طالبان

پرویز مشرف پس از چهار سال به پاکستان بازگشت

Maryam — Sun, 24 Mar 2013 12:17:44 +0000

پرویز مشرف، رئیس‌جمهور پیشین پاکستان پس از گذشت چهار سال تبعید خودخواسته، با وجود تهدیدهای طالبان و خطر بازداشت در راه بازگشت به فرودگاه کراچی است.

به گزارش منابع خبری، پرویز مشرف، درحالی به پاکستان بازمی گردد که قصد دارد در انتخابات آینده این کشور حزب خود، مسلم لیگ شاخه قائد اعظم، را رهبری کند.

خبرگزاری آسوشیتدپرس نوشته است، پرواز مشرف از دوبی به مقصد فرودگاه کراچی است و قرار است در ساعات نخست بامداد روز یکشنبه وارد فرودگاه کراچی شود.

افزون بر این طالبان پاکستان به تازگی تهدید کرده است که در صورت بازگشت مشرف به پاکستان، او را با کمک تک تیر‌انداز‌های زبده و عملیات انتحاری خواهد کشت. مشرف پیش از پرواز به کراچی در فرودگاه دوبی گفته بود که نگران وضعیت خود نیست ولی نگران اوضاع کشور است.

بنا بود تظاهراتی بزرگ در استقبال از وی برگزار شود که به دلیل مخالفت مقام‌های پاکستانی این تظاهرات لغو شد.در همین حال، اعضای حزب مشرف و طرفدارانش در فرودگاه کراچی منتظر استقبال از وی در فرودگاه هستند.

طالبان پاکستان به تازگی تهدید کرده است که در صورت بازگشت مشرف به پاکستان، او را با کمک تک تیر‌انداز‌های زبده و عملیات انتحاری خواهد کشت

مشرف پس از کودتای نظامی سال ۱۹۹۹ قدرت را در پاکستان به دست گرفت و درسال ۲۰۰۸ هنگامی از این پست استعفا کرد که حزب‌اش حمایت رای‌دهندگان را ازدست داده بود و حکم جلب‌اش ازسوی دادگاه عالی پاکستان وی را آسیب پذیر کرده بود. او پیش از ورود به کشورش در دبی و لندن ساکن بود.

مشرف در مصاحبه‌های خبری اخیر خود اعلام کرده بود به هر ترتیب که شده در انتخابات آینده پاکستان شرکت می‌کند و از تهدید‌های طالبان برای جلوگیری از ورود به وطنش نمی‌هراسد.

از سوی دیگر او از سوی دستگاه قضایی پاکستان به مشارکت احتمالی در ارتباط با قتل بی‌نظیر بوتو، نخست وزیر اسبق پاکستان متهم شده است.

بی‌نظیر بوتو در ۲۷ دسامبر ۲۰۰۷ (ششم دی ۸۶) زمانی که قصد داشت در یک رقابت انتخاباتی در شهر راولپندی سخنرانی کند، در یک حمله انتحاری کشته شد. مشرف متهم است که برای تامین امنیت او تلاش کافی نکرده است.

دادگاه ضدتروریسم پاکستان، ۱۹ فوریه ۲۰۱۱ (۳۰ بهمن ۱۳۸۹) حکم بازداشت پرویز مشرف، رئیس‌جمهور پیشین این کشور را در رابطه با ترور بی‌نظیر بوتو، نخست‌وزیر پیشین پاکستان صادر کرد.

ژنرال مشرف که از آوریل ٢٠٠٩ در لندن به سر می‌برد، این اتهام‌ها را رد کرده است. وی در آن زمان گفته بود قصد دارد به کشورش بازگردد و در انتخابات سال ۲۰۱۳ شرکت کند. دادگستری پاکستان آزادی وی به‌قید وثیقه را تضمین کرده است.

چه کسی بودا را فروریخت؟

hosseinn — Tue, 19 Mar 2013 12:59:51 +0000

سالگرد تخریب مجسمه‌های بودا در دره بامیان در افغانستان - بخش دوم و پایانی

بیژن روحانی

بیژن روحانی - زمانی که در سال ۲۰۰۱ سخنگوی طالبان از قصد این گروه برای تخریب آن‌چه که آن را «بت‌ها و آثار غیر اسلامی» در افغانستان می‌نامید خبر داد، امواج این خبر دنیا را به شکل غیر منتظره‌ای تکان داد و افغانستان فراموش شده در غبار جنگ‌های داخلی و فقر برای بسیاری به‌ویژه در کشورهای غربی دوباره «کشف» شد.

در کنار کارزار گسترده‌ای که در رسانه‌های بزرگ برای پوشش این موضوع به راه افتاد، اینترنت نیز توانست ظرفیت‌های خود را برای جهانی کردن یک موضوع محلی به‌خوبی نشان دهد.

در این میان دولت‌ها، نهادها و مؤسسات بین‌المللی نیز برای متوقف کردن دستور ملا عمر به تکاپو افتادند. سازمان یونسکو از یک سو و تعدادی از کشورهای اسلامی از سوی دیگر به طور مستقیم با طالبان و نمایندگان آن‌ها تماس گرفتند و از آن‌ها خواستند از این‌کار خودداری کند. حتی در این میان پیشنهادهایی برای پرداخت پول به طالبان در ازای تخریب نکردن مجسمه‌‌ها نیز مطرح شد. به عنوان مثال ژاپن و موزه متروپلیتن نیویورک مبالغ کلانی پیشنهاد دادند. مدیر موزه متروپلیتن گفته بود برای آن که خیال طالبان از عدم وجود این آثار در افغانستان راحت باشد، حتی حاضر است پس از خرید این مجسمه‌ها آن‌ها را از افغانستان خارج کند.

اما شاید این همان لحظه‌ای بود که طالبان به دنبال آن بودند، لحظه‌ای طلایی برای استفاده از یک موقعیت استثنایی و پاسخ دادن حملات تبلیغاتی با یک ضد حمله جانانه. جامعه جهانی درست در لحظه‌ای پیشنهاد پرداخت پول در ازای مجسمه‌های بودا را مطرح کرد که افغانستان به دلیل حکومت طالبان و جنگ‌های داخلی تحت تحریم‌های گسترده قرار داشت. از طرف دیگر بروز یک خشکسالی سخت و دشوار و در پی آن یک قحطی نیز نفس بسیاری از مردمان افغان را به شماره انداخته بود. طالبان در ازای این پیشنهادها اعلام کرد جامعه جهانی در حالی که برای مردم افغانستان هیچ دلسوزی ندارد، حاضر است برای مشتی سنگ بی‌ارزش میلیون‌ها دلار خرج کند. به این ترتیب، طالبان از این موقعیت برای غیر اخلاقی جلوه دادن عمل جامعه جهانی و نشان دادن تضاد آن با وضعیت افغانستان سود برد.

اما آیا می‌توان این احتمال را مطرح کرد که کل ماجرای تخریب مجسمه‌ها برای جلب توجه جهانی به موضوع شرایط دشوار و فقر فزاینده در افغانستان طراحی شده بود؟ این احتمال را برخی از تحلیل‌گران از جمله فرانچونی و لنزرینی (Francioni and Lenzerini) مطرح کرده‌اند. به اعتقاد آنان چنین صحنه‌پردازی دقیقی از سوی طالبان برای تکان دادن و شوک وارد آوردن به جامعه جهانی طراحی شده بود تا توجه آن‌ها از یک‌سو به مسائل افغانستان جلب شود و از سوی دیگر طالبان را به عنوان گروه حاکم بر آن سرزمین به رسمیت بشناسند. طالبان در زمان تسلط خود بر افغانستان تنها از سوی سه کشور عربستان سعودی، پاکستان و امارات متحده عربی به رسمیت شناخته شده بود و بقیه کشورهای جهان و سازمان ملل از به رسمیت شناختن آن خودداری کرده بودند.

طالبان که زمان انفجار را با زمان عید قربان تنظیم کرده بود، به طور ضمنی «بت‌شکن» بودن خود را نیز به حضرت ابراهیم منتسب می‌کرد. درحالی‌که افغانستان با قحطی دست و پنجه نرم می‌کرد، پس از تخریب مجسمه‌ها یکصد گاو در نقاط مختلف توسط طالبان و به شکرانه این «بت‌شکنی» قربانی شدند.

از سوی دیگر هستند تحلیل‌گرانی که معتقدند مغز متفکری که پشت این ماجرای خوابیده بود، نه طالبان بلکه گروه القاعده به رهبری اسامه بن لادن بود. در حقیقت بن‌لادن از تخریب مجسمه‌‌ها به عنوان یک ابزار قوی ارتباطی با دنیای بیرون استفاده کرد. این درست در لحظه‌ای بود که القاعده اهداف خود برای جهاد جهانی علیه هژمونی غرب را اعلام کرده بود.

این نکته را نیز باید در نظر گرفت که زمانی که طالبان بر سر کار آمدند، در ابتدا و در سال ۱۹۹۹ ملا محمد عمر فتوایی مبنی بر لزوم حفظ آثار تاریخی و فرهنگی پیش از اسلام صادر کرد. او در فرمان خودش در آن زمان به این نکته اشاره کرده بود که از آن‌جایی که این مجسمه‌ها دیگر مورد پرستش کسی در افغانستان نیست، بنابراین دولت طالبان به آن به دید یک منبع درآمد نگاه می‌کند.اما بعد روند حوادث به گونه‌ای دیگر رقم خورد تا به صدور فتوای تخریب رسید. بنابراین در مرحله نخست، وجود این آثار تضادی با ایدئولوژی مذهبی طالبان نداشت. این نکته دیگری است که احتمال سیاسی بودن تصمیم طالبان را بیشتر تقویت می‌کند. بسیار محتمل است که القاعده از نفوذ خود بر طالبان استفاده کرده و آن‌ها را به سمت این عمل سوق داده باشد تا خود نیز بتواند بهره‌برداری تبلیغاتی لازم را ببرد.

به هنگام تخریب مجسمه‌ها، تصویربردار تلویزیون الجزیره اجازه یافت تا از مراحل انفجار تصویربرداری کند و سپس این تصاویر از الجزیره پخش شد. گویی پیروزی همواره به یک شاهد نیاز دارد و بدون آن صحنه کامل نیست. در افغانستانی که پس از حضور طالبان تلویزیون به طور کلی ممنوع شده بود و تمام رسانه‌ها به یک «رادیو صدای شریعت» تقلیل یافته بودند، ناگهان حضور این دوربین فیلمبرداری مهم تلقی شد. پس از تخریب کامل مجسمه‌ها نیز که چندین روز طول کشید، گروهی از روزنامه‌نگاران خارجی برای بازدید و تصویربرداری از محل دعوت شدند.

اما تناقض قضیه در آن‌جاست که کسانی که علیه هرگونه تصویر، شمایل و پیکره‌ای در افغانستان جهاد می‌کردند و معتقد به نابودی آن‌ها بودند، در عمل خودشان نیازمند تصاویر تلویزیونی برای صدور پیام‌شان به جهانیان شدند. در حقیقت شمایل‌شکنان خود به اندازه شمایل‌پرستان اسیر قدرت جادویی تصویر بودند.

اما عامل دیگری که نباید آن را فراموش کرد نقش نزاع‌های قومی در تخریب این آثار کم‌نظیر فرهنگی و تاریخی است. این عامل نیز باعث می‌شود تا دلیل تخریب مجسمه‌ها فقط به دلایل مذهبی تقلیل پیدا نکند. مجسمه‌های بودا در دره سرسبز بامیان واقع شده بودند، یعنی جایی که مسکن و زادگاه مردم هزاره است؛ مردمی که قرن‌‌ها در کنار این آثار بودایی زندگی کرده بودند و آن را بخشی از چشم‌انداز فرهنگی و تاریخی دره بامیان می‌دانستند. اما اختلاف‌های مهم قومی و مذهبی میان گروه طالبان و قوم هزاره وجود داشت و در طول دوران حضور طالبان، هزاره‌ها آسیب‌های جانی و مالی فراوانی متحمل شدند. طالبان که در حال تسلط بر کل کشور افغانستان بود نیاز داشت تا مهر پیروزی و نشان تسلط خود را بر هزاره‌ها نیز بر زمین بکوبد. متلاشی کردن مجسمه‌هایی که برای هزار و پانصد سال در دره بامیان قد برافراشته بودند، می‌توانست به معنای تسلط بر هزاره‌ها و شاید تحقیر آن‌‌ها نیز به چشم بیاید. بنابراین شاید بتوان گفت پیام تخریب مجسمه‌ها از یک سو نشان دادن تسلط کامل بر کشور، و از سوی دیگر راهی برای ارتباط برقرار کردن با دنیای خارج و نیاز به دیده شدن و به رسمیت شناخته شدن بود.

با تخریب بوداها، رسانه‌های جهانی به طور هماهنگ این عمل را «وحشی‌گری» و «بربریت» نامیده و آن را نشانه‌ای از تفکر «قرون وسطایی» خواندند و آن را به انگیزه‌های افراطی مذهبی تقلیل دادند. با اینکه هرگز مشخص نیست مقصود گویندگان از به کاربردن «قرون وسطا» یا «سده‌های میانه» به عنوان دشنام چیست، اما ظاهراً تمام رسانه‌ها در ابتدا با یکدیگر هم‌نظر بودند که این عمل تنها ناشی از «جهل» و «تعصب» است. چنین تحلیل‌های تقلیل‌گرایی «میراث فرهنگی» را تنها در مقام یک قربانی و خارج از تعامل با دنیای سیاست در نظر می‌گیرد و از نقش آن به عنوان سلاحی مؤثر در جلب توجه رسانه‌ها توسط طرفین درگیر غافل می‌شود.

انگیزه طالبان برای تخریب مجسمه‌ها، فقط دلایل مذهبی برای پاک کردن افغانستان از آثار غیر اسلامی یا به قول آن‌ها بت‌ها نبود، گرچه آن‌ها از آموزه‌های انعطاف‌ناپذیر ایدئولوژیک خود نیز در این راه استفاده کردند. انگیزه‌های سیاسی، نیاز به نشان دادن و تثبیت قدرت و جلب توجه جامعه جهانی به افغانستان فقیر و بحران‌زده، و همچنین وارد شدن به یک جنگ رسانه‌ای نیز در این میان دخیل بوده است. از سوی دیگر نیز این واقعه در طول کارزار تبلیغاتی برای جنگ علیه طالبان و القاعده در افغانستان بارها و بارها توسط رسانه‌های آمریکایی به‌کار گرفته شد. پس از حملات یازدهم سپتامبر به مرکز تجارت جهانی نیویورک، این دو رویداد در پوشش رسانه‌ای با یکدیگر همسان نشان داده شدند و به عنوان دو روی سکه تروریسم تصویر شدند. این در حالی است که به عنوان مثال در همان‌ سال‌ها، بخشی از میراث فرهنگی در عربستان توسط وهابی‌ها تخریب می‌شد، اما هرگز در هیچ رسانه‌ای منعکس نشد.

گرچه اعتراف به این نکته تلخ است، اما با کمک این واقعه شوم، میراث فراموش‌شده فرهنگی در افغانستان و به خصوص میراث بودایی آن مورد توجه جهانی قرار گرفت. تخریب بوداها در افغانستان و پیچیدگی دلایل آن و استفاده‌های بعدی از این ماجرا نشان داد میراث فرهنگی نیز همانند پدیده‌های دیگر انسانی نمی‌تواند برکنار از تعامل و درآمیختگی با دنیای سیاست باشد.

در همین زمینه:

بخش اول: بودا، سی.ان.ان و طالبان

بودا، سی.ان.ان و طالبان

hosseinn — Sun, 10 Mar 2013 21:15:00 +0000

سالگرد تخریب مجسمه‌های بودا در دره بامیان در افغانستان - بخش نخست

بیژن روحانی

بیژن روحانی- آیا تخریب مجسمه‌های بودا در دره بامیان افغانستان یک طرح پیچیده برای استفاده از قدرت رسانه‌های بین‌المللی بود یا آن‌که طالبان افغانستان تنها بر اثر باورهای انعطاف‌ناپذیر مذهبی خود دست به چنین کاری زدند؟

رسانه‌های جهانی که ناگهان حجم زیادی از برنامه‌های خود را به این موضوع اختصاص دادند، تا پیش از آن چه مقدار به مسائل فرهنگی و از آن مهم‌تر به حقوق انسانی در افغانستان توجه می‌کردند؟ آیا دستگاه تبلیغات جنگی در آمریکا و نیروهای متحد از انعکاس گسترده این تخریب به سود اخلاقی کردن حمله به افغانستان استفاده نکرد؟ و آیا میراث بشری و فرهنگی نیز می‌تواند فارغ از سیاست و دنیای پیچیده آن به راه خود ادامه دهد؟ این پرسش‌هایی است که همچنان در سالگرد تخریب مجسمه‌های بودا در ماه مارس سال ۲۰۰۱ می‌توان مطرح کرد.

تخریب همچون یک پیام

از تخریب مجسمه‌های حیرت‌انگیز بودا در افغانستان بیش از ۱۲ سال می‌گذرد و در این فاصه تحلیل‌ها و مقالات فراوانی نوشته شده است؛ تحلیل‌هایی که گاه این تخریب را از منظر حقوق بین‌الملل یا شریعت اسلامی بررسی کرده و گاه به دشواری‌های حفاظت و بازسازی این آثار گران‌بها از دیدگاه فنی می‌پردازد. اما در بیشتر تحلیل‌ها، این عمل طالبان در افغانستان تنها به عملی ناشی از تعصب مذهبی و ضدیت با هنر و فرهنگ تقلیل داده می‌شود. حال آن که بررسی‌های بیشتر نشان می‌دهد نه تنها عوامل بسیار زیادی در این تصمیم طالبان دخیل بوده است، بلکه از قدرت رسانه‌ای نیز توسط طرف‌های مختلف، چه در افغانستان و چه در غرب، به شکل‌های گوناگون و در جهت ارسال پیام‌های متفاوت استفاده شده است. در این تحلیل، منفجر کردن مجسمه‌ها، تصویری آخرالزمانی است که طرف‌های یک درگیری پیچیده با دستکاری در آن، از آن به سود خود استفاده کرده‌‌اند.

کشف دوباره سرزمینی فراموش‌شده

از سال ۱۹۸۹ و با خروج نیروهای شوروی و سپس آغاز جنگ‌های داخلی و دسترس ناپذیر شدن افغانستان، رسانه‌های جهانی و به‌طور عمده رسانه‌های غربی اشتهای خود را برای پوشش بسیاری از اخبار و مسائل افغانستان از دست دادند. افغانستان تبدیل به مکان دور از دسترسی شد که خبرنگاران یا به‌راحتی نمی‌توانستند به آن وارد شوند، و یا انگیزه زیادی برای این‌کار نداشتند. گرچه اطلاع‌رسانی در مورد نبردهای جاری در آن کشور در میان اخبار قرار می‌گرفت، اما به‌طور کلی تصویر افغانستان، تصویر کوهستان‌هایی فراموش‌شده و ملتی در حال جنگ بود که دیگر کسی از فرهنگ یا چگونگی زندگی مردمان آن به هنگام جنگ سراغ نمی‌گرفت.

حتی وضع حقوق انسانی و به‌طور خاص حقوق زنان و کودکان نیز گرچه گاه به گاه مورد توجه رسانه‌‌ها قرار می‌گرفت، اما میزان توجه به این موضوع پس از تخریب بوداهای بامیان و به‌ویژه پس از حملات یازدهم سپتامبر در نیویورک، به‌طور بی‌سابقه‌ای چندین برابر شد. یعنی تنها زمانی که مصرفی جدی و جدید برای این اخبار پیدا شده بود.

انفجار جهانی خبر

گرچه از زمان فتح کابل توسط نیروهای طالبان در سال ۱۹۹۶، افکار عمومی آرام آرام به این گروه جدید و رفتار و اعمال بنیادگرانه آن‌ها توجه نشان می‌داد، اما هرگز میزان این توجه به اندازه روز ۲۶ فوریه سال ۲۰۰۱ نرسیده بود.

در این روز «رادیو صدای شریعت»، یا رادیوی افغانستان در زمان طالبان، فتوای ملاعمر در خصوص نابودی «بت‌ها» و آثار غیر اسلامی را پخش کرد؛ پیامی که تهدیدی آشکار برای مجسمه‌های بی‌نظیر بودا در بامیان نیز به شمار می‌آمد و هر لحظه امکان عملی شدن آن وجود داشت.

بررسی واکنش جهانی به این تصمیم طالبان در سطوح مختلفی قابل بررسی است. سطح اول واکنش دولت‌‌ها، سازمان‌ها و نهادهای جهانی برای متوقف کردن این عمل، و سطح دوم واکنش‌ رسانه‌های مختلف از رسانه‌های جریان اصلی گرفته تا رسانه‌های شهروندی و نوپاست. کالول‌ـ چانتافون( Calwell-Chantaphonnh) پژوهشگر در مؤسسه باستان‌شناسی آریزونا در تحقیقی پیرامون این واکنش‌ها، نشان می‌دهد اینترنت در این زمان چگونه در نقش یک رسانه به هم پیوسته جهانی در خصوص یک موضوع فرهنگی‌ـ سیاسی کاربرد پیدا کرد. این امر با در نظر گرفتن این موضوع است که در آن زمان گستردگی اینترنت هنوز به مرحله فعلی نرسیده بود و شبکه‌های اجتماعی مانند فیس‌بوک و توییتر نیز به راه نیفتاده بودند. اما صدها و صدها فوروم یا مکان‌ بحث‌های مجازی، فهرست‌‌های ای میل میان متخصصان و علاقه‌مندان، پتیشین‌ها یا امضاء جمع‌کردن‌های اینترنتی و استفاده از سایر امکانات اینترنت به‌طور گسترده و در مقیاسی جهانی و بی‌سابقه به کار گرفته شد؛ امری که تا پیش از آن شاید در چنین حجم و گستردگی اتفاق نیفتاده بود.

در این لحظه ویژه، یک اثر باستانی و یک معضل به ظاهر محلی، تبدیل به یک مسأله جهانی در قلب تحولات سیاسی شد. در حالی که رسانه‌های بزرگ ناگهان به کشف افغانستان فراموش‌شده نائل آمده بودند، اینترنت به عنوان یک پدیده فرامدرن، در حال ایفای یک نقش اسطوره‌ای برای جهانی کردن یک امر محلی بود. امری که اتفاقاً هم با اندیشه بنیادین نهادهایی مانند یونسکو همسو بود که آثار فرهنگی را دارای ارزش «جهانشمول» می‌دانند، اما از سوی دیگر به طالبان و القاعده نیز در انتشار پیام ویژه خود یاری داد. حال این سئوال مطرح است که آیا طالبان با آگاهی از این‌که این تصمیم می‌توانست چنین ابعاد رسانه‌ای بیابد، با قصد و نیت از قدرت رسانه‌ای این تخریب به سود خود استفاده کرد؟ آیا طالبان با استفاده از یکی از قوی‌ترین ابزارهای غرب، یعنی رسانه‌، به جنگ با آن رفت و حضور و برتری خود در صحنه افغانستان را به رخ کشید؟ برای مقابله کردن با اندیشه جهانشمولی ارزش‌های فرهنگی که از سوی نهادهایی مانند یونسکو تبلیغ می‌شود، طالبان دقیقاً از پدیده‌ای فراگیر و جهانشمول به نام رسانه و قدرت آن سود برد.

اکنون دیگر افغانستان بار دیگر کشف شده بود، تاریخ آن در رسانه‌های مختلف از خرد گرفته تا کلان روایت می‌شد، تصویر آثارش دست به دست می‌گشت، و بر سرنوشت غمبار آن افسوس خورده می‌شد. ترکیبی از ملاعمر، بودا، اینترنت و ساز و کار پیچیده رسانه‌های بزرگ، افغانستان و میراث فرهنگی آن را برای مدتی به بازیگر اول صحنه جهانی تبدیل کردند.

اما پیام و هدف ملاعمر از تخریب مجسمه‌‌ها چه بود؟ سازمان‌های جهانی که خود را مدافع ارزش‌های فراگیر فرهنگی می‌دانند در این‌باره چه کردند، و آیا تحریفی در مخابره کردن تصویر بوداهای فروشکسته به جهان رخ داد؟

در قسمت بعدی این گفتار تلاش می‌شود تا این پرسش‌ها را به بحث بگذاریم.

در همین زمینه:
پیروزی فضای خالی بر خشونت

گروه طالبان ۱۷ پليس افغانستان را پس از مسموميت کشت

news-zamaneh — Wed, 27 Feb 2013 15:45:16 +0000

گروه طالبان ۱۷ تن از اعضای پليس محلی افغانستان را در ولايت غزنی در جنوب کابل مسموم کرده و سپس آنان را به قتل رساند.

اين رويداد شب سه‌شنبه در يک پاسگاه پليس محلی در منطقه اندر غزنی رخ داده است.

علی شاه احمد زی، رئيس کل پليس محلی افغانستان گفت ۱۰ تن از قربانيان از پيش عضو پليس محلی بودند اما هفت تن ديگر به‌تازگی به اين واحد پليس پيوسته بودند و دوره آموزشی خود را سپری می‌کردند.

به گفته وی، در اين رويداد يک پليس زخمی شده و دو تن نيز ناپديده شده‌اند.

ژنرال احمد زی گفت احتمال می‌رود اين رويداد در نتيجه نفوذ طالبان در ميان اين واحد پليس رخ داده باشد اما چگونگی بروز اين رويداد پس از تکميل تحقيقات مشخص خواهد شد.

طالبان تمام اسلحه و مهمات موجود در پاسگاه را نيز با خود برده‌اند

عبدالجامع جامع، معاون شورای ولايتی غزنی گفت اطلاعات اوليه نشان می‌دهد که طالبان ابتدا با ريختن مواد مسموم‌کننده در غذای اين واحد پليس، آن‌ها را کشته‌اند.

به گفته وی، طالبان تمام اسلحه و مهمات موجود در پاسگاه را نيز با خود برده‌اند.

پليس محلی از ساکنان بومی مناطق ناآرام تشکيل می‌شود تا در تأمين امنيت محل زندگی خود پليس ملی افغانستان را ياری رسانند.

ذبيح‌الله مجاهد، از سخنگويان طالبان گفت اين گروه اين رويداد را سازماندهی و اجرا کرده است.

در يک رويداد ديگر امنيتی، صبح چهارشنبه يک مهاجم انتحاری عضو طالبان اتوبوس حامل افسران ارتش افغانستان را در ناحيه سوم شهر کابل هدف قرار داد.

ارتش اعلام کرد که در اين رويداد شش افسر ارتش و چهار غيرنظامی زخمی شده‌اند.

سازمان ملل از آمادگی خود برای مذاکره با طالبان خبر داد

news-zamaneh — Tue, 26 Feb 2013 17:27:04 +0000

سازمان ملل از واکنش انتقادآميز طالبان به گزارش اين سازمان در مورد نقش اين گروه در تلفات غيرنظاميان، استقبال کرده و خواستار مذاکره با اين گروه شده است.

هفته پيش سازمان ملل در گزارشی اعلام کرد که در سال ۲۰۱۲، دو هزار و ۷۵۴ غيرنظامی در افغانستان کشته و چهار هزار و ۸۰۵ تن نيز زخمی شده‌اند که شورشيان (طالبان) مسئول ۸۱ درصد آن بوده‌اند.

در اين گزارش اما گفته شده بود که برای نخستين بار طی شش سال گذشته شمار تلفات غيرنظاميان با کاهش ۱۲ درصدی مواجه بوده است.

کم شدن تعداد حمله‌های انتحاری طالبان و درگيری‌های زمينی و همچنان محدود شدن عمليات هوايی از دلايل کاهش تلفات غيرنظاميان در سال ۲۰۱۲ خوانده شده بود.

هيئت معاونت سياسی سازمان ملل برای افغانستان تأکيد کرده است که اين اداره از پيشنهاد طالبان در راستای مسائل حقوق بشری استقبال می‌کند و اين کار را به نفع مردم افغانستان می‌داند

اما طالبان در واکنش به اين گزارش، نامه‌ای سرگشاده منتشر کردند و با طرح پرسش‌هايی آن را جانبدارانه خوانده‌اند و گفته‌اند که برای تهيه اين گزارش با اين گروه تماس گرفته نشده است.

در همين راستا، هيئت معاونت سياسی سازمان ملل (يوناما) روز يکشنبه در اطلاعيه‌ای تأييد کرد که نامه طالبان را دريافت کرده است.

يوناما گفته است که در گزارش تفصيلی اين سازمان به پرسش‌های طالبان پاسخ داده شده است.

اما هيئت معاونت سياسی سازمان ملل برای افغانستان تأکيد کرده است که اين اداره از پيشنهاد طالبان در راستای مسائل حقوق بشری استقبال می‌کند و اين کار را به نفع مردم افغانستان می‌داند.

حامد کرزی: خارجی‌ها در برنامه صلح دسيسه‌چينی می‌کنند

news-zamaneh — Tue, 29 Jan 2013 16:51:46 +0000

دو هفته پس از آن که آمريکا حمايت خود را از شرکت دادن کشورهای علاقمند در برنامه صلح افغانستان اعلام کرد، رئيس‌جمهور افغانستان نسبت به پيشبرد اين برنامه از سوی خارجی‌ها هشدار داد.

حامد کرزی امروز سه‌شنبه ۱۰ بهمن‌ماه طی سخنانی در کابل از شورای عالی صلح اين کشور به‌عنوان تنها مرجع مذاکره با طالبان نام برد اما گفت خارجی‌ها تلاش دارند با دسيسه‌چينی اين برنامه را به سود خود پيش ببرند.

وی گفت خارجی‌ها برخی سياستمداران اين کشور را تشويق می‌کنند که خارج از چارچوب شورای عالی صلح با طالبان مذاکره کنند؛ اقدامی که به گفته کرزی فريبی است برای تضعيف افغانستان و نبايد صورت گيرد.

رئيس‌جمهور افغانستان تأکيد کرد که دولت افغانستان از اين تلاش‌ها آگاه شده و آن را خنثی کرده است و اگر باز هم تکرار شود با آن مبارزه خواهد کرد.

به گفته وی، برنامه صلح در صورتی نتيجه خواهد داد که همه سياستمداران متحد شوند و روند صلح با طالبان را از طريق شورای عالی صلح پيش ببرند.

دو هفته پيش جيمز کانينگهام، سفير آمريکا در کابل گفت برنامه واقعی صلح با طالبان آغاز نشده و آمريکا مايل است کشورهای علاقمند به صلح در افغانستان، در اين روند نقش داشته باشند

کرزی اما طالبان را نيز مورد خطاب قرار داد و گفت: "به طالبانی که آلت دست بيگانگان نيستند می‌گوييم که مذاکرات پراکنده (خارج از چارچوب شورای صلح) توطئه است و نبايد در آن شرکت کنند."

شورای عالی صلح افغانستان که در آن ۷۰ تن از رهبران جهادی و بزرگان اين کشور عضو هستند، دو سال پيش و برای پيشبرد مذاکرات صلح با شورشيان تأسيس شد.

رئيس‌جمهور افغانستان در حالی اين سخنان را بيان می‌کند که دو هفته پيش جيمز کانينگهام، سفير آمريکا در کابل گفت برنامه واقعی صلح با طالبان آغاز نشده و آمريکا مايل است کشورهای علاقمند به صلح در افغانستان، در اين روند نقش داشته باشند.

طی ماه‌های اخير کشورهای ژاپن، فرانسه و امارات متحده عربی ميزبان نشست‌هايی با شرکت نمايندگان گروه‌های سياسی و شورشی به‌ويژه طالبان بوده‌اند که نتايج مشخصی در پی نداشته است.

قرار است دفتر گروه طالبان به‌خاطر انجام گفت‌وگوهای صلح، در قطر گشوده شود اما به‌رغم ابراز آمادگی دولت قطر، دولت افغانستان تأکيد کرده است تا زمانی که طالبان آمادگی خود برای صلح با دولت اعلام نکنند با گشايش اين دفتر موافقت نخواهد کرد.

طالبان همواره به درخواست‌های دولت افغانستان برای صلح جواب رد داده‌اند و خاطرنشان کرده‌اند که تا هنگامی که نيروهای خارجی در اين کشور حضور داشته باشند با دولت مذاکره نخواهند کرد اما آماده هستند با آمريکا که فرماندهی نيروهای خارجی مستقر در افغانستان را برعهده دارد وارد مذاکره شوند.

در دی‌ماه سال گذشته آمريکا و طالبان گفت‌وگوهای سری را در قطر آغاز کردند اما طالبان پس از حدود دو ماه اعلام کردند که مذاکرات صلح با آمريکا را به دليل "روشن نبودن" موضع اين کشور، به حالت تعليق در آورده‌اند و اين مذاکرات تا زمانی که آمريکا موضع مشخص و واضحی را در پيش نگيرد،‌ از سر گرفته نخواهد شد.

دست‌ کم ۱۰ کشته در عملیات بمب‌گذاری جدید در قندهار افغانستان

society — Sun, 27 Jan 2013 12:12:18 +0000

مقام‌های رسمی در افغانستان، از یک انفجار جدید در شهر قندهار خبر داده‌اند که طی آن یک بمب کنار جاده‌ای منفجر و دست‌کم ده تن ازجمله هشت مأمور پلیس کشته شدند.

به گفته پلیس قندهار، این هشت مأمور بامداد امروز برای خنثی کردن یک بمب جاسازی شده به منطقه‌ای مسکونی در قندهار رفته بودند.

پلیس قندهار اعلام کرده است هشت مأموری که امروز کشته شده‌اند٬ پس از بازداشت سه مظنون به بمبگذاری در یک منطقه مسکونی، در مسیر بازگشت مورد حمله قرار گرفتند و بر اثر انفجار بمب کنار جاده‌ای، به همراه دو نفر از متهمان بازداشت شده کشته شدند.

افغانستان طی روزهای گذشته شاهد چندین عملیات بمبگذاری انتحاری و حمله به مقر پلیس بود که طی این رویدادهای خشونت‌آمیز شماری از نیروهای نظامی و غیر نظامی کشته شدند.

روز گذشته طی یک عملیات انتحاری ده تن از جمله دو افسر پلیس در ولایت قندوز در شمال افغانستان کشته و ۱۹تن زخمی شدند.

هشت مأموری که امروز کشته شده‌اند٬ پس از بازداشت سه مظنون به بمب‌گذاری در یک منطقه مسکونی، در مسیر بازگشت مورد حمله قرار گرفته و بر اثر انفجار بمب کنار جاده‌ای، به همراه دو نفر از متهمان بازداشت شده کشته شدند.

در حمله‌ مشابه دیگر که صبح روز شنبه انجام شد، یک بمبگذار انتحاری که سوار بر دوچرخه بود، یک مامور پلیس و یک غیر نظامی را در ولایت غزنی به قتل رساند.

همچنین در اثر یک حمله انتحاری علیه کاروان نیروهای ناتو در ولایت کاپیسا در شمال‌ شرق کابل، دست‌کم پنج غیر نظامی کشته شدند.

مقام‌های آیساف (نیروهای بین‌المللی تامین امنیت) گفته‌اند که به هیچ یک از سربازان آن‌ها در این حادثه، آسیبی نرسیده است.

این حمله که در ایالت ولسوالی تگاب رخ داد از سوی یک بمبگذار انتحاری که سوار بر یک موتور بوده، صورت گرفته است.

مقام‌های رسمی افغانستان می‌گویند که موتورسوار مذکور با یک خانه مسکونی تصادف کرده و با انفجار بمبی که به همراه داشته، اعضای خانواده در داخل این خانه و یک عابر کشته شدند. گروه طالبان، مسئولیت این حملات انتحاری را بر عهده گرفته است.

دوشنبه گذشته نیز مهاجمان گروه طالبان به ساختمان پلیس راهنمایی و رانندگی در چهار راه دهمزنگ در غرب شهر کابل حمله کردند که در پی درگیری هشت ساعته میان نیروهای پلیس و مهاجمان، سه مامور پلیس و پنج مهاجم کشته شدند.

قرار بود که با تکمیل روند سپردن مسئولیت‌های امنیتی به نیروهای امنیتی افغانستان، نیروهای آیساف این کشور را ترک کنند، اما با شتاب گرفتن روند خروج نظامیان خارجی و میزان بالای رویداد‌های خشونت‌آمیز که طالبان همواره مسئولیت آن را برعهده می‌گیرند، سبب افزایش نگرانی مردم این کشور شده است.

در همین زمینه:

حمله انتحاری در قندوز ۱۰ کشته و د‌ه‌ها زخمی برجای گذاشت

حمله مهاجمان انتحاری در کابل پس از ۹ ساعت پايان يافت

news-zamaneh — Mon, 21 Jan 2013 16:59:36 +0000

حمله مهاجمان انتحاری عضو گروه طالبان به اداره راهنمايی و رانندگی افغانستان در شهر کابل، پس از ۹ ساعت با کشته شدن پنج مهاجم و سه مأمور پليس به پايان رسيد.

اين حمله ساعت شش بامداد امروز دوشنبه دوم بهمن‌ماه آغاز گرديد و مهاجمان ساختمان اداره راهنمايی و رانندگی را در منطقه دهمزنگ در غرب شهر هدف قرار دادند.

ايوب سالنگی، فرمانده پليس کابل گفت مهاجمان ابتدا سه مأمور پليس راهنمايی و رانندگی را که خلع سلاح بودند، از پای درآورده و وارد ساختمان اين اداره شدند.

به گفته وی، پس از آن يکی از مهاجمان خودروی بمب‌گذاری شده‌اش را منفجر کرد که بر اثر آن چهار پليس و هشت غيرنظامی زخمی شدند.

فرمانده پليس کابل گفت تلاش نيروهای امنيتی به خاطر جلوگيری از آسيب رسيدن به مدارک اين اداره، سبب شد تا مهاجمان چندين ساعت مقاومت کنند اما سرانجام همه از پا در آمدند.

حامد کرزی، رئيس‌جمهور افغانستان، در بيانيه‌ای که از دفتر رياست جمهوری اين کشور پخش شد، ضمن محکوم کردن اين حمله تروريستی، با خانواده قربانيان و زخمی‌شدگان ابراز همدردی کرد

اداره راهنمايی و رانندگی در نزديک مقر پليس مرزی و واحد ويژه پليس نظم عمومی قرار دارد.

گروه طالبان مسئوليت اين حمله را برعهده گرفت؛ ذبيح‌الله مجاهد از سخنگويان اين گروه گفت اعضای طالبان که در اين حمله شرکت داشتند به کمربندهای انتحاری، اسلحه خودکار و بمب‌های دستی مجهز بودند.

حامد کرزی، رئيس‌جمهور افغانستان، در بيانيه‌ای که از دفتر رياست جمهوری اين کشور پخش شد، ضمن محکوم کردن اين حمله تروريستی، با خانواده قربانيان و زخمی‌شدگان ابراز همدردی کرد.

وی گفت اين حمله تلاش مذبوحانه دشمنان مردم افغانستان است که نمی‌خواهند اين کشور به پا بايستد و نيرومند شود.

اين دومين حمله در نوع خود است که طی يک هفته در کابل رخ می‌دهد.

در حمله‌ای که ۲۷ دی‌ماه از سوی شش مهاجم انتحاری در نزديک واحد تحقيقات اداره امنيت ملی افغانستان صورت گرفت، افزون بر مهاجمان، يک مأمور امنيت ملی کشته و ۱۷ تن که بيشتر آنان غيرنظامی بودند، زخمی شدند.

آمريکا: در گفت‌وگوهای صلح افغانستان کشورهای ديگر هم شرکت کنند

news-zamaneh — Thu, 17 Jan 2013 17:02:53 +0000

سفير آمريکا در افغانستان می‌گويد تاکنون برنامه واقعی صلح با شورشيان در افغانستان شروع نشده اما آمريکا مايل است کشورهای ديگر نيز دراين زمينه نقش داشته باشند.

جيمز کانينگهام، سفير آمريکا در افغانستان امروز پنج‌شنبه ۲۸ دی‌ماه در يک نشست خبری در کابل گفت آمريکا بر اين باور است که برای برقراری صلح در افغانستان به يک توافق منطقه‌ای نياز است و ازهمين رو به کشورهايی که علاقمند باشند نقش داده می‌شود.

وی گفت: "تاکنون روند صلح با طالبان شروع نشده است و هدف ما شروع يک روند جدی آشتی و مصالحه در زودترين فرصت ممکنه است اما تا حال حاضر اين هدف به‌دست نيامده است."

سفير آمريکا در کابل، به‌ويژه در مورد نقش پاکستان در برنامه صلح افغانستان که به‌تازگی ۲۶ زندانی طالبان را آزاد کرده گفت در اين مورد در آمريکا بحث‌هايی صورت گرفته است.

با اين حال کانينگهام ضمن بيان اين‌که افغانستان اين اقدام پاکستان را ستوده است تأکيد کرد آمريکا نمی‌داند که طالبان آزاد شده پس از رهايی چه شده‌اند.

سفير آمريکا در افغانستان: هدف ما شروع يک روند جدی آشتی و مصالحه در زودترين فرصت ممکنه است اما تا حال حاضر اين هدف به‌دست نيامده است

اين مقام آمريکايی گفت پيش از اين شماری از طالبان پس از آزادی دوباره به صف جنگجويان پيوسته بودند.

سفير آمريکا در کابل در حالی از تلاش‌های اين کشور برای شرکت دادن ديگر کشورها به برنامه مصالحه در افغانستان خبر می‌دهد که طی ماه‌های اخير نشست‌هايی در اين زمينه با شرکت نمايندگان دولت افغانستان و گروه‌های شورشی به‌ويژه طالبان در ژاپن، فرانسه و امارات متحده عربی برگزار شده است.

قرار است دفتر گروه طالبان به‌خاطر انجام گفت‌وگوهای صلح، در قطر نيز گشوده شود اما دولت افغانستان به‌رغم ابراز آمادگی دولت قطر، شرط‌هايی را برای آن مطرح کرده است.

زلمی رسول، وزير امورخارجه افغانستان گفته است اين دفتر تنها برای گفت‌وگوهای صلح راه‌اندازی خواهد شد و تا زمانی که طالبان آمادگی خود را برای صلح با دولت اعلام نکنند، اين دفتر گشوده نخواهد شد.

طالبان همواره به درخواست‌های دولت افغانستان برای صلح جواب رد داده‌ و گفته‌اند تا هنگامی که نيروهای خارجی در اين کشور حضور داشته باشند با دولت افغانستان مذاکره نخواهند کرد اما حاضر هستند با آمريکا که فرماندهی نيروهای خارجی مستقر در افغانستان را برعهده دارد، مذاکره کنند.

در دی‌ماه سال گذشته آمريکا و طالبان گفت‌وگوهای سری را در قطر آغاز کردند اما طالبان پس از حدود دو ماه اعلام کردند مذاکرات صلح با آمريکا را به دليل "روشن نبودن" موضع اين کشور، به حالت تعليق در آورده‌اند.

اين گروه گفته بود اين مذاکرات تا زمانی که آمريکا موضع مشخص و واضحی را در پيش نگيرد،‌ از سر گرفته نخواهد شد.

آزادی برخی از مقام‌های ارشد طالبان که در گوانتانامو زندانی هستند و انتقال آنان به قطر، يکی از پيش‌شرط‌های طالبان برای آغاز دوباره گفت‌وگوها با آمريکا اعلام شده بود.

خروج نیروهای غربی از افغانستان؛ بیم‌ها و امیدها

politics — Wed, 16 Jan 2013 23:17:36 +0000

گفتگوی فرهمند علیپور با فاطمه امان روزنامه‌نگار و کارشناس مسائل منطقه

فرهمند علیپور - بسیاری می‌گویند که ارتش افغانستان هنوز آمادگی تامین امنیت این کشور را ندارد و خروج نیروهای خارجی از آن، ناامنی و عملیات تروریستی را تشدید می‌کند. برخی نیز معتقدند که این خروج، کمکی است به برگزاری آرام‌تر انتخابات ریاست جمهوری، گام نهادن در مسیر آشتی ملی و مشارکت تدریجی طیفی معتدلی از شورشیان در دولت.

فاطمه امان، روزنامه‌نگار و کارشناس مسائل منطقه به پاره‌ای پرسش‌ها در مورد دورنمای افغانستان پس از خروج سربازان خارجی، دولت آینده این کشور و حضور احتمالی کشورهایی چون هند یا چین در روند توسعه، آمورش و امنیت آن پاسخ می‌‌دهد.

او می‌گوید که نگرانی نسبت به از هم پاشیدن دولت افغانستان بیش‌تر از آن است که ارتش از هم بپاشد. فاطمه امان تاکید می‌کند که در صورت سقوط نهادهای حکومتی در افغانستان، قدرت به دست طالبان سنتی خواهد افتاد و این موضوع در نهایت به سود عربستان خواهد بود، نه ایران.

در سفر اخیر حامد کرزی رئیس جمهور افغانستان به آمریکا، دو کشور تصمیم گرفتند که نیروهای خارجی حاضر در افغانستان در بهار پیش رو این کشور را ترک کنند. ظاهرا این موضوع به اصرار و درخواست حامد کرزی بوده است. با توجه به اینکه قرار است انتخابات ریاست جمهوری افغانستان به فاصله کوتاهی پس از این خروج انجام شود، آیا می‌توان رابطه‌ای میان این خروج و انتخابات اتی ریاست جمهور افغانستان یافت؟

فاطمه امان : ماه‌هاست که بحث‌‌وگفت‌وگو در باره کم و کیف و نحوه خروج نیروهای خارجی از افغانستان جریان دارد و این تصمیم هم‌زمان با سفر اخیر آقای کرزای به آمریکا گرفته نشده است. آن‌چه شاید تازگی داشته باشد این است که نیروهای آمریکایی، خروج از افغانستان را در بهار پیش رو شروع می‌کنند نه در پاییز که پیش‌تر مطرح شده بود.

اما همان گونه که اشاره کردید انتخاب مقطع زمانی پیش رو برای خروج از افغانستان، احتمالا به انتخابات آوریل ۲۰۱۴ افغانستان هم ارتباط دارد. زیاد استدلال می‌شود که انتخابات ریاست جمهوری افغانستان باید پس از خروج نیروهای بین‌المللی از این کشور انجام شود، یا انتخابات باید بعد از ائتلاف با دستکم بخش‌هایی از طالبان برگزار شود تا ترس از اقدام‌های تنبیهی طالبان مانع شرکت مردم در انتخابات نشود.

طرف دیگر خود آقای کرزای است که همواره آماج حمله‌های لفظی طالبان بوده که می‌گویند حکومت او بدون حضور نیروهای خارجی نمی‌تواند سرپا بایستد. طالبان اخیرا بیانیه‌ای داد و گفت هر گونه توافق کرزای که منجر به تداوم حضور آمریکایی‌ها در افغانستان پس از ۲۰۱۴ شود، نشان‌دهنده سرسپردگی اوست و ارزش حقوقی ندارد.

فاطمه امان: مسئله مصونیت سربازان امریکایی از چنان اهمیتی برخوردار است که کرزای در فردای بازگشت از واشنگتن٬ در کنفرانس خبری در کابل اعلام کرد که تصمیم‌گیری در این خصوص تنها در حیطه صلاحیت لویه جرگه است. با محول کردن این تصمیم به لویه جرگه، کرزای با یک تیر دو نشان زد. هم از پذیرش مسئولیت در مقابل مصونیت سربازان خارجی و پیامدهای تاریخی آن٬ سر باز زد و هم آن که از لویه جرگه‌ به مثابه ابزاری برای مانور سیاسی خویش استفاده کرد. کرزای طبق قانون نمی‌تواند یک بار دیگر کاندیدای ریاست جمهوری شود اما احتمالا همه تلاش خود را خواهد کرد که رییس جمهوری آینده به جناح خودش نزدیک‌تر باشد.

دیگر آن که کرزای طبق قانون نمی‌تواند یک بار دیگر کاندیدای ریاست جمهوری آفغانستان شود، ولی احتمالا همه تلاش خود را خواهد کرد که رییس جمهوری آینده به جناح خودش نزدیک‌تر باشد. به نظر من کرزای برای این منظور، به مانورهای سیاسی زیادی دست خواهد زد.

همین الان نگرانی وجود دارد که مثل دفعه قبل بی‌نظمی و تقلب در انتخابات افغانستان روی دهد. اپوزیسیون اصرار دارد که در کمیسیون رسیدگی به شکایت‌های انتخابات، از پنج عضو، دو نفر خارجی باشند و از طرف سازمان ملل متحد تعیین شوند. آقای کرزای با این مسئله مخالف است چون هر پنج عضو را خودش انتخاب می‌کند. شاید بتوان موافقت او با ترکیب جدید اعضای کمیسیون را، حمل بر حسن نیت وی کرد.

برگردیم به موضوع خروج نیروهای غربی، یکی از انتقادهایی که معمولا متوجه نیروهای خارجی در افغانستان می‌شود این است که آنها آن‌گونه که باید به تجهیز و آموزش افغان‌ها نپرداخته‌اند و هنوز ارتش و دستگاه‌های امنیتی افغانستان به آمادگی مطلوب دفاع و مقابله با گروه‌های پیکارجو نرسیده‌اند، با این وجود چرا ظاهرا مقامات کابل و واشنگتن علاقمندند تا به این خروج سرعت بخشیده شود؟

مسئله آموزش پلیس و ارتش افغانستان مسلما با خروج نیروهای خارجی متوقف نمی‌شود و احتمالا کشورهای دیگر هم در این کار مشارکت خواهند کرد. هند کاندیدای مناسب‌تری محسوب می‌شود که البته با حساسیت‌های پاکستان در این زمینه رو به روست. ولی حتی تعجب نکنید اگر چین وارد عمل شود. در سپتامبر ۲۰۱۲ ژو یان کانگ٬ رییس وقت امنیت داخلی چین به کابل رفت و چندین توافقنامه امنیتی با حامد کرزی امضا کرد. یان کانگ وعده داد که چین نیروی پلیس افغانستان را آموزش داده و آن را تجهیز می‌کند. چین در کنار سرمایه‌گذاری وسیع در بخش اقتصادی یک رادیوی اف ام هم برای افغانستان راه‌اندازی کرده است. سال گذشته نیز دانشکده زبان چینی در دانشگاه کابل آغاز به کار کرد.

آن بخش از نیروهای آمریکایی که در افغانستان می‌مانند، بیشتر نقش آموزش‌های ضد تروریستی به نیروهای افغان را به عهده خواهند داشت. یعنی بیشتر در کار مشاوره و تعلیمات و آموزش خواهد بود تا صرف عملیات نظامی.

مسئله خروج نیروهای آمریکایی از افغانستان الان یکی از بحث‌های غالب در آمریکاست. بحث درباره رقمی بین دو هزار تا بیست هزار نفر است که پس از پایان موعد تعیین شده یعنی اخر سال ۲۰۱۴، قرار است در افغانستان بمانند. آمریکا خواستار تضمین مصونیت افراد خود در افغانستان است، مسئله‌ای که عده‌ای در افغانستان با آن مخالفند. اتفاقا به همین دلیل هم شد که نیروهای آمریکایی پس از پایان موعد حضور در عراق در این کشور نماندند چون عراقی‌ها حاضر به دادن این مصونیت نشدند.

مسئله مصونیت سربازان امریکایی از چنان اهمیتی برخوردار است که کرزای در فردای بازگشت از واشنگتن٬ در کنفرانس خبری در کابل اعلام کرد که تصمیم‌گیری در این خصوص تنها در حیطه صلاحیت لویه جرگه است. با محول کردن این تصمیم به لویه جرگه، کرزای با یک تیر دو نشان زد. هم از پذیرش مسئولیت در مقابل مصونیت سربازان خارجی و پیامدهای تاریخی آن٬ سر باز زد و هم آن که از لویه جرگه‌ به مثابه ابزاری برای مانور سیاسی خویش استفاده کرد.

نکته دیگر این که این جنگ برای آمریکا نزدیک به ۵۰۰ میلیارد دلار هزینه برداشته است. تا سال ۲۰۱۵ هم آمریکا و باقی کمک‌کننده‌های بین‌المللی حدود ۱۶ میلیارد دلار پرداخت خواهند کرد. مشکل همیشه این بوده که معلوم نیست این کمک‌ها تا چه اندازه موثرند. این را هم در نظر بگیرید که درباره پایداری ارتش افغانستان خوشبینی بیشتر است تا انتقال دولت حامد کرزای به رییس جمهوری بعدی. یعنی نگرانی این که دولت از هم بپاشد بیشتر از این است که ارتش از هم بپاشد. دلایل این نگرانی هم انتخابات پیش رو است. یعنی تعداد نامزدها آنقدر زیاد باشد که انتخابات به دور دوم برود و بعد برنده انتخابات رای کافی کسب نکند و در نتیجه در صورت پیروزی هم از مشروعیت محدودی برخوردار باشد.

طالبان و چند گروه جنگجوی دیگر افغان همواره یکی از دلایل ادامه پیکارهای خونین خود را حضور نیروهای اشغالگر در افغانستان معرفی کرده‌اند. آیا نفس خروج نیروهای آمریکایی و ناتو از افغانستان و بر طرف شدن این بهانه می‌تواند به روند صلح در افغانستان یاری رساند؟

شاید بهتر باشد همه این گروه‌ها را یکسان و یکدست نگیریم. طالبان یک گروه یکدست و یک طیف نیست. احتمالا بخش‌هایی از طالبان که از زاویه ناسیونالیسم و اعتراض به حضور نیروهای خارجی در افغانستان با حکومت این کشور می‌جنگد، به یک ائتلاف ملی خواهند پیوست که حکومت هم در آن شرکت دارد. بهترین سناریو این است که این گروه‌ها در هیبت سازمان‌های سیاسی به صحنه بیایند و احتمالا در رقابت پارلمانی قرار بگیرند. این طالبان از طالبان سنتی متمایز خواهد بود، بدین صورت که باید به مبارزه حزبی و پارلمانی بپیوندد و ترور کور را کنار بگذارد. کنار آمدن با این طالبان بسیار آسان‌تر است.

اما در عین حال نباید فراموش کرد که طیفی از طالبان که اساسا به نیروی مالی خارجی وابسته است و پا به پای القاعده در افغانستان حضور داشته، تمایلی به ادغام در حکومت افغانستان یا مشارکت در مبارزه پارلمانی ندارد و به کمتر از سرنگونی حکومت رضایت نمی‌دهد. این گروه می‌خواهد افغانستان را به طور مشخص به دوره حضور طالبان در قدرت برساند. بنابراین این بخش‌ها با خروج نیروهای خارجی آرام نخواهند گرفت بلکه فعال‌تر می‌شوند چون هدف را که همان سرنگونی حکومت باشد، نزدیک‌تر می‌بینند.

«این جنگ برای آمریکا نزدیک به ۵۰۰ میلیارد دلار هزینه برداشته است. تا سال ۲۰۱۵ هم آمریکا و باقی کمک کننده‌های بین‌المللی حدود ۱۶ میلیارد دلار پرداخت خواهند کرد. مشکل همیشه این بوده که معلوم نیست این کمک‌ها تا چه اندازه موثرند. این را هم در نظر بگیرید که درباره پایداری ارتش افغانستان خوشبینی بیشتر است تا انتقال دولت حامد کرزای به رییس جمهوری بعدی. یعنی نگرانی این که دولت از هم بپاشد بیشتر از این است که ارتش از هم بپاشد. دلایل این نگرانی هم انتخابات پیش رو است. یعنی تعداد نامزدها آنقدر زیاد باشد که انتخابات به دور دوم برود و بعد برنده انتخابات رای کافی کسب نکند و در نتیجه در صورت پیروزی هم از مشروعیت محدودی برخوردار باشد.»

به نظر من جذب عناصر معتدل طالبان در روند ثبات افغانستان اجتناب‌ناپذیر است. به واقع یکی از اشتباهات نیروهای ائتلاف در افغانستان راندن نیروهای معتدل طالبان بود. این نیروها باید جذب می‌شدند، چنانچه بسیاری از آن‌ها هم آماده پیوستن به حکومت جدید بودند، ولی بیشتر مشمول مجازات شدند تا رافت. در همان زمان باید بر آشتی ملی تاکید بیشتری می‌شد که نشد. باید راه نرمش پیش گرفته می‌شد تا بسیاری از کسانی که می‌توانستند در ائتلاف شرکت کنند، جذب شوند.

دولت ایران، یکی از جدی‌ترین منتقدان حضور نیروهای ناتو و آمریکا در افغانستان بوده و همواره از آنها خواسته آنجا را ترک گویند. از سوی دیگر ایران حامی دولت مرکزی افغانستان به شمار می‌رود و به نظر نمی‌رسد که خواهان سقوط و یا تضعیف آن در برابر گروه‌های شورشی باشد. با خروج نیروهای غربی از افغانستان چه دورنمایی از روابط ایران و افغانستان می‌توان مشاهده کرد؟

ایران در فردای سقوط طالبان همکاری گسترده‌ای در زمینه بازسازی و کمک در زمینه افغانستان شروع کرد. شاید به قول جیمز دوبینز اولین سفیر آمریکا در افغانستان پس از سقوط طالبان، یکی از بزرگ‌ترین اشتباهات آن بود که برای حفظ اجماع بین‌المللی در زمینه افغانستان و حفظ آن ائتلافی که پس از سرنگونی طالبان ایجاد شده بود، تلاش زیادی به عمل نیامد. ایران در ابتدا نقش بسیاری فعال و سازنده‌ای داشت که متاسفانه در سایه تحولات درونی خودش و هم‌چنین رابطه این کشور و آمریکا قرار گرفت.

حمایت ایران از افغانستان موازی با گسترش قدرت نرم در این کشور و سرمایه‌گذاری طولانی مدت در این راه بوده است. ایران راه‌های متفاوتی از فرهنگی تا تخریبی در افغانستان پیموده است. مثلا از یک سو نقش مهمی در راه اندازی دانشگاه بامیان داشته [اتفاقا تعدادی از دست‌اندرکاران افغان، فارغ‌التحصیل‌های دانشگاه‌های ایران بودند] و از سوی دیگر در راستای کشمکش یا آنچه رقابت خود با آمریکا در افغانستان می‌‌داند، از ایجاد اختلال در روند صلح و آشتی ملی افغانستان و ثبات این کشور خودداری نکرده است.

ایران به حمایت و تجهیز عناصر وابسته به طالبان هم متهم بوده و بعد تلاش ایران برای اعمال سیاست‌های خود در بالاترین سطح حکومت و پارلمان افغانستان هم از نظرها پنهان نمانده است. به هر صورت ایران در همه این سال‌ها سعی در گسترش نفوذ خود در افغانستان داشته ولی وضعیت پس از پایان دولت کرزای می‌تواند عوض شود. یعنی ایران باید دوباره یارگیری کند و البته این احتمال هست که اگر ایران احساس کند که میدان به دست رقبایش افتاده، وارد مسیر کاملا غیرمسئولانه‌ای شود.

بخشی از مخالفت ایران با نیروهای خارجی در افغانستان لفاظی بوده است. حضور نیروهای خارجی در افغانستان و تلاش فعال این نیروها برای جلوگیری از بازگشت طالبان، عملا به ایران کمک کرده که پایگاه خود را استحکام بخشد. اما در صورت فروپاشی نهادهای حکومتی در افغانستان، آن که قدرت می‌گیرد طالبان سنتی و در نهایت عربستان سعودی است نه ایران.

در مورد همسایه جنوبی افغانستان یعنی پاکستان همواره نگرانی‌ها بسیار زیاد و جدی وجود داشته است. این‌که گروه‌های شورشی خاک این کشور را پایگاه خود قرار داده‌اند و ارتش و دستگاه‌های امنیتی پاکستان متهم به حمایت از این گروه‌ها و تحت فشار قرار دادن دولت افغانستان می‌شوند؛ آیا خروج این نیروها نمی‌تواند نگرانی‌ها را از بابت رفتار همسایه جنوبی بیشتر کند؟

آن بخشی که مربوط به دعوای هند و پاکستان و رقابت این‌دو بر سر افغانستان است، احتمالا در آینده نزدیک حل نخواهد شد. همین الان بر سر این که کدام کشور، ارتش ملی افغانستان را پس از ترک نیروهای ائتلاف آموزش دهد، اختلاف شدیدی وجود دارد. هند شاید مناسب‌ترین کاندیدا است اما بی‌شک پاکستان به آسانی هند را برنمی‌تابد. بنابراین باید در این معادلات پاکستان را هم به حساب آورد.

با رفتن نیروهای خارجی، شرکت‌های چینی در افغانستان فعال‌تر خواهند شد و حتی غیرقابل تصور نیست که پاکستانی‌ها هم در این کشور از نظر اقتصادی فعال شوند. شرکت‌های چینی در زمینه معادن افغانستان فعال خواهند بود. همین اکنون نیز بزرگ‌ترین سرمایه‌گذاری اقتصادی در افغانستان از سوی شرکت‌های چینی صورت گرفته و تنها در یک مورد٬ شرکت ام سی سی در معدن مس عینک بیش از چهار و نیم میلیارد دلار سرمایه‌گذاری کرده است.

روس‌ها نیز تمایل به پروژه‌های اقتصادی در افغانستان دارند. به سود منافع درازمدت افغانستان است که کشورهای دیگر بر سر سرمایه‌گذاری در این کشور رقابت کنند. همکاری چند فرهنگی و چند کشوری در افغانستان آن هم میان کشورهایی مثل روسیه و چین که خودشان نگران گسترش اسلام‌گرایی افراطی هستند، سناریوی مقبول‌تری است تا بازگشت به دوره حکومت طالبان. در چنین صورتی حضور پاکستان در عرصه‌های مختلف در افغانستان آن‌چنان که انتظار می‌رود نگران‌کننده نخواهد بود.

حمله مهاجمان انتحاری به یک ساختمان امنیت ملی افغانستان

news-zamaneh — Wed, 16 Jan 2013 15:31:33 +0000

بر اثر حمله شش مهاجم انتحاری به يک ساختمان اداره امنيت ملی افغانستان در کابل، هفت تن از جمله اين مهاجمان کشته و شمار زيادی زخمی شدند.

در اين حمله که حوالی ساعت ۱۲ ظهر امروز، چهارشنبه ۲۷ دی‌ماه رخ داد، مهاجمان يک نگهبان اداره امنيت ملی را کشتند و ۳۳ تن ديگر که بيشتر آنان غيرنظامی بودند در اين حمله زخمی شدند.

صديق صديق، سخنگوی وزارت کشور افغانستان در يک نشست خبری گفت ۱۶ تن ازاين افراد به صورت سطحی زخمی شده‌اند اما وضعيت چهار تن از آنان که جراحات عميق دارند، وخيم است.

وی گفت يک خودروی سواری که بمب‌گذاری شده بود نيز پيش از انفجار از سوی مأموران امنيتی خنثی شد.

از سوی ديگر، شفيق‌الله طاهری، سخنگوی امنيت ملی افغانستان گفت مهاجمان انتحاری که سوار بر دو خودرو بودند قصد ورود به ساختمان‌های دولتی را داشتند.

وی گفت: "ابتدا يکی از مهاجمان که سوار بر يک خودرو بود، بمب همراه خود را منفجر کرد تا زمينه را برای ورود پنج حمله‌کننده ديگر فراهم کند اما آنان از سوی پليس و کارمندان امنيت ملی شناسايی و از پا در آمدند."

ذبيح‌الله مجاهد، از سخنگويان طالبان گفت اين حمله از سوی اعضای اين گروه صورت گرفته است و هدف آنان شماری از افسران امنيت ملی و مشاوران خارجی بود

ذبيح‌الله مجاهد، از سخنگويان طالبان گفت اين حمله از سوی اعضای اين گروه صورت گرفته است و هدف آنان شماری از افسران امنيت ملی و مشاوران خارجی بود که پس از پايان يک نشست در حال بيرون آمدن از ساختمان امنيت ملی بودند.

اين حمله در حالی صورت می‌گيرد که ماه گذشته اسدالله خالد، رئيس امنيت ملی افغانستان در نتيجه يک حمله انتحاری در کابل زخمی شد.

رئيس امنيت ملی افغانستان از سوی يک مهاجم انتحاری که گفته می‌شود به‌خاطر گفت‌وگوهای صلح به کابل آمده بود، هدف قرار گرفت.

گروه طالبان مسئوليت اين حمله را برعهده گرفت. ذبيح‌الله مجاهد گفت اين حمله توسط يک مهاجم انتحاری که عضويت اين گروه را داشت صورت گرفته است.

خالد در حال حاضر در آمريکا تحت درمان قرار دارد و به گفته مقام‌های دولت افغانستان حال وی رو به بهبودی است و به زودی به کابل باز خواهد گشت.

شورش در زندان غزنی يک کشته و چندين زخمی بر جای گذاشت

news-zamaneh — Tue, 15 Jan 2013 17:24:54 +0000

در پی شورش زندانيان در شهر غزنی در جنوب افغانستان، يک تن از آنان کشته و دست‌کم ۱۱ تن زخمی شدند.

محمدعلی احمدی، معاون والی غزنی گفت اين رويداد حوالی ظهر دوشنبه ۲۵ دی‌ماه رخ داد و تا ساعت چهار بعد از ظهر اين روز ادامه پيدا کرد.

وی گفت نگهبانان زندان برای کنترل اوضاع مجبور به تيراندازی شدند که طی آن ۱۲ تن زخمی شدند اما سپس يک تن به دليل شدت جراحات در بيمارستان جان باخت.

زندان ولايت غزنی در ۱۱ کيلومتری جنوب شهر غزنی، مرکز اين ولايت قرار دارد و به منطقه اندر که طالبان در اين منطقه نفوذ دارند، نزديک است.

معاون والی غزنی گفت اين شورش از سوی زندانيان طالبان راه‌اندازی شده بود و آنان ضمن پرتاب اشيای مختلف به سوی نگهبانان زندان، قصد برهم زدن امنيت زندان و فرار از آن را داشتند که موفق نشدند.

تاکنون و در چندين مورد در ولايت‌های مختلف اين کشور زندانيان طالبان با انجام برخی اقدامات از درون زندان و يا با حمله‌های همکاران خود موفق به فرار شده‌اند

به‌گفته وی، شورش به پايان رسيده است و نيروهای امنيتی اوضاع را در کنترل خود دارند.

در حال حاضر صدها عضو طالبان در زندان‌های تحت کنترل دولت افغانستان و همچنين زندان بگرام در شمال کابل که از سوی نظاميان آمريکايی اداره می‌شود، زندانی هستند.

تاکنون و در چندين مورد در ولايت‌های مختلف اين کشور زندانيان طالبان با انجام برخی اقدامات از درون زندان و يا با حمله‌های همکاران خود موفق به فرار شده‌اند.

شش ماه پيش شبه‌نظاميان طالبان به زندان مرکزی ولايت سرپل در شمال افغانستان حمله کردند که طی آن دست‌کم پنج تن کشته و چندين زندانی نيز موفق به فرار شدند.

در ارديبهشت‌ماه سال گذشته حدود ۵۰۰ زندانی از زندان مرکزی قندهار با استفاده از يک تونل که از داخل زندان تا بيرون از محوطه آن حفر شده بود، موفق به فرار شدند.

پيش از آن، طی دو رويداد جداگانه ۳۲ زندانی از زندان ولايت فراه در مرز مشترک با ايران،‌ فرار کردند که سپس شمار زيادی از آنان از سوی نيروهای امنيتی بازداشت شدند.

شرط تازه دولت افغانستان برای گشايش دفتر طالبان در قطر

news-zamaneh — Wed, 02 Jan 2013 18:42:53 +0000

دولت افغانستان می‌گويد تا هنگامی که طالبان برای گفت‌وگوهای صلح آماده نشوند، با گشايش دفتر اين گروه در قطر موافقت نخواهد کرد.

زلمی رسول، وزير امور خارجه افغانستان که امروز چهارشنبه ۱۳ دی‌ماه در مجلس نمايندگان اين کشور سخن می‌گفت تأکيد کرد که اين دفتر تنها برای گفت‌وگوهای صلح راه‌اندازی خواهد شد و به هيچ‌وجه برای به رسميت شناختن اين گروه نيست.

وی گفت: "اين دفتر باز نخواهد شد تا هنگامی که طالبان و يا نماينده آنان اعلام نکند که ما برای گفت‌وگو با دولت افغانستان آماده هستيم. اين‌که يک دفتر باز شود و معلوم نشود که کی با کی صبحت می‌کند خطر بزرگی را به ميان می‌آورد."

رسول افزود: "اين مسئله بايد تثبيت شود؛ طالبان می‌گويند با دولت افغانستان صبحت نمی‌کنيم پس با چه کسی صحبت می‌کنند اگر با هر کسی صحبت کنند ما با مشکلات بزرگی مواجه خواهيم شد."

قرار است دولت‌های افغانستان و قطر در مورد چگونگی فعاليت دفتر طالبان با يکديگر گفت‌وگو و در مورد آن توافق‌نامه‌ای امضا کنند اما تاکنون زمان آن مشخص نشده است

وزير خارجه افغانستان گفت اين دفتر با در نظر گرفتن شرط دولت افغانستان و تنها برای گفت‌وگو باز می‌شود و اگر از اين توافق تخطی صورت گيرد، دولت افغانستان حق آن را دارد که آن را ببندد.

قرار است دولت‌های افغانستان و قطر در مورد چگونگی فعاليت اين دفتر با يکديگر گفت‌وگو و در مورد آن توافق‌نامه‌ای امضا کنند اما تاکنون زمان آن مشخص نشده است.

اين شرط در حالی تعيين می‌شود که در دی‌ماه سال گذشته آمريکا و طالبان گفت‌وگوهای سری را در قطر آغاز کردند اما طالبان پس ازحدود دو ماه اعلام کردند مذاکرات صلح با آمريکا را به دليل "روشن نبودن" موضع اين کشور، به حالت تعليق در آورده‌اند.

اين گروه گفته بود چنين مذاکراتی تا زمانی که آمريکا موضع مشخص و واضحی را در پيش نگيرد،‌ از سر گرفته نخواهد شد.

طالبان اما همواره گفته‌اند تا زمانی که نظاميان خارجی در اين کشور حضور داشته باشند، با دولت افغانستان گفت‌وگو نخواهند کرد.

برزخیان روی زمین

politics — Thu, 27 Dec 2012 20:24:51 +0000

عباس مؤدب

عباس مؤدب - زمانی که در ماه مه ۲۰۱۰ به‌عنوان روانشناس در درمانگاه ویژه مداوای پناهندگان مبتلا به "تروما[1] کارم را شروع کردم، هیچ تصور واقعی از عمق فاجعه نداشتم. دانمارک یکی از اولین کشورهائی بود که به موضوع یاری به قربانیان شکنجه و تلاش برای درمان اثرات روحی و جسمی به ‌جا‌ مانده از شکنجه توجه ویژه کرد[2] و بودجه خاصی به این مساله اختصاص داد.

پس از گشایش رسمی مرکز توانبخشی قربانیان شکنجه، تعداد مراجعه‌کنندگان نشان داد که تنها یک مرکز با امکانات محدود نمی‌تواند پاسخگوی نیاز موجود باشد. فقط شکنجه‌شدگان نبودند که نیاز به درمان داشتند، بلکه بخش بزرگی از پناهندگان از عارضه "تروما" رنج می‌بردند که هیچ مرکز تخصصی برای درمان آنان وجود نداشت. با توجه به این موضوع بود که بیمارستان‌ها مراکز ویژه‌ای برای این گروه از آسیب‌دیدگان روحی گشودند تا با ارائه روش‌های مدرن، آن‌ها را درمان کنند.

من از روز اول ماه مه ۲۰۱۰ در "درمانگاه ویژه پناهندگان مبتلا به تروما"[3] درجنوب جزیره شیلاند مشغول به کار شدم. تصورم این بود که با اتکا به پیشینه شخصی خود و آشنایی با فرهنگ‌های مختلف، خواهم توانست مرهمی بر زخم‌های انسان‌هائی بگذارم که روح‌شان مورد هجوم قرار گرفته است. دیری نپائید که زیر لب زمزمه کردم " که عشق آسان نمود اول ولی افتاد مشکل‌ها".

بگذارید موضوع را با تعریف واژه " تروما" در روانشناسی آغاز کنیم. تروما واژه‌ای است یونانی به معنی جای زخم. در واقع هر عمل جراحی اثری از خود بر جای می‌گذارد که یادآور آن پس از بهبودی خواهد بود. این واژه را روانشناسی در واقع از جراحی امانت گرفته و در مفهومی دیگر به کار می‌برد. تروما در روانشناسی آسیبی است که از یک ضربه ناخواسته روحی به جای می‌ماند. برای مثال می‌توان از عوارض بعد از یک تصادف، تجاوز یا حمله افراد ناشناس به‌عنوان تروما نام برد. البته اتفاق‌های طبیعی مثل زلزله و یا سونامی هم می‌توانند سبب شکل‌گیری تروما در افراد شوند. بدون شک هیچ نیروئی در جهان توان تغییر آنچه روی داده است را ندارد. اما پرسش این است که روانشناسی چه می‌تواند انجام دهد؟

در نگاه نظری به این مساله ،هدف روانشناسی درمان نیست بلکه جلوگیری از مسلط شدن تروما بر روح فرد است. در این حالت فرد از یک زندگی عادی محروم خواهد شد و تروما همچون بختکی بر زندگی او چیره می‌شود. . فردی که اسیر این بختک شود همواره با هراس و کابوس زندگی می‌کند، دچار بی‌خوابی مفرط می‌شود و توان تمرکز بر زندگی روزمره را از دست می‌دهد. در یک کلام زندگی فرد فلج می‌شود.

روانشناس در روند گفتگو با فرد دچار تروما تلاش می‌کند او را بر این عارضه مسلط گرداند و جلوی تسخیر جان وی توسط این بختک را بگیرد. فرد باید فرا بگیرد که با گذشته و آنچه که بر وی رفته، زندگی کند بی‌آنکه گذشته مانع زندگی امروز او شود. بدون شک در نگاه نظری همه چیز آسان به نظر می‌رسد ولی مساله در واقعیت پیچیده‌تر از آن است که تصور می‌شود. گرچه هر انسانی از نظر زیست‌شناسی همانند انسان‌های دیگر است، ولی زندگی از او شخصیتی یگانه ساخته که تنها متعلق به اوست و همین یگانه بودن است که کار را پیچیده می‌کند.

هیچ انسانی محل و زمان تولد خود را انتخاب نمی‌کند، این یک اتفاق است که زهرا در سال ۱۹۷۹ در شهر بصره چشم به این جهان می‌گشاید و در همان زمان دختری در بیمارستان کپنهاک به دنیا می‌آید. دو جامعه متفاوت، دو امکان متفاوت در پیش پای هریک از این دو نفر می‌گذارد. زهرا در خانواده‌ای سنتی و جامعه‌ای مستبد زندگی را آغاز می‌کند. جامعه‌ای که گروهی خاص قدرت سیاسی را قبضه کرده‌اند و مردم را چون افرادی صغیر تحت قیمومیت خود گرفته‌اند، در این جامعه زهرا هیچ وقت از حقوق شهروندی برخوردار نمی‌شود. او به عنوان یک زن باید مطیع سنت‌های خانوادگی نیز باشد و بپذیرد که پدر و برادرانش قیم او هستند و حق دارند برای آینده‌اش تصمیم بگیرند. شرایط اجتماعی حاکم بر زندگی زهرا، امکان رشد فردیت او را در نطفه خفه می‌کند. دختر دیگری که هم‌زمان با زهرا در کپنهاک چشم به جهان می‌گشاید، تمامی آنچه را که زهرا از آن محروم است در اختیار دارد. رشد شخصیتی هر یک از آنها در محیط فرهنگی زادگاه‌شان شکل می‌گیرد.

فرهنگ واژه کلیدی حل معمای روابط انسانی است. انسان موجودی است تاریخی ـ فرهنگی. او هم‌زمان ساخته فرهنگ و سازنده فرهنگ است. انسان از همان لحظه ‌که قدم به جهان می‌گذارد، وارث آن فرهنگی است که پیشینیان برایش ساخته‌اند. در چارچوب این فرهنگ به او امکان می‌دهند که رشد و زندگی کند و آن شود که جامعه از او انتظار دارد. هسته مرکزی هر فرهنگی، جهان‌بینی حاکم در آن فرهنگ است که حهان را تبیین می‌کند و روابط اجتماعی حاکم در جامعه بر مبنای آن هسته مرکزی تعریف می‌شوند.

در جامعه‌ای که فرعون قادر مطلق است و اطاعت از او بر تمامی بندگان واجب است، جهان این گونه تبیین شده که فرعون به مقام الوهیت رسیده باشد و وجود دیگران تنها در رابطه با بندگی او معنا پیدا کند. در چنین جامعه‌ای صحبت از آزادی فردی به گفتاری مالیخولیائی شبیه خواهد بود که بدون شک به مرگ خواهد انجامید.

یکی از کارکردهای عمده هر فرهنگی، تعریف روابط انسانی است. این فرهنگ است که تعیین کرده پدر و برادران زهرا حق تصمیم‌گیری برای او را داشته باشند. حقوق شهروندی برای زهرا واژه‌ای ناشناخته است. حقوق فردی و داشتن عقیده شخصی در ذهن او جائی ندارند. در چنین فرهنگی، فردیت به رسمیت شناخته نمی‌شود و کودکان با این هدف تربیت می‌شوند که پاسدار نظام موجود باشند.

این که من دیگری را فارغ از جنسیت، موقعیت اجتماعی و اعتقاداتش هم نوع خود بدانم، آموزه‌ای است فرهنگی که به من آموخته می‌شود و این آموزه زائیده یک فرهنگ استبدادی نیست، بلکه آموزه‌ای است که یک فرهنگ روادار به ما می‌آموزد. در یک فرهنگ استبدادی، دایره مدارا و پذیرش دیگرگونی افراد به شکل‌های مختلف محدود می‌شود. افراد به خودی و غیرخودی تقسیم می‌شوند و این تقسیم‌بندی می‌تواند بر مبنای نژاد، مذهب، ایدئولوژی و یا وابستگی طبقاتی باشد. فاجعه‌ای که در طول تاریخ شکل گرفته است و همچنان ادامه دارد، حذف انسانیت انسان است.

در تاریخ معاصر جهان، برپائی کوره‌های آدم‌سوزی با به‌کارگیری همین مکانیسم ساده روانشناسی شکل گرفت. با تعریف کمونیست‌ها به عنوان خائن و یهودیان به عنوان یهودی، انسان بودن آنها را حذف کردند و همین مساله هر جنایتی علیه آنها را مشروعیت بخشید. جنایتی عظیم با یک تقسیم‌بندی ساده آغاز شد، روشی به ظاهر پیش‌پا افتاده ولی فاجعه‌بار که همچنان در گوشه کنار دنیا به کار گرفته می‌شود. هوتوها در رواندا در طول چند ماه یک میلیون توتسی را می‌کشند، مسیحیان، شیعیان، فالانژها، دست راستی‌ها... در لبنان یکدیگر را قتل‌عام می‌کنند. طالبان هر کسی را که کافر تشخیص دهند از دم تیغ می‌گذرانند.

تمامی این جنایت ها با یک کج‌فهمی کوچک آغاز می‌شود و آن این‌که من به خود اجازه می‌دهم که خودم معیار انسان بودن باشم و دیگرانی که در تعریف من از انسان جای نمی‌گیرند، حق زیستن ندارند چرا که انسان نیستند. این به من اجازه می‌دهد که انجام هر جنایتی علیه آنان را برای خود وظیفه‌ای "انسانی" بدانم. این جنایات قربانیان فراوانی می‌گیرد، تعداد زیادی کشته می‌شوند و گروهی از مهلکه می‌گریزند و جان خود را نجات می‌دهند.

در میان بازماندگان کم نیستند، زنانی که مورد تجاوز قرار گرفته‌اند، کودکانی که شاهد قتل عزیزان خود بوده‌اند و یا زندانیانی که شکنجه جسمی و روحی را تحمل کرده‌اند. بخشی از بازماندگان با هزار مشقت خود را به کشور امنی می‌رسانند تا به دور از وحشت زندگی را ادامه دهند. این بازماندگان شاهدان زنده مرگ انسانیت هستند. هر یک با روایت خود، داستان به قتل رسیدن انسانیت را بازگو می‌کند. این راویان در برزخی به سر می‌برند که ساخته انسان‌های دیگر است. این راویان برزخیان روی زمین‌اند. آنها در برزخی به سر می‌برند که انسان‌های دیگر برایشان ساخته‌اند؛ برزخی که روانشناسی به آن نام "تروما" داده است.

برزخی به نام تروما

از جمله رفتگان این راه دراز

باز آمده‌ای کو که به ما گوید راز؟

خیام چون شاهدی از زندگی پس از مرگ ندارد در چند و چون آن زندگی شک می‌کند، اما در وجود برزخ تراوما و چگونگی زندگی در آن جای شک نیست، چرا که ساکنان این برزخ زنده‌اند وبسیاری از آنان روایت‌های خود را چندین و چند بار بیان کرده‌اند.

روبروی من زنی نشسته است که اولین باری است که او را می‌بینم، زنی با رنگی پریده در سالهای نخست پنجاه سالگی؛ هیچ گونه آرایشی بر چهره ندارد و رگه‌های خاکستری موهایش، شاهدان رنجهائی هستند که متحمل شده است. از فرارش به ایران میگوید و اینکه چگونه توانست فرزندانش را از چنگال نیروهای ددمنش متعصب نجات دهد. او که زمانی دختر یکی یک دانه پدرش بوده است، اینک مادری است درد کشیده، که سالهای زیادی را در وحشت فرود بمب‌ها بر روی آشیانه اش در میهن خود با این امید زندگی کرده است که روزی صلح پیروز خواهد شد. این دختر یکی یک دانه پدر که از معدود زنانی بوده است که دوران دبیرستان را به پایان رسانده بوده است با این امید که بتواند به میهنش و مردمش خدمت کند، اینک زنی است در آغاز نیمه دوم زندگیش و پناهنده در کشوری که هزاران کیلومتر از میهنش فاصله دارد. او سالهای زیادی در ایران برای تامین زندگی فرزندانش در خانه خیاطی و گلدوزی کرده است. او مسیر پر رنجی را طی کرده است تا فرزندانش را به سرزمینی امن برساند و اینک که از آینده فرزندانش آسوده خاطر شده است، خوابش به کابوس تبدیل شده است. اگر چه نگران جان فرزندانش نیست ولی ارواحی مرموز زندگی را به کامش زهر کرده‌اند. او زنی است که هر شب از وحشت دیدار مجدد با مردانی با ریشهای سیاه بلند که برادرش را در برابر چشمان او میکشند نمی‌تواند بخوابد، وحشت از مردانی متعصب که "در رؤیای‌شان هر شب زنی در وحشتِ مرگ از جگر بر می‌کشد فریاد"(شاملو). هر چند امروز او در سرزمینی زندگی می‌کند که امنیت او در آن تامین است، ولی نه مغز و نه جسم او هنوز نپذیرفته‌اند که زندگی می‌تواند بدون وحشت از کشته شدن نیز وجود داشته باشد. مهمانان ناخوانده و نا خواسته‌ای بی اذن ورود، به حریم خانه او وارد می‌شوند، آنها هر موقع که می‌خواهند وارد می‌شوند و آرامش او را به هم میریزند، مردانی با ریش‌های بلند و چهره‌های کریه که بوی گند پاهایشان تمامی اتاق نشیمن را پر می‌کند، در برابر او رژه می‌روند. آنان اشباحی هستند که به چشم دیگران نمی‌آیند ولی برای او آنان آنقدر واقعی هستند که حتی بوی گند دهانشان را نیز حس می‌کند. برای او مفهوم زمان و مکان در هم ریخته است و زندگی در یک پیوستگی زمانی پیش نمی‌رود. گذشته بختکی است که بر حال چنگ انداخته است تا آرامش را بزداید. یک چهره، یک شئی، یک حرکت، یک بو، یک صدا و یا یک کلام می‌تواند رابطه او را با زمان حال قطع کند و ذهن را نه در شکلی اختیاری که در حالتی هذیانی و پریشان گونه به گذشته ببرد. برای او که یکی یک دانه پدرش بوده و در خانواده‌ای بزرگ شده است که احترام به دیگران و محبت به انسانها بنیان‌های اخلاقی خانواده بوده اند، واقعیت‌های زندگی تمامی زیربنای فکری اش را در هم ریخته است. هجوم غار نشینان به تمدن آنچنان وحشت آفرین بوده است که او دیگر به هیچ ارزشی باور ندارد.

هر انسانی می‌تواند گرگ دیگری باشد. زندگی شاید می‌توانست امید بخش تر از این باشد اگر این فاجعه به یک منطقه کوچک جغرافیائی محدود می‌شد. در عراق، لبنان و جمهوری سابق یوگوسلاوی فاجعه به شکلهای دیگری تکرار شده است. زنی که برای نجات فرزندش تجاوز سربازان را به جان خریده است و هرگز نتوانسته است دردش را با کسی تقسیم کند. مردی که در نوجوانی در جنگهای داخلی اسیر شده است بی آنکه طرفدار هیچ گروهی باشد و تنها به خاطر وابستگی قومی اش مورد تجاوز قرار گرفته است و همچنان مبهوت است و درک نمی‌کند که چرا دنیا جای امنی نیست. برای او پذیرفتن مسئولیت پدر شدن به کابوسی همیشگی تبدیل شده است.

مادری در آغاز چهل سالگی، به یاد پدرش می‌گرید. آخرین تصویری که از پدرش در ذهن او مانده است نگاه مردی است که نیمه شب توسط مامورین دیکتاتور حاکم، به سمت در خروجی خانه برده می‌شود و او چشم از فرزندان خود بر نمی‌گیرد، سعی می‌کند با نگاهش فرزندانش را که به صف ایستاده‌اند دلداری دهد. پدر هرگز به خانه باز نگشت و آن دختر پنج ساله امروز در آغاز چهل سالگی پذیرفته است که پدرش دیگر زنده نیست، چرا که اگر زنده بود بدون شک پس از سقوط دیکتاتور برای یافتن فرزندانش از هیچ کوششی دریغ نمی‌کرد. او تمام دوران کودکی اش را با این رویا زندگی کرده است که روزی پدرش باز خواهد گشت. او همچنان آخرین نگاه پدر را به یاد دارد که گوئی به او امید می‌داد که به زودی باز می‌گردد. پدر هرگز بازنگشت و دختر خردسال در محیطی رشد کرد که اعتماد به انسانها می‌توانست مرگ آور باشد. او که همیشه آرزو داشت که معلم بشود از کلاس پنجم ناچار شد که مدرسه را ترک کند، چرا که او فرزند یک "خائن" بود.هیچ کس جرات نداشت که با خانواده آنها رفت و آمد کند، آنها همچون جزامیان مطرود شده بودند و حتی نزدیک‌ترین وابستگان آنها نیز مخفیانه با آنها دیدار می‌کردند. کودکی او با وحشتِ از دیگر آدمها آغاز شد و با این وحشت بزرگ شد، که انسانها می‌توانند انسانهای دیگر را نابود کنند.

زن جوان دیگری که بیشترین سالهای جوانی اش را در اسکاندیناوی به سر برده است، از اعتماد به نفس عاری است. او خود را ناتوان و کوچک حس می‌کند. تا هفت سالگی در یکی از کشورهای بالکان زندگی کرده است، جایی که پدر هر از چند گاهی مادر را در زیر ضربات کمر بند سیاه می‌کرد و بچه‌ها نظاره گران ثابت این خشونت بودند، و گاهی پدر آنها را وادار می‌کرد که در جرم او شریک شوند.

مردی زندگی زناشویی‌اش را از دست داده است، چرا که پس از گذشت سالها اشباحی با خنده‌های وقیح به اتاق خواب او هجوم آوردند تا او فراموش نکند که زمانی که در نو جوانی زندانی آنان بود، چگونه از جسم او برای ارضای شهوت خود استفاده کردند. جنگجوی دیگری که بازمانده جنگهای داخلی است، هر شب با کابوس جسدهایی که در زیر پایش افتاده‌اند واو بی توجه به آنها، پای بر سرهاشان می‌گذارد و می‌گریزد از خواب می‌پرد و تا صبح با فرو دادن نیکوتین در ریه‌های خود تلاش می‌کند از این کابوس رهایی یابد. چهره تکیده مردی که ده سال از سن واقعی اش بزرگتر به نظر می‌رسد، در واقع چهره پدری است که خستگی از کار را بهانه می‌کند که از وظیفه بازی با تنها پسرش شانه خالی کند.او چندین سال با انتخاب کار شبانه توانسته است خود را از چشم خانواده و دیگران پنهان کند، تا اینکه کارش را از دست می‌دهد و به ناچار خانه نشین می‌شود. بیکاری آغاز هجوم اشباح را به ارمغان می‌آورد، او که با پنهان کردن خود در سنگر کار شبانه توانسته بود سالها این اشباح را از خود براند، اینک تنها و بی دفاع مورد هجوم آنها قرار گرفته است. در پشت جبهه، او و چند تن دیگر از دانش آموزان را در تعطیلات تابستان جهت جمع آوری اجساد کشته شدگان اعزام کرده بودند. بوی جنازه ها، صدای گوش خراش شلیک توپ‌ها و تانکها، بدنهای مثله شده و جنازه‌های تلنبار شده در بیابان، با تاریک شدن هوا وجود او را تسخیر می‌کنند. افسر مسئول، او را به دلیل کوتاهی در انجام وظیفه به باد کتک می‌گیرد. ضرب و شتم افسر برایش کمر بند پدر را تداعی می‌کند که هفته‌ای چند بار بر جانش می‌نشست و کمر بند پدر دستهای سنگین صاحب دکانی را که در کودکی در آنجا کار می‌کرد به خاطرش می‌آورد، دستهایی که برای کوچکترین خطا صورت کودکانه او را سرخ می‌کرد و آنگاه سکوت و اشکی که نمی‌توان پنهانش کرد، اشکی که نه به خاطر تنبیه جسمی، که به خاطر وقاحت صاحب دکان در سوء استفاده جنسی از کودک بر گونه مرد جاری می‌شود، مردی که برای بازی با پسر خود به خودش اعتماد ندارد.

در بیشتر موارد این زخم آنچنان چرکین شده که با اولین نیشتر چرک وخون از آن جاری می‌شود. اگر با دقت به پیرامون خود بنگریم شاید باشند کسانی که با این بختک کریه دست به گریبانند. باشد روزی فرا رسد که انسان دیگر گرگ انسان نباشد.

پانویس‌ها

[1] در اینجا واژه "تروما" (بنابر تلفظ و کتابتی دیگر: "تراما") در واقع جایگزین Posttraumatic stress disorder (PTSD) شده است.

[2] در سال ۱۹۸۵ مرکز بین المللی توان بخشی قربانیان شکنجه(IRCT) رسما در دانمارک آغاز به کار کرد.

[3] Klinik For Traumatiserede Flygtninge

نشست نمايندگان دولت افغانستان با اپوزيسيون و مخالفان مسلح

news-zamaneh — Wed, 19 Dec 2012 17:58:38 +0000

برای نخستين بار نمايندگان دولت افغانستان و اپوزيسيون سياسی اين کشور با نمايندگان مخالفان مسلح به‌ويژه طالبان، به‌منظور گفت‌وگو در مورد اوضاع اين کشور در پاريس گردهم آمدند.

اين نشست سه روزه از طرف مرکز مطالعات استراتژيک فرانسه با ميزبانی دولت اين کشور روز چهارشنبه ۲۹ آذرماه در يک محل سری در منطقه شانتئی در شمال پاريس آغاز گرديد.

به گزارش راديو بين‌المللی فرانسه، در اين گردهمايی عبدالحکيم مجاهد، معصوم استانکزی، حبيب‌الله فوزی و دين محمد از سوی شورای عالی صلح افغانستان و نمايندگان ائتلاف اپوزيسيون مخالف، طالبان و حزب اسلامی در اين نشست شرکت کرده‌اند.

ذبيح‌الله مجاهد، از سخنگويان طالبان گفته است دو نماينده طالبان به خاطر ارائه نظرات اين گروه در اين نشست شرکت کرده‌اند اما تأکيد کرده است که هيچ نوع مذاکراتی صورت نخواهد گرفت.

گفته می‌شود که شهاب‌الدين دلاور، سفير رژيم پيشين طالبان در عربستان و نعيم وردگ از اعضای دفتر سياسی اين گروه در قطر که به‌تازگی گشوده شده است، به پاريس رفته‌اند.

به گفته لوران فابيوس، وزير امور خارجه فرانسه شرکت‌کنندگان اين کنفرانس برای بحث و گفت‌وگو درباره مسائل افغانستان گردهم آمده‌اند اما در اين نشست در مورد صلح مذاکره نخواهد شد

غيرت بهير و سه عضو دفتر سياسی حزب اسلامی گلبدين حکمتيار، و احمد ضيا مسعود، يونس قانونی و محمد محقق از رهبران اپوزيسيون سياسی از ديگر شرکت‌کنندگان اين نشست هستند.

به گفته لوران فابيوس، وزير امور خارجه فرانسه شرکت‌کنندگان اين کنفرانس برای بحث و گفت‌وگو درباره مسائل افغانستان گردهم آمده‌اند اما در اين نشست در مورد صلح مذاکره نخواهد شد.

اين نشست در حالی برگزار می‌شود که پيش از اين نشست‌های مشابهی از جمله در قطر و ژاپن نيز برگزار شده بود که تاکنون نتيجه ملموسی نداشته‌اند.

هم‌زمان هيئت معاونت سازمان ملل برای افغانستان (يوناما) نيز گفته است تا چند هفته ديگر نشستی را با شرکت همه جناح‌های سياسی افغانستان برگزار خواهد کرد.

هدف از اين برنامه که برخی از نمايندگان احزاب سياسی، جامعه مدنی، رسانه‌ها و رهبران مذهبی نيز در آن شرکت خواهند کرد، تقويت تلاش‌های در راه صلح اعلام شده است.

تلاش‌ها برای گردهم‌آوری نمايندگان دولت، اپوزيسيون سياسی و مخالفان مسلح افغانستان و ايجاد زمينه گفت‌وگو بين آنان در حالی شدت گرفته که ناتو اعلام کرده است تا زمستان ۱۳۹۳ خورشيدی (۲۰۱۴) نيروهايش را از افغانستان خارج خواهد کرد و مسئوليت تأمين امنيت افغانستان را به نيروهای امنيتی اين کشور خواهد سپرد.

با اعلام خروج تدريجی نيروهای نظامی خارجی و افزايش تلاش‌های شورشيان به‌ويژه طالبان برای برهم زدن اوضاع افغانستان نگرانی‌های مردم اين کشور نيز بيشتر شده است اما آمريکا و کشورهای هم‌پيمان آن تأکيد کرده‌اند که اجازه نخواهند داد افغانستان بار ديگر به گذشته بازگردد.