برهنگی

گلشیفته، واقعیتی از جنسیتی فراواقعی شده

Fri, 20 Jan 2012 22:43:10 +0000

رضا کارخانه

رضا کارخانه − سئوال این است: گلشیفته برهنه است یا نقش برهنگی کارکرد حقیقی او و هر زن دیگری است؟ شاید هم برهنگی نخستین نگاه تکامل گرا بر فردیت انسانی است، آنچنان که تندیس‌های برهنه فلورانسی آغازی بود برساختن سوژه‌ی انسانی در قالبی تمام نما در دنیای غرب.

درست است که در دوره‌ای از تاریخ زندگی می‌کنیم که زن با برهنگی شوم اشتباه گرفته شده است و از همین رو محکوم گردیده؛ اما در پس این محکومیتِ اخلاقی/ جنسی چیزی جز بردگی اجتماعی قرار ندارد. زن و بدن هر دو در بردگی و به حاشیه رانده شدن سرنوشتی یکسان داشته اند[1].هیچ تفاوتی میان جنسیت ایرانی و غربی نیست یعنی اینجا اصلاً موجودیت و هویت ایرانی مطرح نیست؛ صحبت اساساً بر سر ایرانی یا فرانسوی و .... نیست؛ بحث بر سر جنسیت هم نیست، بلکه بحث بر سر یک نگاه جنسی است.

فرم و محتوا

در حقیقت بحث فرم و محتوا مطرح هست و فرم متفاوت و معنای یکسان.

در ویدئوی منتشره شده‌ی آکادمی سزار، ما با دو مقوله اساساً غیر متضاد سرو کار داریم:

یکی آزادی روح،

و دیگری آزادی بدن.

این نشان می‌دهد که فرم اساساً معنا را زائل نمی‌کند. درست است که بدن زن از لحاظ فرم متفاوت است؛ و شاید شهوانی‌تر (و از این رو بار نمایش پذیری را بر دوش می‌کشد)، اما در اساس هیچ تفاوتی میان محتوای آنان (بدن زن و مرد) نیست.

آنچه مهم است همان آزادی روح است. آنچه در آنونس هم می‌شنویم و هم به نمایش گذاشته می‌شود به این اشاره می‌کند که "درست است که برهنه هستم‌، اما هنوز هم دست نیافتنی‌ام." این جمله در حقیقت کلید واژه تفاوتی است که نه جسم را نفی میکند و نه روح را. ما با مقوله‌ای از جنس بدن سکسی مواجه نیستیم؛ زیرا اگر خوب نگاه کنیم بدن گلشیفته به هیچ عنوان نظام مندی تمام عیار یک بدن سکسی را دارا نیست؛ بدنی که به قول ژان بودریار شاید برهنه باشد‌، اما شما اولین چیزی که در آن می‌بینید یک معصومیت است. این بدن نیست که ما را محصور می‌کند. این یک نگاه گیرا و سخنگو است که ما را متوجه چیزی می‌کند: چیزی که باید باشد و نیست؛ چیزی از جنس آنچه در انقیاد و بردگی است.

کدام زن؟

به وضوح در این آنونس می‌بینیم که مقصود نقش پردازان در زیر فرم‌ها پنهان شده است و بیش از هر چیز این نظام تحریک است که نقش ایفا می‌کند: نظامی که زن پیوسته از دریچه آن نگریسته شده است.

در حقیقت زن و بدن هر دو در طول تاریخ به حاشیه رانده شده و به بردگی کشیده شده‌اند، در تاریخی که کلیه‌ی طبقات استثمار شده تعریفی جنسی پیدا می‌کنند، مثل زن و مثل بدن و مثل سیاهان. زن − که پس از هزاران سال بردگی در حقیقت انقلابی‌ترین امکان بالقوه را پدید آورده و در نتیجه اساسی‌ترین خطر برای نظم موجود به حساب می‌آید − به عنوان "اسطوره رهایی" جذب و بازاریابی میشود. زن از رهگذر آزادی جنسی به مصرف میرسد.[2] اما کدام زن؟ زنی سازگار با واقعیت یا زنی فرا واقعی؟ دالی منطبق بر مدلول؟

زنی با اندامی شهوانی و جنسی و نه جنسیتی است که وارد نظام بی پایان مصرف گرایی می‌شود، اما در عکس و فیلم منتشره ازگلشیفته، ما با دو کارکرد روبرو ایم: عکسی در معنای به تمامی خلاف عکسی که علیا ماجده المهدی منتشر کرد، هنری و منطبق بر ساختارهای زیباشناختی. زیرا نظامگان نور، بک استیج و قالب فضا کاملاً تعریف شده است و بیننده را با به خود جذب می‌کند و از طرف دیگر با یک ساختار مفهومی و غیر جنسی روبروییم (زیرا گلشیفته بر خلاف پورن استارها) نه چهره‌‌ای شهوانی دارد و نه بدنی شهوانی. آنچه اینجا رخ می‌نمایاند بدن نیست بلکه مفهوم و ابژه هست (در معنای هدف).

می‌توان گلشیفته را واقعیتی از زن ایرانی دانست در برابر فراواقعیت‌های شهوانیِ ایرانی که با وجود پوشیدگی بدن، شهوانی تر و به مراتب به نظام مصرف جنسی نزدیکترند... گلشیفته روح متعالی و معصومی است از بدنی غیر شهوانی؛ بدنی همچون بدن هر مردی و هر زنی.

شاید این نگاه ماست که عریان است.

پانویس‌ها

[1] بودریار؛ ژان؛ جامعه مصرفی

[2] همان

یک برهنگی و یک نگاه

arezoo — Sat, 19 Nov 2011 18:32:57 +0000

بامداد راد

بامداد راد – دیروز که داشتم پیوندی را به بالاترین می‌فرستادم، پس از ارسال و در صفحه پیوندهای تازه، یک پیوند از یک موضوع داغ توجهم را جلب کرد که با وجود این که زمان اندکی از ارسالش می‌گذشت، به دفعات زیاد مورد مشاهده قرار گرفته بود.

جریان از این قرار است که یک دختر مصری، در اعتراض به رشد اسلام‌گرایی در کشورش، عکس‌های تمام‌برهنه خود و دوست‌پسرش را در وبلاگ و صفحه فیس‌بوکش منتشر کرده است. کاری به این کار و چرایی‌اش ندارم، موضوع مهم‌تر برای من واکنش کاربران بالاترین نسبت به این موضوع است که درصد بالایی از کاربران وب فارسی را تشکیل می‌دهند.

احتمالاً گروهی صرف آگاهی از این‌که موضوع مربوط به یک دختر برهنه است، آن را با اشتیاق فراوان دیده‌اند. از وب‌سایت آلمانی‌ای که خبر یادشده را منتشر کرده، تا حالا بیش از سی‌وچهارهزار مرتبه بازدید شده است. پیوندهای دیگری که داغ شده‌اند ولی نشان ۱۸+ را در کنار خود ندارند تا نشان دهند حاوی عکس این دختر هستند یا در عنوان‌شان اشاره‌ای به این نشده که عکس دختر هم در وب‌سایت هست، بازدیدی معمولی و در حد دیگر پیوندهای داغ‌شده دارند.

مدتی پیش، وقتی در پیشخوان وردپرس وبلاگی را دیدم که با موضوع داستان سکسی در صدر فهرست وبلاگ‌های پربازدید قرار داشت، کنجکاو شدم تا این قضیه را بررسی کنم. شرح کامل ماجرا را این‌جا نوشته‌ام. موجزش این است که با همکاری یکی از دوستانم یک وبلاگ داستان سکسی درست کردیم و با در نظر قرار گرفتن قواعدی، داستان‌هایی را که در این زمینه در فضای مجازی پیدا می‌شد در آن قرار دادیم. پس از مدت کوتاهی آن را تعطیل کردیم، ولی در همان مدت کوتاه آن‌چنان بازدیدی داشتیم و چنان نظراتی دریافت می‌کردیم که سرمان درد گرفته بود. هنوز هم به ایمیلی که ویژه‌ آن وبلاگ بود نامه‌هایی می‌آید و با قید فوریت، تقاضای داستان و عکس و فیلم سکسی مطرح می‌شود.

دختری در اعتراض به موضوعی برهنه می‌شود و از سوی یکی از پایگاه‌های وب فارسی، نه‌تنها اصل موضوع که برهنگی او مورد توجه قرار می‌گیرد. شاید البته در ظاهر، کار او ستایش شود و مواضع روشنفکرانه‌ای نسبت به حرکت او صادر شود، ولی اصل موضوع همان است که آمار بازدید صفحاتی که عکسدار هستند چندین برابر صفحاتی است که عکس ندارند و فقط متن خبر را کار کرده‌اند. همان است که وبلاگ این دختر از تمام وب‌سایت‌های خبری پربیننده عربی نیز پربیننده‌تر می‌شود و پیوند وبلاگ و صفحه فیس‌بوک او هم در فهرست پیوندهای این موضوع داغ قرار می‌گیرد، لابد برای آگاهی از "اصل خبر"!

فکر می‌کنم بتوان بین این موضوع و این‌که در میان شهرهای ایران، مذهبی‌ترین‌شان که قم باشد، بیشترین بازدید را از وب‌سایت‌های سکسی دارد و در میان کشورهای دنیا، کشورهای اسلامی بیشترین بازدید را از این وب‌سایت‌ها دارند و در خاورمیانه پس از عربستان، ایران دومین مصرف‌کننده بزرگ لوازم آرایش است، رابطه‌ای پیدا کرد. بدبختانه حاکمان جمهوری اسلامی در خیال خام خود چنین می‌پرورند که با بگیر و ببند و فیلتر و گشت ارشاد و گشت نسبت و گشت امنیت اخلاقی و غیره، می‌توانند این بحران جنسی را که یکی از چندین بحران خطرناک جامعه‌ امروز ایران است، حل کنند.

ریشه این مشکل البته نه به دوره جمهوری اسلامی که به تاریخ ایران بازمی‌گردد؛ آن‌جا که پادشاهان قاجار که خود را با عناوین دهان‌پرکنی به خدا و دین و قرآن پیوند می‌زدند، در پستو به انواع گوناگون عیاشی می‌کردند و حکایاتی که از حرمسرای ناصری وجود دارد، هنوز هم دهان به دهان می‌گردد. ما عادت به اخلاق‌فروشی کرده‌ایم، نه رفتار اخلاقی. تاریخ‌مان در وجودمان رسوب کرده که حرف‌های قلمبه را برای مردم بگذاریم و در پستوها چنین رفتار کنیم و چنان.

اکنون جمهوری اسلامی با تمام انتقاداتی که به آن وارد است، با زور شکاف‌های اجتماعی ما را پر کرده؛ از شکاف طبقاتی، تا شکاف جنسی و جنسیتی و نسل‌ها. این فهرست را می‌توان طویل‌تر کرد، اما مهم‌تر از برشمردن گسل‌هایی که جامعه امروز ایران روی آن‌ها بنا شده، این است که اگر روزی نه‌چندان دور زور دولتی فروبریزد چه خواهد شد؟

تصاویر: تارنمای علیا ماجده المهدی