و این‌ها را بیشتر از همیشه وابسته به مردهاشان و به آن جامعه‌ی مردسالار خواهد کرد. در چنین شرایطی آن فرهنگ مردسالاری هم بیشتر رشد خواهد کرد.

می‌بینید شما که نمایندگان مجلس، مثلاً فاطمه عالیا از چندهمسری دفاع کردند و این دلیل نمی‌شود که ما بگوییم به خاطر ورود تعداد کم زنان به مجلس، ممکن است طرحی را به نفع زنان تصویب نکند یا دولت لایحه‌ای را به مجلس ندهد. البته حضور زنان در همه‌ جا و دوجنسی شدن همه‌ی نهادها و سازمان‌ها و مجالس به‌هرحال باعث می‌شود مسائل زنان بیشتر مطرح شود، ولی من می‌خواهم بگویم مهم این نیست که تعداد زنانی که وارد مجلس می‌شوند، چقدر است. برای این که آن تعداد زنانی هم که می‌خواهند وارد مجلس شوند باید از خواسته‌های مردم اعلام برائت کنند. خب مشخص است که وقتی اعلام برائت می‌کنند، یعنی خواسته‌های مردم را ندیده می‌گیرند. خواسته‌های زنان هم داخل خواسته‌های مردم است. فرقی نمی‌کند.

شما فکر می‌کنید امیدی به طرح اصلاح قانون انتخابات باشد تا زنان بتوانند شرکت فعال‌تری در آن داشته باشند؟

صحبت‌ام راجع به انتخابات آزاد و سالم است. آزاد، سالم و عادلانه. اگر براساس اصول انتخابات انتخاباتی صورت گیرد، زنان هم با تعداد بیشتری می‌توانند وارد مجلس شوند. با این طرح‌های فعلی اما نه. یعنی آن اصل مطلب، ریشه‌ مطلب در این است که انتخابات ما سالم و آزاد و عادلانه نیست. اگر انتخابات آن شرایط خودش را داشته باشد، مسلماً تعداد زنان بیشتری می‌توانند در انتخابات شرکت کنند و احتیاجی به این طرح‌ها نیست.

به نظر شما تحریم‌های اخیر تاثیر ویژه‌ای روی فعالیت زنان خواهد داشت؟

تحریم‌ها طبیعتاً روی زندگی زنان بیشتر تأثیر می‌گذارد. برای این که نمی‌توانیم فقر زنان را در دنیا و در ایران انکار کنیم. زنان فقیرترین قشر جامعه هستند. اکثریت‌شان زیر خط فقر زندگی می‌کنند. بیکاری حتی در بین زنان تحصیلکرده نیز به شدت وجود دارد. وقتی تحریم‌ها وجود دارند، اثر این تحریم‌ها در درجه‌ اول روی بچه‌ها خود را نشان می‌دهد.

یادم هست وقتی اولین تحریم‌ها در ایران صورت گرفت، شیرخشک هزاروهشتصد تومان بود و در عرض دو هفته به پنج هزار تومان رسید. وقتی مردم قدرت خریدشان پایین برود، طبیعتاً مشکلات تحریم روی اولین گروهی که بیشترین تأثیر را می‌گذارد بچه‌ها هستند؛ بعد زنها و بعد بقیه مردم. فشار زیادی روی زن‌ها با این تحریم خواهد آمد و این‌ها را بیشتر از همیشه وابسته به مردهاشان و به آن جامعه‌ی مردسالار خواهد کرد. در چنین شرایطی آن فرهنگ مردسالاری هم بیشتر رشد خواهد کرد.

شیرین عبادی از فراخوان ۳۹ زندانی سیاسی حمایت کرد

arezoo — Thu, 26 Jan 2012 01:10:15 +0000

شیرین عبادی برنده ایرانی جایزه صلح نوبل با انتشار بیانیه ای از خواسته ۳۹ نفر از زندانیان سیاسی مبنی بر تحریم انتخابات و آزادی زهرا رهنورد و میرحسین موسوی و مهدی کروبی، حمایت کرد.

در فراخوانی که خانم شیرین عبادی برای انتشار در اختیار رادیو زمانه قرار داده، بر خواسته آزادی کاندیداهای ریاست‌جمهوری دهم و خانم زهرا رهنورد که در حصر خانگی به‌سر ‌می‌برند، تاکید شده: "در مقابل شهامت این عزیزان بزرگوار سر تعظیم فرود آورده و با اعلام حمایت از فراخوان آنان از تمامی آزادی خواهان سراسر دنیا دعوت می‌کنم که از هیچ کوششی برای پی‌گیری آزادی زندانیان سیاسی و عقیدتی در ایران به‌ویژه خانم زهرا رهنورد و آقایان میر حسین موسوی و مهدی کروبی دریغ نورزند."

شیرین عبادی همچنین از همه ایرانیان دعوت کرده است که انتخابات را تحریم کنند. در بیانیه وی چنین آمده : "از هم‌وطنان گرامی دعوت می‌کنم تا با تحریم انتخابات نمایشی مجلس شورای اسلامی که در دوازدهم اسفند ماه سال جاری برگزار می‌شود، یک‌بار دیگر عدم مشروعیت رژیم جمهوری اسلامی ایران را به جهانیان نشان دهند."

وی از ۳۹ امضاکننده زندانی نامه به خاطر به‌جان‌خریدن این خطر، تقدیر کرده و گفته است: "درود بر آزادگان دربند، سلام بر کسانی که پای در زنجیر و نگاهی بر آسمان دارند، سپاس بر افرادی که شجاعت را معنایی تازه بخشیدند، لبیک به رادمردانی که سرود فراموش شده همبستگی و اتحاد را دوباره به یادمان آوردند و چه به‌موقع یادآور شدند که اعتمادی به صندوق رای نیست و "نظارت استصوابی" پاسخی برای خواسته‌های ملت ندارد و جواب پرسش ساده ای چون "رای من کو" گلوله است و زندان."

امضاکنندگان این نامه با وجود اینکه خود زندانی‌اند، به‌طور مشخص، خواستار آزادی آقایان موسوی و کروبی و خانم رهنورد شده‌اند

این بیانیه، در پی فراخوان سی‌ونه زندانی عقیدتی- سیاسی ایرانی منتشر شده است که از مردم ایران خواسته‌اند انتخابات را تحریم کرده و وضعیت حصر آقایان موسوی و کروبی و خانم زهرا رهنورد را پی‌گیری کنند.

در فراخوان زندانیان سیاسی که در وب‌سایتهای حامی جنبش سبز ایران از جمله کلمه و جرس، منتشر شده آمده است : "نیروهای امنیتی و نظامی درحالی برگزاری انتخابات نمایشی و فرمایشی مجلس نهم را در دستور کار خود قرار داده‌اند که هم‌زمان سرکوب فعالان سیاسی و روزنامه‌نگاران را شدت بخشیده‌اند. جامعه بیشتر از هر زمان شاهد انسداد سیاسی است؛ وضعیتی که در هیچ‌یک از انتخابات‌های پیشین شاهد نبوده‌ایم. فضای سنگین امنیتی و نظامی کودتاگران حاکم بر کشور هر روز قربانی جدیدی می‌گیرد.

این همه در حالی صورت می‌گیرد که رهبران جنبش اعتراضی، آقایان میرحسین موسوی و مهدی کروبی و خانم زهرا رهنورد در زندان خانگی تحت فشارهای بیشتر و محدودیت‌های شدیدتر و نگران‌کننده قرار گرفته‌اند."

امضاکنندگان این نامه با وجود اینکه خود زندانی‌اند، به‌طور مشخص، خواستار آزادی آقایان موسوی و کروبی و خانم رهنورد شده‌اند : "حال، بیش از ۱۱ ماه از بازداشت و حبس غیرقانونی آقایان موسوی و کروبی و خانم رهنورد می‌گذرد. اگر حاکمیت به فکر پر کردن نمایشی کرسی‌های مجلس زیر سایه سرکوب و استبداد است، آزادگان ایران‌زمین مکلف‌اند که در تدبیر گسترش و تعمیق جنبش اعتراضی خود و به‌ ویژه در گام نخست، آزادی رهبران در حصر و حبس خود باشند.

از اینرو از تمامی هموطنان آزاده و آگاه خویش در هر کجای جهان که هستند، می‌خواهیم در کنار آگاهی‌بخشی در مورد انتخابات دروغین و مهندسی شده و فرمایشی اسفند ماه، از هیچ کوششی برای پیگیری آزادی رهبران محبوس جنبش سبز در بهمن ماه جاری دریغ نکنند."

زندانیان سیاسی امضا کننده این بیانیه همچنین نهادهای مستقل مدافع حقوق بشر را برای رهایی رهبران جنبش اعتراضی مردم ایران از حبس نامشروع و ظالمانه، به یاری طلبیده و گفته‌اند که سزاوار نیست مدافعان حقوق بشر در جهان چشم بر این ظلم مستدام فروبندند.

این سی‌ونه زندانی عبارتند از بهمن احمدی امویی، حسن اسدی زید آبادی، جواد امام، محسن امین زاده، مسعود باستانی، عماد بهاور، سید علیرضا بهشتی شیرازی، سیدمصطفی تاجزاده، سعید جلالی فر، علی جمالی، امیر خرم، بابک داشاب، محمد داوری، مجید دری، امیر خسرو دلیر ثانی، علیرضا رجایی، حسین زرینی، عیسی سحر خیز، داوود سلیمانی، محمد سیف زاده، قاسم شعله سعدی، کیوان صمیمی، فریدون صیدی راد، جلیل طاهری، محمد فرید طاهری قزوینی، فیض الله عرب سرخی، سیامک قادری، ابوالفضل قدیانی، فرشاد قربان پور، سعید متین پور، محسن محققی، مهدی محمودیان، محمد رضا معتمد نیا، علی ملیحی، عبدالله مومنی، محسن میردامادی، بهزاد نبوی، ضیا نبوی و ابوالفضل عابدینی.

احزاب کرد در انتخابات شرکت نمی‌کنند

Thu, 12 Jan 2012 02:56:46 +0000

گفت‌وگو با عبدالله مهتدی، دبیرکل حزب کومله کردستان ایران

سراج الدین میردامادی

شاید برای نخستین‌بار در تاریخ ۳۳ ساله حکومت جمهوری اسلامی باشد که اکثریت قریب به اتفاق احزاب سیاسی اپوزیسیون و اصلاح‌طلب روی عدم شرکت در انتخابات یا تحریم آن به توافق رسیده‌اند.

گفت‌وگوی زیر با عبدالله مهتدی، دبیرکل حزب کموله کردستان ایران، درباره مواضع این حزب و نیز سایر احزاب کردستان در انتخابات پیش‌رو است.

آقای مهتدی، در آستانه‌ انتخابات نهمین دوره مجلس شورای اسلامی، موضع حزب کومله در خصوص این انتخابات چیست؟

از نظر ما هیچ‌کدام از انتخابات جمهوری اسلامی، در قیاس با استانداردهای دموکراتیک جهانی، واقعا دموکراتیک نیست. ولی انتخاباتی که پیش‌رو داریم، دیگر حتی با استانداردهای ناقص جمهوری اسلامی هم به‌هیچ عنوان قابل قبول نیست و همین است که باعث شده طیفی فوق‌العاده وسیع روی تحریم و عدم شرکت در انتخابات اجماع حاصل کنند.

موضع ما تحریم فعال انتخابات است که ضرورت دارد پیرامون آن آگاه‌سازی و فعالیت وسیع شود تا رژیم جمهوری اسلامی نتواند هیچ مصونیتی را بابت شرکت مردم در این انتخابات به رخ این و آن بکشد.

به‌طور مشخص در کنار دعوت از مردم برای عدم شرکت در انتخابات، چه راه حل‌های عملی‌ به مردم پیشنهاد می‌دهید؟

من نمی‌توانم الان نسخه‌ای برای مردم بپیچم، ولی چنانچه فضای دوره‌ انتخابات امکانش را دهد، من موافق حرکت‌های مردمی مسالمت‌آمیز و در حد مقدور واقع‌بینانه هستم، به امید این که این حرکت‌ها اعتماد بیشتری را به مردم بدهد و شروع مجددی برای گرم کردن ،نه تنور انتخابات، بلکه گرم کردن تنور جنبش‌های اجتماعی در ایران باشد.

من فکر می‌کنم این چیزی است که می‌تواند باشد. از آن حوزه‌ فعالیت‌های انتخاباتی باید کمال استفاده را کرد، برای این که مهم‌ترین مسائل اجتماعی و سیاسی ایران را در آن دوره در بین محافل و در بین توده‌های وسیع مردم مطرح کرد.

اگر کسی بتواند در مناطق کردنشین از فیلتر شورای نگهبان رد شود و رأی اکثریت مردم را کسب کند، آیا بستر و زمینه‌ای وجود دارد که در مجلس آتی بتواند مطالبات مردم کرد و کردزبان را در مجلس دنبال کند، یا اصلاً چنین راهی را شما مسدود می‌دانید؟

فوق‌العاده غیر محتمل می‌دانم. البته از لحاظ احتمالات نمی‌توانم این استثناء را به‌کلی غیر ممکن اعلام کنم، ولی به نظر من چنین چیزی فوق‌العاده غیر متحمل است و من پیشنهادم به همه کسانی که فکر شرکت در انتخابات و نامزد شدن را می‌کنند، این است که این کار را نکنند و در مقابل مردم قرار نگیرند.

موضع ما تحریم فعال انتخابات است که ضرورت دارد پیرامون آن آگاه‌سازی و فعالیت وسیع شود تا رژیم جمهوری اسلامی نتواند هیچ مصونیتی را بابت شرکت مردم در این انتخابات به رخ این و آن بکشد

در مقابل خواست و اراده‌عمومی مردم قد علم نکنند. کسی که امروز وقعی به تحریم وسیع انتخابات نمی‌گذارد که همه‌ طیف‌های سیاسی ایران را دربرگرفته است، چطور فردا می‌تواند مدافع حقوق مردم در مجلس اسلامی باشد؟

در خود مناطق و استان‌های کردنشین فضای تحریم چقدر با استقبال مواجه شده است؟ آیا همه‌احزاب اپوزیسیون، اصلاح‌طلب کرد و همه نحله و گرایش‌های سیاسی در مناطق کردزبان از این تحریم فعال استقبال کرده‌اند؟

هنوز همه اطلاعیه رسمی نداده‌اند، ولی برداشت من در تماس‌هایی که با آنها داشتم این است که همه‌احزاب اپوزیسیون کرد از بزرگ و کوچک به سمت تحریم انتخابات پیش خواهند رفت.

آیا فکر می‌کنید رقابت‌های قومی، خانوادگی و فامیلی که معمولاً در انتخابات مجلس انگیزه‌ای برای مشارکت مردم فراهم می‌کند، این‌بار هم می‌تواند قوی‌تر از دعوت به تحریم عمل کند؛ به‌ویژه در مناطق کردزبان؟

نمی‌دانم چقدر می‌تواند قوی‌تر از تحریم باشد. من پیش‌بینی انتخابات فوق‌العاده سردی را در کردستان ایران می کنم، ولی به طور کلی در انتخابات محلی و منطقه‌ای همیشه علایق و منافع و رقابت‌های محلی فوق‌العاده بیشتر مؤثرند تا انتخابات سراسری مربوط به ریاست جمهوری.

بنابراین می‌شود درجه‌ای پیش‌بینی شرکت مردم را کرد، اما پیش‌بینی من در کل این است که این انتخابات بسیار بسیار سرد خواهد بود و مردم مدت‌هاست امید به ایجاد تحول از طریق شرکت در انتخابات را از دست داده‌اند.

کسی که امروز وقعی به تحریم وسیع انتخابات نمی‌گذارد که همه‌ طیف‌های سیاسی ایران را دربرگرفته است، چطور فردا می‌تواند مدافع حقوق مردم در مجلس اسلامی باشد؟

در آستانه‌ هر انتخابات معمولاً حاکمیت مقداری فضای باز سیاسی ایجاد می‌کند که مردم میل به مشارکت در انتخابات پیدا کنند. چنین چیزی را این بار ما مشاهده نکردیم. دلیل این را چه می‌دانید؟ آیا فکر می‌کنید که حاکمیت اساسا به دنبال ایجاد یک نمایش مشارکت حداقل هست یا حتی آن نمایش را هم در واقع کنار گذاشته است و دنبال آن نیست؟

به نظر من حاکمیت قید مشارکت مردم و آن نمایش‌های انتخاباتی را که در گذشته برای نشان دادن اعتبار و مصونیت خودش داشت، زده است.

خود آقای خامنه‌ای انتخابات را یک چالش امنیتی اعلام کرده است. بنابراین به نظر من دلیل اصلی از نظر حاکمیت بی‌دردسر برگزار کردن این انتخابات است و نه نمایش حضور مردم.

بنابراین من فکر می‌کنم این بار مطلقا به حضور مردم توجه‌نمی‌کنند و در مقابل می‌خواهند بی‌دردسر برگزار شود. تحلیل من این است که به همین دلیل آن فضایی را که در سابق در هفته‌های مختوم به انتخابات وجود داشت، این بار نخواهیم داشت.

آیا تحریم انتخابات جرم است؟

Sat, 07 Jan 2012 02:02:24 +0000

سراج‌الدین میردامادی

عبدالصمد خرم‌آبادی، مشاور قضایی دادستان کل کشور اعلام کرده است که ۲۵ مورد از جرم‌های انتخاباتی را برشمرده که در ابتدای آن به تحریم انتخابات هم اشاره شده و تحریم انتخابات و حتی هجو انتخابات را جرم قضایی اعلام کرده است.

این برای نخستین‌بار است که قوه قضاییه در آستانه‌ انتخابات تحریم را جرم قضایی اعلام می‌کنند و اعلام می‌شود که با تحریم‌کنندگان برخورد می‌کنند.

از مهدی فتاپور، فعال سیاسی ساکن آلمان پرسیده‌ام: این شکل ورود قوه قضاییه به مسئله‌ تحریم را چگونه ارزیابی می‌کنید؟

مهدی فتاپور: صحبت آقای خرم‌آبادی هیچ ربطی به قانون انتخابات مجلس ندارد که تاکنون وجود داشته است. ایشان در واقع از این موضوع تفسیر جدیدی کرده‌اند.

یعنی در قانون انتخابات مجلس مسئله‌ اخلال در انتخابات مطرح می‌شود و اینکه کسانی بیایند و تبلیغات کنند و تهدید و تطمیع در انتخابات کنند که این هیچ ربطی به بحث‌هایی که آقای خرم‌آبادی کرده، تحت عنوان اینکه کسانی اگر مردم را به عدم شرکت در انتخابات دعوت کنند یا انتخابات را تحریم کنند، مصداقی است از اخلال در انتخابات، این‌ها تفسیر معینی است که ایشان یا شورای عالی قضایی از امر انتخابات کرده و این یک تفسیر دلخواه است.

عدم شرکت مردم در انتخابات به‌طور آگاهانه، به مفهوم قطع رابطه حداقلی در مشارکت سیاسی است و وقتی این افراد برجسته‌ترین نخبگان جامعه، تحصیل‌کردگان جامعه و اقشار شهری را دربرمی‌گیرد، این یک خطر بسیار بزرگ است برای مسئولان رژیم

صرف نظر از آن، این موضوع اهمیت دارد. به این دلیل که تا به‌حال در ایران هیچ انتخاباتی نبوده است که بتوانیم به‌عنوان یک انتخابات واقعی دست روی آن بگذاریم. همواره کسانی یا بخش‌هایی از مردم از شرکت در انتخابات محروم شده‌اند.

ولیکن در عین حال همواره مسئولان رژیم کوشیده‌اند بخشی یا مجموعه‌ منتقدان را به شرکت در انتخابات ترغیب کنند.

آن‌ها خوب می‌فهمند زمانی که کسانی در انتخابات شرکت می‌کنند، حتی اگر موافق رژیم نباشند یا مخالف و منتقد باشند، معنایش این است که هنوز امکاناتی برای حداقلی از مشارکت در امر سیاست را برای خودشان مطرح می‌کنند و نوعی رابطه هنوز باقی مانده و عدم شرکت مردم در انتخابات به‌طور آگاهانه، به مفهوم قطع این رابطه است و وقتی این افراد برجسته‌ترین نخبگان جامعه، تحصیل‌کردگان جامعه و اقشار شهری را دربرمی‌گیرد، این یک خطر بسیار بزرگ است برای مسئولان رژیم.

مسئله کمیت نیست.

یک مسئله‌ کیفی دارد اتفاق می‌افتد و این‌بار مسئولان رژیم هیچ تلاشی در این راستا نکردند. بلکه برعکس، تمام کوشششان را کردند، از نظر بیمی که از نتایج انتخابات داشتند، تا منتقدان یا کسانی که مخالف هستند امکان شرکت در انتخابات و نامزد شدن را پیدا نکنند و شرط‌هایی را گذاشتند و رفتاری کردند که آن‌ها مجبور باشند شرکت نکنند.

حالا این صحبت‌های آقای خرم‌آبادی نشان می‌دهد که خودشان متوجه شده‌اند چقدر این موضوع برای رژیم خطرناک است، ولی به‌جای آنکه اصل مسئله را مورد توجه قرار دهند که عدم شرکت در انتخابات یعنی قطع امید به امکان مشارکت در حیات سیاسی و باید این راه باز شود، راه‌های امنیتی و اعمال فشار را در پیش گرفته‌اند که البته این کار نتیجه ندارد.

اگر مخالفان و اصلاح‌طلبان و جنبش سبز صحبت از تحریم فعال در داخل کشور کردند، با این مسئله فکر می‌کنم که تحریم فعال نتواند دستکم در داخل جغرافیای جمهوری اسلامی ایران خیلی فعالیت و ظهور و بروزی داشته باشد. نظر شما چیست؟

من فکر می‌کنم برعکس، فضای عمومی در جامعه این است؛ با سیاستی که در این دوسال پیش رفته و با شرایطی که بر انتخابات حاکم است، اکثریت قریب به اتفاق تحصیل‌کردگان، نخبگان و اقشار شهری جامعه در این انتخابات شرکت نمی‌کنند و در واقع این امر اتفاق افتاده است و اینکه حالا چگونه روی آن تبلیغ شود، نشریات منعکس کنند یا تبلیغات چگونه پیش رود، یک مسئله‌ ثانوی است.

کسانی که در مدیریت جامعه نقش دارند، افرادی که در شهرها زندگی می‌کنند و تحصیل‌کردگان جامعه، شانسی برای مشارکت نمی‌بینند و من تصور نمی‌کنم که اختلاف درون اصولگراها بتواند این اقشار را به انتخابات جلب کند. از نظر کمی به‌هر‌حال تعدادی شرکت می‌کنند، ولی کیفیت جدیدی اتفاق افتاده است

مسئله‌ که آقای خرم‌آبادی مطرح می‌کنند و امنیتی کردن مسئله و طرح مسئله به صورت یک جرم، نشان‌دهنده‌ این است که آن‌ها هم متوجه شرایط شده‌اند و می‌بینند چنین وضعیتی در جامعه اتفاق افتاده است و این انتخابات مورد استقبال اقشار شهری جامعه، به‌ویژه مردم شهرهای بزرگ، قرار نمی‌گیرد.

به بند سه و هشت ماده‌ ۶۶ قانون انتخابات و همچنین ماده‌ ۴۶ آیین‌نامه‌ اجرایی انتخابات اشاره کرده‌اند و با استناد به این مواد قانونی اعلام کرده‌اند که تحریم جرم است. ممکن است بفرمایید این مواد چیست و آیا استناد این مواد درست است یا خیر؟

ببینید، ماده‌ ۶۶ می‌گوید "اخلال در امر انتخابات"؛ یعنی کسی برود حوزه را به‌هم بریزد، مزاحم انتخابات شود و نگذارد مردم در انتخابات شرکت کنند. ماده‌ ۴۶ هم می‌گویید تهدید یا تطمیع در امر انتخابات.

هیچکدام از این‌ها متوجه این بحث نیست که کسانی معتقدند امکان شرکت در انتخابات وجود ندارد، جلوی راه شرکت در انتخابات را بسته‌اند و در نتیجه نمی‌خواهند در انتخابات شرکت کنند. یعنی نمی‌توانند در انتخابات شرکت کنند. پس این هیچ ربطی به این بحث ندارد.

خیلی مایل هستم که من و همفکران بتوانیم امروز در انتخابات شرکت کنیم، ولی وقتی شورای نگهبان اجازه نمی‌دهد، راه این شرکت را بسته است. بنابراین این ماده‌ای که پیرامون اخلال در امر انتخابات مطرح می‌کند، هیچ ربطی به کسانی ندارد که در انتخابات شرکت نمی‌کنند و معتقدند این انتخابات یک انتخابات واقعی نیست و نمی‌شود در آن شرکت کرد.

بنابراین صحبت آقای خرم‌آبای یک تفسیر دل‌به‌خواه است. یعنی شورای عالی قضایی خودش تصمیم گرفته است تا در این انتخابات بازهم فضای امنیتی را تقویت کند و صحبت‌هایشان هیچ ارتباطی با قانون انتخابات ندارد.

و ماده ۴۶ آیین‌نامه اجرایی؟

آن هم به همین شکل. این ماده می‌گوید آثار تبلیغاتی که برای شرکت مردم در این انتخابات می‌کنند مثلاً این است که گروه‌ها و احزاب امکان این را داشته باشند که مردم را در امر انتخابات تشویق و ترغیب کنند و به‌طور مشخص روی نامزدی تکیه نکنند، وجود نداشته باشد. این ماده ۴۶ اصلاً ربطی به مسئله‌ عدم شرکت در انتخابات ندارد.

ماده‌ای که پیرامون اخلال در امر انتخابات مطرح می‌کند، هیچ ربطی به کسانی ندارد که در انتخابات شرکت نمی‌کنند و معتقدند این انتخابات یک انتخابات واقعی نیست و نمی‌شود در آن شرکت کرد. شورای عالی قضایی خودش تصمیم گرفته تا در این انتخابات بازهم فضای امنیتی را تقویت کند

به‌طور کلی به نظر می‌رسد برای اولین‌بار بین نیروهای اصلاح‌طلب در داخل و نیروهای اپوزیسیون یک اشتراک موضع در عدم شرکت و تحریم انتخابات به‌وجود آمده است. خودتان فکر می‌کنید چقدر با استقبال توده‌های مردم مواجه خواهد شد؟

البته بخشی از مردم در انتخابات مجلس شرکت می‌کنند، به‌ویژه در شهرهای کوچک. یعنی به‌هرحال درگیری‌هایی وجود دارد، مسائل محلی وجود دارد و بخشی از مردم در آن شرکت می‌کنند.

مسئله‌ای که در ایران اتفاق افتاده این است که بخش بزرگی از اقشار میانی، بخش بزرگی از اقشار شهری، تقریباً اکثریت قریب به اتفاق تحصیل‌کردگان جامعه در این انتخابات شانسی را نمی‌بینند که بتوانند در حیات سیاسی کشور تأثیرگذار باشند و این اجماع و اتفاقی که بین نیروهای سیاسی عمومی به‌وجود آمده است که در این انتخابات هیچ نتیجه‌ای نمی‌بینند و هیچ تأثیرگذاری‌ای در حیات سیاسی کشور نمی‌بینند، خودش حاصل چنین امری است. این دو با همدیگر پیش آمده است.

من تصور می‌کنم در عمل قبل از اینکه حتی احزاب اعلام کنند، اکثریت قاطع تحصیل‌کردگان و اقشار شهری جامعه در این انتخابات شرکت نخواهند کرد.

اگر رقابت درون اصولگرا‌ها بالا بگیرد و این رقابت در افکار عمومی جدی جلوه کند، آیا می‌تواند خلاء نبود نیروهای منتقد حاکمیت و جنبش سبز و اصلاح‌طلبان را پر کند؟

این اختلاف‌ها بالا هست و درگیری‌ها شدید است. این انتخابات از این نظر که تأثیرگذار باشد بر وضعیت آینده‌ جمهوری اسلامی و این که کدام نیرو سهم بیشتری از قدرت داشته باشند، دارای اهمیت است و به همین دلیل کسانی که فکر می‌کنند این یا آن نیرو اگر در انتخابات برنده شود، بر زندگی‌شان تأثیرگذار خواهد بود، در آن شرکت خواهند کرد.

عده‌ای به‌هرحال فکر می‌کنند اگر طرفداران آقای احمدی‌نژاد ببرند، این امکان که مثلاً کمک‌های یارانه تداوم پیدا کند بیشتر است و به این دلیل می‌روند و به طرفداران احمدی‌نژاد رأی می‌‌دهند و برعکس، کسانی که فکر می‌کنند سیاست‌های آقای احمدی‌نژاد غلط بوده و فرض کنیم اصولگراها به‌خصوص در پایه‌های رژیم بهتر می‌توانند عمل کنند، می‌روند و در انتخابات شرکت می‌کنند.

یا در روستاها و در شهرهای کوچک ممکن است کسانی به‌هرحال در اثر تبلیغ این یا آن نمازجمعه یا افرادی که به آنها اعتماد دارند، در انتخابات شرکت کنند و یا حتی به دلیل اختلافات محلی تن به این ماجرا بدهند.

آن چیزی که من مطرح کردم و به نظر من اساسی است، این که یک کیفیت جدیدی اتفاق افتاده. کسانی که در مدیریت جامعه نقش دارند، کسانی که در شهرها زندگی می‌کنند، به‌خصوص در شهرهای بزرگ، تحصیل‌کردگان جامعه، این‌ها هستند که تعیین‌کننده‌اند و این‌ها هستند که آگاهانه تصمیم می‌گیرند و همه‌ فضا نشان می‌دهد با این سیاستی که پیش رفته، شانسی برای مشارکت نمی‌بینند و من تصور نمی‌کنم که اختلاف درون اصولگراها بتواند این اقشار را به انتخابات جلب کند. کمیت شرکت‌کننده به‌هرحال یک تعدادی خواهد بود، ولی کیفیت جدیدی اتفاق افتاده است.

اتحاد اپوزسیون و اصلاح طلبان در تحریم انتخابات

Sun, 01 Jan 2012 14:58:35 +0000

گفتگو با علی کشتگر فعال سیاسی

سراج الدین میردامادی

دیروز ثبت نام داوطلبان نهمین دوره‌انتخابات مجلس شورای اسلامی به پایان رسید. به نظر می‌رسد شماری از نیروهای اصلاح‌طلب ازجمله آقای تابش خواهرزاده‌ آقای خاتمی که رئیس فراکسیون اصلاح‌طلب‌ها در مجلس کنونی نیز هست، ثبت نام کرده‌اند. این حضور شماری از اصلاح‌طلبان علی‌رغم تحریمی بود که از قبل اعلام کرده بودند.

از علی کشتگر فعال سیاسی پرسیده‌ام: این حضور با آن تحریم چگونه همسویی و تطابق دارد و به طور کلی ارزیابی شما از موضع اصلاح‌طلب‌ها در زمینه انتخابات چیست؟

اول ما باید بپذیریم که تحریم موفق است. چرا موفق است؟ برای اینکه اکثریت قاطع اصلاح‌طلبان، چه آنهایی که در زندان هستند، چه آنهایی که در بیرون از زندان هستند، چه آنهایی که چهره‌های شاخص اصلاح‌طلبی هستند، از آقای خاتمی بگیریم تا حتی آقای موسوی خوئینی‌ها که جزو چهره‌های محافظه‌کار اصلاح‌طلب بود، همه این‌ها همراه باهم انتخابات را به‌نوعی در عمل تحریم کردند. یعنی گفتند ما شرکت نمی‌کنیم و نماینده‌ای هم نداریم و از کسی هم حمایت نمی‌کنیم. هرکدام با فرمول‌بندی خودشان به‌هرحال انتخابات را تحریم کردند.

این مهم‌ترین مسئله است.حالا طبیعتاً در هر جریانی نیروهای بسیار معدودی، چندنفر انگشت‌شمار، می‌توانند همیشه ساز دیگری بزنند. کما اینکه الان می‌بینیم در جبهه‌ نیروهای اصلاح‌طلب این‌بار اکثریت قاطع یک موضع دارند. با آنکه شما یکی، دونفرشان را مثال زدید که این‌ها با بقیه هماهنگ نبودند، اما نگاه کنیم به آن سوی جبهه‌آقای خامنه‌ای و ببینیم آنجا در این مدت، در این یکی دو سال، چقدر نیروهای خودشان با ایشان ناهماهنگ بودند. پس کدام طرف مرتب‌تر بوده یا فرسایش داشته است؟

اتفاقاً اصلاح‌طلبان خیلی منسجم شدند، اما نیروهای طرفدار آقای خامنه‌ای را می‌توانیم مثال بزنیم که در این یکی، دوسال چه ریزشی داشتند و چه تعداد زیادی از ایشان جدا شده‌اند. البته طبیعتاً روزنامه‌ کیهان تبلیغ‌اش را می‌گذارد بر همین یکی، دونفری که اشاره کردید.

اصلاح‌طلب‌ها به طور مشخص و به‌طور کلی تمامی نیروهایی که در داخل ایران فعالیت می‌کنند و موضع منتقد نسبت به حاکمیت دارند، از به‌کارگیری واژه‌ «تحریم» امتناع می‌کنند. چرا این واژه برای نیروهایی که داخل ایران فعالیت می‌کنند به صورت تابو محسوب می‌شود؟

به نظر من ما باید این موضوع را درک کنیم. خود عمل مهم است. اینکه در انتخابات شرکت نمی‌کنند و نماینده‌ای هم ندارند، معنایش تحریم است. معنایش این است که آقا ما در این انتخابات حضور نداریم و نمی‌آییم رأی بدهیم. حالا کلمه‌تحریم. شما خودتان می‌دانید که معنای تحریم حرام کردن است و برای خیلی از چهره‌های اصلاح‌طلبی که خودشان از طرفداران جمهوری اسلامی بودند، از مسئولان بلندپایه‌نظام جمهوری اسلامی بودند، طبیعتاً این‌ها با توجه به بار مذهبی حرام کردن، از گفتن آن امتناع می‌کنند و هیچ اهمیتی هم ندارد و باید این را درک کرد.

برای اولین‌بار در تاریخ ۳۲ ساله‌ جمهوری اسلامی بین قوه مجریه به عنوان اجراکننده‌انتخابات و بیت رهبری اختلاف‌ها بسیار حاد هست. آقای خاتمی به‌هرحال به خواسته‌های آقای خامنه‌ای تمکین کرد و درعمل انتخابات به میل آقای خامنه‌ای در اواخر دوره‌ آقای خاتمی پیش رفت

مهم این نیست که با چه فرمول‌بندیی این‌ها نظرشان را ارائه می‌دهند. مهم این است که در برابر برخورد خودکامانه ‌آقای خامنه‌ای برای پیشبرد یک انتخابات کاملاً فرمایشی این‌ها ایستادگی کرده‌اند و حالا مهم هم نیست که ما در خارج از کشور می‌آییم اعلام می‌کنیم تحریم، و آن‌ها هم می‌گویند که ما در این انتخابات شرکت نداریم، نماینده‌ای هم نداریم، کاندیدایی هم نداریم. هر دو یکی‌ست و در هر دو اجماع بر سر عدم شرکت در انتخابات فرمایشی است.

به نظر من این مهم است، این اجماع عظیمی که به‌وجود آمده است. برای اولین‌بار در تاریخ جمهوری اسلامی و در این ۳۲ ساله، اتفاق بسیار مهمی افتاده است. نگاه کنید، بین کسانی که به‌طورکلی جمهوری اسلامی را قبول ندارند و حکومت دینی را قبول ندارند، با کسانی که جمهوری اسلامی را قبول دارند و اصرار دارند که جمهوری اسلامی را می‌شود اصلاح کرد، در برخورد با مسئله‌فرمایشی بودن انتخابات و عدم شرکت در یک انتخابات فرمایشی اجماع به‌وجود آمده و باهم شده‌اند.

این یک هماهنگی بسیار مهم است که بین مجموعه نیروهای طیف وسیع و متفاوت و مختلف به‌وجود آمده است. نکته‌دیگر این است که هرچند ما آمار و ارقام دقیقی نداریم، اما می‌شود گفت برای نخستین‌بار در تاریخ ۳۲ ساله‌جمهوری اسلامی موازنه به سود طرفداران تحریم به‌هم خورده و قطعاً در شهرهای بزرگی مثل تهران و اصفهان و شیراز و مشهد و تبریز و رشت و دیگر شهرهای بزرگ، مردمی که سلاخی‌های بعد از ۲۲ خرداد ۸۸ را فراموش نکرده‌اند و هنوز زخم‌هایی بر تن دارند، در این انتخابات فرمایشی شرکت نمی‌کنند تا بار دیگر سیاه لشگر آقای خامنه‌ای شوند.

نکته بسیار مهم دیگری هم وجود دارد و آن این است که برای اولین‌بار در تاریخ ۳۲ ساله‌ جمهوری اسلامی بین قوه مجریه به عنوان اجراکننده‌انتخابات و بیت رهبری اختلاف‌ها بسیار حاد هست. درست است که در زمان آقای خاتمی هم این اختلاف‌ها وجود داشت، اما می‌دانیم آقای خاتمی به‌هرحال به خواسته‌های آقای خامنه‌ای تمکین کرد و در عمل همانطور که می‌دانید انتخابات به میل آقای خامنه‌ای در اواخر دوره‌آقای خاتمی پیش رفت.

این‌بار نیروی اجراکننده‌انتخابات، یعنی دولت آقای احمدی‌نژاد، مصمم است که فهرست خودش را پیش ببرد و به‌قول خودشان و از نظر بیت رهبری و طرفدارانش «جریان انحرافی» دارد با چراغ خاموش جلو می‌رود و آقای خامنه‌ای هم اصرار دارد که چیدمان مجلس کاملاً به میل خودش باشد و فهرستی که نیروهای اصول‌گرا و نزدیکان بیت‌رهبری تنظیم کرده‌اند، این فهرست در مجلس آینده باشد. بعد بر سر این هم دعواست. شما فکرش را کنید، هم تحریم بسیار وسیع است و هم در بالا بین دولت و بیت رهبری بر سر همین مجلس فرمایشی به شدت اختلاف هست.

اگر از موضع دیگری بخواهیم به انتخابات نگاه کنیم، به خود مسئله‌ داشتن یک اقلیت در مجلس آینده، چه مشکلات و چه ایرادهایی داشت که اصلاح‌طلب‌ها از آن امتناع کردند؟ داشتن یک اقلیت در مجلسی که بالاخره تشکیل خواهد شد، چه ایراد و اشکالی داشت؟

مسئله اگر همین بود که شما می‌گویید، خب خیلی هم خوب است که نیروهای اصلاح‌طلب همیشه یک اقلیت داشته باشند و حرفشان را بزنند، اما مسئله این است که به رای مردمی که بعد از ۲۲ خرداد زخم‌های عمیقی بر تن دارند، خیانت شد و در رأی‌هایی که داده بودند سرقت شد. می‌دانیم که خیانت در امانت همین دزدی چندین میلیون آرای مردم ایران بود به نفع احمدی‌نژاد و ما می‌دانیم که جنبش سبز یک خواست تاریخی‌اش همین است که: ما به موسوی و کروبی رأی دادیم، اما رای ما از صندوق آقای احمدی‌نژاد بیرون آمد.

رفتن پای این انتخابات فرمایشی، فراموش کردن مطالبات جنبش سبز و آن اتفاقی است که اعتراض‌های جنبش سبز براساس آن و براساس همین نفی تقلب و اعتراض به تقلب شکل گرفته است

پس رفتن پای این انتخابات فرمایشی، فراموش کردن مطالبات جنبش سبز و آن اتفاقی است که اعتراض‌های جنبش سبز براساس آن و براساس همین نفی تقلب و اعتراض به تقلب شکل گرفته. بنابراین چگونه نیروهای اصلاح‌طلب می‌توانند فراموش کنند و به این ذهنیت عمومی توجه نکنند که بعد از آن کودتای انتخاباتی مردم به شدت نسبت به مجریان انتخابات بی‌اعتماد هستند و می‌خواهند این بی‌اعتمادیشان را به نوعی نشان دهند. همانطور که در اعتراض‌های بعد از ۲۲ خرداد و در اعتراض‌های خیابانی هم دیدیم که چه وسعتی داشت و چگونه سرکوب‌های خونین در عمل این اعتراض‌ها را مهار کرد.

حالا این فرصتی است. یعنی اگر اصلاح‌طلب‌ها در این انتخابات شرکت کنند، برای اینکه اقلیتی داشته باشند و توجیه کنند که به خاطر این ما رفتیم و رای دادیم، مردم نا‌امید می‌شوند و جنبش سبز در واقع شکست خورده است و در پی آن به شدت ریزش نیرو و نا‌امیدی به‌وجود می‌‌آید. بنابراین پرچم اعتراض به تقلب انتخاباتی و به آنچه در ۲۲ خرداد اتفاق افتاد، در عمل رقابت بین نیروهای ملتزم به جمهوری اسلامی را از بین برد. الان هم می‌دانیم که باز در همین انتخابات همین اتفاق دارد می‌افتد و اگر اصلاح‌طلب‌ بیایند، فقط برای خالی نبودن عریضه است و برای اینکه نشان دهند بله رقابتی وجود دارد تا آن‌ها هم، یک اقلیت چند نفره، فقط برای حفظ ظاهر به مجلس بروند.

بنابراین همه‌ اصلاح‌طلب‌ها و چهره‌های شاخص آن می‌دانند که مسئله فرمایشی است. می‌دانند که اعتراض عظیمی در جامعه وجود دارد و فضا همچنان نسبت به فرمایشی بودن انتخابات اعتراضی است. بنابراین به یک انتخابات فرمایشی گردن نمی‌گذارند. در شرایطی که آقای موسوی و کروبی در حصرند، در شرایط که بسیاری از چهره‌های شناخته شده‌جنبش سبز در زندان‌ها هستند و در عین حال بقیه هم امثال آقای خاتمی حتی حق یک مسافرت ندارند.

پس در چنین شرایطی چگونه این‌ها به یک انتخابات فرمایشی تن دهند؟ بنابراین یا می‌شود اعتماد مردم را به نیروهای اصلاح‌طلب و چهره‌های شاخص جنبش سبز حفظ کرد، یا اینکه رفت در مجلس و چند کرسی اشغال کرد.

درباره بیانیه سی‌ونه نفر

Sun, 25 Dec 2011 11:53:03 +0000

گفت و گو با علی اصغر سلیمی و کاوه شیرزاد

ایرج ادیب زاده

زنگ انتخابات مجلس نهم در ایران به صدا درآمد. سوم دی‌ ماه آغاز ثبت نام نامزدها است. وزیر کشور اعلام کرده ، قرار است روز ۱۲ اسفند ماه سال جاری این انتخابات برگزار شود. از هم‌اکنون گروهها و افراد بسیاری اعلام کرده‌اند، انتخابات مجلس نهم را تحریم می‌کنند.

شورای هماهنگی جبهه‌ی اصلاحات؛ محمد خاتمی، زندانیان سیاسی زندانهای رجایی‌شهر، اوین و خوزستان و تازه‌ترین آنها بیانیه تند ۳۹ نفر از زندانیان سیاسی‌ست که انتخابات را رسوا و نمایشی توصیف کرده‌اند و کمک به تقویت و تحکیم پایه‌های استبداد و خودکامگی.

در این بیانیه گفته شده است «جامعه‌‌ی امروز ایران در عمل شاهد یک حکومت نظامی اعلام نشده است». از سوی دیگر حیدر مصلحی، وزیر اطلاعات، این انتخابات را انتخاباتی حساس در تاریخ جمهوری اسلامی خوانده است. پیش‌تر آیت‌اله خامنه‌ای آن را چالشی امنیتی برای جمهوری اسلامی توصیف کرده بود.

اهمیت این تحریم‌ها و بیانیه‌ ۳۹ نفر از زندانیان سیاسی در چیست؟ این پرسشی است که با علی اصغر سلیمی کنشگر سیاسی و مدنی ساکن شهر کلن آلمان در میان گذاشتم:

علی اصغر سلیمی: این نامه‌ از طرف فعالینی است که در زندانها هستند. تا جایی که من به خاطر می‌آورم این فعالین در سالهای گذشته نیز در رابطه با مطالبات‌محوری مقالات و نوشته‌هایی را منتشر کرده بودند . به‌هرحال این‌ها انسانهایی هستند که در دور قبل از نگاه مطالبات‌محوری برای آزادی و برای انتخابات در کشورمان مبارزه کرده بودند. امروز ولی نه اجماع ملی و نه نگاههای گوناگون برای انتخاباتی که بتواند در چارچوب این رژیم به نوعی از آزادی حتی به طور نسبی هم فکر کند، به چنین وضعیتی امیدوار نیست.

به‌هرحال این نشان می‌دهد که فعالان و کنشگران مدنی و سیاسی ما همه، نگاه تحریم به این انتخابات را دارند و نگاهی که بتواند از طریق تحریم فعال و از طریق تبلیغ در افکار عمومی، جامعه و مردم را بسیج کند و انگیزه‌هایی ایجاد کند برای این که در دوره‌های آتی حداقل رژیم به نوعی از انتخابات آزاد، حتی به طور نسبی هم شده، تن دهد. به‌هرحال امروز تحریم و تحریم فعال بحث و اجماع و نگاه ملی در کشور ما است و این نگاه ۳۰ یا ۴۰ فعال ملی هم که در زندانها به‌سر می‌برند، حاکی از همین حالت اعتراضی مبارزان و کنشگران مدنی‌ـ سیاسی است.

به نظر شما آرایش نیروهای سیاسی در حال حاضر در داخل ایران چه گونه خواهد بود؟

آرایش و چینش قوا را باید براساس یک ارزیابی و سنجش تاریخی‌، اجتماعی، اقتصادی، سیاسی و فرهنگی و حتی روانی معین کرد. معمولاً بحث‌هایی که به آرایش و چینش قوا نگاه می‌کند، فقط بحث‌های مربوط به نیروهای سیاسی نیست. این که امروز اصلاح‌طلبان خواهان تحریم (و یا به طور نسبی خواهان تحریم‌های وسیع‌تری) هستند، باز به طور کامل نمی‌تواند نگاه نیروهای اجتماعی را برای ما توضیح دهد.

ولی رویدادهای این دو سال اخیر، جنبش وسیع مردمی و وضعیت اقتصادی‌ـ اجتماعی و ناتوانایی‌های رژیم در پاسخ گفتن به خواست‌های مردم و حتی این سکوت و عقب‌نشینی موقتی که به مردم تحمیل کرده‌اند و این حد از استبداد و این حد از دیکتاتوری انفرادی که آقای خامنه‌ای در وضعیت جامعه‌‌ی ما از لحاظ انسداد سیاسی ایجاد کرده‌اند و به هیچ یک از فعالیت‌های اجتماعی و سیاسی و حتی به تشکل‌های نیمه دولتی و به آنچه به جامعه مدنی مربوط می‌شود، به‌هیچ‌وجه اجازه‌ی حرکت نمی‌دهد، نشان می‌دهد که این استبداد مطلقه از هرگونه صدای اعتراضی مردم به وحشت افتاده و هیچ گونه روزنه‌ای را برای مردم باز نگذاشته است.

آنچه در جامعه‌ی ما می‌گذرد از لحاظ سیاسی، اقتصادی، اجتماعی و تاریخی و برآمدهایی که جنبش مردمی در طی دو سال پیش داشته، همچنین حد استبداد و اعمال فشاری که رژیم در جامعه‌ی ما ایجاد کرده است، نشان می‌دهد که وضعیت یک انفجار و یک اعتراض و یک جنبش عمومی دیگری در جامعه‌ی ما، یک امر بسیار غیرمحتملی نیست و حتی می‌توان گفت که این می‌تواند با یکسری حوادث، یک جنبش عظیم مردمی را هم با خود داشته باشد.

چینش و آرایش نیروها را می‌شود از همین نگاهها تعیین کرد. من فکر می‌کنم که با توجه به اوضاع اقتصادی، اجتماعی و سیاسی ایران، ما در آستانه‌ی یک حرکت اعتراضی بزرگی نیز قرار داریم. با توجه به این که دو جناح از اصول‌گرایان به طور جدی و حتی در نمونه‌هایی فاکت‌ها نشان می‌دهد که به شکل مسلحانه روبه‌روی هم ایستاده‌اند. این حد از تضادی که در درون هیئت حاکمه امروز هست، همراه با فشارهای بین‌المللی که به این رژیم از لحاظ جنبش حقوق بشری، از لحاظ گزارش‌هایی که گزارشگر حقوق بشر تنظیم کرده و ایران به شدت با آن مقابله کرده، نشان می‌دهد که اوضاع درون رژیم بسیار متزلزل است و این در توازونی که به طور نسبی و موقتی ایجاد کرده‌اند، این توازن شکننده است.

هم آیت‌اله خامنه‌ای و هم افراد نزدیک وی یعنی آقای حداد و آقای ولایتی به‌طورجدی به اصلاح طلبان و خود آقای خاتمی هشدار داده‌اند که شما مسئول حرکتها و تصمیمات‌تان هستید و به شدت غصبناک و خشمگین بودند از این که اصلاح‌طلبان در این شرایط انتخابات را تحریم کرده‌اند

امروز ما می‌توانیم بگوییم چنانچه به گونه‌ای بتواند بین نیروهای سیاسی‌ـ اجتماعی به طور نسبی نزدیکی ایجاد شود، جامعه‌ی ما در آستانه‌ی یک حرکت بزرگ قرار دارد. البته طبیعی‌ است که هیچ یک از پیشگویی‌ها را نمی‌‌شود به طور بسیار بالا و بدون ریسک‌ها بررسی کرد. ولی به نظر من این اوضاع را از یک‌طرف می‌توان برای مردم ما روزهای بسیار سخت توصیف کرد و از طرفی هم اگر نیروی نخبگان، پیشروان اجتماعی‌ـ سیاسی و همچنین احزاب سیاسی و اصلاح‌طلبان و تحول‌طلبان بتوانند این روند را هدایت کنند، می‌تواند روزهای بسیار خوبی برای مردم ما باشد.

آیت‌اله خامنه‌ای هم در سخنرانی شهریورماه خود این انتخابات آینده‌ی مجلس را خطر امنیتی دانست و گفت "این یک حادثه‌ی چالش‌ برانگیز است"، فکر می‌کنید این چالش بیشتر متوجه چه کسی و چه جناحی باشد؟

همان طور که گفتید، هم آیت‌اله خامنه‌ای و هم افراد نزدیک وی یعنی آقای حداد و آقای ولایتی به‌طورجدی به اصلاح طلبان و خود آقای خاتمی هشدار داده‌اند که شما مسئول حرکتها و تصمیمات‌تان هستید و به شدت غصبناک و خشمگین بودند از این که اصلاح‌طلبان در این شرایط انتخابات را تحریم کرده‌اند. به اعتقاد من این تحریم وسیع یعنی اجماع عقل، اجماع تصمیم‌گیری و یک نوع تجمیع اراده‌ی اصلاح‌طلبان و خواه‌ناخواه تحول‌طلبان که از قبل هم خواهان تحریم فعال بودند.

یعنی امروز این اجماع عقل و این تجمیع اراده‌ی کنشگران، آنچه آقای خامنه‌ای به آن می‌پردازد و آن را چالش علیه امنیت کشور می‌خواند، این چالش علیه موقعیت استبدادی خودشان است و می‌بینند که چه گونه کشور در آستانه‌ی یک تصمیم بزرگ قرار گرفته است.

آقای کاوه شیرزاد زندانی سیاسی پیشین که پناهنده‌ی سیاسی به فرانسه است، عضو پیشین کمپین مهدی کروبی در انتخابات، که با ایجاد پاور پوینتی، به مسائل مختلف انتخابات در کشورهای گوناگون پرداخته‌، عقیده دارد با تحریم‌های گسترده‌ای که صورت گرفته، دو جناح داخلی حکومتی، مربوط به خامنه‌ای و احمدی‌نژاد، روبه‌روی هم قرار می‌گیرند:

اگر بخواهیم از این قضیه یک تحلیل دقیق داشته باشیم، به عقیده‌ی من لازم است ببینیم توازن قوا در جمهوری اسلامی اکنون به چه سمتی هست. با توجه به سیاست تحریمی که از بخش جامعه مدنی و نیروهای اصلاح‌طلب در پیش گرفته شده، قاعدتا بیشترین ضرر را گروه، حزب، باند و یا جناحی خواهد برد که بیشترین قدرت را داشته باشد. در این ارتباط من اشاره می‌کنم که دو باند عمده در درون جمهوری اسلامی، اکنون قرار دارند. یکی باند مربوط به آقای احمدی‌نژاد و دوم جناحی است موسوم به "حامیان رهبر" یا "حامیان خامنه‌ای" که این‌ها نهادهای امنیتی و نظامی را برعهده دارند.

باند مربوط به آقای خامنه‌ای قدرتش در قدرت سخت‌افزاری است آنها اختیارات رسانه‌ها را برعهده دارند. از شورای نگهبان می‌توانند بهره‌برداری کنند و محدودیت‌هایی را علیه رقیب خودشان آقای احمدی‌نژاد در پیش گیرند. طرفداران آقای احمدی‌نژاد سعی می‌کنند که حمایت خودشان را از آقای احمدی‌نژاد مخفی کنند

این باند مربوط به آقای خامنه‌ای قدرتش در قدرت سخت‌افزاری است. به چه معنا؟ به این معنا که آنها اختیارات رسانه‌ها را برعهده دارند. می‌توانند رسانه‌ها را محدود کنند و به نفع خودشان در اختیار گیرند. دوم اختیارات قانونی است که آنها از شورای نگهبان می‌توانند بهره‌برداری کنند و محدودیت‌هایی را علیه رقیب خودشان آقای احمدی‌نژاد در پیش گیرند. فراموش هم نکنیم که هژمونی غالبی که آنها به‌وجود آورده‌اند، در واقع به نفع باند خامنه‌ای است و امروز طرفداران آقای احمدی‌نژاد سعی می‌کنند که حمایت خودشان را از آقای احمدی‌نژاد مخفی کنند.

نقطه‌ی قوت آقای احمدی‌نژاد نیز در این است که با ادبیات پوپولیستی که دارد، ادبیاتی که به زبان مردم عادی و به زبان عامه جامعه نزدیکتر است، می‌تواند دایره‌ی نفوذ بیشتری را در بین مردم ایجاد کند و برای آنها جذاب باشد. این مردمی که من از آن‌ها نام می‌برم، البته شامل همه‌‌ی مردم نیست. اقشار متوسط عموماً به شدت ناراضی هستند. این مردم در واقع مردمی هستند که وابسته هستند به دیوان سالاری گسترده‌ای که در جمهوری اسلامی هست.

می‌توان گفت حقوق‌بگیرانی که از جمهوری اسلامی حقوق می‌گیرند و اقشاری که در روستاها زندگی می‌کنند. سیاست‌هایی که آقای احمدی‌نژاد داشته (مثل توزیع پول)، ممکن است برای این اقشار جالب باشد. بنابراین من فکر می‌کنم در عرصه‌ی عمومی آقای احمدی‌نژاد می‌تواند رأی بیشتری داشته باشد، ولی در عرصه‌ی سخت‌افزاری قدرت و ابتکار عمل در دست آقای خامنه‌ای است.

شکاف جناح حاکم ریشه تئوریک ندارد

Wed, 07 Dec 2011 02:21:27 +0000

حمید مافی

در حالی که کمتر از سه ماه به انتخابات نهمین دوره مجلس شورای اسلامی باقی مانده است، فضای سیاسی درون حکومت ایران آرام نیست. حامیان و هواداران دولت، از سوی نمایندگان مجلس و دستگاه قضایی متهم به انحراف از مسیر ولایت‌ فقیه هستند و در مقابل رسانه‌های نزدیک به دولت هم دستگاه قضایی و مجلس را متهم به سنگ‌اندازی در راه دولت می‌کنند.

در چنین فضایی که تنها سه ماه تا انتخابات مجلس نهم باقی مانده است، برخی از تحلیل‌گران سیاسی از پیدایش شکاف تازه‌ای در حکومت جمهوری اسلامی خبر می‌دهند و معتقدند که این شکاف ها در روزهای آینده شفاف‌تر و علنی‌تر خواهد شد و جریان حاکم بر دولت آن‌گونه که تهدید کرده است، سندهایی از فساد اقتصادی برخی از نمایندگان مجلس و افراد نزدیک به بیت رهبری منتشر خواهد کرد.

در آن سو هم شورای نگهبان برای تایید صلاحیت افراد نزدیک به جریانی که از سوی برخی اصولگرایان حامی رهبر، "انحرافی" خوانده می‌شود، اما و اگرهای زیادی را مطرح می‌کند.

همزمان با این شکاف‌ها، محمد دهقان عضو هیات رئیسه مجلس شورای اسلامی گفته است که رهبر جمهوری اسلامی کمیته ویژه‌ای را برای بررسی تغییر در قانون اساسی تعیین کرده است و در آینده‌ای نزدیک ممکن است که برای دومین بار بعد از انقلاب، قانون اساسی به بازنگری گذاشته شود. تغییری که بر اساس گفته‌های نمایندگان مجلس، حذف انتخاب مستقیم ریاست جمهوری را نشانه گرفته است.

همزمان با این تحولات در اردوگاه جناح حاکم در ایران، سید محمد خاتمی رئیس جمهور پیشین، برای حضوراصلاح‌طلبان در انتخابات مجلس پیش‌شرط‌هایی را عنوان کرده است. پیش‌شرط‌هایی که اگر چه از سوی حاکمیت پذیرفته نشده، اما در مقابل، گفتمان تحریم فعال در میان اصلاح‌طلبان و نیروهای خواستار تغییر در ایران را تقویت کرده است.

حال سوال این است که نیروهای خواستار تغییرایران، در چنین شرایطی می‌توانند از شکاف‌های موجود در حاکمیت بهره بگیرند و یک‌بار دیگر به کارزار عرصه عمومی باز گردند؟ اگر آری، راهکار و استراتژی آنها در این مرحله چه باید باشد؟

رضا علیجانی فعال جریان ملی، مذهبی و سردبیر نشریه توقیف شده "ایران فردا" اگر چه شکاف میان دولت و حلقه نزدیک به بیت رهبری را چندان عمیق و ریشه‌دار نمی‌بیند اما معتقد است که این شکاف بیش از هر زمان دیگر می‌تواند حقانیت جنبش سبز و نیروهای خواستار تغییر در ایران را اثبات کند. او به بازنگری در قانون اساسی هم خوش‌بین نیست و معتقد است که این بازنگری به دنبال حذف طبقه معترض و متوسط ایرانی از معادلات سیاسی و مکمل کودتای انتخاباتی سال 88 است. به باور او نیروهای خواستار تغییر در ایران باید از فضای انتخابات مجلس نهم برای افشای ناتوانی‌های حاکمیت و نشان‌دادن بی‌بصیرتی حاکمان بهره بگیرند.

گفت و گو با "رضا علیجانی" را در ادامه بخوانید.

هم اکنون در داخل حاکمیت شاهد یک شکاف میان دولت و هوادارانش و حلقه نزدیک به بیت رهبری هستیم. این شکاف ها چقدر واقعی و ریشه ای است و آیا این شکاف می‌تواند برای حرکت نیروهای خواستار تغییر موثر باشد؟

قطعا هر نوع شکاف در بالا، فضای سیاسی اندکی در پایین ایجاد خواهد کرد. همینطور در جریان این خودافشاگری‌هایی که صورت می گیرد، به‌نوعی فساد، سرکوب و بی‌بصیرتی حاکمان را نشان می‌دهد که بیانگر موضع واقع‌بینانه و بر حق جنبش سبز است.

ما بعد از قطعنامه ۶۸، سه پدیده گسست را در بخش‌های مختلف حاکمیت یا مرتبط با آن، مشاهده کردیم. گسست اول، مربوط به کارگزارن بود که چپ‌های سابق بودند و با نگاه تکنوکراتیک از گذشته گسستند و به آزادی های مدنی و اجتماعی باور داشتند. یک گسست هم درحوزه مذهبی و معرفتی رخ داده که نماینده و نماد آن آقای دکتر سروش است. یک گسست هم در حوزه فرهنگی و هنری رخ داده که محسن مخملباف نماد آن است.

در شکاف بین احمدی نژاد و بیت، من شکاف را بر سرقدرت و ثروت می‌بینم که بین دولت و بخش نظامی بیت رهبری به‌وجود آمده است. اما این شکاف هنوز پایه معرفتی ندارد

اما در اندازه این شکاف ها ما باید واقع‌بینانه نگاه کنیم. ما گسست‌هایی را بعد از انقلاب در حاکمیت می‌بینیم که دوستانی که هم‌گفتمان نبودند، جدا شدند. مهم‌ترین گسست این بود که خط امام آمد و اصلاح‌طلب شد. این گسست، یک سری مبانی نظری و تئوریک داشت. من این مبانی نظری را در شکاف فعلی، درآن‌حد پررنگ نمی‌بینم.

در شکاف بین احمدی نژاد و بیت، من شکاف را بر سرقدرت و ثروت می‌بینم که بین دولت و بخش نظامی بیت رهبری به‌وجود آمده است. اما این شکاف هنوز پایه معرفتی ندارد.

در واقع بخش‌های امنیتی و نظامی در قدرت هستند که نان خود را در ناپایداری می‌دانند، حالا در مبانی و ایدئولوژی اختلاف نظر زیادی ندارند و اشتراکاتشان خیلی زیاد است. این‌ها در سرکوب نیروهای معترض کاملا باهم همراه هستند. برای همین به گمان من این شکاف نمی‌تواند در حد شکاف خط امام، فرصت را برای نیروهای سیاسی باز کند. اما می‌تواند موجب آگاه شدن نیروهایی شود که چشم‌هایشان را به‌روی حاکمیت بسته‌اند. همین نیروها در صورت آگاه شدن می‌توانند سرباز ذخیره جنبش سبز باشند.

اکنون بحث تغییر قانون اساسی در ایران هم مطرح است. این تغییر قانون اساسی را می توان به عنوان یک راه گریز از سرنوشت کشورهای عربی و گذر به تغییرات تدریجی در نظر گرفت یا سرانجام این تغییرات تثبیت بیشتر اختیارات فراقانونی رهبری و نهادهای نظامی است؟

متاسفانه من فکر می‌کنم جهت این تغییر بسیار بد خواهد بود. خواب بدی برای این تغییر دیده‌اند که امیدوارم تعبیر نشود. در واقع این سومین گام بسته کردن فضای سیاسی ایران است. گام اول با گنجاندن اصل ولایت فقیه در قانون اساسی که در پیش‌نویس نبود، گام دوم در بازنگری سال ۶۸ که ولایت مطلقه در قانون آمد و گام سوم هم حذف نهاد انتخاباتی مستقیم ریاست جمهوری از سوی مردم است.

تغییر قانون اساسی یک کودتای حقوقی است که کودتای انتخاباتی سال ۸۸ را تکمیل می‌کند. در واقع ساخت قدرت می‌خواهد مشکلش را با مردم پاک کند. شور و شوق انتخابات را از بین ببرد و راه اعتراض طبقه متوسط معترض را مسدود کند

به گمان من، این یک کودتای حقوقی است که کودتای انتخاباتی سال ۸۸ را تکمیل می‌کند. در واقع ساخت قدرت می‌خواهد مشکلش را با مردم پاک کند. شور و شوق انتخابات را از بین ببرد و راه اعتراض طبقه متوسط معترض را مسدود کند.

با این تغییر در واقع تقلب و تخلف از راس حاکمیت نشات‌گرفته و شکل رسمی می‌گیرد. در واقع ما با یک مجلس فرمایشی رو‌به‌رو خواهیم شد که یک رئیس جمهوری یا رئیس دولت فرمایشی انتخاب می‌کند. این روند ظاهر و باطن حکومت را یکی خواهد کرد.

همچنین دست بالا داشتن نهادهای امنیتی در حکومت را هم تقویت و نهادینه کرده و امکان حکومت اقلیت در اقلیت را فراهم می‌کند. در نهایت تیر اصلی را به سمت طبقه متوسط و مردم به صورت کامل شلیک خواهد کرد.

در این شرایط، آقای خاتمی، شرط‌هایی را برای ورود اصلاح‌طلبان به انتخابات مطرح کرد، نظر شما در باره این شرط‌ها چیست و آیا حاکمیت تن به این شروط خواهد داد و پذیرش این شرط‌ها می تواند امکان حضور مردم در انتخابات را فراهم کند؟

در باره شرط‌های آقای خاتمی باید بگویم، به‌عنوان [خواسته‌ای]حداقلی، شرط‌های خوبی است، اما ایشان در ابتدای پیدا شدن شکاف‌ها در حاکمیت شاید امیدواری به پذیرش این شرط‌ها داشت. اما بعد گفت که من نکات و چشم انداز مثبتی نمی‌بینم. حاکمیت هم هیچ استقبالی از این طرح نداشت. این وضعیت ما را به اینجا می‌رساند که انگیزه ای برای حضور درانتخابات نمی‌بینیم.

اما انتخابات یک فرصت است. هر کسی با هر فکر و مشی که دارد، این مشی را باید توسط یک نیروی سیاسی پیش ببرد. حال اگر ما بپذیریم که جنبش سبز نیاز به ظرفیت افزایی و نیروی تازه دارد، این انتخابات یک فرصت است که باید از آن بهره برد، در زمان انتخابات شکل گیری میتینگ‌ها، مناظره‌ها و سخنرانی‌ها یک فضا به نیروی معترض می‌دهد که باید ازاین فضا استفاده کرد. باید به سمت این برویم که در انتخابات با مشی و استراتژی تحریم فعالانه از این فضا استفاده کنیم و در واقع ما محکوم هستیم به استفاده از این فضای انتخاباتی که ایجاد می‌شود.

باید در انتخابات با مشی و استراتژی تحریم فعالانه از فضا استفاده کنیم. راه دیگری وجود ندارد وگرنه به تحریم منفعل می‌رسیم. از یاد نبریم که جناح حاکم به دنبال انتخابات آرام هستند و نباید اجازه داد که مشروعیت این انتخابات به‌سادگی به دست بیاید

به گمان من راه دیگری وجود ندارد وگرنه ما به تحریم منفعل با چند بیانیه که بر حق هم هستند، می‌رسیم. این را هم از یاد نبریم که جناح حاکم به دنبال انتخابات آرام هستند و نباید اجازه داد که مشروعیت این انتخابات به‌سادگی به دست بیاید. این انتخابات در واقع فرصت اعتراض را به وجود می آورد و باید برای استفاده از این فضا برنامه‌ریزی کرد.

شما اشاره داشتید به تحریم فعال و تحریم منفعل انتخابات، هم اکنون چون انتخابات دیگر بحث تحریم انتخابات مطرح است، اما چگونه می‌توان این تحریم را برخلاف دوره‌های قبل به یک تحریم فعال که تنها به چند بیانیه منتهی نشود، تبدیل کرد؟

بحث این است که ما موضع پیش برنده می خواهیم بگیریم یا موضع بهداشتی ؟ عدم شرکت در انتخابات بعد از انتخابات پر از تخلف و تقلبی که صورت گرفت و هیچ گونه اعتمادسازی هم به‌دنبال نداشت، موضع کاملا برحقی است. این بحثی از منظرعقل نظری است. یک بحث ماجرا هم همان استراتژی یا عقل عملی است.

ما باید با آسیب شناسی حرکت‌های گذشته، رو به جلو حرکت کنیم. ما باید ظرفیت‌سازی کنیم و انتخابات، موعد برطرف‌کردن این ضعف‌هاست و این فضا می‌تواند در خدمت این ظرفیت‌سازی قرار بگیرد.

در این دوران در دانشگاهها امکان برگزاری میزگردهایی با موضوعات سیاسی بیشتر خواهد شد. دانشجویانی که از خانواده‌های سنتی آمده‌اند، اولین جرقه‌های سیاسی ذهنشان زده می‌شود و شناختشان از واقعیت‌های سیاسی موجود، در همین دانشگاه‌ها و در این دوره‌ها شکل می‌گیرد.

در واقع بخش‌های امنیتی و نظامی در قدرت هستند که نان خود را در ناپایداری می‌دانند، حالا در مبانی و ایدئولوژی اختلاف نظر زیادی ندارند و در سرکوب نیروهای معترض کاملا باهم همراه هستند

در شهرستانها فرصت برگزاری نشست‌های سیاسی و سخنرانی و میزگرد، به وجود می‌آید. افراد وابسته به جنبش سبز و معترضان، می‌توانند بدون آن که موضع تند بگیرند، نقش مجلس فرمایشی را زیر سوال می‌برد و شهروندان را آگاه کنند که این چه مجلسی است که با سران اختلاس برخورد جدی نمی‌کند و با یک لبخند یا معامله از کنار فسادی به این بزرگی می‌گذرد. جرات و جسارت سوال از رئیس جمهوری را ندارد و برخوردی فعال با این وضعیت نمی‌کند.

مهندس سحابی در اواخر عمرشان می‌خواست نامه‌ای بنویسد و نسل جوان را امید بدهد که تاریخ از این بالا و پائین ها زیاد داشته، می‌خواست جوان‌ها را توصیه کند که بروند و محفل‌های مطالعاتی تشکیل بدهند و در این محافل به مطالعه تاریخ بنشینند و تجربه های مبارزاتی را بیاموزند و در بزنگاه‌های تاریخی از این تجربه‌آموزی استفاده کنند. ایشان فرصت این را پیدا نکردند تا این نامه را بنویسند اما حالا فکر می کنم انتخابات یک بزنگاه تاریخی است که باید از آن استفاده برد و برای آگاه‌سازی جامعه باید از این فرصت بهره برد تا از آن نگاه منفعلانه و تحریم غیر فعال بیرون آمد و به تحریم فعال رسید.