پیشخوان

جنجال روزنامه‌ای بر سر ابوموسی و خلیج فارس

Tue, 01 May 2012 17:31:52 +0000

پیشخوان

بهروز صمدبیگی

بهروز صمدبیگی - متصل شدن تبعات سفر محمود احمدی‌نژاد به ابوموسی با روز ملی خلیج فارس باعث شد تا خلیج فارس و جزایر سه‌گانه برای دومین هفته متوالی نقش پررنگی در صفحات روزنامه‌های ایران داشته باشند. در این بین از مطالب کارشناسی و تحلیلی تا مطالب احساسی و حماسی و حتی توهین‌آمیز به چشم می‌خورد.

در پیشخوان این هفته به بررسی سه برش از پررنگ شدن این بازتاب‌های رسانه‌ای طی ۱۰روز گذشته پرداخته‌ایم.

شنبه اول- "مستندتر دفاع کنید"

یک هفته پس از ماجرای ادعای دولت امارات و بازتاب آن در روزنامه‌های ایران، روزنامه شرق صفحاتی از ضمیمه هفتگی‌ خود را با عنوان «خلیج همیشه فارس» به این موضوع اختصاص داد.

مازیار خسروی در یادداشت ورودی این پرونده با اعتقاد به این که بازی تازه آغاز شده، نوشته است: "هنگامی كه امپراتوری كهن‌سال چین در پایان جنگ دوم تریاك تسلیم «دیپلماسی كشتی‌های توپدار» بریتانیا شد، هیچ‌ كس پیش‌بینی نمی‌كرد كه جزیره هنگ‌كنگ ۱۵۰سال بعد، بدون شلیك حتی یك گلوله دوباره ضمیمه خاك اصلی چین شود. چینی‌ها اكنون با به رسمیت نشناختن استقلال تایوان، به انتظار گذر زمان و رسیدن فرصت مناسبی نشسته‌اند كه سناریویی كم‌و‌بیش مشابه را برای «فرمز» نیز تدارك ببینند. در این سوی جهان نیز امپراتوری رو به زوال ایران–با كمی تقدم و تاخر– سرنوشتی مشابه را تجربه می‌كرد؛ پرتغالی‌ها ۱۱۸سال قشم و هرمز را در تصرف داشتند و تنها به ضرب شمشیر «امامقلی‌خان» سپهسالار شاه‌ عباس پس دادند."

گفت‌وگویی هم با علی بیگدلی، كارشناس مسائل بین‌المللی انجام شده که او گفته‌است، شك در حاكمیت ایران بر جزایر سه‌گانه را جایز نمی‌داند، اما با این حال بهترین مواجهه با ادعاهای واهی امارات در این شرایط، گذشتن از كنار آنهاست.

او چندان به حل این منازعه در كوتاه مدت و حتی میان‌مدت امیدوار نیست و چاره نهایی را در افزایش نفوذ در نظام بین‌الملل می‌داند.

ابراهیم تیموری، آخرین سفیر ایران پیش از انقلاب در امارات هم در گفت‌وگو با نیما راد مدعی بود که "از شیخ زاید سند داریم".

علی بیگدلی، كارشناس مسائل بین‌المللی در مصاحبه با روزنامه شرق گفته‌است، شك در حاكمیت ایران بر جزایر سه‌گانه را جایز نمی‌داند، اما با این حال بهترین مواجهه با ادعاهای واهی امارات در این شرایط، گذشتن از كنار آنهاست.

این دیپلمات کهنه‌کار توضیح داده بود: "در برخی موارد با برداشتی غلط از اصل ماجرا می‌گویند شاه، بحرین را داد تا جزایر سه‌گانه خلیج فارس را بگیرد. آن‌چه من می‌دانم تماما اصل این ادعا را رد می‌كند. شاه از بحرین صرف‌نظر كرد و سابقه‌اش را همه می‌دانند. برخی هم به این مسئله انتقاداتی وارد می‌كنند. باید اعتراف كنم كه من هم آن زمان همین نظر را داشتم اما در حال حاضرفكر می‌كنم كه تصمیم او درست بود زیرا اگر این كار را نكرده بود، بحرین بار گرانی می‌شد بر دوش ایران."

او همچنین معتقد است: "در زمینه جزایر سه‌گانه خلیج‌ فارس، اخیرا حرف‌های صحیحی زده شده است. این كه این جزایر متعلق به ایران است و هر كس كه ادعایی دارد باید ادعایش را ثابت كند و دلیلی ندارد ما مالكیت خود را ثابت كنیم. اماراتی‌ها هم بیكار ننشسته‌اند و اسناد بسیاری را در این زمینه جمع‌آوری كرده‌اند. البته مسئول جمع‌آوری اسناد وزارت خارجه ایران به من گفت كه اسناد و مدارك خوبی پیدا كرده‌اند كه در آنها شیخ زاید مطالبی را به انگلیسی‌ها گفته كه كاملا به نفع ایران است."

فریدون مجلسی، نویسنده و پژوهشگر هم در گفت‌وگویی دیگر عنوان کرده بود: "من بر آن‌چه میان ایران و امارات پیش آمده است و در واقع بر ادعای امارات درباره جزایر سه‌گانه، اسم اختلاف ارضی نمی‌گذارم. در واقع اختلاف ارضی بین دو كشوری است كه حساب و كتاب‌هایی در گذشته و زمان قدیم داشته‌اند و بینشان وقایعی رخ داده است. در حالی كه امارات اصلا كشوری نبود كه ما بخواهیم با آنها اختلاف داشته باشیم."

او منتقد دستگاه دیپلماسی جمهوری اسلامی ایران و ایرانیان است: "به نظرم واكنش‌ها خیلی سطحی است. اگر قرار بود كسی ادعایی را مطرح كند، باید ما می‌بودیم. اما به هر حال ما باید موقعیت خودمان را در جهان تقویت كنیم تا این‌ها به تحریك دیگران چنین ادعاهایی را مطرح نكنند. اما به هر حال مسئله من بیش از دستگاه دیپلماسی رفتار مردم است. من از بعضی بی‌غیرتی‌های ملی تعجب می‌كنم. چرا ما می‌رویم و ثروتمان را در دوبی و امارات تلف می‌كنیم؟ آن هم با آن اهانت‌ها كه می‌شود؛ از انگشت‌نگاری تا... البته برخی ادعاهایی كه این‌ها مطرح می‌كنند بد نیست، برای این كه ما بر سر غیرت بیاییم و به دلیل حفظ تمامیت ارضی و منافع ملی‌مان پشت هم بایستیم."

فریدون مجلسی: من از بعضی بی‌غیرتی‌های ملی تعجب می‌كنم. چرا ما می‌رویم و ثروتمان را در دوبی و امارات تلف می‌كنیم؟ آن هم با آن اهانت‌ها كه می‌شود؛ از انگشت‌نگاری تا...

صباح زنگنه، کارشناس مسائل خاورمیانه اما از زاویه‌ای دیگر به این موضوع ورود کرده‌است. او معتقد است که زمان سفر احمدی‌نژاد به ابوموسی مناسب نبوده: "چه دولت ایران آگاهانه دست به انجام این سفر زده باشد، چه ناآگاهانه، نتیجه یكسان است. هم مقامات مسئول در ایران و هم دولت‌مردانامارات از این فرصتی كه پیش آمد كمال استفاده را بردند و تلاش كردند فضای مذاكرات استانبول را تحت تاثیر قرار بدهند كه البته موفق نبودند زیرا برای كشورهای 1+5 موضوعی كه برای آن به اجلاس آمده بودند، بسیار مهم‌تر و حساس‌تر بود؛ حل بحرانی كه برای آن برنامه‌ریزی دقیقی صورت گرفته بود. سوءتفاهم یا اختلاف نظر ۳۰-۴۰ ساله بین ایران و امارات به عنوان یك اختلاف منطقه‌ای، موضوع مهمی برای كشورهای قدرتمند غربی نبود كه بخواهند اجلاس استانبول را تحت تاثیر آن به مسیر دیگری هدایت كنند."

این کارشناس همچنین از واکنش‌های احساسی هم انتقاد می‌کند و تاکید دارد که "حق نه به قدمتمربوط می‌شود و نه به تفاوت مساحت این دو كشور. از حق مالكیتمان بر جزایر سه‌گانه خلیج‌فارس، به‌خصوص جزیره ابوموسی بهتر است مستندتر دفاع كنید."

سرمقاله روز شنبه شرق را هم غلامرضا نظربلند در همین زمینه نوشته بود: " آیا اگر همین اعاده نیم‌بند حاكمیت ایران بر گوشه‌ای از خاك خود نبود، بحرین می‌توانست، اعلام استقلال كند و اگر هم می‌توانست، آیا توسط ایران به‌ رسمیت شناخته می‌شد و اگر هم فرضا به رسمیت شناخته می‌شد در صورتی كه بازپس‌گیری جزایر سه‌گانه محقق نمی‌شد، شناسایی رسمیت مورد اشاره پس‌گرفته نمی‌شد و از آن مهم‌تر منطقه آبستن حوادث ناگواری نمی‌شد و زیان آن ‌را متوجه شیخ‌نشین‌های منطقه به‌طور اعم و بحرین به‌طور اخص نمی‌ساخت؟ آیا قطر می‌توانست با پشت پا زدن به توافقنامه ۲۷ فوریه ۱۹۶۸ مبنی بر تشكیل فدراسیونی از ۹ شیخ‌نشین حاشیه جنوبی خلیج‌ فارس (شامل قطر، بحرین و هفت امارت تشكیل‌دهنده كشور امارات متحده عربی‌ فعلی) راه خود را از بقیه جدا كند و منفردا اعلام استقلال كند؟ آیا فدراسیونی از شش و سپس هفت امارت متصالحه شكل می‌گرفت و كشوری به ‌نام امارات عربی متحده به‌ وجود می‌آمد؟ و آیا صلح و آرامش حاكم بر این منطقه آن‌ هم‌ در وانفسای شیوع بیماری واگیر و مرگ‌بار ناامنی در خیلی از نقاط خاورمیانه و آفریقا، محلی از اعراب پیدا می‌كرد؟"

«هشدار ارتش به امارات» تیتر یک روزنامه شرق بود که در آن با ادبیاتی حماسی به استقبال سخنان یک مقام نظامی ایران رفته است: "سه ‌تا هستند، دو برادر و یك پدر. دور تا دورشان هم آب است. آبی كه قدمتش از تاریخ تشكیل برخی از كشورهایی كه بر خوان‌اش نشسته‌اند بیشتر است..."

«هشدار ارتش به امارات» هم تیتر یک این روزنامه بود که در آن با ادبیاتی حماسی به استقبال سخنان یک مقام نظامی ایران رفته است: "سه ‌تا هستند، دو برادر و یك پدر. دور تا دورشان هم آب است. آبی كه قدمتش از تاریخ تشكیل برخی از كشورهایی كه بر خوان‌اش نشسته‌اند بیشتر است. خیلی هم بیشتر؛ نه یك سال و یك دهه و یك قرن. سه جزیره، یك ملت؛ این داستان هزاره‌هاست. روایت تاریخ است. تاریخ یك دنیا. نه دنیای این روزها؛ دنیای خیلی خیلی دورترها. «نخواندن» و «نداشتن»؛ داستان همین تاریخ است. داستان آنهایی است كه تاریخ ندارند و همین دوروبرهای زمانه ما دور هم جمع شده‌اند. تاریخ هم نمی‌خوانند لابد؛ اگر نه ادعایی بلندتر از دیوار ۴۱ ساله را نه بر زبان می‌آورند، نه باور می‌كنند. این داستان آنهایی است كه تاریخ نمی‌خوانند، چون تاریخ ندارند؛ چون تاریخ خواندن به سودشان نیست. شاید هم حق دارند؛ همزادی در تاریخ ندارند. «رستم» ندارند. «اسفندیار» ندارند. «سیاوش» و «سهراب» ندارند. «بهرام» و «كوروش» و «اردشیر» ندارند. «فردوسی» هم كه اصلا ندارند و به‌ جز اینان، «خاك» زیادی هم ندارند. شاید برای همین است كه تصور دقیقی از خاك ندارند؛ اگر نه می‌دانند كه خاك را با «وجب» اندازه می‌گیرند نه با «عدد»، كه حالا بشود سه عددش را از ایرانیان بگیرند و دو عددش را از جای دیگر جور كنند. حالا كه نه، چند سالی است حدود ۴۱ سال، شبه‌جزیره‌ای پیدا شده و ادعای مالكیت سه جزیره از یك خاك پهناور می‌كند؛ این از عجایب دنیای ماست؛ جزیره‌ای مدعی سه‌جزیره از یك خاك به قدمت تاریخ؛ هم تاریخ مكتوب، هم پیشدادی. این هم از طنز‌های تلخ این روزهاست. دهانی كه می‌خواهد لقمه‌ای بزرگ‌تر از خودش را ببلعد؛ تكه‌ای از یك خاك بزرگ. این البته بخشی از یك داستان بزرگ‌تر است؛ داستان یك دریا؛ «خلیج ‌پارس»؛ خوان نعمت و بركت. ادعای امارات متحده عربی بر مالكیت «تنب بزرگ» و «تنب كوچك» و «ابوموسی»، ادعایی بر آب است؛ از جنس همان ماسه نوشته‌هایی كه كودكان ایرانی با خیالی راحت از پاك‌سازی، هرچه در رویای‌شان است را با ماسه بر ساحل خلیج‌پارس می‌نویسند، بعد هم آب كار خودش را می‌كند، می‌شوید و می‌برد. مانند ادعای وجود خلیج «ع ر ب ی» كه هی می‌گویند و هی آب دریای پارس آن را می‌شوید و می‌برد؛ ماسه‌ها را سر جایشان باز می‌گرداند. برای پاك كردن ادعای مالكیت بر جزیره‌های ایرانی توسط امارات اما نوبت به آب نمی‌رسد؛ باد زود‌تر از آب آن را می‌برد. ماجرای این جزیره‌ها و ادعای مالكیت كشوری با ۴۱ سال تاریخ، نمایی از ماجرای «ملا» و «آش» است؛ آش این جزیره‌ها اما شور است؛ شور شور. لقمه‌اش هم به دهان امارات نمی‌آید. دندان‌گیر كه نیست، گلوگیر هم هست. بهانه جدید امارات برای تكرار این ادعا سفر هیات دولت دهم به استان هرمزگان و بازدید از جزیره ابوموسی است. بعد از این، امارات ادعا كرد این سفر نقض «تمامیت ارضی‌اش» است؛ از آن ادعا‌های ناشی از بی‌تاریخی. چند كشور غربی هم نیمچه حمایتی كردند كه موضوع مورد اختلاف ایران و امارات باید در دادگاه‌های بین‌المللی حل‌ و ‌فصل شود؛ كدام موضوع؟ البته توضیح نداده‌اند. نمایندگی دایم ایران در سازمان‌ملل متحد هم به «سوزان رایس» رئیس آمریكایی شورای امنیت و «بان‌كی‌ مون» دبیركل كره‌ای سازمان ‌ملل نامه نوشته كه «خلیج‌ فارس»، خلیج ‌فارس است و این جزیره‌ها هم جزو همیشگی خاك ایران و غیرقابل مذاكره؛ توضیح واضحات داده‌اند. موضوع خاك و آب كه به میان می‌آید سربازان میهن هم دنبالش می‌آیند. شاید برای همین است، هر كه لباس رزم پوشید می‌گویند سرباز این «آب‌ و‌ خاك» است. حالا فرمانده نیروی زمینی ارتش هم كه دیده اماراتی‌ها كوتاه‌ بیا نیستند تاكید كرده سه جزیره تنب بزرگ و تنب كوچك و ابوموسی در خلیج ‌فارس متعلق به ایران است و ایران برای دفاع از این حقش «قاطعانه» و با قدرت ایستاده."

در همین روز تیتر یک روزنامه اعتماد «هشدار به اعراب» بود. در این گزارش از قول احمدرضا پوردستان، فرمانده نیروی زمینی ارتش آمده بود: "به هیچ كشوری اجازه كوچك‌ترین دست‌اندازی را نمی‌دهیم، اگر این‌طور شود و این شیطنت‌ها از طریق دیپلماسی حل نشود نیروهای نظامی آماده‌اند اقتدار نظام را به كشور متعرض نشان دهند."

و همین طور به موضع رامین ‌مهمانپرست، سخنگوی وزارت امور خارجه ایران اشاره شده بود که می‌گفت: "تعلق این جزایر به خاك ایران امری ثابت، لایتغیر و غیرقابل مذاكره است."

روزنامه وطن امروز هم عکسی بزرگ از نقشه خلیج فارس را بی هیچ نام و نشانی منتشر کرده و تیتر زده بود: " اگر دیپلماسی جواب ندهد، با قدرت نظامی اقتدارمان را نشان می‌دهیم"

شنبه دوم – امارات با ارتش، امارات بی‌ارتش

یک هفته بعد روزنامه اعتماد در گزارشی با عنوان «ادامه ادعاهای امارات» نوشته بود: "كمتر از یك هفته پس از هشدار شدیداللحن فرمانده نیروی دریایی سپاه ایران به شیخ‌نشین امارات متحده عربی مبنی بر این ‌كه این نیروی نظامی به زودی تفنگ‌داران دریایی خود را به جزایر سه‌گانه اعزام می‌كند و پس از این ‌كه برخی از نمایندگان مجلس طرحی را برای تصویب استانی به نام خلیج‌فارس به میان آورده‌اند، امارات مجددا به تكرار ادعاهای بی‌اساسش پرداخت."

همچنین از زبان رئیس پلیس دوبی آمده بود که "اگر امارات به دنبال جنگ بود، ‌تر و خشك و همه‌ چیز سه جزیره را باهم می‌سوزاند ولی ما به دنبال راه‌حل‌های مسالمت‌آمیز با هر همسایه‌ای هستیم."

وی همچنین مدعی شده است: "از نظر قدرت، امارات بسیار قوی است. ایران جزایر امارات را زمانی اشغال كرد كه امارات اصلا ارتش نداشت. بله! ایران جزایر اماراتی را چند ساعت قبل از اعلام برپایی دولت امارات، اشغال كرد. امارات در آن مقطع ارتش نداشت ولی ایران در آن زمان پنجمین ارتش قدرتمند جهان بود."

یکشنبه – "شاخ ‌شدن شیخک‌ها"

روز ملی خلیج فارس باز فرصتی بود تا روزنامه‌های ایران به موضوع جزایر سه‌گانه بپردازند.

روزنامه آرمان این روز را در کنار لوگوی خود تبریک گفته بود، مشابه کاری که روزنامه ایران با عکس و شعاری کنار لوگو انجام داده بود.

روزنامه تهران امروز هم در گزارشی به این موضوع پرداخته بود که "چرا می‌گوییم خلیج فارس؟"

البته نویسنده در همان ابتدا تکلیف را روشن کرده و نوشته بود: "هیچ كس شكی در تعلق داشتن خلیج ‌فارس به ایرانیان ندارد. حتی اروپاییان و آمریكایی‌ها كه امروز در مقابل ادعای شیخ‌نشین‌های اطراف خیلج‌فارس برای تراشیدن یك «اسم جعلی» سكوت كرده‌اند! تنها نگاهی به تلاش و كاوش‌های «دیوید وایت ‌هاوس» باستان‌شناس انگلیسی برای اثبات تعلق داشتن امواج نیلگون خلیج فارس به ایرانیان و پارسیان كافی است. او كسی بود كه قصه هزار و یك‌ شب ایرانیان را كه ۱۷۰۰ سال پیش در ساحل خلیج فارس نقش بسته بود از زیر خروارها خاك بیرون كشید و به گوش جهانیان رساند. البته كاوش‌های دیگری، قصه ایرانیان و خلیج فارس را به هزاره های قدیمی‌تر می‌برد، یعنی به دوره هخامنشی و ایلامی! «اسحاق پناهی» و «توماس ماكوسكی» روسای كتابخانه ملی ایران و لهستان به تازگی دیدار كرده و ماكوسكی گفته كه در راستای گسترش روابط فرهنگی بین ورشو و تهران، نقشه قدیمی مزین به نام خلیج فارس را تقدیم جمهوری اسلامی ایران خواهد كرد."

روزنامه تهران امروز: "هیچ كس شكی در تعلق داشتن خلیج ‌فارس به ایرانیان ندارد. حتی اروپاییان و آمریكایی‌ها كه امروز در مقابل ادعای شیخ‌نشین‌های اطراف خیلج‌فارس برای تراشیدن یك «اسم جعلی» سكوت كرده‌اند!"

اسماعیل کوثری، نماینده تهران هم در یادداشتی با تاکید بر این که "جامعه امروز ایران، جامعه‌ای در صحنه و حساس به تمامیت ارضی كشور است" ایرانی‌ها را به خواندن تاریخ فراخوانده بود.

روزنامه جام‌ جم، خلیج فارس را «نماد هم‌گرایی ایرانیان» نامیده و مدیركل صدا و سیمای مركز خراسان شمالی در این مطلب که عکس یک روزنامه شده، نوشته است: "نام خلیج‌ فارس جزو 4 دریای شناخته‌شده‌ای بود كه به اعتقاد یونانیان كهن همگی از یك اقیانوس عظیم پدید آمده‌اند؛ این‌ها بسیار پیش از آن بوده كه داریوش هخامنشی در كتیبه‌های خود از دریای پارس سخن بگوید. این نام پرتوافكن میراث گران‌سنگی است كه نیاكانمان با سنت‌ها و آیین‌های خویش درهم آمیخته و با پوششی از باورهای ژرف دینی و اعتقادی از خود به یادگار نهاده‌اند."

روزنامه سیاست روز به همین مناسبت یادداشتی داشت با عنوان «بیا شاخ شدن شیخك‌ها را جدی نگیریم».

نویسنده توصیه کرده بود: "بیا این شاخ شدن شیخك‌های كشورهای حاشیه خلیج فارس را بی‌خیال شویم. اصلا بگذار آنها گلو یا هر جای دیگرشان را كه دوست دارند پاره كنند و اسم این خلیج تا همیشه فارس را جعل كنند. بگذار آن جوانك غوره نشده، ادای مویزها را دربیاورد و یك جایش یا همه جایش از این كه رئیس جمهور ما به یكی از جزایر سه‌گانه ایرانی خلیج فارس سفر كرده بسوزد. آن بچه نه سنش به ماندگاری نام خلیج فارس و جزایر ایرانی قد می‌دهد و نه عقلش. بگذار هر شِكری دوست دارند بخورند. بگذار آن طرف آبی‌ها و غربی‌ها پدرشان دربیاید تا تاریخ را جعل كنند. برایت اصلا مهم نباشد كه وقتی توی موتورهای جست‌وجوگرشان عبارت persian gulf را تایپ می‌كنیم، پیشنهادهای بی‌شرمانه جعلی به تو می‌دهند. این‌ها همه نشان از این دارد كه بزرگی كشور من و تو دارد می‌چزاندشان. همه جایشان دارد آتش می‌گیرد از اینكه ایران ما بزرگ‌تر و بلندمرتبه‌تر از جمع همه این به اصطلاح كشورهای حاشیه خلیج فارس است."

روزنامه سیاست روز: "بگذار آن طرف آبی‌ها و غربی‌ها پدرشان دربیاید تا تاریخ را جعل كنند. برایت اصلا مهم نباشد كه وقتی توی موتورهای جست‌وجوگرشان عبارت persian gulf را تایپ می‌كنیم، پیشنهادهای بی‌شرمانه جعلی به تو می‌دهند."

کیهان برزگر در روزنامه شرق یادداشتی نوشته و عنوان کرده بود: "با وجود خلیج ‌فارس، ایران هیچ وقت از لحاظ فرهنگی، اقتصادی و سیاسی منزوی نخواهد بود. خلیج‌ فارس همواره نقطه امتیاز و فرصت‌سازی در سیاست خارجی ایران و روابط با ملت‌های دیگر بوده است. نكته آخر این كه هر چند تمامی شواهد نشان می‌دهند كه خلیج ‌فارس اهمیت خود را برای نظام امنیت منطقه‌ای و انرژی جهانی حفظ خواهد كرد اما برای ایرانیان اهمیت خلیج‌ فارس بیش از هر چیز مربوط به نقش آن در ایجاد انسجام ملی و تقویت همبستگی ایرانیان است كه باید قدر آن را دانست."

عکس یک روزنامه قدس هم به نقشه خلیج فارس اختصاص داشت و تیتر زده شده بود: «روز طلایی خلیج فارس».

روزنامه ملت با تیتر «وطن یعنی خلیج تا ابد فارس» پرونده‌ای را درباره این موضوع ترتیب داده بود.

در یکی از مطالب این پرونده درباره جزیره ابوموسی اطلاعاتی جمع‌آوری شده بود. از جمله این که "این جزیره در اسناد تاریخی و نقشه‌ها با نام بوموو BoumOuw بوم+اوو Aouw یعنی آب (معرب آن بومف) و با نام گپ سبزو (به معنای جای سبز) و بوم سوز یا بوموسو BoumSou ثبت شده (بوم به معنی مكان است و «سو» چند معنی دارد سو Souw مخفف سوز Souz نام یك نوع سبزی است و به‌طور كلی نیز در زبان فارسی كهن معنی سبز می‌دهد و در مجموع می‌توان آن را به معنای زمین سبزنامید). نام ابوموسی یك نام جدید است و سابقه آن به حدود بیش‌تر از یك‌صد سال قبل برمی‌گردد كه یكی از ساكنان به نام ابوموسی این نام را بجای بوموسو BoumSou رایج ساخت{...} این جزیره یكی از مراكز صدور نفت خام كشور است كه با ظرفیتی قابل توجه فعالیت می‌كند{...} از خوش‌آب‌وهواترین مناطق خلیج فارس است و انواع گیاهان و جانوران دریایی در ساحل آن به چشم می‌خورد."

روزنامه ملت با تیتر «وطن یعنی خلیج تا ابد فارس» پرونده‌ای را درباره این موضوع ترتیب داده بود. در یکی از مطالب این پرونده درباره جزیره ابوموسی اطلاعاتی جمع‌آوری شده بود. از جمله این که نام ابوموسی یك نام جدید است و سابقه آن به حدود یك‌صد سال قبل برمی‌گردد.

در مطلبی دیگر به اهمیت گردش‌گری منطقه پرداخته شده بود: "خلیج فارس می‌تواند به عنوان یكی از قطب‌های مهم جذب توریسم شناخته شود اما هنوز برنامه‌ریزی‌های اساسی و مناسب برای بهبود این موضوع انجام نشده است. خیلی از افراد در خارج از ایران به گمان این‌كه محدودیت‌هایی در ایران وجود دارد نمی‌توانند آن‌گونه كه باید و شاید از جاذبه‌های توریستی ایران بهره‌مند شوند و فكر می‌كنند ایران امكان جذب توریست ندارد. در حالی كه سالانه خیلی از افراد برای بازدید از مناطق مختلف به ایران سفر می‌كنند در حالی كه هدفشان تحقق تفریحات غیراخلاقی نیست. با این وجود لازم است تا اقدامات اساسی و مثمرثمری در حوزه بازاریابی و گردش‌گری در این مناطق شكل بگیرد تا كشورهای خرد و ‌ریزی كه در مقابل ایران هیچ ارزش معنوی و وجودی ندارند درباره حتی آبزیان خلیج فارس اظهارنظر نكنند. حل این مسئله نیازی به درگیری ندارد و به ‌راحتی می‌توان با در نظر گرفتن مدیران با تجربه و كارشناس نسبت به حل آن اقدام كرد."

روزنامه هفت صبح هم تیتر یک خود را «هجوم ۶۰ هزار ایرانی به صفحه فیس‌بوک ملک عبدالله» انتخاب کرده و نوشته است: "با فرارسیدن روز ملی خلیج‌ فارس، ایرانیان در شبکه‌های اجتماعی به خصوص فیس‌بوک با تحرکی قابل تقدیر و ابتکاراتی خلاقانه جنگ تبلیغاتی شدیدی را علیه ادعاهای شیوخ به راه انداخته‌اند و آغازگر یک جنگ سایبری به تمام معنا شده‌اند."

نویسنده این مطلب تاکید دارد که "میهن از جمله موضوعاتی است که ایرانیان بر سر آن شوخی ندارند."

روزنامه‌های ایران در نخستین روزهای کاری ۹۱

Sun, 08 Apr 2012 14:18:16 +0000

پیشخوان؛

بهروز صمدبیگی

بهروز صمدبیگی - سال‌هاست که بیشتر روزنامه‌های ایران ترجیح می‌دهند، در دو هفته تعطیلات نوروزی منتشر نشوند و نخستین شماره‌های آنان را در نیمه دوم فروردین می‌توان دید.

انباشت چندین و چند روز خبر و تحلیل و افزایش نسبی میل و تقاضای مخاطبان اهمیت ویژه‌ای به اولین هفته کاری روزنامه‌ها در سال نو می‌بخشد. در چند روزی که از انتشار روزنامه‌های تهران می‌گذرد، مواضع آنان را در قالب سرمقاله‌ها در "پیشخوان" این هفته بررسی کرده‌ایم.

از تولید ملی تا "غلط کردم" آمریکا

صفحه اول روزنامه‌ها در روز اول کاری عموما در تسخیر پیام نوروزی رهبر جمهوری اسلامی و یا مذاکرات ایران و ۱+۵ بود. در ستون سرمقاله‌ها هم وضع کم و بیش به همین منوال بود.

شرق سرمقاله را به رییس اتاق بازرگانی و صنایع و معادن ایران سپرده بود تا محمد نهاوندیان از "تولید ملی، پشت سد موانع" بنویسد: "در حال حاضر تولید با مشكلات عدیده‌ای روبه‌رو است كه از مشكلات دیگر برای واحدهای صنعتی كشور در فضای رقابت جهانی چه در داخل اقتصاد و چه در بازارهای صادراتی می‌توان به بالا بودن هزینه‌های تحمیلی به بخش صنعت اشاره كرد.

بدون تردید یكی از این هزینه‌ها مالیات‌ است. در این زمینه می‌توان گفت بر اساس مقایسه بین‌المللی صورت‌گرفته توسط بانك جهانی، رتبه ایران در نرخ مالیات كل رتبه هشتادم است با ۲/۴۴دهمِ ‌درصد از سود واحد. یعنی مجموعه وجوهی را که ‌باید واحد تولیدی هزینه کند بیش از ۴۴درصد سود را تشكیل می‌دهد.

عامل دیگری كه در پایین رفتن قدرت رقابت واحدهای تولیدی داخلی اثر جدی دارد بحث سیاست‌های ارزی است. در شرایطی كه نرخ تورم در داخل كشور بیشتر از نرخ تورم جهانی باشد و ما سیاست تثبیت نرخ ارز را دنبال كرده باشیم هر سال كه می‌گذرد در پایان سال قدرت رقابتی تولیدكننده داخلی نسبت به رقیب خارجی خودش پایین‌تر می‌رود."

شرق- محمد مهاوندیان : در شرایطی كه نرخ تورم در داخل كشور بیشتر از نرخ تورم جهانی باشد و ما سیاست تثبیت نرخ ارز را دنبال كرده باشیم هر سال كه می‌گذرد در پایان سال قدرت رقابتی تولیدكننده داخلی نسبت به رقیب خارجی خودش پایین‌تر می‌رود

مینا اکبری در صفحه اول اعتماد یادداشتی با عنوان "هزار و یك دلیل برای‌نرفتن به سینما" داشت که به حواشی پیش آمده بر سر اکران و توقف پخش دو فیلم در تعطیلات نوروز می‌پرداخت:

"در طلیعه آغاز سالی كه سازمان سینمایی كشور می‌خواهد كارش را با ارتقای مدیریتی از سطح معاونت به ریاست به خوبی نشان دهد، فشار‌های بیرون از سینما به‌راحتی عزم مدیران را مخدوش می‌كند و تركیب را به‌هم می‌ریزد، ارزش قانونی پروانه نمایش به عنوان مهم‌ترین اهرم مدیریتی سینما زیر سوال می‌رود و ماهیت قانونی بخشنامه‌ها و دستورات قبلی نیز زیر سوال می‌رود. سینمای ایران هم نمی‌تواند در هیچ بعدی روی حرف خودش بایستد، چرا كه ماهیتش از منظر قانونی هنوز مشخص نیست.

این آثار اگر دارای مشكلی هستند، چرا پروانه ساخت و نمایش گرفتند و اگر مشكلی ندارند چرا از آنها دفاع نمی‌شود؟ ایستادن پای این فیلم‌ها ایستادن پای مضامین‌شان نیست، نشان دادن حضور قانون و ملاك‌های قانونی در سینمای ایران است.

اضافه كردن مراحل مختلف به ممیزی فیلم‌ها قبل از ساخت چه معنی ای دارد، وقتی فیلم‌ها را می‌توان با هر دیدگاه و روشی توقیف كرد؟"

سرمقاله رسالت هم به ترسیم دورنمای اقتصاد ایران اختصاص دارد و محمدکاظم انبارلویی معتقد است که بر اساس برنامه چشم انداز ۲۰ ساله جمهوری اسلامی ایران قرار است در سال ۱۴۰۴ به لحاظ اقتصادی در رتبه اول منطقه بایستد .

این هدف نه تنها عملی است، بلكه از آن جلوتر هم می توانیم ركورد بزنیم. سردبیر رسالت می‌نویسد: "اقتصاد ایران باید بر اساس یك رژیم حقوقی و علمی سامان یابد . این رژیم حقوقی و علمی در فصل چهارم قانون اساسی تحت عنوان «اقتصاد و امور مالی» از اصول ۴۳ تا ۵۵ به خوبی تعریف شده است.

ظرفیت‌های نا‌شناخته‌ای در این اصول وجود دارد که در دولت‌های گذشته و نیز دولت کنونی مورد غفلت واقع شده است. اصول ۴۴ و ۴۵ طی سه دهه گذشته در بودجه‌های سنواتی همواره نقض شده است. ظرفیت انفال به عنوان اصلیترین منبع در آمدی حکومت اسلامی در اصل ۴۵ نادیده گرفته شده است.

سهم در آمد عمومی از شرکت‌های دولتی نامشخص است. پس از گذشت سه دهه هنوز هیچ نهاد نظارتی از میزان در آمد عمومی چه در بخش «پیش بینی» و چه در 'بخش «تحقق» اطلاع درستی ندارد. مفهوم این بی انضباطی آن است كه ما دچار هرز رفت منابع هستیم و نمی توانیم به خوبی از آن برای برنامه ریزی اقتصاد ایران استفاده كنیم."

اعتماد - مینا اکبری : ایستادن پای این فیلم‌ها ایستادن پای مضامین‌شان نیست، نشان دادن حضور قانون و ملاك‌های قانونی در سینمای ایران است. اضافه كردن مراحل مختلف به ممیزی فیلم‌ها قبل از ساخت چه معنی ای دارد، وقتی فیلم‌ها را می‌توان با هر دیدگاه و روشی توقیف كرد؟

حسین شریعتمداری در سرمقاله کیهان به چند موضوع از جمله اتفاقات کشورهای منطقه، نام‌گذاری سال جدید و تحریم‌های بین‌المللی علیه ایران پرداخته است.

سردبیر کیهان معافیت ۱۱ کشور از مجازات رعایت ‌نکردن تحریم‌های ایران را به اضافه ناموفق دانستن نشست استانبول، شکست‌های آمریکا در ۱۵ روز سال نو معرفی می‌کند: " اواخر اسفندماه سال ۱۳۹۰- اوایل مارس ۲۰۱۲- مك گاورن و الیزابت مور از مسوولان عالی‌رتبه سابق «سیا» طی مقاله مشتركی در «كانسرتیوم نیوز» با اعتراض به سیاست های اوباما علیه ایران، خطاب به وی نوشته بودند «هر روز كه می گذرد، ناكامی و شكست تازه ای را در كارنامه چالش با ایران ثبت می كنی» و باید به اظهارنظر مك گاورن و الیزابت مور اضافه كرد كه تنها راه چاره پیش روی آمریكا، یك «غلط كردم» است و به هر اندازه كه در اعتراف به آن فرصت سوزی كند! باید با صدای بلندتری «غلط كردم» خود را اعلام كند."

جمهوریت و اسلامیت پس از ۳۳ سال

روز سه‌شنبه سرمقاله ابتکار به شعار تعیین‌شده رهبری برای سال ۹۱ می‌پرداخت و محمدرضا وکیلی نوشته بود: "بسیاری، گناه فرهنگ «ساده‌انگاری» در اداره کشور را بر طالع نفت بار کرده و آن را لعن و نفرین می‌کنند اما واقعیت آن است که شرایط امروز، نتیجه فرهنگ «ساده‌انگاری میانبرهای غیرکارشناسانه» است.

ظاهراً روال است که با «بحران‌نمایی»، فرصت فکر، تأمل و هم‌اندیشی جمعی را از بین برده و با «واردات‌درمانی» نسخه مشکلات را به شکل اورژانسی تجویز کنند! کمتر اتفاق افتاده‌است که مسئولی حاضر باشد درد دل افراد کارآفرین یا مخترع و صنعتگر را به صورت کامل گوش کرده و به شیوه اصولی و غیراحساسی، به مسائل آنان توجه کند.

با این روال، تولید داخلی با افت منزلت روبه‌رو شده و محصول ایرانی فاقد جاذبه لازم است. در چنین شرایطی آدم‌های باهوش ترجیح می‌دهند که به جای خاک تولید خوردن، در جست‌وجوی راه‌های میانبر سودآفرینی از قبیل فعالیت‌های دلالی باشند. همچنین تولید، گرفتار رقیبی پرجاذبه به نام «مشاغل دلالی» است که توان رقابت با آن را نخواهد داشت."

تهران امروز هم یادداشتی با موضوع "چالش‌های پیش‌روی فاز دوم یارانه‌ها" دارد. سیدجواد سید‌پور با انتقاد از "ورود یک طرفه" دولت به فاز دوم و بی‌اعتنایی به نگرانی‌ها و مشکلات احتمالی نوشته است:

"منطق اقتصادی ایجاب می‌كند دولت برای موفقیت مهمترین برنامه در دست اجرای خود هم كه شده است در شنیدن مشكلات بخش تولید و فعالان بخش خصوصی پیشقدم شده و مشكلات آنان را بر طرف یا دست‌كم توضیحات قانع‌كننده‌ای ارائه كند‌اما چنین رابطه ای فعلا وجود ندارد و معلوم هم نیست كه در نبود چنین رابطه‌ای اجرای فاز دوم قانون یارانه‌ها چه سرانجامی پیدا خواهد كرد.

ابتکار - محمدررضا توکلی: تولید داخلی با افت منزلت روبه‌رو شده و محصول ایرانی فاقد جاذبه لازم است. در چنین شرایطی آدم‌های باهوش ترجیح می‌دهند که به جای خاک تولید خوردن، در جست‌وجوی راه‌های میانبر سودآفرینی از قبیل فعالیت‌های دلالی باشند

مسئله بعدی كه بسیار هم مورد توجه مجلس قرار گرفته است كمبود منابع مالی برای افزایش یارانه نقدی است.

به این معنا که در حال حاضر هم پرداخت یارانه نقدی ۴۵ هزار تومانی به‌سختی انجام می‌شود و اگر ۲۸‌هزار تومان دیگر به آن اضافه شود یا باید حدود ۴۰ درصد از یارانه‌بگیران فعلی حذف شوند یا از طرق دیگری مثلا افزایش نقدینگی و برداشت از حساب بانكها و سایر مراكز دولتی آن‌ را تامین كرد كه هر كدام مشكلات خاص خود را دارد.

از این‌رو مجلسیان معتقدند حتی اگر مشكل قانونی هم بر سر راه اجرای فاز دوم قانون یارانه ها نباشد، مشكلات دیگری وجود دارد كه بدون برطرف كردن آن امكان ورود به فاز دوم قانون وجود ندارد."

روزنامه فرهنگ آشتی هم سرمقاله خود را به دیدگاه علی مطهری، نماینده اصول‌گرا و منتقد دولت در مجلس شورای اسلامی اختصاص داده است. مطهری درباره رفراندوم جمهوری اسلامی و روند این نوع نظام سیاسی نوشته است:

"در تاریخ سی و سه ساله "جمهوری اسلامی" گاهی به نام حفظ جمهوریت با اسلامیت آن مبارزه شده است و مثلا به بهانه خواست و مطالبه مردم و این كه نیازها و مقتضیات زمان عوض شده و یا "دنیای امروز نمی پسندد" خواسته اند مانع اجرای برخی احكام اسلام شوند و به اصطلاح اسلام را باب طبع زمان كنند. در دوره اصلاحات شاهد این گونه تلاش‌ها بودیم.

گاهی نیز به بهانه حفظ اسلامیت این جمهوری یا به بهانه حفظ نظام و یا دفاع از اصل ولایت فقیه، جمهوریت این نظام آسیب دیده است.

رد صلاحیت افراد در دوره‌های مختلف مجلس شورای اسلامی به دلیل اظهار نظر مخالف با تصمیمات دولتها یا به طور كلی نظام، یا محدود كردن فضای آزادی بیان و توقیف مطبوعات به بهانه‌های واهی، و یا برخوردهای خشن با برخی منتقدان و مخالفان نظام در طول سی و سه سال اخیر شواهدی است بر این مدعا، كه متاسفانه بیشتر در دوره حاكمیت اصول‌گرایان رخ داده است."

اگرچه او در نهایت معتقد است که جمهوری اسلامی "در مجموع آزمایش خوبی داده" و می‌تواند الگویی برای سایر کشورهای منطقه باشد.

"کودتای خزنده" علیه احمدی‌نژاد

علی‌اكبر جوانفكر که زمزمه‌هایی مبنی بر کنار گذاشته شدن او از ریاست ایرنا و روزنامه ایران به گوش می‌رسد، در سرمقاله روزنامه دولت با عنوان "گذشته، حال، آینده" به توضیح و تفسیر ریاست جمهوری 6 ساله محمود احمدی‌نژاد پرداخته است. او در این مطلب طولانی می‌نویسد:

" احمدی‌نژاد از ابتدا عزم ریاست جمهوری نداشت، آمده بود تا از فرصت انتخابات برای طرح مطالبات واقعی مردم استفاده كند. {...} او رخت سفر به تن كرد و بند كفش‌های معروفش را محكم گره زد، از این شهر به آن شهر، از این مسجد به آن مسجد، از این دانشگاه به آن دانشگاه رفت، با بدنه جامعه تماس گرفت و حرف‌های حق انقلاب و نظام اسلامی را با آنها در میان گذاشت.

{...} او منتظر ماند تا مرد شایسته‌ای برای پاسخگویی به مطالبات مردم پا به عرصه انتخابات بگذارد و خود را نامزد ریاست جمهوری كند كه اگر چنین می‌شد او مسئولیت را از دوش خود سلب شده می‌پنداشت.

وقتی امیدهایش به بار ننشست، در آخرین روز از مهلت ثبت‌نام با اراده‌ای مصمم به وزارت كشور رفت تا نام‌نویسی كند.

او وام‌دار هیچ كس و نماینده هیچ حزب و گروه و جریان سیاسی نبود و با صدای بلند به حامیانش در ستادهای مردمی گفته بود كه پس از پیروزی در انتخابات هیچ انتظاری از او نداشته باشند. او می‌خواست قاعده بازی را به هم بزند و خیلی‌ها با طیب خاطر به او پاسخ مثبت دادند."

روزنامه ایران - علی جوانفکر: احمدی‌نژاد از ابتدا عزم ریاست جمهوری نداشت، آمده بود تا از فرصت انتخابات برای طرح مطالبات واقعی مردم استفاده كند. او با صدای بلند به حامیانش در ستادهای مردمی گفته بود كه پس از پیروزی در انتخابات هیچ انتظاری از او نداشته باشند

به اعتقاد جوانفکر " با آن‌كه جبهه گسترده‌ای از عناصر ذی نفوذ در حمایت از هاشمی رفسنجانی بیانیه دادند و حتی رئیس جمهور وقت نیز به یاری‌اش شتافت، اما مردم نشان دادند كه برای تعیین سرنوشت خویش ذی‌نفوذتر از خود را به رسمیت نمی‌شناسند و نتیجه آن شد كه احمدی‌نژاد برای مبارزه با ظلم و تبعیض و فساد در كلیدی‌ترین جایگاه اجرایی كشور قرار گرفت.

همه كسانی كه از ابتدا در برابر احمدی‌نژاد صف آراسته بودند و با شدیدترین تهدید‌ها نیز نتوانسته بودند او را از ورود به این عرصه منع كنند، شرایط پیش روی خود را دشوارتر از حدسیات خویش یافتند، لذا مصمم شدند كه از هرگونه تلاشی برای مقابله با او و برنامه‌هایش فروگذار نكنند.

به صورتی همه‌جانبه و گسترده علیه او برنامه‌ریزی كردند و حتی با برخی عوامل خارجی نیز برای این منظور زد و بندهایی صورت گرفت به گونه‌ای كه یكی از عوامل مؤثر آنها لو رفت و هنگامی كه جرم جاسوسی را متوجه خود دید از كشور گریخت."

در این مقاله با استناد به "روشنگری‌های شجاعانه احمدی‌نژاد از تریبون‌های جهانی به‌ویژه از تریبون سازمان ملل" او را "ستاره‌ای محبوب در قلب ملتها" نامیده است. سپس به انتخابات سال 88 اشاره شده و این که " تیزبینی، هوشیاری و حكمت و تدبیر و تصمیم قاطع مقام معظم رهبری، مانع از به ثمر نشستن توطئه‌ها و طراحی‌های خباثت‌آمیز مخالفان احمدی‌نژاد شد."

جوانفکر با اشاره به این که مخالفان می‌خواستند با به هم زدن رابطه پدر و پسری آیت‌الله خامنه‌ای و احمدی‌نژاد ، سال 90 را به آخرین سال رییس‌جمهوری او تبدیل کنند قهر و خانه‌نشینی رییس کابینه را در پی مخالفت رهبر با استعفای وزیر اطلاعات تایید می‌کند:

" اقدامات غیرقانونی مخالفان دولت برای در هم شكستن منزلت و اقتدار رئیس جمهور با یك موج سنگین تبلیغاتی همراه شد و آقای احمدی‌نژاد پس از بازگشت از سفر استانی به كردستان، برای مهار زدن به سركردگان مخالف خود، تصمیم گرفت برای مدتی خانه‌اش را به دفتر كار خویش تبدیل كند و از این طریق به آنها نسبت به ورود به حریم اختیارات رئیس جمهور هشدار دهد.

این در حالی بود كه رهبر فرزانه انقلاب طی سخنانی ادعاهای مربوط به تبعیت نكردن رئیس جمهور از رهبری را در زمره حرفهای سست و بی‌پایه توصیف كردند." او مدعی شده است که اتاق‌های فکری علیه دولت و رییس‌جمهور تشکیل شده تا در تحقق " چیزی شبیه به یك كودتای خزنده" کارنامه عملکرد احمدی‌نژاد را تیره و تار جلوه دهند و از جمله با " ایجاد اختلال مدیریت شده در اقتصاد كشور" قیمت کالاهای مصرفی مردم را افزایش دهند.

رابطه با آمریکا و مخالفان سرسخت

" غافلگیری به مثابه یك روش" عنوان سرمقاله روزنامه دنیای اقتصاد است. محمد صادق جنان‌صفت با اشاره به این که " دولت در امور اقتصادی در ۶ سال سپری شده کارهای غافلگیر کننده پرشماری را اجرا کرده و توانسته است مجلس را مجاب کند یا این نهاد را در شرایط انفعال قرار دهد، این پرسش‌ها را مطرح کرده است :

دنیای اقتصاد - جنان صفت : در حالی كه موضوع تحریم‌ها جدی شده است و دولت باید برنامه‌های خود را درباره مدیریت تحریم‌ها تا جایی كه امكان دارد به مجلس و شهروندان اطلاع دهد، باز هم قرار است از عنصر غافلگیری استفاده شود

با توجه به اینکه در سال ۱۳۹۱ چند مساله حل ناشده از قبل باقی‌مانده است، مجلس و سایر نهادهایی که به لحاظ قانونی اختیار و وظیفه نظارت بر کار و برنامه دولت را دارند، باید در این باره به تفاهم برسند.

به‌طور مثال و در شرایطی که در سال ۱۳۹۱ هنوز بودجه مصوب نداریم، آیا دولت باز هم قصد دارد از شیوه غافلگیری استفاده كرده و مجلس را در برابر كار انجام شده قرار دهد؟ آیا برداشت‌های عجیب و باورنكردنی از منابع بانك‌ها ادامه خواهد داشت؟

در حالی كه موضوع تحریم‌ها جدی شده است و دولت باید برنامه‌های خود را درباره مدیریت تحریم‌ها تا جایی كه امكان دارد به مجلس و شهروندان اطلاع دهد، باز هم قرار است از عنصر غافلگیری استفاده شود؟"

عباس عبدی در روزنامه اعتماد به تصمیم وب‌سایت الف برای طرح سوال مخاطبانش از سخنگوی وزارت امور خارجه آمریکا پرداخته است: " ایالات متحده هر سیاستی را كه در رابطه با ایران در پیش داشته باشد، اعم از اینكه بخواهد حمله كند، یا تحریم، یا دوستی یا دشمنی، یك چیز برایشان مهم است و آن، مواجهه و تعامل با افكار عمومی ایرانیان، حتی از طریق یك روزنه یا سایت محدود است.

به نظرم این درس خوبی است كه ما نیز باید آن را فرا بگیریم و برای تعامل با افكار عمومی دیگران و مهم‌تر از آن، خودمان، اهمیت قائل شویم. منظور از تعامل، ارتباط یك‌سویه مثل صدا و سیما نیست، بلكه تعامل مبتنی بر یك منطق شناخته‌شده است.

ولی وقتی در سطح مجلس و دولت هم شاهد چنین تعاملی نیستیم و مهم‌ترین مسائل با شوخی و استهزا فیصله پیدا می‌كند، چگونه می‌توانیم در سطح افكار عمومی این تعامل ارتباطی را پیاده و اجرا كنیم؟ این همان نقطه ضعف سایت «الف» است كه در تجربه روزنامه «فردا» در اوایل دوران اصلاحات دیده می‌شد.

{...} آزادی بیان و اصول حرفه‌ای رسانه برای تعامل با مردم و افكار عمومی، یك كل تجزیه‌ناپذیر است كه نمی‌توان یك جزء آن را از رسانه‌های دیگر گرفت و سایر اجزا را به كنار نهاد.

همیشه این سوال از سوی مخاطب وجود دارد كه چطور می‌شود آلن ایر سخنگوی ایالات متحده حق حرف زدن در یك سایت ایرانی را داشته باشد، ولی برخی از كسانی كه شهروند این كشورند و محترم نیز هستند و مردم نیز خواهان اطلاع از نظرات آنان هستند، از چنین امكانی بهره‌مند نیستند؟"

محمدکاظم انبارلویی هم در سرمقاله رسالت به نقد مواضع هاشمی رفسنجانی و ذکر خاطره‌ای از آیت‌الله خمینی درباره ارتباط با آمریکا پرداخته و ضمن تاکید بر " مذاكره با آمریكا "نه" و رابطه با شیطان بزرگ "هرگز"، نوشته است:

"از این بیان آقای هاشمی معلوم است كه وی هم دنبال رابطه و هم دنبال مذاكره با آمریكاست. آقای هاشمی برای رسیدن به این مقصود باید به چند سئوال پاسخ دهد: اولا نداشتن رابطه با آمریكا و یا مذاكره با آمریكا معضل نیست. ملت ما استقلال سیاسی خود و پیشرفت‌های علمی و اقتصادی خود را پس از قطع رابطه با آمریكا به دست آورده است.

امام (ره) از قطع رابطه آمریكا با ایران استقبال كردند و فرمودند اگر یك كار صحیح آمریكایی‌ها انجام داده باشند همین كار است. پس مفهوم "معضل" در ذهن آقای هاشمی متكی به چه دلیل و منطقی است؟

ثانیا اگر موضوعی را با امام مطرح كرده‌اید و پاسخ هم گرفته‌اید چرا الان مطرح می‌كنید؟

اگر امام خیرخواهی شما را در این مورد مسموع می‌دانستند حتما این موضوع را - و یا به قول شما - معضل را حل می‌كردند. دیدگاه امام (ره) در خصوص مذاكره یا رابطه با آمریكا امر پنهانی نبود آخرین آن را در واكنش به ورود مك فارلین به تهران به‌صراحت اعلام فرمودند. تخطی از آن مواضع چه توجیهی دارد؟

موضع آشتی‌ناپذیر امام در قبال سیاست‌های تجاوزكارانه آمریكا تا آخرین روزهای حیات افتخارآفرین‌شان هیچ‌گاه تغییری نكرد. قاعدتا امام پاسخی هم به ایشان داده است، پنهان كردن این پاسخ چه فایده‌ای دارد؟"

سرمقاله‌نویس رسالت معتقد است که " متاسفانه رگه‌هایی از همین تمایلات در دولت دهم حس می‌شود نامه نوشتن رئیس دولت به اوباما و اتخاذ مواضع نرمتر در سفر اخیر به نیویورك از این دست است. این رویكرد اشتباهی است.

{...} امروز آمریكا ضعیف‌تر و نحیف‌تر از دیروز است. آنها به این مذاكرات محتاج‌تر از ما هستند ما نباید این احتیاج آنها را سخاوتمندانه برآورده كنیم. ما هیچ نیازی به آنها نداریم و تجربه سه دهه زندگی افتخارآمیز بدون آمریكا را تجربه كردیم و می‌توانیم این تجربه را در اختیار سایر ملت‌ها هم بگذاریم."

یک‌هفته پس از انتخابات با روزنامه‌ها

Mon, 12 Mar 2012 11:11:13 +0000

پیشخوان؛

بهروز صمدبیگی

انتخابات مجلس نهم اگرچه بی‌ حضور رسمی طیف اصلاح‌طلب برگزار شد اما اعلام نتایج آن و تعبیر حماسی آن از سوی مسوولان نظام موضوعی بود که روزنامه‌های پایتخت در تمام هفته گذشته به آن پرداختند. ضمن این که حضور سیدمحمد خاتمی در انتخابات هم کم‌وبیش بازتاب رسانه‌ای در روزنامه‌های ایران داشت.

شنبه – حماسه و سیلی

همان طور که قابل پیش‌بینی بود، روز شنبه روزنامه‌ها به استقبال از برگزاری انتخابات مجلس نهم رفتند و عموما با تیترهایی احساسی و حماسی در کنار عکس‌های حضور مردم در صندوق‌های رای صفحه یک خود را آرایش دادند.

روزنامه اعتماد ترجیح داده بود عکسی از آیت‌الله خامنه‌ای را به همراه تیتر "انتخابات برای دوستان و دشمنان پیام‌هایی دارد" در صفحه یک بنشاند.

شرق، دیگر روزنامه منتقد دولت هم عکسی مشابه با تیتر "نامزدها در انتظار نتایج" منتشر کرده بود.

"ضیاء مصباح" در یادداشت صفحه اول روزنامه اعتماد، 14 اسفند سالگرد فوت دكتر مصدق را یادآوری می‌کرد و با اشاره به پیشینه تحزب، خواستار آن شده بود که "سازماندهی احزاب قوی و پایدار در جامعه از هم‌اكنون تا انتخابات ریاست‌جمهوری آنچنان فراهم شود كه مملكت به صورت دائم با بی‌برنامگی، تغییر مكرر مدیران اجرایی بر اساس ارتباطات نه ضوابط ... و نهایتا افت ارزش‌های اخلاقی و اجتماعی ناشی از عدم وقوف به مسائل اقتصادی و فرهنگی و... مواجه نباشد."

ضیاء مصباح- اعتماد: سازماندهی احزاب از هم‌اكنون تا انتخابات ریاست‌جمهوری آنچنان فراهم شود كه مملكت به صورت دائم با بی‌برنامگی، تغییر مكرر مدیران اجرایی و افت ارزش‌های اخلاقی و اجتماعی مواجه نباشد

شرق هم ستون سرمقاله خود را در اختیار حسن بیادی، نایب رییس شورای شهر تهران قرار داده بود.

او که از همراهان و نزدیکان محسن رضایی است دلیل حضور جبهه ایستادگی، یکی از طیف‌های اصولگرای منتقد دولت در انتخابات را این چنین عنوان کرده است: "محك سیاسی برای برخی افراد مدعی، از دیگر نتایج این انتخابات است.

باید برای مردم برنامه داشت و حرف آنها را شنید. اگر این اتفاق رخ ندهد، صرف اعلام فهرست‌های انتخاباتی و دعوت از آنها برای حضور در انتخابات، موثر نخواهد بود."

در بین روزنامه‌های طرفدار حاکمیت هم وطن امروز بار دیگر علاقه خود را به انتخاب تیترهای متفاوت نشان داد و در کنار عکس‌هایی از روز انتخابات تیتر زد: "حماسه 12/12"

از سوی دیگر کیهان نگاه ویژه‌ای به حضور خاتمی در انتخابات داشت. به روایت کیهان در مطلبی با تیتر " شیلنگ آقای فریب به هیكل همه تحریم‌چی‌ها" اعلام خبر حضور خاتمی ابتدا با "شوك و انكار و تكذیب در رسانه‌های مختلف ضد انقلاب" و سپس حمله به او مواجه شد.

دلیل خاتمی را برای رای دادن هم از نگاه کیهان، " شوك بی‌اعتنایی مردم به خط تحریم" و تلاش برای مصون ماندن از "ملامت‌های بعدی مردم و انگشت‌نما شدن" عنوان شده است.

یکشنبه – ناکام‌های بزرگ

در روز یکشنبه و با نهایی شدن نتایج، بررسی چهره‌های شاخص ناکام و ترکیب حزبی راه‌یافتگان جای پررنگی در روزنامه‌ها داشت.

تیتر یک اعتماد "سه ناکام بزرگ انتخابات" بود که به پروین احمدی‌نژاد، احمد ناطق‌نوری و مصطفی كواكبیان اشاره داشت. در این گزارش آمده بود: " عدم رای‌آوری خواهر رییس‌جمهوری آن هم در زادگاهش می‌تواند پایگاه رای احمدی‌نژادی‌ها را دست‌کم در استان محل تولد آنها نشان دهد."

ابتکار و آفتاب یزد هم تیترهای مشابهی داشتند و روزنامه دولتی ایران هم از تعبیر "خانه‌تکانی در بهارستان" استفاده کرده بود.

حمیدرضا شکوهی- مردم‌سالاری : اگر خاتمی از چند هفته قبل به محوری برای دلگرمی اصلاح‌طلبان و حامیانشان برای حضور در انتخابات تبدیل می شد، قطعا اصلاح‌طلبان با همین کاندیداهای اندک خود، موفقیت بیشتری کسب می کردند

روزنامه مردم‌سالاری به مدیریت کواکبیان، یکی از ناکام‌های انتخابات سرمقاله‌ای با عنوان " تصمیم شجاعانه" داشت که به موضوع رای دادن خاتمی می‌پرداخت. حمیدرضا شکوهی نوشته بود: "

برخلاف حامیان تحریم، اگر من انتقادی به خاتمی دارم این است که چرا او دیر تصمیم به مشارکت در انتخابات گرفت. ا

گر خاتمی از چند هفته قبل به محوری، نه لزوما برای فهرست انتخاباتی اصلاح‌طلبان، بلکه حتی برای دلگرمی اصلاح‌طلبان و حامیانشان برای حضور در انتخابات تبدیل می شد، قطعا اصلاح‌طلبان با همین کاندیداهای اندک خود، موفقیت بیشتری کسب می کردند و حتی حضور یک نماینده اصلاح‌طلب بیشتر در مجلس، به سود جناح اصلاحات و جریان منتقد وضع موجود است."

حسین شریعتمداری، سردبیر پرنفوذ کیهان هم در سرمقاله خود به موضوع انتخابات پرداخته بود و با بررسی موضع رسانه‌های خارجی در قبال انتخابات، دولت‌های غربی را به میمون‌هایی تشبیه کرده بود که از سوی انسان‌ها فریب خورده و در مقابل سنگ‌پرانی آدم‌ها نارگیل‌هایشان را پرتاب می‌کنند!

مرور هجوآلود مطالب فیس‌بوکی و وبلاگی موافقان و مخالفان رای دادن خاتمی هم همچنان چندین ستون از کیهان را به خود اختصاص داده است.

دوشنبه – برنده‌ها و بازنده‌ها

همچنان بازار گمانه‌زنی‌ها داغ است و اعتماد با پیش‌بینی "پایان کار راست سنتی" تیتر زده است: "بازنشستگی اجباری ریش‌سفیدان اصولگرا" در گزارش این روزنامه می‌خوانیم:

" با وجود حضور سنتیان و چهره‌های شاخص احزاب قدیمی و پرسابقه در جبهه متحد، محافظه‌كاران سنتی در دل جبهه متحد را بتوان بازنده این دور از انتخابات نامید. در بین اعضای شاخص سنتیان و ریشه‌داران اصولگرا، دیدن نام افرادی همچون غفوری‌فرد، محمدنبی حبیبی و اسدالله بادامچیان در قعر جدول راه‌یافتگان به مرحله دوم، شاید آغازی باشد بر پایان كار ریش‌سفیدان و مدعیان و نماد‌های اصول‌گرایی سنتی در كشور.

در این دور از انتخابات مجلس سنتیانی كه پایه‌گذار جناح راست در ایران هستند، توسط افرادی كنار گذاشته شدند كه از دل همین جریان برآمدند و به نظر می‌رسد اینك پس از سال‌ها فعالیت سیاسی در زمان‌های انتخابات، نوبت به بازنشستگی اجباری ریش‌سفیدان سنتی در برابر نیروهای تازه‌نفس و گاه رادیكال اصول‌گرا كه به سختی می‌توان آنان را محافظه‌كار نامید، رسیده باشد."

حسین شریعتمداری دولت‌های غربی را به میمون‌هایی تشبیه کرده بود که از سوی انسان‌ها فریب خورده و در مقابل سنگ‌پرانی آدم‌ها نارگیل‌هایشان را پرتاب می‌کنند

علی‌اكبر جوانفكر در سرمقاله روزنامه ایران که عنوان "انتخاب معنادار" دارد، تغییر ترکیب مجلس نهم را ناشی از دشمنی و مخالفت مجلسیان با دولت احمدی‌نژاد دانسته و نوشته است: " آنگاه كه مردم دیدند برخی افراد با سوء‌ استفاده از سكوت الهام‌بخش وحدت رئیس جمهوری،‌ به هوچی‌گری و جنجال‌های رسانه‌ای و سیاسی روی آورده و از خود گستاخی نشان می‌دهند و به طرح سؤالات بی‌پایه و اساس از خادم ملت می‌پردازند، تصمیم به حذف كسانی گرفتند كه منافع زودگذر را مبنای عمل خویش قرار داده بودند.

آری،‌ مردم ایران در انتخابات مجلس نهم درس‌های عبرت‌آموز فراوانی به دیگران دادند كه باید در جای خود با دقت مورد بررسی قرار گیرد اما تردیدی نیست كه مردم ایران به حق‌شناسی شهره‌اند و تجربه نشان داده است كه هرگاه كسانی منشأ آثار مثبت و سازنده‌ای برای كشور بوده‌اند، ملت حق‌شناس ایران،‌ به نحو شایسته‌ای از آنها تجلیل كرده است.

مگر مردم ایران در انتخابات ریاست جمهوری سال 1388 با رأی بالایی كه به دكتر احمدی‌نژاد دادند،‌ مراتب حق‌شناسی خود را به خاطر خدمات و تلاش‌های ارزشمند او در پیش چشم دیگران قرار ندادند؟"

در مقابل روزنامه رسالت، نزدیک به موئتلفه اسلامی، حزبی که آن را شکست‌خورده انتخابات مجلس نام داده‌اند در مقابل به موضوع رای نیاوردن خواهر محمود احمدی‌نژاد پرداخته است. در سرمقاله این روزنامه با عنوان " زنگ‌ها برای کدام جریان به صدا در آمد؟" آمده است:

" انتخابات نهم نشان داد که گفتمان انقلاب فراتر از محمود احمدی نژاد است و قطار انقلاب و عرصه های خدمت گذاری میراث کسی نیست. محمود احمدی نژاد در یکی دو سال پایانی عمر دولت خود با فاصله گرفتن از گفتمان انقلاب به دلیل برخی حاشیه‌سازی‌های اطرافیان روند کاهش محبوبیت را حتی در شهرستان‌های کوچک سپری می کند و این درست بر خلاف محاسبات گروه انحرافی است که محبوبیت نظام را صرفا گره به محبوبیت رئیس جمهوری زده بودند."

علی‌اكبر جوانفكر- روزنامه ایران تردیدی نیست كه مردم ایران به حق‌شناسی شهره‌اند. مگر مردم ایران در انتخابات ریاست جمهوری سال 1388 با رأی بالایی كه به دكتر احمدی‌نژاد دادند،‌ مراتب حق‌شناسی خود را به خاطر خدمات و تلاش‌های ارزشمند او در پیش چشم دیگران قرار ندادند؟

روزنامه جوان، منتسب به سپاه پاسداران هم از "حذف دموکراتیک اصلاح‌طلبان از صحنه سیاسی کشور" خبر داده و تیتر زده است: "مردم بار دیگر اصول‌گرایان را بر کرسی نشاندند"

سه‌شنبه – چرا ترکیب مجلس عوض شد؟

روزنامه ایران همچنان مایل است به "دلایل ریزش مجلس هشتمی‌ها" بپردازد و جوانفکر بار دیگر در سرمقاله تلاش کرده است تا این ناکامان را مخالف احمدی‌نژاد بداند:

" مردم با چشمانی باز اما حیرت‌زده مشاهده می‌كنند كه یك فرد عالم، انقلابی، خاضع، صمیمی، دلسوز، مردمی و پرتلاش در بالاترین جایگاه رسمی كشور پس از رهبر معظم انقلاب، آستین همت خویش را برای به انجام رساندن كارهای بزرگ و در عین حال دشوار و پرمخاطره بالا زده و از موضع نوكری و خدمتگزاری به مردم، مجاهدتی بزرگ را آغاز كرده است اما به ناحق یك جبهه از عوامل قدرت‌گرا در برابرش صف آراسته‌اند تا او را به هر بهانه‌ای هرچند كودكانه، آماج حملات خویش كنند.

آیا مردمی كه نظاره‌گر این صحنه هستند، می‌توانند از خود بی‌تفاوتی و باری به هرجهت بودن را نشان دهند؟ روشن است كه آنها به یاری مظلوم برمی‌خیزند و آنان را كه ظلم و بی‌عدالتی روا داشته‌اند، سرجای خود می‌نشانند."

کیهان بار دیگر با مرور واکنش‌های مختلف به حضور خاتمی در انتخابات و انتشار توضیح دلایل رییس جمهور سابق، این بار موضعی ملایم‌تر در برابر او گرفته و به نوعی از تغییر موضع او استقبال کرده است:

" خاتمی اگرچه بدهی‌های فراوانی به مردم و نظام دارد ولی ظاهراً تلاش می كند اولین گام را برای بازگشت بردارد. {...} خاتمی باید برای خروج از كانون فتنه و بن‌بست خودساخته با شجاعت آماده برداشتن گام‌های بعدی باشد"

چهارشنبه و پنج‌شنبه - "خاتمی حالاحالاها باید منت بکشد"

در این روز صحبت‌های آیت‌الله مهدوی کنی، رییس مجلس خبرگان مورد توجه قرار گرفته و جهان صنعت و ابتکار و مردم‌سالاری به این بخش از سخنانش پرداخته‌اند:"حضور مردم نشانه رضایت از همه‌ چیز نیست"

روزنامه‌های اصولگرا در روز پنج‌شنبه با پرداختن به اظهارات جدید اوباما درباره احتمال جنگ با ایران، این موضع را عقب‌نشینی پس از "حماسه حضور" مردم در انتخابات تعبیر کرده‌اند.

حسین قدیانی هم در یادداشت روز وطن امروز به رای نیاوردن کواکبیان و حضور خاتمی پرداخته است: " مردم سمنان همیشه عزیزند؛ چه به کواکبیان رای بدهند، چه رایشان را از صاحب نظریه لویی‌جرگه پس بگیرند.

کواکبیان عمده وظایف نمایندگی خود را متمرکز بر حمله به دولت- نه حتی نقد دولت!- تمسخر سیاست‌های اصول‌گرایانه حکومت، «یکی به نعل و یکی به میخ زدن» و نطق‌های تند کرده بود.

در فتنه 88 هم، اغلب طرف اصحاب فتنه چرخید، هرچند گاهی به مذاق این سوی میدان، چیزهایی می‌‌گفت که از تحلیلش می‌‌گذرم. کواکبیان اما انتخابات جمعه را تحریم نکرد و خرج خود را جدا از فتنه‌گران کرد.

البته تحریم هم می‌‌کرد، اتفاقی نمی‌افتاد! چه اینکه بزرگ‌تر ایشان یعنی محمد خاتمی هم راه تحریم را امتحان کرد و هم راه مشارکت را اما این هر 2 کار، برای نظامی که استوار روی خون 300 هزار شهید است، محلی از اعراب ندارد. شأن جمهوری اسلامی، بالاتر از این است که خاتمی بر آن باشد یا با آن. جمهوری اسلامی بدهکار کسی نیست! ممنون کسی نیست! قرار نیست ممنون کسی باشد؛ چون که در انتخابات شکست خورد یا چون که در انتخابات شرکت کرد!

حسین قدیانی- وطن امروز: خاتمی، آن خسرویی است که دارد صلاح مملکت خویش می‌‌سنجد، لیکن رای ندهد و رای بدهد، فرقی برای ما ندارد. ما با خاتمی، بی‌حساب نشده‌ایم که فرش قرمز برایش پهن کنیم. او حالاحالاها باید منت نظام را بکشد خاتمی و حالاحالاها باید رای بدهد

نمی‌دانم آقای خاتمی با شرکت در انتخابات، خودش را کوچک کرد یا بزرگ اما کوچک و بزرگ این جماعت، اصلا محل اعتنای جمهوری اسلامی نیستند!

خاتمی، آن خسرویی است که دارد صلاح مملکت خویش می‌‌سنجد، لیکن رای ندهد و رای بدهد، فرقی برای ما ندارد! او هنوز هم دلش برای خودش دارد می‌‌سوزد، دلسوز نظام نیست، دلسوز خون شهدا نیست.

حالا که دشمن دارد به خاتمی فحش می‌‌دهد، ما شاید من‌باب اخلاق، چیزهایی را نگوییم و نبینیم اما من باب خون شهدا، رای دادن و رای ندادن او برایمان علی‌السویه است. ما با خاتمی، بی‌حساب نشده‌ایم که فرش قرمز برایش پهن کنیم!

حالاحالاها باید منت نظام را بکشد خاتمی و حالاحالاها باید رای بدهد. خاتمی رای می‌‌تواند بدهد اما رای نمی‌تواند بگیرد، چرا که لیاقت این نوع مشارکت در نظام را ندارد.

قرار نیست ما جورکش فحاشی دشمن به خاتمی باشیم. حتی می‌‌خواهم بگویم که تقصیر دشمن هم نیست، آنجا که به خاتمی فحش می‌‌دهد. این فحاشی‌ها، نه تقصیر دوست است و نه تقصیر دشمن، بلکه تقصیر خود آقای خاتمی است و به ما ربطی ندارد.

ما به آقای خاتمی، هیچ تشکری بدهکار نیستیم، همچنان که از طرف مردم سمنان، دلیل ندارد عذری بخواهیم از آقای کواکبیان. دموکراسی، شاید جای اخلاق باشد اما جای این حرف‌ها نیست!"

تیتربازی روزنامه‌ها با انتخابات، انرژی هسته‌ای و یارانه‌ها

Mon, 27 Feb 2012 06:19:50 +0000

پیشخوان؛

بهروز صمدبیگی

تیتر یک هر روزنامه، نقطه طلایی ویترین آن است تا مخاطب را به مهم‌ترین موضوع روز و نگاه ویژه روزنامه به این موضوع دعوت کند. در هفته‌ای که گذشت و با وجود اخبار فراوانی درباره انتخابات، صادرات نفت، یارانه‌ها و انرژی هسته‌ای، تیتر یک روزنامه‌های پایتخت را مرور کرده‌ایم تا محکی از میزان اهمیت هریک از این مباحث در نگاه طیف‌های مختلف رسانه‌ای ایران باشد.

شنبه – ۲۹ بهمن

برای روزنامه شرق، انتقاد وزیر اطلاعات از واکنش‌ها به نوسانات بازار، ارزش تیتر یک داشت: "برخی خودی‌ها میلیاردی سکه خریدند" در گزارش این روزنامه از قول حیدر مصلحی به تلاش‌های دشمن برای به هم ریختن تعادل جامعه با وارد کردن "شوک‌های کاذب به‌‌خصوص در زمینه اقتصادی" اشاره شده و بدون اشاره به ارگان یا شخص خاصی از تحت تاثیر گرفتن برخی خودی‌ها که "جزو محموعه نظام‌اند" و خرید میلیاردی سکه ابراز تاسف شده است.

دنیای اقتصاد سخنان سخنگوی اقتصادی دولت را در قالب تیتر یک پوشش داده و از "برنامه دولت برای آینده یارانه‌ها" خبر داده است.

این روزنامه نوشته است: "شمس‌الدین حسینی با انتقاد از «تغییر و تفسیر قانون» خواستار «آرامش و ثبات برای برنامه‌ریزان اقتصادی» شد؛ انتقادی که به نظر می‌رسد مستقیما مصوبات اخیر مجلس درباره ممنوعیت افزایش ناگهانی قیمت حامل‌های انرژی و نیز ممنوعیت افزایش یارانه نقدی را نشانه گرفته است.

وزیر اقتصاد همچنین از «تلاش دولت برای حفظ تعادل منابع- مصارف نقدی طرح» خبر داد و راهکار حفظ این تعادل را اجرای برنامه خودانصرافی ۱۰ میلیون نفر دانست؛ رقمی که به اعتقاد او می‌تواند تا ۱۵ میلیون نفر نیز افزایش یابد.

حسینی در توضیح منابع تامین یارانه‌های نقدی به دریافت تنخواه ۹ هزار میلیارد تومانی از خزانه اذعان کرد و خبر داد که ۶ هزار و ۳۰۰ میلیارد تومان از این تنخواه هنوز تسویه نشده است؛ وی با این حال از اختصاص درآمدهای حاصل از صرفه جویی در مصرف انرژی به پرداخت یارانه قاطعانه دفاع کرد."

وطن امروز به نقل از نماینده سابق آمریکا در سازمان ملل متحد : وقت ما رو به پایان است. زمان برای اسرائیل هم رو به پایان است هیچ‌کس به‌درستی نمی‌تواند بفهمد ایران چه زمانی به بمب هسته‌ای دست پیدا می‌کند اما جنگ برای این منظور راهکار مناسبی نیست

وطن امروز تیتر زده است: "بولتون:اسرائيل بازنده جنگ است" در گزارش گروه سیاسی این روزنامه می‌خوانیم که جان بولتون، نماینده سابق آمریکا در سازمان ملل متحد "که همیشه خواهان برخورد نظامی با ایران بود"

در تازه‌ترین اظهارنظر خود "اعتراف کرده" حمله نظامی موجب توقف برنامه هسته‌ای ایران نمی‌شود: "اسرائیل ممکن است به ایران حمله کند اما مطمئنا با این کار نمی‌تواند فعالیت‌های هسته‌ای این کشور را متوقف کند و این شکست شرایط بسیار تاسف‌باری را رقم خواهد زد. وقت ما رو به پایان است.

زمان برای اسرائیل هم رو به پایان است هیچ‌کس به‌درستی نمی‌تواند بفهمد ایران چه زمانی به بمب هسته‌ای دست پیدا می‌کند اما جنگ برای این منظور راهکار مناسبی نیست."

روزنامه جوان به اظهارات دبیرکل حزب‌الله لبنان پرداخته و این تیتر را انتخاب کرده است: "نصرالله: انتقام مغنيه را در اندازه آن شهيد بزرگ مي‌گيريم" در پوشش سخنان سیدحسن نصرالله، تکذیب دست داشتن در انفجارهاي هند و گرجستان و تشکر از حمایت‌های ایران پررنگ شده و همچنین اشاره شده است: "ما داراي سلاح هستيم و آن را از لحاظ كمي و كيفي افزايش مي‌دهيم.

{...} ما دو نوع سالح داريم: يك نوع آن آشكار است و همه از آن خبر دارند و نوع ديگر آن را براي غافلگيري اسرائيل در جنگ احتمالي نگه داشته‌ايم."

در نظر تهران امروز "شکاف هسته‌ای در گروه 1+5" تیتر یک بوده است و اشاره به موضع متفاوت چین و روسیه نسبت به سایر کشورهای غربی در برابر نامه سعید جلیلی به کاترین اشتون: " مقامات روسي درباره اعمال فشار به ايران در خصوص برنامه انرژي هسته‌اي اين کشور به غرب هشدار دادند و چيني‌ها نيز اعلام كردند كه پكن از همه كشورهاي دخيل در مذاكرات پيرامون برنامه هسته‌اي ايران مي خواهد از فرصت به دست آمده براي احياي زودهنگام اين مذاكرات استفاده كنند"

جام جم هم از "وعده دولت برای مجازات گرانفروشان" خبر داده و جزئیات فروشگاه‌های عرضه مستقیم کالا در آستانه سال نو.

روزنامه کیهان هم در تیتری درشت و دوخطی به "اعتراف رییس‌جمهور اسبق آمریکا" پرداخته است: "هشدار جيمي كارتر به كنگره، جنبش وال استريت را دستكم نگيريد" کیهان از قول "خبرگزاری‌ها" نوشته که کارتر معتقد است جنبش ضدسرمایه‌داری وال استریت "از سوي كنگره و رسانه هاي خبري مورد غفلت قرار گرفته و{...} مسئولان با جدي نگرفتن جنبش آن را در دستور كار خود قرار نداده‌اند."

همچنین در گزارش کیهان می‌خوانیم: "در حال حاضر اين جنبش طرفداران زيادي در سرتاسر جهان پيدا كرده اما به دليل خشونت‌های گسترده پليس و سكوت مجامع بين المللي و سازمان هاي مدعي دفاع از حقوق بشر در برابر اين خشونت ها اين جنبش، در شرايط سختی به سر می‌برد، با وجود تمام اين شرايط، رهبران جنبش اعلام كرده اند، با تغيير تاكتيك ها به اشكال مختلف به مبارزات خود ادامه خواهند داد.

آنها تسخير صحن مجلس نمايندگان يا بر هم زدن سخنرانی انتخاباتی نمايندگان رياست جمهوری آمريكا را از جمله اين تاكتيك‌ها عنوان می كنند كه تاكنون چندين بار موفق به انجام آن شده اند. قوانين تازه تصويب شده آمريكا، اجازه برپايی چادر و تحصن در اماكن عمومی را به معترضان نمی دهد.

معترضان همچنين با استفاده از مناسبت های مختلف، تجمعاتی را برنامه ريزی و اجرا می‌كنند تا بدين ترتيب ادعای رسانه های آمريكايی مبنی بر تمام شدن جنبش را به «سخره» بگيرند!"

روزنامه جوان به نقل از دبیرکل حزب‌الله لبنان: ما دو نوع سالح داريم: يك نوع آن آشكار است و همه از آن خبر دارند و نوع ديگر آن را براي غافلگيري اسرائيل در جنگ احتمالي نگه داشته‌ايم

یکشنبه – ۳۰ بهمن

شرق برای تیتر اول به سراغ برگزاری اولین جلسه دادگاه بزرگ‌ترین اختلاس تاریخ ایران رفته است: "۱۲۰۰۰ صفحه برای ۳۰۰۰ میلیارد تومان." همین موضوع با تیتر مشابه " پرونده ۱۲ هزار صفحه‌ای فساد ۳ هزار میلیاردی " به صفحه یک کیهان راه پیدا کرده است. جالب این که روزنامه اعتماد تیتر زده: "سلطان رشوه در دادگاه" و وطن امروز هم تیتر "آغاز محاکمه سلطان رشوه" را انتخاب کرده است.

گزارش‌های روزنامه‌ها درباره این موضوع به دلیل شرایط و حساسیت‌های پرونده، عمدتا شبیه به هم بوده و حاوی نکات اختصاصی نیستند.

اما در جام‌جم که معمولا به خبرهای غیرسیاسی بهای بیشتری می‌دهد، این بار "استقبال غرب از نامه جدید ایران" اهمیت بیشتری داشته و نوشته است که هیلاری کلینتون و کاترین اشتون در توصیف نامه جلیلی گفته‌اند: "پاسخ ایران چیزی است که منتظر آن بودیم."

دوشنبه – ا اسفند

"افزایش یارانه نقدی و گرانی انرژی" تیتر یک روزنامه شرق است. این گزارش به سخنان وزیر اقتصاد درباره تصمیم دولت درباره افزایش یارانه‌ها در فاز دوم هدفمندی می‌پردازد و می‌نویسد: "افزایش یارانه‌های نقدی خبر جدیدی نبود که از سوی سخنگوی اقتصادی دولت مطرح شد {...} حتی محمود احمدی‌نژاد، رییس جمهوری در گفتگوی تلویزیونی خود از امکان سه برابر شدن یارانه‌های نقدی خبر داده بود {...}

حسینی درحالی از امکان واریز یارانه‌ها تا قبل از پایان سال سخن گفت که دولت عملا مجوز چنین اقدامی را ندارد و مجلسی‌ها ۴۱روز پیش اجازه اجرای مرحله دوم هدفمندی یارانه‌ها در ماه‌های پایانی سال را از دولتی‌ها گرفتند." دنیای اقتصاد هم به همین موضوع با تیتر "زمزمه‌های فاز دوم هدفمندی" پرداخته است.

روزنامه اعتماد تیتر زده "ديدار پر‌حاشيه آقاي وزير با بخش خصوصي" و در گزارش دیدار شمس‌الدین حسینی با بخش خصوصی صنعت نوشته است: "اين ‌ميهماني به چالشي ميان شمس‌الدين حسيني و صنعتگران تبديل شد كه نه او انتظار آن را داشت و نه ميزبان.

اين چالش آنقدر حاد شد كه حتي وزير گفت كه اگر لنگه كفش هم به سوي او پرتاب كنند در جايگاه خود مي‌ماند و به حرف‌هاي خود ادامه مي‌دهد. شايد شمس‌الدين حسيني نمي‌دانست آنچه او نوشته بود از زمين تا آسمان با واقعيت تفاوت دارد وگرنه چرا بايد بخش خصوصي اين‌گونه از او پذيرايي كند به‌طوري كه ميزبان دو بار پشت تريبون برود و خواستار آرام شدن فضاي انتقاد باشد؟

آيا اين ۵۰ صنعتگري كه ديروز حضور داشتند و شايد بيش از ۳۰ درصد از توليدات بخش خصوصي را در بر مي‌گيرند، نتوانسته‌اند از ثمره هدفمندي كه وزير در گزارش خود با آب و تاب تعريف كرده بود بهره‌مند شوند؟"

وطن امروز عکس و تیتر یک خود را به "پاتک پیشدستانه ایران به تصمیم نابخردانه اروپا" اختصاص داده و تیتر زده است: "قطع صادرات نفت به انگليس و فرانسه" در گزارش گروه اقتصادی این روزنامه آمده است:

"شرایط اصلا آن‌طور پیش نرفت که اروپایی‌ها پیش‌بینی می‌کردند. نماینده‌های اتحادیه اروپایی که به خیال خودشان زرنگی کرده ‌بودند و با وجود راه‌انداختن شوی تبلیغاتی تحریم نفتی ایران، جرات نداشتند تصمیم خود را بلافاصله عملی کنند و اجرای آن را به تابستان موکول کرده ‌بودند که با گرم‌تر شدن هوا تقاضا برای نفت کاهش پیدا می‌کند، فکرش را هم نمی‌کردند ایران به‌جای واکنش انفعالی به این تصمیم نابخردانه، تصمیم بگیرد پاتک زودهنگامی به اروپا بزند اما رویکرد مقتدرانه وزارت نفت که از زمان روی کار آمدن رستم قاسمی بیش از پیش به چشم می‌خورد، موجب شد ایران با تصمیمی هوشمندانه سیاستگذاران اروپایی را آچمز کند و با پیشدستی در قطع صادرات نفت به ۲ کشور پرادعای اروپایی، بازار نفت را در انتظار یک سونامی بزرگ قرار دهد.

در حقیقت تصمیم ایران برای قطع صادرات نفت به شرکت‌های نفتی انگلیسی و فرانسوی، هرچند تاثیر چندانی در درآمد ایران از صادرات نفت نخواهد داشت ولی تاثیر غیر‌قابل انکاری بر قیمت جهانی نفت می‌گذارد، همانطور که چهارشنبه گذشته تنها خبر اولتیماتوم نفتی ایران به غرب کافی بود تا قیمت نفت اروپا از مرز ۱۲۰دلار بگذرد."

روزنامه اعتماد در گزارش دیدار شمس‌الدین حسینی با بخش خصوصی صنعت: ‌ميهماني به چالشي حاد ميان شمس‌الدين حسيني و صنعتگران تبديل شد. حتي وزير گفت كه اگر لنگه كفش هم به سوي او پرتاب كنند در جايگاه خود مي‌ماند و به حرف‌هاي خود ادامه مي‌دهد

کیهان هم با همین رویکرد تیتر "ايران صدور نفت به انگليس و فرانسه را قطع كرد" را انتخاب کرده است. "بهترین کار ممکن" هم تیتر یک سیاست‌روز است که در روتیتر توضیح داده شده انگلیس و فرانسه از نفت ایران محروم شدند.

جوان اما به سراغ انتخابات رفته و تیتر یک خود را "۴ تا ۱۰ اسفند زمان تبلیغات؛ ۱۱ رقیب برای هر کرسی مجلس" انتخاب کرده است.

سه شنبه – 2 اسفند

شرق به موضوع دومین سفر هیات عالی رتبه آژانس به ایران در یک ماه اخیر پرداخته و تیتر زده است: "بازرسان دوباره آمدند".

روزنامه اعتماد هم زیر تیتر "تحليل روزنامه دولت از پرونده فساد بانكي" نوشته است: "روز گذشته قوه قضاييه و نهادهاي امنيتي كه توسط روزنامه ايران مورد اتهام مستقيم قرار گرفته‌اند، به اين موضوع واكنش نشان ندادند. اما آنچه در روزنامه ايران منتشر شد حكايت از آن داشت كه فرار كردن خاوري، بدون برنامه‌ريزي نبوده است. اظهارات روزنامه ايران، دو بخش بود.

نخست آنكه به طور كامل داستان نامه سفارش مشايي براي خريد سهام فولاد خوزستان را تشريح كرد و اعلام كرد اين نامه صحت دارد اما چون گروه آريا نتوانسته از آن استفاده‌يي كند پس مشايي متهم نيست.

پس از روشن كردن تكليف مشايي در ماجراي اختلاس، روزنامه ايران بخش دوم ادعاي خود را با هدف گرفتن مشترك خاوري و جهرمي آغاز كرده است. نخست آنكه مدعي شده خاوري با هماهنگي برخي نهادها از كشور خارج شده است و خروج فردي كه ۱۲ ساعت بازجويي شده به چه صورت قانوني بوده است؟ بعد هم سراغ جهرمي مديرعامل بانك صادرات رفته و با متهم كردن جهرمي به نقش داشتن در اختلاس، عنوان كرده جهرمي با هماهنگي برخي‌ها فرار به جلو كرد تا بتواند مشايي و دولت دهم را به اختلاس متهم كند."

همچنین گفت‌وگویی کوتاه با قاضی پرونده اختلاس انجام شده که از زبان او می‌خوانیم: "من گزارش روزنامه ايران را نخواندم اما چون حاكم هستم و بايد بي‌طرف باشم فعلا در اين مورد اظهارنظري نمي‌كنم. افكار عمومي آنچه بايد بداند را مي‌داند و هر چه لازم باشد را من در دادگاه به افكار عمومي منتقل مي‌كنم اما اجازه بدهيد بيش از اين صحبت نكنم تا جلسات دادگاه تمام شود."

تهران امروز هم واکنش نمایندگان را به "طرح دولت برای هدفمندی دوم" با عنوان "اعتراض به افزايش يارانه‌ قبل از انتخابات" برای تیتر یک انتخاب کرده است.

از زبان غلامرضا مصباحي مقدم، رئيس كميسيون طرح تحول اقتصادي مجلس هم اين اقدام دولت "انتخاباتي" ارزيابي شده است: "دولت مایل است با پرداخت پول بیشتر مردم را به حضور در انتخابات ترغیب کند و شما تصور کنید مردمی که دست به دهن هستند، اگر گام بعدی برداشته شود و به آن ها پول بیشتری مثلا 65 هزار تومان داده شود چه اتفاقی می افتد. {...} سوال ما این است که این پول کجاست که می خواهید برداشت کنید؟"

روزنامه ایران مدعي شده خاوري با هماهنگي برخي نهادها از كشور خارج شده است و خروج فردي كه ۱۲ ساعت بازجويي شده به چه صورت قانوني بوده است؟

"وطن‌امروز مفاد سلسله جلسات محرمانه شوراي هماهنگي راه سبز اميد با گروهك ضد انقلاب فدائيان خلق را افشا مي‌كند" و در زیر آن تیتر یک "تماس شيطاني" در صفحه یک روزنامه وطن‌امروز آمده است.

در این مطلب عنوان شده است: "در راستای مجموعه تلاش‌های ضدانقلاب برای اجرایی کردن راهبرد «از گوگوش تا سروش» علیه جمهوری‌اسلامی، «جلسات گدایی» اعضای کمیته خارجی شورای هماهنگی راه سبز امید از گروهک‌های لائیک، سلطنت‌طلب و تروریست تحت عنوان «طرح تماس» ابعاد تاسف‌بارتری به خود گرفته است.

در همین زمینه، اطلاعات موثق دریافتی «وطن‌امروز» حاکی است اردشیر امیرارجمند، مجتبی واحدی و رجبعلی مزروعی در جلساتی با کادر رهبری گروهک فدائیان خلق -اکثریت(یکی از انشعاب‌های سازمان مسلح چریک‌های فدایی و از گروهک‌های لائیک و ضد دین مخالف جمهوری‌اسلامی) درباره ساختارهای حکومت خیالی آینده ایران به توافق رسیده‌اند که این توافقات در چند محور مختلف بوده است."

چهارشنبه – ۳ اسفند

کیهان در تیتر یک خود خبر داده " رقابت فشرده ۳۴۴۴ کاندیدا در ۲۰۷ حوزه انتخابیه" و سیاست روز هم تیتر مشابهی دارد: "ماراتن ۳۴۴۴ نفری برای تصاحب ۲۹۰صندلی". جوان هم با اشاره به انتشار بیانیه‌ای تیتر زده است: "دعوت از مردم و اعلام حضور ۹۱۳۰ استاد دانشگاه در انتخابات".

همچنین جام جم از "حضور چهره‌های شاخص جریان‌ها در رسانه ملی" خبر داده و از برنامه‌های تلویزیونی و رادیویی که به مناظره طیف‌های شرکت کننده در انتخابات اختصاص خواهد یافت.

شرق اما "مجازات فرد هتاک به فائزه هاشمی" را به عنوان تیتر یک انتخاب کرده و اعتماد تیتر زده است: "اعتراف به اشتباه" در توضیح تیتر یک این روزنامه می‌خوانیم که محمود احمدي‌نژاد براي نخستين بار به اشتباه خود در تعطيلي يكي از هيات‌هايي كه به دستور او به محاق رفته بود اعتراف كرد:

شرق از قول مشاور سابق امنیت ملی کاخ سفید: اگر ايران به روند فعاليت‌هاي هسته‌اي خود ادامه داد و حتي بمب هم بسازد، از آن استفاده نخواهد كرد چراكه مطمئنا مي‌داند كه عواقب استفاده از سلاح هسته‌اي برايش تا چه حد سهمگين تمام خواهد شد

"زماني برداشت بنده اين بود كه نيازي به وجود اين هيات نيست اما امروز به اين نتيجه رسيده‌ام كه وجود چنين هياتي بسيار بسيار مورد نياز و لازم است، اگر از هر يك از اصول قانون اساسي حتي يك ميليمتر فاصله گرفته شود زاويه قانون اجرا شده، با آنچه در اصل قانون مورد نظر بوده است به ده‌ها كيلومتر خواهد رسيد."

پنج شنبه – ۴ اسفند

روزنامه شرق به سراغ آخرین مصاحبه زيبيگنيو برژينسكي، مشاور سابق امنيت ملي كاخ سفيد رفته و تیتر "توصیه‌های برژینسکی به اوباما درباره ایران" را انتخاب کرده است. در این مصاحبه که از روزنامه "ال‌مانیتور" ترجمه و انتخاب شده، از برژینسکی پرسیده شده اگر به جای اوباما بود، در این شرایط چه می‌کرد و او پاسخ می‌دهد:

"مطمئنا استفاده از گزينه نظامي در مقابل تهران را گزينه مطلوب خود نمي‌ديدم البته نه به معناي اينكه از تهران راضي هستم. من در مسير انزواي سياسي و اقتصادي اين كشور قدم بر مي‌داشتم. شرايط را براي تهران دشوار مي‌كردم و دو راه‌حل پيش‌روي آنها قرار مي‌دادم. اينكه يا به تعهدات سياسي خود عمل كنند تا فشارها و تحريم‌ها كمتر شود يا اينكه به همين روند خود تا مرز نابودي ادامه دهند.

معتقدم اگر ايران به روند فعاليت‌هاي هسته‌اي خود ادامه داد و حتي بمب هم بسازد، از آن استفاده نخواهد كرد چراكه مطمئنا مي‌داند كه عواقب استفاده از سلاح هسته‌اي برايش تا چه حد سهمگين تمام خواهد شد.

راحت بگويم يك بيانيه عمومي منتشر مي‌كردم با اين محتوا: ايالات‌متحده هرگونه تهديد يا استفاده از سلاح هسته‌اي در منطقه خاورميانه را –چه در مقابل اعراب و چه در مقابل اسراييل- تهديد عليه واشنگتن محسوب خواهد كرد."

کیهان، جوان،سیاست روز، اعتماد و تهران امروز به سراغ سخنان آیت‌الله خامنه‌ای در دیدار با "دانشمندان هسته‌ای" ایران رفته‌‌اند و از وقول او گفته‌اند که ایران اقتدار متکی به سلاح هسته‌ای را می‌شکند و به دنیا ثابت می‌کند، سلاح هسته‌ای اقتدارآفرین نیست.

سانسور ۲۵ بهمن؛ بزرگنمایی ۲۲ بهمن، بحرین و یونان

Mon, 20 Feb 2012 13:03:16 +0000

پیشخوان؛

بهروز صمدبیگی

روز شنبه تقریبا تمام روزنامه‌های پایتخت به جز ورزشی‌ها و برخی اقتصادی‌ها، تیتر یا عکس یک خود را به راهپیمایی روز ۲۲ بهمن اختصاص داده بودند. تیترهایی که عموما حاوی تمجید و تعریف از "حضور میلیونی" مردم ایران در دفاع از جمهوری اسلامی بود. اعتماد اما تنها به تیتر "جشن سالگرد پیروزی انقلاب برگزار شد" اکتفا کرده بود. شرق هم تیتر زد: "حضور در جشن ۳۳ سالگی انقلاب".

صفحه یک روزنامه ایران هم از این جهت جالب بود که وعده‌های محمود احمدی‌نژاد را با عنوان "دستاوردهای جدید هسته‌ای" تیتر کرده بود.

سیدجواد سیدپور در سرمقاله تهران امروز از راهپیمایی ۲۲ بهمن نتیجه گرفته بود: "اثبات عملی عدم تاثیر تحریم‌ها بر روحیه انقلابی و ایستادگی ملت اولین اثر مثبت برگزاری شكوهمند سالگرد انقلاب اسلامی ایران بود. {...}

ملت هر جا كه لازم باشد برای دفاع از انقلاب و نظام جمهوری اسلامی وارد عمل می‌شود و برخی مباحث و اختلاف نظرهای سیاسی احزاب و جریان‌های سیاسی هم تاثیری بر روحیه انقلابی و اتحاد اسلامی آنان ندارد و بالاخره اینكه حضور پر شكوه مردم نوید مشاركت گسترده در انتخابات مجلس نهم را می‌دهد."

جمهوری اسلامی: هر قدر دشمن بر فشارها و تهدیدهای خود علیه ملت ایران بیافزاید، این ملت برای ادامه راه انقلاب مصمم‌تر می‌شود

جمهوری اسلامی هم که تیتر "حضور کم‌نظیر مردم در راهپیمایی یوم‌الله ۲۲ بهمن" را برگزیده بود در سرمقاله خود نوشت: "هر قدر دشمن بر فشارها و تهدیدهای خود علیه ملت ایران بیافزاید، این ملت برای ادامه راه انقلاب مصمم‌تر می‌شود.

این واقعیت را دشمنان ملت ایران در ۳۳ سال گذشته بارها لمس كرده‌اند ولی باز هم راه‌های دیگری را برای وارد آوردن فشار به این ملت در پیش گرفته‌اند. ملت ایران نیز هر بار كه با تهدیدها مواجه می‌شود، به روشنی نشان می‌دهد مصمم‌تر از گذشته و قوی‌تر از همیشه آماده مقابله با تهدیدهاست.

حضور گسترده و كم نظیر مردم در راهپیمایی دیروز، این پیام را با روشن‌ترین و قوی‌ترین بیان به دشمنان ابلاغ كرد."

روزنامه جوان هم نتیجه‌گیری خود از این راهپیمایی را با تیتر "تضمین انتخابات با سی و سومین امضای انقلاب" منتشر کرد. خراسان هم تیتر زده بود: "حضوری از جنس بدر و خیبر" و رسالت معتقد بود: "انقلاب نفس تازه کرد". قدس تیتر خود را از زبان مردم و به صورت "مردم: پای انقلابمان ایستاده‌ایم" انتخاب کرد و کیهان تیتر زد: "جهان در حیرت از حماسه بزرگ ملت".

حسین شریعتمداری در ستون معروف یادداشت روز کیهان نوشته بود: "دیروز مردم ایران با حضور چند ده میلیونی و ماندگار خود در تظاهرات روز ۲۲ بهمن، باردیگر - و به قول حضرت امام(ره)- تحلیل ها و آرزوهای آمریكا و اسرائیل را زیرگام های استوار خود لگدمال كردند و احتمالا آمریكا، اسرائیل و متحدان اروپایی و منطقه ای آنها را به این نتیجه كه چند سال قبل «كاسپار واین برگر» وزیر دفاع وقت آمریكا بر آن تاكید ورزیده بود رساندند كه برای سقوط و براندازی جمهوری اسلامی ایران تنها یك راه وجود دارد و آن "از میان برداشتن ملت ایران است".

سردبیر کیهان با استناد به چند مصاحبه از مقامات آمریکایی یادآور می‌شود که "طرف مقابل و حریف رو در روی آمریكا و متحدانش در چالش ۳۳ ساله و پرحادثه آنان با ایران اسلامی، "مردم ایران" هستند و نظام جمهوری اسلامی ایران فقط از آنجا كه خواست همین مردم را نمایندگی می كند، با خشم و كینه آنها روبرو بوده و هست."

حسین شریعتمداری: طرف مقابل و حریف رو در روی آمریكا و متحدانش در چالش ۳۳ ساله و پرحادثه آنان با ایران اسلامی، "مردم ایران" هستند و نظام جمهوری اسلامی ایران فقط از آنجا كه خواست همین مردم را نمایندگی می كند، با خشم و كینه آنها روبرو بوده و هست

و نتیجه می‌گیرد که حضور "چند ده میلیونی" مردم آرزوهای دشمن را نقش برآب کرده و تضمینی بر این است که انتخابات مجلس حماسی‌تر از گذشته برگزار می‌شود.

روزنامه وطن امروز هم که در اجتماعات و راهپیمایی‌ها به دنبال ابتکار در انتخاب تیتر است، این بار با مشابه سازی عملیات والفجر3 تیتر زده بود: "والفجر ۳۳ "

دلسوزی برای یونان

روز سه‌شنبه تهران امروز عکس یک خود را به درگیری‌های یونان اختصاص داد و نوشت: "اروپا درآتش اعتراض" گزارش‌نویس این روزنامه با طرح این که "روز گذشته بیش از یكصد هزار شهروند خشمگین آتنی" به خیابان آمدند، این اتفاق را "بزرگ‌ترین تظاهرات مردمی علیه سیاست‌های اتحادیه اروپا در یونان" نامید و نوشت: "آنچه این روزها در یونان می گذرد و هر روز هم بر دامنه آن اضافه می‌شود گوشه‌ای است از كوه برخی مشكلاتی كه كلیت اروپا با آن دست و پنجه نرم می كند.

اروپایی كه هر روز در گوشه یا گوشه هایی از آن شعله های اعتراض بلند می شود. اعتراض به بحران اقتصادی كه بعضا خود ساخته است و قرار است تحت تاثیر تصمیمات سیاسی كه دولتمردان اروپایی گرفته اند،بر دامنه آن هم افزوده تر شود. چرا كه قرار است طرح توقف خرید نفت ایران توسط اتحادیه اروپا از 10 تیر ماه اجرایی شود و این در حالی است كه سه كشور اروپایی یونان، ایتالیا و اسپانیا كه عمده نفت صادراتی ایران به اروپا را خریداری می كنند، دقیقا همان كشورهای درگیر در بحران و مشكلات اقتصادی هستند كه قرار است بار اصلی تصمیمات اتحادیه اروپا علیه ایران را به دوش بكشند.

تصاویر منتشره از یونان نشان می دهد كه دست‌كم این كشور به همراه ایتالیا و اسپانیا ناتوان تر از آن هستند كه حتی اگر هم بخواهند، بتوانند به تحریمهای نفتی اروپا علیه ایران جامه عمل بپوشانند.در واقع اجرای چنین تحریمهایی در شرایطی كه اروپا كم و بیش گرفتار بحران اقتصادی است نقطه ایستی بر طرح تحریمی است كه همان ابتدا هم ناقص به دنیا آمد."

روزنامه دنیای اقتصاد هم در صفحه یک خود عکسی از درگیری‌های یونان به همراه تیتر "یونان دوباره در آشوب" داشت.

مردمسالاری هم در صفحه یک خود به این موضوع اشاره داشت. اما سیاست روز تمام صفحه یک خود را به این موضوع اختصاص داده و تیتر زده بود: "فرمول اتحادیه اروپا یونان را به آتش کشید" در یادداشت صفحه بین‌الملل این روزنامه با عنوان " پنهان شدن پشت پرده یونان" می‌خوانیم: " سقوط و یا خروج یونان از بحران اقتصادی می‌تواند تاثیر بسیاری بر وحدت درونی اروپا و نیز جایگاه بین‌المللی آن داشته باشد لذا غربی‌ها به هر صورت به دنبال حل چالش‌های آن هستند. در كنار این نظریه خوش بینانه، آلمان و انگلیس دو سیاست را در قبال یونان اجرا می‌كنند.

نخست آنكه طرح‌های ریاضت اقتصادی را پیش از اجرا در كشورهای خود در یونان به مرحله آزمایش گذاشته و پس از یافتن نقاط ضعف آن، اجرای آن در كشورهای خود را صورت می‌دهند به عبارت دیگر یونان آزمایشگاهی برای طرح‌های ریاضت اقتصادی سایر كشورهای اروپایی شده است دوم آنكه فرانسه و آلمان با بهره‌گیری از یونان برآنند خواسته‌های خود را به سایر اعضای اروپا تحمیل نمایند كه كاهش بحران یونان را زمینه‌ای برای سلطه بیشتر خود بر اروپا می‌دانند.

سیاست روز: یونان آزمایشگاهی برای طرح‌های ریاضت اقتصادی سایر كشورهای اروپایی شده است. فرانسه و آلمان با بهره‌گیری از یونان برآنند خواسته‌های خود را به سایر اعضای اروپا تحمیل نمایند

سوم آنكه آنها با برجسته سازی پرونده یونان در اصل بر نابسامانی‌ها و بحران‌های اقتصادی خود سرپوش می‌گذارند. به عبارتی دیگر یونان پرده‌ای گردیده كه آنها خود را در لوای آن پنهان ساخته و برآنند تا مانع از اطلاع جهانی از بحران‌های اقتصادی خود گردند."

وطن امروز هم در رویکردی مشابه، با انتشار عکس بزرگی تیتر زده بود: "آتن در آتش یورو".

بحرین به جای تهران

روزچهارشنبه و در پی فراخوان مخالفان و منتقدان دولت و سیاست‌های حاکمیت جمهوری اسلامی برای آمدن به خیابان‌ها در ۲۵ بهمن که منجر به درگیری‌های پراکنده میان شهروندان و نیروهای امنیتی و انتظامی شد، روزنامه‌های پایتخت هیچ خبری در این زمینه منتشر نکرده‌اند.

غلامرضا کمالی‌پناه اما در سرمقاله روزنامه ابتکار تلویحا به این موضوع اشاره‌ای دارد: " همواره از صدا‌ وسیمای خودمان می‌شنویم که در گوشه و کنار دنیا، به‌ویژه در کشورهای نامطبوعمان! اوضاع به‌هم‌ریخته و شلوغ است. بعضی‌ها هم که مثل نگارنده، مادرزادی ساده‌اند و به گفته جمالزاده «پای خود را از شاه‌عبدالعظیم و امام‌زاده صالح آن سوتر نگذاشته‌اند» از لمس واقعیت‌های موجود در جهان، به همان اندازه‌ که از چشم‌انداز و جوی صدا وسیما به لوله‌های حواسشان سرازیر می‌شود، بهره‌مند هستند...

در آن سرزمین‌ها، هر شب می‌شنویم که همواره اعتراضات به راه است؛ کارمندان، کارگران، رانندگان تا چقّال و بقّال و...

از وضع نامناسب معیشتی خویش در آه و فغان به سر می‌برند و دائماً در همین سیمای خودمان، می‌بینیم که شال و کلاه کرده‌اند و با پلیس در خیابان‌ها درگیرند و... در کشور خودمان هیچ خبری نیست؛ همه چیز در امن و امان است؛ نه اعتراضی، نه پلیسی و نه خبری.

خوب خدا را سپاس اما آیا جواب رفتار نجیبانه مردم، بی‌خیالی مسئولان است؟ آیا باید دردسر مسئولان کمتر شده باشد؛ با خیال راحت بخوابند و به سایر کارهای خود بپردازند؟ البته، گویی خیالشان راحت شده‌است و از فرط بیکاری به خود پیچیده‌اند!"

کیهان به طعنه و مسخره در ستون "گفت و شنود" خود نوشته بود: " گفت: مگر امیرارجمند و مزروعی نمایندگان موسوی و خاتمی در خارج كشور برای روز ۲۵ بهمن تظاهرات سكوت اعلام نكرده بودند؟! پس چی شد؟!

گفتم: ای بابا! لوطی خوش آب و هوا! گروه های اپوزیسیون این دو نفر را نفوذی وزارت اطلاعات می دانند و هشدار داده اند كه پیشنهاد آنها ترفند دیكته شده وزارت اطلاعات است.

گفت: حالا تظاهرات سكوت یعنی چی؟! گفتم: اعلام كرده بودند كه هواداران جنبش سبز اعتراض خود به جمهوری اسلامی را در پیاده روها و یا كتابخانه دانشگاه ها با حفظ سكوت اعلام كنند! گفت: مگر بقیه مردم در پیاده روها جیغ می زنند و راه می روند؟! شرط حضور در كتابخانه ها هم سكوت است.

گفتم: چه عرض كنم؟! خل و چل تر از آنها خودشان هستند. یكی از اراذل و اوباش وارد كتابخانه شد و با صدای بلند گفت؛ آقا! ساندویچ سوسیس داری؟ مدیر كتابخانه گفت؛ هیس! هیس! اینجا كتابخانه است، نباید بلند صحبت كنی و یارو صدایش را آورد پایین و یواشكی پرسید؛ ساندویچ سوسیس داری؟!"

و در خبر ویژه خود اشاره‌ای به فراخوان راهپیمایی اعتراضی داشت: " یكی از كاربران بالاترین كه جوگیر شده و ظاهراً پریروز و دیروز سركار رفته، نوشت: من كه هر چی سوت زدم، جوابی نشنیدم. فقط فضای اینترنت رو شلوغ می كنن اما خیابان و پشت بوم، خلوته.

گفتنی است كه كوه تبلیغات محافل رسانه ای و سیاسی ضد انقلاب اگر در فراخوان های دروغین قبلی، موش می زایید، امسال حتی همان موش را نزایید.

فتنه گران بازی خورده ای نظیر كروبی و موسوی، ۲۵ بهمن سال گذشته از فتنه گران خواسته بودند به بهانه حمایت از انقلاب های منطقه به خیابان بیایند."

اما در همین روز، روزنامه‌های طرفدار حاکمیت به طور گسترده اخبار بحرین را پوشش دادند. تهران امروز با انتشار عکسی بزرگ تیتر زد: "هجوم به معترضان بحرینی". این روزنامه با یکی از اعضای "ائتلاف ۱۴ فوریه" (مخالفان حکومت بحرین) گفت‌وگویی کرده و از قول او نوشته است: " اینك مردم بحرین خواهان یك حكومت دینی مبتنی بر رای مردم اعم از شیعه و سنی هستند."

جام جم، خراسان،مردم‌سالاری و جمهوری اسلامی هم با عکس و تیتر یک خود را به این موضوع اختصاص داده‌اند و تیتر یک روزنامه جوان "فریاد «سرنگون باد حمد» مردم کفن‌پوش بحرین" انتخاب شده است. رسالت هم ضمن انتشار عکسی در تیتر اول خود خبر داده است: "آل‌سعود و آل‌خلیفه انقلابیون را به گلوله بستند"

کیهان : مردم انقلابی بحرین بعد از گذشت یک ‌سال از انقلابشان هنوز به اهدافشان نرسیده‌اند و یکی از مهم‌ترین دلایل به بار ننشستن آن، حمایت‌های بی‌دریغ آمریکا از رژیم آل‌خلیفه است

کیهان هم عکس و تیتر بزرگی دارد از این قرار: "حی علی الجهاد شعار كفن پوشان بحرین". وطن امروز هم به همین میزان به اتفاقات بحیرن بها داده و با انتشار تک عکس و تک تیتر " خروش کفن‌پوشان در میدان لولو" در صفحه اول، نوشته است: " مردم انقلابی بحرین بعد از گذشت یک ‌سال از انقلابشان هنوز به اهدافشان نرسیده‌اند و یکی از مهم‌ترین دلایل به بار ننشستن آن، حمایت‌های بی‌دریغ آمریکا از رژیم آل‌خلیفه است.

پایگاه پنجم آمریکا در کشور کوچک بحرین قرار داد و آمریکا برای حفظ منافع خود برای حفظ حکومت آل‌خلیفه تلاش می‌کند زیرا پیروزی انقلاب مردم بی‌دفاع بحرین می‌تواند آمریکا را در خاورمیانه بیش‌ از هر زمان دیگری منزوی‌ کند."

شرق: پادشاه بحرین در پاسخ به این سوال که "اگر با بشار اسد، رییس‌جمهوری سوریه ملاقات كنید به او چه می‌گویید؟" عنوان کرده است: "به او می‌گویم كه به حرف ملت سوریه گوش كند و این بهترین پیشنهاد برای او است

روزنامه شرق اما در کنار گزارش وقایع سالگرد انقلاب بحرین، گفت‌وگویی با "حمد بن عیسی آل‌خلیفه"، پادشاه بحرین ترجمه و منتشر کرده که البته منبع اصلی آن نامعلوم است.

در لید این مصاحبه اشاره شده است که " در هیچ كشوری به غیر از این جزیره پادشاهی، بهار عربی در كوتاه‌ترین زمان سركوب نشده است. بر اثر این سركوب‌ها ۴۶ نفر و از جمله چند مامور پلیس و شماری مهاجر، جان خود را از دست دادند و پنج نفر نیز بر اثر شكنجه جان باختند.

نزدیك به سه‌هزار نفر بازداشت شدند كه بیش از ۷۰۰ نفر از آنان تا پایان سال گذشته میلادی هنوز در زندان بودند. بیش از چهار هزار نفر نیز به دلیل شركت در تظاهرات شغل خود را از دست دادند. بحرین كشوری با اكثریت شیعه است كه البته از ۲۰۰ سال پیش توسط سلسله سنی‌مذهب آل‌خلیفه اداره می‌شود. در حال حاضر حتی تمامی شیعیان از نیروهای پلیس و ارتش نیز اخراج شده‌اند."

همچنین از پادشاه بحرین پرسیده شده اگر همین الان فریاد بزنیم مرگ بر شاه، چه اتفاقی می‌افتد و او جواب داده: " آنها كه مدت‌هاست در خیابان‌ها همین را فریاد می‌زنند. اما همان طور كه سال پیش هم گفتم این دلیلی برای بازداشت افراد نمی‌شود و تنها یك مشكل در آداب معاشرت است.

اما اگر كسی فریاد بزند مرگ بر شاه، درود بر خمینی، آنگاه ما را دچار مشكل می‌كند." سلطان حمد تاکید می‌کند که در بحرین زندانی سیاسی وجود ندارد و كسی به دلیل ابراز عقیده بازداشت نمی‌شود. تنها بزهكاران هستند که دستگیر می‌شوند. و وقتی مصاحبه شونده زن خانه‌داری را مثال می‌زند كه فقط به جرم اینكه در ماشین‌اش به یك سرود انقلابی گوش می‌داد ۱۱ ماه در زندان بود و مورد ضرب‌وشتم قرار گرفت، پادشاه جواب می‌دهد: " این را درك می‌كنید كه من نمی‌توانم هر موردی را پیگیری كنم."

پادشاه بحرین در پاسخ به این سوال که " اگر با بشار اسد، رییس‌جمهور سوریه ملاقات كنید به او چه می‌گویید؟" عنوان کرده است: "به او می‌گویم كه به حرف ملت سوریه گوش كند و این بهترین پیشنهاد برای او است."

اما وقتی نظرش را درباره لزوم کناره‌گیری اسد می‌پرسند، می‌گوید: "من چه‌كاره هستم كه به او چنین پیشنهادی بكنم؟ این مساله در واقع به ملت سوریه مربوط می‌شود."

بررسی پیامهای خوانندگان مطبوعات ایران

Mon, 06 Feb 2012 00:51:46 +0000

پیشخوان؛

بهروز صمدبیگی

پاسخ به خوانندگان، بخشی ثابت در عموم نشریات ایران است. پیش از این و در سال‌های دهه ۷۰، روزنامه سلام، تنها روزنامه متمایل به اندیشه موسوم به چپ‌های مذهبی آن دوران (که بعدها در فرهنگ سیاسی اصلاح‌طلب نام گرفتند) بخش عمده‌ای از جذابیت خود را از ستون "الو سلام" و پاسخ به خوانندگانش می‌گرفت.

ستون "کیهان و خوانندگان" نیز سال‌هاست که برقرار است اگرچه برخی نیز نسبت به نوشته های آن خوشبین نبوده و معتقدند آنها نه نظر خوانندگان کیهان که بسیاری از پیام‌های این ستون نظر شریعتمداری، سردبیر این روزنامه است.

پس از اعمال محدودیت‌های فراوان بر رسانه‌ها در سال‌های اخیر، روزنامه‌های اصلاح‌طلب کمتر تن به ریسک چاپ پیام‌های سیاسی تند و صریح خوانندگانش می‌دهند و ترجیح داده‌اند بخش پاسخگویی را نیز حذف کنند.

اما هنوز می‌توان به وضوح علاقه خوانندگان و مخاطبان روزنامه‌ها به درج نظرات و پیام‌ها و انتقاداتشان را در نشریات طیف‌های مختلف دید. در پیشخوان این هفته پیام‌های خوانندگان چند روزنامه را بررسی کرده‌ایم تا بدانیم شهروندان روزنامه‌خوان و امیدوار به تاثیر انتقاد، این روزها بیشتر از چه می‌گویند.

تهران امروز

تهران امروز روزنامه غیررسمی حامیان محمدباقر قالیباف، شهردار تهران است و طیفی از اصولگرایان مخالف دولت را نمایندگی می‌کند. این روزنامه در معرفی ستون "صدای شما" تاکید کرده است: " البته باید بدانید كه مدیران و مسئولان كشور، این ستون را با نگاهی خاص می‌بینند." اما کلا این بخش چندان پراقبال نیست و روزانه تعداد کمی پیام مخاطبان در آن به چاپ می‌رسد.

خواننده‌ای روز شنبه پرسیده است: " چرامجلس مدیران اقتصادی دولت را به‌ دلیل افتضاح بازار سکه و ارز استیضاح نمی‌کند؟ مهلت بدهید مثلا تا یک هفته بازار را سر و سامان بدهند وگرنه استیضاح رابه جریان بیندازید" و دیگری خبر داده که رییس جمهوری در سفر به اندیشه - شهریار وعده راه‌اندازی قطاراین منطقه به تهران را داده است اما هنوز هیچ اقدامی صورت نگرفته است.

یکشنبه شهروندی تهرانی مطرح کرده است: " من یک بیمار دیابتی هستم. خانم وزیر بهداشت اعلام کردند که دارو ها گران نشده اند در حالی‌که ۱۰ هزار تومان افزایش قیمت داشته است. اگر این افراد نمی توانند وضعیت را مدیریت کنند کنار بکشند چرا مردم باید متضرر شوند؟"

خواننده تهران امروز: من یک بیمار دیابتی هستم. خانم وزیر بهداشت اعلام کردند که دارو ها گران نشده اند در حالی‌که ۱۰ هزار تومان افزایش قیمت داشته است. اگر این افراد نمی توانند وضعیت را مدیریت کنند کنار بکشند چرا مردم باید متضرر شوند؟

روز دوشنبه دو انتقاد از غیرواقعی بودن وعده‌های مسوولان در تک نرخی بودن ارز به چاپ رسیده و این که دلار زیر ۱۸۰۰ تومان همچنان در بازار نایاب است.

روز بعد یک خواننده دیگر معتقد بود: " اگر تا امروز شك داشتیم دیگر به طور حتم می‌دانیم مسئولین قدرت پایین آوردن قیمت ارز را ندارند و برای گرانی ۵۰ درصدی و بیكاری، خودمان را آماده می‌كنیم."

وطن امروز

وطن امروز روزنامه‌ای است که از سوی مهرداد بذرپاش، مشاور سابق محمود احمدی‌نژاد و رییس برکنار شده سازمان ملی جوانان راه‌اندازی شد و روزنامه‌ای تندرو در حمایت از دولت و حاکمیت شمرده می‌شود.

یکی از خوانندگان این روزنامه عنوان کرده است: " مدتی است تعداد زیادی از مسافران دختر و زن با تیپ‌های خاص در واگن‌های مترو اقدام به انجام آرایش‌های غلیظ می‌كنند. چرا پلیس مترو و مسؤولان حراست آن، نسبت به این موضوع كه عفت عمومی جامعه را نشانه رفته بی‌تفاوتند؟"

یکی دیگر هم درخواست کرده بود: " از سینماگران می‌خواهیم جای تولید فیلم‌های پوچ كه مروج بدحجابی هستند، فیلم‌هایی با مضامین جوانمردی و اخلاق اسلامی بسازند."

چندتایی هم پیام در مدح " حكمت، هوشیاری، صداقت و مدیریت موفق" آیت‌الله خامنه‌ای در "رهبری ایران و جهان" منتشر شده است.

خواننده‌ای درباره انتخابات مجلس معتقد بود: " آمدن یا نیامدن اصلاح‌‌طلب‌ها به انتخابات هیچ تاثیری در آمدن یا نیامدن ملت پای صندوق‌های رای ندارد. با این حال به‌رغم آنكه ادعا می‌كردند انتخابات را تحریم می‌كنند اما غیر از كسانی كه اگر خودشان هم با توجه به عملكردشان در ایام فتنه جای شورای نگهبان بودند خود را رد‌صلاحیت می‌كردند، همه اصلاح‌طلب‌ها كاندیدا شده‌اند. لااقل كاش به ادعای خودشان مبنی بر عدم كاندیداتوری عمل می‌كردند تا باز هم رسوا نشوند."

یک پیام دیگر خطاب به یکی از بازیگران سینما و تلویزیون نوشته شد: " امیر جعفری، بازیگر تلویزیون، برنده شدن اصغر فرهادی را در یكی از جوایز خارجی به فرج‌الله سلحشور تبریك گفته است. من هم به عنوان یك علاقه‌مند به هنر هفتم می‌خواستم برهنه‌شدن گلشیفته فراهانی را كه اثبات‌كننده حرف‌های آقای سلحشور درباره سینمای ایران و بازیگران زن بود به آقای جعفری تبریك بگویم‌! ‌ای‌كاش امثال این بازیگر كه هنوز در اول راه قرار دارد و اگر تلویزیون جمهوری اسلامی نبود در تئاتر بدون آنكه شناخته شوند از این دنیا می‌رفتند و شهرت‌شان را مدیون نظام هستند، حق نمك‌خوری را نگه می‌داشتند."

خواننده وطن امروز : آمدن یا نیامدن اصلاح‌‌طلب‌ها به انتخابات هیچ تاثیری در آمدن یا نیامدن ملت پای صندوق‌های رای ندارد. با این حال به‌رغم آنكه ادعا می‌كردند انتخابات را تحریم می‌كنند اما به جز رد‌صلاحیت شده‌ها، همه اصلاح‌طلب‌ها كاندیدا شده‌اند

در پیامی هم از نوه آیت‌الله خمینی خواسته شده تا " این مشی را كه موجب خشنودی دشمن می‌شود، كنار بگذارند."

شرق

روزنامه شرق از روزنامه‌های طیف اصلاح‌طلب است که پس از چندین بار توقیف اکنون در حال انتشار است. پیام‌های ستون "الو شرق" عمدتا به مشکلات شهری اختصاص دارد.

شهروندی از تهران به شرق گفته است: " پیش از افزایش قیمت سكه، شماری از زنان به دادگاه خانواده مراجعه كردند و مهریه خود را به اجرا گذاشتند تا بتوانند سهم خود را كه قانونی و بر ذمه زوج است، دریافت كنند.

اما پس از افزایش قیمت سكه اعتراض به گرانی سكه از سویی و از طرف دیگر هم اعتراض دامادها و مردانی كه سال‌‌ها از زندگی مشترك‌شان گذشته به دلیل اینكه پایشان به دادگاه‌های خانواده باز نشود، بلند شد. محاسبه مهریه به نرخ روز هم به مشكل بزرگی برای زوج‌ها تبدیل شده است. امیدواریم نمایندگان مجلس شورای اسلامی این قانون را اصلاح كنند تا عده‌ای با چشم و همچشمی و با تعیین مهریه‌های سنگین زندگی خود را با كوچك‌ترین ناملایمات به هم نزنند. "

یکی از مخاطبان شرق فرزند دانشجویی در خارج از کشور داشت و با مشکل تهیه ارز مواجه شده بود. در پیام دیگری آمده بود: " آمارها بر چه اساسی است؟ آمار بانك مركزی گفته ایرانیان ۴۷ درصد درآمد ملی خودشان را پس‌انداز می‌کنند. کدام ایرانی؟ وقتی که سازمان تامین اجتماعی اعلام می‌کند بیش از ۸۰ درصد حقوق مستمری‌بگیران و بازنشستگان حداقل حقوق است، این آمارها را از كجا درمی‌آورند؟"

خواننده شرق: آمار بانك مركزی گفته ایرانیان ۴۷ درصد درآمد ملی خودشان را پس‌انداز می‌کنند. کدام ایرانی؟ وقتی که سازمان تامین اجتماعی اعلام می‌کند بیش از ۸۰ درصد حقوق مستمری‌بگیران و بازنشستگان حداقل حقوق است، این آمارها را از كجا درمی‌آورند؟

در پیام دیگری می‌خوانیم: " برخی از نوشابه‌ها مدتی است كه طعم بدی پیدا كرده‌اند و مزه شربت اكسپكتورانت می‌دهند یا اینكه قیمت اكثر مواد خوراكی و محصولات مختلف طی ماه‌های گذشته افزایش پیدا كرده از جمله انواع نوشابه‌ها كه از ۹۰۰ تومان در اوایل امسال به ۱۱۰۰ تومان رسید. بنابراین كاستن از كیفیت كالاها اجحاف و ظلم در حق مردم است."

کیهان

روزنامه‌ای که مدیریت آن از سوی رهبر جمهوری اسلامی تعیین می‌شود به مواضع تندش در حمایت از رهبری و حمله به منتقدان و مخالفان شهرت دارد. ستون "کیهان و خوانندگان" هم از این رویه پیروی می‌کند و گاهی حاوی توهین و هجمه به شخصیت‌های اصلاح‌طلب و اپوزیسیون نیز هست.

در هفته‌ای که گذشت پیام‌های بسیاری از سوی خوانندگان کیهان چاپ شد که همگی بر بی‌اثر بودن تحریم‌های اقتصادی تاکید می‌کردند و در جدال ایران و غرب، پیروزی را از آن جمهوری اسلامی می‌دانستند؛ از جمله :" اگر تحریم های نفتی كه كشورهای اروپایی علیه ملت ایران تصویب كردند اجرا شد دولت ایران اجازه ندهد حتی یك قطره نفت از مسیر تنگه هرمز به این كشورها ارسال شود.

آن گاه در حقیقت این كشورهای اروپایی هستند كه دچار بحرانهای شدید اقتصادی می‌شوند و ضرر و زیان زیادی را متحمل خواهند شد. همان طور كه امام راحل (ره) فرمودند آمریكا هیچ غلطی نمی تواند بكند، اذناب او نیز هیچ غلطی نمی‌توانند بكنند."

خواننده روزنامه کیهان: با نظر آقای شریعتمداری از اقدام متقابل در برابر ترور دانشمندانمان موافقم . باید انسانهای زبان‌نفهم را با زبان خود سر جایش نشاند

یک شهروند اعتراض کرده بود: " ساعت ۸ شامگاه سالروز شهادت امام رضا(ع) در ایستگاه مترو امام خمینی(ره) منتظر ورود قطار بودم از شبكه پیام مترو متأسفانه آهنگ‌هایی كه حالت رقص ایجاد می‌كرد پخش می‌شد. چرا در شهرداری و زیرمجموعه های آن رعایت موازین شرعی نمی‌شود و از همه بدتر احترام روزهای سوگواری آل الله را نگه نمی‌دارند. افراد متدین و عاشق اهل بیت تا كی خون دل بخورند." و دیگری می‌گفت: " با نظر آقای شریعتمداری از اقدام متقابل در برابر ترور دانشمندانمان موافقم . باید انسانهای زبان‌نفهم را با زبان خود سر جایش نشاند."

و یا این که " ایران باید این حق را داشته باشد كه در مقابل ترور دانشمندان هسته‌ای خویش حتی موشك به طرف اسرائیل شلیك كند تا از عمل وحشیانه صهیونیست‌ها جلوگیری بكند."

این‌هم یک پیشنهاد از طرف یکی از خوانندگان کیهان: " در حالی كه رژیم انگلیس شمشیر را برای ملت ایران از رو بسته، اما متأسفانه صداوسیما اقدام به پخش مسابقات فوتبال باشگاه‌های انگلیس می كند، شاید صداوسیما با انگلیس قرارداد بسته است!"

راه‌حلی هم برای رفع بحران اقتصادی دنیا ارائه شده بود و آن این که " راه برون‌رفت از بحران جهانی بسیار ساده است رژیم صهیونیستی اگر زیرنظر مجمع عمومی سازمان ملل متحد، بدون دخالت حق وتو و تحت قیمومت جهانی اداره شود و مجمع عمومی سازمان ملل متحد جلسه اضطراری تشكیل دهد، بحران اقتصادی جهانی به تدریج مرتفع می‌گردد."

چندین پیام هم به انتقاد از صدا و سیما در بی‌توجهی به ارزش‌ها می‌پرداخت؛ پیام‌هایی مانند " بعد از چندین سال كار فرهنگی كردن كه كلمه بیگانه "مرسی" از محاورات روزمره مردم پاك شده بود ولی متأسفانه مسئولان صداوسیما به خاطر كسب درآمد از راه تبلیغات اجازه داده‌اند پوشكی به نام مرسی از رسانه ملی تبلیغ شود. واقعاً جای تأسف دارد."

پیامی از سوی یکی از خوانندگان کیهان با مضمون " از بی‌حجابی و بدحجابی زنان و دختران جانمان به لب آمده، اگر شهید مطهری توسط گروه فرقان شهید نمی‌شد، از این شرایط سكته می‌كرد، پاسخ خون این شهدا را كه باید بدهد؟"

تعداد زیادی از پیام‌ها در هفته گذشته نیز به استقبال از پیشنهاد کیهان در " پیشقدمی ایران در اعمال تحریم نفتی علیه كشورهای اروپایی" اختصاص داشت. یک نکته مهم هم فراوانی تشکر از دولت به دلیل ترکاندن حباب سکه و ارز و به‌سامان کردن وضعیت بازار بود که در سایر رسانه‌ها کمتر دیده می‌شد.

خواننده‌ای پیش‌بینی کرده بود: " مانور جریان اصلاحات بر روی عكس و نام آقای هاشمی در روزنامه های آفتاب یزد و شرق طی ماههای گذشته، حكایت از فتنه مشترك جریان اصلاحات، كارگزاران در روزهای آینده دارد."

و در پیامی می‌خواندیم: " در گزارش خبری كه با موضوع برگه‌های جریمه رانندگی از سیمای جمهوری اسلامی ایران پخش شد یكی از شهروندان گلایه داشت با اینكه اصلا به مشهد مقدس سفری نداشته ولی اتومبیل او در این شهر جریمه شده است. خارج از موضوع گزارش عرض می‌كنم واقعا كم‌لطفی است كه این شهروند و هم‌وطن علی رغم داشتن وسیله نقلیه تاكنون برای زیارت امام رضا(ع) ثامن الحجج امام رئوف و مهربان به مشهد سفر نكرده است!؟"

خراسان

روزنامه خراسان در مطبوعات ایران ، روزنامه‌ای پرسابقه است که به طور همزمان در تهران و مشهد منتشر می‌شود. این روزنامه اگرچه خود را وابسته به هیچ جناح سیاسی نمی‌داند اما افکار طیفی متعادل از اصولگرایان طرفدار رهبری را نمایندگی می‌کند. ستون "حرف مردم" این روزنامه هم پرطرفدار و پرپیام است.

روز شنبه یکی از خوانندگان خراسان گفته بود: " شما را به خدا یک گزارش در مورد مجتمع ... و فسادهایی که در آن جا انجام می شود تهیه کنید مردان بی غیرت ما با دوست‌دختران خودشان به آن جا می‌روند و هزار کثافت‌کاری می‌کنند و به نگهبانان پول می‌دهند تا صدایشان در نیاید. با ۱۱۰ هم هر چه تماس می‌گیریم پاسخ گو نیستند."

خواننده‌ای هم که خود را "یک خانم حسود" معرفی کرده بود، از پسران طرفدار ازدواج موقت پرسیده بود: " وقتی که بعد از چند ازدواج موقت که وضع مالیتان خوب شد و به فکر ازدواج دایم افتادید باز هم به سراغ زن های بیوه می‌روید یا به فکر دخترهای مجرد می‌افتید یا اصلا آن قدر صداقت دارید که در جلسه خواستگاری بگویید که ازدواج موقت داشته اید؟"

بسیاری از خوانندگان خراسان هم منتقد دولت و وضعیت آشفته اقتصادی هستند: " دولتمردان مدتی در برابر بحران اقتصادی سکوت معنادار کردند تا بحران ایران را فرابگیرد و وقتی داد نمایندگان مجلس درآمد بعد درمان اقتصادی را شروع کردند آیا قیمت هایی را که در این مدت به علت بی‌برنامه بودن آن‌ها افزایش بی‌رویه پیدا کرده می‌توانند به حالت اول برگردانند جواب شما به مردم چیست؟ جالبتر از همه این که رئیس اجرایی مملکت می‌گوید ما اصلا مشکل اقتصادی نداریم." و یا این که " داستان دلار کار خودتان است باز همه چیز را گردن دیگران نیندازید."

خواننده روزنامه خراسان: آیا قیمت هایی را که در این مدت به علت بی‌برنامه بودن دولتمردان افزایش بی‌رویه پیدا کرده می‌توانند به حالت اول برگردانند؟

البته محمود احمدی‌نژاد و سیاست‌هایش مدافعانی هم داشت: " بس است این همه انتقاد از رئیس جمهور! واقعا صدها کار ارزنده ایشان را نمی بینید؟ چه کردیم با خودمان؟"

مردمسالاری

روزنامه مردمسالاری ارگان حزبی به همین نام است که از سوی مصطفی کواکبیان، نماینده فعلی مجلس و عضو فراکسیون اصلاح‌طلبان اداره می‌شود. او با ثبت‌نام برای انتخابات مجلس نهم و تشکیل جبهه مردمسالاری به نوعی از اصلاح‌طلبان منتقد انشعاب کرده است. پیام‌هایی که همه روزه در ستون "با خوانندگان" این روزنامه به چاپ می‌رسد چندان پرتعداد نیست و عموما به مشکلات و معضلات شهری و اقتصادی منحصر می‌شود.

در این هفته خواننده‌ای درخواست کرده بود: " اینجانب خودروی پراید به مبلغ ۱۰ میلیون تومان خریداری کردم. زمان استفاده از این خودرو متوجه شدم فقط ۵ لیتر بنزین دارد. لازم است به اطلاع مسوولا ن شرکت سایپا برسانم برای جلب رضایت مشتری یک ماشین با باک پر از بنزین تحویل مشتریان بدهند. و چند خواننده از بی‌نتیجه بودن اقدامات دولت در رسیدگی به بحران ارز و طلا می‌گفتند.

یکی دیگر از خوانندگان هم عنوان کرده بود: در سال ۸۸ بنا بر اطلاعیه وزارت علوم در چند روزنامه دولتی تعداد ۳۰۰ نفر از دانشجویان در آزمون دکتری و کار‌شناسی ارشد دانشگاه تربیت معلم شرکت کردند بعد از گذشت ۳ ترم و گرفتن شهریه از دانشجویان در حال حاضر مسوولان این دانشگاه می‌گویند مدرکی به دانشجویان داده نمی‌شود و دست اندرکاران وزارت علوم نیز می‌گویند این دانشگاه اشتباه کرده است. آیا این انصاف است که مدت ۲ سال از عمر دانشجویان بیهوده گذشته است؟"

جمهوری اسلامی

روزنامه جمهوری اسلامی ارگان این حزب پرنفوذ و تصمیم‌ساز اسلام‌گرایان در حکومت، قدمتی همپای تاسیس جمهوری اسلامی در ایران دارد و حتی با وجود انحلال حزب به انتشار خود ادامه داده است.

خواننده روزنامه جمهوری اسلامی: اگر دولت محترم اینهمه ثروت اعم از ریال و دلار و طلا در اختیار دارد که اگر بیگانگان نفت ما را نخرند، تا ۱۵ سال منابع مالی مطلوبی برای اداره امور کشور در اختیار داریم چرا مطالبات سال‌های ۸۶ و ۸۷ بازنشستگان را نمی‌پردازد تا از عدم پرداخت آن، كمتر شكایت كنند؟

این روزنامه اصولگرا خود را مستقل معرفی می‌کند اما در دوران ریاست جمهوری خاتمی منتقد دولت او بود و در دو سال اخیر نیز انتقادات فراوان و صریحی از دولت احمدی‌نژاد انتشار داده است. این روزنامه ضمن حمایت و پیروی کامل از رهبری، از مدافعان اصلی آیت‌الله هاشمی رفسنجانی نیز هست. جمهوری اسلامی اهمیت زیادی به نظرات خوانندگان می‌دهد و دو ستون "صدای شما" و "نامه‌های شما" را همه روزه منتشر می‌کند.

این هفته یکی از خوانندگان این روزنامه پرسیده است: " معاون اول رئیس جمهوری اعلام كرده است اگر بیگانگان نفت ما را هم نخرند، تا ۱۵ سال منابع مالی مطلوبی برای اداره امور کشور در اختیار داریم، که باید پرسید اگر واقعاً چنین است و دولت محترم اینهمه ثروت اعم از ریال و دلار و طلا در اختیار دارد چرا مطالبات سال‌های ۸۶ و ۸۷ بازنشستگان را نمی‌پردازد تا از عدم پرداخت آن، كمتر شكایت كنند؟" و بسیاری از پیام‌ها بر وجود مشکلات محلی و منطقه‌ای در نقاط مختلف کشور دلالت می‌کرد.

خواننده‌ای هم تقاضا کرده بود دولت " یارانه كسانی كه بیش از سه میلیون تومان در ماه درآمد دارند، را بگیرد و به یارانه مردم كم‌درآمد اضافه كند."

پیامی حاوی این درخواست از صدا و سیما بود که برای معضل حمل سلاح سرد از سوی جوانان چاره‌ای بیندیشد و در پیام دیگری خطاب به این ارگان آمده بود: " متأسفانه در اكثر سریالهای تلویزیونی كه از شبكه‌های سیما پخش می‌شود، حریم حرمت افراد خانواده حفظ نمی‌شود، یعنی ادب و احترامی كه باید در بین خانواده‌ها حاكم باشد، رعایت نمی‌شود و این یك پدیده زیانبار است."

یکی از شهروندان هم با اشاره به این که "با ازدیاد روزمره خودرو و نیز كمبود پاركینگ در سطح تهران برخی از شهروندان به راستی بی‌ملاحظه و خودخواه، وقتی محلی برای پارك خودرو خود پیدا نمی‌كنند، آن را جلو پاركینگ مجتمع‌ها و خانه‌های مردم پارك می‌كنند و می‌روند" از پلیس راهنمایی و رانندگی پرسیده بود:" فكرش را بكنید خانواده‌ای مریض دارد، گرفتاری دارد، امری حیاتی برایش پیش می‌آید كه باید از اتومبیل خودش استفاده كند... چه اقدامی باید انجام بدهد و تكلیفش چیست؟ به كجا اطلاع دهد یا شكایت ببرد؟"

سرمقاله‌ها از نفت و تحریم می‌گویند

Sun, 29 Jan 2012 04:47:58 +0000

پیشخوان؛

بهروز صمدبیگی

پس از چند هفته داغ تحت تاثیر نوسانات ارز و طلا، یک هفته نیمه تعطیل کمی آرامش‌بخش بود و بعضی روزنامه‌ها هم ترجیح دادند در رزوهای بین تعطیل منتشر نشوند. برای مرور روزنامه‎های تهران در هفته‌ای که گذشت، به سراغ سرمقاله‌ها رفته‌ایم. ستونی که قرار است اصلی‌ترین نگاه و پیام هر روزنامه را به خواننده منتقل کند.

هاشمی در نقش الکس فرگوسن

"هاشمی رفسنجانی و سرالکس فرگوسن" عنوان سرمقاله روز شنبه روزنامه روزگار است. صادق زیباکلام در این مقاله با اشاره به این که به طور اتفاقی بارها درباره سرمربی مشهور منچستر یونایتد شنیده و این که هنر بزرگ او "جمع کردن بازی" است، به دنبال پیدا کردن معنای سیاسی این اصطلاح و نمونه مشابهی در سیاست ایران می‌گردد.

او که در روزهای گذشته و در پی بحث تغییر ریاست دانشگاه آزاد، مقالات متعددی را در دافاع از هاشمی رفسنجانی نوشته بود، این بار نیز رفسنجانی را در توانایی انسجام بخشی و قوت دادن به نیروها با الکس فرگوسن مشابه‌سازی می‌کند:

" شاید برخی معتقد باشند اگر هم بالفرض آقای هاشمی رفسنجانی از چنین توانمندی برخوردار باشد، این امر مربوط به گذشته می‌بوده. او در گذشته می‌توانسته الكس فرگوسن سیاست ایران باشد اما مدت‌هاست كه ما از آن مقطع عبور كرده‌ایم. مدت‌هاست كه دیگر عصر و زمانه هاشمی‌رفسنجانی سپری شده است. قطار سیاسی جامعه ایران مدت‌هاست كه مسافری به نام هاشمی‌رفسنجانی را پیاده كرده است.

صادق زیبا کلام که دو سر مقاله روزگار و شرق را نوشته، در روزگار با تشبیه کردن هاشمی رفسنجانی به الکس فرگوسن، هنر او را جمع‌کردن بازی توصیف کرده است

{...} به علاوه ممكن است عده‌ای معتقد باشند اساساً ما مشكلی نداریم. مگر چه شده كه به هاشمی‌رفسنجانی نیاز پیدا كرده باشیم؟ قطاری كه هاشمی‌رفسنجانی را مدت‌ها قبل پیاده كرد محكم، قاطع، استوار و با سرعت دارد به پیش می‌رود و اساساً نیازی به هاشمی‌رفسنجانی ندارد.

ای بسا آنان استدلال كنند كه گرفتن دانشگاه آزاد از هاشمی‌رفسنجانی به مثابه آن بود كه یكی دو تا از چمدان‌هایش كه در قطار باقی مانده بود هم از قطار بیرون گذاشته شوند. البته برخی از آنان كه سوار بر قطار هستند طبیعی است كه اینگونه بیندیشند.

اتفاقاً در فوتبال هم همینطور است. آنان كه خود در میانه میدان هستند معمولا ضعف‌ها را كمتر متوجه می‌شوند چون علی‌الدوام در حركت و تلاش و به دنبال توپ (بخوانید قدرت) هستند.

اما آنان كه روی نیمكت ذخیره و تماشاچی هستند ضعف‌ها را بیشتر می‌بینند."زیباکلام به دنبال یادآوری این نکته است که انسجام مدیرتی در کشور وجود ندارد و تازه اگر مشکل به همین منحصر می‌شد باز کنار ماندن هاشمی قابل پذیرش بود، اما این بار "بازیكنان تیم مقابل در حال گرم كردن خود هستند و "الكس فرگوسن"دارد شاگردانش را به تدریج در برابر تیم ما وارد زمین می‌كند."

اما نکته جالب اینجاست که سرمقاله همین روز شرق را هم صادق زیباکلام با موضوع نفع تیرگی روابط ایران و غرب برای ترکیه و برخی دیگر از کشورها.

او می‌نویسد: "هیچ‌كس نمی‌تواند منكر نقش ایران در جایگاهی كه امروز تركیه در عرصه بین‌المللی و منطقه‌ای پیدا كرده، شود. مشكلات و مسایلی كه غرب در ارتباط با ایران دارد را ترك‌ها به زبان بی‌زبانی می‌گویند كه برایتان حل و فصل می‌كنیم یا دست‌كم آشكارا به غرب‌ها می‌گوید كه بگذارید من با ایران صحبت می‌كنم. بالاخره هرچه باشد ما زبان یكدیگر را بهتر می‌فهمیم.

همین باعث شده تا تركیه از یك كشور دست‌چندم به یك بازیگر مهم منطقه‌ای بدل شود. در بسیاری از پروژه‌های سازندگی در افغانستان، ترك‌ها هستند؛ در تاجیكستان، آسیای مركزی، جمهوری آذربایجان، عراق و اخیرا هم در سوریه.

ترك‌ها هم همانند روس‌ها هم ما را دارند، هم آمریكا و اروپا را. نه ما را فدای غرب می‌كنند و نه منافع و مصالح گسترده‌ای كه با غرب دارند را فدای ما."

دعوت مسوولان به گفت‌وگو با غرب

روزگار جز معدود روزنامه‌هایی بود که روز دوشنبه منتشر شد و سرمقاله خود را در اختیار الهه کولایی قرار داده بود تا ضرورت پاسخ مثبت به درخواست کاترین اشتون برای مذاکره جدی ایران و غرب را مورد بررسی قرار دهد. این استاد دانشگاه و نماینده سابق مجلس نوشته بود: "در آغاز ماهی كه سالگرد انقلاب اسلامی ایران در آن قرار دارد، بی‌تردید دفع تهدیدهایی كه جنگ‌سالاران در امریكا و اسرائیل آن را تدارك می‌بینند، از اهمیت ویژه‌ای برخوردار است.

پیشنهاد كاترین اشتون رئیس كمیسیون سیاست خارجی اروپا در مورد آغاز گفت‌وگوهای هسته‌ای با ایران، فرصتی است برای بازسازی روابط همه‌جانبه با جامعه‌ جهانی و ایجاد شرایط مناسب برای همكاری‌های همه‌جانبه با كشورهای جهان در جهت اعتلای مادی و معنوی زندگی مردمی كه سرمایه‌های اصلی جمهوری اسلامی هستند.

الهه کولایی در سرمقاله روزگار: اروپایی‌ها و حتی جریان‌های عقلگرا در امریكا تلاش می‌كنند از ابزارهای دیپلماتیك برای اعتمادسازی متقابل استفاده كنند و زمینه برای جنگ‌سالارانی كه برای تامین منافع نامشروع یا پیشبرد برنامه‌های خسارت‌بار خود می‌كوشند، مهیا نشود

{...} اروپایی‌ها و حتی جریان‌های عقلگرا در امریكا تلاش می‌كنند از ابزارهای دیپلماتیك برای اعتمادسازی متقابل استفاده كنند و زمینه برای جنگ‌سالارانی كه برای تامین منافع نامشروع یا پیشبرد برنامه‌های خسارت‌بار خود می‌كوشند، مهیا نشود. بر مدیران دیپلماسی كشور است كه این مجال را به درستی شناخته، بر اساس منافع ایران و ایرانیان آن را به چنگ آورند."

بازنده تحریم؛ ایران یا اروپا؟

روز چهارشنبه، نویسنده ستون "یادداشت اول" تهران امروز، با مقایسه دوران ملی شدن صنعت نفت و تلاش انگلیس برای تحریم ایران با شرایط حاضر معتقد است: "پس از انقلاب و بعد از پایان جنگ تحمیلی بسیاری از برنامه‌ریزان تلاش كردند اقتصاد و مخصوصا بودجه جاری و عمومی دولت را از وابستگی و اتكای محض به نفت رها كنند چه در دنیایی كه كالاهای استراتژیك مثل نفت هر روز سیاسی‌تر می‌شوند خود آنها تبدیل به اهرم فشار بر ملت‌ها می‌گردند.

به همین خاطر در طول سال‌ها و بخصوص در برنامه چهارم توسعه كه دولت نهم می‌بایست آن را اجرا می‌كرد، دولت‌ها مكلف شدند كه سالانه و ابستگی خود را به نفت كاهش دهند. متاسفانه این مقوله مهم و اساسی نه‌تنها مورد توجه دولت‌ها و مخصوصا دولت نهم و دهم قرار نگرفت بلكه برعكس بر حجم واردات به میزان بسیار زیادی افزوده و اتكای بودجه به درآمدهای نفتی بیشتر هم شد.

بی‌توجهی به برنامه توسعه و برخورد تزئینی با آن به گسترش بی‌مبالاتی بودجه‌ای انجامید و عملا بسیاری از بایسته‌ها فراموش شد.

سیدجواد سیدپور در تهران امروز: ایران با تحمل‌فشارها آبدیده‌تر و استوارتر می‌شود و این لبه تیز و برنده اقتدار ملی ایرانیان خواهد بود چه به فرموده رهبر معظم انقلاب "ما در شرایط بدر و خیبریم" و پیروزی با ماست

آنچه آن روز تدبیر شده بود راهگشای امروز اقتصاد ایران بود تا بتواند در برابر فشارهای ناصواب آمریكا و اروپا به درستی بایستد و واهمه‌ای از تحریم‌های جورواجور آنها نداشته باشد." سیدجواد سیدپور در ادامه می‌نویسد:

"قطعا ایران پس از تحریم، ایرانی مقتدرتر، توانمندتر و قوی‌تر خواهد بود. آنان باید بدانند كه ایران با تحمل‌فشارها آبدیده‌تر و استوارتر می‌شود و این لبه تیز و برنده اقتدار ملی ایرانیان خواهد بود چه به فرموده رهبر معظم انقلاب "ما در شرایط بدر و خیبریم" و پیروزی با ماست."

سرمقاله‌نویس روزنامه جمهوری اسلامی هم همین موضوع را دستمایه قرارداده و نوشته است: "تحریم‌ها در عین حال كه با شكست مواجه خواهند شد، هزینه‌هائی نیز برای اقتصاد كشور خواهند داشت. مردم برای تحمل این هزینه‌ها آمادگی دارند، اما هزینه عدم مدیریت مسئولان را كه به هرج و مرج اقتصادی، گرانی و تورم بی‌مهار و بی‌ثباتی‌های ضربه زننده منجر می‌شود، نمی‌توانند تحمل كنند.

در شرایطی كه دشمنان از هر طرف مشغول توطئه علیه ایران هستند، فقط با تكیه بر مدیریت قوی و كارآمد است كه می‌توان با این توطئه‌ها مقابله كرد نه با شعار و وعده‌های فاقد پشتوانه عملی. هرج و مرج بی‌سابقه‌ای كه این روزها در بازار سكه و ارز و عوارض ناشی از آن وجود دارد، بیش از آنكه برای مردم مشكل اقتصادی پدید آورد، آنها را دچار ناامیدی نسبت به مدیریت‌های اجرائی و اقتصادی كشور می‌كند، ضربه‌ای كه بسیار خطرناك است و درست همان چیزی است كه دشمن خواستار آنست. بنابر این، برای ناكام ساختن دشمن، قبل از هر چیز باید مشكل مدیریتی را در داخل برطرف كرد."

جمهوری اسلامی : هرج و مرج بی‌سابقه‌ای كه این روزها در بازار سكه و ارز و عوارض ناشی از آن وجود دارد، بیش از آنكه برای مردم مشكل اقتصادی پدید آورد، آنها را دچار ناامیدی نسبت به مدیریت‌های اجرائی و اقتصادی كشور می‌كند

مدیرمسوول روزنامه سیاست روز اما بحث تحریم‌ها را از زاویه دیگری مورد بررسی قرار داده و به دنبال این سوال است که "جسارت اتحادیه اروپا از کجاها آب می‌خورد". او ضرورت توجه به ریزش از قطار انقلاب را مورد تاکید قرار می‌دهد و می‌نویسد:

"امروزه به نظر می رسد راهبرد کارزار نرم‌افزاری دشمن، متمرکز روی تک‌تک اعضای خانواده انقلاب شده و جداسازی هر یک از نیروهای انقلاب به مفهوم فتح یک خاکریز توسط دشمن و نفوذ آنان در قلب ایران اسلامی است. گواه این ادعا تعداد نفرات جدا شده از دامن انقلاب است که غالب آنها به جهت برخوردهای یکطرفه و نامناسب ما، خود را در مقابل و رویاروی نظام تصور کرده و راه خود را جدا کرده‌اند.

برخوردهای اخیر با یادداشت‌ احدی از همین نیروهای انقلاب و یکی از خواص، فارغ از نقد جدی كه به ادبیات نویسنده وارد است، از همین دست است که متاسفانه موجب تهیه خوراک برای رسانه‌های خارجی شد."

دولت و بی‌اعتنایی به اقتصاد و اقتصاددانان

سرمقاله روز پنج‌شنبه تهران امروز بار دیگر امضای سیدجواد سیدپور دارد و عنوان "تو قهرمان نیستی خواب بودی!". نویسنده به سخنگوی اقتصادی دولت انتقادات شدید دارد که چرا در سخنانش مسوولیت "سونامی ارز و سکه" را به گردن دیگران انداخته و همچون همیشه از زیر بار عذرخواهی کردن شانه خالی می‌کند:

"آن‌چه رخ داده است مصداق شعب ابی‌طالب نیست، گویای شعب بی‌كفایتی و بی‌تدبیری برخی ساده‌اندیشان یا فریب‌خوردگانی است كه پیش از هر نبردی دست‌ها را برای تسلیم بالا برده‌اند.

ملتی كه هشت سال جنگ تحمیلی را با آن همه فشارها و دشمنی‌ها سربلند بیرون آمده و لحظه‌ای به فكر تسلیم هم نیفتاده غمی از جنگ اقتصادی دشمنان ندارد و می‌تواند بهتر از هر زمان دیگری به پاسداری از حریم زندگی اقتصادی آحاد جامعه بپردازد. مردم می‌دانند و واقفند اگر با این روش مدیریت هشت ماهه سكه و ارز قرار بود هشت سال جنگ را مدیریت كرد، قطعا بسیاری از پیروزی‌ها نصیب ملت ایران نمی‌شد و ای بسا سرنوشت به‌گونه‌ای دیگر نوشته می‌شد.

نه اینكه چون خواب‌ماندگان رویازده پس از هشت ماه غفلت و دست روی دست گذاشتن در برابر میكروفن‌ها چهره قهرمانانه گرفته و این و آن دست پنهان را به مقاومت نشانه رفته و یكسره قصورها را گردن دیگران انداخته و آنگاه از تدابیر خویش برای كنترل و سامان‌دهی بازار سخن بگویند."

محمد صادق جنان صفت در روزگار: اگر دولت به داوری و دانش اقتصاددانان باور داشت و دیدگاه آنها را اجرا می‌كرد و اجازه می‌داد نرخ سود بانكی در بازار آزاد تعیین شود، شاید این میزان هجوم به بازارهای موازی رخ نمی‌داد

"كاش به دانش اقتصاد زودتر احترام می‌گذاشتید" عنوان سرمقاله روز پنج شنبه روزگار است. محمد‌صادق جنان‌صفت نوشته است: "اقتصاد مردمی از جمله وعده‌هایی بوده و هست كه شماری از سیاستمداران به ویژه رئیس دولت نهم و دهم بارها وعده آن را داده‌اند.

با توجه به اینكه اقتصاد مردمی هرگز تعریف نشد، اما تحولات چند هفته گذشته در بازار سكه و ارز راه تازهای گشود و مردم اقتصادی شدند. به این معنی كه این روزها اكثریت شهروندان پایتخت نشین و احتمالا مراكز استان‌ها یكسره از نرخ ارز، قیمت سكه و نرخ سود بانكی، آثار تحریم اقتصادی بر كسب و كار ایرانیان و... می‌پرسند."

او معتقد است: "اگر دولت به داوری و دانش اقتصاددانان باور داشت و دیدگاه آنها را اجرا می‌كرد و اجازه می‌داد نرخ سود بانكی در بازار آزاد تعیین شود، شاید این میزان هجوم به بازارهای موازی رخ نمی‌داد."

در همین زمینه شهرام صدوقی در سرمقاله مردمسالاری طرح سوال کرده است که "آیا با واکنش دیر هنگام دولتمردان نسبت به ساماندهی نقدینگی در کشور و اصلا ح یک تصمیم اشتباه در ابتدای سال جاری می توان آثار به جامانده از اتفاقات گذشته را در بخشهای صنعت و تجارت جبران کرد؟

آیا واحدهای تولیدی خسارت دیده از وضعیت به وجود آمده در چند ماه اخیر جبران خسارت خواهند شد؟ آیا کالا ها و خدماتی که از شرایط حاکم برنرخ ارز با رشد قیمت تمام شده مواجه شده اند به شرایط سابق بازخواهند گشت؟ این چند سوال و معضلا ت و مشکلا ت مربوط به بیکاری، کاهش قدرت خرید مردم، صدمه دیدن صنعت توریسم و صنایع وابسته به آن و چندین ابهامات دیگر مواردی هستند که مسوولین اقتصادی کشور در کنار یک تصمیم سازی جدید برای کنترل دیرهنگام نقدینگی کشور مجبور به پاسخگویی در مورد آن هستند."

سرمقاله سیاست روز هم به موضوع اقتصاد می‌پردازد و محمد صفری پرسیده است: "آیا یک جنگ اقتصادی میان ایران و غرب آغاز شده است؟ این نبرد اقتصادی به سود کدام یک از طرفین خواهد بود؟ تبعات آن دامن کدام یک از اقتصادها را خواهد گرفت؟

آیا اقتصاد سرمایه‌داری یا اقتصاد اسلامی را؟" او پاسخ روشنی به این سوال نمی‌دهد اما مشکلات اقتصادی اروپا و آمریکا را یادآوری می‌کند و می‌نویسد: "اکنون که تحریم‌ها علیه جمهوری اسلامی ایران افزایش یافته است، برگ برنده در دست ایران است. این برگ برنده شامل اهمیت نفت ایران در اقتصاد جهانی از یک سو، قرار گرفتن در منطقه استراتژیک خاورمیانه از سوی دیگر و همچنین سرمایه‌گذاری بر روی کشاورزی کشور از عواملی هستند که می‌تواند اثرات این تحریم‌ها را کمتر کند."

رئیس جدید دانشگاه آزاد در نگاه روزنامه‌ها

Mon, 23 Jan 2012 13:52:00 +0000

پیشخوان؛

بهروز صمدبیگی

مدیریت عبدالله جاسبی بر دانشگاه آزاد شاید طولانی‌ترین دوره مدیریت جمهوری اسلامی نباشد اما به قطع، طولانی‌ترین مدیریت در سطح کلان این نظام است که در عدد ۳۰ متوقف ماند.

خیلی‌ها تغییر او را به واسطه حمایت‌های همیشگی هاشمی رفسنجانی غیرممکن می‌دانستند اما گویا در دو سال گذشته کار چندانی از این چهره قدیمی و پرنفوذ نظام ساخته نیست.

حالا برادر وزیر علوم بر صندلی ریاست بزرگترین دانشگاه ایران و به تعبیر مدیرانش بزرگ‌ترین دانشگاه جهان اسلام نشسته است و دولت دیگر نمی‌تواند منتقد حضور انتخاباتی دانشگاه آزاد به نفع رقبایش باشد. در "پیشخوان" این هفته اتفاقات منجر به برکناری جاسبی و انتخاب فرهاد دانشجواز نگاه روزنامه‎‌های تهران بررسی شده است.

دانشجو: از هاشمی اجازه گرفتم

روز یکشنبه روزنامه‌ها به وعده رییس جدید دانشگاه آزاد پرداخته بودند که از کاهش شهریه‌ها خبر می‌داد. روزگار با روتیتر "فرهاد دانشجو به رغم مخالفت هاشمی برنامه‌هایش را تشریح کرد" عکس یک خود را به دیدار هاشمی رفسنجانی و دانشجو اختصاص داد و تیر زد: "وعده ارزان‌سازی دانشگاه آزاد"

اما روزنامه تهران امروز که تیتر یک خود را "جزئیات جلسه جنجالی دانشگاه آزاد" انتخاب کرده بود، گفت‌وگویی با رییس جدید دانشگاه آزاد، رییس سابق دانشگاه تربیت مدرس و برادر وزیر علوم داشت.

در مقدمه هم به اختلاف نظر هیات امنا و انتشار اخبار ضد و نقیض اشاره شده و این که با وجود اعلام "رئیس نهاد نمایندگی مقام معظم رهبری" مبنی بر انتخاب فرهاد دانشجو، دبیر هیات امنا گفته رای‌گیری انجام شده غیرقانونی و فاقد اعتبار است و جلسه 21 دی ماه بدون نتیجه خاتمه یافته است.

دانشجو در گفت‌وگو با تهران امروز از دیدار صبح روز برگزاری جلسه با هاشمی رفنسجانی خبر داده است: " خواستم كه اگر ایشان مخالف حضور بنده هستند اعلام كنند كه ایشان اظهار داشتند كه شما مثل سایر اعضاء می‌توانید به عنوان كاندیدای ریاست دانشگاه آزاد شركت كنید." رییس جدید همچنین در ارزیابی‌اش از ریاست طولانی مدت عبدالله جاسبی گفت: " آقای جاسبی ۲۹ سال برای این دانشگاه زحمت كشیده‌اند و باید به طور مفصل مورد ارزیابی قرار بگیرند و نمی‌توان با گرفتن یك ایراد زحمات ایشان را نادیده گرفت.

{...} یكی از اصلی‌ترین مشكلات این دانشگاه تمركز بیش از حد تصمیمات در مركز دانشگاه است كه باعث شده كنترل كم و كیفیت فدا شود. بعضی جاها رشد كمی نامطلوبی ایجاد شده كه در این دوران باید تاثیر كیفی شكل بگیرد و سیاست‌های تمركززدایی را فعال كنیم."

ارتقای كیفی دوره‌های كارشناسی و پایین‌تر و جلوگیری از توسعه كمی این دوره‌ها مگر در مواقع ضروری، توسعه كمی و كیفی دوره‌های كارشناسی ارشد و دكترا و تمركززدایی در بحث ساختاری، سازماندهی و ساماندهی از مواردی است است که دانشجو به عنوان سرفصل‌های برنامه مدیریتی خود عنوان می‌کند.

و البته موضوع جذاب کاهش شهریه: " شهریه‌ها بزرگ‌ترین منبع هزینه‌ای هزاران عضو هیات علمی، امكانات و ساختمان‌های این دانشگاه است كه همه از طریق همین شهریه‌ها تامین می‌شود. ما در نظر داریم كمیته‌ای اقتصادی تشكیل دهیم تا بتوانیم از منابع مالی این دانشگاه بهترین استفاده را داشته باشیم. با گردش ۱۴۰۰ میلیارد تومانی دانشگاه در سال می‌توان بانك دانشگاه آزاد را راه‌اندازی كرد تا منابع دیگری برای هزینه‌های این دانشگاه فراهم شود و خردخرد از شهریه‌ها دانشجوها كاسته شود."

علیزاده طباطبایی: آقای فرهاد دانشجوعمده فعالیت‌هایش غیر از تدریس و پژوهش است و عمدتا مشاغل دولتی داشته ولی شورای عالی انقلاب فرهنگی وی را به عضویت هیات امنا در آورده است كه عضویت وی در هیات امنا مطابقت ندارد

سید محمد علیزاده ‌طباطبایی هم در یادداشت صفحه اجتماعی شرق نوشته است: " در سوابق اجرایی آقای فرهاد دانشجو عناوینی از جمله رییس كمیسیون دایمی هیات امنای دانشگاه‌های گیلان، كرمانشاه و تربیت معلم تهران، نماینده وزیر علوم در شورای برنامه‌ریزی استان تهران، نماینده وزیر علوم در هیات امنای دانشگاه علم و فرهنگ، عضو كمیسیون بررسی موارد خاص وزارت علوم، عضو هیات مركزی گزینش اسناد وزارت علوم و ...

ذكر شده كه از مصادیق عضویت در مجامع و شوراهای دولتی و حكومتی است و ملاحظه می‌شود مشارالیه عمده فعالیت‌هایش غیر از تدریس و پژوهش است و عمدتا مشاغل دولتی داشته ولی شورای عالی انقلاب فرهنگی وی را به عضویت هیات امنا در آورده است كه عضویت وی در هیات امنا مطابقت ندارد."

نکته دیگری هم در یادداشت این حقوقدان به چشم می‌خورد و آن اینکه " براساس رویه پذیرفته‌شده‌ای كه هیچ‌كس نمی‌تواند قاضی اعمال خودش باشد شورای انقلاب فرهنگی هم در ارتباط با معرفی رییس دانشگاه، برای شخص رییس دانشگاه به‌‌رغم اینكه عضو هیات امناست حق رای پیش‌بینی نكرده است، وقتی رییس دانشگاه حق ندارد به خودش رای بدهد به طریق اولی اعضای دیگر هیات امنا نیز در صورتی كه داوطلب ریاست دانشگاه باشند حق رای به‌خود را ندارند.

آیا منطقی است شخصی كه بنیان‌گذار دانشگاه است و بالاترین صلاحیت و تجربه را در اداره دانشگاه دارد حق رای نداشته باشد ولی شخص دیگری كه دارای چنین صلاحیت‌هایی نیست دارای چنین حقی‌باشد؟!"

پاسخ زیباکلام به ایرادات عمده

دوشنبه روزگار تیتر زد: "تزلزل در ریاست فرهاد دانشجو" و از مخالفت احمدی‌نژاد با رییس جدید خبر داد.روز سه شنبه، روزنامه آرمان مقاله بلندی از عباس آخوندی، استاد دانشگاه منتشر کرد که در آن از زاویه‌ای دیگر به انتخاب رییس جدید دانشگاه آزاد پرداخته شده بود. (این مقاله همان روز در شرق هم منتشر شد.)

آخوندی معتقد بود با فرض رعایت حداقل‌های حقوقی در تصمیم هیات امنا، این تصمیم "حقیقت معنوی" ندارد و خواستار آن بود که شورای انقلاب فرهنگی از تایید این تصمیم خودداری کند: "این شورا بیش از همگان واقف است که چگونه برخی برخلاف نظر مؤسس آن در صدد است که بر ارکان مدیریتی آن تکیه زند و روز روشن و فراروی چشمان مؤسس اثری را که وی خلق کرده است از کنترل وی خارج و برخلاف اراده وی در آن تصرف می‌کند.

متصرفان به حتم برای مداخله خود بر نقاط ضعف عملکرد این دانشگاه که به دلیل سرعت گسترش و تنوع رشته‌های علمی حتما اندک نیست انگشت می‌گذارند. آنان اندرباب ضرورت دخالت در متصرفه خود به عنوان‌هایی چون وحدت سیاستگذاری، جانبداری از منافع بهره‌برداران، کاهش شهریه و ارتقای سطح کیفی متصرفه خود چنگ خواهند زد. لیکن شورا بهتر از هرکس می‌داند که چنانچه در اهداف خود صادق بودند؛ بهترین، کم هزینه ترین، مؤثرترین و کارآمدترین راه، همکاری با مؤسس است."

روزنامه شرق هم یک صفحه را به گفت‌وگو با صادق زیباکلام و تاریخچه دانشگاه آزاد اختصاص داده بود. در مقدمه این مصاحبه که نام مصاحبه‌گر هم ندارد، آمده است: "دانشگاه آزاد اسلامی این روزها به جایی رسیده است كه با بیش از 400 واحد و مركز، یك میلیون و 700 هزار دانشجو، چهار میلیون فارغ‌التحصیل، 31 هزار عضو هیات علمی، 35 هزار پرسنل، 600 مدرسه سما، 50 مركز پژوهشی و بیش از20 میلیون مترمربع فضای آموزشی و رفاهی یكی از بزرگ‌ترین و فعال‌ترین موسسه‌های آموزش عالی در كشور است."

زیباکلام هم با بیان این که دستاوردهای دانشگاه آزاد در روند توسعه کشور بسیار مهم‌تر و بنیادی‌تر بوده عنوان کرده است: "دانشگاه آزاد از این بابت یك تحول بسیار بزرگ در جامعه ایران به وجود آورد و آن این بود كه تحصیلات عالیه را از انحصار طبقات مرفه‌تر جامعه خارج كرد.

امروز كه بیش از 33 سال از انقلاب گذشته، گفته می‌شود كه ما نزدیك به چهار میلیون دانشجو داریم كه در دانشگاه‌های كشور تحصیل می‌كنند.

حدود 60 تا 70 درصد از آنها در دانشگاه آزاد تحصیل می‌كنند. من فكر می‌كنم این نسبت حداقل 60درصدی سهم دانشگاه آزاد از كل دانشجویان و در نتیجه فارغ‌التحصیلان كشور تقریبا از اواسط دهه 1360 وجود داشته. یعنی ظرف 25 سال گذشته دست‌كم60 درصد نیرو‌های متخصص كشور كه جذب بازار كار شدند فارغ‌التحصیلان دانشگاه آزاد بوده‌اند. {...} دانشگاه آزاد اساسا توانسته یك تحول مهم جامعه‌شناختی درخصوص تحصیلات عالیه در كشور ایجاد و تحصیلات عالیه را از حالت انحصاری طبقات مرفه جامعه خارج كند."

او درباره انتقاداتی که به شهریه دانشگاه آزاد می‌شود و مقایسه آن با دانشگاه‌های دولتی هم مدافع دانشگاه آزاد است: "شما می‌فرمایید یك خانواده كم‌درآمد در یك شهرستان كوچك یا فی‌المثل روستایی در نزدیكی یك شهرستان نمی‌تواند فرزندش را به واسطه شهریه به دانشگاه بفرستد.

من قبول دارم ممكن است كه چنین وضعیتی برای برخی از خانوارها در سطح كشور واقعا باشد ولی حرفم این است كه چنین خانواده‌ای به هر حال به زحمت می‌تواند هزینه تحصیل فرزندش را در جایی مثل تهران یا یك دانشگاه مركز استان هم تامین كند. در عین حال با ایجاد دانشگاه در مناطق دورافتاده و شهرستان‌های كوچك امكان رفتن به دانشگاه برای ساكنان روستاهای همجوار آن خیلی بیشتر از قبل شده است.

{...} من در سال ۸۵ پس از یك‌سری تحقیقات كه بخش عمده‌ای از آن در یك مقاله مفصل در روزنامه شرق منتشر شد با عدد و رقم نشان داده بودم كه شهریه‌های دانشگاه‌های دولتی در دوره‌های شبانه یا به اصطلاح نوبت دوم و غیرانتفاعی‌ها به‌طور متوسط یک و نیم برابر دانشگاه آزاد است."

زیبا کلام: دانشگاه موسسه كاریابی نیست كه برای آدم‌ها، جوانان یا مراجعه‌كنندگانش كار پیدا كند. اساسا در هیچ كشور یا جامعه دیگری هم رسالت دانشگاه این نیست. این‌گونه كارها وظایف وزارتخانه‌های كار و سازمان‌های دولتی یا غیردولتی است

او ایراد عمده منتقدان را ایجاد تعارض فرهنگی در اثر دانشجوپذیری شهرستان‌های کوچک و حضور دانشجویانی از شهرهای بزرگ با فرهنگ و حساسیت‌های متفاوت می‌داند: "فرض كنیم شما مسوول دانشگاه آزاد هستید، شما با مشكل دانشجویانی كه از تهران می‌روند نورآباد ممسنی یا تفرش چه‌كار می‌كردید؟

به‌علاوه این دختر یا پسری كه از تهران داره میره تفرش كه توی نیویورك یا پاریس مدرسه كه نرفته بوده، توی آموزش و پرورش همین مملكت ۱۲ سال به مدرسه می‌رفته. اگر مشكلی در رفتارش هست محصول تربیت خودمان است از كره ماه یا واشنگتن كه نیامده.

به‌علاوه شما می‌فرمایید اینها از تهران نروند شهرستان‌های كوچك و مذهبی. خیلی خب ما در تفرش یا قم فقط دانشجویان بومی بگیریم ولی با مابقی ابزارآلات و وسایل فرهنگی چه‌كار می‌خواهید بكنید؟ با ماهواره، اینترنت، موبایل، سینما یا همین تلویزیون خود جمهوری اسلامی چه‌كار می‌خواهید بكنید؟ اینها را چه جوری می‌خواهید جلویشان را بگیرید كه تفرش یا سنقر كلیایی را آلوده نكنند؟

بعد هم این چه ایدئولوژی است كه پایداری و موفقیتش در گرو این است كه مخاطبانش در معرض دیدن دیگران قرار نگیرند چه اگر دیگران را ببینند همه كفر و ایمان‌شان یكسره بر باد می‌رود؟

چرا در ناف لندن، پاریس و واشنگتن جوانان‌شان به سمت اسلام می‌روند و دختران مسلمانش محجبه می‌شوند؟ آن وقت جناب‌عالی می‌فرمایید، ما در تفرش یا سبزوار برای اینكه دخترانش بد حجاب نشوند، دانشگاه آزاد تاسیس نكنیم. یا اگر تاسیس كردیم از تهران، مشهد یا رشت نگذاریم دانشجو به آنجا برود."

زیباکلام ایراد رایج به دانشگاه آزاد مبنی بر این که این دانشگاه تنها به جذب بیشتر دانشجو توجه دارد و به بازار کار بی‌تفاوت است را رد می‌کند: "دانشگاه موسسه كاریابی نیست كه برای آدم‌ها، جوانان یا مراجعه‌كنندگانش كار پیدا كند. اساسا در هیچ كشور یا جامعه دیگری هم رسالت دانشگاه این نیست كه رشته‌هایی را آموزش دهد كه فارغ‌التحصیلان آن بتوانند كار پیدا كنند.

این‌گونه كارها وظایف وزارتخانه‌های كار و سازمان‌های دولتی یا غیردولتی است كه در قالب برنامه‌های كارآفرینی به بیكارانشان كمك كنند تا تخصص‌هایی را آموزش ببینند كه بتوانند كار پیدا كنند.{...} اصلا به دانشگاه ارتباطی ندارد كه فارغ‌التحصیلش پس‌فردا كه مدركش را گرفت، می‌تواند با آن مدرك كار پیدا كند یا نه؟ برای اینكه مگر دانشگاه به او گفته بود كه شما بیا و این رشته را بخوان؟ مگر دانشگاه به او گفته بود كه اگر شما در این رشته درس بخوانی حتما كار پیدا می‌كنی و می‌روی سركار؟"

روزگار هم که از روزنامه‌های پیگیر مباحث دانشگاه آزاد بود، در این روز تیتر یک خود را "حمله تند به ریاست هاشمی" انتخاب کرد و در روتیتر توضیح داد: "کامران دانشجو به دفاع از ریاست فرهاد دانشجو بر دانشگاه آزاد پرداخت"

وسوسه منابع مالی دانشگاه آزاد

چهارشنبه با تایید رییس جدید از سوی شورای عالی انقلاب فرهنگی بار دیگر بحث دانشگاه آزاد در صفحه یک روزنامه‌ها جای ویژه‌ای داشت. تهران امروز تیتر زد:" دانشجو، رئیس دانشگاه آزاد شد"

تهران امروز: آخرین برآورد‌ها نشان می‌دهد منابع مالی دانشگاه آزاد به ۳۰۰هزار میلیارد تومان رسیده است. این رقم برای برخی‌ها آنقدر وسوسه کننده بود که در ۶سال گذشته تلاش کنند کرسی ریاست این دانشگاه را در دست بگیرند

و گزارشگر این روزنامه نوشت: "انتخاب فرهاد دانشجو به عنوان رئیس جدید دانشگاه آزاد از دو جهت برای دوطیف مهم بود. یكی طیف نزدیك به محمود احمدی نژاد كه بالاخره بعد از مدت ها توانستند كرسی ریاست دانشگاه آزاد را در دست بگیرند و دیگری طیف نزدیك به هاشمی رفسنجانی كه بعد از نزدیك به 30سال، مدیریت یكی از بزرگترین دانشگاههای جهان اسلام را از دست دادند.

{...}حالا باید به انتظار نشست و دید كه رفتار دولتی ها با دانشگاه آزاد در آستانه انتخابات دوره نهم مجلس شورای اسلامی چگونه خواهد بود. چرا كه محمود احمدی نژاد، بارها و از جمله در مناظره های انتخاباتی ریاست جمهوری یكی از كاندیداها را صراحتا به استفاده از امكانات مالی دانشگاه آزاد در جهت تبلیغات متهم كرد.

آخرین برآورد‌ها نشان می‌دهد منابع مالی دانشگاه آزاد به ۳۰۰هزار میلیارد تومان رسیده است. این رقم برای برخی‌ها آنقدر وسوسه کننده بود که در ۶سال گذشته تلاش کنند کرسی ریاست این دانشگاه را در دست بگیرند. اتفاقی که دیروز عصر ساعت ۱۷ بالاخره رخ داد."

روزگار هم با انتشار عکس جاسبی و روتیتر "پایان طولانی‌ترین مدیریت در نظام جمهوری اسلامی با رای شورای عالی انقلاب فرهنگی" تیتر زد: "مدیرهاشمی رفت"

روزنامه فرهیختگان، نشریه رسمی دانشگاه آزاد اسلامی هم که تاکنون از ورود به حواشی انتخاب رییس خودداری کرده بود، این بار با عکسی بزرگ از فرهاد دانشجو به استقبال ریاست او رفت و از "حمایت مدیران دانشگاه آزاد از ریاست دکتر دانشجو" خبر داد.

در سرمقاله بدون امضای این شماره هم که عنوان "آینده روشن دانشگاه آزاد" داشت، از مدیریت جاسبی تقدیر و تشکر فراوان شده و رییس جدید هم دارای "اهلیت علمی" و آشنایی نزدیک با مسایل دانشگاه معرفی شده است. ضمن این که توصیه جاسبی به مدیران برای همکاری با رییس جدید ارج گذاشته شده و مدیران را به پذیرش تغییر و تحولات احتمالی فراخوانده است.

^{توضیح: عکس صفحه یک، بخشی از جلد روزنامه فرهیختگان است.}

اقتصاد ناخوش در روزنامه‌های ایران

Mon, 16 Jan 2012 04:22:49 +0000

بهروز صمدبیگی,

چندی پیش و قبل از بروز بحران ارز، رییس کل بانک مرکزی اعتراف کرد که با نهایی شدن تحریم‌ها ایران به شرایط "شعب ابی‌طالب" دچار می‌شود. در هفته‌ای که گذشت، شایعه استعفای محمود بهمنی، از ریاست بانک مرکزی بر سر زبان‌ها بود و محمود احمدی‌نژاد هم مردان اقتصادی کابینه‌اش را در هیاتی ۱۰۰ نفره به آمریکای جنوبی برد.

آیت‌الله خامنه‌ای باردیگر بی‌اعتقادی خود به اثرات و تبعات تحریم را نشان داد و گفت: "نظام جمهوری اسلامی، امروز نه‌تنها در شرایط شعب ابی‌طالب نیست، بلکه در شرایط بدر و خیبر قرار دارد. " با این‌حال مرور صفحات روزنامه‌های تهران از حال نامساعد اقتصاد ایران خبر می‌دهد.

هدفمندی یارانه‌ها و ابهامات بزرگ

روز شنبه نادر کریمی حونی در سرمقاله جهان صنعت نوشت که در حالی که همه به استقبال اجرای مرحله دوم طرح هدفمندی یارانه‌ها رفته‌اند، محمود احمدی‌نژاد اظهارات قبلی خود را درباره دو یا سه برابر شدن میزان یارانه پرداختی به خانوار‌ها تغییر داد و تصریح کرد که حدود ۱۰ میلیون نفر می‌باید از فهرست دریافت‌کنندگان یارانه حذف شوند اما از نظر مدیران اقتصادی، ابهام اصلی آن نیست که آیا میزان یارانه‌ها افزایش می‌یابد و شهروندان پول بیشتری برای کمک خرج خود دریافت می‌کنند یا نه؟

پرسش راهبردی آن است که هدفمندسازی و پرداخت نقدی یارانه‌ها آیا توانسته تحرک اقتصادی ایجاد کند، آیا آن طور که وعده داده می‌شد یارانه‌های هدفمندشده توانسته به جای صرف‌شدن برای خرید کالاهای مصرفی به عرصه سرمایه‌گذاری راه یابد و اقتصاد کشور را تقویت کند؟

از نظر بسیاری از دست‌اندرکاران و بالاخص ناظران صنعتی و اقتصادی کشور سهم ۳۰ درصدی که قرار بود از یارانه‌ها عاید بخش تولید شود به طور کلی پرداخت نشده است در عوض سهم خانوار از یارانه که قرار بود به ۵۰ درصد محدود شود، افزایش یافته و بخشی از سهم صنعت و تولید را در بر گرفته است."

جهان صنعت : آیا آن طور که وعده داده می‌شد یارانه‌های هدفمندشده توانسته به جای صرف‌شدن برای خرید کالاهای مصرفی به عرصه سرمایه‌گذاری راه یابد و اقتصاد کشور را تقویت کند؟

این روزنامه با آغاز مرحله دوم اجرای طرح هدفمندی یارانه‌ها به سراغ غلامرضا مصباحی‌‌مقدم، رییس کمیسیون ویژه مجلس رفته بود که در تحلیل این طرح می‌گفت: "نحوه توزیع یارانه‌ها درست نبود جامعه ما می‌خواست به سمت هدفمند کردن یارانه‌ها پیش برود و معنای آن این بود که یارانه‌ها به گروه‌های هدف برسد.

ما کل جامعه را مشمول پرداخت یارانه قرار دادیم و حتما دولت محترم خواهد گفت این مقتضای قانون بود که به همه یارانه دهیم این حرف درستی است اما مقتضای قانون این بود که به تناسب درآمد یارانه داده شود به عبارتی دیگر معکوس درآمد باید یارانه داده می‌شد، یعنی باید خانوارهایی که کمترین درآمد را دارند بیشترین یارانه را می‌گرفتند و آنهایی که دارا هستند یارانه نمی‌گرفتند.

{...} اعظم جمعیت کشور در سطح متوسط به پایین است اگر این را قبول داریم اصل اینکه یارانه نقدی را باید اجرا می‌کردند قابل قبول است اما استمرار این کار و اضافه دادن‌ها دیگر قابل قبول نیست زیرا به یک معنا مردم را بد‌عادت می‌کند.

خیلی روشن بگویم خانواده‌هایی هستند که این یارانه‌ها را به زخم‌های ضروریشان نمی‌زنند، یعنی خانواده‌های بد سرپرست،‌ سرپرست‌شان از این درآمد آن زشتکاری خود را ادامه می‌دهد به عبارتی دیگر اگر مواد مخدر استفاده می‌کرده این کار را بیشتر و با خیال راحت‌تری انجام می‌دهد، این طور نیست که ما بگوییم بهبودی حتما ایجاد شده است، باید به این پرداخت‌ها جهت دهیم به طور مثال یارانه‌ها به صورت غیر‌نقدی پرداخت شود. مقصود برقراری بیمه خدمات درمانی برای تمام خانواده‌هاست.

قبل از اجرای قانون هفت میلیون نفر تحت پوشش بیمه خدمات درمانی نبودند، باید این تعداد را تحت پوشش خدمات درمانی قرار دهیم یا بیماران صعب‌العلاج، بیماران خاص مثل دیابتی، کلیوی، ام‌اسی‌‌ها که هزینه‌های خیلی بالایی دارند با دریافت این یارانه‌ها از نگرانی خارج‌شان کنیم و همین‌طور بیمه بیکاری. {...}

در صورت انجام این کارها می‌توانستیم ادعا کنیم که هیچ خانواده فقیری در جامعه وجود ندارد‌ اما در حال حاضر این ادعای گزافی است زیرا شاهدیم هنوز کسانی هستند گرچه به نان شب محتاج نیستند زیرا با‌لاخره یارانه‌ها نان شب را فراهم کرده اما زیر خط فقرند."

مصایب ایران پس از تحریم

روزنامه روزگار روز شنبه عکس یک خود را به احمد خرم، وزیر دولت اصلاحات اختصاص داده بود و در صفحات داخلی حاوی مقاله‌ای مفصل از او بود که به "تحلیل اقدامات اقتصادی غرب علیه ایران" می‌پرداخت.

خرم در تحلیل خود خواستار توجه به پیامدهای وخیم تحریم‌های اقتصادی علیه ایران بود: "اینكه حاكمیت با كمال شجاعت و تهور هم درگیر مسائل داخلی و هم در خارج مواجه با اجماع جهانی علیه كشور بوده و ایستاده است، قابل تحسین است لكن باید به فكر راه‌حل بود. نیمی از تحریم بانك مركزی اعمال شده نیم دیگر هم جدی است.

روزنامه روزگار: پروژه‌های پارس جنوبی راکد شده و تعداد پرسنل فعال که در سال ۸۳ متجاوز از ۸۰ هزار نفر بوده در حال حاضر به کمتر از ده هزار نفر رسیده و حدود ۱۵ فاز از ۲۸ فاز پارس جنوبی متوقف است. هر سال تاخیر در هر فاز ۲. ۵ تا ۳میلیارد دلار خسارت را بر کشور تحمیل می‌کند

تهدیدات را نمی‌شود جدی نگرفت و به هیچ انگاشت. این زیبنده نیست كه در مساله مهم تحریم با ساده‌اندیشی گفته شود كه نمی‌توانند تحریم كنند، باید فكری كرد و چاره‌ای اندیشید."

او به ریشه‌های خارجی التهابات بازار ارز هم اشاره روشنی داشت: "حدود ۱۵ ماه پیش امریکایی‌ها آزمایشی را اجرا کردند و برای مدت چند روز اسکناس ارز مورد نیاز دیر‌تر به بازار رسید که باعث شد ظرف مدت یک هفته دلار امریکا از ۱۰۲۰تومان تا ۱۲۵۰تومان و فقط برای یک ساعت به ۱۳۰۰ تومان هم برسد."

دیگر بخش جالب توجه مقاله خرم، نگاه آماری به وضعیت فعلی صنعت نفت ایران و یادآوری بحران حاصل از تحریم به دلیل وابستگی بیش از ۷۰ درصدی بودجه به درآمد نفت است: " پروژه‌های پارس جنوبی راکد شده و تعداد پرسنل فعال که در سال ۸۳ متجاوز از ۸۰ هزار نفر بوده در حال حاضر به کمتر از ده هزار نفر رسیده و حدود ۱۵ فاز از ۲۸ فاز پارس جنوبی متوقف است. هر سال تاخیر در هر فاز ۲. ۵ تا ۳میلیارد دلار خسارت را بر کشور تحمیل می‌کند. یعنی در ۶ سال و به نتیجه نرسیدن ۱۵ فاز حداقل ۳۷. ۵ میلیارد دلار خسارت و ضرر و زیان به کشور وارد کرده است.

به دلیل عدم تزریق گاز پارس جنوبی به میادین نفتی جهت افزایش تولید نفت از یک‌طرف و کمبود دکل‌های حفاری و همچنین وارد نشدن قطعات و تجهیزات مورد نیاز چاه‌های تولید نفت خام که در سال ۹۰ باید به ۵ میلیون بشکه در روز می‌رسید اکنون حداکثر تولید نفت خام ۳. ۵ میلیون بشکه در روز است که با احتساب فروش نفت خام ایران به ازای هر ۱۰۰دلار، هر ساله بیش از ۵۴ میلیارد دلار كشور با كسری درآمد نفتی روبه‌رو شده است."

رضا زندی روز یکشنبه یادداشتی با عنوان " نفت اسكار می‌گیرد؟" برای شرق نوشته است: " نفت ایران، بازیگر نقش‌اول سناریوی تحریم ‌شده است؛ فیلمنامه‌ای كه نویسندگان متعددی دارد.

شرق: چقدر باید قلممان را بچرخانیم درباره ریسک فراوان قراردادهایی که این روز‌ها، هفته به هفته با شرکت‌های تازه‌تاسیس و کم‌تجربه امضا می‌شوند

هركدام لوكیشنی برایش تعریف می‌كنند تا منفعت خود را ببرند. یك روز در تركیه، روز دیگر در چین. چند وقتی در اروپا و مدتی در سئول و توكیو. هند هم كه به سناریو اضافه شود، درام‌مان تكمیل است.

{...} شرایط سخت خارجی را می‌توانیم درك كنیم اما دهان‌مان باز و كلام‌مان بسته می‌ماند، وقتی بانك‌ملت به عنوان رهبر كنسرسیوم قرارداد ۱۰ میلیارد دلاری توسعه میدان گازی کیش در کمتر از دو سال از قرارداد خارج می‌شود.

قراردادی که با تبلیغات فراوان امضا شده بود تا دومین میدان گازی ایران در شرایط تحریم بدون سرمایه‌گذار نماند. چقدر باید قلممان را بچرخانیم درباره ریسک فراوان قراردادهایی که این روز‌ها، هفته به هفته با شرکت‌های تازه‌تاسیس و کم‌تجربه امضا می‌شوند.

اگر این قرارداد‌ها به روزگار "قرارداد کیش" دچار شوند، اگر پیمانکاران بعد از مدتی پولشان را بگیرند و میدان "زخمی" شده را‌‌ رها کنند (همان‌گونه که بانک ملت ۲۰۰ میلیون دلار سرمایه‌گذاری‌اش را گرفت و رفت) قافیه را دو سر باخت ننوشته‌ایم؟! شرایط سخت تحریم نباید صنعت نفت را از مسیر تصمیم‌گیری اصولی و آینده‌نگری خارج کند."

لایحه بودجه‌ای که هر سال دیر می‌رسد

روزنامه جوان در روز یکشنبه نگاهی مفصل به رویه تاخیری دولت در ارائه لایجه بودجه به مجلس داشت. در یادداشت اقتصادی این روزنامه آمده بود: " بودجه سالانه کشور، طرح هدفمند کردن یارانه‌ها یا اجرای طرح تحول در گمرک، بانک، مالیات و... نیست که برای اولین بار در حال نوشتن وتجربه کردن باشد که هر چه بیشتر درباره آن تحقیق بشود و تبعات احتمالی را پیش‌بینی کرد، بهتر است.

جوان: بودجه زمان مشخصی برای شروع و اتمام دارد. یک پروژه تحقیقاتی نیست که بگوییم این پروژه هر سال به تیم جدیدی واگذار می‌شود بلکه یک گروه کار‌شناسی سالانه به این وظیفه مبادرت می‌ورزند، پس چرا دولت هر سال در ارائه بودجه به مجلس تأخیر دارد و هرسال دریغ از پارسال به دنبال رکورد زنی است؟

از سوی دیگر بودجه زمان مشخصی برای شروع و اتمام دارد. همچنین بودجه سالانه یک پروژه تحقیقاتی نیست که بگوییم این پروژه هر سال به تیم جدیدی واگذار می‌شود و تأخیر در ارائه بودجه را بر گردن آن‌ها بیندازیم بلکه کار‌شناسان بودجه‌نویسی در سازمان‌های مختلف و سازمان تعطیل شده برنامه وبودجه در هیبت یک گروه کار‌شناسی سالانه به این وظیفه مبادرت می‌ورزند، پس چرا دولت هر سال در ارائه بودجه به مجلس تأخیر دارد و هرسال دریغ از پارسال به دنبال رکورد زنی است؟ ( بودجه سال ۸۸ با ۵۳ روزتأخیر، بودجه سال ۸۹ با ۴۹ روزتأخیر، بودجه سال ۹۰ با ۷۵ روز تأخیر) "

نویسنده در تحلیل دلایل این تاخیر به کم شدن فرصت رسیدگی نمایندگان مجلس و عدم اعتقاد دولت به بودجه نویسی وعدم الزام به بودجه اشاره کرده است. این موضوع در گفت‌و‌گو با نمایندگان مجلس و محمدرضا میرتاج‌الدینی، معاون پارلمانی رییس‌جمهوری نیز مورد بررسی قرار گرفته است.

میرتاج‌الدینی معتقد است: "بستن بودجه سال و ارائه آن به مجلس کار سنگینی است و دولت همیشه سعی داشته که این لایحه را در اواسط آذر تحویل مجلس دهد و زمان ارائه لایحه دیر نشود اما گاهی مقدورات دولت در این است و دلیلش این است که شما اگر بودجه‌های ارائه شده به مجلس را در همه دولت‌ها بررسی کنید بالای ۹۰ درصد از آن با یک تأخیر عرفی یک ماهه انجام شده است یعنی در آذرماه این ارائه بودجه صورت نگرفته و در دی‌ماه انجام پذیرفته است.

این زمان در خصوص بررسی لوایح و طرح‌های فوریتی و مواردی از این قبیل توسط مجلس هم پیش می‌آید و مجلس هم نمی‌تواند برخی از وظایف خود را در زمان مشخص شده انجام دهد، بنابراین نباید این را به عنوان یک سوژه و مسئله و چالش علیه دولت تبدیل کنیم.

{...} این روند احساس شد که امسال این تأخیر یک سوژه اصلی برای مجلس و برخی رسانه‌ها تبدیل شد و حتی سایت مجلس شورای اسلامی در این راستا روزشماری را برای ارائه لایحه از سوی دولت در کنار سایت خود راه‌اندازی کرد. "

اسدالله عسگراولادی: واردات با دلار هزار و ۶۰۰ تومانی و وضعیت فعلی تولید و اتفاقات ناگواری از جمله کمبود کالاهای اساسی و مصرفی طی شش ماه آینده، رشد روزافزون قاچاق و به نفس افتادن تولید را در پی خواهد داشت

محمدحسین مهرزاد در گزارش اقتصادی روز دوشنبه روزنامه روزگار با طرح این سوال که" بودجه عمرانی سال ۹۰ کجا رفت؟" نوشته است که بودجه عمرانی سال جاری در لایحه پیشنهادی دولت ۴۷ هزار و ۵۰۰ میلیارد تومان بود که البته توسط نمایندگان مجلس به رقمی حدود ۳۵ هزار میلیارد تومان کاهش یافت.

این در حالی بود که سال ۸۹ بودجه عمرانی کل کشور رقمی بالغ بر ۲۴هزار میلیارد تومان بود که این اختالف فاحش بین بودجه سال ۸۹ و ۹۰ نشان از سنگ بزرگی داشت که در‌‌ همان روزهای ارائه لایحه به مجلس نیز با تردید جدی نمایندگان و کار‌شناسان مواجه بود.

{...} خرداد ماه امسال وعده رکوردشکنی کارهای عمرانی در کشور توسط احمدی‌نژاد به مردم داده شد اما این روز‌ها نه تنها خبری از رکوردشکنی وعده داده شده نیست بلکه به اذعان برخی مسوولان دولتی و نمایندگان مجلس کمتر نشانی از رونق در پروژه‌های عمرانی دیده می‌شود. اگر روزی قرار بود منابع دیگری به بودجه عمرانی کشور تخصیص داده شود این روز‌ها برخی می‌گویند بودجه عمرانی صرف پرداخت یارانه نقدی شده است. "

جایگزینی دلار به جای ریال

تیتر یک روز چهارشنبه روزنامه ابتکار "مراسم ختم «رالن» در بازار کالا" بود که از رایج شدن دلار آمریکا به جای ریال در بازار ایران خبر می‌داد: " این روز‌ها اگر سری به بازار بزنید تولیدکنندگان، واردکنندگان و عرضه کنندگان کالا برای جلوگیری از زیان‌های پی در پی بیشتر از دلار آمریکا در معاملات خود استفاده می‌کنند.

آن‌ها مدعی هستند که از نوسانات نرخ ارز آسیب‌های جدی دیده‌اند و دیگر حاضر به عرضه کالا به شکل وسیع نیستند و برای اینکه از این نوسانات کمتر زیان ببینند صرفا اجناس خود را با دریافت دلار عرضه می‌کنند که این هشداری به مسولان کشور است.

{...} وضعیت بازار نشان دهنده این واقعیت تلخ است که نوسانات دلار دیگر بهاری برای هیچ صنفی باقی نگذاشته است و صاحبان صنوف و بازاری‌ها فقط به دنبال گذران روزهای خود و به دست آوردن هزینه‌های واحدصنفی و پرداخت حقوق شاگرد خود هستند. "

پیش‌بینی تورم ۷۰ درصدی

شرق در تیتر یک روز چهارشنبه خود از زبان رییس اتاق بازرگانی ایران و چین از "تعلل دولت در ساماندهی نرخ ارز" خبر داد. به اعتقاد‌ اسدالله عسگراولادی، واردات با دلار هزار و ۶۰۰ تومانی و وضعیت فعلی تولید با اتفاقات ناگواری از جمله کمبود کالاهای اساسی و مصرفی طی شش ماه آینده، رشد روزافزون قاچاق و به نفس افتادن تولید را در پی خواهد داشت:"

با اجرای فاز دوم قانون هدفمندی یارانه‌ها بیش از ۳۰درصد نیز به تورم کنونی افزوده خواهد شد و بر همین اساس باید منتظر تورم ۷۰درصدی در ماه‌های آتی باشیم. {...} اگر دولت نتواند تورم را مهار کند، اجرای فاز دوم یارانه‌ها کار خطرناکی است {...}

در صورت تداوم روند فعلی در اقتصاد ایران و سامان نیافتن نرخ ارز در شش ماه آینده با کمبود کالاهای اساسی و مصرفی روبه‌رو خواهیم بود.

عسگراولادی با بیان اینکه تورم آذر سال گذشته ۸/۹ درصد بود و افتخار می‌کردیم که به تورم تک‌رقمی دست یافته‌ایم، عنوان کرده بود: " دو ماه پیش بانک مرکزی اعلام کرد که تورم ۸/۱۹درصد شده است، بنابراین در مهار تورم موفق نبوده‌ایم. همه پیش‌بینی‌ها این بود که حداکثر تورم ۱۴درصد باشد، اما هم‌اکنون نه‌تن‌ها تورم ۱۹/۸درصد نیست بلکه بدون تحولات ارزی ۲۷درصد و با ارز ۴۰درصد است."

روزنامه‌ها و دغدغه انتخابات مجلس

Sun, 08 Jan 2012 05:53:56 +0000

پیشخوان

بهروز صمدبیگی

صفحه یک روزنامه‌ها ویترین آن‌هاست. ویترینی که هم شما را به خرید و خواندن دعوت می‌کند و هم شناسنامه و معرف اندیشه، رویه و سلیقه گردانندگان روزنامه است. حتی مرور صفحه یک روزنامه‌ها سال‌هاست که به عنوان یک آیتم مهم و محبوب در رسانه‌های مکتوب و دیداری و شنیداری ارائه می‌شود تا برآیندی از مهم‌ترین اخبار روزانه کشور باشد.

در ایران اما به دلیل محدودیت‌های خاص رسانه‌ای، خیلی وقت‌ها "صفحه یک"‌ها به هم شبیه و بدون شفافیت و صراحت می‌شوند.

خیلی هم کم پیش می‌آید که تیتر یک‌ها اختصاصی آن روزنامه و حاصل نگاه ویژه آن رسانه به موضوعی خاص باشد. با این مقدمه، در "پیشخوان" این هفته به سراغ بررسی موضوع انتخابات مجلس نهم با نگاه ویژه به صفحه یک‌ها، رفته‌ایم. تفاوت‌ها معنادار است.

تیترهای یکسان و یکسو

روز شنبه صفحه یک‌ها در تسخیر تیترهایی مشابه بود که از یک اتفاق بدیهی خبر می‌دادند: پایان مهلت ثبت‌نام نامزدهای انتخابات مجلس و جدی‌تر شدن دسته‌بندی‌های سیاسی.

"آرمان" تیتر زده بود: "پایان ثبت‌نام و آغاز دسته‌بندی‌ها" سردبیری "فرهنگ آشتی" هم در انتخاب تیتر یک به انتخابات مجلس از این زاویه پرداخته بود: "شوق کابینه دولت نهم برای ورود به مجلس نهم" این روزنامه از حضور دو وزیر و یک معاون دولت نهم در ستاد انتخابات کشور برای ثبت‌نام خبر می‌داد.

"ابتکار" هم تیتر یک "ترکیب صف‌آرایی در انتخابات مجلس نهم" را برگزیده بود. "ایران"، روزنامه رسمی دولت اما ترجیح داد "بزرگترین شوک نفتی تاریخ" را تیتر یک کند که به تبعات تحریم احتمالی نفت ایران اشاره داشت.

ابتکار به نقل از جنتی: برخی هدفشان در انتخابات رفتن به مجلس نیست، بلكه تنها می‌خواهند آرامش را به هم بزنند، این‌ها را باید برای مردم توضیح داد تا فریب نخورند، بهانه‌هایی مثل تقلب می‌گیرند، آن‌ها به دنبال براندازی هستند و می‌خواهند شیطنت كنند

"تهران امروز" تیتر زده بود: "آرایش انتخاباتی جریان‌های سیاسی" و فرصت را مغتنم شمرده بود تا در این گزارش بنویسد: "در انتخابات پیش رو نخبگان نیز شركت دارند كه از جمله آنان می‌توان به حضور مجید رفیعی مدیر مسئول روزنامه تهران امروز و مدیر سابق سایت فردا نیوز برای كاندیداتوری انتخابات مجلس نهم از حوزه انتخابیه یكی از شهرستان‌ها اشاره كرد"

"جمهوری اسلامی" از معدود روزنامه‌هایی بود که کمترین توجه را به موضوع انتخابات داشت و در "جوان" روزنامه منتسب به سپاه پاسداران هم چنین رویکردی دیده می‌شد. همچنین "سیاست روز" تمام نیم‌تای بالای صفحه را به عکسی از یک ناو ایرانی در رزمایش ولایت اختصاص داد.

"شرق" هم اصلا موضوع انتخابات را در صفحه یک خود راه نداد و عکس علی مطهری بود که تیتر از زبان او عنوان می‌کرد که گزارش کمیسیون اصل 90 درباره حوادث پس از انتخابات یک‌طرفه است. تیتر یک هم از قول رییس سازمان بازرسی کل کشور "خطر تکرار فساد بانکی اخیر" انتخاب شده بود.

"روزگار" در اولین روز از سری جدید انتشار خود، با تیتر "آرایش سیاسی جدید در کشور" و چهار عکس از مصباح یزدی، مهدوی کنی، اسفندیار رحیم‌مشایی و موسوی خوئینی به موضوع انتخابات پرداخته بود.

قحط‌ الرجال است

روز یکشنبه آرمان از قول سخنگوی شورای نگهبان تیر زده بود: "شورای نگهبان نگاه سیاسی ندارد" و خبر می‌داد که اعلام نتایج بررسی صلاحیت‌ها اول اسفند اعلام می‌شود.

در سرمقاله این روز با عنوان " نسبت بخش حقوقی ستاد انتخابات با نهادهای قضایی"، محمدعلی نجفی توانا نوشته بود: " در خصوص اختیارات و وظایف ستاد انتخاباتی که قصد شفاف سازی و تنویر مطالبی دارد که مربوط به اتهام افراد یا نهادها است.

باید توجه داشت اگر این امر صرفا نوعی رفع ابهام و روشنگری و دریافت پیام واقعی اظهارکنندگان است، منعی ندارد و عرف انتخاباتی و اداری هر کشوری است و نه تنها امر مذمومی محسوب نیست بلکه باعث می‌شود با گفتمان، ابهامات مرتفع شود.

ولی اگر اظهارات متضمن اتهام باشد یا کشف شود که کاندیدایی وجوهی از اموال عمومی را مورد دخل و تصرف غیر ماذونانه قرار داده، قطعا می‌تواند به عنوان یک جرم محسوب شود و حسب مورد اشخاص متضرر یا نمایندگان جامعه از جمله دادستان می‌توانند برای تعقیب افرادی که دست به چنین تخلفات مالی از بودجه عمومی زدند، اقامه دعوای کیفری کنند."

سرمقاله ابتکار : اگر گذرتان به بهارستان افتاده‌باشد و کاری با یکی از نمایندگان داشته‌باشید، حتما به لیست ملاقات‌های مردمی نمایندگان، در تابلوی اعلانات نگاه افکنده‌اید. در جلوی نام برخی از نمایندگان مردم نوشته شده است: ملاقات عمومی ندارد

همچنین "اهمیت نقش زنان در انتخابات" مطلبی است که با امضای فاطمه آلیا، نماینده مجلس منتشر شده است:

"نقش زنان در انتخابات به غیر از اینكه می‌تواند سیاسی و در بعد اجتماع باشد می‌تواند در خانواده نیز حضور موثر و مشاركت اعضای خانواده را دربرداشته باشد چراكه وقتی مردی اعلام حضور برای شركت در انتخابات به عنوان یك رای دهنده می‌كند تنها یك نفر است اما وقتی زنی برای حضور در پای صندوق رای {اعلام حضور} می‌كند تمام اعضای خانواده را به شركتی موثر در انتخابات ترغیب می‌كند."

غلامرضا كمالی پناه در سرمقاله ابتکار با عنوان "راستی نمایندگی مجلس شغل چندم است؟" نوشته بود: اگر گذرتان به بهارستان افتاده‌باشد و کاری با یکی از نمایندگان داشته‌باشید، حتما به لیست ملاقات‌های مردمی نمایندگان، در تابلوی اعلانات نگاه افکنده‌اید.

در جلوی نام برخی از نمایندگان مردم نوشته شده است: "ملاقات عمومی ندارد"؛ این اشخاص که خود را خاص و شاخص می‌دانند، ظاهرا شأن خویش را بالاتر از آن می‌دانند که درد دل مردم آس‌وپاس و گرفتار را گوش دهند؛ هرچند کسانی هم که دیدار عمومی دارند، به حرف‌های اربارب‌رجوعشان گوش نمی‌سپارند و فقط او را نگاه می‌کنند؛ "نگه‌کردن عاقل اندر سفیه!"

اگر هم پرسیده شود که چرا این بزرگان نمی‌خواهند، با موکلان خویش ملاقات داشته‌باشند، پاسخ می‌دهند: "به‌خاطر مشاغل فراوان و ریاست کمیسیون و از این قبیل بهانه‌های بنی‌اسراییلی."

این گرامیان فراموش کرده‌اند که همین مردم آسمان‌جل بودند که با رأی خود و حمایت گاه و بی‌گاه، آنان را به بزرگی و شهرت رساندند؛ مردمی که با دلخوشی و سادگی به آنان رای دادند و حالا برای گشایش گره‌ای از مشکلات خود، با هزار امید در دل، خود را به بهارستان می‌رسانند و سراغ فلان نماینده مجلس را می‌گیرند و متصدیان خوش‌اخلاق(!) با اخم و طلب‌کارانه به آنان پاسخ می‌دهند که فلان نماینده اصلا ملاقات مردمی ندارد...

یکی از بهانه‌های نمایندگانی که ملاقات عمومی را حذف کرده‌اند، این است که ریاست کمیسیون خاصی را برعهده دارند؛ باید از این ازمابهتران پرسید که مسئولیت و حجم کارشان از رهبر معظم، رییس‌جمهوری محترم، وزرا و بسیاری از مسئولان ارشد که برای دیدار با مردم و شنیدن مشکلاتشان وقت می‌گذارند، بیشتر و سنگین‌تر است؟

بی‌تردید این‌گونه نیست، دلیل اصلی را باید در جای دیگری جست‌وجو کرد؛ اکثر نمایندگان شغل‌های مهم‌تری دارند که شغل نمایندگی مجلس در جنب آن‌ها چندان مهم به‌نظرنمی‌رسد. نمی‌دانم انگار در این مملکت قحط‌الرجال است؛ با یک دست چند هندوانه می‌توان برداشت؟

کاری که برخی از وکلای مجلس می‌کنند، مصداق همین ضرب‌المثل است. یا آنان در هر دست خود، دست‌های پنهان دیگری دارند و از قدرت و افسون فوق بشری برخوردارند که درک ما از آن عاجز است، یا این‌که با کوتاه‌کردن دست دیگران کوشش می‌کنند، همه هندوانه‌ها را با دست خویش بردارند و هیچ‌کدام را هم سالم به مقصد نمی‌رسانند."

تهران امروز: به نظر می‌رسد برخی مسئولان و فعالان اقتصادی پس از ناكامی و یا بركناری خود در این عرصه، این بار عزم خود را جزم كرده‌اند تا شانس خود را باردیگر در حوزه سیاست به آزمایش بگذارند

تهران امروز هم در یکی از تیترهای صفحه اول خود آورده بود: " مردان اقتصادی به دنبال كرسی‌های مجلس" و می‌خواندیم: "به نظر می‌رسد برخی مسئولان و فعالان اقتصادی پس از ناكامی و یا بركناری خود در این عرصه، این بار عزم خود را جزم كرده‌اند تا شانس خود را باردیگر در حوزه سیاست به آزمایش بگذارند چرا كه به نظر می‌رسد ورود یكباره بسیاری از آنها به عرصه اقتصاد كشور در سطوح بالا سبب شده است كه آنها هم‌اینك خود را در قامت یك سیاستمدار ببینند.

سید مسعود میركاظمی وزیر بازرگانی دولت نهم و وزیر نفت دولت دهم، محمد سلیمانی وزیر سابق ارتباطات و سید كاظم وزیری هامانه از مهمترین وزرای اقتصادی هستند كه پس از بركناری از سمت‌های خود، این بار خود را كاندیدای نمایندگی مجلس شورای اسلامی كرده‌اند."

تیتر یک جوان "اولین شکست تحریم‌کنندگان انتخابات" بود و در زیر تیتر آمده بود: "صادق زیباکلام: نظر هاشمی رفسنجانی عدم شرکت در انتخابات است"

حسن رشوند، با مقایسه کمی و کیفی متقاضیان کاندیداتوری در انتخابات مجلس هفتم و نهم این چنین تحلیل کرده بود: " تصاویر منتشر شده در برخی خبرگزاری‌ها و سایت‌های خبری در آن مقطع گویای واقعیات تلخ و خیانتی بود كه اصلاح‌طلبان نسبت به نظام و احساسات پاك ملت بزرگ ایران روا داشته بودند.

جوان: روزنامه‌های دوم خردادی مملو بود از مصاحبه‌هایی كه هر روز با این جماعت هتاك به ارزش‌های نظام و انقلاب انجام می‌دادند. تصویر مردی با كلاه شاپو و سبیل‌های تا بناگوش در رفته و لباس‌های جاهلی و با تیتر مصاحبه با یكی از نامزدهای انتخابات مجلس هفتم، موجب آزار دوستداران نظام و تمسخر دشمنان انقلاب می‌شد

روزنامه‌های دوم خردادی مملو بود از مصاحبه‌هایی كه هر روز با این جماعت هتاك به ارزش‌های نظام و انقلاب انجام می‌دادند.

تصویر مردی با كلاه شاپو و سبیل‌های تا بناگوش در رفته و لباس‌های جاهلی دهه ۱۳۵۰ و با تیتر مصاحبه با یكی از نامزدهای انتخابات مجلس هفتم، موجب آزار دوستداران نظام و تمسخر دشمنان انقلاب می‌شد.

سناریویی كه با جنبش ثبت‌نام اصلاح‌طلبان و با نگاه به ایجاد چالش برای شورای نگهبان در اجرای وظیفه قانونی خود آغاز شده بود، با شروع ثبت نام‌ها، زمینه‌ای شد برای هتاكی به نظام و خوراك تبلیغاتی دشمنان انقلاب و همه این‌ها محصول خیانتی بود كه جماعت قانون‌گریز اصلاح‌طلب برای ضربه به انقلاب اسالمی و راه امام (ره)، نه صرفا شورای نگهبان، طراحی و اجرا كرده بودند."

اصلاح‌طلبان، نقطه ابهام

دوشنبه روزنامه مردمسالاری به مدیرمسوولی مصطفی کواکبیان، نماینده حوزه سمنان در مجلس " اعلام موجودیت جبهه مردم سالاری" را به عنوان تیتر یک انتخاب کرده بود و از قول کواکبیان در شرح نشست خبری این ائتلاف جدید نوشته بود: " از بیش از ۵ هزار نفری که برای انتخابات مجلس نهم ثبت نام کرده‌اند، حدود ۷۰۰ نفر از آن‌ها گرایش اصلاح طلبی دارند که البته شاید افراد مشهور آن‌ها کمتر از ۱۰۰ نفر باشد»

وی گفت: ما شرایط را رصد می کنیم تا ببینیم دستگاه های نظارتی چگونه برخورد می‌کنند و امیدواریم سوژه به دست برخی از افرادی که آن طرف مرز نشسته اند و دائم بر تحریم انتخابات تاکید می‌کنند نیفتد و در واقع همه به شکلی عمل کنیم که مفهوم جذب حداکثری و دفع حداقلی در انتخابات مجلس نهم را مشاهده کنیم و بر اساس الگوی مجلس پنجم مشارکت مردم گسترده باشد {...}

جبهه مردمسالاری در مقابل جبهه اصلاحات نیست، بلکه این دو در کنار همدیگر فعالیت می‌کنند و ما مشکل خاصی نداریم. {...} ما اهل قهر و تحریم نیستیم."

تهران امروز هم زیر تیتر " رفتار انتخاباتی اصلاح‌طلبان چگونه خواهد بود؟ " نوشت: اکنون همه از كم و كیف حضور اصلاح‌طلبان آگاهند و هیچ كس سخن از تحریم انتخاباتی جبهه اصلاحات نمی‌گوید.

در عین حال برآیندها حاكی از همگونی و هماهنگی این جبهه نیست. پیش‌بینی‌ها تا حدودی درست از آب درآمد؛ كم نبودند اصلاح‌طلبانی كه وارد گود انتخابات شدند. آمارهای ارائه شده توسط خود آنها این مطلب را تایید می‌كند {...}

جنگ روانی و تبلیغاتی مدعیان تحریم نیز اعتباری ندارد. نه مواضع مرد خاكستری درست از آب درآمد، نه توصیه‌های خاتمی به كار آمد و نه حتی سكوت حامیان معنوی كارساز شد {...} با نگاهی سطحی به آمار ثبت‌نام كاندیداها به وضوح مشاهده می‌شود كه تحریم گسترده و محوری انتخابات عملا با استقبال همه جریانات سیاسی اصلاح‌طلب مواجه نشده است.

تهران امروز: با نگاهی سطحی به آمار ثبت‌نام كاندیداها به وضوح مشاهده می‌شود كه تحریم گسترده و محوری انتخابات عملا با استقبال همه جریانات سیاسی اصلاح‌طلب مواجه نشده است

نگرانی وجود دارد یا ندارد

تیتر اول روزنامه سیاست‌روز "چرایی حضور در انتخابات مجلس نهم" انتخاب شده بود و در مطلبی آمده بود: "در جمهوری اسلامی به صورت واقعی و نه ظاهری مردم از ابتدای انقلاب اسالمی در تمام سطوح حاكمیتی شركت كرده و با رای مستقیم خود مسئولان عالی از جمله رئیس جمهوری و نمایندگان مجلس شورای اسلامی و شوراهای اسلامی شهر و روستا را انتخاب كرده‌اند.

با وجود این امر، كشورهای غربی كه منافع خود را در ایران پس از انقلاب به خطر افتاده می‌بینند با حمایت از ضد انقلاب داخلی تلاش می‌كنند كه وجهه مردم سالاری نظام را خدشه‌دار كنند.

سرمقاله هم با عنوان "نگرانی وجود ندارد" تاکید کرده بود: آمار و درصد بالای حضور مردم در انتخابات یکی از عوامل مهمی بوده است كه همواره ظرفیت اقتدار ایران را در مقابل بدخواهان بالا برده است. اگر تاكنون كشورهایی همچون رژیم صهیونیستی و آمریکا، دست از پا خطا نکرده‌اند، به خاطر همین نقش تاثیرگذار مردم در عرصه‌های گوناگون نظام اسلامی ایران است.

اكنون كه برگزاری انتخابات مجلس نهم را پیشرو داریم، به خاطر شرایطی كه ایجاد شده، مهمترین هدفی كه آمریکا و كشورهای هم‌پیمان آن علیه ایران دنبال آن هستند، كمرنگ كردن حضور مردم در این انتخابات است.

تحریم، تهدید نظامی و فشارهایی كه در عرصه‌های گوناگون به مردم و نظام وارد می‌شود شدت یافته و چشم آنها به انتخابات مجلس نهم دوخته شده است. چشم شیطانی آنها با حضور مردم پای صندوق‌های رای كور خواهد شد. این حضور هزینه‌های توطئه‌هایی كه آنها علیه جمهوری اسلامی به كار می‌برند، افزایش خواهد داد.

سیاست روز: تحریم، تهدید نظامی و فشارهایی كه در عرصه‌های گوناگون به مردم و نظام وارد می‌شود شدت یافته و چشم آنها به انتخابات مجلس نهم دوخته شده است. چشم شیطانی آنها با حضور مردم پای صندوق‌های رای كور خواهد شد

برخی گروه‌ها و معنای ولایی بودن

روزنامه ابتکار تیتر زده است: "هشدار جنتی درباره تحرکات انتخاباتی برخی گروه‌ها" و از قول دبیر شورای نگهبان نوشته: عده‌ای سخت ایستاده‌اند تا برای مردم مشكل ایجاد كنند، هرچند آن‌ها به مقصدشان نمی‌رسند، اما گویی برخی هدفشان در انتخابات رفتن به مجلس نیست، بلكه تنها می‌خواهند آرامش را به هم بزنند، این‌ها را باید برای مردم توضیح داد تا فریب نخورند، بهانه‌هایی مثل تقلب می‌گیرند، آن‌ها به دنبال براندازی هستند و می‌خواهند شیطنت كنند.

مرتضی طلایی، عضو شورای شهر و رییس پلیس اسبق تهران هم در یادداشتش برای آرمان نوشته است: خصیصه مجلس نهم ولایی بودن است. ولایی بودن به این معنا که هر آنچه رهبری فرمود بی‌چون و چرا اجرایی شود نه اینکه سلیقه‌ای رفتار شود.

هر جا به نفع بود آن را بزرگ کنیم و از کنار برخی هم عبور کنیم. وقتی مقام معظم رهبری به وحدت تاکید می‌کنند این وحدت درباره تمام جریانهای سیاسی است نه اینکه هر طیف بگوید در مورد آن جریان است. رهبری فردی است که شاهد بر کل کشور است و تنها چیزی که مد نظر ایشان است مصلحت مملکت است و باید همه برای تحقق فرمایشات ایشان تلاش کنند؛ این یعنی ولایی بودن.

پیشخوان؛ نگاه روزنامه‌ها به اخبار از دریچه طنز

arezoo — Mon, 19 Dec 2011 17:16:09 +0000

بهروز صمدبیگی

طنز مطبوعاتی در تاریخ مطبوعات ایران همواره راهی برای گریز از محدودیت‌ها و ممنوعیت‌ها بوده و هروقت هم که میدان فراخی پیدا کرده، نوک تیز پیکان مطبوعات برای انتقاد و حتی حمله و تهاجم شده است.

بنابراین می‌توان حضور و قدرت و قوت طنز مطبوعاتی را محکی از اعمال خط قرمزها بر مطبوعات هر دوره دانست. در روزهای منتهی به انتخابات ریاست جمهوری 88، فضای مناسبی برای طنزنویسان فراهم شد تا پس از مدتی فترت نقش‌آفرینی کنند؛ فرصتی که بعد از انتخابات برای رسانه‌های منتقد هرگز تکرار نشد و با تعداد کم نشریات منتقد و نزدیک به جریان اصلاح‌طلب، طنز نوشتاری تقریبا حذف و به انتشار کاریکاتور منحصر شده است. در پیشخوان این هفته نگاهی داریم به طنز نوشتاری روزنامه‌های تهران در هفته سوم آذرماه.

سفرنامه آبراهام به شرق

شرق در ادوار مختلف انتشار خود به ستون‌های طنز و کاریکاتور توجه داشته که از اقبال مناسبی هم برخوردار شده بودند. حتی بهانه یکبار توقیف این روزنامه انتشار یک کاریکاتور بود. در ماه‌های اخیر شرق ترجیح داده بود به انتشار روزانه کاریکاتور و طنز نوشتاریِ هر از چندگاه اکتفا کند.

یکشنبه شعر طنزی از خلیل جوادی به چاپ رسیده بود که با انتقاد از وضع مدیریت شهری، محمدباقر قالیباف را مخاطب قرار داده بود: " بعد سلام و تارفات جاری/ به پادشاه كل شهرداری / عرض به خدمتت، جناب قالی –/ اِ، جا نشد، اینم یه «باف» عالی/ ... / مگه چقدره طول عمر انسان- / كه بگذرونه توی راه‌بندان؟/ چقد معطلی؟ چقدر تاخیر؟/ چقدر حادثه؟ چقدر آژیر؟/ چقد ماشین؟ چقد مسیر مسدود؟/ چقد شلوغی و صدا؟ چقد دود؟/ چقد فروشنده؟ چقد هیاهو؟/ آخه چقد وانت؟ چقد بلنگو؟/ توی خیابونِ به این درازی / مگه چقد میشه تونل بسازی؟/ آخه چقد بزرگراه و جاده؟/ هزینه تونل زدن زیاده /میگن میخوان رسالتو پر كنن / مسیر توحیدو میانبر كنن / اگه تونل زدین بازم یه جایی / به عقلتون شك می‌كنم خدایی / شما خودت ماشالا فهمیده‌ای / یك خلبان آسمون دیده‌ای / با سرعتی كه دنیا پیش میره / پریدن اجتناب‌نا‌پذیره / راستی! چرا باید تو این وضع حاد / سوزن ته‌گردمون از چین بیاد؟/ بیا یه اختراع تو خاك ایران / علم كنیم به نام یك مسلمان "

روز دوشنبه هم شعر " اندر احوال سفیر سوییس" را از قلم سارا فرهمند می‌خوانیم: "مردِ گرفتار: سفیر سوییس/ آدم پركار: سفیر سوییس / از حبشه تا برزیل هرچه شد، / می‌دهد آمار، سفیر سوییس / سمت سمیرم دو، سه تا خرس مرد / رفت سر ‌دار سفیر سوییس / هند دو‌در كرده ز ما پول نفت / گشته بدهكار سفیر سوییس / بابت طیاره یانكی شده، / متهم انگار سفیر سوییس / بابت شادی پس از گل گرفت، / پشتِ هم اخطار سفیر سوییس / در كامرون قتلی اگر رخ دهد، / می‌كند اقرار سفیر سوییس / هرچه به هر جای جهان می‌شود، / می‌شود احضار سفیر سوییس "

پنج‌شنبه اما گویا باز ستون طنزی در صفحه آخر شرق افتتاح شده که "سفرنامه آبراهام" نام گرفته و به قلم پیمان مقدم است. او پیشتر از این در اعتماد ملی و فرهیختگان طبع طنزش را آزموده بود. مقدم در معرفی شخصیت ثابت این ستون نوشته است: "ابراهیم رودریگز" ملقب به "آبراهام" تبعه ونزوئلاست! كه والدین ایرانی! داشته. او سال‌ها زیر سایه تبلیغات سنگین ضدایرانی در آمریكا! تحصیل كرده اما براساس آنچه شنیده و خوانده همیشه در آرزوی بازگشت به وطن و دیدار خانه اجدادی بوده. یادداشت‌هایی كه می‌خوانید روایت اوست از سفرش به ایران و آنچه به چشم می‌بیند..."

و اما بخش‌هایی از سفرنامه آبراهام: " از وقتی ونزوئلا را ترك كرده‌ام همین‌طور بحران دیپلماتیك از در و دیوار می‌بارد. از خانم میهمان‌دار می‌پرسم كه تهران امن است؟ خبری نشده؟ این همه دود مال كجاست؟ باز هم نگاهی از سر حماقت به سر تا پای من می‌كند. هموطن بغل‌دستی می‌گوید: «عزیزم، باور كن خبری نشده. این هوای هر روزه پایتخت است.» واقعا باورش سخت است. كاش ماسك ضدآلودگی آورده بودم. البته احتمالا شهر را امروز تعطیل كرده‌اند و خوبی‌اش این است كه خیلی سریع به مقصد می‌رسم. آمریكایی‌های جنگ‌طلب كه هیچ، حتی در دولت چاوز هم اگر آلودگی هوا به این سطح برسد همه جا تعطیل است. "

روزانه‌های پرسابقه

ستون طنز روزنامه "مردمسالاری" به قلم محمد حسین روانبخش چند سالی می‌شود که دایر است و از این حیث با توجه به دور ماندن روزنامه از گزند توقیف، صاحب جایگاه ویژه‌ای است. روز شنبه روانبخش با اشاره به وعده‌های بی‌سرانجام و دور از واقعیت مسوولان نوشته بود: " در کشور ما چیزهایی که اصلا درباره آن پیشگویی و پیش بینی نمی شود خیلی راحت بوقوع می پیوندد. لابد شنیده اید که هم سخنگوی وزارت خارجه و هم وزیر امور خارجه تاکید کرده اند که حمله به سفارت انگلیس قابل پیش بینی نبود. خوب همین می شود که آن اتفاق می افتد دیگر! به همین منوال اگر از وزیر اقتصاد و رئیس کل بانک مرکزی هم درباره افزایش قیمت طلا و دلار و یورو بپرسید، همین را می گویند (و درست هم می گویند!) ولی حالا با این اوضاع و احوال بهتر نیست که دولتمردان ما به جای پیشگویی های مثبت کمی پیشگویی منفی کنند؟! مثلا از همین الان با قاطعیت به اطلاع مردم همیشه در صحنه برسانند که سال آینده نرخ سکه و طلا و ارز و مسکن و کالاهای مصرفی و اقلام خوراکی و تورم و... به شدت بالا می رود؟! راستش این جوری مردم خیلی کمتر نگران خواهند شد و زندگی شان به دور از تشویش و اضطراب ادامه می یابد!"

روز دوشنبه هم موضوع اعتراضات به انتخابات سوریه دستمایه نوشتن طنزی شده بود که اشارات ظریفی به حادثه مشابه در ایران داشت: " حزب مظلوم حاکم روسیه به رهبری برادر پوتین تنها حدود 49 درصد آرا را کسب کرده اما دیروز بعضی از مردم روسیه به نتایج انتخابات اعتراض کردند و علیه پوتین دست به راهپیمایی و اعتراض زدند. شمار این معترضان را در مسکو 100 هزار نفر دانسته اند. پلیس مسکو اما تعداد آنها را 25 هزار نفر برآورد کرده است ، ولی ما به همه گفته ایم سی و سه نفر الی چهل و هفت نفر بیشتر نبودند ; شما هم همین را بپذیرید و صدایتان در نیاید!

از طرف دیگر این نکته را باید خاطر نشان کنیم که واقعا بعضی ها چقدر بی انصاف هستند، چون برادر پوتین لطف کرده و از خودگذشتگی نشان داده و... فقط 49 درصد آرا را به اسم حزب خودش خوانده است. واقعا هزاران آفرین، صد باریکلا ! واقعا آدمی که این طور با ایثار می گذارد 51 درصد آرا به رقیبانش برسد، خیلی با انصاف است و باید جایزه نوبل دموکراسی را به او داد; نه اینکه علیه او راهپیمایی سی و سه نفره الی چهل و هفت نفره راه انداخت!"

" ایران و مشکل پولدارهای گرسنه!" هم عنوان ستون روز چهارشنبه بود و در این مطلب می‌خوانیم: "در مجلس ، نماینده سقز و بانه در نطق پیش از دستور خود به صراحت اعلام کرد:" قرار بود پول نفت را بر سر سفره مردم بیاورید اما با اجرای ناقص و نادرست هدفمند کردن یارانه ها، نه تنها این اتفاق نیفتاد بلکه کم کم آب و نان با سفره فقرا خداحافظی خواهد کرد". اما دولت را که می شناسید ; دیروز محمدرضا رحیمی اعلام کرد: "امروز بیش از یک میلیارد نفر از مردم جهان با فقر مطلق، گرسنگی و سو" تغذیه مزمن زندگی می کنند... اما امروز در ایران فقیر وجود ندارد"! به این ترتیب خیلی راحت می توان از این دو حرف نتیجه های خیلی عمیقی گرفت:

۱- در ایران آب ونان دارد با سفره اغنیا خداحافظی می کند! با این وصف لابد باید بگوییم خدا برکت بدهد به پیتزا و نوشابه که دارد جانشین آب ونان می شود!

۲- اگر کسی در ایران از گرسنگی بمیرد، باز هم جزو اغنیا بوده و خودش خبر نداشته و بر اثر این بی خبری مرده است. لطفا همه هموطنان عزیز، اخبار اعلام شده توسط دولتمردان را به دقت گوش دهند تا خدای ناکرده دچار این جور مرگهای غیر طبیعی نشوند!

۳- با توجه به اینکه وعده دولت مبین بر آوردن نفت بر سر سفره ها همچنان پابرجاست و همچنین با عنایت به اینکه ما در ایران فقیر نداریم، لذا بد نیست نفت را بر سر سفره یک میلیارد فقیری ببرند که در کشورهای دیگر وجود دارد. راستش اگر از ما بپرسید ما می گوییم چین یک میلیارد جمعیت دارد... و باقی قضایا!"

گفت؛ گفتم

روزنامه "کیهان" از پیشگامان طنز مطبوعاتی در تاریخ جمهوری اسلامی است و در دهه 70 که نقش ارگان مخالفان دولت و مجلس اصلاح‌طلب را ایفا می‌کرد، از طنز نوشتاری و کاریکاتورهای تند و تیز استفاده می‌کرد. مصون بودن روزنامه کیهان از هرگونه تعقیب و برخورد قانونی در دو دهه اخیر، فضای بازی به طنزپردازان این روزنامه داده و شیوه تخریب شخصیت و هجو و حمله مستقیم آن به عنوان یک سبک در دو دهه اخیر متمایز شده است. از جمله ستون‌های باسابقه و معروف کیهان، ستون "گفت و شنود" است که سال‌هاست در قالب یک دیالوگ کوتاه ارائه می‌شود. در ستون روز یکشنبه آمده بود:

"گفت: سایت های ضد انقلاب نظیر، جرس، گویانیوز، بالاترین و... از راه اندازی "سفارت مجازی آمریكا" حسابی دمغ شده و آن را اهانت به اپوزیسیون دانسته اند.

گفتم: چرا؟! اتفاقا باید از خوشحالی با دمشان گردو بشكنند!

گفت: یكی از این سایت ها نوشته است سفارت مجازی فقط یك سایت است كه قبلا هم بود و این كار خانم كلینتون مثل آن است كه به اپوزیسیون یك شیشه مربا نشان بدهد و بگوید از پشت شیشه لیس بزنید.

گفتم: چه عیبی دارد؟ مگر اپوزیسیون تا حالا كاسه لیس نبود؟ حالا شیشه لیس باشد. بالاخره تخصص ضد انقلاب لیس زدن است.

گفت: یكی دیگر از سایت ها نوشته، تصور ما این بود كه خانم كلینتون در پاسخ به زحمات اپوزیسیون، یك كار درست و حسابی انجام می داد ولی انگار ایشان برای گول زدن ما اتل متل خونده.

گفتم: راست میگه؛ من صدای هیلاری ورپریده رو شنیدم كه برای اپوزیسیون می خوند؛ اتل متل گلابی! دوستت دارم حسابی! یه روز به خرج خودت، می برمت كبابی!"

و یا در همین ستون در روز پنج‌شنبه می‌خواندیم: " گفت: تازه چه خبر؟!

گفتم: چند سایت وابسته به اپوزیسیون خطاب به اردشیر امیرارجمند، مشاور فراری موسوی نوشته اند؛ جنابعالی كه خودت را نماینده موسوی و خاتمی و كروبی در خارج از كشور معرفی می كنی غیر از این كه برای كیهان سوژه تهیه كنی چه كار دیگری انجام داده ای؟!

گفت: عجب آدم هایی هستند؟! چشم دیدن این حیوونكی را ندارند!

گفتم: خطاب به امیرارجمند نوشته اند؛ تو اگر اهل مبارزه با جمهوری اسلامی بودی چرا از ایران فرار كرده ای؟ و از چند هزار كیلومتر دورتر برای رژیم خط و نشان می كشی؟!

گفت: چه عرض كنم؟!

گفتم: نوشته اند آقای امیرارجمند! بالاخره شما نماینده سران جنبش در خارج از كشور هستید یا نماینده كیهان؟!

گفت: مشاور موسوی با مظلوم نمایی جواب داده و گفته :"نمی دانم چرا بعضی ها در هویت من تردید می كنند؟! و به مسئولیت مهمی كه برعهده دارم توجهی ندارند!"

گفتم: حیوونكی راست میگه! یك عده برای ماهی دلشون می سوزه، یك عده برای ماهیگیر دلسوزی می كنند ولی هیچكس به اون كرمی كه سر قلاب بسته شده است فكر نمی كند!"

ننجون و سیاست

"سیاست روز" هر روز در صفحه آخر ستونی به نام "ننجون" دارد که پیشتر موضعگیری‌های طنزآمیز یک شخصیت خیالی به این نام را در مسائل و موضوعات مختلف منتشر می‌کرد. اما اخیرا نقش ننجون کمرنگ‌تر شده و این ستون معمولا از چند آیتم مختلف تشکیل می‌شود. چند نمونه از طنزهای این روزنامه اصولگرای منتقد دولت در هفته گذشته این‌هاست:

"رییس سازمان بازرسی کشور : اگر خدای نكرده تعدی در دستگاه‌ها و ادارات حكومتی شكل بگیرد، ظلم فراگیر می‌شود و

این تعدی و تجاوز به حقوق دیگران ام‌البلوا می‌شود.

"ام البلواگ در جمله فوق به زبان شیوای فارسی چه معنایی دارد؟

الف- اختلاس ب- فساد بانكی ج-خاك بر سرم د- هیچكدام"

" دبیر ستاد هدفمند کردن یارانه‌ها: بنزین هزارتومان نمی شود. بنابر این نتیجه می گیریم که ...

الف- حتما بنزین هزار تومان می شود. ب- قطعا بنزین هزار تومان می شود

ج- بی شك بنزین هزار تومان می شود. د- هر سه گزینه فوق صحیح است."

" تکراری ترین خبر هفته:

فرمانده راهور ناجا : خودروهای پراید از هفته آیندهشماره گذاری نمی شوند.

انتخاباتی ترین اظهارنظر هفته:

باید به گونه‌ای در جامعه تبلیغ کنیم که اگر کسیدر شهرستان یا روستایی پول پخش کند ضدارزش بودن

عملش بر همگان روشن باشد و با این عمل رأی خودرا به باد دهد."

شیپورچی ایران

روزنامه ایران هم با مدیریت علی‌اکبر جوانفکر که تریبون دفاع از محمود احمدی‌نژاد و حلقه اطرافیانش است، ستون طنز روزانه‌ای به نام "شیپورچی" دارد. شیپورچی روز یکشنبه نوشته بود: " بعضی‌ها واقعاً نقدپذیرند، یعنی تو سیاست سر و كارشون با پول نقده. حتی لازم باشد همدیگه‌رو نقد می‌كنند. بعضی‌ها حتی چك و سفته‌های بانك‌ها و بیت‌المال را مخفیانه نقد می‌كنند.

ضمناً اگر با بعضی‌ها نقد حساب كنید، دیگر نقدت نمی‌كنند. من موندم چرا دولت نقدپذیر نیست. مثلاً اگه آقای مشایی نقدپذیر بود، الآن دیگه لازم نبود قاتل میكروفونی از مشایی انتقاد كند و دستور قتلش رو بده. ضمناً ایشون قراره برای خونش پول نقد بده. یا بعضی‌ از دولتمردان اونقدر نقدناپذیر بودند كه لازم شد مدتی بازداشت بشن تا نقد بشن. مثلاً همین رئیس ما تو اصلاً با نقد میونه خوبی نداشت و به همین خاطر مقابل نقد مقاومت كرد. نقادان هم بهش اسپری نقدآور زدند. ایشون هم تحت تأثیر گسترش فضای انتقاد و نقدپذیری انجام شده در ساختمان روزنامه مدتی در بیمارستان بستری شد، تا كسی بدون اجازه جرأت نكنه كسی رو نقد كنه.

اگه شما نقدپذیر نباشی دیگه نمی‌تونی سایت و حزب و روزنامه و... راه بیندازی. خوشبختانه روحیه نقدپذیری نزدیك انتخابات خیلی بالا رفته و شاهد تبادل نقد بین سیاسیون هستیم. اونها هم با روی خوش و سعه‌صدر هرچی نقد باشه می‌پذیرند و تحمل می‌كنند. اگه دیدید بعضی‌ها نقدپذیر نیستند، بدونید انحراف دارند و از خط و رسم نقدپذیری منحرف شده‌اند. احتمالاً تحت تأثیر جن و رمال هستند و باید بروند. مجلس آینده جایگاه افراد نقدپذیره. دولتی‌ها هم اگه یه مدتی برن تو حبس احتمالاً نقدپذیر می‌شن!"

و یا باز در روز پنج‌شنبه مثل اکثر روزها به مخالفان دولت تاخت و با اشاره تلویحی به سخنان علی مطهری نوشت:

" یه روز یك راننده دیوونه داشت برعكس مسیر تو بزرگراه رانندگی می‌كرد. در همین حین رادیو اعلام كرد: رانندگان محترم مواظب باشید كه یه راننده در حال رانندگی برخلاف مسیر بزرگراه است. راننده دیوونه هم نگاهی به انبوه ماشینایی كه تو مسیر خودشون می‌اومدن كرد و گفت: مثل اینكه دیوونه ها یكی دو تا نیستند و خیلی زیادن.

حالا یه نماینده مجلس هم داره از همین فرمول استفاده می‌كنه و میگه احمدی‌نژاد با چه جرأتی وقتی می‌دونست با این رأی بالا پیروز می‌شه، تو این انتخابات شركت كرد! چرا كاری كرده كه دیگه كسی به آقازاده ها توجه نمی‌كنه، ضمناً ایشون اعلام كرد كه فتنه 88 در حد خیابون‌ها و اذیت كردن مردم بود و اصلاً در حدی نیست كه بخواد بررسی شه ولی حساب احمدی‌نژاد كلاً فرق داره. با این حساب آقازاده عزیزمون باید كل دولت و ملت را محاكمه كنیم كه چرا آرامش عده‌ای خاص را در انتخابات به هم ریختن و بلوای حضور حداكثری را رقم زدن! او از طرف دیگه می‌گه آخه این چه نماینده بودنیه كه كسی برای اعتراضات تره هم خورد نمی كنه؟! "

تیترهای ابتکاری

روزنامه ابتکار هم ستونی به نام " تیترهای پنهان" دارد که در واقع ادامه سبک ستون پرطرفدار "تک مضراب" در هفته نامه گل آقاست و جمله معترضه‌ای را به تیترهای خبری اضافه می‌کند. در تیترهای پنهان هفته گذشته ابتکار می‌خواندیم:

- سخنگوی کمیسیون آموزش و تحقیقات مجلس:آموزش و پرورش باید آمار دانش آموزان معتاد را ارائه ‌دهد [هیچ دانش آموز تنبلی کارنامه خودشو نشون نمی‌ده]

- درخواست رسمی لاریجانی از احمدی نژاد: بودجه را زودتر به مجلس بفرستید [مگه ما اینجا بیکاریم که بشینیم بودجه بنویسیم؟]

- مجلس اختیار تعطیلات را از دولت گرفت [بده من اینو! همه شو خرج کردی تو! ]

- توکلی: مجلس بیمار است [استیضاحش کار نمی‌کنه. جای سئوال از رئیس جمهورش هم درد می‌کنه]

- رحیمی: امروز در ایران هیچ فردی سر بر بالین گرسنگی نمی‌گذارد [ولی امشب را نمی‌دانم]

- وزیر اقتصاد: در هدفمندی یارانه‌ها کسری بودجه نداریم [تلاش می‌کنیم کسری بودجه را به جاهای دیگر بکشانیم]

سهم روز دانشجو در روزنامه‌های تهران

Sun, 11 Dec 2011 15:05:16 +0000

بهروز صمدبیگی

چهارشنبه هفته گذشته مقارن با روز دانشجو بود و این موضوع به خصوص پس از حمله به سفارت انگلستان که از سوی رسانه‌های حکومتی به یک اقدام دانشجویی تعبیر شد، مورد توجه رسانه‌ها قرار گرفت. در "پیشخوان" این هفته، روز دانشجو را از نگاه روزنامه‌های پایتخت بررسی می‌کنیم که کمرنگ‌تر از همیشه بود.

هفته‌ای که گذشت، به واسطه تعطیلات تاسوعا وعاشورا و تصمیم دولت در تعطیل کردن مدارس تا آخر هفته، ایران در حالتی نیمه تعطیل به سر می‌برد و برخی از روزنامه‌ها هم ترجیح دادند، انتشار خود را در دو روز آخر هفته متوقف کنند. اما جدا از مناسبت محرم که در روزنامه‌های تهران نمود پررنگی داشت، روز دانشجو، به عنوان مهم‌ترین رویداد داخلی هفته گذشته در روزنامه‌های پایتخت نمود زیادی نداشت.

"شرق" تنها

شرق روز شنبه با ضمیمه‌ای ۲۰صفحه‌ای به استقبال روز دانشجو رفت. ضمیمه‌ای که عنوان "سرگشتگی جنبش دانشجویی" را بر خود داشت. نکته پررنگ این ویژه‌نامه عدم حضور چهره‌هایی است که به عنوان نماد‌ها و چهره‌های شاخص جنبش دانشجویی ایران شناخته می‌شوند و تعدادی از آن‌ها از جمله احمد زیدآبادی و عبدالله مومنی در زندان به سر می‌برند و روزنامه شرق بنا به محدودیت‌ها و محذوریت‌ها سراغ برخی دیگر مانند علی شکوری‌راد هم نرفته است.

در این ویژه‌نامه مصاحبه مفصلی با لطف‌الله میثمی، فعال سیاسی پرسابقه و فعال دانشجویی دهه ۴۰ترتیب داده شده که وی در بخش‌هایی از آن می‌گوید: «تا زمانی که جنبش دانشجویی نتواند از دولت و همین‌طور از جریان‌های سیاسی حاکم بر کشور مستقل شود نمی‌تواند به‌عنوان یکی از تاثیرگذار‌ترین جنبش‌های اجتماعی به ایفای نقش بپردازد. جنبش دانشجویی تنها در صورت استقلال است که می‌تواند نسبت خود را با حاکمیت، اعم از انتقاد، مخالفت، موافق و... پیدا کند و به وظیفه تاریخی- اجتماعی‌اش عمل کند. درواقع، استقلال رمز ماندگاری جنبش دانشجویی است.

نه در سال ۱۳۳۲که دانشگاه توسط نظامیان فتح شد و شعار دانشجویان "یا مرگ یا مصدق " بود جنبش دانشجویی به معنی واقعی آن داشتیم و نه در سال‌های دهه ۶۰که تحکیم وحدت و انجمن‌های اسلامی به تبعیت بی‌چون و چرای حاکمیت می‌پرداختند و عملا تبدیل به بازوهای اجرایی حکومت در دانشگاه‌ها شده بودند. در تمام طول تاریخ جنبش دانشجویی ایران هم به همین صورت، این جنبش تحت تاثیر حکومت یا جریان‌های سیاسی حاکم بر کشور بوده است.»

میثمی معتقد است: "دهه ۷۰با باز شدن فضای سیاسی کشور آغاز شد. مبارک‌ترین اتفاق این دهه بازگشت دکتر مصدق به عرصه دانشگاه‌ها بود. متاسفانه پس از انقلاب برخی کج‌سلیقگی‌ها باعث حذف اندیشه‌های ملی و به خصوص نام دکتر محمد مصدق و نام دکتر علی شریعتی از اذهان شده بود. اما در دهه ۷۰به خصوص که در دانشگاه‌ها فضا دوباره باز می‌شد شاهد رواج یافتن اندیشه‌های این بزرگان بودیم. از سوی دیگر قدرت گرفتن تشکل‌های دانشجویی مانند تحکیم وحدت و انجمن‌های اسلامی در دانشگاه‌ها زمینه‌سازهای اصلی پیروزی اصلاح‌طلبان در انتخابات ریاست‌جمهوری سال ۷۶بودند. اما تندروی و حرکت پرشور دانشجویان در سال ۷۸متاسفانه نگذاشت این دهه با آرامش به پایان برسد."

لطف اله میثمی: تا زمانی که جنبش دانشجویی نتواند از دولت و همین‌طور از جریان‌های سیاسی حاکم بر کشور مستقل شود نمی‌تواند به‌عنوان یکی از تاثیرگذار‌ترین جنبش‌های اجتماعی به ایفای نقش بپردازد

محمدحسین درودیان، عضو هیات موسس دفتر ادوار تحکیم و عضو شورای شهر اول تهران هم در گفت‌و‌گویی دیگر عنوان ‌کرد: "اگر دوخط بی‌صدا را برای جنبش دانشجویی ترسیم کنیم، یکی‌‌ همان دوران هشت ساله جنگ بود و یکی هم دوران جدید. از سال ۸۴به بعد انجمن‌های اسلامی خاموش شده‌اند و این نه به دلیل عدم علاقه‌مندی دانشجویان به فعالیت که به دلیل شرایط خاص این جریان است که ناشی از‌‌ همان نگاه اشتباه به جنبش دانشجویی به‌عنوان یک حزب است."

روزنامه شرق به سراغ مهدی امینی‌زاده، عضو سابق شورای مرکزی دفتر تحکیم وحدت هم رفته بود و در آسیب‌شناسی جنبش دانشجویی دهه ۷۰از زبان او می‌خوانیم: "بعد از مجلس ششم می‌بینیم که یک دفعه یک نوع احساس بی‌نیازی در درون اصلاح‌طلبان به وجود می‌آید که حاضر نیستند هیچ نوع مصالحه‌ای را با جریان مقابل انجام دهند و همین‌طور یک بی‌نیازی نسبت به همه نیروهایی که روزی بر شانه‌شان سوار شده بودند ایجاد شد.

محمدحسین درودیان : اگر دوخط بی‌صدا را برای جنبش دانشجویی ترسیم کنیم، یکی‌‌ همان دوران هشت ساله جنگ بود و یکی هم دوران جدید. از سال ۸۴به بعد انجمن‌های اسلامی خاموش شده‌اند که ناشی از‌‌ همان نگاه اشتباه به جنبش دانشجویی به‌عنوان یک حزب است

این یکی از مشکلات مهمی بود که به وجود آمد و نوع برخورد حذفی نسبت به سایرین وجود داشت مثلا ما این برخورد حذفی را نسبت به هاشمی‌رفسنجانی می‌بینیم، نسبت به ملی – مذهبی‌ها هم و نسبت به نهضت آزادی و حتی نسبت به دانشجویان هم می‌بینیم، یعنی بی‌نیازی از داشتن یک شریک و نیروهای ائتلاف‌کننده مانند اتفاقی که در این سال‌ها رخ داده است.

یعنی بخشی از جریان اصلاح‌طلبی تصور می‌کرد که این رأیی که از مردم گرفته رأیی بود که کاملا خود آن‌ها گرفته‌اند و باقی خواهد ماند. درواقع معتقد بودند مخالفانشان شکست انتخاباتی نخوردند بلکه یک شکست تاریخی خوردند و هرگز نمی‌توانند خودشان را بازسازی کنند.

این نوع نگرش سبب شد که امکان به وجود آمدن یک گفتمان مشخص که بتواند همه را در بربگیرد از بین برود و زمانی که نخ تسبیحی وجود نداشت که همه را به هم وصل کند هر کسی شروع کرد ساز خود را زدن و از جمله جریان دانشجویی هم همین کار را انجام داد و نهایتا منجر شد به اینکه جریان دانشجویی و اصلاح‌طلب از همدیگر در مقاطعی جدا شوند تا جایی که آقای خاتمی اواخر دوره‌اش به جای اینکه بتواند از افکار عمومی و پشتوانه‌ای که داخل دانشگاه‌ها داشت، استفاده کند و حتی بتواند جریان دانشجویی را برای پیش بردن اصلاحات همراه خودش داشته باشد عملا در مقابلش قرار گرفتند. آقای خاتمی دیگر نمی‌توانست در دانشگاه سخنرانی کند."

سعید ابوطالب، مستندساز و نماینده دوره هفتم مجلس هم در این ضمیمه درباره جنبش دانشجویی مورد سوال قرار گرفته که در بخشی از آن می‌گوید: "ما نهادهایی داریم مثل بسیج دانشجویی که نهاد خوبی است و فعالیت‌های موثری در این سال‌ها داشته و البته به فعالیت‌های فرهنگی هم پرداخته است. اما نمی‌شود گفت که بسیج دانشجویی، ذاتا جنبش دانشجویی است.

چون بسیج دانشجویی یک سازمان است و یک ساختار و تعاریفی دارد که طبیعتا ویژگی‌های جنبش را ندارد. این البته نقد منفی بسیج دانشجویی نیست. بسیج دانشجویی در سال‌هایی که تشکیل شده فوایدی هم داشته است." و اضافه می‌کند: "اینکه جنبش دانشجویی‌‌ همان حرف‌هایی را بزند که دستگاه رسمی کشور می‌زند و نظرات رسمی حاکمیت را بیان کند، اصلا خوب نیست بلکه خیلی بد است."

سعید ابوطالب: نمی‌شود گفت که بسیج دانشجویی، ذاتا جنبش دانشجویی است. چون بسیج دانشجویی یک سازمان است و یک ساختار و تعاریفی دارد که طبیعتا ویژگی‌های جنبش را ندارد

روز ۱۶آذر هم، امیر عباس نخعی در صفحه آخر یادداشت کوتاهی با عنوان "کدام جنبش دانشجویی" داشت: "در حالی سالروز ۱۶آذر و روز دانشجو فرا می‌رسد که به‌سختی می‌توان از وجود یا دست‌کم پویایی آن سخن گفت. در سال‌های گذشته آنچنان طیف‌ها و گروه‌های سیاسی از این جنبش آویزان شدند و در روزهای سخت به بلندای آن پناه گرفتند و در روزهای آرام آن را به خواندن و نوشتن‌های دانشگاهی تشویق و تبلیغ کردند که دیگر توانی برای آن نمانده است.

دانشجویانی که آرمانگرایی از خصیصه‌های آنان است، این روز‌ها خود را با سرمای زودرس پاییزی هماهنگ می‌کنند. فعالیت در جنبش‌های دانشجویی امروزه همان‌قدر دشوار است که نوشتن از آن. گفتن از نبود جنبش‌های مستقل، داد عده‌ای را درمی‌آورد و نقد گذشته جنبش دانشجویی در غیاب فعالانش که تریبونی نیز برای دفاع ندارند فغان برخی دیگر و همین‌هاست که این جنبش را به خواب زمستانی دلخوش‌تر می‌کند. امروز سخن گفتن از آذران اهورایی تنها در حد سخنرانی‌های معمول است."

جوان؛ دانشجوی مقبول-دانشجوی بسیجی

در سرمقاله روز چهارشنبه روزنامه جوان که "جنبش دانشجویی، طراز انقلاب اسلامی؛ آرمانگرا و پیشتاز" نام داشت، آمده بود: "۱۶آذر امسال و ایام منتهی به آن، حال و هوای دیگری دارد. از یک سو همزمانی عاشورای حسینی و قیام حضرت اباعبدالله الحسین (ع) و یاران باوفایش با روز دانشجو بهره‌گیری حداکثری جنبش دانشجویی از قیام حسینی در طی سال‌های حیات، خویش را هرچه بیشتر نمایان ساخته و از سویی دیگر یورش غیرتمندانه حرکت دانشجویی به لانه روباه پیر این روز‌ها نقل محافل و مجالس دانشجویی و سیاسی قرار گرفته است."

محمد ودود حیدری در ادامه نوشته بود: "آن سال‌ها {ابتدای دهه ۸۰} بحث داغ سیاسی روز رسیدن ملت ایران به حق قانونی خویش درخصوص دستیابی به انرژی صلح‌آمیز هستهای بود؛ حقی که از سوی جنبش دانشجویی مرتباً مطالبه می‌گردید و از سوی دولت‌مردان آن روز‌ها در دولت دوم سید محمد خاتمی جز اقدام به عقب‌نشینی، حرکت مؤثر دیگری مشاهده نمی‌گردید. حضرت آقا [رهبر] بدون اینکه وارد مصداق گردند، بیاناتی ارائه داشتند که چراغ راه جنبش دانشجویی در سالهای بعد گردید." آرمانگرایی دانشجویی تا سرحد امکان و مصلحت‌اندیشی مسئولان "موضوعی بود که توسط حضرت ایشان مورد مداقه قرار گرفت.

یک صفحه هم به گفت‌و‌گو با استادان بسیجی و ارائه برداشتشان از دیدار با رهبری اختصاص یافته بود.

آرمان؛ تبیین و تعریف در یک ستون

روزنامه آرمان در روز دانشجو گفت‌و‌گوی کوتاهی با سعید مدنی داشت. این جامعه‌شناس معتقد بود: "جنبش دانشجویی در طول حیات بیش از نیم قرن خود در ایران بر پایه اصول و چارچو بهایی بنیان نهاده شده که در طی سالهای عمر خود به تمامی آن اصول و مبانی پایبند بوده است. یکی از مهم‌ترین این اصول استقلال جنبش دانشجویی بوده است.

واقعیت این است که جنبش دانشجویی چه در زمانی که جهت‌گیری آن در تایید نظام‌های مستقر بوده مانند نقشی که در جنبش ملی شدن صنعت نفت و موضعی که نسبت به دولت مرحوم دکتر مصدق داشت و چه در زمان‌هایی که دارای مواضع منتقدان‌های داشته استقلال خود را همواره حفظ کرده است. ویژگی دومی که در طول حیات جنبش دانشجویی باید مورد توجه قرار گیرد تعهد این جنبش در راستای ارزش‌هاست.

سعید مدنی: آن بخش از جریان‌های دانشجویی را که به عدالت، آزادی و دموکراسی به عنوان رئوس مرامنامه جنبش دانشجویی، بی‌تفاوت باشند یا فاقد تعهد به چنین مبانی و اصولی باشند نمی‌توان در ردیف جنبش دانشجویی قرار داد

به عنوان نمونه اعتقاد و تاکید بر عدالت، آزادی و دموکراسی را می‌توان رئوس مرامنامه جنبش دانشجویی در طول بیش از نیم قرن فعالیت آن دانست. در واقع این جنبش در مقاطع مختلف نشان داده که رویکردش نسبت به مسائل جامعه ایران کاملا در جهت تبیین عدالت اجتماعی، حقوق و آزادی‌های فردی، اجتماعی و سیاسی است.

در نتیجه آن بخش از جریان‌های دانشجویی که به این مساله مهم و کلیدی بی‌تفاوت باشند یا فاقد تعهد به چنین مبانی و اصولی باشند ر ا نمی‌توان در ردیف جنبش دانشجویی قرار داد."

اطلاعات؛ نگاه رسمی به جنبش دانشجویی

روزنامه اطلاعات تی‌تر یک روز پنج‌شنبه خود را از یادداشت آیت‌الله هاشمی رفسنجانی اخذ کرده بود: "رسیدن به اهداف سند چشم‌انداز بدون دانشگاه و حوزه امکان‌پذیر نیست" در این مطلب آمده بود: "دانشجوی ایرانی باید هوشیار باشد که جامعه با لالایی خرافه‌پرستی، به خواب غفلت نرود و دین و تعصب کور برای مردم پوستین وارونه نشود و نباید بگذارد نردبان ترقی، پله‌های سقوط شود."

عکس یک هم روزنامه به "تجمع اعتراض‌آمیز دانشجویان در دانشگاه تهران به مناسبت ۱۶آذر" اختصاص داده شده بود و در گزارشی به نقل از ایرنا نوشته بود: "جمعی از دانشجویان تهرانی که دیروز به مناسبت ۱۶آذر، روز دانشجو در دانشگاه تهران تجمع کرده بودند در اعتراض به سیاست‌های خصمانه انگلیس، آمریکا و رژیم صهیونیستی، پرچم‌های آن‌ها را آتش زدند. دانشجویان و استادان دانشگاه تهران هم در بیانیه‌ای به مناسبت روز ۱۶آذر تاکید کردند: مبارزه با استکبار جهانی به ویژه آمریکا و انگلیس و اسرائیل غاصب، آرمان اصلی دانشجویان است."

"تجدید میثاق دانشجویان بسیجی با امام خمینی (ره)"، "حضور دانشجویان بر مزار شهدای ۱۶آذر در روز دانشجو" و نقل صحبت‌های معاون فرهنگی و تبلیغات دفاعی ستاد کل نیروهای مسلح مبنی بر اینکه "قشر دانشجو هنوز خصیصه ضدامپریالیستی و روحیه ضد استکباری خود را حفظ کرده است" از دیگر عناوین دانشجویی این روز روزنامه اطلاعات بود.

رویارویی ایران و انگلیس در روزنامه‌های تهران

Sun, 04 Dec 2011 02:36:01 +0000

بهروز صمدبیگی

حمله به سفارت انگلیس و حضور چند ساعته مهاجمان که از سوی رسانه‌های رسمی ایران «دانشجو» و از سوی رسانه‌های منتقد «بسیجی» خوانده می‌شدند، نه فقط تیتر یک اخبار هفته گذشته ایران، که سوژه پیگیری بسیاری از رسانه‌ها در سراسر جهان شد.

پس از این حمله که با حضور دیرهنگام پلیس چند ساعتی بیشتر طول نکشید، جمهوری اسلامی ایران کشور متفاوت‌تری در عرصه بین‌الملل بود و ترس و نگرانی از آن، بیشتر از پیش. پوشش رسانه‌ای این اتفاق مهم را در سه روز کاری روزنامه‌های تهران در «پیشخوان» این هفته مرور می‌کنیم.

چهارشنبه – حمایت و تشویق

منتقدانه‌ترین واکنش رسانه‌ای مربوط به شرق بود و دور از انتظارترین واکنش را روزنامه ایران نشان داد. شرق تیتر یک خود را بر روی عکسی بزرگ از یک بسیجی بر بالای در ورودی سفارت و تابلوی ملکه انگلستان در دست، قرار داده بود: "اقدام معترضان علیه سفارت انگلیس" و در زیر تیتر آمده بود: "وزارت خارجه ایران ابراز تاسف کرد". در گزارش شرق سعی شده بود با احتیاط، «خودجوش» و «غیرقابل کنترل» بودن این اقدام به چالش کشیده شود:

"درغیاب صاحبخانه، حیاط سفارت بریتانیا دیروز میزبان میهمانان ناخوانده‌ای بود كه قصد دید و بازدید نداشتند؛ كه اگر این بود از دیوار و با گذر از سد نه چندان مستحكم امنیتی و انتظامی خود را به این حیاط نمی‌رساندند. دانشجویان بسیجی، قصد و نیت‌شان را ثبت نام خود در تاریخ و عمل به وظیفه انقلابی اعلام كردند؛ وظیفه‌ای كه به گمان آنها در این برهه تاریخی پایین كشیدن پرچم بریتانیا از فراز سفارت و تسخیری دیگر بود؛ تسخیری كه بازهم تاریخ‌ساز شود و به انقلاب سوم پس از انقلاب اسلامی و تسخیر سفارت آمریكا تبدیل شود و قطع رابطه با این كشور را همچون هم‌پیمانش آمریكا به دنبال داشته باشد.

روزنامه کیهان با اشاره به در دست داشتن تصاویر قاسم سلیمانی، فرمانده نیروی قدس سپاه پاسداران، بر «خودجوش» بودن ورود به سفارت تاکید دارد

این افراد در سال‌های اخیر نیز چند باری برای عمل به وظیفه خود خیز برداشته بودند، اما هر بار با موانع و مقاوت‌های جدی روبه‌رو شده بودند. با این حال دیروز حكایت چیز دیگری بود و شواهد و قرائن حاكی از آن بود كه خواست آنها این بار محقق می‌شود چرا كه به نظر می‌رسید همه چیز برای یك تسخیر مهیا بود. بریتانیا تحریم‌های جدید علیه ایران اعمال نكرده بود كه كرد، مجلس خواستار كاهش سطح روابط دو كشور نشده بود كه شد، شورای نگهبان مصوبه مجلس را تایید نكرده بود كه كرد و از همه مهم‌تر دیروز سالگرد ترور یك دانشمند هسته‌ای ایران نبود كه بود؛ دانشمندی كه سال گذشته ترور شد و از همان ابتدا انگشت اتهام به سوی غرب نشانه رفت.

در صحنه عمل نیز همه چیز آماده و مهیا بود؛ تعبیه سكوهایی كه امكان استقرار دوربین‌های رسانه‌های خبری را می‌داد؛ دوربین‌هایی كه با استودیوهای پرتابل همراه می‌شد تا تمام صحنه‌ها و وقایع جلوی سفارت را ثبت و ضبط و حتی به طور مستقیم پخش كنند، این شرایط تنها برای شبكه‌های تلویزیون رسانه ملی نبود، بلكه شبكه‌های تلویزیونی خارجی هم از این امتیاز برخورداربودند كه شاید در نوع خود بی‌سابقه بوده باشد."

شرق: همه چیز آماده و مهیا بود؛ تعبیه سكوهایی كه امكان استقرار دوربین‌های رسانه‌های خبری را می‌داد؛ این شرایط تنها برای شبكه‌های تلویزیون رسانه ملی نبود، بلكه شبكه‌های تلویزیونی خارجی هم از این امتیاز برخورداربودند كه شاید در نوع خود بی‌سابقه بوده باشد

روزنامه رسمی دولت یکی از معدود روزنامه‌هایی بود که این اتفاق را به عنوان تیتر یک انتخاب نکرد و در یکی از تیترهای کوچک کنار لوگو را به "ورود دانشجویان به سفارت انگلیس و باغ قلهك" اختصاص داد. در گزارش کوتاه صفحه 2 روزنامه ایران اگرچه بر دانشجو بودن معترضان و اعتراض به سیاست‌های خصمانه دولت انگلیس، تاکید شده بود اما ذکر مقاومت كمرنگ نیروهای انتظامی هم جالب توجه بود. جالب این که از موضع رسمی دولت هم حرفی به میان نیامده بود.

روزنامه کیهان هم در صفحه یک تیتر زده: "دانشجویان سفارت انگلیس را اشغال كردند" و با اشاره به در دست داشتن تصاویر «قاسم سلیمانی» فرمانده نیروی قدس سپاه پاسداران، بر «خودجوش» بودن ورود به سفارت تاکید دارد. روزنامه همشهری، پرتیراژترین روزنامه ایران که متعلق به شهرداری تهران است، برخلاف رویه معمول خود در نگاه حداقلی به مباحث سیاسی، ترجیح داد تا عکس بزرگی از معترضان را با تیتر "تجلی احساسات ضدانگلیسی" منتشر کند.

روزنامه تندروی وطن امروز هم تیتر اصلی خود را "اشغال لانه روباه" انتخاب کرد و به حمایت از تسخیر سفارت انگلستان پرداخت. واکنش روزنامه منتسب به سپاه پاسداران هم مشابه بود و در پیشانی صفحه یک روزنامه جوان نوشته شده بود: "خشم دانشجویان تا پایین آوردن پرچم انگلیس بالاگرفت" اما در زیر تیتر به "مقابله جدی یگان‌های ویژه نیروی انتظامی" اشاره شده بود.

سیاست روز هم از جمله روزنامه‌هایی بود که موضعی تند و حمایت‌آمیز گرفت و تیتر زد: "مات چرچیل در زمین ایران" در این گزارش آمده بود: مردم ایران همواره انگلیس را کشور مکار و سیاست باز می‌دانند و به همین خاطر القابی چون روباه پیر را به کار می‌برند و یا هنگامی که می‌خواهند چیزی را به سیاستهای مکارانه انگلیس تشبیه کنند می‌گویند مثل چرچیل! اما اگر چرچیل زنده بود باز هم می‌توانست در مقابل هوشیاری و بیداری مردم ایران اسلامی قد علم کند؟! اکنون شکست سیاستهای مزورانه بازماندگان چرچیل در قبال ایران تن آن روباه پیر را در گور به لرزه می‌اندازد."

تهران امروز، روزنامه حامیان شهردار تهران هم تیتر بزرگ "روز خشم دانشجویی" را برگزید و برای تاکید روی کلمه خشم، آن را قرمز رنگ نوشت. روزنامه ابتکار هم با کنار هم گذاشتن چهار عکس، تیتر دو کلمه‌ای "تسخیر دوم" را برگزیده بود. اما نوع نگاه جام‌جم، روزنامه صدا و سیمای جمهوری اسلامی هم جالب بود. برخلاف مانور وسیع رادیو و تلویزیون در حمایت از این اقدام، تنها یک تیتر کوچک در صفحه یک این روزنامه به ماجرا اختصاص یافته بود که عکسی هم به آن ضمیمه نبود.

پنج‌شنبه – نگاه ویژه به اعتصاب سراسری در انگلیس

روز شنبه روزنامه شرق، تیتر یک خود را "بازگشت به مدار صفر درجه" در توصیف واکنش‌های بین‌المللی به نقض قوانین و تعرض به حریم سفارت انگلیس برگزید.

این روزنامه در تیتر دوم خود هم از زاویه دید رییس مجلس شورای اسلامی در کنفرانس خبری‌اش به موضوع تسخیر سفارت و موضع ایران و انگلیس پرداخت. تیتر انتخابی شرق از قول علی لاریجانی این بود: "رفتار معترضان به انگلیس باید مبتنی بر قانون باشد" اما مواضع تندتری از او را می‌شد در متن گزارش یافت.

کیهان اما ترجیح داده بود با عکس و تیتر بزرگ "بزرگترین اعتصاب قرن انگلیس را فلج كرد" بیشتر به موضوع ضعف و آشفتگی این دولت اروپایی بپردازد. مشابه عکس و تیتر یک روزنامه جوان: "اعتصاب 2 میلیونی انگلیسی‌ها در اعتراض به استثمار پیر!"

سیاست روز هم توجه ویژه‌ای به اعتصاب سراسری در انگلیس نشان داده بود و با ابراز خوشحالی از تعطیلی سفارت انگلیس در تهران تیتر زد: "شر انگلیس کم شد"

نویسنده گروه سیاسی این روزنامه معتقد بود: "رژیم سلطنتی انگلیس با اقدامی كه انجام داد شر خود را از خاك ایران كند. مردم ایران پس از سال‌ها تحمل این رژیم منحوس به آرزوی دیرینه خود رسیدند."

سرمقاله پنج‌شنبه روزنامه ابتکار، تنها موضع انتقادی روزنامه‌های تهران به این اتفاق بزرگ بود که در آن ضمن حمایت از مصوبه مجلس در کاهش سطح ارتباط با دولت انگلیس آمده بود: "اگر بنا به فرمایش اخیر رهبر انقلاب، بسیجی انقلابی است اما بی‌قانون نیست، جنبش دانشجویی به‌ویژه دوستان بسیج باید به این سوال پاسخی مستدل بدهند که: چه زمانی دانشجو مکلف می‌شود که مقر نمایندگی یک کشور دیگر در ایران را (که دولت اسلامی متعهد به حفاظت از آن شده است) به اشغال درآورد؟"

فرهاد دادجو در یادداشت " 8 آذر تکرار 13 آبان نبود"، با رویکرد مثبت به اشغال سفارت امریکا در سال 58، نوشته بود: "آبان از آن رو به قله و سمبل جنبش دانشجویی ایران تبدیل شد که نماد تعقل انقلابی و آمیزه‌ای از آرمانخواهی و خردمندی بود، اقدامی برخاسته از شناخت خط امام بدون آنکه منتظر تصریح امام بماند.

به بیان دیگر در زمانه‌ای که اولا دولت آمریکا با پناه دادن به شاه مخلوع و مشارکت مستقیم در ستم‌های شاهنشاهی و تبدیل شدن سفارتش به مرکز فعالیت‌های براندازانه و صدها خصومت دیگر، دشمنی را به نهایت رسانده بود و ثانیا دولت موقت مهندس بازرگان به دلیل مشی محافظه‌کارانه خود تمایلی به مقابله مقتدارنه با آمریکا نداشت، جنبش دانشجویی بارها و بارها اعتراض خود را به دولت رساند و از روزها پیش از آبان تجمع‌های اعتراضی مقابله لانه جاسوسی صورت داد، در نهایت به دلیل ناامید شدن از اقدام دولت، خود کمر همت بست و انقلاب دوم را آفرید.

{...} حال آیا در جریان آذر هر دو شرط فوق محقق بود؟ حتی اگر قضاوتهای بسیار تند افراد تاریخ نخوانده را بپذیریم که شرط اول یعنی رسیدن به بالاترین درجه خصومت دولت انگلیس علیه ایران در حال حاضر وجود دارد، هیچ کس نمی‌تواند مدعی شرط دوم شود.

سیاست روز : رژیم سلطنتی انگلیس با اقدامی كه انجام داد شر خود را از خاك ایران كند. مردم ایران پس از سال‌ها تحمل این رژیم منحوس به آرزوی دیرینه خود رسیدند

برخلاف دولت موقت، دولت دهم علیرغم ضعف‌های وافر، پیشگام استکبارستیزی و همچنین مجلس هشتم، با وجود تمام نقدها، در مسیر تحقق اصل عزت سیاست خارجی است و هر دو با همکاری شورای عالی امنیت ملی تدابیر متعددی نیز در واکنش به سیاستهای اخیر انگلیس آغاز کرده بودند. با این وجود عقل و شرع چه مجوزی برای متمسک شدن به رفتارهای غیرقانونی می‌دهند؟ آیا ما مجازیم کینه انقلابی و خروش جوانانه خود را به هر روشی ابراز کنیم؟"

روزنامه ایران هم در خبر صفحه یک خود با عنوان "سیاسی‌كاری انگلیسی" تعطیلی سفارت انگلیس را بهانه‌جویی توصیف کرد. در گزارش صفحه داخلی روزنامه هم با چهار نماینده گفت‌و‌گو شده بود که تنها عبدالجبار كرمی، نماینده سنندج حمله به سفارت انگلیس را محكوم كرد اما تیتر "با دولت‌های متخاصم باید طبق موازین قانونی برخورد شود" برای این گزارش انتخاب شد.

شنبه – حمایت تندروها، دست به عصایی منتقدان

شنبه پس از دو روز پرخبر، روز پرسوژه‌ای برای روزنامه‌ها بود اما از آن‌جا که عموم موضع‌گیری‌ها و نتایج برضد ایران بود، روزنامه‌های منتقد جای مانور چندانی نداشتند، پس شرق با اشاره به حضور دیپلمات‌های خارجی در باغ قلهک و تشکیل جلسات متعدد سران دیپلماسی کشورهای اروپایی تیتر زد: "تردد دیپلماتیک" و همچنان از اعلام موضع در قالب یادداشت و سرمقاله خودداری کرد.

صفحه یک روزنامه ایران هم به کلی خالی از هر تیتر مرتبط با این قضیه بود. کیهان همچنان ترجیح داده بود اعتراضات سراسری در انگلیس را به عنوان تیتر یک انتخاب کند. روزنامه جوان با تیتر "امریكا و اروپا از كارناوال انگلیس پیاده شدند" به موضوع رای نیاوردن طرح تحریم نفتی ایران پرداخت.

در سرمقاله این روزنامه هم به قلم «رسول سنائی‌راد» آمده بود: "گویی كه سران لندن به جای پندآموزی از این ماجرا و تجدیدنظر نسبت به سیاست‌های خصمانه و تصحیح رفتارهای غلط، همچنان اصرار دارند بر طبل دشمنی و توطئه بكوبند و نه تنها مدال روباه پیر مكار را حفظ كنند بلكه به دریافت مدال همكار گرگ غدار نیز نایل آیند. چنین مدالهایی در افكار عمومی ایران نه تنها هیچ خوف و ترسی بر نمی‌انگیزد بلكه تنها به خشم و نفرت از انگلیس دامن می‌زند و حامیان او را هم بی‌بهره نمی‌گذارد. همراهی و حمایت برخی كشورها از ادعای بی‌اساس دولت انگلیس نیز حكایت رقص با گرگ‌ها است كه هیجان موقت آن هیچ تناسبی با هزینه‌های خطرناك آن ندارد."

سیاست روز هم همین موضوع را با تیتر "انگلیس از تهران رانده در اروپا درمانده" مورد توجه قرار داد و نوشت: "به رغم آنكه گفته می‌شود انگلیسی‌ها سیاستمدارانی مكار می‌باشند، اما سراسیمگی و هراس آنها از حقارتی كه در برابر ایران متحمل شده‌اند مانع از تعقل آنها گردید بگونه‌ای كه ویلیام هیگ، وزیر خارجه این كشور، در نشست اضطراری اتحادیه اروپا خواستار تحریم نفت ایران شد. امری كه در نهایت به حقارت و شكستی دیگر برای انگلیس و خاندان سلطنتی حاكم بر این كشور مبدل شد."

ابتکار: انگلیس باید بداند مردم ایران دیگر با اخم آن‌ها تب نخواهد کرد. آنان نیز دیر یا زود خود با وساطت، خواهان بازکردن سفارت و اعزام سفیر به ایران خواهند شد

سرمقاله روز شنبه ابتکار هم به قلم محمدعلی وكیلی در دفاع از رویارویی با انگلیس بود: "مزاج ایرانی با ترکیب مزاج شیعی‌ و ایرانی، تحمل حرف ناحق و عمل ظالمانه و همچنین ظلم و زورگویی را برنمی‌تابد. رفتار انگلیس‌ها برای این طبع هضم‌ناپذیر است. این مزاج در برخورد با مظاهر انگلیسی برافروخته می‌شود و هرگز منافع استعماری انگلیسی را نه‌فقط در ایران، بلکه در منطقه تحمل نمی‌کند.

همین طبع بود که در سال 1989 با حکم به ارتداد و قتل سلمان رشدی، مزاج انگلیسی را پس زد. آن هنگام واکنش ایران به جسارت سلمان رشدی به حریم پیامبر(ص)، انگلیسی‌ها را وادار کرد تا با مزاج تاریخی خود که عبارت بود از خودبرتربینی بین‌المللی، اقدام به تعطیلی سفارتش در ایران کند. در تبعیت از آن اقدام انگلیس، کشورهای دیگر اروپایی نیز چنان کردند؛ اما بعد از مدتی خود، بدون دعوت به جای اول برگشتند. بار دوم در سال 1377 در پی دادگاه میکونوس علیه مقام‌های بلندپایه جمهوری اسلامی ایران، دولت‌های اروپایی با فراخواندن سفرای خود، با واکنش مشابه از طرف ایران روبه‌رو شدند. اما در آن مرحله نیز پس از ده ماه، اروپایی‌ها یکی پس از دیگری، سفرای خود را برگرداندند. اکنون پس از سیزده سال، دوباره شاهد تکرار سناریوی اروپایی‌ها در تبعیت از انگلیس هستیم."

نویسنده این مقاله معتقد بود: "انگلیس باید بداند مردم ایران دیگر با اخم آن‌ها تب نخواهد کرد. آنان نیز دیر یا زود خود با وساطت، خواهان بازکردن سفارت و اعزام سفیر به ایران خواهند شد. مزاج ایرانی تبختر و توهین و تحقیر هیچ‌کس را برنمی‌تابد و از سویی طبع انگلیسی نیاز به درمان اساسی دارد. عصر کنونی چنین مزاجی را تحمل نخواهد کرد و اوضاع سیاسی عصر جدید به این مزاج آلرژی دارد."

«پیشخوان»؛ از تحریم نفت تا تعدیل ارز

Sun, 27 Nov 2011 16:20:03 +0000

بهروز صمدبیگی

آشفتگی‌های اقتصادی در ایران با توجه به اعلام و اعمال تحریم‌های جدید بین‌المللی بیش از پیش به چشم می‌آید و ادعاهای مدیریت اقتصادی ایران در محک ترازو قرار خواهد گرفت. در هفته‌ای که گذشت، التهابات بازار ارز و سکه و طلا یکی از مهمترین سرخط‌های خبری رسانه‌ها بود و همچنین تحلیل‌ها و واکنش‌هایی درباره تحریم نفت ایران. در «پیشخوان» این هفته نگاهی به مطالب اقتصادی روزنامه‌های تهران می‌اندازیم.

سیاست مشوش ارزی

روزنامه دنیای اقتصاد هفته را با تیتر "سه نگاه به دلار در دولت" آغاز کرد و نوشت: "منطق‌های مختلف در انتخاب رویه‌ای کارآ برای تعیین نرخ ارز بالاخره به طور جدی در تقابل با یکدیگر قرار گرفته‌اند؛ شمس‌الدین حسینی، وزیر اقتصاد حامی کاهش نرخ ارز است كه به نظر می‌رسد دیدگاه وی تحت تاثیر نگرانی از تاثیر افزایش نرخ ارز روی قیمت‌هاست.

در مقابل مهدی غضنفری، وزیر صنعت و تجارت، خواستار افزایش نرخ ارز برای تقویت بخش تولید و صادرات کشور و در نتیجه بهبود رشد اقتصادی است. در این میان، بانك مركزی نیز به دنبال تعدیل نرخ ارز با هدف تعادل بخشی به بازارهاست.

نكته قابل توجه آن است كه تا پیش از آن مهم‌ترین مانع بر سر تعیین كارآمد نرخ ارز، مقاومت متولیان بخش صنعت به دلیل محوریت واردات بود؛ اما ادغام بخش صنعت در بخش تجارت و روی كار آمدن وزیری با تفكر تولید صادرات‌محور باعث شده است كه دیدگاه بخش صنعت با دیدگاه تصمیم‌سازان پولی یكسان شود؛ اما این بار مانع دیگری بر سر راه واقعی‌سازی نرخ ارز ظاهر شده است كه نگران پیامدهای هدفمندسازی هستند." در این مطلب با توضیح دلایل مخالفان و موافقان نکته را که تغییر نرخ ارز به "مهم‌ترین بحث در اقتصاد کشور" تبدیل شده است، یادآوری می‌کند.

در همین روز سرمقاله‌‌نویس دنیای اقتصاد، طرح‌های دولت برای کنترل بازار سکه و ارز را شکست‌خورده و ناکارآمد دانست. "محمود صدری" نوشت: "طرح توزیع كوپنی ارز و سكه، چه در ابعاد وسیع و نامحدود اول و چه شكل محدود كنونی شكست خورده است. این شكست اصلا و ابدا نباید موجب سرشكستگی كسی یا نهادی شود، بلكه باید علامت روشن بازار به برنامه‌ریزان اقتصادی تلقی شود و آنان را متقاعد كند كه آموزه‌های اقتصادی در باب ناكارآمدی مداخله دولت در «تعیین قیمت» مستظهر به مطالعات نظری جانكاه در سیصد، چهارصد سال گذشته و ایضا تجربیات بشر در همه ادوار زندگی است.

{...} از بهار گذشته كه دولت كوشیده است نرخ دلار و سكه را با «بمباران بازار» پایین بیاورد یا در همان سطح قبلی حفظ كند، نرخ برابری دلار از 1145 تومان به 1340 تومان (17 درصد) و قیمت سكه طلا از 440 هزار تومان به 616 هزار تومان (40 درصد) افزایش یافته است. آن تصمیم‌ها و این نتایج دست‌كم دو لطمه به دولت و ملت وارد كرده است: اول اینكه بخشی از دارایی مشاع همه ایرانیان (كه به غلط دارایی دولت خوانده می‌شود) به گروهی از افراد جامعه كه می‌توانسته‌اند در صف خرید سكه بایستند یا قصد مسافرت به خارج از كشور داشته‌اند، منتقل شده است.

دنیای اقتصاد: از بهار گذشته كه دولت كوشیده است نرخ دلار و سكه را با «بمباران بازار» پایین بیاورد یا در همان سطح قبلی حفظ كند، نرخ برابری دلار از 1145 تومان به 1340 تومان و قیمت سكه طلا از 440 هزار تومان به 616 هزار تومان افزایش یافته است

دوم در سازوكار بزرگ‌تری كه دولت با پرداخت هزینه زیاد آن را اجرا كرده است، (هدفمندسازی یارانه‌ها) استثنا و خلل وارد شده است. افزون‌بر این دو نتیجه اقتصادی ملموس، هزینه دیگری هم از جنبه اعتماد عمومی به دولت تحمیل شده است؛ زیرا اولا طرح‌های توزیع سكه و دلار با هزینه‌های پیش‌گفته ناكام مانده و به اعتبار دولت از جنبه كارآمدی خدشه وارد كرده و ثانیا به این تصور دامن زده كه این طرح‌ها تدابیری برای درآمدزایی دولت و هزینه كردن آن در بخش پرداخت یارانه‌ها بوده است."

همین روز یکی از تیترهای صفحه یک کیهان این بود "فروش طلای خارجی از امروز ممنوع است" در این خبر ضمن اشاره به این که "30درصد از حجم طلای ساخته و عرضه شده به مردم و طلافروشی ها در سطح كلان شهرها، طلای خارجی است كه از مبادی رسمی وارد كشور نشده است." واردات و فروش مصنوعات خارجی را قاچاق و ممنوع اعلام کرده بود.

تغییرات مکرر مدیریت ارزی

در صفحه یک روزنامه ابتکار تیتر "یک زن، فرمانده بازار ارز شد!" به چشم می‌خورد که البته علامت تعجب گذاشته شده در تیتر چه به لحاظ اصول خبرنویسی و چه از منظر نگاه جنسیتی جای سوال داشت.

گزارش‌نویس ابتکار نوشته بود: "با گذشت چند ماه از ادامه نوسانات قیمتی و رکوردزنی چندباره قیمت انواع ارزهای معتبر به‌ویژه دلار، این‌بار بانک مرکزی تصمیم به تغییر تاکتیک مبارزه با «ارزبازان» و نشاندن خانم‌ها در مرکز فرماندهی بازار ارز کشور گرفت.

شرق: وزیر اقتصاد به‌گونه‌ای سخن گفت كه می‌شد حدس زد باید از رویای رشد اقتصادی موردنظر برنامه‌های بلندمدت توسعه و همچنین از خیال كاهش نرخ‌های بیكاری و تورم عبور كرد و آنها را به فراموشی سپرد

رئیس‌کل بانک مرکزی پس از افزایش نوسانات بازار ارز، معاون ارزی خود را تغییر داد و طی حکمی، مینو کیانی‌راد را به‌عنوان «معاون ارزی» این بانک منصوب کرد." همچنین از قول سیدشمس‌الدین حسینی، وزیر امور اقتصادی و دارایی آمده بود: "در انتظار انجام‌گرفتن اقدامات رئیس کل بانک مرکزی و همکارانش در بانک مرکزی برای بازار ارز هستیم. مردم در خرید ارز دقت کنند و اگر قیمت کاهش یافت، از ما گله‌مند نشوند. قیمت فعلی دلار زیاد است. قیمت سکه هم از نرخ ارز متأثر است، اگرچه قیمت جهانی طلا متغیری است که در اختیار ما نیست."

صحبت‌های وزیر اقتصاد با عنوان "به اهداف برنامه نمی‌رسیم" تیتر یک روزنامه شرق هم شده بود و نویسنده چنین برداشت کرده بود: "او به‌گونه‌ای سخن گفت كه می‌شد حدس زد باید از رویای رشد اقتصادی موردنظر برنامه‌های بلندمدت توسعه و همچنین از خیال كاهش نرخ‌های بیكاری و تورم عبور كرد و آنها را به فراموشی سپرد. نقطه عطف سخنان وزیر اقتصاد در همین فقر منابع درآمدی دولت است كه بدون تعارف شاید بتوان گفت چالشی بزرگ را در مقابل سخنان وزیر اقتصاد قرار داده است.

اینكه دولتی‌ها منبع درآمدی كافی برای رسیدن به اهداف اصلی برنامه‌های توسعه ندارند، بدون شك می‌تواند تا حد زیادی منحنی‌های اقتصادی را در چند سال گذشته با حیرت و تعجب همراه كند اما این روزها دیگر هیچ شكی باقی نمانده كه دولت نهم و بعد از آن دولت دهم خوشبخت‌ترین دولتی‌های ایران در سال‌های بعد از انقلاب بوده‌اند و این خوشبختی نیز به وضوح خود را در امكانات مالی این دو دولت نشان می‌دهد."

دنیای اقتصاد هم برای دومین روز تیتر یک خود را به مباحث بازار ارز اختصاص داد و در زیر عنوان "نشانه‌های تغییر سیاست ارزی؟" نوشت: "سومین تغییر معاونت ارزی بانك مركزی در سومین سال ریاست بهمنی با چه هدفی انجام شد؟

روز گذشته كمال سیدعلی در حالی جای خود را به مینو كیانی راد در معاونت ارزی بانك مركزی داد كه عمر معاونتش به پنج ماه نرسیده بود؛ سیدعلی در دوره مدیریت پنج ماهه خود تلاش كرد شكاف ارزی به وجود آمده ارز را از طریق تغییر مقررات ارزی و به جریان انداختن نرخ ارز بازار فرعی از بین ببرد؛ اما پس از آنكه در كوتاه مدت این سیاست‌ها به نتیجه نرسید جای خود را به فردی جدید داد. مینو كیانی‌راد كه اولین زن راه یافته به هیات عامل بانك مركزی در 51 سال گذشته است پس از راعی، برهانی و سید علی چهارمین معاون ارزی بهمنی در سه سال گذشته به حساب می‌آید."

دنیای اقتصاد: نرخ ارزی كه وزیر می‌گوید «بالاست» نسبت به چه عددی بالاست و این عدد از كجا آمده و چرا كسی آن را اعلام نكرده است؟ به نظر می‌رسد وزیر محترم اقتصاد به جای اینكه با طرح مسائل كلی دیدگاه خود را بیان كند، می‌توانست و البته می‌تواند در این باره به طور شفاف صحبت كند و بازار را در ابهام بیشتر فرو نبرد

"محمدصادق جنان‌صفت" هم در سرمقاله این روزنامه با انتقاد از سخنان وزیر اقتصاد نوشته بود: "«نرخ ارز هنوز هم بالاست» یعنی چه؟ نرخ ارزی كه وزیر می‌گوید «بالاست» نسبت به چه عددی بالاست و این عدد از كجا آمده و چرا كسی آن را اعلام نكرده است؟ به نظر می‌رسد وزیر محترم اقتصاد به جای اینكه با طرح مسائل كلی دیدگاه خود را بیان كند، می‌توانست و البته می‌تواند در این باره به طور شفاف صحبت كند و بازار را در ابهام بیشتر فرو نبرد. سازوكاری كه وزیر اقتصاد به آن دست یافته است تا نرخ ارز هنوز هم بالا نباشد، چیست؟

آیا قرار است دولت ارز بیشتری به بازار عرضه كند یا اینكه محدودیت‌های بیشتر در سمت تقاضای ارز این وظیفه را بر دوش خواهد كشید؟ {...} یادمان نرفته است كه رییس‌كل بانك مركزی ایران كه به لحاظ حوزه اختیارات و وظایف درباره نرخ ارز مقام ذی‌صلاح‌تری نسبت به وزیر اقتصاد است نیز چندین بار اعلام كرده نرخ ارز را كاهش خواهد داد، اما واقعیت‌های بازار اجازه این وعده را نداده است. در حالی كه روزها و هفته‌ها است كه رانت در بازار ارز توزیع می‌شود، این پرسش نیز مطرح است اگر وزیر اقتصاد این قدرت را دارد كه نرخ ارز را گونه‌ای كاهش ‌دهد كه مردم متضرر را احتمالا وادار به گلایه از دولت خواهد كرد، چرا تا امروز این كار را انجام نداده و كدام مصلحت موجب وضع فعلی بوده است؟"

نفت به مثابه سلاح

روز سه‌شنبه اگرچه "ضرورت تعیین نرخ ارز با رویكرد تولید صادرات محور" به عنوان یکی از سیاست‌های اعلام شده وزیر صنعت، معدن و تجارت مورد توجه روزنامه‌ها بود اما بحث‌های مربوط به تحریم نفتی ایران در صدر قرار داشت. روزنامه شرق تیتر زده بود"هشدار وزیر نفت به غرب" و از قول سردار قاسمی نوشته بود:

وزیر نفت: در صورت ادامه مناقشه هسته‌ای ایران اگر ناچار شویم از نفت به عنوان یك ابزار سیاسی استفاده می‌كنیم

شرق: زمانی كه نفت‌كش‌ها را می‌زدند صادرات نفت ایران قطع نمی‌شد. حالا اما در زمان صلح، وزیر نفت گفته است كه در صورت لزوم از نفت به عنوان ابزار سیاسی استفاده خواهد كرد

"در صورت ادامه مناقشه هسته‌ای ایران اگر ناچار شویم از نفت به عنوان یك ابزار سیاسی استفاده می‌كنیم." شرق همچنین به سراغ مدیران نفتی فعلی و سابق ایران رفته بود و پرسیده بود: "آیا نفت سلاح سیاسی است؟"

غلامحسین نوذری، دومین وزیر نفت كابینه اول احمدی‌نژاد پاسخ داده بود: "ما حدود دو تا 3/2 میلیون بشكه در روز صادرات نفت داریم. عمده مشتریان نفت ایران هم كشورهای آسیایی نظیر ژاپن و چین، هند و كره‌جنوبی هستند. به نظرم ما باید به‌عنوان دومین كشور صادركننده اوپك، به‌دنبال ثبات بازار باشیم و به مصرف‌كنندگان اطمینان دهیم كه آنها می‌توانند برای تامین نیازهای انرژی خود به ایران تكیه كنند.

اگر ما وارد جدال نفتی شویم ممكن است رقبا از این فرصت استفاده كنند و سهم بازار ما را بگیرند. در این صورت بازپس گرفتن دوباره سهم بازار كار راحتی نیست." اكبر تركان با سابقه وزارت دفاع و معاونت برنامه‌ریزی وزارت نفت هم معتقد بود: "جمهوری اسلامی ایران، همان‌طور كه خود را نسبت به امنیت خلیج‌فارس متعهد می‌داند درباره امنیت انرژی جهان نیز متعهد است...ما حتی تا آخرین روزهای جنگ هم اعلام كردیم كه خود را نسبت به تامین انرژی دنیا متعهد می‌دانیم."

رضا زندی هم در یادداشتی نوشته بود: "نفت سلاح نیست «آقای وزیر»! نفت استراتژیك‌ترین كالای ایران است. ایران دومین تولیدكننده اوپك است و همواره سعی كرده نقش یك عرضه‌كننده مطمئن را در بازار انرژی بازی كند؛ این را حتی در دوره جنگ تحمیلی اثبات كرده است. زمانی كه نفت‌كش‌ها را می‌زدند اما صادرات نفت ایران قطع نمی‌شد. حالا اما در زمان صلح، وزیر نفت گفته است كه در صورت لزوم از نفت به عنوان ابزار سیاسی استفاده خواهد كرد.

{...} اقتصاد ایران به شدت تشنه پول است. در دوره‌ای كه پول یارانه‌ها به مردم پرداخت می‌شود و پروژه‌های عمرانی با كسری منابع مالی مواجه است، هیچ خطری نباید فروش نفت ایران را تهدید كند، چه برسد به اینكه رستم قاسمی خود از احتمال استفاده از نفت به عنوان ابزار سیاسی و توقف آن خبر دهد، حتی اگر احتمال آن را بسیار ضعیف‌بداند."

سیاست منچستریونایتدی!

روز چهارشنبه دوباره گرانی سکه و ارز خودش را به تیتر روزنامه‌ها تحمیل کرده بود تا نویسنده روزنامه شرق در مطلبی با عنوان "مدیران رفتنی؛ گرانی ماندنی" تحلیل کند: "یكی از نكات جالب توجه در بازار ارز كشور، تشكیل محور مخالف – موافق است. دو نفر از وزرای اقتصادی دولت یعنی مهدی غضنفری و شمس‌الدین حسینی، به عنوان مخالف و طرفدار افزایش و كاهش نرخ ارز به شمار می‌آیند.

وزیر صنعت، معدن و تجارت معتقد است برای حمایت از تولید ملی باید نرخ ارز افزایش یابد اما از سوی دیگر، وزیر امور اقتصادی و دارایی كه در جبهه مخالف غنضفری، موضع گرفته است، صلاح كار را در این می‌بیند كه برای جلوگیری از افزایش نرخ تورم باید نرخ ارز، كاهش یابد! این تفاوت‌ها نشان می‌دهد كه مشكلات بازار ارز كشور با تغییر مدیران حل نمی‌شود و بهتر است، رییس‌كل بانك‌مركزی با الگو گرفتن از ثبات مدیریتی در باشگاه فوتبال منچستریونایتد، عمر فعالیت مدیران پایین‌دستی خود را افزایش دهد.

به عبارت دیگر، در حالی كه مدیر باشگاه منچستر یونایتد، 25 سال است كه به سر‌الكس فرگوسن اعتماد كرده و سكان هدایت تیمش را به او سپرده است، رییس‌كل بانك‌مركزی ایران، در عرض سه سال، چهار مدیر عوض می‌كند!"

پایان چندسیاستی؟

پنج شنبه تیتر یک روزنامه ابتکار خبر از اتفاق جدیدی در حوزه مدیریت ارز کشور می‌داد: "بانک مرکزی تسلیم ارز تک‌نرخی شد" و این چنین روایت شده بود:

"برخلاف اعلام قبلی، جلسه شورای پول و اعتبار در حالی برگزار شد که اعضا به بررسی مباحثی از قبیل بازار ارز پرداختند و به بررسی ال‌سی‌ها نرسیدند... محمود بهمنی، رئیس کل بانک مرکزی گفت: پس از ارائه گزارش بانک مرکزی درباره بازار ارز، شورای پول و اعتبار خط مشی بانک مرکزی را که حرکت به‌سمت در این نشست مقرر شد ارز مورد نیاز تولید و صادرات تأمین و از طریق بخش بازرگانی، واردات نیز کنترل شود..."

در پی افزایش قیمت ارز، قیمت محصولات تولیدكنندگان داخلی افزایش می‌یابد كه این امر نه‌تنها سبب كاهش رفاه اجتماعی، گسترش فقر و افزایش نابرابری‌ها می‌شود، بلكه قدرت تولید‌كنندگان داخلی را نیز به شدت متزلزل می‌كند

سرمقاله آن روز روزنامه شرق هم به قلم "حسین راغفر" بود که در تحلیل ریشه‌های افزایش نرخ ارز نوشته بود: "در پی افزایش قیمت ارز، قیمت محصولات تولیدكنندگان داخلی افزایش می‌یابد كه این امر نه‌تنها سبب كاهش رفاه اجتماعی، گسترش فقر و افزایش نابرابری‌ها می‌شود، بلكه قدرت تولید‌كنندگان داخلی برای حفظ بازار‌های داخلی را نیز به شدت متزلزل می‌كند. با افزایش قیمت كالای داخلی، بازار‌های رهاشده داخلی یكسره در اختیار كالا‌های ارزان قیمت خارجی قرار می‌گیرند.

نتیجه آن، افزایش تعطیلی واحد‌های تولیدی در داخل و گسترش ركود است. به این ترتیب، اینكه آیا باید نرخ ارز افزایش یابد یا خیر به یك ارزیابی دقیق از منافع و مزایای اجتماعی افزایش نرخ ارز وابسته است. اما در مجموع به نظر می‌رسد كه افزایش قیمت ارز در ایران هم بخشی از برنامه موسوم به هدفمندی است و هم از نتایج آن، هم به فقدان یك راهبرد توسعه مرتبط می‌شود و هم تحت تاثیر عوامل غیراقتصادی است.

در صورتی كه راهبرد اساسی توسعه اقتصادی حمایت از تولید داخلی باشد در این صورت به احتمال بیشتر ثبات قیمت ارز، حداقل در یك دوره زمانی مناسب، سیاستی منطقی است و جلوگیری از افزایش شدید آن منافع اجتماعی بیشتری را تامین می‌كند تا افزایش نرخ ارز."

به این ترتیب لااقل در قانون و آیین‌نامه، دولت به یک سیاست واحد در قبال ارز روی آورد اما التهابات ارز و سکه بی‌توجه به این تصمیمات در شروع هفته جدید هم با اقتصاد ایران همراه بود.

"پیشخوان"؛ شایعات بیدگنه، روزنامه‌ها را جاگذاشت

Sat, 19 Nov 2011 15:50:07 +0000

بهروز صمدبیگی

روز شنبه مطابق عرف روزنامه‌های سراسری، صحبت‌های رهبر جمهوری اسلامی به عنوان تیتر یک انتخاب شده بود که همگی هم با عبارتی حاکی دشمن ستیزی و مشت و سیلی محکم زدن در جواب تجاوز دشمن انتخاب شده بودند. اما همان روز انفجاری تهران را لرزاند که پس‌لرزه‌هایش فضای روزهای آینده رسانه‌های ایران را تحت تاثیر قرار داد.

البته با اعمال فشار نهادهای امنیتی برای انتشار مواضع تریبون‌های رسمی، روزنامه‌نگاران ایرانی محدودیت فراوانی برای پرداختن به موضوع داشتند. با این حال در "پیشخوان" این هفته نگاهی می‌اندازیم به بازتاب انفجار مشکوک در روزنامه‌های تهران.

یکشنبه – اخبار رسمی، توصیفات محتاطانه

کیهان با تیتر "گزارش خبری كیهان از حادثه انفجار مهمات در پادگان بیدگنه" به شرح حادثه پرداخت و از قول خبرنگارش در شهرستان وردآورد نوشت: "بر اثر این انفجار كه در ساعت 30 /13 دقیقه بعد از ظهر دیروز روی داد و صدای آن در تمام نقاط شهریار، كرج و حتی تهران شنیده شد، شیشه‌های ساختمانهای روستای بیدگنه به طوركامل شكست و متعاقب آن ، با حضور سریع نیروهای امدادی و نظامی در محل حادثه، عملیات امداد رسانی و اعزام مجروحان آغاز شد. بر اساس این گزارش ، مجروحان وشهیدان این حادثه به وسیله آمبولانس و بالگرد به مراكز درمانی منتقل شدند.

" روزنامه ایران هم در یک خبر کوتاه چند خطی به "شهادت" سردار حسن تهرانی مقدم و 16 نفر دیگر پرداخت. "جوان"روزنامه منتسب به سپاه پاسداران هم ترجیح داد، تیتر کوچکی را در صفحه یک به این موضوع اختصاص دهد و در صفحه حوادث خود نوشت: "در حالی كه ظهر روز گذشته صدای انفجار مهیبی در تهران و بخشی از كرج باعث بروز نگرانی عمومی شده بود، روابط عمومی كل سپاه، اعلام كرد كه انفجار در یكی از زاغه‌های نگهداری مهمات متعلق به سپاه پاسداران انقلاب اسلامی در حوالی تهران رخ داده است."

اما روزنامه شرق که خبرنگارش را به محل حادثه فرستاده بود، تیتر یک خود را "انفجار در روستا لرزش در شهر" انتخاب کرد و سروش فرهادیان در گزارشش نوشت: "به روستای بیدگنه می‌رسم. برای رسیدن به محل حادثه نیازی نیست از كسی سوالی پرسیده شود. تمام مردم دهستان بیدگنه بیرون از منازل‌شان چنان ایستاده‌اند كه انگار كاروانی را به سمت نقطه‌ای مشخص رهنمون می‌كنند. موج انفجار مدارس را هم به تعطیلی کشانده است.به سدی می‌رسم كه باید بپذیرم انتهای راه است؛ كوه «كیكاووس.» کیکاووس جاده را به دو قسمت تقسیم می‌کند.جاده سمت راست به یک پادگان می‌رود و مردم می‌گویند انتهایش بن‌بست است و دیگری به محل حادثه.

شرق: قطاری از آمبولانس و ماشین‌های آتش‌نشانی در حال حركت است؛ از تهران و كرج و ملارد و ساوه. لحظه‌به‌لحظه هم خودروهای پلیس بیشتری به محل می‌رسند و غرش هلی‌كوپتر‌هایی كه از روی كوه پیدا می‌شوند هم كمتر لحظه‌ای خاموش می‌شود. آمبولانس‌ها آژیركشان نزدیك می‌شوند اما پس از بازگشت از محل حادثه نه از صدای آژیر خبری است و نه از تعجیل رانندگان

چنان ازدحامی از نیروهای امنیتی و پلیس هست كه به هیچ نحوی امكان ادامه مسیر نیست. قطاری از آمبولانس و ماشین‌های آتش‌نشانی در حال حركت است؛ از تهران و كرج و ملارد و ساوه. لحظه‌به‌لحظه هم خودروهای پلیس بیشتری به محل می‌رسند و غرش هلی‌كوپتر‌هایی كه از روی كوه پیدا می‌شوند هم كمتر لحظه‌ای خاموش می‌شود. آمبولانس‌ها آژیركشان نزدیك می‌شوند اما پس از بازگشت از محل حادثه نه از صدای آژیر خبری است و نه از تعجیل رانندگان. مردم محلی درباره تمام احتمال‌ها این انفجار حرف می‌زنند. از ابر نه‌چندان تیره‌ای كه بر فراز آسمان بیدگنه است بگیرید تا بویی كه مردم محلی آن را «متفاوت» می‌دانند.

درست در همان مسیری كه به محل حادثه می‌رود دو پادگان نظامی هست و تابلو یك كارخانه به نام "رجاشیمی"خودنمایی می‌كند. اصرار من هم برای رفتن به این سمت تاثیری ندارد و با عتاب مواجه می‌شوم كه: "نمی‌شود؛ از محل فاصله بگیرید."محل حادثه پادگانی است حد فاصل دهستان بیدگنه و دهستان اخترآباده به گفته مردم محلی این دو پادگان در فاصله كمتر از سه‌كیلومتری بیدگنه، تقریبا روبه‌روی هم هستند. یكی از مردم محلی می‌گوید كه در زمان انفجار،حد فاصل روستای بیدگنه و اخترآباد در حال حركت با موتور بوده كه با موج انفجار از مسیر منحرف می‌شود. بنا بر ادعای این فرد او شاهد تلفات عده‌ای بوده. كم‌كم نیروهای مخصوص پلیس سر می‌رسند و زنجیره امنیتی تكمیل‌تر می‌شود. كمتر روزنه‌ای برای عبور نمی‌ماند و ناچار باید محل را ترك كرد.

"روزنامه اعتماد هم تیتر یک "انفجار شایعه پس از انفجار بیدگنه" را بر پیشانی داشت و در گزارشی بدون نام نویسنده، جزییات توصیفی بیشتری در اختیار مخاطب می‌گذاشت: "اگر دیروز حدود ساعت یك بعدازظهر تهران نلرزیده بود كسی نمی‌دانست كه «بیدگنه» كجای نقشه جغرافیایی جا گرفته{...} انفجاری كه دیروز در پادگان مدرس در داخل كوه بیدگنه رخ داد حتی تهران را كه حدود 60 كیلومتر از این منطقه فاصله دارد لرزاند و این روستای كوچك را مشهور كرد{...}از میدان شهدای ملارد به سمت جنوب كه جاده به سوی بیدگنه و بعد پادگان مدرس می‌رود همه راه‌ها توسط نیروهای پلیس بسته شده و تنها ماشین‌های امدادی اجازه عبور دارند؛ ماشین‌هایی كه با ورود به جاده روستای بیدگنه هر دو سه دقیقه یكبار می‌توان صدای بلند آژیر آنها را شنید و ماشین‌هایشان را دید كه شاید هركدام یك زخمی یا كشته‌یی به سمت بیمارستان می‌برند.

اعتماد : یكی از نیروهای امدادی یكی از بیمارستان‌های شهریار می گوید که بعد از وقوع انفجار ۲۰ آمبولانس از بیمارستان‌های مختلف شهریار و كرج و تهران به محل اعزام شدیم اما اجازه امدادرسانی را به ما هم ندادند و خود نیروهای امدادی نظامی به همراه هلی‌كوپترهایشان امدادرسانی را انجام دادند

یكی از نیروهای امدادی اعزامی از یكی از بیمارستان‌های شهریار به "اعتماد"می‌گوید: "بعد از وقوع انفجار ۲۰ آمبولانس از بیمارستان‌های مختلف شهریار و كرج و تهران به محل اعزام شدیم اما اجازه امدادرسانی را به ما هم ندادند و خود نیروهای امدادی نظامی به همراه هلی‌كوپترهایشان امدادرسانی را انجام دادند

خبرنگار اعتماد می‌نویسد:

"دور تا دور كوه با سیم خاردار بسته شده است و ابتدای جاده كوه، تابلویی وجود دارد كه رویش نوشته شده "كارخانجات صنعتی رجاشیمی .

از ابتدای جاده كوه بیدگنه كه پادگان در آن جای گرفته نیروهای پلیس و امنیتی همه‌ جا را بسته‌اند و امكان عبور تنها به نیروهای نظامی و امدادی داده می‌شود اما دور تا دور این محدوده كه روبه‌روی آن خانه‌های مسكونی است را مردمی گرفته‌اند كه برای تماشا آمده‌اند. البته گروهی هم هستند كه سعی می‌كنند با عبور از بیابان‌های اطراف خود را كمی به پادگان و صحنه حادثه نزدیك‌تر كنند{...} كوه بیدگنه كه پادگان در آن جا گرفته، كوهی نه‌چندان مرتفع است كه می‌توان روی بلندی‌های آن ضدهوایی‌ها و برجك‌های دیده‌بانی را دید؛ برجك‌‌هایی كه از دور معلوم نیست آیا بعد از این انفجار هنوز داخل آنها سرباز یا نیروی نظامی وجود دارد یا نه. فقط از دور تعداد بسیار زیاد ماشین‌های نظامی و امدادی را می‌توان دید كه در نزدیكی ورودی پادگان همه‌جا را گرفته‌اند.

هیچ‌كس حق ورود به منطقه و نزدیك شدن به صحنه حادثه را ندارد. حتی یكی از نیروهای امدادی اعزامی از یكی از بیمارستان‌های شهریار به "اعتماد"می‌گوید: "بعد از وقوع انفجار 20 آمبولانس از بیمارستان‌های مختلف شهریار و كرج و تهران به محل اعزام شدیم اما اجازه امدادرسانی را به ما هم ندادند و خود نیروهای امدادی نظامی به همراه هلی‌كوپترهایشان امدادرسانی را انجام دادند."

او می‌گوید: "حتی چند مجروح هم كه به بیمارستان ما منتقل شده بودند را سریع از بیمارستان ما بردند و برای مداوا به بیمارستانی در تهران منتقل كردند."بیشتر مجروحان حادثه دیروز به بیمارستان بقیه‌الله در تهران منتقل شدند. همه دیروز از دور شاهد حادثه پادگان مدرس بودند. شاید حدود 200 نفر از اهالی منطقه به همراه خبرنگاران و افرادی كه خود را به نزدیكی كوه بیدگنه رسانده بودند ابتدای جاده كوه جمع شده بودند. آنها تنها می‌توانستند از دور سیم‌خاردارهای پادگان، برجك‌ها و از نزدیك ورود و خروج ماشین‌های امدادی و انتظامی را به جاده كوه تماشا كنند و البته دور تا دور آنها را خودروهای گارد ویژه و نرده‌های نیروی انتظامی گرفته بود." بیش از توصیفات این چنینی خبرنگاران حاضر در صحنه، سایر اخبار از خبرگزاری‌های رسمی و به نقل از مسوولان نظامی منتشر شد.

دوشنبه – دستِ بسته رسانه‌ها

روزنامه رسمی دولت، در روز دوم پس از حادثه در صفحه اول فقط پیام تسلیت "دفتر رییس‌جمهوری" – و نه شخص او- را منتشر کرد که در آن آمده بود: "سردار حسن تهرانی مقدم و همكارانش در راه خودكفایی كشور در مقابل زورگویان و زیاده خواهان دنیا، مهمان ابدی آسمان شدند." و در صفحات داخلی از "مأموریت رئیس‌جمهور به وزیر دفاع درباره انفجار در یكی از پادگان‌های سپاه" خبر داد. روزنامه کیهان هم یادداشتی از "سرلشكر پاسدار مصطفی ایزدی" منتشر کرد که با عنوان "رزمنده گمنام، دانشمند بی‌نشان" به "سردار سرلشكر شهید حسن تهرانی مقدم" - چهره سرشناس کشته‌شدگان حادثه انفجار - می‌پرداخت.

روزنامه رسمی دولت، در روز دوم پس از حادثه در صفحه اول فقط پیام تسلیت "دفتر رییس‌جمهوری" – و نه شخص او- را منتشر کرد و روزنامه کیهان یادداشتی با زبانی احساسی و حماسی از "سرلشكر پاسدار مصطفی ایزدی" منتشر کرد با عنوان "رزمنده گمنام، دانشمند بی‌نشان"

در این مطلب که با زبانی احساسی و حماسی نوشته‌ شده است می‌خوانیم: "این مهندس فرهیخته پس از شكست حصر آبادان با توجه به ضرورتی كه احساس نمود وارد عرصه سازماندهی ادوات جنگی برای عملیات های بعدی شد و در نبرد طریق القدس كه به پیروزی رزمندگان اسلام منجر شد به خوبی از خمپاره هایی كه سامان داده بود استفاده گردید و ارمغانش پیروزی بود. حسن مدیریت و تدبیر ایشان باعث گردید فرماندهی كل سپاه برای عملیات بزرگ فتح المبین مسئولیت فرماندهی توپخانه سپاه پاسداران انقلاب اسلامی را به این انسان شجاع واگذار نماید. او در حقیقت بنیان گذار توپخانه قدرتمند این نهاد مقدس گردید، توپخانه ای كه نقش بی بدیل آن در پیروزیهای سپاهیان اسلام در نبردهایی همچون بیت المقدس، والفجر 8 و كربلای 5 فراموش ناشدنی است{...}نبردهای ظفرمندانه رزمندگان اسلام در سال های متمادی دوران دفاع مقدس بحق مدیون تلاش های این سردار شجاع و همرزمان تربیت یافته توسط ایشان در عملیات توپخانه سپاه پاسداران انقلاب اسلامی است."

و یا باز در بخش دیگری آمده است: "او از سال 63 با همتی والا امر بنیان گذاری سامانه موشكی زمزم (زمین به زمین) سپاه را آغاز كرد كاری كه بنای آن بر تقوا و ایمان استوار بوده و هست. سازمانی كه در دوران دفاع مقدس خوش درخشید و روز به روز بالنده تر گردید و اكنون پشت استكبار جهانی و سگ زنجیری آن ها رژیم صهیونیستی را به لرزه درآورده است. یقیناً بایستی ایده های شكوفای این سردار رشید اسلام را مؤثر در خیزش های اخیر ملت های مسلمان و حركت بیداری اسلامی در منطقه دانست.

این سرباز جان بركف اسلام و ولایت و عاشق راه حضرت امام خمینی و مرید صادق حضرت امام خامنه ای مدظله پس از انجام این خدمات بسیار اثربخش و با بركت سر از پا نشناخته به دنبال كشف مرزهای نو برای پاسداری از انقلاب اسلامی و نظام ولایی حاصل از آن بود، فلذا با وجود عرضه مسئولیت های مهم در صدر نیروهای مسلح او خدمت خالصانه بدون عناوین دنیایی و نشان در گمنامی را در جهاد خودكفایی سپاه انتخاب نمود."

سرمقاله‌نویس روزنامه ابتکار در مطلبی با عنوان "رسانه‌ را به ستاد بحران راه دهید!" به نوعی تندترین موضع را نسبت به محدودیت‌های رسانه‌ای برای پوشش این حادثه اتخاذ کرد و نوشت: «روز شنبه صدای انفجاری مهیب تهران و برخی شهرهای اطراف را لرزاند و بسیاری از مردم را هراسان از خانه به خیابان کشاند. اولین عکس واقعی که از حادثه منتشر شد، متعلق به آژانس خبری آسوشیتدپرس بود. رسانه‌های داخلی بیشتر از عکس‌های تزئینی استفاده کرده بودند؛ عکس‌هایی که تناسبی با خبر و حادثه اتفاق‌افتاده نداشت.

ابتکار: اولین عکس واقعی که از حادثه منتشر شد، متعلق به آژانس خبری آسوشیتدپرس بود. رسانه‌های داخلی بیشتر از عکس‌های تزئینی استفاده کرده بودند؛ عکس‌هایی که تناسبی با خبر و حادثه اتفاق‌افتاده نداشت

از سوی دیگر، شایعات گوناگونی دراین‌باره بر سر زبان‌ها افتاد. از حمله اسرائیل به کشورگرفته تا انفجار آزمایشی مرتبط با فعالیت‌های هسته‌ای، به‌گونه‌ای که پس از گذشت دو روز از اطلاع‌رسانی رسانه‌های داخلی و خارجی، هنوز برخی تنها به حدسیات خود اعتماد کرده و خبرها و گزارش‌های منتشرشده در رسانه‌های داخلی را غیرموثق می‌دانند و متفکرانه ابرو بالا می‌اندازند که: "نخیر، این حرف‌ها برای رد گم‌کردن است." »

"فضل الله یاری" در ادامه می‌نویسد: "بحث بی‌اعتمادی افکار عمومی به رسانه‌های داخلی، موضوع جدیدی نیست و مقصر مشخصی نیز ندارد؛ اما در کنار سردرگمی و محافظه‌کاری، نداشتن امکانات و زیرساخت‌های انتقال و انتشار اخبار و مواردی از این قبیل که به رسانه‌ها و فضای رسانه‌ای کشور مربوط می‌شود، نکته مهم دیگری دیده می‌شود و آن این است که مسئولان هیچ اعتقادی به مداخله رسانه‌ها در بحران ندارند و حتی آن‌را سبب تشدید بحران نیز می‌دانند.

یکی از اولین اخباری که پس از انفجار پادگان سپاه در ملارد منتشر شد، جلوگیری از ورود خبرنگاران به محل حادثه بود. شاید توجیه حفظ سلامت خبرنگاران در کار باشد؛ اما چرا این توجیه در خاکریزهای دفاع هشت‌ساله از مرزهای کشور کاربردی پیدا نکرد؟ به یک دلیل: آن ‌روزها، هم رسانه‌ها و هم مردم عضو یک «ستاد بحران» به وسعت ایران بودند. رسانه‌ها وظیفه هماهنگی مردم با مسئولان جنگ و بالعکس را بر عهده داشتند؛ نقشی که هم ذاتی رسانه‌ها بوده، هم خواست مسئولان. در آن فضا کمتر شایعه‌ای می‌توانست ذهن مردم را مشوش کند و فکر مسئولان را مشغول. شیطنت‌های خبری دیگران هم در برابر اخبار و گزارش‌های مستند و مطابق با واقعیت، فرصت عرض‌اندام پیدا نمی‌کرد. آن روزها رسانه هم کارکرد تبلیغی مدنظر مسئولان را داشت، هم کارکرد اطلاع‌رسانی مدنظر مردم را.

ابتکار: یکی از اولین اخباری که پس از انفجار پادگان سپاه در ملارد منتشر شد، جلوگیری از ورود خبرنگاران به محل حادثه بود. این روزها ستاد بحران در اداره‌ای کوچک، در ساختمانی بسته و با حضور مسئولانی تشکیل می‌شود که تنها به

"جمع‌کردن" قضیه معتقدند و نه "حل‌ کردن" و قاعدتاً رسانه جایی در آن نخواهد داشت

اما این روزها ستاد بحران در اداره‌ای کوچک، در ساختمانی بسته و با حضور مسئولانی تشکیل می‌شود که تنها به «جمع‌کردن» قضیه معتقدند و نه «حل‌کردن» و قاعدتاً رسانه جایی در آن نخواهد داشت؛ چراکه کارکردش مغایر با پروژه «جمع‌کردن» است؛ امری که در بررسی مسائل و معضلات اجتماعی، اقتصادی، سیاسی و فرهنگی چند سال اخیر کشور هم دیده می‌شود."

چهارشنبه – توجه به حضور رهبر

در این روز روزنامه‌های با گرایش موسوم به "اصولگرایی" کم تحرکی روز‌های گذشته را با پوشش حضور آیت‌الله خامنه‌ای در مراسم تشییع "شهدای جهاد خودکفایی سپاه" جبران کرده و عموما عکس و تیتر صفحه اول خود را به این موضوع اختصاص دادند. در این مراسم که با حضور مسوولان طراز اول حکومتی و نظامی برگزار شد، از جمع اعضای کابینه، معاون اول رییس‌جمهور، وزیر اطلاعات و وزیر دفاع حضور داشتند. شاید به همین دلیل بود که روزنامه ایران تیتر در کنار لوگوی خود را به این موضوع اختصاص داد و خلاصه‌ای از مراسم را در صفحه سه خود منتشر کرد. روزنامه شرق هم به ادعای رسانه‌های اسرائیلی توجه نشان داد و نوشت:

"دو روز پس از وقوع انفجار در پادگان سپاه پاسداران در ملارد كرج، زمزمه‌های رسانه‌های اسراییل مبنی بر دست داشتن موساد در این انفجار آغاز شده است. این در حالی است كه سپاه پاسداران انقلاب اسلامی تاكنون تاكید كرده انفجار ظهر روز شنبه 21 آبان در یك پادگان سپاه در روستای «بیدگنه» ملارد به علت «جابه‌جایی مهمات» در یك انبار بوده است. هنوز گرد و غبار این انفجار ننشسته رسانه‌های اسراییل مدعی‌اند انفجار در انبار مهمات پادگانی در اطراف تهران عملیات مخفی تل‌آویو بوده كه این اقدام در راستای تلاش‌های سازمان اطلاعات اسراییل (موساد) به منظور توقف برنامه هسته‌ای جمهوری اسلامی ایران صورت گرفته است."

پنج‌شنبه – ادعای اسرائیلی

کیهان که ترجیح می‌دهد، ابعاد حادثه را به "شهادت" سرداران سپاه تقلیل دهد، بار دیگر یکی از تیترهای صفحه یک خود را به مراسم سومین روز درگذشت سازمان خودكفایی و تحقیقات صنعتی سپاه پاسداران و پیام تسلیت رهبر جمهوری اسلامی اختصاص داد. رویکردی که در سایر روزنامه‌های هم طیف هم دیده می‌شد.

اما روزنامه شرق به گردآوری پاسخ‌های مقامات ایرانی به ادعای برخی رسانه‌های پرداخت و از قول "سردار جزایری" در صفحه اول تیتر زد: "اسراییلی‌ها گریان انفجارها در اسراییل باشند" در این گزارش از قول معاون فرهنگی و تبلیغات دفاعی ستاد كل نیروهای مسلح می‌خوانیم: "به اسراییلی‌ها می‌گویم، نگران و گریان باشند از انفجارهایی كه در بخش‌های مختلف اسراییل به صدا در می‌آید." و مهدی طائب، رییس قرارگاه عمار نیز واكنش مشابهی دارد: "من از همین‌جا به شما می‌گویم كه با شهادت سردار حسن تهرانی مقدم یك اتفاق بزرگ رخ خواهد داد و ما خواهیم فهمید خداوند برای چه این بزرگواران را از قفس آزاد كرد." سرلشکر فیروزآبادی، رییس ستاد كل نیروهای مسلح هم تاکید کرده بود: "این حادثه و انفجار اخیر هیچ ربطی به اسراییل و آمریكا ندارد. جز اینكه محصول تحقیقاتی كه می‌تواند مشت محكمی بر دهان استكبار و رژیم غاصب باشد تنها تولید آن برای دو هفته به تاخیر و تعویق افتاده است."