تحریم بانک مرکزی

تحریم های تازه مخرب تر از جنگ است

Fri, 06 Jan 2012 02:25:34 +0000

گفتوگو با دکتر حسن منصور

ایرج ادیب زاده

همزمان با آغاز سال نو میلادی ۲۰۱۲ باراک اوباما رئیس جمهوری آمریکا اعمال تحریم‌های جدید علیه برنامه‌ی اتمی ایران را امضاء کرد و تحریم‌های سخت‌تر ایران از سوی آمریکا جنبه‌ی قانونی به خود گرفت. این تحریم‌ها صنعت نفت ایران، بانک مرکزی و بخش‌های مالی ایران را دربرمی‌گیرد، به منظور جلوگیری از سرمایه‌گذاری ایران در برنامه‌های اتمی‌اش. بانکهای مرکزی خارجی هم که در خرید نفت با بانک مرکزی ایران معامله کنند، ممکن است مشمول محدودیت‌ها قرار گیرند.

از آقای دکتر حسن منصور استاد اقتصاد در مدرسه‌ی عالی اقتصاد و بازرگانی در پاریس می‌پرسم، تأثیر مهم این تحریم‌ها روی اقتصاد ایران و زندگی مردم ایران چه خواهد بود؟

تأثیرات کوتاه مدتش چنین خواهد بود که در بازار ارز ایران ایجاد هراس خواهد شد و ارزهای موجود هم عرضه نخواهند شد و به فروش نیز نخواهند رسید. در نتیجه از یکسو به علت کمبود عرضه و از سوی دیگر به علت این که مردم از افت قیمت ریال و کمبود ارز نگران هستند، قیمت بالا خواهد رفت که هم اکنون ما شاهد قیمت‌هایی در حدود هزار و ششصد تومان تا هشتصد تومان ؛ برای دلار در بازار ایران هستیم.

خلاف این که دولت اعلام کرده است که آن را پایین خواهد آورد و خلاف وعده‌های نادرستی که آقای رئیس جمهوری داده‌اند که اصولاً قیمت ریال را باید افزایش داد، این سیاست غلطی که سالها در پیش گرفته‌اند، به زیان اقتصاد ملی و به زیان ساختارهای اشتغال ملی در نتیجه ایجاد بیکاری در ایران است ، سعی کرده‌اند که ریال را به صورت تصنعی بالا نگه دارند.

ولی این امر فقط با قدرت عرضه‌ی دولت امکانپذیر بود. یعنی دولت می‌توانسته مقادیری ارز در بازار تزریق کند. امروز دست دولت از این بابت بسته‌تر است و چشم‌انداز این که درآمدهای دولت از بابت فروش نفت و دیگر وصولی‌های ارزی کمتر شود، به واقعیت نزدیکتر می‌شود، در نتیجه ارز در بازار بالا خواهد رفت.

تأثیرهای میان مدت این تحریم‌ها چه خواهد بود؟

در ایران سالانه بیش از دویست هزار نفر از مرزهای زنده و چالاک ایران از ایران فرار می‌کنند. ایران دچار خونریزی مغزی شده است. در نتیجه تأثیرهای درازمدت تحریم بسیار مخرب است، مخرب‌تر از هر جنگی که می‌توانست در کشور ما مستولی شود

تأثیرهای میان مدتش چنین است که وصول پول برای ایران نه غیرممکن، بلکه مشکل خواهد شد. این مشکل بودن بدین ترتیب است که برخی کشورها مثل روسیه و چین و احیاناً نظیر ترکیه و امارات به ایران کمک خواهند کرد که وصولی‌های خود را از بابت فروش نفت و دیگر کالاها را برگردانند و از سیستم بانکی آنها به ایران برسانند.

اگر این‌ها چنین کاری را کنند که قدر مسلم برخی را انجام خواهند داد، در برابر این کار هزینه‌ای را دریافت خواهند کرد. این هزینه و این سهم گرفتن ممکن است تا ۲۰درصد درآمدهای ارزی ایران را کم کند ؛ که هزینه‌ی بسیار گرانی‌ست.

نکته‌ی سوم این که خریداران نفت ایران در موضع چانه‌زنی قوی‌تری قرار خواهند گرفت و با ایران برای گرفتن تخفیف‌های بالاتر وارد مذاکره خواهند شد و این وصولی‌های ارزی دولت از جمله قیمت نفت ایران را ، کاهش خواهد داد و این نیز در درازمدت به فرسایش ماتریال [مواد] باز بیشتر کمک خواهد کرد و قیمت ارز را بالا خواهد برد.

مسئولان سیاسی‌‌ـ نظامی جمهوری اسلامی گفته‌اند که در صورت اجرای تحریم فروش نفت ایران تنگه هرمز را خواهند بست. اما البته بعداً از این تهدید خود عقب‌نشینی کرده‌اند. اما اگر چنین تهدیدی عملی شود، چه پیامدهایی برای ایران خواهد داشت؟

این سخنان بسیار غیرمسئولانه است برای کشور، چون با سرنوشت یک ملت و یک مملکت دارد بازی می‌کند. این سخنان توخالی از سوی بالاترین مسئولان مملکتی در ردیف معاون رئیس جمهوری، واقعاً غیرمسئولانه ادا می‌شود و به لحاظ دیپلماتیک زشت است.

زیرا توانایی بستن تنگه هرمز به لحاظ فنی برای ایران موجود است، ولی بسته‌ نگه داشتن آن ازعهده‌ی ایران خارج است.

بستن تنگه هرمز اعلام جنگی خواهد شد به کشورهای منطقه، به عمان که بخشی از تنگه هرمز مال اوست، به عربستان سعودی که نفت‌اش از آنجا به سوی بازارهای جهانی می‌رود، به عراق و به امارات که مقدار عمده‌ی نفت‌شان از آن طریق صادر می‌شود

یعنی ایران ممکن است در آنجا بخواهد چنین شیطنتی کند یا افرادی بدون احساس مسئولیت ؛ در دستگاههای نظامی ایران بخواهند چنین کاری کنند، ولی انجام این کار همان و گرفتارشدن ایران همان.

یعنی عملاً این اعلام جنگی خواهد شد به کشورهای منطقه، به عمان که بخشی از تنگه هرمز مال اوست، به عربستان سعودی که نفت‌اش از آنجا به سوی بازارهای جهانی می‌رود، به عراق و به امارات که مقدار عمده‌ی نفت‌شان از آن طریق صادر می‌شود. بدین ترتیب چنین چیزی امکان‌پذیر نیست. از سوی دیگر آمریکا هم اعلام کرده است چنین بسته‌ شدنی را تحمل نخواهد کرد.

بدین ترتیب امیدواریم که چنین ماجراجویی‌هایی از سوی ایران اتفاق نیافتد، ولی اگر به آنجا برسد، بسته نگه داشتن تنگه هرمز به مدت بیش از ۴۸ ساعت برای ایران امکانپذیر نخواهد بود.

با وجود این که دلار آمریکا از مرز بی‌سابقه‌ی هزار و ششصد تومان و بیشتر هم بالاتر رفته و ریال پول ملی ایران به ضعیف‌ترین اندازه‌ی خود رسیده، اما مردم هنوز قدرت خرید خود را حفظ کرده‌اند. بازار هم پر از کالاهای ارزان قیمت است. این تحریم‌های کنونی چه تأثیری روی قدرت خرید مردم در آینده خواهد گذاشت؟

ملاحظه کنید که این مسئله به چندین نکته‌ی اساسی مربوط است. نخست به درآمدهای اسمی مردم یعنی حقوق و مزدی که به پول جاری می‌گیرند.

این یک‌طرف قضیه است. از طرف دیگر نسبت به سطح عمومی قیمت‌ها که در شاخص قیمت‌ها منعکس می‌شود، قیمت ارز به چه طریق در زندگی مردم تأثیر می‌کند؟ از این طریق که اگر قیمت ارز بالا می‌رود، هم قیمت کالاهای مصرفی مردم بالا می‌رود و هم قیمت کالاهای سرمایه‌ای که در ساختن کارهای مصرفی مؤثر هستند.

درنتیجه قیمت ارز از این طریق منعکس می‌شود روی زندگی مردم. به‌طوری‌که در همین چند روز به گزارش سایت‌های مسئولان ایرانی، فروشندگان بسیاری کالاها را به دلار عرضه می‌کنند، به قیمت دلار بیان می‌کنند و این نشان می‌دهد که اعتماد مردم به پول ملی دارد از بین می‌رود.

علتش هم این است که ریال در این طول عمر جمهوری اسلامی، در این ۳۳ـ ۳۲ سال، در حدود چهارصد برابر خفیف‌تر شده است.

در داخل ایران پول ملی یک چهارصدم شده است، در خارج از مرزهای ایران یک دویست‌ام شده است. این نشان می‌دهد که قیمت ریال اکنون در حدود دو برابر به صورت تصنعی گران است

از سوی دیگر قیمت بین‌المللی پول ایران حدود یک دویست‌ام شده است. یعنی دویست برابر شکسته است. خود این شکافی را ایجاد می‌کند و مجال برای به اصطلاح Arbitrage - داوری کردن - باز می‌کند. یعنی در داخل ایران پول ملی یک چهارصدم شده است، در خارج از مرزهای ایران یک دویست‌ام شده است.

این نشان می‌دهد که قیمت ریال اکنون در حدود دو برابر به صورت تصنعی گران است و چون بازار این را می‌فهمد و مردم حس می‌کنند، به این ترتیب هر مجالی که پیش آید که در آنجا دولت نتواند با تزریق ارز از قیمت تصنعی ریال حمایت کند، قطعاً قیمت ریال افت خواهد کرد تا جایی که یک روزی در بازار آزاد قیمت تعادلی خود را پیدا کند که من برآورد می‌کنم این قیمت تعادلی امروز در حدود دوهزار و پانصد تومان برای یک دلار خواهد بود.

و پرسش پایانی من تأثیر کمی دورتر این تحریم‌های تازه آمریکاست.

تأثیر دورتر تحریم‌ها فاجعه‌‌آمیز است. در یک کلام. علی‌رغم مواضعی که مسئولان درجه اول کشور می‌گیرند و حرفهای بسیار غیرمسئولانه‌ای که می‌زنند، تحریم مخرب‌تر از جنگ است. تحریم پایه‌های اقتصاد را فرسایش می‌دهد.

تحریم ایجاد بیکاری می‌کند. تحریم کشور را از واردشدن تکنولوژی محروم می‌کند. تحریم کشور را از سرمایه‌گذاری محروم می‌کند. تحریم دسترسی دانشمندان و جوانان ایرانی را به منابع علمی و تحقیقی و پژوهشی درجه اول جهان قطع می‌کند. تحریم کشور را به حالت عقب مانده تر برمی‌گرداند.

اگر ویرانی‌های جنگ مثلاً در ژاپن یا در آلمان بعد از جنگ جهانی دوم در عرض چهار تا شش سال ترمیم شد، آثار ترمیم بسیار بسیار دورتر از این می‌رود.

برای این که مثلاً در آلمان به علت ویرانی شدن کشور دانشمندان‌شان عموماً از بین نرفتند، نظام آموزشی‌شان از بین نرفت. در حالی که در ایران سالانه بیش از دویست هزار نفر از مرزهای زنده و چالاک ایران از ایران فرار می‌کنند. ایران دچار خونریزی مغزی شده است.

در نتیجه تأثیرهای درازمدت تحریم بسیار مخرب است، مخرب‌تر از هر جنگی که می‌توانست در کشور ما مستولی شود.

مخالفت چين با تحريم‌های يک جانبه عليه ايران

zamaanehnews — Thu, 05 Jan 2012 01:30:28 +0000

چين با انتقاد از تحريم بانک مرکزی ايران گفت مخالف تحريم‌های يک جانبه عليه تهران است.

به گزارش آسوشيتدپرس، هونگ لی، سخنگوی وزارت خارجه چين روز چهارشنبه چهارم ژانويه ۲۰۱۲ (۱۴ دی ۱۳۹۰) گفت: "پکن درباره تأثير تحريم‌های يک جانبه در حل مناقشه اتمی ايران ترديد دارد."

به گفته هونگ لی، چين با اعمال تحريم‌ها عليه ايران فراتر از آنچه که شورای امنيت سازمان ملل برقرار کرده، موافق نيست.

اين واکنش چين پس از تصميم آمريکا و اتحاديه اروپا برای تحريم خريد نفت ايران اعلام شده است.

ديپلمات‌های اروپايی روز چهارشنبه از توافق ابتدايی دولت‌های عضو اتحاديه اروپا برای تحريم نفت ايران خبر دادند.

به گفته هونگ لی، چين با اعمال تحريم‌ها عليه ايران فراتر از آنچه که شورای امنيت سازمان ملل برقرار کرده، موافق نيست

يک ديپلمات اروپايی به رويترز گفته است "کليت ممنوعيت واردات نفت از ايران" در اين نشست تصويب شده و "ديگر بحثی در اين رابطه وجود ندارد."

ايالات متحده نيز در قانون بودجه دفاعی خود، فعاليت موسسات و شرکت‌هايی را که با بانک مرکزی ايران مناسبات مالی داشته باشند، در آمريکا ممنوع کرده است.

بانک مرکزی ايران، کانال اصلی انتقال درآمدهای نفتی به تهران است. با تحريم بانک مرکزی، ايران برای فروش نفت خود و تبديل آن به ارز دچار مشکل می‌شود.

ايران در نيمه اول سال گذشته ميلادی، ۱۸ درصد از نفت مورد نياز اروپا را تامين کرده است. ايتاليا و اسپانيا عمده‎ترين خريداران نفت ايران در اروپا هستند. چين، ژاپن، هند و کره جنوبی از جمله کشورهايی هستند که بيشترين سهم صادران نفت از ايران را دارند.

تحريم خريد نفت ايران بخشی از تحريم‌هايی است که در چارچوب فشار عليه ايران برای توقف برنامه اتمی اين کشور مطرح شده است.

تحريم‌های تازه واکنشی به گزارش دو ماه پيش آژانس بين‌المللی انرژی اتمی است که ايران را به "وجود ابعاد نظامی" در برنامه اتمی‌اش متهم کرده است.

با ين حال پکن می‌گويد مذاکره و ديپلماسی "تنها راه" حل مناقشه اتمی ايران است.

کشورهای غربی می‌گويند نگران هستند که ايران در برنامه اتمی خود "اهداف نظامی" داشته باشد اما ايران همواره اين اتهام را رد می‌کند و می‌گويد برنامه اتمی‌اش اهداف "صلح‌آميز" دارد.

گروه ۱+۵ (آمريکا، روسيه، بريتانيا، فرانسه، چين به اضافه آلمان) از سال ۲۰۰۳ ميلادی (۱۳۸۲) به همراه آژانس بين‌المللی انرژی اتمی خواهان آن است که ايران کارهای مربوط به غنی‌سازی اورانيوم را متوقف کند اما ايران اين خواسته را نپذيرفته است.

تاکنون ايران و گروه ۱+۵ چند دور مذاکرات برگزار کرده‌اند اما اين گفت‌وگوها بدون نتيجه مشخصی پايان يافته است.

با شکست گفت‌وگوهای هسته‌ای غرب با ايران و تصميم جمهوری اسلامی برای غنی‌سازی اورانيوم، آژانس بين‌المللی انرژی اتمی پرونده ايران را در سال ۱۳۸۶ به شورای امنيت سازمان ملل فرستاد.

شورای امنيت سازمان ملل از سال ۲۰۰۶ تاکنون چهار بار ايران را تحريم کرده است. شورای امنيت در دسامبر ۲۰۰۶ قطعنامه ۱۷۳۷، مارس ۲۰۰۷ قطعنامه ۱۷۴۷، مارس ۲۰۰۸ قطعنامه ۱۸۰۳ و ژوئن ۲۰۱۰ قطعنامه ۱۹۲۹ را عليه ايران تصويب کرد.

در اين قطعنامه‌ها "جلوگيری از انتقال فن‌آوری موشکی به ايران، ممنوعيت فروش تکنولوژی اتمی به ايران، ممنوعيت خريد تسليحات از ايران، قطع همکاری با چند بانک ايرانی و تحريم سپاه پاسداران و کشتی‌رانی" از موارد عمده‌ای است که به تصويب رسيده است.

با اين حال ايران می‌گويد با وجود اين تحريم‌ها از برنامه اتمی خود عقب‌نشينی نمی‌کند.

طلایه‌داران جنگ، در سفارت بریتانیا

Wed, 30 Nov 2011 02:14:07 +0000

آسیه امینی

در حاشیه یک گفت‌و‌گوی فرهنگی که از سوی برنامه آی کورن (وابسته به انجمن جهانی قلم) در سوئد تدارک دیده شده بود، یک نویسنده سوئدی از من پرسید: " اشغال سفارت سوئد چه نفعی برای اشغال کنندگان دارد؟" سوالی ساده بود و احتمالا پرسنده آن فکر می‌کرد باید منتظر جوابی ساده و روشن باشد. درحالی‌که تنها پاسخ من به او این بود که "کاش می دانستم!"

سی و یک سال پس از اشغال سفارت امریکا توسط انقلابیون ایران، هنوز در بسیاری از محافل غربی ، این اقدام، شرم آورترین اقدام انقلابیون ایران در سال 1980 توصیف می‌شود. اما بین انقلابیون دیروز و حمله کنندگان امروز به سفارت بریتانیا در ایران، چه تفاوتی وجود دارد؟ چه‌چیزی پس از سی‌و‌یک‌سال، دوباره ما را به این پله نشیب رسانده است؟ شعارها و نشانه های این دو اتفاق، چه تفاوتهایی کرده است؟

مبارزه ایدئولوژیک

یکی از مهترین هدفهای انقلابیون در سال 57، مقصر قلمداد‌کردن امریکا در تحولات آخرین سالهای حکومت شاه و نقش داشتن این سفارت، در سرکوب مردم ایران از 28 مرداد32 تا پیروزی انقلاب بود. حمله به سفارت بزرگترین قدرت جهانی، که انقلابیون آن روز، در سیطره ترکیبی از اندیشه های ضدامپریالیستی چپ‌گرایانه و گرایشات دینی، مذهبی(پیروان خط امام)، آن را اقدامی متهورانه می‌دانستند، جدا از هر بهانه انقلابی-اطلاعاتی ، یک ارزش ایدئولوژیک محسوب می‌شد.

دربین اشغال‌کنندگان آن‌روز سفارت امریکا، افرادی قرار داشتند که در همان زمان نیز در مرکز تصمیم‌گیری انقلابی‌های خط‌ ‌امامی قرارداشتند. همان‌ها که کمی بعدتر در صدر فرصتهای سیاسی نشستند و تا همین چند سال پیش، بخشی از سکان حاکمیت ایران را در اصلی ترین نهادهای حکومت به‌عهده‌داشتند. اشغال کنندگان سفارت امریکا تصمیم‌گیر اتفاق‌های نیامده سیاسی بودند. اما امروز سوال این است که چه کسی یا کسانی سفارت بریتانیا در ایران را اشغال کرده اند و چرا؟

آیا اشغال کنندگان سفارت بریتانیا نیز همچون اشغال کنندگان سفارت امریکا در مرکز تصمیماتی از این دست قرار دارند یا بازی‌گردان این میدان، جای دیگری است؟ چه کسی تصمیم به این تظاهرات و تخریب بخشی از اموال و اسناد سفارت گرفته‌است و چه سودی از این زیان می‌برد؟

روابط دو کشور

شواهد سیاسی دلیلی بر تیره شدن روابط سیاسی و دیپلماتیک ایران و برخی کشورهای غربی از جمله بریتانیا دارد. پس از کاهش قابل توجه روابط اقتصادی با تحریم بانک مرکزی ایران، کاهش روابط دیپلماتیک بین دو کشور، تهدیدهایی را از سوی مقامهای ایرانی از جمله رئیس مجلس ایران به دنبال داشت.

اما آیا حمله کنندگان به سفارت انگلیس، همچون حمله‌کنندگان به سفارت امریکا درپی تسویه‌حسابهای ایدئولوژیک خود با کشور بریتانیا بوده‌اند؟ در این صورت آنان که هستند و نشانه های این اراده آنان را در کجا باید جست؟ ‌

چرا شکوفا شدن احساسات انقلابی و ملی‌دوستانه معترضان در حمایت از دانشمندان فیزیک، یک سال به‌درازا کشید؟

تهران‌نشینانی که در حوالی پل رومی و قلهک مسکن دارند، نیک می‌دانند که رفت‌و‌آمد به منطقه باغ قلهک، و وارد شدن یک گروه به این منطقه خوش‌آب‌وهوای ممنوعه، به‌صورت عادی و بدون پشتوانه امنیتی امکان‌پذیر نیست. این اتفاق، نه تنها به دلایل امنیتی سفارت انگلیس، که به دلیل سکنا گرفتن برخی از مقامهای ارشد امنیتی در حوالی قلهک نیز بوده است.

بنابراین باور کردن اینکه عده‌ای جوان پرشور، بر اثر احساسات ملی یا ایدئولوژیک، سر از باغ قلهک و اشغال سفارت انگلیس درآورده باشند، بیش از خوش بینی به ساده‌لوحی و حماقت نیازمند است.

شعارها و نشانه‌ها

حمله‌کنندگان به سفارت انگلیس با در دست داشتن عکسهایی از دو فیزیکدان کشته شده در یک سال اخیر و نیز یکی از سرداران سپاه قدس، به طور مشخصی سعی در نشان دادن دلایل حضور خود در اعتراض به سفارت بریتانیا داشته‌اند.

اما سوال اینجاست که اولا چرا شکوفا شدن احساسات انقلابی و ملی‌دوستانه معترضان در حمایت از دانشمندان فیزیک، یک سال به‌درازا کشید؟ آنهم در‌حالی‌که در طول این یک سال حتا خبری از روند حقوقی و قضایی این جنایت گزارش نشد و امروز بناگاه عده ای مدعی خون‌خواهی آنها، آن‌هم در سفارت انگلیس شده اند؟ به عنوان یک ایرانی جا دارد از خودمان بپرسیم که حتا اگر انگشت اتهام به سمت کشوری بلند می شود، چرا پیش از این، سندی مبنی بر دست داشتن عاملان این کشورها در چنین جنایتی به افکار عمومی ارائه نشده است؟

سوال دوم این است که اگر طبق گفته برخی مقامهای سپاهی مانند سرتیپ مسعود جزایری معاون فرهنگی و تبلیغات دفاعی ستاد کل نیروهای مسلح ، پس از حادثه انفجار در انبار موشکی سپاه در بیدگنه، " مقامهای اسرائیلی باید گریان از انفجارهای ناگهانی در مناطق مختلف اسرائیل باشند"، چرا مدعیان خون سردار حسن تهرانی‌مقدم و دیگر کشته‌شدگان، مسیر حمله‌هایشان را از تلاویو، به لندن تغییر داده‌اند؟

اگر دلیلی بر ارتباط داشتن سفارت بریتانیا در هر یک از اتفاقات نام برده که نشانه‌های آن در تجمع روز گذشته وجود داشت، هست، چرا اراده ملی معترضان، در روند یک سال اخیر، با مماشات همراه بود و درست پس از تحریم بانک مرکزی و افزایش برخی تحریمها علیه افراد و ارگانهای ایرانی، این اراده ملی بر مبنای خونخواهی از سفارت بریتانیا شکل گرفت؟

بهای نیم درصد از پول نفت

گاهی اتفاقات به طرز خنده‌آوری ساده‌اند. اما این اتفاقهای ساده می‌توانند سرنوشت یک ملت را تغییر بدهند. اختصاص نیم درصد از بهای نفت به بسیج، به همین سادگی می‌تواند هیجانات فروخفته آنان را در پای دیوارهای باغ قلهک بیدار کند. هیجاناتی که بهای آن، کاملا نقدی و با مکانیزمی قانونی، پرداخت می‌شود.

با توجه به مخالفت نماینده دولت در رای‌گیری مجلس برای کاهش روابط دیپلماتیک با انگلیس، به نظر می‌رسد رهبر ایران و اتاق فرمان رهبری اصلی‌ترین مرکز تصمیم‌گیری در مورد اتفاقات اخیر و به‌ویژه حمله به سفارت بریتانیا است

حکومت ایران نیک می‌داند که آتش اعتراضات مردم زیر خاکستر است. خاکستری که تندباد بحرانهای اقتصادی در پی افزایش تحریمها می‌تواند اعتراضات را دوباره شعله‌ور کند.

در این میان داشتن و باج دادن به نیروهای حمایتگر در بین مردم که هم در بینابین این بحران، نگران معیشت خویش نباشند و هم فرمانبردار و گوش‌به‌فرمان امر رهبر نظام باشند، شاید تنها راه برای تحکیم پایه‌های متزلزل قدرتی است که اختلافات داخلی بین قوا نیز آب به زیر خاک آن دوانده است. درواقع این نخستین نشانه فرمانبرداری بسیج پس از این جایزه بزرگ بوده است. نشانه ای که در ان نمی توان شباهت ایدئولوژیک با اشغال سفارت امریکا پیدا کرد اما تا بخواهی بی تدبیری و خلاف امنیت ملی گام برداشتن، در هردو، بسیار است.

عسس مرا بگیر!

با توجه به مخالفت نماینده دولت در رای‌گیری مجلس برای کاهش روابط دیپلماتیک با انگلیس، به نظر می‌رسد رهبر ایران و اتاق فرمان رهبری اصلی‌ترین مرکز تصمیم‌گیری در مورد اتفاقات اخیر و به‌ویژه حمله به سفارت بریتانیا است. آنها می‌دانند که این اقدام ممکن است منجر به اقدامات تهدیدآمیزی از سوی کشورهای غربی علیه ایران شود. آنها سرنوشت صدام و مبارک و قذافی را پیش‌چشم دارند. آنها می‌دانند که خطر نزدیک است. می‌دانند که حسابهای بی‌شمارشان در کشورهای دور‌و‌نزدیک، در معرض تهدید و تحریم قرار دارد. با این همه دست در لانه زنبور می برند. چرا؟

آیا سردمداران ایران می‌پندارند که جنگ، هنوز هم می‌تواند به آنها مشروعیت ببخشد و مردم را پشت حکومت نگه دارد؟ یا اینکه سپاه به تسلیحات هسته ‌ای دست یافته‌ و به این امید، ایران، را به سمت تبدیل‌شدن به نمونه‌ای از کره شمالی، جزیره‌ای در کهکشان دور، پیش می‌برد؟

آیا کشتی سرگشته جمهوری اسلامی که این روزها نه بر ساحل حزب‌اله می‌تواند لنگر بیندازد و نه دل بر پشتیبانی سوریه ببندد و نه امید به پول بادآورده نفت داشته‌باشد، دست پیش گرفته است تا ابتکارعمل دعوا با دنیای بیرون را به‌دست بگیرد؟ این همه اطمینان و اعتماد به‌خود از کجا می‌آید؟ آیا ایران به راستی یک قدرت هسته‌ای است، یا دیوانه‌ای زنجیری که خود را به در و دیوار می‌کوبد و همچنان امیدوار است تا با تهدید یا تطمیع دنیا را با ذخایر زیرزمینی‌اش به زانو درآورد؟

به‌گمانم کسی این روزها پاسخ روشنی برای این پرسشها ندارد. تنها صدایی که از حاکمان تهران به‌گوش می‌رسد رجزخوانی جنگ‌طلبانی است که برای بسیج کردن نیروهایشان نیازمند نیمدرصد بهای فروش نفتند.

پیامدهای کاهش مناسبات ایران و بریتانیا

Babak M — Tue, 29 Nov 2011 16:11:38 +0000

سراج‌الدین میردامادی

در پی تشدید بحران بر سر پرونده هسته‌ای ایران و اعلام تحریم بانک مرکزی از سوی دولت بریتانیا در یک اقدام تلافی‌جویانه روز یکشنبه ششم آذرماه، مجلس شورای اسلامی به کاهش روابط ایران با بریتانیا رأی مثبت داد.

از دکتر رضا تقی‏زاده، استاد دانشگاه و تحلیل‌گر سیاسی در گلاسکو پرسیده‌ایم: کاهش سطح رابطه میان ایران و بریتانیا چه پیامدهای سیاسی و بین‏المللی‏ای خواهد داشت و آیا احتمالاً منجر به عمل متقابل بریتانیا هم خواهد شد؟

رضا تقی‌زاده: طبیعی است که تغییر سطح مناسبات با بریتانیا، ایران را حداقل در جامعه اروپا، منزوی‏تر می‏کند و این به نوعی به انزوای بزرگ‏تر سیاسی ایران در جامعه‏ جهانی هم می‏انجامد.

در دوره آیت‏‏الله خمینی هم در پی صدور فتوای قتل سلمان رشدی، شاهد کاهش سطح روابط ایران و بریتانیا بودیم. اتفاقی که در آن زمان افتاد و این اتفاقی که امروز دارد می‏افتد، چه تفاوت‏ها و شباهت‏هایی باهم دارند؟

در طول ۳۲ سال بعد از انقلاب، مناسبات ایران و بریتانیا همیشه دستخوش این تغییرات بوده است. در سال‏های اول انقلاب، هم‏زمان با قطع مناسبات با آمریکا، مناسبات تهران با لندن هم دچار فطرت شد. بعد از جنگ ایران و عراق، این روابط به صورت نسبتاً عادی درآمد، ولی همیشه تغییر مناسبات وجود داشت. البته در اکثر این وضعیت‏ها، این بریتانیا بوده که کمتر تمایل به حفظ سطح مناسبات عادی با تهران داشته است.

دوسال قبل وقتی دوران سفارت سفیر وقت ایران در لندن به‏ سر آمد، ایران آقای مهدی صفری را به عنوان سفیر معرفی کرد که بریتانیا از پذیرش او خودداری کرد. در آن زمان، دولت کارگری در بریتانیا روی کار بود و هم‏زمان یک تحریم مالی علیه ایران اعمال شد که در نتیجه آن، نزدیک به دومیلیارد پوند از دارایی‏های ایران ضبط شد.

پیش از آن، بانک ملی ایران در ردیف بانک‏های تحریم شده در لندن درآمد و دارایی‏های آن ضبط شد. در چند ماه گذشته هم به سایمون گس که سفیر اسمی بریتانیا در تهران بود، مأموریت دیگری داده شد و او برای انجام این مأموریت به افغانستان رفت. حال آن‏که هنوز بریتانیا سفیر تازه‏ای را در تهران معرفی نکرده بود. بنابراین این تهران است که نیازمند حفظ مناسبات با کشورهای اصلی اروپا و به‏خصوص بریتانیا است. یعنی مناسبات تهران و بریتانیا در قلب مناسبات اروپایی تهران قرار دارد و تهران علی‏رغم اعلام ظاهری بی‏اعتنایی و نداشتن نیاز به مناسبات با اروپا، به حفظ مناسبات با اروپا به عنوان یک عامل تعادل در مناسبات‏ خارجی‏اش بسیار نیازمند است و در رابطه با مناسبات اروپایی ایران، بریتانیا علی‏رغم نداشتن حجم بالای مناسبات تجاری، از اهمیت بسیار بالایی برخوردار است.

البته آن‏چه امروز در مناسبات ایران و بریتانیا اتفاق می‏افتد، استثنایی نیست و بی‏شباهت با تلاطم‏های ابتدای انقلاب در مناسبات خارجی ایران نیست.

به مناسبات ایران و اتحادیه اروپا اشاره کردید. در روزهای آتی، اتحادیه اروپا تحریم نفتی ایران را در دستور کار خود قرار خواهد داد. اگر این تحریم نفتی در اتحادیه اروپا به تصویب برسد، ممکن است چنین اتفاقی در کاهش سطح مناسبات با سایر شرکای اروپایی بریتانیا هم اتفاق بیافتد؟

بدون تردید! اگرچه جامعه‏ اروپا در وضعیت کنونی دارای یک سیاست خارجی منسجم نیست، ولی حداقل کشورهای اصلی اروپایی در مناسبات خارجی، یک هماهنگی قابل شناخت دارند و اگر اقدام تهران در قطع مناسبات یا کاهش سطح مناسبات، به‏صورت انحصاری با بریتانیا صورت بگیرد، احتمال فراوان هست که بقیه‏ کشورهای اصلی اروپا هم از همین خط تبعیت کنند. در درجه اول باید انتظار این تغییر مناسبات را از سمت کشور فرانسه داشته باشیم.

در مورد بازار نفت، اروپا حجم زیادی از بازار صادراتی ایران را تشکیل نمی‏دهد. مهم‏ترین واردکننده نفت ایران ایتالیا است که در حدود ۲۰۰هزار بشکه نفت (یا کمتر از آن) در روز وارد می‏کند. ولی با توجه به اینکه نفت لیبی تقریباً به حالت تعادل نزدیک می‏شود، با افزایش ظرفیت صدور نفت لیبی به اروپا و به‏خصوص به ایتالیا، این موضوع می‏تواند جایگزین بشود.

بنابراین این ایران است که باز یک بازار اروپایی را از دست خواهد داد و یکی از مشتری‏های ثابت و پولدارش را در حوزه‏ صادرات نفت خام از دست می‏دهد و این ایتالیا نیست که نیازمند تأمین واردات از ایران باقی خواهد ماند. به‏هرحال تولیدکنندگان دیگری وجود دارند که به‏ راحتی کمبود صادرات ایران را جبران می‏کنند.

به عدم هماهنگی در سیاست خارجی اروپایی‏ها در بعضی موارد اشاره کردید. همیشه در میان کشورهای اروپایی، بریتانیا موضع ملایم‏تری نسبت به ایران داشته و سعی می‏کرده است که کار به قطع روابط و بحران کشیده نشود. چطور شد که در این موج جدید، اولین کشوری بود که تحریم بانک مرکزی ایران را مطرح کرد و به نظر می‏رسد که یک قدم جلو‏تر از سایر دولت‏های اروپایی در برخورد با جمهوری اسلامی ایران موضع‏گیری می‏کند؟

در هر حال دولت‏های محافظه‏کار در مناسبات با تهران رابطه‏ سخت‏تری داشته‏اند تا دولت‏های کارگری. با وجود این‏که دولت فعلی بریتانیا یک دولت ائتلافی است، ولی در مناسبات خارجی، حزب شریک محافظه‏کاران در دولت، یعنی حزب لیبرال دمکرات، تأثیرگذار نیست.

بنابراین سیاست‏های دولت محافظه‏‏کار، هما‏نطور که گفتم، در قبال تهران کمی‏ تندتر از دولت‏های کارگری است. ضمن این‏که در دوران آقای تونی‏ بلر به بعد، در دوران آقای گاردن براون هم مناسبات خارجی ایران و بریتانیا در طول ۱۳-۱۴ سال گذشته، مناسبات خوبی نبوده است. این مناسبات را نباید استثنایی تلقی کنیم. فرانسه هم با داشتن یک دولت محافظه‏کار، یعنی آقای سارکوزی، تقریباً همین برخورد را با ایران دارد.

اگر قرار است سیاست‏های تحریمی به صورت هماهنگ در مقابل ایران اتخاذ بشود، باید انتظار این را هم داشته باشیم که رفتاری که حالا بریتانیا در پیش گرفته، به عنوان سیاست عمومی جامعه‏ اروپا اتخاذ بشود و همانطور که در گذشته جامعه‏ اروپا تحریم‏های یک‏جانبه را به‏ صورت هماهنگ علیه ایران اعمال می‌کرد، این بار هم با داشتن یک خط تقریباً مشابه در اتخاذ تصمیم‌های سیاسی در قبال ایران، این سیاست به صورت سیاست جامعه‏ اروپا دربیاید و تحریم‏های تازه‏ای که در شمول آن بانک مرکزی قرار گرفته و احتمالاً خرید نفت ایران هم منظور خواهد شد، گنجانده شود.

ما در گذشته هم شاهد بوده‏ایم که در نتیجه تصمیم‏های هماهنگ جامعه اروپا بود که شرکت‏های نفتی اروپایی ایران را ترک کردند و در قالب این شرکت‏ها، شرکت‏های هلندی، شل، فرانسوی و بریتانیایی را هماهنگ دیدیم. در حقیقت، همان زمانی که شل ایران را ترک کرد، انی از ایتالیا هم ایران را ترک کرد.

بنابراین حداقل در مورد سیاست‏های نفتی، این هماهنگی در مناسبات خارجی جامعه‏ اروپا در قبال ایران دیده شده است و به نظر می‏رسد که تحریم‏های تازه هم در گفت‏وگوهای آینده‏ جامعه‏ اروپا مطرح و به صورت سیاست هماهنگ علیه ایران اتخاذ شود.

اگر تحریم‏ها و گزینه‏ حمله نظامی، هم‏چنان روی میز برخورد با جمهوری اسلامی وجود داشته باشد، این کاهش روابط، آیا حرکتی به سمت تشدید اوضاع سیاسی و به سمت جنگ و تحریم‏های بیشتر خواهد بود یا نه؟

شاید صحبت کردن در مورد به سمت جنگ حرکت کردن، مقداری زود است، ولی این اقدام به انزوای بیشتر سیاسی ایران کمک می‏کند. جامعه‏ جهانی به فکر این است که تمام راه‏های ممکن را برای متوقف کردن برنامه اتمی ایران، قبل از مبادرت به راه‏حل آخر امتحان کند. راه‏حل آخر، به‏هرحال، مبادرت به جنگ خواهد بود. ولی پیش از آن ما شاهد بودیم که در طول سه سال گذشته، به صورت تدریجی ایران از نظر سیاسی منزوی‏تر شده، اقتصاد ایران در نتیجه‏ اعمال این تحریم‏ها تقریباً از حالت طبیعی خارج شده و جایگاه‏هایی که شاید اسم بردن از آن‏ها، به قول فرنگی‏ها تابو بود و نباید در مورد آن‏ها صحبت می‏شد، حال در شمول تحریم‏ها قرار گرفته است.

قبل از این‏که از وسیله‏ جنگ به عنوان اهرم آخر صحبت کنیم، همه نگرانی این بود که بانک مرکزی ایران در شمول تحریم‏ها قرار بگیرد و نفت و گاز ایران تحریم بشوند. حالا به راحتی در مورد این دو موضوع صحبت می‏شود و بریتانیا، بانک مرکزی را به عنوان پیشگام تحریم کرده و تحریم نفت ایران هم به صورت یک‏جانبه، مسئله‏ غیر قابل بحثی در حالت فعلی نیست و با تکرار این موضوع، شاید به نوعی قبح آن هم ریخته شود و این ایران است که در نتیجه‏ اعمال این تحریم‏ها ضرر می‏بیند.

به‏هرحال این انزوا و این محدودیت‏های اعمال شده‏ اقتصادی وضعیت ایران را بحرانی‏تر از پیش خواهد کرد و با توجه به نداشتن مناسبات دیپلماتیک شاید این به نوعی زمینه‏ساز برخوردهای تندتر با ایران باشد. البته همان‏طور که گفتم، گزینه‏ جنگ شاید تا حدی زود است، ولی تا بهار آینده شاید فاصله‏ زیادی نباشد.

سایه حمله نظامی اسراییل

arezoo — Fri, 11 Nov 2011 19:14:31 +0000

ایرج ادیب‌زاده

بیست‌و‌چهار ساعت پس از انتشار گزارش تازه "آژانس بین‏المللی انرژی اتمی" در مورد هدف‏های برنامه اتمی ایران، واکنش دولت‏های غربی و آمریکا، از اعمال فشار بیشتر و تحریم‏های گسترده‏تر نسبت به ایران حکایت می‏کنند.

چین و روسیه هم‏چنان رغبتی به افزایش تحریم‏ها نشان نمی‏دهند. اسراییل ضمن ابراز نگرانی، پس از انتشار گزارش، از آمادگی نظامی خود برای انجام یک حمله احتمالی می‏گوید. به این ترتیب پرونده‏ وارد پیچیدگی‏های تازه‏ای شده است. انگلیس و فرانسه در بیانیه‏ای مشترک، خواهان اعمال تحریم‏های بیشتر بر ایران شده‏اند. آمریکا هم گفته که فشار بر ایران را بیشتر می‏کند.

روزنامه فرانسوی لوموند نوشته است: "اگر در هفته‏های آینده معلوم شود که شورای امنیت قادر به رسیدن به نظری مشترک در مورد تصمیم‏گیری در گسترده‏ کردن تحریم‏ها در جهت وادار کردن ایران به توقف برنامه‏های هسته‏ای‏اش نیست، آن‏گاه تردیدی نباید داشت که اسراییل حمله نظامی را در دستور کار خود قرار می‏دهد."

آلن ژوپه، وزیر خارجه فرانسه، هم‏زمان با انتشار گزارش آژانس گفت: "کشورش آماده‏ی همکاری با هر کشور دیگری است که مایل به همراهی در اعمال تحریم‏های گسترده و بی‏سابقه‏ علیه ایران باشد."

سخنان آلن ژوپه نشان می‏دهد چنان‏چه کشورهایی با گسترده شدن تحریم‏ها مخالف باشند، کشورهای غربی، خارج از چهارچوب شورای امنیت، می‏توانند به تحریم‏های بی‏سابقه علیه ایران دست بزنند.

در بررسی شرایط جدید، از مصطفی دانش، کارشناس سیاسی و متخصص امور خاورمیانه در امریکا، پرسیده‌ایم: آیا کشورهای غربی با وجود مخالفت روسیه و چین، موفق خواهند شد تا مسئله ایران را دوباره در شورای امنیت مطرح کنند؟

مصطفی دانش: تا به حال چین و روسیه موافقتی با تحریم‏های بیشتر در شورای امنیت سازمان ملل متحد نشان نداده‌اند، ولی این امر بستگی به آن دارد که در آینده نزدیک، کشورهای غربی و به‏خصوص آمریکا چه فعالیت‏های شدیدی را در این رابطه انجام بدهند و چه نوع تحریم‏هایی را در شورای امنیت سازمان ملل متحد مطرح کنند.

اگر همانطوری که تاکنون صحبت شده، تحریم‏ها در پیوند با فروش گاز و نفت ایران باشد و بخواهند جلوی فروش آنها را بگیرند یا این‏که تحریم بانک مرکزی ایران در شورای امنیت مطرح باشد، بسیار بعید به‏نظر می‏رسد که چین و روسیه در این شورا با چنین تحریم‏هایی موافقت کنند و در واقع این مطلب به شورای امنیت سازمان ملل واگذار بشود.

به نظر من، در آن صورت، کشورهای اروپایی و آمریکایی، همانطوری که وزرای امور خارجه این کشورها گفته‏اند، به تحریم‏های خودشان، بدون توافق چین و روسیه و بدون تصویب قطعنامه‏ای در شورای امنیت سازمان ملل متحد ادامه خواهند داد.

دانش: اگر صحبت از تحریم‏های مهمی مانند گاز و نفت ایران و بانک مرکزی ایران باشد، به معنای فلج کردن کمر اقتصاد جمهوری اسلامی ایران خواهد بود و در این زمینه، خود جمهوری اسلامی و نظام جمهوری اسلامی در حال سقوط قرار خواهد گرفت.

وزیر امور خارجه‏ی فرانسه از "تحریم‏های بی‏سابقه" نام برده است. این تحریم‏های بی‏سابقه همان تحریم‏هایی است که شما به آن‏ها اشاره کردید؟ یعنی در پیوند با فروش نفت و گاز ایران خواهد بود؟

آن‏چه بسیار اهمیت دارد و کشورهای غربی، به‏خصوص آلمان و فرانسه، خواهان آن هستند و از آن صحبت می‏کنند، "تحریم‏های بی‏سابقه" است، ولی می‏دانیم تحریم‏های زیادی در رابطه با ایران اعمال شده و حتی بانک ملی ایران و بانک‏های مختلف تحریم شده‏اند. تا جایی که ایران قادر نیست به کشوری مانند پاکستان، دوهزار بشکه نفت در روز به فروش برساند.

اگر صحبت از تحریم‏های مهمی مانند گاز و نفت ایران و بانک مرکزی ایران باشد، به معنای فلج کردن کمر اقتصاد جمهوری اسلامی ایران خواهد بود و در این زمینه، خود جمهوری اسلامی و نظام جمهوری اسلامی در حال سقوط قرار خواهد گرفت.

تا به‏حال چنین مطلبی مطرح نشده و با وجود تمام مسائلی که طرح می‏شوند و حتی ایهود باراک، وزیر دفاع اسراییل، از "تحریم‏های مرگ‏آور" برای ایران صحبت می‏کند، اما به‏طور دقیق از این‏که در شورای امنیت سازمان ملل متحد یا کشورهای ناتو گاز و نفت ایران و یا بانک مرکزی را تحریم کنند، صحبتی نمی‏شود.

تحریم بانک مرکزی یا تحریم نفت و گاز ایران، در این شرایط بحرانی که اقتصاد جهان در بحران است، خسارات زیادی به بحران اقتصاد جهان خواهد زد و بحران را تشدید می‏کند و به‏نظر نمی‏آید کشورهای اروپایی خواهان چنین بحران شکننده و مرگ‏آوری (به گفته وزیر دفاع اسراییل) در رابطه با ایران باشند و بخواهند ایران را تحریم گاز و نفت کنند و یا بانک مرکزی ایران را تحریم کنند.

به نظر شما، در صورت شکست این اقدامات، احتمال حمله نظامی اسراییل به ایران، قابل پیش‏بینی است؟

باید به این مطلب اشاره کنم که دکترین دفاعی اسراییل بر این مبنا است. این مطلب را چند روز پیش نخست‏وزیر اسراییل، آقای نتانیاهو، در پارلمان اسراییل مطرح کرد. آقای نتانیاهو دکترین دفاعی اسراییل را جمع‏بندی و خلاصه کرد به یک جمله. او گفت: "کسی که می‏خواهد تو را به قتل برساند، قبلاً او را به قتل برسان." یعنی صحبت از این است که یک حمله پیشگیری به ایران انجام بشود.

متأسفانه رهبران جمهوری اسلامی و اشخاصی مانند احمدی‏نژاد نیز در اول شهریور، در یک سخنرانی به مناسبت "روز صنعت دفاعی ایران" چنین گفته بود: "ما باید به گونه‏ای عمل و برنامه‏ریزی کنیم که تجهیزات دشمن را از کار بیاندازیم تا قادر به عمل کردن نباشد" و ادامه می‏دهد: "تجهیزات دفاعی دشمن و یا خود دشمن باید در نقطه حرکت زمین‏گیر شود، نه در آسمان تهران."

صحبتی که آقای احمدی‏نژاد می‏کند، در واقع تهدید حمله نظامی پیشگیرانه به اسراییل است. با این‏که نامی از اسراییل نمی‏برد، اما این خطر بزرگی برای ایران به‏وجود می‏آورد اگراسراییل حمله‏ی پیشگیرانه بکند و حتی اگر لازم باشد، از بمب اتمی یا مینی‏بمب‏های اتمی علیه ایران استفاده کند.

به نظر من، چنین خطری وجود دارد. اگر شورای امنیت سازمان ملل متحد و یا کشورهای اروپایی و آمریکایی، تحریم‏های شکننده و یا به گفته آقای باراک، "مرگ‏آور" علیه ایران انجام ندهند، اسراییل به خاک ایران و جمهوری اسلامی حمله می‌کند.

نامه فعالان دانشجویی ایران به اوباما

arezoo — Fri, 11 Nov 2011 16:59:20 +0000

سراج‌الدین میردامادی

جمعی از فعالان پیشین و کنونی جنبش دانشجویی ایران با نگارش نامه‌ای خطاب به باراک اوباما، رئیس‌جمهور ایالات متحده آمریکا از وی خواسته‌اند که به نرمش و مماشات با جمهوری اسلامی ایران پایان دهد.

در گفت‌وگویی با نیما راشدان، فعال سابق دانشجویی و از امضاکنندگان این نامه پرسیده‌ایم: با توجه به انبوه تحریم‌هایی که دولت آمریکا علیه ایران داشته، چرا شما اینگونه برداشت کرده‌اید که تا حالا با جمهوری اسلامی ایران با نرمش و مماشات برخورد کرده است؟

نیما راشدان: من فکر می‌کنم جنبش مردمی ایران، آن جمعیت چند میلیونی که در ۲۵ خردادماه به خاطر اعتراض به دزدیده شدن رأی‌شان در میدان آزادی ایران تجمع کرده بودند، از لحاظ وسعت و عمق و حتی سابقه بسیار بسیار فراتر از همه این جنبش‌هایی است که در مصر، تونس و جاهای دیگر به "بهار عربی" معروف شده است. ما سئوال‌مان از آقای اوباما همواره این بوده که چرا رئیس جمهوری که پشت تریبون می‌ایستد و به روشنی می‌گوید حسنی مبارک باید کنار برود و حاکمان این کشورها باید به خواست مردم خودشان احترام بگذارند و بعد به صورت فعال در زمینه گذار به دموکراسی در مصر دخالت می‌کند، موضع اولیه‌اش در مورد ایران این بوده که آقایان میرحسین موسوی و محمود احمدی‌نژاد برای من فرقی ندارند و خودش را به نوعی از تحولات ایران کنار می‌کشد؟ البته درست که بعد از گذشت چندماه، وقتی که دیگر مطمئن شدند جمهوری اسلامی ایران مشروعیت خودش را از دست داده، با موضع‌گیری ضمنی، از مبارزات مردم ایران حمایت‌ کردند.

در نامه فعالان دانشجویان از واژه‌ "گروگان و گروگان‌گیری" استفاده شده و خواسته شده است که دولت آمریکا در کنار گروگان‌گیر(حکومت ایران) نباشد و در کنار گروگان (مردم ایران) باشد. چگونه آمریکا می‌تواند در این کشاکش مردم و حاکمیت در کنار مردم باشد؟

من فکر نمی‌کنم که در ماهیت اشغالگر و سرکوبگر نظام جمهوری اسلامی ایران کمتر کسی تردیدی داشته باشد، اگر بخواهد منصفانه به آن ماجرایی نگاه کند که حداقل در سه سال گذشته در ایران اتفاق افتاد. مراجع مذهبی و اعضای مجلس خبرگانی که نزدیک هستند به درونی‌ترین لایه‌های این کشور، وقتی به حسینیه‌‌‌شان حمله می‌شود، وادار به سکوت می‌شوند. در کشوری که با فرزند آقای هاشمی رفسنجانی آن طور برخورد می‌شود و بعد فیلمش منتشر می‌شود، شما تعبیر منصفانه‌تری برای شهروندان آن کشور پیدا می‌کنید که به این شکل دارند مورد ظلم و سرکوب یک گروه بسیار محدود قرار می‌گیرند؟ گروهی که اساساً هیچگونه مشروعیت اجتماعی، هیچگونه رأی و هیچگونه پایگاه مردمی ندارند. من فکر می‌کنم گروگان بودن در دست حاکمان ایران اتفاقاً محترمانه‌ترین تعبیری‌ است که می‌شد در این نامه به‌کار برد.

راشدان: ما فقط تلاش کردیم که ندای انسان‌هایی را به گوش رئیس‌جمهور آمریکا برسانیم که زیر تیر و گلوله و سرکوب و ارعاب و شکنجه در ایران با این همه پرداخت هزینه خطاب به رئیس‌جمهور ایالات متحده آمریکا گفتند که به کمک ما بیا و به ما کمک کن.

اما برخی معتقدند اینگونه نامه نوشتن به رئیس جمهور ایالات متحده و از او کمک خواستن، با نوعی برداشت از استقلال و ملی‌گرایی و تکیه بر نیروهای داخلی تعارض دارد. نظر شما چیست؟

این برخی باید دیدگاه‌شان را نه برای من که برای آن هزاران، ده‌ها هزار انسانی که در تهران فریاد می‌کشیدند "باراک حسین اوباما/ یا با آنها یا با ما" توضیح دهند. ما فقط تلاش کردیم که ندای انسان‌هایی را به گوش رئیس‌جمهور آمریکا برسانیم که زیر تیر و گلوله و سرکوب و ارعاب و شکنجه در ایران با این همه پرداخت هزینه خطاب به رئیس‌جمهور ایالات متحده آمریکا گفتند که به کمک ما بیا و به ما کمک کن. من شخصاً هیچ‌وقت جسارت این ادعا را ندارم که بگویم تمام افرادی که در تهران به خیابان آمدند، مثل من فکر می‌کردند. منتهی فکر می‌کنم باید قبول کنیم که لااقل بخشی از این مردم با تقبل هزینه به خیابان آمدند و کتک خوردند و فریاد کشیدند به فرض "نه غزه، نه لبنان، جانم فدای ایران" یا این که آقای اوباما به ما کمک کن.

من می‌گویم بگذارید برای این‌ها حقی قائل شویم. ما که اینجا می‌توانیم صدای‌مان را به گوش دولت‌مردان غربی برسانیم، باید به هر شکلی کمک کنیم و صدایی باشیم برای افرادی که امروز یا در زندانند، یا زیر سرکوب هستند و یا ارعاب شده‌اند. این معنایش به ‌هیچ وجه نمایندگی از ملت ایران نیست. معنای آن تنها بیان یکسری واقعیات است. من واقعاً به خاطر ندارم که به‌جز این دو شعار یعنی "نه غزه نه لبنان، جانم فدای ایران" و "باراک حسین اوباما/ یا با آنها یا با ما" اساساً در طول مدت حضور خیابانی جنبش سبز هیچ نوع شعار دیگری در خصوص سیاست خارجی داده شده باشد. بازهم می‌گویم: باید تنوع عقاید را به رسمیت شناخت، اما در عین حال روشنفکران نمی‌توانند یک جمعیت چندمیلیونی را سانسور کنند، چون دچار یکسری دگم‌های ایدئولویک چپ هستند، از ۵۰ سال گذشته که کار ما را به اینجا کشانده است.

در عین حال شما اشاره کردید که خواهان حمله نظامی برای مقابله با جمهوری اسلامی نیستید، اما خواهان تحریم بانک مرکزی و تحریم نفتی ایران در این نامه شده‌اید که به نوعی اقتصاد ایران را فلج خواهد کرد و ضربه مستقیم آن به مردم وارد خواهد شد. این را چگونه توجیه می‌کنید، با توجه به مبارزه‌ای که تلاش می‌کند فشار به مردم وارد نشود؟

ببینید، من فکر می‌کنم دوستانی که منتقد این ایده‌ تحریم هستند، تا حدودی باید خودشان را با واقعیات آشنا کنند. اگر آفریقای جنوبی مورد تحریم همه‌جانبه سازمان ملل قرار نمی‌گرفت، تحریمی که به‌هرحال بخشی از فشارش روی دوش مردم بود، آیا تغییری ایجاد می‌شد؟ آیا با زبان خوش یک رژیم نژادپرست آپارتاید حاضر می‌شد کنار برود؟ بحث تحریم‌ها را دو کشور روسیه و فرانسه در مورد یوگسلاوی سابق یک‌سال به تعویق انداختند. تعویق یک‌ساله‌ بحث تحریم در خصوص صربستان به قتل ۲۵۰ هزارنفر انسان انجامید.

من می‌توانم تا فردا صبح اینجا برای شما مثال بزنم از رواندا، جمهوری دموکراتیک کنگو و بسیار جاهای دیگر. هرجایی که نقض گسترده حقوق بشر و سرکوب شهروندان بوده، بدون استفاده از زور و تحریم و اجماع جامعه جهانی ممکن نبوده است که مردمی با دست خالی و در اندازه میلیونی به خیابان بیایند و در برابر حکومتی پیروز شوند که فرصت داشته، پول نفت داشته و ۲۰ سال خودش را آماده کرده است. حکومتی که می‌داند مردم طرفدارش نیستند، اولویت اولش طراحی سناریوهای ارعاب و ترور و جنگ روانی علیه مردم خودش است.

به‌هرحال این یک موازنه مهندسی بسیار ساده است. در کشورهایی مثل ایران یا عراق، جایی که گارد ریاست جمهوری وجود دارد، جایی که فداییان صدام وجود دارند، جایی که سپاه پاسداران انقلاب اسلامی وجود دارد، یک مقدار تعلیق به محال کردن است این که ما بگوییم بله، مردم خودشان می‌توانند بروند و حق خودشان را بگیرند. من تصور نمی‌کنم که مردم ایران هم دچار این توهم باشند. من فکر می‌کنم وقتی مردم می‌آیند در خیابان و می‌گویند "باراک حسین اوباما/ یا با آنها یا با ما"، موضع خودشان را به شکل بسیار روشنی ابراز کرده‌اند.

راشدان: بخشی از جدالی که امروز بین جامعه‌ بین‌المللی و جمهوری اسلامی ایران شاهد هستیم، به تاریخ سی ساله گذشته ایران برمی‌گردد. من فکر نمی‌کنم به این راحتی این تخاصم خاتمه پیدا کند....آن‌ها از جامعه جهانی تضمین می‌خواهند. واقعاً تضمین مکتوب می‌خواهند که به ما کمک کنید تا بتوانیم مردم خودمان را شکنجه و سرکوب کنیم و تجمعات مسالمت‌آمیز آن‌ها را در خیابان به خاک و خون بکشانیم. من فکر نمی‌کنم جامعه جهانی چنین تضمینی را به جمهوری اسلامی ایران که نه، حتی به دوستان نزدیک و متحدین نزدیک خود بدهد.

اما در عمل تحریم‌ها فایده نکرده و مانع از زیادی‌خواهی‌ها و ماجراجویی‌های بین‌المللی جمهوری اسلامی نشده است. آیا در عین حال بازهم شما با حمله نظامی مخالف هستید؟

اولاً من فکر می‌کنم جمهوری اسلامی ادعاهای بسیار می‌کند که آن‌ها را نباید زیاد جدی گرفت. جمهوری اسلامی ادعای مدیریت جهان را می‌کند، وقتی می‌گوید ما یک بازیگر اصلی در عرصه‌ سیاست بین‌المللی هستیم. کشوری که بخش بسیار اندکی از تجارت جهانی را در اختیار دارد، من فکر نمی‌کنم این ادعا که تحریم‌های بین‌المللی به اقتصاد سپاه پاسداران انقلاب اسلامی لطمه نزده است، ادعای درستی باشد. ما می‌دانیم که جمهوری اسلامی تمام توانش را برای جلوگیری از تصویب این تحریم‌ها، برای تلطیف فضای آژانس به کار برد. منتهی این دعوایی که امروز بین غرب و جمهوری اسلامی ایران در جریان است، یک دعوای سی‌ ساله است. دعوایی است که در آن ترور صورت گرفته است.

به‌طور مثال فقط در همین شهر پاریس عملیات بسیار گسترده‌ ترور صورت گرفته است و به‌هرحال این را نه می‌شود از حافظه تاریخی دولتمردان و سیاستگذاران فرانسه پاک کرد و نه از حافظه افکار عمومی. من فکر می‌کنم بخشی از جدالی که امروز بین جامعه‌ بین‌المللی و جمهوری اسلامی ایران شاهد هستیم، به تاریخ سی ساله گذشته ایران برمی‌گردد. من فکر نمی‌کنم به این راحتی این تخاصم خاتمه پیدا کند؛ حتی اگر دستگاه فعلی جمهوری اسلامی، با مسائل مربوط به مسائل هسته‌ای کنار بیاید که البته بعید هم به‌نظر می‌رسد این عقلانیت را داشته باشد. آن‌ها تضمین امنیتی می‌خواهند. آن‌ها از جامعه جهانی تضمین می‌خواهند. واقعاً تضمین مکتوب می‌خواهند که به ما کمک کنید تا بتوانیم مردم خودمان را شکنجه و سرکوب کنیم و تجمعات مسالمت‌آمیز آن‌ها را در خیابان به خاک و خون بکشانیم. من فکر نمی‌کنم جامعه جهانی چنین تضمینی را به جمهوری اسلامی ایران که نه، حتی به دوستان نزدیک و متحدین نزدیک خود بدهد.