https://archive.radiozamaneh.com/taxonomy/term/7008/all fa https://archive.radiozamaneh.com/society/humanrights/2012/08/19/18534 <div class="fb-social-like-widget"><fb:like href="https://archive.radiozamaneh.com/society/humanrights/2012/08/19/18534" send="false" layout="box_count" show_faces="false" width="500" action="like" font="arial" colorscheme="light"></fb:like></div><div class="field field-type-text field-field-nevisandeh"> <div class="field-items"> <div class="field-item odd"> بهنام دارایی‌زاده </div> </div> </div> <div class="field field-type-filefield field-field-maghaleh-image"> <div class="field-items"> <div class="field-item odd"> <img class="imagefield imagefield-field_maghaleh_image" width="250" height="228" alt="" src="https://archive.radiozamaneh.com/sites/default/files/rr-300x274.jpg?1345837733" /> </div> </div> </div> <p>بهنام دارایی&zwnj;زاده - به نظر می&zwnj;رسد در ایران، در هر حادثه یا بلای ویرانگر طبیعی از قبیل سیل یا زلزله، شکاف حاکم میان دولت- ملت بیشتر نمایان می&zwnj;شود.</p> <!--break--><!--break--><div dir="RTL">از سوی دیگر، به جهت حس &quot;همبستگی ملی&quot; که معمولاً در چنین مواقعی جامعه را فرا می&zwnj;گیرد، شاهد نوعی همکاری و نزدیکی میان نیروهای مستقل و مردمی با نیروهایی هستیم که نه فقط &quot;دولتی&quot; و &quot;حکومتی&quot; محسوب می&zwnj;شوند، بلکه حتی در زمره&zwnj; عوامل نمادین دستگاه سرکوب دولتی نیز به حساب می&zwnj;آیند.</div> <div dir="RTL">&nbsp;</div> <div dir="RTL">علت این پدیده&zwnj; به ظاهر دوگانه چیست و چگونه می&zwnj;توان آن را تحلیل کرد؟ آیا همبستگی ملی، می&lrm;&zwnj;تواند هیجان&zwnj;های قومی را تحت شعاع قرار دهد؟ این پرسش&zwnj;ها و مسائلی نزدیک به آن را با مهرداد درویش&zwnj;پور، جامعه&zwnj;شناس و استاد دانشگاه در استکهلم سوئد در میان گذاشته&zwnj;ایم.</div> <div dir="RTL">&nbsp;</div> <div dir="RTL"><b>مهرداد درویش&zwnj;پور:</b> در همه&zwnj; جای دنیا، بلایای طبیعی یا فجایع بزرگ، به &quot;همبستگی ملی&quot; در جامعه دامن می&zwnj;زند. این همبستگی، می&zwnj;تواند بر شکاف&zwnj;های سیاسی حاکم غلبه کند. پیامد چنین وضعیتی این می&zwnj;شود که دولت، ملت، اپوزیسیون و قدرت سیاسی حاکم، در همدردی با بازماندگان فاجعه، یکپارچه سعی می&zwnj;کنند نوعی &quot;پشتوانه&zwnj; روحی و روانی&quot; فراهم کنند.</div> <div dir="RTL">&nbsp;</div> <div dir="RTL">در جامعه&zwnj; ایران، به ویژه در دوره&zwnj; اخیر، شاهد این هستیم که بلایای طبیعی، به گسترش شکاف میان دولت و ملت کمک کرده است. یک دلیل چنین وضعیتی، عدم اعتماد ملت به دولت است.</div> <div dir="RTL">&nbsp;</div> <div dir="RTL">وقتی زلزله&zwnj;ای رخ می&zwnj;دهد، معمول این است که دولت&zwnj;ها سعی می&zwnj;کنند از این حادثه برای جلب همدردی بین&zwnj;المللی و ملی استفاده کنند، اما در ایران، جمهوری اسلامی، نه فقط قادر به چنین امری نیست، بلکه در چنین مواقعی، انگشت ظن، بدگمانی و انتقاد به سمت خود دولت معطوف می&zwnj;شود. از نگاه دولت، روشن شدن ابعاد این فاجعه&zwnj; انسانی (زلزله) به معنای گسترش شکاف میان حکومت و مردم است و چه بسا می&zwnj;تواند زمینه&zwnj;ساز اعتراض&zwnj;های اجتماعی نیز بشود.</div> <div dir="RTL">&nbsp;</div> <blockquote><div dir="RTL" class="rtecenter"><img width="200" height="170" src="http://radiozamaneh.com/sites/default/files/%25b%25f/userfiles/%25u/darvishpour1.jpg" alt="" /></div> <div dir="RTL">مهرداد درویش&zwnj;پور: این همبستگی عمومی، می&zwnj;تواند گرایش&zwnj;های جدایی&zwnj;طلبانه&zwnj;&zwnj;ای را که خواستار جداسازی آذربایجان هستند یا خواستار دامن زدن به تنش&zwnj;های قومی در منطقه هستند را کم&zwnj;رنگ &zwnj;کند. این همبستگی می&zwnj;تواند نشان دهد که تا چه اندازه در بزنگاه&zwnj;های مهم تاریخی، این حس همبستگی می&zwnj;تواند بسیار قوی و پرنقش&zwnj;تر&zwnj; از احساس&zwnj;های قومی، محلی و بومی که این&zwnj;جا و آن&zwnj;جا ممکن است به تنش&zwnj;هایی در جامعه دامن زند، عمل &zwnj;کند.</div> <div dir="RTL">&nbsp;</div> </blockquote> <div dir="RTL">از این منظر، نه تنها دولت اخبار مربوطه را خوب بازتاب نمی&zwnj;دهد، بلکه هنگام بروز این فاجعه حتی برنامه&zwnj;های کمیک و خنده&zwnj;&zwnj;دار از صدا و سیما پخش می&zwnj;شود و مسئولان کشور نیز به اصل واقعه بی&zwnj;اعتنا می&zwnj;مانند و رفته رفته، کار به جایی کشید می&zwnj;شود که برای ایجاد فضای امنیتی و جلوگیری از کمک&zwnj;های خودانگیخته، نیروهای سپاه پاسداران مداخله می&zwnj;کند.</div> <div dir="RTL"><b>&nbsp;</b></div> <div dir="RTL"><b>اما برخلاف این دیدگاهی که شما مطرح کردید، بنا بر گزارش&zwnj;هایی که از ایران منتشر می&zwnj;شود، همبستگی &zwnj; یا همکاری قابل ملاحظه&zwnj;ای&zwnj; میان نیروهای داوطلب و مستقل با مأموران دولتی-انتظامی یا حتی نیروهای سپاه وجود دارد. اگر این گزارش&zwnj;ها را تائید می&zwnj;کنید، چگونه&nbsp; می&zwnj;توانید آن را تحلیل </b><b>کنید؟</b></div> <div dir="RTL">&nbsp;</div> <div dir="RTL">روشن است که دولت نمی&zwnj;تواند یک&zwnj;سره بی&zwnj;اعتنا به ماجرا باشد. مردم هم در شرایطی نیستند که بتوانند کاملاً حکومت را به اصطلاح دور بزنند. در هرحال، برای رسیدگی به چنین فاجعه&zwnj;ای، باید از همه&zwnj; امکانات موجود استفاده کرد. بنابراین به نظر من این دو گزاره در تناقض نیست.</div> <div dir="RTL">&nbsp;</div> <div dir="RTL">اینکه مردم خودشان اینگونه گسترده بسیج شدند، دست کم دو پیامد داشت: نخست اینکه مقامات را ناگزیر کرد از آن بی&zwnj;اعتنایی و کم&zwnj;توجهی نخستین اندکی فاصله بگیرند و ثانیاً، دست به برخی از اقدامات و تدابیر محدود کننده بزنند. (نظیر بسته شدن برخی از حساب&zwnj;های مالی مستقل و...)</div> <div dir="RTL">&nbsp;</div> <div dir="RTL">به هر روی، واقعیت امر این است که در چنین شرایطی، مردم نمی&zwnj;&zwnj;ایستند تا صرفاً با حکومت تسویه حساب کنند. اگر شکاف و در واقع انتقاد و گله&zwnj;ای هم از کم&zwnj;کاری دولت وجود دارد، به این معنا نیست که مردم الان از همکاری با هر نوع ارگان دولتی سر باز می&zwnj;زنند و فقط می&zwnj;خواهند خودشان به طور مستقل عمل کنند.</div> <div dir="RTL">&nbsp;</div> <div dir="RTL"><b>به نظر می&zwnj;رسد این شکاف که شما به آن اشاره کردید، صرفاً محدود به نهاد دولت هم نیست. به این معنا که نیروهای افراطی قومی نیز مسئله را خیلی قومی و در چهارچوب مفاهیمی نظیر &quot;ستم یا تبعیض قومی&quot; تبیین می&zwnj;کنند. نظر شما چیست؟ دامن زدن به چنین نگرشی، چه پیامدهای برای جامعه ایران خواهد داشت؟</b></div> <div dir="RTL">&nbsp;</div> <div dir="RTL">این واقعیتی است که &quot;تبعیض&zwnj;های قومی&quot;، تنها در حوزه&zwnj; زبان یا فرهنگ حاکم اعمال نمی&zwnj;شود. این تبعیض قومی، به حاشیه&zwnj;&zwnj;نشینی و نبود امکانات مناسب در مناطق اقلیت&zwnj;نشین تحت ستم نیز منجر شده است.</div> <div dir="RTL">این واقعیت که میزان توسعه&zwnj; صنعتی، آبادانی، امکانات ایمنی و امکانات ساختمان&zwnj;&zwnj;ها در برابر زلزله و حوادثی از این دست، در مناطق اقلیت&zwnj;نشین کمتر از مرکز است، غیر قابل انکار است.</div> <div dir="RTL">&nbsp;</div> <div dir="RTL">از سوی دیگر، پنهان هم نمی&zwnj;توان کرد که این حس همبستگی که ایجاد شده، یک همبستگی ملی و فراقومیتی است. این همبستگی ملی تمام مردم ایران است و کرد و ترک و آذری و فارس هم نمی&zwnj;شناسد.</div> <div dir="RTL">&nbsp;</div> <div dir="RTL">انتشار بیانیه&zwnj;های سازمان&zwnj;های سیاسی، فعالیت&zwnj;های نهادهای خودانگیخته و کمک&zwnj;هایی که از سراسر ایران برای کمک به زلزله&zwnj;زدگان آذربایجان سرازیر می&zwnj;شود، به نظر من، نوعی پاسخ به کسانی است که به بهانه&zwnj; تبعیض&zwnj;ها و هویت&zwnj;های قومی، سعی دارند به جداسازی&zwnj;های قومی در ایران دامن بزنند.</div> <div dir="RTL">&nbsp;</div> <div dir="RTL">اگر کسی در این وانفسا، &nbsp;بخواهد سودجویی و تلاش کند بر پایه هویت&zwnj;های قومی، بین آذری و فارس و کرد و عرب و... به نوعی جداسازی قومی در جامعه دامن بزند، باید به طور جدی اقدامش را نکوهش کرد.</div> <div dir="RTL">این همبستگی ملی نشان داد در چنین موقعیت&zwnj;هایی، عموم مردم، سر سوزنی به هویت&zwnj;های آذری، کرد، ترک، عرب و فارس بودن خود توجه ندارند. بلکه به یک انسان، به یک هموطن&zwnj; که قربانی این فاجعه شده است می&zwnj;اندیشند و بدون چون و چرا، نه فقط از چهارگوشه&zwnj; ایران، بلکه خارج از کشور هم کمک می&zwnj;کنند.</div> <div dir="RTL">&nbsp;</div> <div dir="RTL">به باور من، این همبستگی عمومی، می&zwnj;تواند گرایش&zwnj;های جدایی&zwnj;طلبانه&zwnj;&zwnj;ای را که خواستار جداسازی آذربایجان هستند یا خواستار دامن زدن به تنش&zwnj;های قومی در منطقه هستند را کمرنگ &zwnj;کند. این همبستگی می&zwnj;تواند نشان دهد تا چه اندازه در بزنگاه&zwnj;های مهم تاریخی، می&zwnj;تواند بسیار قوی و پرنقش&zwnj;تر&zwnj; از احساس&zwnj;های قومی، محلی و بومی عمل کند که اینجا و آنجا ممکن است به تنش&zwnj;هایی در جامعه دامن زند.</div> <div dir="RTL">&nbsp;</div> https://archive.radiozamaneh.com/society/humanrights/2012/08/19/18534#comments زلزله آذربایجان شرقی قومیت‌ها مهرداد درویش‌پور همبستگی ملی،بهنام دارایی‌زاده حقوق انسانی ما Sun, 19 Aug 2012 20:45:21 +0000 behnam 18534 at https://archive.radiozamaneh.com https://archive.radiozamaneh.com/politics/2012/07/27/17494 <div class="fb-social-like-widget"><fb:like href="https://archive.radiozamaneh.com/politics/2012/07/27/17494" send="false" layout="box_count" show_faces="false" width="500" action="like" font="arial" colorscheme="light"></fb:like></div><div class="field field-type-text field-field-nevisandeh"> <div class="field-items"> <div class="field-item odd"> گفت‌وگوی زهرا باقری شاد با مهرداد درویش‌پور، جامعه‌شناس </div> </div> </div> <div class="field field-type-filefield field-field-maghaleh-image"> <div class="field-items"> <div class="field-item odd"> <img class="imagefield imagefield-field_maghaleh_image" width="391" height="253" alt="" src="https://archive.radiozamaneh.com/sites/default/files/demo_teheran.jpg?1343669853" /> </div> </div> </div> <p>زهرا باقری شاد &ndash; &laquo;فکر می&zwnj;کنم جمهوری&zwnj;خواهی کم دافعه&zwnj;ترین و پرجاذبه&zwnj;ترین بدیل در جامعه ایران باشد.&raquo; مهرداد درویش&zwnj;پور، جامعه&zwnj;شناس و فعال سیاسی ساکن سوئد در گفت&zwnj;وگویی که در زیر آمده است، در اثبات این موضوع،&nbsp;جمهوری&zwnj;خواهان را، که از مختصات آنها باور به ضرورت برقراری یک نظام سکولار است، با اصلاح&zwnj;طلبان مقایسه می&zwnj;کند: &laquo;شاید اصلاح طلبان نیرومندترین گرایش رقیب بنیادگرایی اسلامی باشند اما نخست اینکه اصلاح طلبان با کل نظام مخالف نیستند؛ تنها با بنیادگرایی اسلامی مخالف&zwnj;اند. پس در موقعیت &quot;نیمه اپوزیسیونی&quot; قرار دارند و بسیاری از آنها خود را طرفدار نظام میدانند. این باعث می&zwnj;شود بخش زیادی از مردم ناراضی از آنها سرخورده شده باشند و ناباورانه به آنها نگاه کنند.&raquo;.</p> <div dir="RTL">&nbsp;</div> <!--break--><!--break--><div>درویش&zwnj;پور در ادامه می&zwnj;گوید: &laquo;به گمان من در یک شرایط آزاد بخش زیادی از کسانی که از اصلاح طلبان حمایت کردند از جمهوری&zwnj;خواهی حمایت خواهند کرد. حتی بخشی از نیروهای جمهوری&zwnj;خواه به اصلاح طلبان رای دادند چون فکر کردند آنها بهتر از بنیادگرایان هستند. اما در یک شرایط آزاد آنها به رقیبان خود رای نمی&zwnj;دهند.&raquo;</div> <div dir="RTL"><b>&nbsp;</b></div> <div dir="RTL"><b>●</b><b> گفت&zwnj;وگو با مهرداد درویش&zwnj;پور</b></div> <div dir="RTL"><b>&nbsp;</b></div> <div dir="RTL"><b>زهرا باقری شاد: برخی این انتقاد را مطرح می&zwnj;کنند که کار نیروهای اپوزیسیون خارج از کشور به مسائل تئوریک و مقاله نویسی و ... محدود شده است. &quot;جمهوری&zwnj;خواهان&quot; برای عبور از این محدودیت چه راهکاری را در نظر گرفته&zwnj;اند؟ آیا اصلا به این مسئله پرداخته اند؟ </b></div> <div dir="RTL"><b>&nbsp;</b></div> <div dir="RTL">مهرداد درویش&zwnj;پور: گرایش جمهوری&zwnj;خواهی در بر گیرنده یک طیف متنوع است. بخش اعظم جمهوری&zwnj;خواهان در حمایت از جنبش سبز در خارج از کشور نقش کلیدی داشتند. چه در نهادهای حقوق بشری و چه سیاسی خارج از کشور فعال هستند. از سازمان دهندگان اصلی تظاهرات حمایت آمیز از جنبش سبز بودند و یا بخش عمده نیروهایی که برای حقوق بشر و علیه جمهوری اسسلامی لابی گری و اعمال فشار کردند از طیف جمهوری&zwnj;خواهان هستند. بازتاب دادن صدای داخل کشور، ارتباط با جنبش&zwnj;های داخلی نظیر زنان، دانشجویی و کارگری و گروه&zwnj;های اتنیک تحت ستم توسط فعالان جمهوری&zwnj;خواه صورت گرفته است. بخش اصلی فعالان همه این جنبش&zwnj;ها نیز جمهوری&zwnj;خواهند. پس چنین نیست که فعالیت&zwnj;های جمهوری&zwnj;خواهان صرفا در مقاله نویسی و برگزاری کنفرانس&zwnj;ها خلاصه شده باشد.</div> <div dir="RTL">&nbsp;</div> <div dir="RTL">حتی همکاری بین نُه گروه جمهوری&zwnj;خواه نمونه دیگری از این کار است. بحث ما در نظریه پردازی و مقاله نویسی خلاصه نشده است. اما این انتقاد به جاست که سازمان&zwnj;های جمهوری&zwnj;خواه ایران برای تشکیل یک قطب جمهوری&zwnj;خواهی تلاش کافی نکرده&zwnj;اند. پراکندگی در بین آنها گسترده است. خودمحوربینی و نداشتن یک افق بزرگ و دورنماهم از دیگر مسائلی است که در بین جمهوری&zwnj;خواهان دیده می&zwnj;شود. میراث رفتار خودمحورانه، انزواجویانه و گاه منزه طلبانه گاه زمینه&zwnj;های همکاری را محدود می&zwnj;کند.</div> <div dir="RTL">&nbsp;</div> <div dir="RTL">جامعه جمهوری&zwnj;خواه یکدست نیست. بخشی از آنها تمایل بیشتری برای گفت&zwnj;وگو با اصلاح طلبان دارند و برخی به چپ&zwnj;ها گرایش بیشتری دارند و بخشی حتی آماده همکاری با هواداران سلطنت هستند. برخی دیگر یکپارچگی ارضی برایشان مهم است و بخشی بر همکاری با گروه&zwnj;های اتنیک تحت ستم تاکید دارند و یا خود جزوی از گروه&zwnj;های اتنیکی تحت ستم هستند. غلبه بر این تنوع کار ساده&zwnj;ای نیست.</div> <div dir="RTL">&nbsp;</div> <div dir="RTL"><b>آیا این از ویژگی&zwnj;های جمهوری&zwnj;خواهی نیست؟ </b></div> <div dir="RTL"><b>&nbsp;</b></div> <div dir="RTL">چرا و ما باید این ویژگی را به رسمیت بشناسیم، اما می&zwnj;بایست نقطه مشترک هم پیدا کنیم. برای مثال تحریم گسترده نظامی و اقتصادی شکاف&zwnj;هایی را در جامعه جمهوری&zwnj;خواه ایجاد کرده است. امروز گروهی از آنها معتقدند تحول در درون مهم است و ما نباید در خارج از کشور آلترناتیو بسازیم. برخی برعکس. برخی هم مثل من نظر بینابینی دارند. ما باید قطب جمهوری&zwnj;خواهی را در خارج از کشور سامان بدهیم اما نه با توسل به نیروهای بیگانه. بلکه باید در پی سازمان دادن خیزش&zwnj;های عمومی علیه جمهوری اسلامی و دفاع از نهادهای مدنی باشیم و این پروژه را را دنبال کنیم. این سه رویکرد در جمهوری&zwnj;خواهان و این تفاوت نظرها طبیعتا می&zwnj;تواند امکان تشکیل قطب و یا جبهه جمهوری&zwnj;خواهی را با چالش مواجه کند. با اینهمه اگر تعامل در ما گسترده باشد امکان نزدیکی بخش بزرگی از جمهوری&zwnj;خواهان حول شعارهای جمهوریت، جدایی دین از دولت، دموکراسی پارلمانی، انتخابات ازاد، تحول مسالمت امیز، مخالفت با حمله نظامی و عبور از نظام حاکم جمهوری اسلامی وجود دارد.</div> <div dir="RTL">&nbsp;</div> <blockquote><div dir="RTL"><img width="205" height="112" align="middle" src="http://radiozamaneh.com/sites/default/files/%25b%25f/userfiles/%25u/darvishpour.jpg" alt="" />مهرداد درویش&zwnj;پور:<br /> &laquo;به گمان من جمهوری&zwnj;خواهان اساسا با احیای سلطنت مخالفند. من به سود جمهوری&zwnj;خواهان نمی&zwnj;دانم که خودشان را با سلطنت طلبان یکی کنند یا با شعارهای پوپولیستی عمل کنند. ما می&zwnj;توانیم با نیروهای دیگر نیروها نیز همسویی&zwnj;ها و دیالوگ&zwnj;هایی داشته باشیم اما حذف جمهوریت از پروژه سیاسی به سود فرایند دمکراسی در جامعه نیست.<br /> دومین خط قرمز جمهوری&zwnj;خواهان این است که خواستار جدایی دین از دولت هستند. ضمن اینکه می&zwnj;توانند با اصلاح طلبان در برخی زمینه&zwnj;ها هم تعامل داشته باشند اما نباید پروژه خود را با آنها یکی کنند. پروژه کسی که خواستار حکومت &quot;دمکراتیک دینی&quot; است با پروژه جمهوری&zwnj;خواهان متفاوت است. بحث من رد هر نوع همسویی با نیروهای غیرجمهوری&zwnj;خواه لائیک و سکولار نیست. بحث این است که نباید خودمان را در آنها مستحیل کنیم.&raquo;</div> </blockquote> <div dir="RTL">امروز با توجه به گسترش قطب بندی در جامعه برخی بیشتر به قدرت&zwnj;های خارجی چشم امید دوخته&zwnj;اند و سعی می&zwnj;کنند در پناه آنها جایگزینی پیدا کنند. بخشی از اصلاح طلبان هم در پی اصلاح حکومت از طریق التزام به قانون اساسی هستند. ما رویکرد سومی را دنبال می&zwnj;کنیم . خواهان الغای قانون اساسی، تشکیل مجلس موسسان و برگزاری انتخابات آزاد هستیم. بخش عمده جمهوری&zwnj;خواهان نه نیروهای انقلابی سرنگونی طلب قهری هستند و نه اصلاح طلب. شاید بهترین واژه برای ترسیم این بخش را تحول طلبی باشد. تحول&zwnj;طلبی رویکرد سومی است به جای انقلاب قهری و اصلاح طلبی.</div> <div dir="RTL">&nbsp;</div> <div dir="RTL"><b>&nbsp;شما در سخنرانی خود از نزدیک&zwnj;ترین متحدان حرف زدید؛ اساسا جمهوری&zwnj;خواهی برای اتحاد با دیگر گروه ها، خط قرمز دارد؟ </b></div> <div dir="RTL"><b>&nbsp;</b></div> <div dir="RTL">به گمان من جمهوری&zwnj;خواهان اساسا با احیای سلطنت مخالفند. من به سود جمهوری&zwnj;خواهان نمی&zwnj;دانم که خودشان را با سلطنت طلبان یکی کنند یا با شعارهای پوپولیستی عمل کنند. ما می&zwnj;توانیم با نیروهای دیگر نیروها نیز همسویی&zwnj;ها و دیالوگ&zwnj;هایی داشته باشیم اما حذف جمهوریت از پروژه سیاسی به سود فرایند دمکراسی در جامعه نیست.</div> <div dir="RTL">دومین خط قرمز جمهوری&zwnj;خواهان این است که خواستار جدایی دین از دولت هستند. ضمن اینکه می&zwnj;توانند با اصلاح طلبان در برخی زمینه&zwnj;ها هم تعامل داشته باشند اما نباید پروژه خود را با آنها یکی کنند. پروژه کسی که خواستار حکومت &quot;دمکراتیک دینی&quot; است با پروژه جمهوری&zwnj;خواهان متفاوت است. بحث من رد هر نوع همسویی با نیروهای غیرجمهوری&zwnj;خواه لائیک و سکولار نیست. بحث این است که نباید خودمان را در آنها مستحیل کنیم.</div> <div dir="RTL">&nbsp;</div> <div dir="RTL">در عین حال می&zwnj;توانیم با برخی از چپ گرایان رادیکال در زمینه عدالت اجتماعی همسویی&zwnj;هایی داشته باشیم اما تبدیل پروژه جمهوری&zwnj;خواهی به یک پروژه چپ به طور جدی به اندیشه جمهوری&zwnj;خواهی لطمه می&zwnj;زند. به گمان من مخالفت با حمله نظامی یک خط قرمز دیگر جمهوری&zwnj;خواهان است. پس ما نه از پروژه تثبیت حاکمیت دفاع می&zwnj;کنیم و نه از بدیل سازی&zwnj;ها و تشکیل دولت&zwnj;های در سایه و حمله نظامی.</div> <div dir="RTL">&nbsp;</div> <div dir="RTL"><b>فاصله جمهوری&zwnj;خواهی با چلبیسم تا چه اندازه است؟ </b></div> <div dir="RTL"><b>&nbsp;</b></div> <div dir="RTL">جمهوری&zwnj;خواهی به چلبیسم ربطی ندارد. چلبیسم می&zwnj;تواند هم در جمهوری&zwnj;خواهی وجود داشته باشد هم در سلطنت طلبی و هم در برخی گروه&zwnj;های کمونیستی و یا مذهبی. چلبیسم شکل افراطی و بدنام تکیه بر قدرت&zwnj;های خارجی برای دست یابی به قدرت سیاسی است.</div> <div dir="RTL">&nbsp;</div> <div dir="RTL">اجازه بدهید به جای چلبیسم از تشکیل دولت در سایه و تبعید سخن بگوئیم. بخش عمده جامعه جمهوری&zwnj;خواه به این پروژه باور ندارد و نگاهشان به درون جامعه ایران است. ظرفیت&zwnj;های جامعه ایران به گونه&zwnj;ای است که می&zwnj;تواند از درون خود نیروی جایگزین را بیرون دهد. اصولا تقسیم بندی اپوزیسیون به خارج و داخل مسئله برانگیز است. نباید راهکاری مطرح کنیم که در نیروهای اپوزیسیون داخل کشور تولید ترس و فاصله کند. کسانی که نقشی برای نیروهای داخل کشور قائل نیستند نقش سرکوب سیاسی را دست کم گرفته&zwnj;اند. آن&zwnj;ها هم که قدرت نیروهای خارج از کشور را هم نادیده می&zwnj;گیرند و آنها را به نیروی پشت جبهه تقلیل می&zwnj;دهند، نقش کادرهای باسابقه سیاسی را که بخشی از سرمایه کشورند دست کم گرفته&zwnj;اند. ما نه می&zwnj;توانیم نقش خود را به نیروی پشت جبهه تقلیل بدهیم و نه به تغییر حکومت از طریق توسل به نیروهای خارجی تکیه کنیم. ما باید یک بدیلی شکل بدهیم که ضمن تکیه بر جمهوری، جدایی دین و دولت و دمکراسی پارلمانی با تکیه بر شعار انتخابات آزاد به چالش حکومت اسلامی و استبداد حاکم بپردازد.</div> <div dir="RTL">&nbsp;</div> <div dir="RTL"><b>چقدر از جاذبه&zwnj;های جمهوری&zwnj;خواهی برای شکل دادن به این بدیل مطمئن هستید؟ فکر می&zwnj;کنید جمهوری&zwnj;خواهی چقدر می&zwnj;تواند در این مسیر تاثیرگذار باشد؟ </b></div> <div dir="RTL"><b>&nbsp;</b></div> <blockquote><div dir="RTL">&laquo;جمهوری&zwnj;خواهان لائیک و سکولار به سه دلیل در مقایسه با اصلاح طلبان از مزیت برخوردارند:<br /> نخست اینکه یک بدیل تجربه شده نیستند.<br /> دوم اینکه خواستار جدایی دین و دولت از همدیگرند.<br /> سوم اینکه ساختار شکنند و خواستار فرارفتن از نظام حاکم، قانون اساسی آن و نهادهای تبعیض آمیز آنند.<br /> این ویژگی آنها را پر جاذبه می&zwnj;کند.&raquo;</div> </blockquote> <div dir="RTL">فکر می&zwnj;کنم جمهوری&zwnj;خواهی کم دافعه&zwnj;ترین و پرجاذبه&zwnj;ترین بدیل در جامعه ایران باشد. شاید اصلاح طلبان نیرومندترین گرایش رقیب بنیادگرایی اسلامی باشند اما نخست اینکه اصلاح طلبان با کل نظام مخالف نیستند؛ تنها با بنیادگرایی اسلامی مخالفند. پس در موقعیت &quot;نیمه اپوزیسیونی&quot; قرار دارند و بسیاری از آنها خود را طرفدار نظام میدانند. این باعث می&zwnj;شود بخش زیادی از مردم ناراضی از آنها سرخورده شده باشند و ناباورانه به آنها نگاه کنند. علاوه بر آن پشتیبانی بسیاری از مردم از اصلاح طلبان در شرایطی صورت گرفت که جایگزین&zwnj;های دیگر شانسی برای حضور در جامعه نداشتند. به گمان من در یک شرایط آزاد بخش زیادی از کسانی که از اصلاح طلبان حمایت کردند از جمهوری&zwnj;خواهی حمایت خواهند کرد. حتی بخشی از نیروهای جمهوری&zwnj;خواه به اصلاح طلبان رای دادند چون فکر کردند آنها بهتر از بنیادگرایان هستند. اما در یک شرایط آزاد آنها به رقیبان خود رای نمی&zwnj;دهند.</div> <div dir="RTL">&nbsp;</div> <div dir="RTL">&nbsp;<b>چرا؟ مگر مزیت جمهوری&zwnj;خواهان بر اصلاح طلبان چیست؟ </b></div> <div dir="RTL"><b>&nbsp;</b></div> <div dir="RTL">جمهوری&zwnj;خواهان لائیک و سکولار به سه دلیل در مقایسه با اصلاح طلبان از مزیت برخوردارند:</div> <div dir="RTL">نخست اینکه یک بدیل تجربه شده نیستند.</div> <div dir="RTL">دوم اینکه خواستار جدایی دین و دولت از همدیگرند.</div> <div dir="RTL">سوم اینکه ساختار شکنند و خواستار فرارفتن از نظام حاکم، قانون اساسی آن و نهادهای تبعیض آمیز آنند.</div> <div dir="RTL">این ویژگی آنها را پر جاذبه می&zwnj;کند.</div> <div dir="RTL">&nbsp;</div> <div dir="RTL">در مقایسه با سلطنت طلبان نیز جمهوری&zwnj;خواهان در نفی حکومت موجود خواهان بازگشت به گذشته نیستند بلکه در پی آنند تا به سوی آینده حرکت کنند.</div> <div dir="RTL">&nbsp;</div> <div dir="RTL">بخش مهمی از جمهوری&zwnj;خواهان یک نیروی معتدل و میانه رو&zwnj;اند. این یک مزیت است. اینکه به جمهوری اعتقاد دارند و نمی&zwnj;خواهند در نفی حکومت دینی و موروثی به گذشته برگردند بلکه در پی اقتدار عقلانی&zwnj;اند جذابیت ایجاد می&zwnj;کند. آنها در سودای استقرار اقتدار مسلکی هم نیستند که بخشی از چپ&zwnj;گرایان و نیروهای کمونیست به دنبال آن هستند. خواست استقرار یک نظام جمهوری از زمینه پذیرش اجتماعی گسترده تری برخوردار است.</div> <div dir="RTL">&nbsp;</div> <div dir="RTL">جاذبه دیگر جمهوری&zwnj;خواهی در این است که بسیاری از گروندگان به آن خواستار رفاه و عدالت اجتماعی&zwnj;اند، خواستی که در جامعه&zwnj;ای که در آن فقر و نابرابری بیداد می&zwnj;کند رویکرد به این گرایش را افزایش می&zwnj;دهد.</div> <div dir="RTL">&nbsp;</div> <p><span dir="RTL">نکته دیگر این که جمهوری&zwnj;خواهان تنها جذاب&zwnj;ترین نیروی سیاسی نیستند بلکه کم دافعه&zwnj;ترین نیروی سیاسی هم هستند. جمهوری&zwnj;خواهان را همه نیروهای دیگر می&zwnj;توانند تحمل کنند. مزیتی که هیچ نیروی دیگری در اپوزیسیون از آن برخوردار نیست. جمهوری&zwnj;خواهان تنها نیرویی هستند که می&zwnj;توانند با همه گفت&zwnj;وگو و دیالوگ داشته باشند و دیگر نیروها نیز وجود آن را به رسمیت می&zwnj;شناسند و برایشان احترام قائلند. امری که نقش آنها را در شکل بخشیدن به دیالوگ ملی و یا ایجاد همرایی همگانی تعیین کننده ساخته است. </span></p> https://archive.radiozamaneh.com/politics/2012/07/27/17494#comments اصلاح طلبان اصلاح‌طلبی جدایی دین و دولت جمهوری‌خواهان جمهوری‌خواهی زهرا باقری شاد سکولاریسم مهرداد درویش‌پور گوی سیاست Fri, 27 Jul 2012 07:17:24 +0000 17494 at https://archive.radiozamaneh.com https://archive.radiozamaneh.com/politics/2012/07/07/16748 <div class="fb-social-like-widget"><fb:like href="https://archive.radiozamaneh.com/politics/2012/07/07/16748" send="false" layout="box_count" show_faces="false" width="500" action="like" font="arial" colorscheme="light"></fb:like></div><div class="field field-type-text field-field-nevisandeh"> <div class="field-items"> <div class="field-item odd"> گفت‌وگوی لیدا حسینی‌نژاد با مهرداد درویش‌پور </div> </div> </div> <div class="field field-type-filefield field-field-maghaleh-image"> <div class="field-items"> <div class="field-item odd"> <img class="imagefield imagefield-field_maghaleh_image" width="800" height="517" alt="" src="https://archive.radiozamaneh.com/sites/default/files/18_tir.jpg?1342027227" /> </div> </div> </div> <p>لیدا حسینی نژاد &minus; خاطره برآمد جنبش دانشجویی ایران در ۱۸ تیر ۱۳۷۸ همچنان زنده است. با فاصله&zwnj;ای که از این رخداد داریم انگیزه&zwnj;ها و جهت&zwnj;گیری آن نمود روشن&zwnj;تری دارند.</p> <div dir="RTL">در این فاصله زمانی حادثه بزرگ دیگری نشسته است:</div> <div dir="RTL">جنبش سبز که دانشجویان هم در آن حضور فعالی داشته&zwnj;اند.</div> <div dir="RTL">&nbsp;</div> <div dir="RTL">آیا رخداد ۱۸ تیر با حضور در جنبش سبز دارای یک کیفیت بوده است؟</div> <div dir="RTL">چه چیزی جنبش ۱۸ تیر را متمایز می&zwnj;کند؟</div> <div dir="RTL">&nbsp;</div> <!--break--><!--break--><div dir="RTL">در گفت&zwnj;وگو با مهرداد درویش&zwnj;پور، جامعه&zwnj;شناس در سوئد، به این پرسش&zwnj;ها پرداخته&zwnj;ایم.</div> <div dir="RTL"><b>&nbsp;</b></div> <div dir="RTL"><span style="font-size: larger;"><b>●</b><b> گفت&zwnj;وگو با مهرداد درویش&zwnj;پور</b></span></div> <div dir="RTL"><b>&nbsp;</b></div> <div dir="RTL"><b>لیدا حسینی&zwnj;نژاد: ده سال بین حادثه&zwnj;ی ۱۸ تیر در پی اعتراض دانشجویان به تعطیلی روزنامه&zwnj;ی سلام و جنبش اعتراضی مردم در پی انتخابات دهمین ریاست جمهوری فاصله است و در هر دو اعتراض یک&zwnj;سری مشابهت&zwnj;ها وجود دارد و حتی این مشابهت&zwnj;ها در کیفیت برخورد حکومت در حمله به کوی دانشگاه هم مشاهده می&zwnj;شود. شما این مشابهت&zwnj;ها را چه طور می&zwnj;بینید و همین طور چه تفاوت&zwnj;هایی بین اعتراض سال ۷۸ با سال ۸۸ می&zwnj;بینید، در این دهسال چه تغییری در سطح جامعه اتفاق افتاده است؟ </b></div> <div dir="RTL"><b>&nbsp;</b></div> <div dir="RTL">مهرداد درویش&zwnj;پور: اگر بخواهیم به برخی شباهت&zwnj;ها و تفاوت&zwnj;های جنبش دانشجویی ۱۸ تیر و حوادث اعتراضی سال ۸۸ موسوم به جنبش سبز بپردازیم، باید اشاره کرد که نخستین شباهت هر دو حرکت نافرمانی مدنی بود، نافرمانی مدنی و اعتراض و خیزش اجتماعی.</div> <div dir="RTL">&nbsp;</div> <div dir="RTL"> <p>واقعیت این است که &quot;۱۸ تیر&quot; که رخ داد با استقبال اصلاح&zwnj;طلبان روبه&zwnj;رو نشد. اصلاح&zwnj;طلبان استراتژی چانه&zwnj;زنی از بالا را پیش گرفته بودند و بیشتر به انتخابات و رأی انتخاباتی نظر داشتند. پس چندان به جنبش&zwnj;های اجتماعی نظر مثبتی نداشتند. به همین خاطر برخوردی که با ۱۸ تیر کردند، آن را به&zwnj;عنوان جلوه&zwnj;ای از نافرمانی مدنی و خیزش اجتماعی تندرو زیر سئوال بردند. در حالی که به گمان من خیزش ۱۸ تیر نخستین نمونه و نشانه&zwnj;ای بود که کل حاکمیت و استبداد دینی را به چالش کشید و فرزندانی که زاده&zwnj;ی خود دوران انقلاب بودند، عملاً نشان دادند که با تمام شعائر انقلاب اسلامی وداع کرده&zwnj;اند و نوعی طرز تلقی سکولارـ دموکراتیک را در جامعه ایران طلب می&zwnj;کنند.</p> <p>&nbsp;</p> <blockquote><p><img width="200" height="109" align="left" src="http://radiozamaneh.com/sites/default/files/%25b%25f/userfiles/%25u/darvishpour.jpg" alt="" /></p> <div dir="RTL" class="rteright">مهرداد درویش&zwnj;پور:<br /> &laquo;خیزش ۱۸ تیر نخستین نمونه و نشانه&zwnj;ای بود که کل حاکمیت و استبداد دینی را به چالش کشید و فرزندانی که زاده&zwnj;ی خود دوران انقلاب بودند، عملاً نشان دادند که با تمام شعائر انقلاب اسلامی وداع کرده&zwnj;اند و نوعی طرز تلقی سکولارـ دموکراتیک را در جامعه ایران طلب می&zwnj;کنند.&raquo;</div> </blockquote> </div> <div dir="RTL">&nbsp;</div> <div dir="RTL">این حرکت اگرچه با خشونت سرکوب شد و هنوز امید به اصلاحات از بالا و یا اصلاحات از طریق انتخابات در جامعه میدان و زمینه داشت، اما ده سال بعد از این ماجرا جنبش سبز به&zwnj;عنوان نوعی از نافرمانی مدنی و خیزش اجتماعی علیه استبداد دینی نشان داد که شعارهای جنبش دانشجویی در ۱۸ تیر فراگیر شده و این خیزش دیگر به دانشگاهها محدود نیست، بلکه سراسری&zwnj;ست. بنابراین یک، جنبه&zwnj;ی اشتراک دو حرکت در چالش علیه استبداد دینی بود و دو، هردو سعی می&zwnj;کردند سلب مشروعیت از حکومت را به نمایش بگذارند.</div> <div dir="RTL">&nbsp;</div> <div dir="RTL">اما تفاوتی وجود داشت در آن جنبش دانشجویی ۱۸ تیر و جنبش سبز: &nbsp;در جنبش دانشجویی ۱۸ تیر اصلاح&zwnj;طلبان اساساً نقشی نداشتند و شعارهای جنبش دانشجویی ۱۸ تیر نیز رادیکال&zwnj;تر از شعارهای جنبش سبز بود. می&zwnj;توان گفت چون انتخابات و اعتراض به تقلب انتخاباتی انگیزه&zwnj;ی جنبش سبز بود، بنابراین حضور اصلاح&zwnj;طلبان در آن قدرتمندتر بود و این حضور تلاش داشت که شعارهای جنبش سبز را ملایم&zwnj;تر و معتدل&zwnj;تر کند.</div> <div dir="RTL">&nbsp;</div> <div dir="RTL">بنابراین در یک قیاس باید گفت که جنبش دانشجویی در مقایسه با جنبش سبز شعارهای رادیکال&zwnj;تری داشت. بافت و کیفیت روشنفکرانه&zwnj;تری داشت. زبانش بسیار سکولارتر بود و التزام به قانون اساسی و شعارهایی از این دست، که بخشی از رهبران جنبش سبز بیان می&zwnj;کردند، اصلاً در مخیله&zwnj;ی دانشجویان در ۱۸ تیر نمی&zwnj;گنجید. اما جنبش سبز یا جنبش اعتراضی سال ۸۸ جنبشی فراگیرتر بود. محدود به دانشگاهها نبود. از پشتوانه&zwnj;ی میلیونی برخوردار بود و به خاطر آن که نوعی تعامل بین بخش سکولار و بخش اصلاح&zwnj;طلب دینی وجود داشت، از قدرت اثرگذاری بیشتری برخوردار بود.</div> <div dir="RTL">&nbsp;</div> <div dir="RTL">اما اگر به من بگویید امروز جامعه به کدام سمت پیش می&zwnj;رود، می&zwnj;توانم بگویم شعارهای جنبش دانشجویی ۱۸ تیر به یک معنا فراگیرتر است. به این معنا که با شکست یا فروکش جنبش سبز رویگردانی از اصلاح&zwnj;طلبان دینی گسترده&zwnj;تر شده و شعار سکولاریسم به یک شعار فراگیرتر جامعه تبدیل شده و همین طور امید به اصلاح از درون و از طریق قانون اساسی کمتر شده است. بنابراین در یک مقایسه از منظر روانشناسی عمومی می&zwnj;توان گفت که شعارهای جنبش دانشجویی ۱۸ تیر امروزه همگانی&zwnj;تر و از پذیرش بیشتری برخوردار است تا شعارهای جنبش سبز که نسبتاً بخشی از آنها محافظه&zwnj;کارانه بود، تحت رهبری جنبش سبز.</div> <div dir="RTL">&nbsp;<img width="300" height="201" align="left" src="http://radiozamaneh.com/sites/default/files/%25b%25f/userfiles/%25u/18_tir1.jpg" alt="" /></div> <div dir="RTL"><b>اگر به تاریخ جنبش&zwnj;های اعتراضی در ایران نگاه کنیم، می&zwnj;بینیم که این جنبش&zwnj;های اعتراضی &nbsp;عمر کوتاهی دارند، زمانی که نهادهای مدنی وجود ندارد که این جنبش&zwnj;های اعتراضی را تقویت کنند. شاید یکی ازدلایلی که این جنبش&zwnj;ها فروکش می&zwnj;کنند، همین نبود تقویت از جانب نهادهای مدنی باشد و یکی از دلایلی هم که جنبش اعتراضی دانشجویی در سال ۷۸ به بخشی از قدرت تکیه کرد، به طور مشخص به آقای خاتمی، شاید به همین دلیل بود که از حمایت همین نهادهای مدنی برخوردار نبود و این امر نیز شاید به نوعی موجب آسیب&zwnj;پذیری آن شد. حالا بعد از ده سال در جنبش اعتراضی بعد از انتخابات و به عبارتی جنبش سبز، شما نقش نهادهای مدنی یا تأثیرشان را بر جنبش اعتراضی مردم چه می&zwnj;بینید؟ و این که در این جنبش اعتراضی سال ۸۸ نیز بازهم تکیه مردم به بخشی از حاکمیت بود، به آقایان میرحسین موسوی مهدی کروبی که سران این جنبش اعتراضی بودند، </b><b><span dir="LTR">&lrm;</span></b><b>شما در مورد این مسئله چه فکر می&zwnj;کنید؟ </b></div> <div dir="RTL"><b>&nbsp;</b></div> <div dir="RTL">نخست این که نفس استفاده از تضادهای درون حاکمیت و حتی تکیه بر جناحی از حاکمیت و این که اصلاً بخشی از حاکمیت به اپوزیسیون تبدیل شود و نیروی اصلی حاکمیت ضعیف&zwnj;تر و منزوی&zwnj;تر شود، البته چیز بدی نیست و مثبت است. یعنی ما ناخرسند نیستیم از این که اصلاح&zwnj;طلبان به اپوزیسیون بپیوندند. مسئله اینجاست که دنباله&zwnj;روی از نیروی اصلاح&zwnj;طلبی به گمان من یک خطای سیاسی&zwnj;ست. اصلاح&zwnj;طلبان خواست&zwnj; خودشان را دارند، شعارهای خودشان را دارند، چارچوب افق&zwnj; نظرهای خودشان را دارند و واقعیت این است که بین خواست بخش مهمی از جامعه و خواست اصلاح&zwnj;طلبان این&zwnj;همانی وجود ندارد. پس به خاطر کمبود قدرت ناگزیرند تکیه کنند و این تکیه هم همان طور که گفتم تا آنجا که به دنباله&zwnj;روی منجر نشود، به&zwnj;خودی&zwnj; خود غلط نیست.</div> <div dir="RTL">&nbsp;</div> <div dir="RTL">اما یک ویژگی مشترک جنبش دانشجویی ۱۸ تیر و جنبش اعتراضی ۸۸ اصولاً در آن نکته&zwnj;ای است که شما اشاره کردید. یعنی خیزش&zwnj;های اجتماعی نمی&zwnj;توانند دنباله&zwnj;دار باشند. این&zwnj;ها به گونه&zwnj;ای مقطعی رخ می&zwnj;دهند و در سطح یک مقطع باید تکلیف&zwnj;شان روشن شود. یا پیروز می&zwnj;شوند و یا سرکوب خواهند شد. وجود نهادهای مدنی در استمرار مبارزه بسیار مهم است. ما که نمی&zwnj;توانیم انتظار داشته باشیم که مردم هر روزه به کوچه و خیابان بریزند و زندگی&zwnj;شان را فقط به اعتراضات خیابانی محدود کنند.</div> <div dir="RTL">&nbsp;</div> <blockquote><div dir="RTL">&laquo;شعارهای جنبش دانشجویی ۱۸ تیر به یک معنا فراگیرتر است. به این معنا که با شکست یا فروکش جنبش سبز رویگردانی از اصلاح&zwnj;طلبان دینی گسترده&zwnj;تر شده و شعار سکولاریسم به یک شعار فراگیرتر جامعه تبدیل شده و همین طور امید به اصلاح از درون و از طریق قانون اساسی کمتر شده است. بنابراین در یک مقایسه از منظر روانشناسی عمومی می&zwnj;توان گفت که شعارهای جنبش دانشجویی ۱۸ تیر امروزه همگانی&zwnj;تر و از پذیرش بیشتری برخوردار است تا شعارهای جنبش سبز که نسبتاً بخشی از آنها محافظه&zwnj;کارانه بود، تحت رهبری جنبش سبز. &raquo;</div> </blockquote> <div dir="RTL">&nbsp;</div> <div dir="RTL">نقش سازمان&zwnj;ها و احزاب و نهادهای مدنی دقیقاً در اینجاست که سعی&zwnj; می&zwnj;کنند با کانالیزه کردن تضادها از طریق مسالمت&zwnj;آمیز، از طریق اساساً شفافیت&zwnj; بخشیدن و نمایندگی به خواست&zwnj;های گروههای اجتماعی یک مبارزه&zwnj; مستمر و متداوم را سازمان دهد. مشکل اینجاست که در کشورهای دیکتاتوری فقط چنین نیست که حکومت&zwnj;ها خیزش&zwnj;های اجتماعی را سرکوب می&zwnj;کنند، بلکه به نهادهای مستقل مدنی هم میدان نمی&zwnj;دهند. حکومتی که حتی جناحی از خودش را، بخشی از حاکمین دیروزی را تحمل نمی&zwnj;کند، میدان نمی&zwnj;دهد به نهادهای مستقل مدنی و آنها را سرکوب می&zwnj;کند.</div> <div dir="RTL">&nbsp;</div> <div dir="RTL">بنابراین ضعف نهادهای مدنی گرچه بخشی از آن می&zwnj;تواند ناشی از فرهنگ سیاسی در آن جامعه باشد، فرهنگی که کار مدنی در آن ریشه&zwnj;دار نیست؛ گرچه بخشی از دلیل آن را می&zwnj;توان در این جست&zwnj;وجو کرد که تجربه&zwnj;ی مبارزات سیاسی یکسره مبارزاتی برای تغییر نظام&zwnj;ها بوده و نهادهای مدنی کمتر حوزه&zwnj;ی کار مبارزات سیاسی&zwnj;ـ اجتماعی بوده&zwnj;اند، اما به نظر من مهم&zwnj;ترین دلیل ضعف&zwnj; نهادهای مدنی در این کشورها قدرت سرکوب حکومت&zwnj;هاست.</div> <div dir="RTL">&nbsp;</div> <div dir="RTL">وقتی حکومتی با سرکوب سیاسی نمی&zwnj;گذارد نهادهای مدنی قدرتمند، پایدار، معتبر و ریشه&zwnj;دار شکل گیرند، این نهادها در خیزش اجتماعی عملاً نمی&zwnj;توانند نقشی درخور ایفا کنند و به نوعی ما با این گرفتاری روبه&zwnj;رو می&zwnj;شویم که جنبش&zwnj;های اعتراضی عمدتاً خودانگیخته می&zwnj;شوند، مثل آذرخشی در آسمان شعله&zwnj;ور می&zwnj;شوند و رو به خاموشی می&zwnj;روند. ما باید به جای دوانگاری نهاد مدنی یا خیزش اجتماعی، سازمان&zwnj;یابی یا جنبش&zwnj;های خودانگیخته، این&zwnj;ها را به&zwnj;عنوان دو پدیده&zwnj;ی مکمل یکدیگر بشناسیم. نهادهای مدنی طبیعتاً به لحاظ استراتژیک درازمدت نقش&zwnj;شان کلیدی&zwnj;تر است در دموکراتیزه&zwnj; کردن یک جامعه. خیزش&zwnj;های اجتماعی در لحظه نقش&zwnj;شان تعیین&zwnj;کننده تر است.</div> <div dir="RTL">&nbsp;</div> <div dir="RTL">از این نظر ما به هر دو احتیاج داریم. در مورد دو تجربه&zwnj;ای که شما از آن نام بردید، واقعیت این است که فقدان نهادهای مدنی قدرتمند مانع از آن شد که با فروکش این جنبش&zwnj;ها اوضاع بتواند پیکار دموکراتیک را به شکل درخورتری پیش برد و نوعی سرخوردگی سیاسی، نوعی فترت جایگزین آن روند شده است. اما من به یقین می&zwnj;توانم بگویم که جامعه ایران آتش زیر خاکستر است و بازهم با اولین فرصت سیاسی که دست دهد، شاهد خیز&zwnj;ش&zwnj;هایی به گمان من به مراتب گسترده&zwnj;تر از جنبش سبز و به مراتب رادیکال&zwnj;تر از ۱۸ تیر خواهد بود.</div> <div dir="RTL">&nbsp;</div> <div dir="RTL"><b>در سال ۸۸ به طور مشخص نقش جنبش دانشجویی را در اعتراض&zwnj;های مردمی چگونه می&zwnj;بینید و ارتباط این بخش از جنبش با بخش&zwnj;های دیگر جنبش و نهادها و تشکل&zwnj;های دیگری که در جنبش شرکت داشتند و به مسائل مختلف ازجمله قومیت&zwnj;ها، زنان و غیره می&zwnj;پرداختند؟ این ارتباط را شما در این چند سال اخیر چه قدر تنگاتنگ و چه قدر مؤثر می&zwnj;بینید؟ </b></div> <div dir="RTL"><b>&nbsp;</b></div> <div dir="RTL">واقعیت این است که اگر مقایسه کنیم با جنبش زنان، جنبش کارگری و جنبش گروههای اتنیک، رابطه جنبش دانشجویی &nbsp;با جنبش سبز قوی&zwnj;&zwnj;تر و تنگاتنگ&zwnj;تر بوده و حضورش مؤثرتر بوده است، چه از طریق مداخله&zwnj;گری نظری چه از طریق مشارکت سیاسی. یعنی ما جایی را نمی&zwnj;شناسیم که در برابر ردپایی از جنبش اعتراضی سال ۸۸، دانشگاهها با سکوت برخورد کرده باشند یا با بی&zwnj;اعتنایی. جنبش کارگری شاید به گونه&zwnj;ای درخور دفاع و مداخله نکرد. به این دلیل که فکر کرد خواست&zwnj;های کارگری، فقر و شکاف طبقاتی گفتمان&zwnj;هایی نبوده که جنبش سبز به آن بپردازد. از این منظر مداخله&zwnj;ی کارگران ضعیف&zwnj;تر بوده.</div> <div dir="RTL">&nbsp;</div> <div dir="RTL">گروههای اتنیک از این زاویه که دیدند شعارها و مطالبات خاص اتنیکی مطرح نیست، وقع چندانی ننهادند. جنبش زنان اگرچه زنان در این اعتراضات سال ۸۸ حضورشان قدرتمند بود، اما به گمان من تا حدودی دنباله&zwnj;روانه بود. ما شاهد شعارهای مستقل زن&zwnj;&zwnj;ورانه در این جنبش نیستیم. بنابراین حضور زنان مثل جنبش&zwnj;های اتنیک و کارگری پاسیو و منفعل نبود، اما دنباله&zwnj;روانه بود. اما در مورد جنبش دانشجویی. به دلیل این که نوعی این&zwnj;همانی وجود داشت، یعنی خواست&zwnj;های دموکراتیک جنبش اعتراضی ۸۸ مطابقت قوی و نیرومندی با مطالبات جنبش دانشجویی داشت، بنابراین دانشجویان حضور فعالی در جنبش سبز داشتند و می&zwnj;توانم بگویم در میان این چهار جنبش اجتماعی جنبش دانشجویی حضورش قدرتمندتر بوده.</div> <div dir="RTL">&nbsp;</div> <p><span dir="RTL">اما از آنجایی که بدنه&zwnj;&zwnj;ی جنبش دانشجویی اساساً اصلاح&zwnj;طلب دیگر نبود، این موضوع بیشتر در رادیکالیزه کردن جنبش سبز، در بخش سکولار جنبش سبز به&zwnj;چشم می&zwnj;خورد و فکر می&zwnj;کنم مؤثرترین جنبش اجتماعی، که در میان چهار جنبشی که نام بردم به حمایت از جنبش اعتراضی سال ۸۸ پرداخت، جنبش دانشجویی ایران بود. </span></p> https://archive.radiozamaneh.com/politics/2012/07/07/16748#comments جنبش دانشجویی جنبش سبز لیدا حسینی‌نژاد مهرداد درویش‌پور گوی سیاست ۱۸ تیر Sat, 07 Jul 2012 09:52:32 +0000 16748 at https://archive.radiozamaneh.com https://archive.radiozamaneh.com/society/humanrights/2012/06/08/15383 <div class="fb-social-like-widget"><fb:like href="https://archive.radiozamaneh.com/society/humanrights/2012/06/08/15383" send="false" layout="box_count" show_faces="false" width="500" action="like" font="arial" colorscheme="light"></fb:like></div><div class="field field-type-text field-field-nevisandeh"> <div class="field-items"> <div class="field-item odd"> نعیمه دوستدار </div> </div> </div> <div class="field field-type-filefield field-field-maghaleh-image"> <div class="field-items"> <div class="field-item odd"> <img class="imagefield imagefield-field_maghaleh_image" width="301" height="200" alt="" src="https://archive.radiozamaneh.com/sites/default/files/jonbeshe_sabz.piroozi.jpg?1339537298" /> </div> </div> </div> <p>نعیمه دوستدار - جوانان امروز ایران، از یکسو، فهرست بلندی از خواست&zwnj;ها و آرمان&zwnj;های جمعی دارند، از سوی دیگر افزایش فشار و سرکوب، شمایل مبارزه اجتماعی&zwnj;شان را برای رسیدن به این خواسته&zwnj;ها دگرگون کرده است.</p> <!--break--><!--break--><div dir="RTL">&nbsp;</div> <div dir="RTL">جنبش اعتراضی مردم ایران موسوم به جنبش سبز سه سال پیش، پس از انتخابات ریاست جمهوری ۱۳۸۸ با شعار اعتراضی رای من چه شد آغاز شد، اما اکنون حضور و بروز جوانان در جنبشی که به مرور خواست&zwnj;های متنوعی هم پیدا کرده است، دیگر محسوس و خیابانی نیست.</div> <div dir="RTL">&nbsp;</div> <div dir="RTL">با این حال، جوانان ایرانی، خود را بی&zwnj;آرمان نمی&zwnj;دانند. آنها معتقدند باور و اعتقادشان به تحقق دموکراسی و مبارزه برای حقوق بشر، موتور محرک جنبش اعتراضی مردم ایران در سال ۱۳۸۸ بوده است؛ هرچند شکل و شمایل مبارزه&zwnj;شان که مبتنی بر ترجیح مبارزه بدون خشونت و اصلاح&zwnj;گرایانه است، در مقابل هجوم سرکوب خشونت&zwnj;بار حکومت ایران، به نبردی زیرپوستی و در انتظار فرصت تبدیل شده است. آرمان اجتماعی جنبش مردم ایران چیست و آیا برای حرکت و پویایی یک جنبش اجتماعی، باید آرمان&zwnj;های بزرگی داشت؟</div> <div dir="RTL">&nbsp;</div> <div dir="RTL"><b>کوچک یا بزرگ، مسئله این نیست!</b></div> <div dir="RTL"><b>&nbsp;</b></div> <div dir="RTL">آرمان&zwnj;های اجتماعی مجموعه مطالبات و خواسته&zwnj;هایی هستند که در میان مردم یک جامعه عمومیت دارند و برای رسیدن به آن تلاش می&zwnj;کنند.</div> <div dir="RTL">&nbsp;</div> <div dir="RTL">&nbsp;هرچند می&zwnj;توان آرمان&zwnj;های مشترکی را در میان افراد یک جامعه پیدا کرد، اما جامعه&zwnj;شناسان معتقدند معیارهای دقیق قابل اندازه&zwnj;گیری و اجماع در مورد خواست&zwnj;های اجتماعی وجود ندارد و نمی&zwnj;توان دو آرمان را مقایسه کرد و گفت یکی بزرگ و دیگری کوچک است. با این حال این باور وجود دارد که آرمان&zwnj;های نسل امروز با آرمان&zwnj;های نسل گذشته تفاوت&zwnj;های اساسی کرده است.</div> <div dir="RTL">&nbsp;</div> <div dir="RTL">مهرداد درویش&zwnj;پور، جامعه&zwnj;شناس معتقد است: &quot;اصولاً دوره انقلاب&zwnj;های ایدئولوژیک به سررسیده؛ دوره&zwnj;ای که افراد با آرمانخواهی صرف و با باورهای ایدئولوژیک اسلامی، فاشیستی، کمونیستی و ... حاضر باشند به خاطر آرمان&zwnj;شان دست به هر کاری بزنند و بدون چشمداشت به نوعی جانبازی کنند، تمام شده است. امروز مشارکت در جنبش&zwnj;های اجتماعی خیلی بیش از گذشته به منافع فردی شرکت&zwnj;کنندگان آن جنبش گره خورده است. این به آن معنا نیست که آرمان&zwnj;های جمعی فاقد موضوعیت است، اما دیگر آن نوع آرمانگرایی که در آن فردیت و فرد موضوعیت خود را از دست بدهد و خود را در یک هدف جمعی مستحیل کند بسیار کمرنگ شده است.&quot;</div> <div dir="RTL">&nbsp;</div> <blockquote><div dir="RTL"><img height="182" width="200" align="middle" src="http://radiozamaneh.com/sites/default/files/%25b%25f/userfiles/%25u/mehrdad-darvishpoor.jpg" alt="" /></div> <div dir="RTL">مهرداد درویش&zwnj;پور: &quot;امروز مشارکت در جنبش&zwnj;های اجتماعی خیلی بیش از گذشته به منافع فردی شرکت&zwnj;کنندگان آن جنبش گره خورده است. این به آن معنا نیست که آرمان&zwnj;های جمعی فاقد موضوعیت است، اما دیگر آن نوع آرمانگرایی که در آن فردیت و فرد موضوعیت خود را از دست بدهد و خود را در یک هدف جمعی مستحیل کند بسیار کمرنگ شده است.&quot;</div> </blockquote> <div dir="RTL">آقای درویش&zwnj;پور، نگرانی&zwnj;های ضد آرمانی یا بی&zwnj;آرمانی جوانان امروز را پدیده&zwnj;ای می&zwnj;داند که جامعه&zwnj;شناسان در تمام دنیا با آن روبه&zwnj;رو هستند. او درباره علت ضد آرمان شدن نسل امروز می&zwnj;گوید: &quot;قرن بیستم، قرن انقلاب&zwnj;ها بود اما به نتیجه نرسید. برخی افراد انقلاب کرده&zwnj;اند و نتیجه&zwnj;اش بدتر از آن چیزی شده است که فکر می&zwnj;کردند؛ مثل انقلاب کامبوج. این انقلاب&zwnj;ها یا فرزندان خود را بلعید&zwnj;ه&zwnj;اند مثل انقلاب روسیه و چین یا پیامدهای مورد نظر با وجود پیروزی انقلاب تحقق نیافته است. این نوعی نگرش ضد آرمانی را پدیده آورده و به نوعی محافظه&zwnj;کاری منجر شده است. این موضوع توضیح&zwnj;دهنده آن است که چرا گرایش به انقلاب اینقدر در جوامع غربی کم است. انسان غربی تمایل به تغییر دارد، اما این تغییر را از طریق مسالمت&zwnj;آمیز و با پرداخت هزینه کم دنبال می&zwnj;کند. دنبال این نیست که مانند لیبی وارد جنگ قبیله&zwnj;ای یا خونین شود یا حتی تجربه سوریه را تکرار کند.&quot;</div> <div dir="RTL">&nbsp;</div> <div dir="RTL">احمد <span>علوی، پژوهشگر علوم اجتماعی در پاسخ به این پرسش زمانه، درباره اهمیت آرمان&zwnj;های اجتماعی در یک جنبش می&zwnj;گوید: &quot;در یک جنبش معمولا خواسته&zwnj;ها دگرگون &zwnj;می&zwnj;شود. سرشت جنبش تغییر است و به دلیل درگیری&zwnj;هایی که بین حاکمیت و جنبش اتفاق &zwnj;می&zwnj;افتد، این تغییرات خود را نشان &zwnj;می&zwnj;دهند. به عنوان مثال، جنبشی که در سال </span>۱۳۵۷ به سرنگونی شاه منجر شد، ابتدا با خواست بهبود زندگی به عنوان نمونه بالا رفتن حقوق&zwnj;ها، اعتراض به فساد، اعتراض به مسئله اختناق و آزادی مطبوعات شروع شد. قبل از ۱۵ خرداد هم اعتراض&zwnj;های جامعه ایران به تصویب لایحه ایالتی ولایتی بود و این&zwnj;که چرا شاه دستور شرع را نادیده گرفته است، اما در فرایند مبارزه، خواسته&zwnj;ها بزرگ و بزرگ&zwnj;تر شدند. اگر بخواهیم بگوییم آرمان&zwnj;های نسل قبل از انقلاب چه بودند، به نتیجه واحدی نمی&zwnj;رسیم چون گروه&zwnj;های اجتماعی قبل از انقلاب یکسان نبودند. یک گروه گرایش&zwnj;های اصلاح&zwnj;طلبانه داشتند، مثل نهضت آزادی. برخی هم گرایش&zwnj; به مبارزه مسلحانه داشتند. در واقع ما با گروه&zwnj;های غیر &zwnj;همگونی روبه&zwnj;رو بودیم که هرکدام &zwnj;آرمان&zwnj;های خود را داشتند. در جنبش سال ۱۳۸۸هم همین ناهمگونی&zwnj;ها وجود داشت و وجودش عجیب نیست.&quot;</div> <div dir="RTL">&nbsp;</div> <div dir="RTL"><b>مبارزه بدون آرمان</b></div> <div dir="RTL"><b>&nbsp;</b></div> <div dir="RTL">به گفته مهرداد درویش&zwnj;پور، در ایران نگرانی&zwnj;های موجود پیرامون &nbsp;بی&zwnj;آرمانی نسل امروز از همه جای دنیا بیشتر است. او علت این امر را در این می&zwnj;داند که مردم ایران در سال ۱۳۵۷ علیه یک استبداد سلطنتی برخاستند، اما خیلی زود با این واقعیت روبه&zwnj;رو شدند که حکومت اسلامی، از بسیاری جهات بدتر از حکومت گذشته و در بسیاری زمینه&zwnj;ها جامعه را به عقب برده است.</div> <div dir="RTL">&nbsp;</div> <div dir="RTL">او توضیح می&zwnj;دهد: &quot;وقتی نسلی می&zwnj;بیند که پدران و مادران&zwnj;شان انقلابی را شکل داده&zwnj;اند که به مراتب سرکوب&zwnj;گرتر از حکومت پیشین بوده است، نوعی نگرانی و پرهیز&zwnj;از آرمان&zwnj;های مشابه در ذهن&zwnj;شان شکل می&zwnj;گیرد. آنها دیگر به راحتی حاضر نیستند پای یک فرد جانبازی کنند و نوعی محافظه&zwnj;کاری در آنها رشد می&zwnj;کند. از سوی دیگر در جامعه ایران، کل جامعه و نسل جوان، تمایل به انقلاب ندارد. دچار یک پارادوکس است؛ از یکسو از این حاکمیت دل خوشی ندارد و از آن منزجر است و از سوی دیگر اگر این حکومت در یک تندباد انقلابی یا در یک تحول سریع برچیده شود، شیرازه جامعه از هم پاشیده می&zwnj;شود. این امر باعث شده است که در ذهنیت جامعه نوعی تمایل به تحول مسالت&zwnj;آمیز و گام به گام و نه با هزینه بالا افزایش یابد.&quot;</div> <div dir="RTL">&nbsp;</div> <div dir="RTL">نقطه آغاز جنبش&zwnj;ها، یک آرمان شسته و رفته و سازمان&zwnj;یافته نیست. جنبش&zwnj;ها، از انبوه جمعیت برآمده از گروه&zwnj;های مختلف اجتماعی هستند و خواسته&zwnj;های مختلفی را نمایندگی &zwnj;می&zwnj;کنند و فرصت گفت&zwnj;و&zwnj;گوی با هم را ندارند. ساخت&zwnj; نایافتگی در جنبش&zwnj;های اجتماعی به&zwnj;خصوص در خاورمیانه، به دلیل نبود آزادی و سرکوب، بسیار زیاد است. بنابراین، نقطه آغاز یک جنبش معمولاً یک اتفاق کوچک است. در ایران، اعتراض به نتایج انتخابات ریاست&zwnj;جمهوری دهم، زمینه&zwnj;ساز اعتراض اجتماعی شد، همانطور که در تونس، خودسوزی یک جوان منجر به توفان انقلاب شد.</div> <div dir="RTL">&nbsp;</div> <blockquote><div dir="RTL"><img src="http://radiozamaneh.com/sites/default/files/%25b%25f/userfiles/%25u/jonbeshe.sabz_.mosavi.jpg" width="180" height="193" align="middle" alt="" /></div> <div dir="RTL">نقطه آغاز جنبش&zwnj;ها، یک آرمان شسته و رفته و سازمان&zwnj;یافته نیست. جنبش&zwnj;ها، از انبوه جمعیت برآمده از گروه&zwnj;های مختلف اجتماعی هستند و خواسته&zwnj;های مختلفی را نمایندگی &zwnj;می&zwnj;کنند و فرصت گفت&zwnj;و&zwnj;گوی با هم را ندارند. ساخت&zwnj; نایافتگی در جنبش&zwnj;های اجتماعی به&zwnj;خصوص در خاورمیانه، به دلیل نبود آزادی و سرکوب، بسیار زیاد است.</div> </blockquote> <div dir="RTL">&nbsp;احمد علوی درباره این که آیا جنبش سال ۱۳۸۸ ایران فاقد آرمان&zwnj;های بزرگ اجتماعی بود می&zwnj;گوید: &quot;این جنبش ابتدا با شعار رای مرا پس بده آغاز شد، یا دست کم بخش غالب آنانی که در خیابان بودند حرفشان این بود. هر چند افرادی که چیزی بیش از آن هم می&zwnj;خواستند در میان آنها کم نبودند. دست کم این یک آزمونی برای حاکمیت بود. حاکمیت اعتماد گروه&zwnj;های طرفدارش را خدشه&zwnj;دار کرد؛ چه برسد به عمو&zwnj;م و مردم به دلیل مخدوش شدن اعتمادشان به خیابان&zwnj;ها ریختند؛ هرچند این امر در چهارچوب یک زمینه نارضایتی عمومی بروز کرد. یعنی شهروندانی که از نقض حداقل حقوق و نبود حداقل امکانات ناراضی بودند، و شاید امیدی داشتند که با تغییر دولت اوضاع&zwnj;شان بدتر نشود، با این تقلب بزرگ همین خواست کوچک&zwnj;شان نیز بر باد رفت و خشم&zwnj;شان را به اعتراض بدل کردند. البته در فرایند این اعتراض&zwnj;ها به تدریج چیزهای دیگری هم اضافه شد تا جایی که طیفی حتی خواستار عزل رهبر رژیم شدند و سرنگونی کل رژیم را خواستند. بنابراین در این جنبش از خواسته حداقل، یعنی محترم شمردن آرای عمو&zwnj;می &zwnj;در ساختار همین رژیم وجود داشت تا خواسته حداکثر که سرنگونی کامل رژیم بود. هیچکدام از این خواسته&zwnj;ها کاملاً تعریف شده، اندازه&zwnj;گیری شده و ثابت نیستند و مدام تغییر &zwnj;می&zwnj;کنند. در میان جوانان هم تغییر &zwnj;می&zwnj;کنند. حتی ممکن است در روند این تغییرات، طیفی که خواست اصلاح&zwnj;طلبانه داشته&zwnj;اند، خواست&zwnj;شان بیشتر شده و به ایده سرنگونی رسیده باشد.&quot;&nbsp;</div> <div dir="RTL">&nbsp;</div> <div dir="RTL">این نویسنده و کارشناس <span>فلسفه علوم اجتماعی، آرمان&zwnj;های نسل جدید را در ایران آرمان&zwnj;هایی مبتنی بر دموکراسی&zwnj;خواهی می&zwnj;داند و معتقد است نباید خواست نسل جدید جوانان ایرانی را با خواست جوانان در دوران انقلاب </span>۱۳۵۷ مقایسه کرد: &quot;آن زمان &zwnj;می&zwnj;گفتند ابتدا باید شاه سرنگون شود بعد با انتقال قدرت، جنبش به حاکمیت قانون و عدالت اجتماعی بینجامد، اما نسل جدید به دلیل تجربه&zwnj;های تلخ گذشته طور دیگری نگاه &zwnj;می&zwnj;کند و به استقرار نهادهای دموکراتیک و ایجاد فرهنگ دموکراتیک اهمیت &zwnj;می&zwnj;دهد و معتقد است اگر ما نهادهای مدنی را مستقر کنیم و آزادی را بیشتر کنیم، تغییرات پایدارتر خواهد بود و اگر حکومت را سرنگون کنیم ممکن است چنین نباشد.&quot;</div> <div dir="RTL">&nbsp;</div> <div dir="RTL">مهرداد درویش&zwnj;پور هم می&zwnj;گوید:&quot;مردم در جنبش سال ۱۳۸۸ شرکت کردند با این امید که با یک حرکت مسالمت&zwnj;آمیز شاید حکومت را عقب برانند، اما در واقع مشاهده کردند که این حکومت به سادگی عقب&zwnj;راندنی نیست و با سرکوب خشن جامعه را به عقب می&zwnj;راند. این جامعه حاضر نیست با پرداخت بهای گزاف آرمان&zwnj;هایش را تحقق ببخشد.&quot;</div> <div dir="RTL">&nbsp;</div> <div dir="RTL">آقای علوی تاکید می&zwnj;کند با توجه به تغییر نگاه این نسل، نمی&zwnj;توان گفت خواسته&zwnj;ها محدود است، اما می&zwnj;توان چنین برداشت کرد که خواست&zwnj;های متفاوتی در میان این نسل وجود دارد که طیفی از اصلاح تا سرنگونی را در بر می&zwnj;گیرد: &quot;این جنبش را می&zwnj;توان جنبش طبقه متوسط نوین شهری ایران نامید که مطالبه&zwnj;کنندگان آن ناهمگن هستند و هر کدام بر خواست&zwnj;های گوناگونی تاکید دارند. اگر بگوییم این خواست&zwnj;ها کم&zwnj;اند، باید پرسید مگر خواست&zwnj; جوانان نسل&zwnj;های قبل چه بوده است؟ آیا خواست اصلاح&zwnj;طلبانه و خواست سرنگونی را می&zwnj;توان با هم مقایسه کرد؟ هر دو دموکراسی&zwnj;خواه هستند و حاکمیت شهروندی را &zwnj;می&zwnj;خواهند، اما از دو زاویه متفاوت. نمی&zwnj;توان گفت کدام بزرگ یا کوچک است و ترجیح هرکدام به ارزشگذاری&zwnj;های ذهن ما بر&zwnj;می&zwnj;گردد. اگر یک خواست سرنگونی حکومت باشد، &zwnj;می&zwnj;توان پرسید برای چه؟ اگر نباشد هم &zwnj;می&zwnj;توان پرسید دموکراسی بدون سرنگونی چطور ممکن است؟ هر کدام از این نگاه&zwnj;ها دارای نقاط قوت و ضعف خود هستند.&quot;</div> <div dir="RTL">&nbsp;</div> <div dir="RTL"><b>باری که نباید بر دوش جوانان انداخت</b></div> <div dir="RTL">&nbsp;</div> <div dir="RTL">اینکه جنبشی به سرنگونی نظام حاکم نینجامد، چیز عجیبی نیست؛ چون جنبش&zwnj;ها ایجاد &zwnj;می&zwnj;شوند، آزمایش &zwnj;می&zwnj;شوند، دگرگون &zwnj;می&zwnj;شوند، تجربه &zwnj;می&zwnj;اندوزند و اگر مدیریت و استراتژی صحیح وجود داشته باشد، به موفقیت &zwnj;می&zwnj;رسند و این موفقیت می&zwnj;تواند به شکل جایگزینی یک نظام با نظام دیگر باشد.</div> <div dir="RTL"><b>&nbsp;</b></div> <div dir="RTL">برای اینکه یک جنبش به موفقیت برسد، عوامل زیادی باید وجود داشته باشند که از جمله آنها روشن بودن و اشتراک خواسته&zwnj;ها در بین اقشار جامعه است، اما به نظر می&zwnj;رسد در جنبش سبز ایران، خواست روشن و مشخصی وجود نداشته است.</div> <div dir="RTL">&nbsp;</div> <div dir="RTL">احمد علوی معتقد است در تحلیل ضعف&zwnj;های جنبش سبز و در بررسی علت&zwnj;های عدم توفیق&zwnj; آن، انداختن بار مسئولیت به گردن جوانان درست نیست. او می&zwnj;گوید: &quot;با مقایسه تحولات ایران و کشورهای عربی و شرایط جهانی &zwnj;می&zwnj;توان دید که ما بسیاری از آن شرایط را نداشتیم. گروه&zwnj;های مختلف فعال در آن جنبش، خواسته یکسانی نداشتند. مثلاً در مصر یک خواسته مشخص وجود داشت و آن رفتن حسنی مبارک بود؛ مردم در خیابان ماندند تا این خواسته محقق شود، اما در ایران و در بین اقشار مختلف، مثل روحانیون و اصلاح&zwnj;طلبان، رفتن <span>رهبری حکومت به عنوان یک خواسته مطرح نبود. علاوه بر این، انسجام داخلی در جامعه ایران وجود ندارد. در بخش&zwnj;های کمتر توسعه&zwnj;یافته ایران، مثل شهرهای کوچک&zwnj;تر و روستاها، شاهد حمایت زیادی از این جنبش نبودیم. &quot;</span></div> <div dir="RTL">&nbsp;</div> <div dir="RTL">مهرداد درویش&zwnj;پور نیز معتقد است هر&zwnj; چند این جنبش خواسته&zwnj;های مادی و عینی همه گروه&zwnj;ها را منعکس نمی&zwnj;کرد و نتوانست همه گروه&zwnj;ها را با خود همراه کند، اما شکست این جنبش را نمی&zwnj;توان به فقدان جانبازی مردم یا جوانان نسبت داد: &quot;می&zwnj;شود این سئوال را مطرح کرد که آیا اگر این مردم وارد یک مبارزه خونین قهرآمیز می&zwnj;شدند پیامد بهتری در بر&zwnj;داشت؟ برخی ممکن است این را ناشی از بزدلی با خودخواهی و فقدان آرمان&zwnj;خواهی جوانان بدانند و برخی هم ممکن است این را یک روند عقلانی بدانند. جامعه تمایل به تغییر دارد، اما این تغییر را به شکل مسالمت&zwnj;آمیز و با پرداخت هزینه کم دنبال می&zwnj;کند. این مسئله می&zwnj;تواند بخشی از پیشرفت جامعه مدنی ایران باشد به این معنی که در کشورهای پیشرفته&zwnj;تر تضادها معمولاً کمتر از طریق خونین حل و فصل می&zwnj;شوند و دگردیسی&zwnj;های مسالمت&zwnj;آمیز بیشتر رواج دارند.&quot;</div> <div dir="RTL">&nbsp;</div> <div dir="RTL"><b>روشن نبودن خواسته&zwnj;ها و رهبران مردد</b></div> <div dir="RTL"><b>&nbsp;</b></div> <div dir="RTL">رهبری و مدیریت منسجم، عنصر مهمی&zwnj; در تحولات اجتماعی- &zwnj;سیاسی است که به نظر می&zwnj;رسد فقدان آن لطمه&zwnj;ای جدی بر روند جنبش سبز ایران زده است.</div> <div dir="RTL">&nbsp;</div> <div dir="RTL">رهبران جنبش سبز در داخل و خارج ایران، دچار عدم انسجام فکری و استراتژیک بودند و کسانی که &zwnj;می&zwnj;توانستند موثر باشند و این جنبش را مدیریت کنند، خود دچار تردید شدند. نبود انسجام نظری و روشن نبودن خواسته&zwnj;ها، عمده&zwnj;ترین عواملی بودند که به جنبش سبز لطمه زدند.&nbsp;</div> <div dir="RTL">&nbsp;</div> <blockquote><div dir="RTL"><img height="220" width="200" align="middle" src="http://radiozamaneh.com/sites/default/files/%25b%25f/userfiles/%25u/ahmad.alavi_.jpg" alt="" /></div> <div dir="RTL">احمد علوی: تردید و دودلی رهبران روند تحولات را کند می&zwnj;کرد. حتی الان هم خواسته&zwnj;های رهبران در حصر مشخص نیست. آیا دگرگونی &zwnj;می&zwnj;خواهند و اگر &zwnj;می&zwnj;خواهند در چه حد؟ اگر روند توقف جنبش را سهم&zwnj;بندی کنیم، مدیریت آن بیشترین سهم را دارد، چون خواسته&zwnj;های محدودی داشت و اصلاً خواستش دگرگونی نبود. حال آن&zwnj;که در یک جنبش خواسته&zwnj;ها باید روشن و ساده باشند تا بشود روی آن توافق عمو&zwnj;می&zwnj; جمع کرد.</div> </blockquote> <div dir="RTL">&nbsp;احمد علوی درباره نقش این عوامل در افول جنبش سبز می&zwnj;گوید: &quot;مدیریت استراتژیک و میانی جنبش، دل در رژیم داشت و &zwnj;می&zwnj;خواست اصلاحات کند. تردید و دودلی رهبران روند تحولات را کند می&zwnj;کرد. حتی الان هم خواسته&zwnj;های رهبران در حصر مشخص نیست. آیا دگرگونی &zwnj;می&zwnj;خواهند و اگر &zwnj;می&zwnj;خواهند در چه حد؟ اگر روند توقف جنبش <span>را سهم&zwnj;بندی کنیم، مدیریت آن بیشترین سهم را دارد، چون خواسته&zwnj;های محدودی داشت و اصلاً خواستش دگرگونی نبود. حال آن&zwnj;که در یک جنبش خواسته&zwnj;ها باید روشن و ساده باشند تا بشود روی آن توافق عمو&zwnj;می&zwnj; جمع کرد. بدتر از همه این بود که رهبران فکری جنبش مایل نبودند ریسک کنند تا رژیم با خطراتی مواجه شود و عقب&zwnj;نشینی کند. چهره&zwnj;های با نفوذ اصلاح&zwnj;طلب که خود میرحسین موسوی را جلو فرستادند و شال سبز را به گردنش انداختند، در انتخابات مجلس رای دادند. این نکته بیانگر این است که نگاه مدیران این جنبش و افراد موثر در آن نابسامان بوده&zwnj;اند و تزلزل داشته&zwnj;اند.&quot; </span></div> <div dir="RTL">&nbsp;</div> <div dir="RTL">مهرداد درویش&zwnj;پور هم توضیح می&zwnj;دهد که گرچه ما شاهد کاهش آرمانگرایی در خیزش&zwnj;های عمومی &zwnj;هستیم، اما این به آن معنا نیست که خیزش می&zwnj;تواند بدون آرمان باشد: &quot;هر نوع عمل اجتماعی نیاز به یک هدف مشترک، باور مشترک و یک آرمان مشترک دارد. اما این آرمانگرایی یک باور ذهنی نیست و با نیازهای مادی بسیار گره خورده است. مشارکت طبقه متوسط شهری برای تغییر، هر چند با هدف دموکراسی و سکولاریسم همراه بود، اما این طبقه حاضر نیست همه هست و نیست خود را فدای این آرمان کند. ما با جنبش&zwnj;هایی مواجه هستیم که نوعی اعتدال در آرمان&zwnj;گرایی، زمینی&zwnj;تر شدن یا دنیوی&zwnj;تر شدن آرمان و گره خوردن این آرمان&zwnj;ها با مصالح و منافع روزمره را در خود دارند.&quot;</div> <div dir="RTL">&nbsp;</div> <div dir="RTL">این جامعه&zwnj;شناس معتقد است که امروزه با شست&zwnj;و&zwnj;شوی مغزی و باورهای خودسپارانه عاطفی که در انقلاب&zwnj;های کلاسیک به نام &quot;جامعه بی&zwnj;طبقه&quot;، &quot;امت و ملت&quot; و &quot;برتری یک دین یا طبقه&quot;، افکار عمومی &zwnj;را بسیج می&zwnj;کرد و خودسپاری عاطفی ایجاد می&zwnj;کرد، مواجه نیستیم: &quot;در جنبش&zwnj;هایی با رهبری&zwnj;های کاریزماتیک، آرمان&zwnj;گرایی مطلق است و توجه به عقلانیت و منافع واقعی محدودتر. جنبش&zwnj;های توتالیتر که بر مبنای ثنویت نیکی و بدی استوار هستند، شست&zwnj;و&zwnj;شوی افکار عمومی&zwnj; را در بر&zwnj; دارند و نوعی سحرانگیزی در افکار عمومی &zwnj;تولید می&zwnj;کنند تا میلیون&zwnj;&zwnj;ها نفر از مردم را مات و متحیر به سمت یک آرمان سوق دهند.&quot;</div> <div dir="RTL">&nbsp;</div> <div dir="RTL">مهرداد درویش&zwnj;پور دورنمای آینده جنبش اجتماعی جوانان ایرانی را چنین می&zwnj;بیند: &quot;پس از تجربه انقلاب ۱۳۵۷ تقریباً محال می&zwnj;دانم که در ایران جنبشی شکل بگیرد که بخواهد آن نوع خودسپاری توده نسبت به رهبران یا خودسپاری توده به یک ایده و عقیده را در بر داشته باشد. نوعی پلورالیسم، تساهل، عقلانیت و محاسبه&zwnj;گری در جنبش&zwnj;های اجتماعی عمل می&zwnj;کند. جنبش&zwnj; امروز ایران جنبه انتقادی بیشتری دارد. راحت&zwnj;تر می&zwnj;تواند رهبرانش را زیر سئوال بکشد. بیشتر می&zwnj;تواند به نقد خود بپردازد و اگر ببیند رو به پیشروی نیست، بر خطاهای خود پافشاری نمی&zwnj;کند و من اینها را نشانه نوعی عقلانیت می&zwnj;دانم.&quot;&nbsp;</div> <div dir="RTL">&nbsp;</div> <div dir="RTL"><b>در همین زمینه</b>:&nbsp;<br /> &nbsp;</div> <div dir="RTL"><a href="http://radiozamaneh.com/society/humanrights/2012/06/05/15224">اقلیت&zwnj;ها و ظرف محدود جنبش سبز</a></div> <div dir="RTL"><a href="http://radiozamaneh.com/society/humanrights/2012/06/06/15228">خاستگاه اجتماعی جنبش سبز</a>&nbsp;</div> <div dir="RTL"><a href="http://radiozamaneh.com/node/15344">جنبش کارگری و تردید نسبت به رهبران جنبش سبز</a>&nbsp;</div> https://archive.radiozamaneh.com/society/humanrights/2012/06/08/15383#comments آرمان‌های جوان ایرانی. نعیمه دوستدار احمد علوی جنبش سبز دوسیه ۲۲ خرداد مهرداد درویش‌پور حقوق انسانی ما Fri, 08 Jun 2012 09:14:03 +0000 15383 at https://archive.radiozamaneh.com https://archive.radiozamaneh.com/society/khiyaban/2012/05/31/15078 <div class="fb-social-like-widget"><fb:like href="https://archive.radiozamaneh.com/society/khiyaban/2012/05/31/15078" send="false" layout="box_count" show_faces="false" width="500" action="like" font="arial" colorscheme="light"></fb:like></div><div class="field field-type-text field-field-nevisandeh"> <div class="field-items"> <div class="field-item odd"> زهرا باقری‌شاد </div> </div> </div> <div class="field field-type-filefield field-field-maghaleh-image"> <div class="field-items"> <div class="field-item odd"> <img class="imagefield imagefield-field_maghaleh_image" width="275" height="209" alt="" src="https://archive.radiozamaneh.com/sites/default/files/anonymous-victim-of-domes-008.jpg?1338828728" /> </div> </div> </div> <p>زهرا باقری&zwnj;شاد - &quot;خشونت ناموسی و مدارس در سوئد&quot; نام همایشی بود که روز سی&zwnj;ام ماه مه سال جاری (۲۰۱۲) در مجلس سوئد در استکهلم برگزار شد.</p> <!--break--><!--break--><p>در این همایش که به همت کمیته مستقل علیه تبعیض و خشونت ناموسی در مجلس سوئد برگزار شد، امینه کاکاباوه، نماینده حزب چپ ، آنا استله نماینده حزب لیبرال مردم و اورلیکا کارلسون نماینده حزب مرکز در مجلس سوئد، مهرداد درویش&zwnj;پور و پروفسور پیریو لاهدن پرا از مدرسه عالی ملاردالن، مارگارات اولفسون از نهاد &quot;نجات کودک&quot;، نادین فاخور و فرمان صدیق از نهاد &quot;قهرمانان شرف&quot; در استکهلم و گوتنبرگ، شرکت داشتند.</p> <div dir="RTL">&nbsp;</div> <div dir="RTL">نخست مهرداد درویش&zwnj;پور و پیریو لاهدن پرا به ارائه نتایج تحقیقی پرداختند که در سال ۲۰۱۰ تحت عنوان &quot;خشونت ناموسی به ویژه در مدارس سوئد&quot; انجام شده و در ژانویه ۲۰۱۱ به صورت کتاب منتشر شده است.</div> <div dir="RTL">&nbsp;</div> <div dir="RTL">این دو پژوهشگر و استاد دانشگاه، در این همایش ضمن انتقاد از سیاست&zwnj;های دولت سوئد در زمینه مبارزه با خشونت ناموسی، تاکید کردند که با وجود سرمایه&zwnj;گذاری&zwnj;های گسترده در این عرصه، هیچ نشانه&zwnj;ای از کاهش خشونت&zwnj;های ناموسی علیه دختران و زنان مهاجر مشاهده نمی&zwnj;شود. این در شرایطی است که آخرین قتل ناموسی، تنها یک&zwnj;ماه پیش در سوئد رخ داده است.</div> <div dir="RTL">&nbsp;</div> <div dir="RTL">آنها همچنین بیشترین دانش موجود در زمینه &quot;خشونت ناموسی&quot; را تئوریک دانستند و بر فقدان دانش عملی در این عرصه تاکید کردند. به گفته آنها، به جای تمرکز یکسویه بر نظریه&zwnj;های خشونت ناموسی باید به برنامه&zwnj;های اجرا شده در شهرهای مختلف توجه شود و تاثیر این برنامه&zwnj;ها مورد ارزیابی قرار بگیرند.</div> <div dir="RTL">مهرداد درویش&zwnj;پور در ادامه جلسه با اشاره به نوع نگاه به خشونت ناموسی در سوئد گفت: &quot;نوع نگاه به خشونت&zwnj;های ناموسی نگاه فرهنگ&zwnj;گرایانه و تاکید بر جدایی ما و آنهاست که شکاف بین مهاجران و جامعه اکثریت را افزایش می&zwnj;دهد. با انگشت&zwnj;نما کردن مهاجران، نه تنها گفت&zwnj;وگو با والدین و فرزندان مهاجرتبارشان افزایش پیدا نمی&zwnj;کند، بلکه سوء ظن بین جامعه اکثریت و مهاجران هم بر اثر این نگاه بیشتر می&zwnj;شود.&quot;</div> <div dir="RTL">&nbsp;</div> <div dir="RTL"><b>قربانی یا فعال اجتماعی؟</b></div> <div dir="RTL">&nbsp;</div> <div dir="RTL">مهرداد درویش&zwnj;پور در بخشی ا<b>ز </b>سخنان خود، به یکی دیگر از نتایح این تحقیق مشترک اشاره کرد و گفت: &quot;مسئله ما که در طول تحقیق آن را دریافتیم این بود که خشونت ناموسی در سوئد همواره با نگاه از بالا به پایین بررسی می&zwnj;شود؛ به این صورت که دختران و زنان مهاجر قربانی هستند و دولت سوئد به عنوان یک نجات دهنده بزرگ به آنها کمک می&zwnj;کند. این نگاه باید تغییر کند. ابتدا لازم است تجربه دختران و زنان مهاجر را نه تنها در زمینه خشونت ناموسی بلکه در بقیه موارد هم مورد توجه قرار بدهیم. ما نباید آنها را به عنوان قربانی و یک فرد ضعیف در نظر بگیریم، بلکه باید اجازه بدهیم آنها خودشان مسائل&zwnj;شان را تعریف کنند. بسیاری از دختران و زنان مهاجر نه تنها قربانی نیستند، بلکه می توانند به عنوان کنشگران فعال و الگوهای برجسته موفقیت مورد توجه قرار بگیرند.&quot;</div> <div dir="RTL">&nbsp;</div> <blockquote><div dir="RTL" class="rtecenter"><img src="http://radiozamaneh.com/sites/default/files/%25b%25f/userfiles/%25u/darvishpour.jpg" width="200" height="150" alt="" /></div> <div dir="RTL">&nbsp;مهرداد درویش&zwnj;پور: &quot;لازم است تجربه دختران و زنان مهاجر را نه تنها در زمینه خشونت ناموسی بلکه در بقیه موارد هم مورد توجه قرار بدهیم. ما نباید آنها را به عنوان قربانی و یک فرد ضعیف در نظر بگیریم، بلکه باید اجازه بدهیم آنها خودشان مسائل&zwnj;شان را تعریف کنند. بسیاری از دختران و زنان مهاجر نه تنها قربانی نیستند، بلکه می توانند به عنوان کنشگران فعال و الگوهای برجسته موفقیت مورد توجه قرار بگیرند.&quot;</div> </blockquote> <div dir="RTL">&nbsp;</div> <div dir="RTL">این پژوهشگر با تاکید بر این که فعالان اجتماعی باید با والدین آسیب&zwnj;دیدگان خشونت&zwnj;های ناموسی ارتباط برقرار کنند و بر آنها تاثیر بگذارند توضیح داد: &quot;ما بر این باور هستیم که بسیاری از دختران مهاجر، تحت ستم چهارگانه قرار دارند. یعنی از محرومیت طبقاتی، اقلیتی- قومی، نسلی و جنسیتی رنج می&zwnj;برند و تحت ستم شدید پدرسالاری قرار دارند. از این رو بر این عقیده هستیم که لازم است به ویژه منابع قدرت دختران و پسران برای مقابله با خشونت، افزایش یابد، اما درعین حال باید با والدین آنها هم گفت&zwnj;وگو کرد و بر آنها تاثیر گذاشت. پس تاکید می&zwnj;کنم جلسات گفت&zwnj;وگو با والدین در مدارس باید جدی&zwnj;تر گرفته شود تا در پی تلاش برای ایجاد یک محیط چند فرهنگی، مهاجران هم به حضور در این محیط&zwnj;ها و برقراری گفت&zwnj;وگو تشویق شوند.&quot;</div> <div dir="RTL">&nbsp;</div> <div dir="RTL"><b>احترام به فرهنگ دیگری</b></div> <div dir="RTL">&nbsp;</div> <div dir="RTL">به عقیده مهرداد درویش&zwnj;پور و پیریو لاهدن پرا، اگر بین احترام به فرهنگ دیگری و حقوق زنان و کودکان تضاد ایجاد شود باید احترام به کودک و زنان به عنوان بخشی از حقوق بشر مبنا قرار بگیرد، نه احترام به فرهنگ دیگری.</div> <div dir="RTL">&nbsp;</div> <div dir="RTL">مهرداد درویش&zwnj;پور در این زمینه گفت: &quot;اولیای مدارس باید یاد بگیرند که حقوق کودکان را مبنا قرار بدهند و از ترس اتهام نژادپرستی، خشونت ناموسی را نادیده نگیرند. کارمندان مدارس نباید بر این خشونت&zwnj;ها چشم ببندند و فکر کنند در صورت برخورد با این رفتارها، نژادپرست خوانده می&zwnj;شوند. باید با صراحت گفته شود که حقوق بشر همگانی است و نباید اجازه داد که این حق همگانی نقض شود<span dir="LTR">.</span>&quot;</div> <div dir="RTL">&nbsp;</div> <div dir="RTL">این فعال سیاسی- اجتماعی با اشاره به اینکه نظریه آنها یک نظریه فمینیستی ضدنژادپرستانه است، بر نقش منابع قدرت به جای تفاوت&zwnj;های فرهنگی تاکید کردند. مهرداد درویش&zwnj;پور در این زمینه گفت: &quot;کاهش فاصله طبقاتی، مبارزه فعال ضد تبعیض قومی، تشدید مجازات&zwnj;های موجود علیه خشونت جنسی و افزایش منابع قدرت زنان در مقابل زنان، محدود کردن نفوذ والدین و افزایش حقوق کودکان در برابر والدین از موارد کلیدی و مهم برای افزایش منابع قدرت هستند . برابری زن و مرد با نصیحت به دست نمی&zwnj;آید، بلکه در افزایش قدرت زنان ریشه دارد. به این ترتیب، برابری در خانواده&zwnj;های مهاجر زمانی حاصل می&zwnj;شود که منابع قدرت کودکان و زنان افزایش پیدا کند.&quot;</div> <div dir="RTL">&nbsp;</div> <blockquote><div dir="RTL">&nbsp;</div> <div dir="RTL">پیریو لاهدن پرا: باید توجه داشته باشیم که والدین هم حقی در برابر فرزندانشان دارند . به همین دلیل من بر مفهومی به نام نگرش میان فرهنگی تاکید دارم تا از طریق فهم فرهنگ&zwnj;های دیگران به زدودن سوء تفاهم ها و تردیدها یاری رسانیم و با فهم فرهنگ&zwnj;های یکدیگر به حل مسائلی چون خشونت ناموسی کمک کنیم.&quot;</div> <div dir="RTL">&nbsp;</div> </blockquote> <div dir="RTL">&nbsp;</div> <div dir="RTL">پیریو لاهدن پرا نیز تاکید کرد برای کاهش خشونت ناموسی در مدارس، باید نوعی تفاهم فرهنگی به دست بیاید. او گفت:&quot; باید توجه داشته باشیم که والدین هم حقی در برابر فرزندانشان دارند . به همین دلیل من بر مفهومی به نام نگرش میان فرهنگی تاکید دارم تا از طریق فهم فرهنگ&zwnj;های دیگران به زدودن سوء تفاهم ها و تردیدها یاری رسانیم و با فهم فرهنگ&zwnj;های یکدیگر به حل مسائلی چون خشونت ناموسی کمک کنیم.&quot;</div> <div dir="RTL">این پژوهشگر با بیان اینکه چیزی به نام &quot;مترجم فرهنگی&quot; باید وجود داشته باشد افزود: &quot;مترجم فرهنگی یعنی کسی که فرهنگ گروه&zwnj;های مهاجر را می&zwnj;شناسد و می&zwnj;تواند در زدودن پیشداوری&zwnj;ها و گفت&zwnj;وگوهای موفقیت&zwnj;آمیز با والدین کمک کند.&quot;</div> <div dir="RTL">&nbsp;</div> <div dir="RTL">مارگارات اولفسون از نهاد نجات کودکان یکی دیگر از سخنرانان این همایش بود که اساس هرنوع سیاستگذاری در این زمینه را منافع کودکان دانست و گفت: &quot;هر حرکتی در راستای مقابله با خشونت&zwnj;های ناموسی باید از کنوانسیون&zwnj;های بین&zwnj;المللی در زمینه حقوق کودکان و یادآوری آنها به خانواده&zwnj;ها آغاز شود.&quot;</div> <div dir="RTL">نماینده حزب مرکزی هم از دیگر افرادی بود که در این کنفرانس شرکت داشت و ضمن اشاره به پربار بودن این کنفرانس تاکید کرد که نمایندگان مجالس می&zwnj;توانند با حضور در این جلسات به افزایش دانش خود دست بزنند و تاثیرات گسترده&zwnj;ای بر جامعه بگذارند.</div> <div dir="RTL">&nbsp;</div> <p>&nbsp;</p> https://archive.radiozamaneh.com/society/khiyaban/2012/05/31/15078#comments خسونت ناموسی زهرا باقری شاد سوئد مهاجرت مهرداد درویش‌پور خیابان Thu, 31 May 2012 18:36:33 +0000 behnam 15078 at https://archive.radiozamaneh.com https://archive.radiozamaneh.com/society/humanrights/2012/03/02/11578 <div class="fb-social-like-widget"><fb:like href="https://archive.radiozamaneh.com/society/humanrights/2012/03/02/11578" send="false" layout="box_count" show_faces="false" width="500" action="like" font="arial" colorscheme="light"></fb:like></div><div class="field field-type-text field-field-nevisandeh"> <div class="field-items"> <div class="field-item odd"> پانته‌آ بهرامی </div> </div> </div> <div class="field field-type-filefield field-field-maghaleh-image"> <div class="field-items"> <div class="field-item odd"> <img class="imagefield imagefield-field_maghaleh_image" width="260" height="180" alt="" src="https://archive.radiozamaneh.com/sites/default/files/55556_634432202234756057_l.jpg?1330884826" /> </div> </div> </div> <p>پانته&zwnj;آ بهرامی ـ افزایش شیوع اختلال&zwnj;های روانی در ایران به سطح بسیار نگران&zwnj;کننده&zwnj;ای رسیده است.&nbsp;عباسعلی ناصحی<span dir="LTR">،</span> مدیر دفتر &quot;سلامت روانی اجتماعی و اعتیاد&quot; وزارت بهداشت می&zwnj;گوید: &quot;بررسی&zwnj;ها در سال&zwnj;های اخیر نشان می&zwnj;دهد که ۲۶درصد زنان و ۱۵درصد مردان دچار این اختلال&zwnj;ها هستند. این میزان در خوشبینانه&zwnj;ترین حالت شامل یک پنجم کل شهروندان می&zwnj;شود&quot;. تبعیض&zwnj;های حقوقی و اجتماعی و همچنین وضعیت نابه&zwnj;سامان اقتصادی، زنان را در وضعیت شکننده&zwnj;ای قرار داده است.</p> <div dir="RTL">&nbsp;<a target="_blank" href="http://www.zamahang.com/podcast/2010/20120228_PanteA_Darwishpour.mp3"><img width="273" height="31" alt="" src="/sites/default/files/%25b%25f/userfiles/%25u/musicicon.jpg" /></a></div> <!--break--><!--break--><div dir="RTL"><b>علل افزایش اختلال&zwnj;های روانی</b></div> <div dir="RTL"><b>&nbsp;</b></div> <div dir="RTL">دکتر مهرداد درویش&zwnj;پور، جامعه&zwnj;شناس سه عامل را ازجمله علل شیوع اختلال&zwnj;های روانی در ایران می&zwnj;داند: &quot;ناهنجاری و بی&zwnj;ارزشی، وضعیت نابه&zwnj;سامان اقتصادی و بالاخره نبود امید به آینده را از علل فروپاشی روانی در فرد می&zwnj;شمارد.&quot;</div> <div dir="RTL">&nbsp;</div> <div dir="RTL">&nbsp;وی براین باور است که با توجه به گسست و شکاف دولت و ملت و گسترش فروپاشی اخلاق و وجدان جامعه ما با یکنوع ناهنجاری و بی&zwnj;ارزشی در جامعه روبه&zwnj;رو هستیم: &quot;وقتی این مبانی ارزشی، همبستگی اجتماعی یا معیار هویت&zwnj;یابی کاسته می&zwnj;شود، نوعی حس بیرون ماندن، تنهایی و عدم تعلق در افراد جامعه به&zwnj;وجود می&zwnj;آید و شدت می&zwnj;گیرد. این فقدان ارزش&zwnj;های جمعی در بحران&zwnj;های روانی نقش دارند.&quot;</div> <div dir="RTL">&nbsp;</div> <div dir="RTL">&nbsp;وی ادامه می&zwnj;دهد: &quot;زمانی افراد با ارزش&zwnj;های گوناگون مثل ارزش&zwnj;های سیاسی، اسلامی، ملی، چپ&zwnj;گرایانه، انقلابی و یا ارزش&zwnj;های متفاوت اجتماعی، اومانیستی و غیره در جامعه خودشان را تعریف می&zwnj;کردند. وقتی در جامعه هیچ نوع ارزش و اخلاق جمعی حکمفرما نباشد و حکومت نیز خود به سمبل بی&zwnj;اخلاقی و بی&zwnj;ارزشی یا ارزش&zwnj;زدایی تبدیل شده باشد، جامعه نه در رابطه با دولت حس همبستگی جمعی دارد، نه دیگر از این جنبش&zwnj;های بزرگ اجتماعی خبری هست که افراد خودشان را به آن متعلق بدانند و حس همبستگی کنند. کاهش همبستگی نیز به افزایش حس حاشیه&zwnj;نشینی منجر می&zwnj;شود و بحران&zwnj;های روحی- روانی ناشی از آن شدت می&zwnj;گیرد.</div> <div dir="RTL">&nbsp;</div> <div dir="RTL">عامل دوم گسترش شکاف&zwnj;های طبقاتی و پایین آمدن سطح استانداردهای زندگی است که خود نوعی اضطراب و نگرانی می&zwnj;آفریند. اگر عدم تعلق اجتماعی یک نوع اضطراب روانی به&zwnj;وجود می&zwnj;آورد، دل&zwnj;نگرانی از شرایط طاقت&zwnj;فرسای زندگی و همچنین ترافیک سنگین و بی&zwnj;کاری و مشکلات اجتماعی، ناامنی اقتصادی، اجتماعی و روانی تولید بحران&zwnj;های روحی- روانی می&zwnj;کند.&quot;</div> <div dir="RTL">&nbsp;</div> <div dir="RTL">آقای درویش&zwnj;پور، سومین علت را ناامیدی از آینده تعریف می&zwnj;کند و می&zwnj;افزاید: &quot;نوعی ناامیدی از آینده است. شما ممکن است موقعیت اقتصادی بدی داشته باشید، ممکن است به خاطر فشارهای اجتماعی با نوعی بحران هویت هم روبه&zwnj;رو باشید، اما اگر امید به آینده داشته باشید، خود امید به آینده در افراد تحرک برمی&zwnj;انگیزد و زمینه تلاش و موفقیت و پیشرفت می&zwnj;شود. همچنین در جنبش&zwnj;های اجتماعی، معمولاً امید به آینده باعث ایجاد شور همگانی، همبستگی و غیره می&zwnj;شود و شادابی و طراوت می&zwnj;آفریند؛ گیرم که شرایط سخت اقتصادی- اجتماعی باشد، اما وقتی این جنبش&zwnj;ها نباشند و شما هیچ امیدی به آینده نداشته باشید، ناامیدی و قطع امید از آینده یک نوع یأس، سرخوردگی و بدبینی ایجاد می&zwnj;کند و فرد را به نوعی درونگرایی سوق می&zwnj;دهد، به نوعی افسردگی و بیمارهای روانی ناشی از آن.&quot;</div> <div dir="RTL">&nbsp;</div> <div dir="RTL"><b>علل افسردگی در غرب</b></div> <div dir="RTL"><b>&nbsp;<img width="181" height="280" align="left" alt="" src="/sites/default/files/%25b%25f/userfiles/%25u/mdsued.jpg" /></b></div> <div dir="RTL">افسردگی و اضطراب در زندگی مردم غرب هم دیده می&zwnj;شود. در این جوامع از خودبیگانگی، استرس کار، زندگی مکانیکی، ماشینی و بالاخره فردیت می&zwnj;تواند در بیماری&zwnj;های روحی- روانی نقش بزرگی ایفا کند. در غرب موضوع بحران هویت به خاطر فقدان جنبش&zwnj;های اجتماعی و ارزش&zwnj;های مشترک ایدئولوژیک نیز وجود دارد. مهرداد درویش&zwnj;پور تفاوت قائل است بین عللی که در این جوامع و در ایران باعث ناهنجاریهای روحی- روانی می&zwnj;شوند: &quot;اول امید به بهبود است. در جامعه غرب در مقایسه با جامعه ایران، فرد امید به بهبود را به مراتب بیشتر دارد. دموکراسی، شرایط رشد اقتصادیـ اجتماعی باعث می&zwnj;شود که این بیماری&zwnj;های روحی- روانی به آن درجه و شدتی نباشد که در جامعه ایران هست. دوم عامل فقر است. مثلاً در جامعه ایران وقتی شما امید گرفتن شغل پس از تحصیل را نداشته باشید، فشار روانی بسیار بالایی را به شما تحمیل می&zwnj;کند. به این ترتیب به دلیل استبداد سیاسی در جامعه، به دلیل اینکه دولت نمی&zwnj;تواند الگویی باشد برای اعتمادآفرینی در میان شهروندان، به دلیل اینکه فقر اقتصادی به شکل بسیار وحشتناکی در حال رشد است و حتی به لحاظ تراکم جمعیت در شهری مثل تهران، انبوه جمعیت و نوع استرس وحشتناکی که زندگی در شهری نظیر تهران می&zwnj;آفریند خودش بحران&zwnj;آفرین است. بنابراین نمی&zwnj;توان تمام عوامل مشکلات روانی در جامعه&zwnj;ای نظیر ایران یا کشورهای غربی را یکی دانست.</div> <div dir="RTL">&nbsp;</div> <div dir="RTL">افزون بر آن درست است که در کشورهای غربی بیماری های روحی- روانی هم وجود دارد، ولی صد&zwnj;ها امکانات اجتماعی، کلینیکی برای فرد وجود دارد که بتواند برای سلامت مجدد روانی&zwnj;اش از آن بهره&zwnj;مند شود. در حالی که در جامعه ایرانی اصولاً با مشکل روانی با نوعی تحقیر برخورد می&zwnj;شود. یعنی با آن به&zwnj;عنوان یک واقعیت اجتماعی روبه&zwnj;رو نمی&zwnj;شویم. ما کسی را که مشکل روحی داشته باشد یا دیوانه تلقی&zwnj;اش می&zwnj;کنیم یا اگر فکر نکنیم که دیوانه شده و نباید او را مثلاً به تیمارستان فرستاد، به سختی ممکن است به فکر مداوای دشواری&zwnj;های روحی- روانی&zwnj;اش باشیم.</div> <div dir="RTL">&nbsp;</div> <div dir="RTL">در حالی که در جامعه غرب این مسئله یک تابو نیست و چون هم دولت امکانات بهتری را برای مداوای بیماری&zwnj;های روحی- روانی قرار داده است و هم جامعه نیز به آن اصولاً به عنوان تابو نگاه نمی&zwnj;کند، برای بیماری روحی امکان بهبود وجود دارد. در جامعه ایران متأسفانه این بیماری&zwnj;های روحی- روانی با کمترین امکانات دولتی و اجتماعی برای مداوا شدن روبه&zwnj;رو است.&quot;</div> <div dir="RTL">&nbsp;</div> <div dir="RTL"><b>استاندارد شدن ناهنجاری&zwnj;های روان</b></div> <div dir="RTL">سطح نازل آگاهی عمومی نسبت به آنچه در پزشکی اختلال روانی خوانده می&zwnj;شود و نگرانی از &quot;بیمار روانی&quot; قلمداد شدن، از علل عدم مراجعه افراد به مراکز درمانی است. رئیس انجمن روانپزشکان ایران چنین مواردی را &quot;اختلال&zwnj;های خاموش روانی&quot; می&zwnj;خواند. بسیاری از افراد در جامعه هستند که مبتلا به یکی از انواع اختلال&zwnj;های روانی&zwnj;اند و از آن بی&zwnj;اطلاعند. معاون سلامت وزارت بهداشت اواخر سال ۸۷ پیش&zwnj;بینی کرده بود که به تدریج اختلال&zwnj;های روانی رتبه نخست را در میان بیماری&zwnj;های مردم ایران به خود اختصاص دهد.</div> <div dir="RTL">&nbsp;</div> <div dir="RTL">آنچه متخصصان را نگران می&zwnj;کند، بی&zwnj;توجهی به رفتاری است که با معیارهای سازمان بهداشت جهانی اختلال&zwnj;های روانی محسوب می&zwnj;شوند، اما به علت شیوع بیش از حد در کشور&zwnj;هایی چون ایران به هنجارهای اجتماعی تبدیل شده&zwnj;اند. پرخاشگری، واکنش&zwnj;های عصبی، ارعاب، رفتار خشونت&zwnj;آمیز، بی&zwnj;اعتنایی به حقوق دیگر شهروندان و بی&zwnj;اعتنایی به قوانینی که برای تنظیم روابط اجتماعی و امنیت عمومی ضروری است، از مواردی است که اغلب از سوی حکومت نهادینه می&zwnj;شود و شهروندان با تکرار آن بهداشت روانی خود و دیگران را مختل می&zwnj;کنند.</div> <div dir="RTL">&nbsp;</div> <div dir="RTL">شمار چشمگیر قربانیان حوادث رانندگی در ایران یکی از نمونه&zwnj;هایی است که در آن با همکاری حکومت و بخشی از شهروندان اختلال&zwnj;های روانی چون افسردگی و اضطراب به جامعه تحمیل می&zwnj;شود. ایران با حدود ۲۷ هزار کشته در حوادث رانندگی در سال به نسبت جمعیت&zwnj;اش در رتبه نخست جهان قرار دارد. بازماندگان این حوادث سالیان دراز از افسردگی رنج می&zwnj;برند.</div> <div dir="RTL">&nbsp;</div> <div dir="RTL">بنابراین در دو سطح کلان و خرد می&zwnj;توان به بررسی علل و راهکارهای برخورد با اختلال&zwnj;های روانی در ایران پرداخت. در سطح کلان دولت با عدم به&zwnj;وجود آوردن شرایط زیست محیطی مثل وضعیت نابه&zwnj;سامان جاده&zwnj;ها، شرایط اقتصادی ناهنجار و همچنین نهادینه کردن قوانین تبعیض&zwnj;آمیز زمینه&zwnj;های بروز چنین بیماری&zwnj;هایی را افزایش می&zwnj;دهد. در سطح خرد افراد جامعه حاضر به رفتن به مراکز درمانی برای درمان اختلال&zwnj;های روانی، افسردگی و اضطراب نیستند و به آن به&zwnj;عنوان بروز هنجارهای عادی می&zwnj;نگرند.</div> <div dir="RTL">&nbsp;</div> <div dir="RTL">مهرداد درویش&zwnj;پور می&zwnj;گوید: &quot;بی&zwnj;تردید وجود دموکراسی و جامعه باز در شکفتن استعداد&zwnj;ها، توان&zwnj;ها و مشارکت نقش بسیار مهمی دارد. بنابراین دموکراسی در به تحرک درآوردن انسان&zwnj;ها، تولید امید و امکان تغییر سرنوشت خویش بسیار نقش دارد و این می&zwnj;تواند یک راه حل جدی برای مقابله با این بیماری&zwnj;های بسیار گسترده روانی باشد که در جامعه ایران ایجاد شده است.</div> <div dir="RTL">&nbsp;</div> <div dir="RTL">دومین عامل مسئله رفاه اجتماعی است. رفاه اجتماعی فوق&zwnj;العاده مهم است، نه فقط در سلامت جسمی انسان&zwnj;ها، بلکه در سلامت روانی انسان و من فکر می&zwnj;کنم این هم نکته دومی است که باید بسیار به آن توجه کرد. نکته سوم اصولاً ارزش&zwnj;های اخلاقی، فرهنگی و اجتماعی است. جامعه&zwnj;ای که شبانه&zwnj;روز به تبلیغ مذهب می&zwnj;پردازد، سعی می&zwnj;کند شادی را درهم بکوبد، نوعی فرهنگ رنج&zwnj;طلبی را توسعه دهد، اساساً خود این فرهنگ بیماری روحی- روانی می&zwnj;آفریند. در حالی که اگر شما با جامعه&zwnj;ای روبه&zwnj;رو باشید که ارزش&zwnj;های اخلاقی&zwnj;اش بر پایه نوعی فردیت و لیبرالیسم باشد و مثلاً به نیازهای جنسی انسان&zwnj;ها پاسخ داده شود و سرکوب نشود و به شادی میدان داده شود، بیماری&zwnj;های روحی گسترش پیدا نمی&zwnj;کند. در برخی از کشور&zwnj;ها حتی یک روز را می&zwnj;گذارند برای خندیدن که مردم با صدای بلند بخوانند و بتوانند خودشان را نوعی تخلیه روانی کنند.</div> <div dir="RTL">&nbsp;</div> <div dir="RTL">در جامعه&zwnj;ای که حتی خنده را بر لب&zwnj;ها می&zwnj;دوزند و مردم دائماً با مراسم عزاداری، خودزنی، غم&zwnj;بارگی و سرکوب جشن&zwnj;ها و شادی&zwnj;ها روبه&zwnj;رو است و حتی جشن آب&zwnj;بازی را بر مردم آن مملکت و جوانان آن ممنوع می&zwnj;کنند، خب روشن است که مردم نه تنها از سلامت روحی- روانی برخوردار نیستند، بلکه فشارهای روحی- روانی نیز میان آنها افزایش پیدا خواهد کرد. بنابراین کاهش نفوذ مذهب، کاهش فرهنگ مازوخیستی غمبادگی و گسترش فرهنگی که شادی، جشن و پاسخگویی سالم به نیازهای انسانی را دربرداشته باشد، فوق&zwnj;العاده میسر است.</div> <div dir="RTL">&nbsp;</div> <div dir="RTL">بنابراین ما هم در سطح سیاسی، هم در سطح اقتصادی و هم در سطح فرهنگی و اجتماعی، نیازمند تغییر کلان هستیم که فوق&zwnj;العاده مهم است. درعین حال در سطح خرد هم بسیار مهم است که امکانات مشاوره&zwnj;&zwnj;های روانی و استفاده از امکانات آموزشی در این زمینه توسعه جدی پیدا کند و شاید در یک تغییر کلان و خرد در هردو باید راه حل را جست&zwnj;وجو کرد.</div> <div dir="RTL">&nbsp;</div> <div dir="RTL">مهم&zwnj;ترین نکته همچنان امید به یک آینده بهتر است. با نوع نظام سیاسی که ما در جامعه با آن سروکار داریم، گسترش فقر و فساد در جامعه، طبیعتاً امید به آینده بهتر به شدت کاهش پیدا می&zwnj;کند و بدون تغییر این شرایط بسیار بعید می&zwnj;دانم که تغییری در فشارهای روحی- روانی ایجاد شود. مگر آنکه ما با برآمد یک جنبش اجتماعی در جامعه مدنی ایران روبه&zwnj;رو شویم که دوباره شور، نشاط، شادی و امید به تغییر را زنده کند و این باعث کاهش فشارهای روانی شود.&quot;</div> https://archive.radiozamaneh.com/society/humanrights/2012/03/02/11578#comments بیماری‌های روانی مهرداد درویش‌پور پانته‌آ بهرامی حقوق انسانی ما Fri, 02 Mar 2012 16:13:27 +0000 Babak M 11578 at https://archive.radiozamaneh.com https://archive.radiozamaneh.com/society/humanrights/2011/11/14/8336 <div class="fb-social-like-widget"><fb:like href="https://archive.radiozamaneh.com/society/humanrights/2011/11/14/8336" send="false" layout="box_count" show_faces="false" width="500" action="like" font="arial" colorscheme="light"></fb:like></div><div class="field field-type-text field-field-sartitr"> <div class="field-items"> <div class="field-item odd"> در گفت‌وگو با مهرداد درویش‌پور، جامعه‌شناس </div> </div> </div> <div class="field field-type-text field-field-nevisandeh"> <div class="field-items"> <div class="field-item odd"> شادی شادمهر </div> </div> </div> <div class="field field-type-filefield field-field-maghaleh-image"> <div class="field-items"> <div class="field-item odd"> <img class="imagefield imagefield-field_maghaleh_image" width="188" height="190" alt="" src="https://archive.radiozamaneh.com/sites/default/files/55555555555555.jpg?1321647892" /> </div> </div> </div> <p>شادی شادمهر - همزمان با اوج گرفتن شایعاتی مبنی بر احتمال حمله نظامی به ایران، برخی از صاحب&zwnj;نظران و فعالین سیاسی با صدور بیانیه&zwnj;های مشترک، یا در قالب یادداشت&zwnj;ها و گفت&zwnj;وگو&zwnj;ها در رسانه&zwnj;های، سعی کرده&zwnj;اند به ضرورت&nbsp;سازمان&zwnj;دهی هرچه زودتر کمپین یا کارزاری جهانی به منظور مقابله با چنین اقدامی بپردازند. یکی از این صاحب&zwnj;نظران سیاسی-اجتماعی، دکتر مهرداد درویش&zwnj;پور جامعه&zwnj;شناس و استاد دانشگاه در سوئد است. در گفت&zwnj;وگو با درویش&zwnj;پور سعی کردیم به جوانب گوناگون این ایده و چگونگی طرح آن در شرایط فعلی بپردازیم.</p> <p>&nbsp;</p> <p>برخی از صاحب&zwnj;نظران سیاسی- اجتماعی درباره مخالفت با حمله نظامی به ایران، از ضرورت تشکیل یک &quot;کمپین ملی&quot; سخن رفته است. خود شما به تازگی در مصاحبه&zwnj;ای بر تشکیل یک کمپین ملی برای متوقف کردن غنی&zwnj;سازی اورانیوم توسط جمهوری اسلامی ایران تاکید داشتید، اما سئوال اینجاست که این کمپین کجا، چگونه و با کدام ضمانت اثرگذاری باید تشکیل شود؟ اگر منظورتان در داخل مرزهای ایران است که تشکیل چنین کمپینی تقریباً یک شعار به نظر می&zwnj;رسد؛ آن هم در شرایطی که وضعیت در ایران به گونه&zwnj;ای است که حتی با یک وبلاگ&zwnj;نویس هم که در مخالفت جمهوری اسلامی مطلبی بنویسد به شدت برخورد می&zwnj;شود. در چنین فضایی، چطور شما از تشکیل &quot;کمپین ملی&quot; سخن می&zwnj;&zwnj;گویید؟</p> <p>&nbsp;</p> <p><strong>مهرداد درویش&zwnj;پور: </strong>نخست این&zwnj;که وقتی می&zwnj;گویم &quot;کمپین ملی برای متوقف کردن غنی&zwnj;سازی اورانیوم&quot;، منظورم این است که باید در پی گسترش گفتمانی باشیم که فقط به مسئله &quot;حقوق بشر&quot; در ایران تاکید نداشته باشد بلکه در کنار آن این بار باید جریانی به راه بیفتد که به صورت دقیق، روشن و مسنجم در راستای ضرورت متوقف کردن برنامه غنی&zwnj;سازی هسته&zwnj;ای و همکاری با آژانس بین&zwnj;المللی انرژی اتمی تقویت شود؛ چه در داخل کشور و چه در خارج از ایران.</p> <p>&nbsp;<br /> به عبارت دیگر باید به این مسئله توجه کنیم که یکی از مهم&zwnj;ترین عواملی که باعث تهدید نظامی از سوی اسرائیل و برخی کشورهای غربی علیه ایران شده است، ماجراجویی&zwnj;های جمهوری اسلامی در زمینه فعالیت&zwnj;های هسته&zwnj;ای است. اگر جمهوری اسلامی به فعالیت&zwnj;هایش در این زمینه ادامه ندهد هیچ کشوری به ایران حمله نظامی نمی&zwnj;کند.</p> <p>&nbsp;</p> <p>اما جمهوری اسلامی با شعار &quot;انرژی هسته&zwnj;ای، حق مسلم ماست&quot; تلاش می&zwnj;کند از &quot;حس ناسیونالیستی&quot; مردم برای تایید فعالیت&zwnj;های پنهانی هسته&zwnj;ای خود که می&zwnj;تواند اهداف نظامی داشته باشد، بهره بگیرد. ضمن اینکه می&zwnj;کوشد این فعالیت&zwnj;ها را صلح&zwnj;آمیز جلوه دهد. در چنین شرایطی وقتی من از کمپین ملی حرف می&zwnj;زنم منظورم این است که اجازه ندهیم از احساسات مردم ایران در این راستا بهره&zwnj;برداری شود و دولت ایران نتواند مردم را به گوشت دم توپ تبدیل کند. باید به صراحت فریاد زد: ما به نان و آزادی احتیاج داریم نه به سلاح هسته&zwnj;ای!</p> <p>&nbsp;</p> <p> <strong>به طور دقیق، به چه شکلی می&zwnj;توان ایده تشکیل کمپین ملی را عملی کرد؟ </strong></p> <p>&nbsp;</p> <p> <img align="left" width="220" height="186" alt="" src="http://www.radiozamaneh.com/sites/default/files/darvishpour1_2.jpg" />به این شکل که در نوشته&zwnj;ها، سخنرانی&zwnj;ها و تظاهرات&zwnj;ها این گفتمان ترویج شود که سیاست عدم همکاری با آژانس هسته&zwnj;ای ما را در عمل در معرض تهدید حمله نظامی قرار می&zwnj;دهد. اگر ما خواهان صلح هستیم باید با آژانس بین&zwnj;المللی اتمی همکاری کنیم. البته من فکر می&zwnj;کنم این میل در مردم ایران گسترده است.</p> <p>&nbsp;</p> <p>مردم به دمکراسی و نان نیازمندند و نه به ماجراجویی هسته&zwnj;ای. بیشتر آنها دوست ندارند کشور مورد حمله نظامی قرار بگیرد. مگر عده&zwnj;ای که از سر استیصال، از حمله نظامی استقبال می&zwnj;کنند. از افکار بین&zwnj;المللی هم باید بخواهیم فشار اصلی خود را در راستای حمایت از حقوق بشر و مبارزات مردم ایران متمرکز کنند.</p> <p>&nbsp;</p> <p> <strong>من هنوز جواب سئوال نخستم را نگرفته&zwnj;ام. در شرایطی که وضعیت فعالیت رسانه&zwnj;ها در ایران محدود و از سوی جمهوری اسلامی در معرض تهدید و فشار است، چطور می&zwnj;توان به تشکیل چنین کمپینی و اطلاع&zwnj;رسانی در راستای وظایف و تعهدات آن امیدوار بود؟ </strong></p> <p>&nbsp;</p> <p> نه اینطور هم نیست. بسیاری از مردم به رادیو و تلویزیون&zwnj;های فارسی، رسانه&zwnj;های بین&zwnj;المللی و اینترنت دسترسی دارند و در صورت همکاری، پیام به سرعت می&zwnj;تواند به جامعه انتقال یابد.</p> <p>&nbsp;</p> <p> <strong>فکر می&zwnj;کنید این دسترسی به اندازه&zwnj;ای هست که جامعه روشنفکری ایران بتواند از طریق تشکیل کمپین ملی و بازتاب آن در رسانه&zwnj;های بین&zwnj;المللی روی افکار عمومی در ایران تاثیر بگذارد؟ </strong></p> <p>&nbsp;</p> <p> جامعه روشنفکری و اپوزیسیون ایران شاید در بدیل&zwnj;سازی و سازماندهی اتحاد&zwnj;ها، دشواری&zwnj;های لاعلاجی داشته باشد، اما در ساختن افکار عمومی نقشی موثر دارد. البته این نقش دوگانه است. به این معنی که هم می&zwnj;توانند بر افکار عمومی جامعه ایران تاثیرگذار باشند و هم افکار عمومی جهان را در صورت همراهی عمومی تا حدودی تحت تاثیر قرار دهند.</p> <p>&nbsp;</p> <p> اینکه همه اپوزیسیون از جمله جمهوری&zwnj;خواهان، اصلاح&zwnj;طلبان، چپ&zwnj;گرایان، مشروطه&zwnj;خواهان و... بگویند که ما خواستار توقف غنی&zwnj;سازی هستیم و حمله نظامی را محکوم می&zwnj;کنیم و خواستار اعمال فشار به حکومت برای عقب&zwnj;نشینی شوند، مهم&zwnj;ترین راه کاهش خطر حمله نظامی خواهد بود. چرا که فعالیت&zwnj;های پنهان جمهوری اسلامی در زمینه غنی&zwnj;سازی اورانیوم یکی از مهم&zwnj;ترین دلیل&zwnj;های زمینه&zwnj;ساز تهدید نظامی علیه ایران است.</p> <p>&nbsp;<strong><br /> شما از جمهوری اسلامی به عنوان یکی از دلیل&zwnj;های زمینه&zwnj;ساز تهدید نظامی نام می&zwnj;برید. مگر دلیل دیگری هم وجود دارد؟ </strong></p> <p>&nbsp;</p> <p> بله. تحریکات جنگ&zwnj;طلبانه اسرائیل را هم باید قاطعانه محکوم کرد، چون سعی می&zwnj;کند با تهدید نظامی ایران، افکار عمومی جامعه اسرائیل را از اعتراض&zwnj;های گسترده&zwnj;ای که در تل&zwnj;آویو بر سر بحران&zwnj;های اقتصادی صورت گرفته است منحرف کند. معمولاً وقتی دولت&zwnj;ها اعتبارشان را در داخل مرزهای خود از دست می&zwnj;دهند، تلاش می&zwnj;کنند وجود &quot;دشمن خارجی&quot; را دست&zwnj;آویزی برای افزایش اعتبار خود قرار دهند.</p> <p>&nbsp;</p> <blockquote><p>مردم به دمکراسی و نان نیازمندند و نه به ماجراجویی هسته&zwnj;ای. بیشتر آنها دوست ندارند کشور مورد حمله نظامی قرار بگیرد. مگر عده&zwnj;ای که از سر استیصال، از حمله نظامی استقبال می&zwnj;کنند. از افکار بین&zwnj;المللی هم باید بخواهیم فشار اصلی خود را در راستای حمایت از حقوق بشر و مبارزات مردم ایران متمرکز کنند.</p> <p>&nbsp;</p> </blockquote> <p>این دقیقاً همان روشی است که هم اسرائیل و هم جمهوری اسلامی در پیش گرفته&zwnj;اند. در این شرایط اتفاقاً تهدید نظامی می&zwnj;تواند مشروعیت جمهوری اسلامی را افزایش دهد. به همین دلیل، هم تحریک&zwnj;های اسرائیل و هم جمهوری اسلامی ایران را باید به صورت قاطع محکوم و تاکید کنیم که ما خواستار خاورمیانه&zwnj;ای عاری از سلاح هسته&zwnj;ای هستیم.</p> <p> از طرف دیگر، اسرائیل در تلاش است که افکار عمومی جهان، دولت&zwnj;های غربی و به ویژه آمریکا را تحت فشار قرار دهد تا تحریم&zwnj;های گسترده&zwnj;تری علیه ایران صورت گیرد. در این شرایط، کشورهای غربی و آمریکا هم به سادگی، &quot;ایران اتمی&quot; را تحمل نمی&zwnj;کنند. در چنین وضعیتی اگر ما نتوانیم مخالفت با فعالیت هسته&zwnj;ای پنهان حکومت را به یک گفتمان عمومی بدل کنیم، محال است بتوانیم افکار عمومی جهان را به سمت خنثی کردن تهدید نظامی پیش ببریم.</p> <p>&nbsp;</p> <p> <strong>فکر می&zwnj;کنید فعالیت کمپینی که به آن اشاره کردید چقدر بتواند روی افکار عمومی کشورهای غربی و آمریکا تاثیر بگذارد؟ </strong></p> <p>&nbsp;</p> <p> ما در حوزه سیاست باید فقط در حوزه خواست و توانمندی&zwnj;های&zwnj;مان بیاندیشیم. ما واقعاً نمی&zwnj;توانیم درباره میزان اثرگذاری حرف چندانی بزنیم. شاید قدرت اثرگذاری ما در این زمینه کم باشد و ماجراجویی&zwnj;های جمهوری اسلامی و تهدیدات اسرائیل، کار را به جنگ برساند. با این&zwnj;همه مسئله مهم این است که ما نباید از جمهوری اسلامی به بهانه مخالفت با جنگ دفاع کنیم.</p> <p>&nbsp;</p> <p>از سوی دیگر، این هم درست نیست که به بهانه مخالفت با جمهوری اسلامی، کنار گروه&zwnj;های جنگ&zwnj;طلب و طرفدار حمله نظامی غرب قرار بگیریم. من این سیاست را ضد ملی، ضد انسانی و ضد دموکراتیک و ضد اندیشه صلح&zwnj;طلبی می&zwnj;دانم و معتقدم به افرادی که از آسیب رسیدن به مردم در بمباران هیچ ابایی ندارند و مشوق آن هم هستند، چیزی جز سخیف&zwnj;ترین سیاست&zwnj;بازان نمی&zwnj;توان لقب داد.</p> <p>&nbsp;</p> <p> <strong>به نظر شما آمریکا و دولت&zwnj;های غربی برای تشدید ایده حمله نظامی به ایران، نسبت به افکار عمومی ایرانیان و اپوزیسیون&zwnj;های خارج از کشور توجه نشان می&zwnj;دهند؟ </strong></p> <p>&nbsp;</p> <p> به&zwnj;طور حتم توجه می&zwnj;کنند. نمی&zwnj;گویم مخالفت قاطعانه اپوزیسیون با حمله نظامی تعیین&zwnj;کننده است، اما در بازنگری مسئله حمله نظامی از سوی آمریکا و دولت&zwnj;های غربی، اثرگذار خواهد بود. از طرف دیگر ما باید افکار عمومی جهان را به این مسئله متوجه کنیم که حمله نظامی به ایران، آینده خاورمیانه را به یک کابوس بدل خواهد ساخت.</p> <p>&nbsp;</p> <p> ما نمی&zwnj;دانیم ایران از چه توانی برای عملیات انتقام&zwnj;جویانه برخوردار است. اگر جمهوری اسلامی توان داشته باشد که به اسرائیل ضربه بزند و بین ایران و اسرائیل و کشورهای عربی جنگ درگیرد آسیب&zwnj;های زیادی متوجه خاورمیانه و جهان خواهد شد. بحران اقتصادی شدت می&zwnj;گیرد و شکاف بین غرب و خاورمیانه بیشتر می&zwnj;شود. همچنین نظامی&zwnj;تر شدن منطقه اصلاً به سود صلح و دموکراسی نیست؛ چون علاوه بر کشتارهای انسانی، بی&zwnj;ثباتی و افراطی&zwnj;گری را نیز همراه می&zwnj;آورد.</p> <p>&nbsp;</p> <p> شما فقط افغانستان را ببینید که حضور ارتش قدرتمند آمریکا هم نتوانست بحران آن را حل کند؛ چه برسد به ایران که کشور کوچکی نیست. اسرائیل از عهده شکست دادن حزب&zwnj;الله لبنان برنمی&zwnj;آید، پس چطور می&zwnj;تواند با حمله نظامی به اتمی شدن ایران خاتمه بدهد و یا آن را به سادگی سرنگون سازد؟ یکی از اهل قلم ایران، پیش از این جمله جالبی گفته بود که اسرائیل می&zwnj;خواهد اما نمی&zwnj;تواند. آمریکا می&zwnj;تواند اما هنوز نمی&zwnj;خواهد! این معادله فعلاً همچنان بر سرجای خود باقی است.</p> <p>&nbsp;</p> <p> <strong>با وجود همه این بحث&zwnj;ها، مسئله تهدید نظامی را چقدر جدی می&zwnj;دانید؟ </strong></p> <p>&nbsp;</p> <p> به نظرم این تهدیدات در حال حاضر بیشتر جنبه جنگ روانی دارد تا اسرائیل به این شکل دولت&zwnj;های غربی را به تحریم&zwnj;های گسترده علیه ایران راضی کند. به&zwnj;خصوص روسیه و چین را وادار کند که با تحریم&zwnj;های گسترده علیه ایران موافقت کنند. به این ترتیب یک چیز مشخص است که این تهدید بلافاصله به وقوع نخواهد پیوست. با این همه اگر جمهوری اسلامی از غنی&zwnj;سازی اورانیوم عقب&zwnj;نشینی نکند، تهدید حمله نظامی، جدی خواهد بود.</p> <p>&nbsp;</p> <p> <strong>اگر نتوان جمهوری اسلامی را به عقب&zwnj;نشینی در این زمینه وادار کرد، چه راهکار دیگری وجود خواهد داشت؟ </strong></p> <p>&nbsp;</p> <p> من نمی&zwnj;دانم با توجه به فشارهای اقتصادی و سیاسی در ایران، دولت تا کی می&zwnj;تواند جنبش مردمی را در داخل به صورت &quot;آتش زیرخاکستر&quot; مهار کند، اما این مسئله مطرح است که آیا جنبش مردمی می&zwnj;تواند با ظهور و عروج مجدد خود، کابوس حمله نظامی را به حاشیه براند؟ گمانه&zwnj;زنی در این زمینه سخت است. با این همه به نظرم ایجاد یک جنبش مردمی، دموکراتیک و مدنی نظیر آنچه در مصر و تونس اتفاق افتاد می&zwnj;تواند بهترین را&zwnj;ه&zwnj;حل برای تغییر شرایط باشد و به قطب&zwnj;بندی &quot;بنیادگرایی اسلامی&quot; و &quot;حمله نظامی&quot; پایان دهد.</p> <p>&nbsp;</p> <p><strong>در همین زمینه:</strong></p> <p><a href="http://www.radiozamaneh.com/politics/2011/11/13/8312">حاشیه&zwnj;نشینی متفکران ایرانی</a></p> <p><a href="http://www.radiozamaneh.com/politics/2011/11/11/8264">سایه حمله نظامی اسراییل</a></p> <p><a href="http://www.radiozamaneh.com/politics/2011/11/09/8219">حمله نظامی به ایران ، تهدید یا واقعیت؟</a></p> <p><a href="http://www.radiozamaneh.com/politics/2011/11/07/8168">احتمال حمله نظامی به ایران</a><br /> &nbsp;</p> https://archive.radiozamaneh.com/society/humanrights/2011/11/14/8336#comments حمله به ایران غنی‌سازی اورانیوم مهرداد درویش‌پور کمپین ضد جنگ حقوق انسانی ما Mon, 14 Nov 2011 17:55:39 +0000 behnam 8336 at https://archive.radiozamaneh.com https://archive.radiozamaneh.com/society/humanrights/2011/11/01/8037 <div class="fb-social-like-widget"><fb:like href="https://archive.radiozamaneh.com/society/humanrights/2011/11/01/8037" send="false" layout="box_count" show_faces="false" width="500" action="like" font="arial" colorscheme="light"></fb:like></div><div class="field field-type-text field-field-sartitr"> <div class="field-items"> <div class="field-item odd"> گفت‌وگو با مهرداد درویش‌پور، جامعه‌شناس </div> </div> </div> <div class="field field-type-text field-field-nevisandeh"> <div class="field-items"> <div class="field-item odd"> زهرا باقری‌شاد </div> </div> </div> <div class="field field-type-filefield field-field-maghaleh-image"> <div class="field-items"> <div class="field-item odd"> <img class="imagefield imagefield-field_maghaleh_image" width="270" height="223" alt="" src="https://archive.radiozamaneh.com/sites/default/files/66666666.jpg?1320344858" /> </div> </div> </div> <p>زهرا باقری&zwnj;شاد -&nbsp;هراس ایرانیان مهاجر از یکدیگر، تجربه&zwnj;ای است که شاید فقط در حد و حدود یک احساس باقی بماند، اما وجود دارد و گاهی نیز از حد یک &quot;حس&quot; فرا&zwnj;تر می&zwnj;رود و به الگویی رفتاری بدل می&zwnj;شود؛ رفتاری که بر اساس آن مهاجران ایرانی از هموطنان خود دوری می&zwnj;کنند یا بسیاری از آنها دست کم برآنند تا به نهادینه کردن این منش دست بزنند و به توصیه&zwnj;های مکرر در این زمینه نیز می&zwnj;پردازند.</p> <!--break--><!--break--><p> شنیدن کلیشه معروف &quot;از ایرانی&zwnj;جماعت دوری کن&quot; برای بسیاری از ما تداعی&zwnj;گر روزهای نخستین حضورمان در سرزمین دیگری به جز ایران است. سرزمینی که شاید پیش از مهاجرت یا سفر طولانی مدت، امیدوارم بودیم در آن آشنایی حتی دور بیابیم که با او اشتراکی فرهنگ، زبانی و قومی داشته باشیم، اما همین آشنایان دور، خیلی زود به ایرانیانی مبدل می&zwnj;شوند که ترجیح می&zwnj;دهیم از آنها دوری کنیم.</p> <p>&nbsp;</p> <p> بعید نیست حتی به دوستان&zwnj;مان که تازه می&zwnj;خواهند به جمع مهاجران بپیوندند در این زمینه توصیه&zwnj;هایی نیز بکنیم؛ آن هم در شرایطی که در مواردی این ما - آشناهای دور و نزدیک - هستیم که دلیل مهاجرت آنها هستیم و باعث می&zwnj;شویم در انتخاب سرزمین مورد نظر برای سفر، ادامه تحصیل و انواع مهاجرت، حضور هموطنی چون ما را به عنوان یک نقطه روشن و امیدوارکننده در نظر بگیرند.</p> <p>&nbsp;</p> <p> با این همه بیشتر ما خیلی زود به این نتیجه می&zwnj;رسیم که باید از خودمان، از ایرانی&zwnj;ها دوری کنیم. این شاید کمی متمایز باشد از رفتاری که در برخی دیگر از اقوام از جمله کرد&zwnj;ها، آسوری&zwnj;ها و... به چشم می&zwnj;خورد.<br /> مهرداد درویش&zwnj;پور، جامعه&zwnj;شناس و استاد دانشگاه در سوئد، این رفتار را از ابعاد مختلفی مورد بررسی قرار می&zwnj;دهد و به نوعی &quot;اسکیزوفرنی فرهنگی&quot; اشاره می&zwnj;کند که گریبانگیر بسیاری از ایرانی&zwnj;هاست.</p> <p>&nbsp;</p> <p>او با توضیح نوعی تناقض رفتاری که در ایرانی&zwnj;های مهاجر نمود دارد می&zwnj;گوید: &quot;یکی از ویژگی&zwnj;های فردی که دچار اسکیزوفرنی فرهنگی شده این است که هم میل فرار از فرهنگ سابق خود را دارد و هم بر اساس برخی نیازهای خود مایل است با هموطنان خود رابطه داشته باشد. او از یک سو پرستیژ و ژست خود را در این می&zwnj;بیند که با ایرانی&zwnj;ها رابطه نداشته باشد و از سوی دیگر به شدت در جست&zwnj;&zwnj;وجوی جمع&zwnj;های ایرانی است تا در آنها برخی نیازهای فرهنگی خود را مرتفع کند.&quot;</p> <p>&nbsp;</p> <p> آنچه در ادامه می&zwnj;خوانید بخش مفصل&zwnj;تر گفت&zwnj;وگو با این جامعه&zwnj;شناس مقیم سوئد است.</p> <p>&nbsp;</p> <p><strong>بسیاری از ما در سوئد با رفتاری مواجه شده&zwnj;ایم که شاید بتوان آن را &quot;گریز ایرانیان از یکدیگر نامید.&quot; دانشجو&zwnj;ها، مهاجران و افرادی که برای اقامت طولانی&zwnj;مدت به این کشور آمده&zwnj;اند در برخورد با ایرانی&zwnj;های تازه وارد این&zwnj;طور توصیه می&zwnj;کنند که &quot;بهتر است دوستان ایرانی نداشته باشی&quot;، &quot;شغلی انتخاب نکنی که در آن رئیس و همکارانت ایرانی باشند&quot; و حتی &quot;بهتر است در جمع&zwnj;های ایرانی حضور پیدا نکنی&quot;. نظر شما در این زمینه چیست؟</strong></p> <p>&nbsp;</p> <p> <strong>مهرداد درویش&zwnj;پور:</strong> برای توضیح و تببین این مسئله، ابتدا باید به یک نکته مهم درباره وضعیت ایرانی&zwnj;های مهاجر اشاره کنم. ایرانی&zwnj;های مهاجر اساساً افرادی هستند که اغلب به &quot;گتوسازی&quot; دست نمی&zwnj;زنند و از تجمع&zwnj;های جزیره&zwnj;ای شکل، همچون گتو دوری می&zwnj;کنند.</p> <p>&nbsp;</p> <p> آنها بیشتر افرادی هستند از طبقه تحصیلکرده و متوسط که در بسیاری از جوامع غربی و ازجمله در سوئد در مجموع در گروه افراد موفق قرار می&zwnj;گیرند. بدین&zwnj;ترتیب اگرچه بیشتر آنها در محافل ایرانی حضور دارند، اما از گتوسازی پرهیز می&zwnj;کنند.</p> <p>&nbsp;</p> <p> <img width="220" height="186" align="left" alt="" src="http://www.radiozamaneh.com/sites/default/files/darvishpour1_0.jpg" />&quot;گتو&quot; از نوعی به هم پیوستگی جغرافیایی برخوردار است. در گتو در حالی که ارتباط&zwnj;های درونی بسیار نیرومند است، رابطه با دنیای پیرامون ضعیف است. همچنین گتو در بیشتر موارد با نوعی حاشیه&zwnj;نشینی همراه است در حالی که بسیاری از ایرانی&zwnj;های مهاجر در موقعیت حاشیه&zwnj;ای به سر نمی&zwnj;برند. آنها اجتماع&zwnj;های خاص خودشان را دارند اما بیشتر در قالب جشن&zwnj;ها و کنسرت&zwnj;های موسیقی، انجمن&zwnj;ها، رسانه&zwnj;ها و مراسم ایرانی. از سوی دیگر ایرانی&zwnj;ها به پیشرفت فردی بیشتر از پیشرفت گروهی علاقه&zwnj;مند و توانمند هستند. از این رو وقتی وارد جامعه سوئد می&zwnj;شوند تلاش می&zwnj;کنند بر اساس توانمندی&zwnj;های فردی پیشرفت کنند. برای این منظور به صورت فردی می&zwnj;کوشند موقعیت اجتماعی و شغلی و اقتصادی خود را در جامعه سوئد تقویت کنند.</p> <p>&nbsp;</p> <p> پس دلیل چندانی وجود ندارد که به ایرانی&zwnj;ها نزدیک شوند مگر در مواردی که باید در اجتماعات خاصی حضور داشته باشند برای رفع نیازهای فرهنگی خاص، گریز از تنهایی ناگزیر و یا استفاده از امکاناتی که شبکه روابط قومی ایرانیان فراهم آورده است؛ چون به ندرت ممکن است بتوانند همه سدهای زبانی و فرهنگی را بشکنند و با جامعه یکی شوند. از این&zwnj;رو تلاش می&zwnj;کنند به صورت گزینشی، دوستان ایرانی خود را نیز انتخاب کنند. به همین دلیل رابطه ایرانیان با یکدیگر چندوجهی و پیچیده است.</p> <p>&nbsp;</p> <p><strong>آیا چنین شرایط چندوجهی و پیچیده&zwnj;ای، عادی است یا از نوعی درهم&zwnj;ریختگی و نابه&zwnj;سامانی فرهنگی حکایت دارد؟ </strong></p> <p>&nbsp;</p> <p> این وضعیت تا حدودی ناشی از آن چیزی است که شایگان از آن به عنوان &quot;اسکیزوفرنی فرهنگی&quot; یاد می&zwnj;کند. این پدیده در بسیاری از افراد ایرانی مقیم سوئد نیز مشاهده می&zwnj;شود.</p> <p>&nbsp;</p> <p><strong>منظورتان دوشخصیتی بودن است؟ </strong></p> <p>&nbsp;</p> <p> بله؛ نوعی دوشخصیتی بودن که از برخی جنبه&zwnj;ها از جامعه&zwnj;ای ریشه می&zwnj;گیرد که رشدی ناموزون داشته است. از آنجا که تحول در جوامع پیرامونی همچون ایران یکسره محصول &quot;پویایی درونی&quot; نیست، در تحولات اجتماعی به هم&zwnj;پیوستگی و همنوایی - نظیر آنچه در جوامع غربی وجود دارد - مشاهده نمی&zwnj;شود. به وارونه، نقش عامل بیرونی از جمله صدور تکنولوژی، سرمایه و فرهنگ غربی در دگردیسی&zwnj;های اقتصادی، سیاسی، اجتماعی و فرهنگی جامعه می&zwnj;تواند ناموزونی و دوپارگی&zwnj;ها و گسست&zwnj;های جدی ایجاد کند.</p> <p>&nbsp;</p> <p> برای نمونه در دهه ۱۳۵۰، در کنار آخرین مظاهر زندگی شهری مدرن، حضور شتر در خیابان&zwnj;ها یا گله&zwnj;های&nbsp;گوسفند در محله&zwnj;های فقرنشین برخی از شهرها، نشان از شکاف عمیق و ناموزونی رشد در این جامعه داشته است. این همزیستی شیوه&zwnj;های زندگی ناموزون در کنار یکدیگر زمانی که به یک &quot;عرف&quot; تبدیل می&zwnj;شود، می&zwnj;تواند در بسیاری از شهروندان نوعی دوزیستی فرهنگی بیافریند؛ بی&zwnj;آنکه خود متوجه متناقض بودن این دو شیوه زیست باشند.</p> <p>&nbsp;</p> <p>یک نمونه ساده آن پدیده موسوم به &quot;ابوالفضل یا حسین پارتی&quot; است. یا خانم&zwnj;های بسیار شیک&zwnj;پوش و آراسته که با آخرین مدل&zwnj;های اتوموبیل&zwnj;&zwnj;های سواری، به ضریح بستن، نذر کردن، فال&zwnj;گیری، دعانویسی و... روی می&zwnj;آورند. این جمع اضداد، از منظر هیچ عقل سلیمی قابل توضیح نیست.</p> <p>&nbsp;</p> <p> از سوی دیگر به دلیل استبداد سیاسی، بسیاری از افراد در این جامعه آن چیزی نیستند که بیان می&zwnj;کنند و الزاماً به آنچه بیان می&zwnj;کنند باور ندارند. به عبارت دیگر درو&zwnj;غ&zwnj;گویی برای بسیاری در این جوامع، &quot;راز بقا و ابزار ارتقای اجتماعی&quot; است. حتی تکرار این رفتار می&zwnj;تواند ریاکاری را در آنها درونی کند و به رفتاری ناخوداگاه بدل سازد. این یعنی اسکیزوفرنی فرهنگی.</p> <p>&nbsp;</p> <p><strong>با این حساب شکل&zwnj;گیری &quot;اسکیزوفرنی فرهنگی&quot; را فقط به شرایط سیاسی نسبت می&zwnj;دهید؟</strong></p> <p>&nbsp;</p> <p> نه. به&zwnj;طور کلی بسیاری از ایرانیان به نوعی اسکیزوفرنی فرهنگی دچارند که در طی سال&zwnj;ها و بر اثر شرایط مختلف شکل گرفته و قوام یافته است. اما &quot;استبداد سیاسی&quot; هم در تشدید این مسئله تاثیر بسیار داشته است. اگرچه دامنه این استبداد در سیاست خلاصه نمی&zwnj;شود، بلکه پهنای اجتماعی و فرهنگی را نیز در برمی&zwnj;گیرد. اساساً افرادی که در این شرایط رشد می&zwnj;کنند خودشان هم نمی&zwnj;دانند دچار &quot;دوشخصیتی فرهنگی&quot; هستند. در رفتار آنها نوعی تناقض وجود دارد که ناشی از دو فرهنگ ناموزون است که در کنار هم به سر می&zwnj;برند اما در هم تنیده نشده&zwnj;اند.</p> <p>&nbsp;</p> <p><strong>در این میان آیا تمایل خاصی نسبت به فرار از فرهنگ پیشین در میان مهاجران ایرانی وجود دارد؟</strong></p> <p><strong>&nbsp;</strong><br /> برای پاسخ به این سئوال باید به ترامایی اشاره کنم که حتی اختیاری&zwnj;ترین گروه مهاجران نیز می&zwnj;توانند با آن دست به گریبان باشند. به عبارت دیگر برای برخی، یادآوری هر آنچه نشان از جامعه و فرهنگ پیشین دارد، آزاردهنده است.</p> <p>&nbsp;</p> <p> این تراما گاهی برای این افراد به&zwnj;قدری سنگین است که آنها حتی رنگ مو و اسم خود را تغییر می&zwnj;دهند تا از هرچه یادآور سرزمین مادری است فرار کنند. البته همه این رویکرد را در پیش نمی&zwnj;گیرند. رویکرد مهاجران در برابر ترامای ناشی از مهاجرت را می&zwnj;توان به سه دسته تقسیم کرد: یک گروه همین افرادی هستند که به آنها اشاره کردم. یعنی کسانی که در آرزوی &quot;گسست کامل از گذشته خویش&quot; به سر می&zwnj;برند. این گروه، از مشاهده دیگر ایرانیان یا درگیر شدن با مسائل ایران همچون جن از بسم&zwnj;الله فرار می&zwnj;کنند و اگر دست&zwnj;شان هم برسد گذشته خود را هم انکار می&zwnj;کنند. برای آنها یادآوری پیشینه ایرانی&zwnj;شان، نوعی کسرشان و منزلت اجتماعی است.</p> <p>&nbsp;</p> <p> گروه دیگر، افرادی هستند که در گذشته به سر می&zwnj;برند و نگاهی نوستالژیک به زندگی دارند. بسیاری از افراد عضو گروه&zwnj;های سیاسی این ویژگی را دارند. مثلاً هنوز فکر می&zwnj;کنند در شرایط سال&zwnj;های نخست پس از انقلاب به سر می&zwnj;برند.</p> <p>&nbsp;</p> <p><img width="230" height="171" align="left" alt="" src="http://www.radiozamaneh.com/sites/default/files/images_41.jpg" />زندگی این گروه در سوئد یا دیگر کشورهای اروپایی مثل زندگی در یک جزیره است. شناخت چندانی هم از جامعه ندارند و نسبت بدان احساس تعلق خاطر نمی&zwnj;کنند. به عبارت دیگر آنها در سوئد زندگی می&zwnj;کنند اما جامعه سوئد در زندگی&zwnj;شان حضور روزمره ندارد. هم در سیاست، هم در فرهنگ و هم در روابط اجتماعی با جامعه سوئد بیگانه هستند. به یک معنی حتی اگر از لحاظ جغرافیایی هم در یک گتو نباشند در یک گتوی ذهنی به سر می&zwnj;برند.&nbsp;تمام دغدغه&zwnj;های ذهنی این گروه، ارتباطات اجتماعی، احساسات و عواطف، سنن و عادت&zwnj;های آنها متاثر از سرزمین مادری است. برای بسیاری از این افراد، روزهای مهم تاریخی و نماد&zwnj;ها و مراسم فرهنگی سوئد یا هرجای دیگر اروپا، ارزش چندانی ندارد یا با آنها احساس بیگانگی می&zwnj;کنند. در حالیکه حتی از جشن مهرگان خود نیز نمی&zwnj;گذرند.</p> <p>&nbsp;</p> <p>گروه دیگری هم هستند که در شرایط بینابینی به سر می&zwnj;برند. یعنی تلاش دارند در هر دو فرهنگ ریشه داشته باشند. هم از نوعی میراث گذشته برخوردار باشند و هم با رویکردی به آینده زندگی کنند. این گروه از فرهنگی &quot;گلوکال&quot; (جهانی &ndash; بومی) برخوردارند. به این معنا که هم به میراث فرهنگی سرزمین خود همچون نوروز، چهارشنبه&zwnj;سوری و شب یلدا علاقه&zwnj;مندند و رسانه&zwnj;ها، موسیقی، شعر و کنسرت&zwnj;های ایرانی را دنبال می&zwnj;کنند و هم با رسانه&zwnj;ها، هنر، فرهنگ، روابط اجتماعی، اشتغال، تحصیل و تفریحات جامعه سوئد احساس نزدیکی می&zwnj;کنند. اگرچه از این گروه سوم، برخی بین دو فرهنگ منگنه می&zwnj;شوند اما بسیاری، زیست هارمونیک با دو فرهنگ را درونی کرده&zwnj;اند.</p> <p>&nbsp;</p> <p> به عبارت دیگر به جای زیستن بین دو فرهنگ، زندگی با دو فرهنگ را فراگرفته&zwnj;اند. نه تنها بسیاری از این افراد با پیدا کردن جایگاهی در جامعه در آن ادغام شده&zwnj;اند، بلکه نقش مهمی در به هم پیوستگی جامعه اکثریت در دهکده جهانی دارند که سرشار از چندگانگی&zwnj;های قومی و فرهنگی است.</p> <p>&nbsp;</p> <p> <strong>شما ایرانی&zwnj;های مقیم سوئد را بیشتر جزو کدام یک از این سه گروه می&zwnj;دانید؟ </strong></p> <p>&nbsp;</p> <p> بسیاری از آنها در گروه سوم جای می&zwnj;گیرند. بسیاری از آنها به تحصیل روی آورده&zwnj;اند، در حیات سیاسی جامعه سوئد حضور به نسبت فعالی دارند، از زندگی در محیط&zwnj;های حاشیه&zwnj;ای می&zwnj;گریزند، در حوزه اشتغال اگر هم از مشاغل دولتی برخوردار نباشند به گونه&zwnj;ای گسترده به مشاغل آزاد و تجارت روی آورده&zwnj;اند و در ایجاد انجمن&zwnj;های صنفی &ndash; فرهنگی و هنری فعال بوده&zwnj;اند.</p> <p>&nbsp;</p> <p> در عین حال بخش بزرگی از ایرانی&zwnj;های مقیم سوئد بیکارند و در محیط حاشیه&zwnj;ای به سر می&zwnj;برند، زندگی روزمره&zwnj;شان با رادیوهای محلی و جشن&zwnj;های ایرانی طی می&zwnj;شود و روابط اجتماعی آنها با جامعه سوئد محدود است. همانطور که پیشتر نیز گفتم، گروه سوم نیز گروه یکدستی نیست. برخی از آنها به شدت بین دو فرهنگ منگنه شده&zwnj;اند در حالیکه بخش دیگری از آ&zwnj;نها موفق شده&zwnj;اند از هر دو فرهنگ سنتز ایجاد کنند.</p> <p>&nbsp;</p> <p><strong>شما اشاره کردید که بیشتر ایرانی&zwnj;های مقیم سوئد از طبقه مرفه، تحصیلکرده و متوسط هستند. آن دسته از مهاجران ایرانی که در سال&zwnj;های جنگ ایران و عراق به سوئد آمدند و به عنوان &quot;پناهنده&quot; در این کشور اقامت کردند، جزو کدام گروه قرار می&zwnj;گیرند؟ به نظر نمی&zwnj;رسد که آنها هم از گروه مرفه و تحصیلکرده و متوسط بوده باشند. اینطور نیست؟</strong></p> <p>&nbsp;</p> <blockquote><p>درجه بالایی از آرمان&zwnj;گرایی، شکست تلخ آرزوهای انسانی در یک انقلاب و ویرانه&zwnj;هایی که برجا گذاشت و افسردگی&zwnj;های ناشی از آن، پناه گرفتن در یک سرزمین امن برای دوری از تجربه تلخ پیشین و همه و همه، دنیای &quot;پناهنده&zwnj;های سیاسی&quot; را تاریک&zwnj;تر از آن چیزی کرد که می&zwnj;بایست باشد. حال آنکه ایرانیانی که امروز برای اشتغال و تحصیل به سوئد می&zwnj;آیند، افرادی سخت هدفمند هستند که به قصد جبران ناکامی&zwnj;ها و محدودیت&zwnj;هایی که شرایط ایران بر آنها تحمیل کرده است مهاجرت می&zwnj;کنند.</p> </blockquote> <p> طبیعتاً ایرانی&zwnj;هایی که در گریز از جنگ و شرایط سیاسی جامعه به سوئد مهاجرت کرده&zwnj;اند انگیزه&zwnj;های کاملاً متفاوت با ایرانی&zwnj;هایی داشتند که برای تحصیل یا اشتغال به سوئد آمدند. گروه اول که بیشتر پناهنده بودند و طی سال&zwnj;های طولانی پیوند مستقیمش را با ایران از دست داده است معمولاً در فضای بسته و ذهنی&zwnj;تری به سر می&zwnj;برد. یا آنکه به دلیل موقعیت پناهندگی، خشمش از حکومت ایران بیشتر و زبان اعتراضی&zwnj;اش تند&zwnj;تر است. این گروه در اعتراض به حکومت سرزمین مادری، چیز چندانی برای از دست دادن ندارد.</p> <p>از آنجا که بخش مهمی از این گروه پیشینه سیاسی داشته&zwnj;اند، تمایل و حساسیت نسبت به مسائل سیاسی در آنها گسترده&zwnj;تر است. حال آنکه مهاجرانی که در این دوره برای تحصیل یا اشتغال به این سرزمین آمده&zwnj;اند معمولاً بیشتر به ایران رفت و آمد می&zwnj;کنند. تصویر این گروه از جامعه ایران زنده&zwnj;تر و به روز&zwnj;تر و به&zwnj;&zwnj; همان میزان، تمایلات سیاسی تندروانه و آرمان&zwnj;گرایانه در آنها کمتر است.</p> <p>&nbsp;</p> <p>بسیاری از پناهندگان با تکیه بر خدمات اجتماعی سوئد، انگیزه کمتری برای رشد اجتماعی و شغلی داشته&zwnj;اند، اما برای گروه مهاجر ایرانی تحصیلکرده و آنها که برای کار به این سرزمین آمده&zwnj;اند سرمایه&zwnj;گذاری و تلاش برای ارتقای شغلی و اجتماعی جنبه حیاتی دارد.</p> <p>&nbsp;</p> <p> در واقع اقامت بسیاری از آنها در سوئد در گروی تحصیل و اشتغال است. از این رو از هدفمندی بیشتری برخوردارند. به این مسائل باید نکته دیگری را هم اضافه کنم. در دهه هشتاد میلادی که ایرانیان بیشتر به شکل پناهنده در سوئد اقامت گزیدند، جهان و ایران و نسل برخاسته از آن شرایط، به لحاظ عاطفی و عقلی دنیای دیگری را تجربه می&zwnj;کرد.</p> <p>&nbsp;</p> <p>درجه بالایی از آرمان&zwnj;گرایی، شکست تلخ آرزوهای انسانی در یک انقلاب و ویرانه&zwnj;هایی که برجا گذاشت و افسردگی&zwnj;های ناشی از آن، پناه گرفتن در یک سرزمین امن برای دوری از تجربه تلخ پیشین و همه و همه، دنیای &quot;پناهنده&zwnj;های سیاسی&quot; را تاریک&zwnj;تر از آن چیزی کرد که می&zwnj;بایست باشد. حال آنکه ایرانیانی که امروز برای اشتغال و تحصیل به سوئد می&zwnj;آیند، افرادی سخت هدفمند هستند که به قصد جبران ناکامی&zwnj;ها و محدودیت&zwnj;هایی که شرایط ایران بر آنها تحمیل کرده است مهاجرت می&zwnj;کنند.</p> <p>&nbsp;</p> <p> از خصوصیات این نسل نوعی عقلانیت، حسابگری، فردگرایی &zwnj;گاه لجام گسیخته، توجه به زندگی زمینی و روزمره و شتاب برای کوتاه کردن زمان ارتقای اجتماعی است. چنین نسلی کمترین تمایل و مجالی برای بطلان وقت، تکیه بر نوستالژی و گذشته&zwnj;های دور و درجا زدن در آنها ندارد. همچنین نسل پیشین پناهندگان ایرانی، از آشنایی کافی با شرایط سرزمین میزبان برخوردار نبودند.</p> <p>&nbsp;</p> <p>حال آنکه امروز، جامعه هفتادهزار نفری ایرانیان مقیم سوئد، امکانات بیشتری را برای نسل مهاجر جدید فراهم کرده است که این افراد به اتکای آن بیشتر شانس رشد در جامعه سوئد را به دست می&zwnj;آورند. به عبارت دقیق&zwnj;تر، وجود شبکه قومی ایرانیان در سوئد امکان بسیج منابع قدرت قومی را برای زیست و ادغام بهتر در جامعه فراهم می&zwnj;کند.</p> <p> &nbsp;</p> https://archive.radiozamaneh.com/society/humanrights/2011/11/01/8037#comments ایرانیان سوئد زهرا باقری‌شاد مهاجرت مهرداد درویش‌پور پناهندگان حقوق انسانی ما Tue, 01 Nov 2011 19:10:18 +0000 behnam 8037 at https://archive.radiozamaneh.com