کشاورزی

مدیریت آب در زاینده رود، یک دشواری تاریخی

arezoo — Fri, 08 Mar 2013 06:54:48 +0000

بیژن روحانی

بیژن روحانی - اختلاف بر سر آب زاینده رود بالا گرفته است. با آن که کمتر کسی می‌توانست تصور کند که اعتراض کشاورزان اصفهانی در اسفندماه ۱۳۹۱ منجر به تخریب تاسیسات آب‌رسانی به یزد شود و سپس به خشونت‌های بیشتر بینجامد، اما از مدت‌ها پیش بسیاری نسبت به بحران مدیریت آب در ایران هشدار داده بودند.

بحرانی که هر روز خود را به شکل‌های گوناگون نشان می‌دهد. روزی باعث خشک شدن دریاچه ارومیه می‌شود، و روزی دیگر تالاب‌هایی در استان فارس یا سیستان و بلوچستان را تهدید می‌کند. طرح‌‌هایی مانند انتقال آب از دریای خزر به استان‌های کم آب را هم بسیاری از کارشناسان محیط زیست غیرعملی و آسیب‌رسان به محیط زیست و منابع آبی توصیف کرده‌اند. با این‌حال هستند کسانی که همچنان معتقدند بحران آب تنها یک علت دارد که همان خشکسالی است.

کم‌آبی در زاینده رود بحرانی می‌شود

رودخانه‌ای خروشان که با سرچشمه گرفتن از کوه‌های بختیاری برای سده‌ها اصفهان و دشت‌های آن را آبیاری می‌کرد، اکنون چند سالی است که در اکثر روزهای سال به یک گذرگاه خشک و خاکی تبدیل شده است.

سابقه نظام تقسیم آب زاینده رود به زمان ساسانی یا حتا پیش‌تر از آن می‌رسد. از آن زمان به بعد بارها «نظم و نسق»‌ها یا نظام تقسیم آب برای زاینده رود تدوین شده که آخرین مورد تاریخی آن به نام طومار شیخ بهایی مشهور است. بر اساس این طومار آب زاینده رود به ۳۳ سهم کلی و ۲۷۵ سهام جزیی بین هفت واحد آب‌خور تقسیم می‌شود که در فاصله هفتاد کیلومتری اصفهان تا ۱۲۰ کیلومتری شرق این شهر قرار دارند.

پل‌های تاریخی اصفهان که زمانی برای عبور از زاینده‌رود ساخته شده‌بودند اکنون بر بستری خشک و ترک خورده ایستاده‌اند. فراتر از این، کشاورزان اصفهانی نیز ضررهای هنگفتی متحمل شده و بخش مهمی از درآمد خود را از دست داده‌اند. ریشه اعتراضات این کشاورزان را باید در مسائل عمیقی دید که به طور مستقیم حیات اقتصادی و اجتماعی آن‌ها را نشانه گرفته است. در سال‌های گذشته نیز شکایت‌هایی به قوه قضاییه در خصوص برداشت بی‌رویه از منابع آبی زاینده رود ارسال شده بود، اما آن شکایت‌ها به جایی نرسید. به عنوان مثال شهرداری اصفهان ابتدا در سال ۱۳۸۸ و پس از آن جمعی از استادان دانشگاه از این امر به دادگاه شکایت بردند. پس از آن نیز شکایت دیگری از سوی جمعی از کشاورزان اصفهان و به وکالت محمد‌علی دادخواه تقدیم دادگاه شد. محور این شکایت‌‌ها بر برداشت غیر مجاز آب و حفر غیرقانونی چاه در بالادست زاینده رود استوار بود.

ماجرای خشک شدن زاینده رود پرده‌ای دیگر را از بحران مدیریت منابع آبی در ایران نشان داد. در حالی که در استان اصفهان، بسیاری از مسئولان استان و کشاورزان بر این اعتقاد هستند که دلیل کم‌آبی‌های فراوان، انتقال آب از اصفهان به مناطق دیگر از جمله به یزد و برداشت‌های غیرقانونی است، اما یزدی‌ها انگشت اتهام را به سوی مدیریت نادرست آب در خود اصفهان دراز می‌کنند.

تقسیم آب زاینده رود، یک طرح کهن

در طرحی به نام بهشت آباد، قرار است باز هم آب از استان چهار محل و بختیاری به اصفهان انتقال پیدا کند. طرح بهشت‌آباد که مخالفان زیادی داشت در نهایت به تصویب مجلس ایران رسید. مخالفان که از یک سو کارشناسان محیط زیست و از سوی دیگر کشاورزان چهارمحال و بختیاری و خوزستان هستند معتقدند این طرح باعث تولید مشکلاتی جدید در استان‌های همجوار که منشاء و سرچشمه این آب‌ها هستند می‌شود.

زاینده رود، رودخانه‌ای آب شیرین و دائمی است که در منطقه خشکی مانند اصفهان که دارای اقلیمی ناپایداراست جاریست. به همین دلیل در طی سده‌ها، همواره مساله مدیریت و تقسیم آب زاینده رود مساله‌ای مهم بوده است و طی تاریخ تلاش‌های متفاوتی برای بهر‌ه‌مند ساختن کشاورزان از آب این رودخانه صورت گرفته.

طبق برخی اسناد تاریخی سابقه نظام تقسیم آب زاینده رود به زمان ساسانی یا حتا پیش‌تر از آن می‌رسد. از آن زمان به بعد بارها «نظم و نسق»‌ها یا نظام تقسیم آب برای زاینده رود تدوین شده که آخرین مورد تاریخی آن به نام طومار شیخ بهایی مشهور است. بر اساس این طومار آب زاینده رود به ۳۳ سهم کلی و ۲۷۵ سهام جزیی بین هفت واحد آب‌خور تقسیم می‌شود که در فاصله هفتاد کیلومتری اصفهان تا ۱۲۰ کیلومتری شرق این شهر قرار دارند. این تقسیم بندی از اواسط بهار تا آخر آبان ماه و به مدت ۱۶۰ روز اجرا می‌شود و پس از آن در ماه‌های سرد سال که نیاز به آبیاری وجود ندارد، رودخانه آزاد است و هرکس می‌تواند به میزان نیاز از آن برداشت کند. با آن‌که این طومار به طور عمومی به شیخ بهایی نسبت داده می‌شود، اما برخی محققان از جمله سید حسن حسینی ابری معتقدند این طومار و این نظام تقسیم آب در حقیقت تکامل یافته یک نظام بسیار کهن تقسیم آب در جغرافیای اصفهان است که سابقه آن به حدود دو هزار سال می‌رسد.

افزودن بر آب زاینده رود

در سده حاضر طرح‌هایی برای افزایش آب زاینده رود به اجرا درآمده است. از آن‌جا که یکی از منابع اصلی آب زاینده رود، کوهرنگ است، از زمان صفوی نقشه‌ای برای به هم پیوستن سرچشمه کوهرنگ به سرچشمه زاینده در دست بود، طرحی که البته نه در زمان شاه طهماسب و نه در زمان شاه عباس عملی نشد. اما سرانجام در سال ۱۳۳۲، تونل شماره یک کوهرنگ برای پیوستن این دو سرچشمه به یکدیگر افتتاح شد. تونل شماره دو نیز در سال ۱۳۶۴ به بهره‌برداری رسید. اما کار احداث تونل شماره سه با گذشت چندین سال هنوز به پایان نرسیده است.

در طرح دیگری به نام بهشت آباد، قرار است باز هم آب از استان چهار محل و بختیاری به اصفهان انتقال پیدا کند. طرح بهشت‌آباد که مخالفان زیادی داشت در نهایت به تصویب مجلس ایران رسید. مخالفان که از یک سو کارشناسان محیط زیست و از سوی دیگر کشاورزان چهارمحال و بختیاری و خوزستان هستند معتقدند این طرح باعث تولید مشکلاتی جدید در استان‌های همجوار که منشاء و سرچشمه این آب‌ها هستند می‌شود.

ریشه مشکلات در کجاست؟

گرچه اکنون جدال بر سر انتقال آب از زاینده رود به یزد بالا گرفته است، و این انتقال آب نیز بی‌تردید در کاهش آب در اصفهان نقش مهمی داشته، اما نمی‌توان از عوامل دیگر غفلت کرد و آن‌ها را در شمار نیاورد. یکی از بزرگ‌ترین مشکلات مدیریت آب در ایران، مدیریت نکردن چگونگی مصرف آن و فشار وارد آوردن بر منابع آبی است. به عنوان مثال بسیاری از صنایعی که به آب فراوان نیاز دارند در مناطقی مستقر می‌شوند که مانند اصفهان مناطق خشک و کم آبی هستند. احداث کارخانه ذوب آهن، فولاد و سپس صنایع پتروشیمی، گرچه به رونق اقتصادی در این استان منجر شده است اما حجم عظیمی از آب را برای تولیدات خود می‌بلعد. این صنایع باید در حقیقت در کنار دریا و یا منابع بزرگ آبی احداث شوند. در سال‌های گذشته نیز به طور روز افزون بر تعداد صنایعی که به آب فراوان نیاز دارند در شهرهای مختلف استان اصفهان افزوده شده است.

اما مشکل دیگر نیز به کشاورزی باز می‌گردد. میزان کشاورزی در استان اصفهان بسیار افزایش یافته است اما بخش زیادی از این کشاورزی مختص محصولاتی است که به آب بسیار زیاد نیاز دارند. کاشت گسترده برنج و ذرت علوفه‌ای و همچنین برداشت آب از رودخانه و انتقال آن به دامنه‌ها برای کاشت و آبیاری درختان در پارک‌ها نیز فشار زیادی بر منابع آبی وارد کرده است. حفر چاه در اطراف رودخانه و به خصوص در بالادست نیز سبب نرسیدن آب به مناطق پایین دست رودخانه شده است. در سال ۱۳۸۴ با تصویب قانونی در مورد استقلال مدیریت آب در استان‌ها، در عمل استان‌ها در چارچوب خطوط و تقسیمات استانی به مدیریت آب پرداختند و از توجه به یک‌پارچگی و به هم پیوستگی این موضوع غفلت کردند.

به طور خلاصه می‌توان گفت که یکی از مهمترین و اصلی‌ترین دلایل کمبود آب در استان اصفهان و مناطق مرکزی ایران برداشت آب بیش از ظرفیت موجود و نبودن یک نگرش کلی برای مدیریت منابع آبی فراتر از مقاصد استانی است.

ایران که به لحاظ جغرافیایی در منطقه‌ای خشک و کم آب واقع شده است، برای عبور از بحران‌هایی این چنین که می‌تواند به معضلات عمیق اجتماعی نیز منجر شود نیازمند بازنگری در سیاست‌های زیست محیطی و همچنین نحوه استفاده از منابع کمیاب آبی است.

در همین زمینه:

جشن فرخنده زاینده رود

پاسخ‌های مردم به احمدی‌نژاد

politics — Sun, 20 Jan 2013 09:19:46 +0000

ناصر کرامتی

ناصر کرامتی – این نوشته حاصل شنیده‌هایی درباره احمدی‌نژاد است و انگیزه گزارش نیز کنجکاوی نسبت به انعکاس سخنان وی در مجلس در میان مردم. او هفته گذشته، پس از مدتی کشمکش بر سر نحوه حضور در مجلس، موفق شد حرف خود را به کرسی بنشاند و پس از ۸۰ دقیقه سخنرانی، آنجا را بدون شنیدن نظر نمایندگان ترک کند.

در کشورهایی که ساختارهای حکومتی به دلیل مبارزات اجتماعی و سیاسی، تا حدودی ملزم به پاسخگویی به مردم هستند، نطق‌های سیاسی مقامات دولتی خطاب به شهروندان است. شبکه‌های رادیو تلویزیونی غیردولتی، روزنامه‌ها، وب‌سایت‌ها و وبلاگ‌ها و محتوای شعارها و پلاکاردها نیز در مقابل، ابزار بیان دیدگاه‌های جامعه و مردم تلقی می‌شوند.

در ایران، به دلیل نبود رسانه‌های مستقل و استقرار سانسور وسیع حکومتی، ارتباط حاکمان و مردم یک‌طرفه است. حاکمان از رسانه‌ای انحصاری مانند صدا و سیما می‌توانند مردم را خطاب قرار دهند اما مخاطبان، راهی برای بیان نظرات و خواست‌های خود ندارند. حاکمان ایران هر انتقاد و مخالفتی را اقدام علیه امنیت ملی و تلاش برای براندازی نظامی می‌دانند که آنرا "مقدس" می‌انگارند.

گزارش زیر به صورت نوعی گفت‌وگو و براساس آخرین سخنان احمدی‌نژاد در مجلس تهیه و تنظیم شده است.

«بلوط اصلاً چی هست؟»

محمود احمدی‌نژاد: «ما شش میلیون هکتار جنگل بلوط داریم که رها شده است و دولت برای محافظت از آنها کارمند استخدام می‌کند، حداقل شش میلیون تن سالانه بلوط تولید می‌شود که زیر پای درخت‌ها از بین می‌رود. کل علوفه وارداتی کشور هفت میلیون تن است که امروز در مرغ و گوسفند نیز دچار مشکل شده‌ایم. ما به مردم گفتیم که از جنگل‌ها بیرون بروند تا جنگل‌ها را حفاظت کنیم اما آیا حفظ شده‌اند و آیا روند محافظت از آنها رو به بهبود است؟ نه. ما باید تصمیمات را عوض کنیم.»

− قاسم، کشاورز ۵۵ ساله: «قربان بزرگی خدا بروم که هر کاری از دستش ساخته است. کدام آدمی فکرش را می‌کند یکی که عقل‌اش پاره سنگ بر می‌دارد به ریاست برسد. والله نه ما دیده‌ایم و نه شنیده‌ایم. پدران ما هم همچین چیزی به ما نگفته‌اند. یعنی بلوط را بدهیم به حیوان بخورد؟ جل الخالق! نمی‌دانم گاو و گوسفند می‌تواند بلوط بخورد یا نه؟ بلوط اصلاً چی هست. ما اسمش را شنیده‌ایم اما خودش را ندیده‌ایم. دانه است؟ اگر دانه باشد شاید مرغ و جوجه بلوط بخورد اما حیوان بعید می‌دانم.»

− علی، عضو یک "ان.جی.او" مدافع محیط زیست: «مشکل از روحیات فردی آقای احمدی‌نژاد است. فردی که از چیزی اطلاع ندارد معمولاً از افراد مطلع سوال می‌پرسد و آگاهی کسب می‌کند. به ظاهر آقای احمدی‌نژاد از آن دسته آدم‌هایی هستند که خودشان درباره همه امور عالم فکر می‌کنند و تصمیم می‌گیرند. من سن و سال زیادی ندارم اما تلاش برای خروج دام از جنگل را به یاد دارم. در همین منطقه درگیری‌های زیادی به وجود آمد. دامداران راضی نبودند. نامه‌نگاری می‌کردند. به دیدار امام جمعه شهر می‌رفتند. خروج دام از جنگل یکی از معدود کارهای درست و عقلانی در ایران در حیطه محیط زیست است. چیزی که من به چشم خود دیدم این بود که فردی که گله را به جنگل می‌برد، بالای درخت می‌رفت و همه سرشاخه‌های تازه را می‌برید و پائین می انداخت تا دام‌ها بخورند. این کار رشد درختان را متوقف می‌کرد و بعد از مدتی باعث ضعف و در آخر، خشک شدن درختان جنگل می‌شد.

«از آقای احمدی‌نژاد تقاضا می‌کنم لطفاً محیط زیست زخمی و بحرانی ایران را مانند اقتصاد به دفتر مشق اشتباهات مدیریتی خود تبدیل نکنند. اگر جنگل از بین برود دیگر با هیچ بخشنامه و زیان اقتصادی قابل بازگشت نیست. جنگل در ایران فرصت احیا ندارد. زمین‌خواران بزرگ که از اعضای سازمان‌های نظامی و حکومتی هستند با رانت‌هایی که دارند محل جنگل را قبل از احیای دوباره تغییر کاربری مسکونی و تجاری خواهند داد.»

از آقای احمدی‌نژاد تقاضا می‌کنم لطفاً محیط زیست زخمی و بحرانی ایران را مانند اقتصاد به دفتر مشق اشتباهات مدیریتی خود تبدیل نکنند. یک بخشنامه اقتصادی با یک بخشنامه دیگر قابل تعویض است و تاوان آن پول است، اما اگر جنگل از بین برود دیگر با هیچ بخشنامه و زیان اقتصادی قابل بازگشت نیست. جنگل در ایران فرصت احیا ندارد. زمین‌خواران بزرگ که از اعضای سازمان‌های نظامی و حکومتی هستند با رانت‌هایی که دارند محل جنگل را قبل از احیای دوباره تغییر کاربری مسکونی و تجاری خواهند داد.»

«دنیا کجاست؟»

احمدی‌نژاد: «طرح هدفمندی یارانه‌ها طرح موفقی بود و در این راستا دنیا، ملت ایران را تحسین کرد و موجب افتخار دولت و ملت جمهوری اسلامی شد.»

− «...»، اقتصاددان و منتقد دولت: «از آقای احمدی‌نژاد بپرسید که دنیا کجاست؟ شاید تعریف ایشان از دنیا با تعریف دیگران متفاوت است. البته ما می‌توانیم از دنیای علم، دنیای تکنولوژی، دنیای سیاست و البته از دنیای پیرامونی، دنیای سرمایه‌داری و غیره نام ببریم. دنیائی که سیاست‌های اقتصادی آقای احمدی‌نژاد را تحسین می‌کند کدام دنیاست؟ آیا دنیای او، صندوق جهانی پول است؟

اگر منظور آقای احمدی‌نژاد این است باید بگویم درست می‌گوید. صندوق بین‌المللی پول تا جائی که بنده اطلاع دارم دو مرتبه از اقدامات اقتصادی دولت احمدی‌نژاد حمایت کرده، آن‌ را تحسین و به عنوان الگوئی برای دیگر کشورهای جهان سوم معرفی کرده است.

اقتصاددانانی در دنیا، هم‌نظر صندوق و آقای احمدی‌نژاد هستند. این طرح تاکنون در کشورهایی در آمریکای جنوبی، آفریقا و آسیا اجرا شده است. کسانی که میل به تحقیق و جستجو دارند، می‌توانند به نتایج سیاست‌های صندوق بین‌المللی پول در تجربه‌های موجود رجوع کنند. همین سیاست‌هایی که در کشور ما در حال پیاده‌سازی است.

عده‌ای می‌گویند این سیاست‌ها در ایران به این دلیل موجب شوک و ویرانی شده است که ایران رابطه بین‌المللی و اقتصادی خوبی با جهان ندارد. این حرف البته درست است. رکود، بحران، تحریم و عواملی از این دست اثرات پیاده‌سازی سیاست‌های صندوق را تشدید کرده است اما در سایر کشورها، که همگی روابط عادی و بعضا روابط استراتژیک با کشورهای سرمایه‌داری دارند دلیل شکست این سیاست‌ها چه بوده است؟

صندوق بین‌المللی پول نه یک نهاد جهانی اقتصادی که یک ابزار جهانی در دست کشورهای طلبکار جهان برای نقد کردن بدهی کشورهای فقیر و در حال توسعه است. متاسفانه فعالان سیاسی ایران با عینک ایدئولوژی به این سیاست‌ها نگاه می‌کنند. برای عده‌ای این سیاست‌ها مورد قبول است و بدون آگاهی از حتی یک بند این سیاست‌ها و تبعات آن، این را تبلیغ می‌کنند. هیچ انسانی فاقد جهان‌بینی نیست. داشتن یک نگاه کلی و نظام‌مند به جهان منطقی است. مشکل فعالان سیاسی ایران نگاه متعصبانه به اصولی است که هیچ درکی از آن ندارند یا درک اندکی از آن دارند. جزمیاتی که آنرا ثابت می‌پندارند و به آنها اصالت محض می‌دهند.

آقای احمدی‌نژاد می‌گوید یکی از مشکلات ایران عدم اتکاء برنامه‌ریزی‌های اقتصادی کشور به منابع بومی و سرزمینی است و برنامه‌ریزی‌های اقتصادی ما نزدیک مدل‌های اقتباسی سرمایه‌داری یا سوسیالیستی است. آقای احمدی‌نژاد بفرمایند تفکر حاکم بر صندوق بین‌المللی پول چه تفکری است؟

«می‌گوید حرف‌های نگفته دارد که می‌خواهد بزند. فعلاٌ که نزده. به قول قدیمی‌ها خود گوئی و خود خندی، عجب مرد هنرمندی! بگو ببینیم حرف درست حسابی می‌زنی یا نه. دولت همه‌ش محرمانه‌ کاری می‌کند. مگر دلار را که کردند۳۶۰۰ تومان به مردم گفتند؟ اخبار تلویزیون از دزدی‌ها می‌گوید ولی اسم نمی‌برد. عکس نشان نمی‌دهد. علامت سوال می‌گذارد. حرف اول اسم‌شان را می‌گویند. چه فایده‌ای دارد؟ ما مردم از همه چیز این حکومت بی خبریم. خودشان بین خودشان تصمیم می‌گیرند. فقط موقع انتخابات و راهپیمائی یاد مردم می‌افتند.»

اگر دنیای مورد نظر آقای احمدی‌نژاد، کشورهای بزرگ سرمایه‌داری و صندوق بین‌المللی پول است که دولت او به تحسین و تایید آنها دلخوش کرده است و برای توجیه طرح هدفمندی یارانه‌ها به گزارشات صندوق استناد می‌کند، دیگر نباید از تفکر بومی و منابع بومی صحبت کرد.

سازمان تجارت جهانی می‌گوید درهای کشور خود را باز کنید تا کشورهای قدرتمند بازارهای شما را پر از کالا کنند. در مقابل شما نیز هر چه را توانستید صادر کنید. صنایع عقب افتاده ایران قرار است به کدام یک از کشورهای جهان کالا صادر کنند.

تمام اجناس ما از چین وارد می‌شود. گندم ما از آمریکا وارد می‌شود. ما به جر نفت چه چیزی برای صادر کردن داریم؟ طرح هدفمندی یارانه‌ها که در علم اقتصاد به آن سیاست‌های تعدیل ساختاری می‌گویند بنا به آمار رسمی حکومت تا به امروز بین ۵۰ تا ۸۰ درصد صنایع ایران را به تعطیلی کشانده است. آمار بیکاران ایران نیز تایید کننده ادعای بنده است. مرحله دوم این طرح اجرا شود، اثری از صنایع ایران باقی نخواهد ماند.»

«هنر این است که عمل کنند»

احمدی‌نژاد: «نمی‌شود که اصل اقتصاد کشور دست سه چهار هزار نفر باشد و بقیه تابع و یا عنصر فرعی قلمداد شوند.»

− غلام، میوه فروش: «حرف درستی است. حرف مردم است. حرف همه است. مردم همیشه می‌گویند که اینطوری است و نباید باشد. خوب حالا چکار کنیم؟ چکار می‌شود کرد؟ از دست مردم که کاری ساخته نیست. رئیس جمهور که در راس کار است باید کاری کند. خوب می‌خواهد چکار کند؟ تا وقتی بوده همیشه این‌ها که دارند سواره بوده‌اند و مردم پیاده! هر وقت هم از دست کسی گرفته‌اند یک نفر دیگر جایش را گرفته است. دست این باشد یا دست آن، فرقی ندارد. اگر قدرت توپ فوتبال یک عده‌ای نشد، آن شرط است. همه حرف می‌زنند. هنر این است که عمل کنند.»

«مثلاً چی گفته که پزش را می‌دهد؟»

احمدی‌نژاد: «به من می‌گویند چرا با مردم حرف می‌زنم، همین اواخر ایراد گرفتند که چرا مسائلی را با مردم مطرح کردم. به مردم نگوییم به چه کسی بگوییم؟ دولت کار محرمانه‌ای ندارد.»

− فرهاد، بازنشسته: « کی نمی‌گذارد حرف بزند؟ کی ایراد می‌گیرد؟ بگوید ما هم بدانیم. مگر نمی‌گوید مردم غریبه نیستند؟ باید معلوم شود کی نمی‌خواهد حرف بزند. حالا مثلا چی گفته که پزش را می‌دهد. چند بار در شبکه‌ها دیدم که گفته است حرف‌های نگفته دارد که می‌خواهد بزند. فعلاٌ که نزده. بی‌ادبی نباشد به قول قدیمی‌ها خود گوئی و خود خندی، عجب مرد هنرمندی! تو بگو، ببینیم حرف درست حسابی می‌زنی یا نه.

دولت همه‌اش محرمانه‌کاری می‌کند. دلار را کردند ۳۶۰۰ تومان به مردم گفتند؟ نگفتند و محرمانه کردند. اخبار تلویزیون از دزدی‌ها می‌گوید ولی اسم نمی‌برد. عکس نشان نمی‌دهند. علامت سوال می‌گذارد. حرف اول اسم‌شان را می‌گویند. چه فایده‌ای دارد؟ ما مردم از همه چیز این حکومت بی خبریم. خودشان بین خودشان تصمیم می‌گیرند. فقط موقع انتخابات و راهپیمائی یاد مردم می‌افتند.»

«خدا یه عقلی به احمدی‌نژاد بدهد، یه پول زیادی به ما!»

احمدی‌نژاد: « ۵/ ۲ میلیون هکتار از این مراتع تحت اشغال مراکز صنعتی، دامی و طیور است اما سوال اینجاست که آیا از این زمین‌ها به درستی استفاده می‌شود؟ ما حدود ۴۵ میلیون هکتار زمین قابل کشت داریم که تنها ۱۴ میلیون آن کشت می‌شود و چهار میلیون هم آیش آن است. ۲۷میلیون هکتار زمین قابل کشت وجود دارد و آب هم هست، آب کم است اما هست، مگر می‌شود خدا زمین حاصلخیز خلق کند و آب ندهد؟ این نشدنی است.»

« زمین‌های محله بالا همه از چشمه آب می‌گرفت. سپاه پادگان زده و چشمه را انداخته به حریم پادگان. آب نمی‌دهند به مردم. سربازش می‌گوید استخر درست کرده‌اند. این همه زمین خشک هست بروید آنجا پادگان درست کنید. این مسلمانی است وسط کشت و کار مردم پادگان می‌زنند؟ برای آب خدا قانون گذاشته‌اند. هر چی دزد گردنه گیر بوده حالا جانماز آب می‌کشد. شده‌اند بسیجی. هر دزدِ مال مردم‌خوری آمده قاشق داغ زده به پیشانی و ادعای خدا دارد.»

− حاج قربان، کشاورز و دام‌دار: «این شهری‌ها عادت دارند در کاری که بلد نیستند دخالت کنند. مگر ما به کار دکترها دخالت می‌کنیم؟ مگر ما برای مهندس تعین تکلیف می‌کنیم؟ شما کشاورزید؟ پدرهاتان کشاورز بوده؟ بیل دست‌تان گرفتید تا حالا؟

زمین یا آب دارد یا ندارد. زمینی که آب ندارد، آب ندارد. تو بگو خدا زمین بی آب درست نکرده. مگر خدا از تو اجازه گرفته زمین درست کرده؟ مگر مشاور خدا بودی که خبر داری. "رضا چل" هم در دهات ما می‌داند زمین حاصلخیز، آب هم دارد. حاصلخیزی به وقتی بود که تراکتور نبود، کود نبود، این چیزها نبود. تو آب جور کن من وسط بیابان برایت درخت گردو می‌کارم. گلخانه می‌زنند و با لوله آب می‌دهند، وسط زمستان، بی خاک زیاد محصول می‌دهد. اصل آب است.

آب نیست که کشاورزی نیست. زمین‌های محله بالا همه از چشمه آب می‌گرفت. سپاه پادگان زده و چشمه را انداخته به حریم پادگان. آب نمی‌دهند به مردم. سربازش می‌گوید استخر درست کرده‌اند. این همه زمین خشک هست بروید آنجا پادگان درست کنید. این مسلمانی است وسط کشت و کار مردم پادگان می‌زنند؟

سه سال قبل برای نجات کشت‌مان چاه زدیم. چند نفر جمع شدیم و پنجاه میلیون خرج کردیم. آمدند چاه را با سیمان پر کردند. گفتند ممنوع است. محمدِ حاج ولی‌الله چاه دارد. چاه عمیق هم هست. از بسیج نامه گرفته برای مجوز. آبِ خدا برای همه است. برای آب خدا قانون گذاشته‌اند. هر چی دزد گردنه گیر بوده حالا جانماز آب می‌کشد. شده‌اند بسیجی. رمضانِ علی کرم به نماز و ایمان، پسر پیغمبر است. حمالی مردم می‌کند. زمین از خودش ندارد. از آن طرف هر دزدِ مال مردم خوری آمده قاشق داغ زده به پیشانی و ادعای خدا دارد. آب کم چه مدلی است؟ وقتی آب نباشد، پائین دست آب نمی رسد. نیمه شانه به پائین خشک می ماند. دو نوبت آب به زراعت نرسد، خشک می شود.»

دشمن، دشمن، دشمن...

احمدی‌نژاد: «شاید الان نتوان در اراده دشمن برای دشمنی با خود تغییری ایجاد کنیم، گفت: باید بررسی کنیم که چه کار باید انجام دهیم.»

− محسن، دانشجوی جامعه‌شناسی: «هر بار که تلویزیون را روشن می‌کنیم یکی از مسئولان کشور در حال سخنرانی است. مدام از دشمن صحبت می‌کنند. همه مشکلات کشور را به دشمن نسبت می‌دهند. هر اعتراض و انتقادی را به دشمن نسبت می‌دهند. هر کسی حرف بزند عامل دشمن است. هر روزنامه‌ای منتشر می‌شود پشت پرده آن دشمن است. خسته شده‌ایم. همه‌اش دشمن، دشمن، دشمن...

چرا نمی‌فهمند که اوضاع و احوال جهان تغییر کرده است. این همه شبکه ماهواره‌ای و اینترنت. هر اتفاقی گوشه ایران بیافتد یک هفته بعد بلوتوث ‌آن روی موبایل همه است. سر مردم از این کلاه‌ها نمی‌رود. دبیرستان که بودم در کمد برادر بزرگم آرشیو چند روزنامه و مجله را پیدا کردم. وقتی بیکار بودم نگاهی می‌کردم. روزنامه‌ای بود به نام روزنامه "آوا". سخنرانی احمد خمینی را چاپ کرده بود. گفته بود "وقتی نمی‌توانید کشور را اداره کنید چرا همه چیز را گردن دشمن می‌اندازید؟"

خیلی خوشم آمد. راست گفته! برکناری پشت سر هم وزیران کار دشمن است؟ کتک زدن مردم در خیابان کار دشمن است؟ من دشمن‌ام؟ پنج میلیون نفر مردمی که ۲۵ خرداد به خیابان آمدند، دشمن هستند؟ ۱۳ میلیون رای موسوی، دشمن هستند؟ ۲۰ میلیون رای خاتمی دشمن هستند؟ به نظر من اگر این کلمه را از ادبیات مسئولین کشور حذف کنند نصف مشکلات ایران حل می‌شود.

− امیر، کارگر کابینت سازی: «من از سیاست زیاد سرم نمی‌شود. همیشه می‌گفتند که تحریم‌ها اثر ندارد و ما به خاطر تحریم‌ها قوی‌تر شده‌ایم. حالا می‌گویند تحریم‌ها اثر کرده و ما مشکل داریم. یا تا آلان دروغ می‌گفتند که اثر ندارد، یا آلان خرابکاری کردند و می‌خواهند بیاندازند گردن تحریم‌ها.
از زمانی که این آخوندها بوده‌اند، تحریم هم بوده اما این آشی که اینقدر شور شده کار خودشان است. این احمدی‌نژاد خیلی خراب کرد مملکت را. حالا ببینیم بعد از این نوبت چه کسی است.»

«از آدم‌های بی‌کله و دل و جرات‌دار خوشم می‌آید»

احمدی‌نژاد: «ما می‌خواهیم تا روز آخر کار کنیم، هیچ بحث سیاسی نداریم. ملت ایران بزرگ‌تر از این حرف‌هاست. هر طرحی که دولت اعلام می‌کند کمک کنید تا اجرایش را تضمین می‌کنیم. حرف‌هایی که می‌زنم نه گله، نه اعتراض و نه دعوا، بلکه برای اداره بهتر کشور است.»

«من از سیاست زیاد سرم نمی‌شود. همیشه می‌گفتند که تحریم‌ها اثر ندارد و ما به خاطر تحریم‌ها قوی‌تر شده‌ایم. حالا می‌گویند تحریم‌ها اثر کرده و ما مشکل داریم. یا تا آلان دروغ می‌گفتند که اثر ندارد، یا الان خرابکاری کردند و می‌خواهند بیاندازند گردن تحریم‌ها. از زمانی که این آخوندها بوده‌اند، تحریم هم بوده اما این آشی که اینقدر شور شده کار خودشان است. این احمدی‌نژاد خیلی خراب کرد مملکت را. حالا ببینیم بعد از این نوبت چه کسی است.»

ساسان، پارک‌بان: «از بالا تا پائین حکومت همه با هم دعوا دارند. خبرها روی آنتن هست. در تلویزیون خودمان اخبار از دعواها می‌گوید. بین مجلس و دولت دعوا است. خامنه‌ای می‌خواهد آنها را آشتی دهد ولی دعوا سر ریاست جمهوری است. چند نفر می‌خواهند رئیس جمهور شوند. اینقدر درآمد دارد که خون همدیگر را هم بریزند، می‌ارزد.

حساب کن اگر آدم رئیس جمهور شود می تواند همه فامیل خودش را ببرد سر کار. من از آدم‌های بی‌کله و دل و جرات‌دار خوشم می‌آید. احمدی‌نژاد با کسی شوخی ندارد. اگر می‌بینید جاهائی کوتاه می‌آید برای این است که زورش به سپاه و خامنه‌ای نمی‌رسد. از ترس سپاه است که خیلی حرف‌ها را نمی‌زند. نگاه کنید یک لشگر نماینده حریف او نمی‌شوند. درست‌اش همین است. رئیس جمهور باید دل و جرات داشته باشد.»

«فرزندان پاک دولت دلال‌ها و اختلاس‌گران هستند»

احمدی‌نژاد: «‌برخی گفتند دولت مخفیانه ارز فروخته و پول آن را برای یارانه‌ها پنهان کرده است... هفت دستگاه بر دولت نظارت دارند و اینطوری آب خوردن هم برای من سخت است؛ مگر می‌شود مخفیانه این کار را کرد؟...در مورد بانک تندترین اتهامات را به فرزندان پاک دولت زدند.»

− زینب، کارمند: «فرض کنید قبول کنیم که این حرف‌ها اتهاماتی است که در یک دعوای سیاسی مطرح می‌شود و صحت ندارد. آقای احمدی‌نژاد چه توضیحی برای افزایش قیمت دلار دارند. تبدیل دلار ۱۲۰۰ تومانی به دلار ۳۶۰۰ تومانی یک واقعیت است. زندگی همه مردم ایران یک شبه زیر و رو شد. در مورد اختلاس ۳۰۰۰ میلیارد تومانی چه توضیحی دارند؟ فرزندان پاک دولت ایشان جلوی چشم هفت دستگاه نظارتی این پول بسیار زیاد را دزدیدند.

همیشه وقتی دولت‌ها عوض می‌شوند، مدیران جدید سعی می‌کنند چهره مدیران قبلی را تخریب کنند. دنبال فساد مالی می‌گردند. بهانه‌ای پیدا می‌کنند تا همه مدیران رده پائین را از کار برکنار کنند. دل آنها برای بیت‌المال نمی‌سوزد، می‌خواهند تیم خودشان را در ادارات روی کار بیاورند. در دولت آقای احمدی‌نژاد میلیاردها تومان به جیب وارد کنندگان خودرو خارجی ریخته شد اما وزیر بهداشت برای اعتراض به پرداخت نشدن ارز برای واردات دارو برکنار شد. در این دولت پاک، سود دلال خودرو از جان بیماران مهم‌تر است.

فرزندان پاک دولت آقای احمدی‌نژاد دلال‌ها و اختلاس‌گران هستند. دولت ایشان ضعیف‌ترین و آلوده‌ترین دولتی است که من برای آن کار کرده‌ام. کسانی که از آقای احمدی‌نژاد حمایت کردند باید پاسخگوی عمل خود باشند. در نماز جماعت روحانیونی می‌آمدند و برای ما سخنرانی می‌کردند تا دوباره به محمود احمدی‌نژاد رای بدهیم.

این مسائل در جائی گفته نمی‌شود. امام جماعت ادارات، کارمند دولت هستند یا زیر نظر سازمان ائمه جماعات کشور؟ من باور نمی‌کنم تا افراد نفعی از انتخاب یک نفر نداشته باشند از او حمایت کنند. روحانیون باید جواب بدهند. وقتی دستگاه‌های مسئول به فساد دولت رسیدگی نمی‌کنند خیلی واضح است که دستگاه نظارتی در این فساد شریک است. ما کارمند‌ها هر روز در اداره خودمان همه این مسائل را از نزدیک می‌بینیم.»

دو گزارش مکمل یکدیگر

مردم و احمدی‌نژاد

رابطه توده مردم با کل نظام حاکم و با عنصری از آن که احمدی‌نژاد باشد، رابطه‌بسیار پیچیده‌ای است و نمی‌توان آن را با استناد به این یا آن حادثه و یا این یا آن گفته توضیح داد.

در گزارشی که خواندید، پاسخ‌ها به احمدی‌نژاد عمدتا انتقادی بودند اما از او جانبداری هم می‌شود. گزارش منتشر شده در زمانه با عنوان "سپاه یارانه‌ای احمدی‌نژاد" حاوی مجموعه‌ای از گفته‌های جانبدارانه بود. آن گزارش مکمل گزارشی است که خواندید.

افزايش ۱۰۰ برابری واردات گندم در ايران

news-zamaneh — Fri, 18 Jan 2013 12:36:08 +0000

رئيس کميته واردات اتاق ايران از رشد ۱۰۰ برابری واردات گندم خبر داد.

مجيدرضا حريری، رئيس کميته واردات اتاق ايران در گفت‌وگو با خبرگزاری کانون دانش‌آ‌موزی (پانا) با اعلام اين مطلب افزود: "در ۹ ماه ابتدايی سال ۹۰، ۵۲ هزار تن گندم به ارزش ۱۵ ميليون دلار وارد شده که اين رقم در ۹ ماهه ابتدايی سال ۹۱ به پنج ميليون تن گندم معادل يک ميليارد و ۸۸۲ ميليون دلار افزايش يافته است."

حريری در اين گفت‌وگو در واکنش به ادعای دولت در زمينه کاهش واردات کالاهای ضروری، با اعلام آن‌که "آمار ثبت سفارش‌ها نشان‌دهنده ميزان واردات نيست"، آمار گمرک را به‌عنوان مبنای دقيق‌تری برای ارزيابی ميزان واردات دانست.

پيش‌تر عباس قبادی، مديرعامل شرکت بازرگانی دولتی ايران از واردات چهار ميليون تن گندم در هشت ماهه نخست سال جاری خبر داده بود.

۳۱ مردادماه گذشته خبرگزاری رويترز به نقل از برخی از تاجران اروپايی مدعی شد که جمهوری اسلامی ايران طی يک هفته به‌صورت مخفيانه و به دور از چشم ناظران تجارت جهانی حدود ۴۰۰ هزار تن گندم از اتحاديه اروپا و کشورهای منطقه بالتيک و دريای سياه خريداری کرده است.

بر اساس گزارش سازمان خواربار و کشاورزی ملل متحد (فائو)، توليد گندم ايران در سال ۲۰۱۲ نسبت به سال ۲۰۱۰ به ميزان يک‌ونيم ميليون تن کاهش يافت.

محمود احمدی‌نژاد، رئيس دولت‌های نهم و دهم نيز در سال ۱۳۸۷ وعده داده بود که به‌زودی کشور در زمينه توليد غلات به "خودکفايی کامل" خواهد رسيد

اين سازمان جهانی پيش از اين در گزارشی اعلام کرده بود که ايران در سال ۲۰۱۰ حدود ۱۵ ميليون تن گندم توليد کرده است.

اعلام خبر رشد ۱۰۰ برابری واردات گندم در حالی صورت گرفته است که در سال ۱۳۸۳در دولت محمد خاتمی مسئولان وقت وزارت جهاد کشاورزی با اعلام دستيابی به خودکفايی در توليد گندم، با برگزاری "جشن خودکفايی گندم"، روز ۲۶ آبان را به‌عنوان "روز خودکفايی گندم" در تقويم ثبت کردند.

محمود احمدی‌نژاد، رئيس دولت‌های نهم و دهم نيز در سال ۱۳۸۷ وعده داده بود که به‌زودی کشور در زمينه توليد غلات به "خودکفايی کامل" خواهد رسيد.

اما شدت يافتن تحريم‌های غرب عليه ايران، همراه با خشکسالی‌های سال‌های اخير باعث شد تا مقام‌های دولت ايران بار ديگر به واردات گندم روی آوردند.

تحريم‌های غرب عليه ايران شامل محموله‌های غذايی نمی‌شود، اما بر اثر اين تحريم‌ها واردکنندگان به سختی می‌توانند به ضمانت‌نامه‌های وارداتی دست پيدا کنند و مبادلات مالی خود را از طريق بانک‌ها به انجام رسانند.

خبرگزاری رويترز اسفندماه سال گذشته گزارش داد که پنج کشتی حامل غله برای ايران در پی تحريم‌های جديد اتحاديه اروپا و توقف معاملات پولی و بانکی، از تخليه بار در ايران بازمانده و راهی کشورهايی ديگر شدند.

در ششم مردادماه سال جاری، حسن رادمهر معاون وزير صنعت، معدن و تجارت ايران از دستور ويژه رئيس‌جمهور و تأکيد وزير صنعت، معدن و تجارت برای "ذخيره‌سازی استراتژيک کالاهای اساسی" خبر داد.

به دنبال ناتوانی دولت در تأمين گندم مورد نياز کشور و مشکلات گندم‌کاران، نمايندگان مجلس ايران با انتقاد از عملکرد دولت محمود احمدی‌نژاد اعلام کردند که "گندم‌کاران برای تأمين هزينه‌های خود ناچار به فروش محصول به دامداری‌ها و مرغداری‌ها شدند" و نسبت به بحران احتمالی در مورد اين کالای استراتژيک هشدار دادند.

بر اساس آمارهای رسمی وزارت جهاد کشاورزی، گندم نيمی از پوشش زراعت کشور و تأمين‌کننده ۴۱درصد انرژی غذايی و ۴۳ درصد پروتئين مردم ايران است.

نابودی کامل تعدادی از تالاب‌های فارس

arezoo — Fri, 07 Sep 2012 06:17:31 +0000

بیژن روحانی

بیژن روحانی - پنج تالاب مهم در استان فارس به کلی خشکیده است. تالاب‌های بختگان، پریشان، هرم، هیرم و کافتر به علت خشکسالی از میان رفته‌اند. اداره کل محیط زیست استان فارس ضمن اعلام این خبر، خشک شدن این تالاب‌ها را پیامد خشکسالی در سال‌های گذشته و همچنین گرمای هوای امسال و کاهش آب‌های زیرزمینی و سطحی اعلام کرده است. حسینعلی ابراهیمی کارنامی، مدیرکل محیط زیست فارس، دوازدهم شهریورماه به خبرگزاری ایرنا گفت به جز این پنج تالاب، تالاب‌های مهارلو وطشک نیز ۳۰ درصد آب دارند، اما وضعیت در تالاب‌های کمجان و هفت برم نسبتا خوب است.

تالاب بختگان

حق‌آبه تالاب‌های بختگان و طشک از رودخانه کر تامین می‌شود و تعیین میزان این حق‌آبه و پیگیری دریافت آن بر عهده سازمان محیط زیست ایران است. در سال ۱۳۹۰ با پیگیری‌های این سازمان، وزارت نیرو پذیرفت تا ۴۰ میلیون مترمکعب آب را از سد درودزن به تالاب بختگان اختصاص دهد. اما به گفته‌ مسئولان محیط زیست فارس، آن حق‌آبه نیز ناکافی بوده است و تنها بخش اندکی از تالاب را توانست آبگیری کند. همان حق‌آبه ناچیز هم با شروع فصل گرما و قطع آب تبخیر شد و در نتیجه تالاب بختگان اکنون به کلی خشک شده است.

چرا تالاب‌ها خشک می‌شوند

خشک شدن تالاب‌ها در استان فارس و دیگر مناطق ایران اتفاقی نیست که تنها امسال آغاز شده باشد. از مدت‌ها پیش روند خشک شدن بسیاری از این تالاب‌ها آغاز شده بود و حافظان و فعالان محیط زیست نسبت به نابودی این زیست بوم‌های ارزشمند هشدار داده بودند.

در دهه‌‌های اخیر ایران فعالیت‌‌های گسترده‌ای را در زمینه سد سازی آغاز کرده است. تعداد زیادی از این سدها در استان‌های جنوبی مانند استان فارس و خوزستان ساخته شده‌‌اند. این سدها بخش زیادی از آب رودخانه‌هایی که پیش از این تالاب‌ها را پر می‌کرد به خود اختصاص می‌دهند و به این ترتیب آب ورودی به تالاب‌ها کاهش یافته است.

عوامل متعددی در کنار یکدیگر وضعیت تالاب‌های ایران را به سوی ناپایداری و نابودی پیش برده‌اند. به طور کلی این عوامل به دو دسته عوامل طبیعی و عوامل انسانی تقسیم می‌شود. در بخش عوامل طبیعی خشکسالی مهمترین عامل تهدید کننده این تالاب‌هاست. خشکسالی از یک سو منابع ورودی آب به تالاب‌ها را محدود می‌کند و از سوی دیگر با افزایش یافتن دمای هوا، میزان تبخیر سطحی از دریاچه‌ها و تالاب‌ها نیز افزایش می‌یابد.

اما به جز این عامل طبیعی مهم، فعالیت‌های انسانی نیز نقش بسیار مهم و اساسی در خشکاندن تالاب‌ها دارد. کم شدن یا قطع حق‌آبه تالاب‌ها به دلیل سد ساختن روی رودخانه‌های مختلف از دیگر عوامل مهم نابود شدن آن‌هاست. در دهه‌‌های اخیر ایران فعالیت‌‌های گسترده‌ای را در زمینه سد سازی آغاز کرده است. تعداد زیادی از این سدها در استان‌های جنوبی مانند استان فارس و خوزستان ساخته شده‌‌اند. این سدها بخش زیادی از آب رودخانه‌هایی که پیش از این تالاب‌ها را پر می‌کرد به خود اختصاص می‌دهند و به این ترتیب آب ورودی به تالاب‌ها کاهش یافته است.

کشاورزی ناپایدار و چاه‌های غیر مجاز

به غیر از سدسازی، کشاورزی ناپایدار و غیراصولی در حوزه تالاب‌ها فشار زیادی بر منابع آبی وارد می‌کند. برداشت‌های مدیریت نشده از منابع آب‌های سطحی و زیرزمینی و حفر چاه‌های غیرمجاز در حوزه تالاب‌ها باعث افت شدید سطح آب‌های زیرزمینی شده است. طبق آماری که در سال ۱۳۸۶ توسط «مدیریت امور آب شیراز» اعلام شد، تنها در محدوده شهرستان شیراز هزار و دویست و سی حلقه چاه غیر مجاز وجود داشته است. در آماری دیگر که در سال ۱۳۸۹ اعلام شد، از مجموع ۹۴۹ حلقه چاه در اطراف دریاچه پریشان، تعداد ۲۷۷ حلقه از آن‌ها چاه غیر مجاز بوده‌اند. به گفته‌ کارشناسان سازمان محیط زیست، یکی از مهمترین مشکلات در طرح بین‌المللی حفاظت از تالاب‌های ایران، محدودیت منابع آبی و برداشت بی‌رویه از آن‌هاست. کارشناسان محیط زیست معتقدند تغییر الگوی کشت، اصلاح روش‌های آبیاری و ترویج کشاورزی ارگانیک باعث مصرف بهینه آب می‌شود و از این راه به نجات تالاب‌ها کمک خواهد کرد.

اهمیت کلیدی مدیریت آب

در زمانی که ایران و به خصوص مناطق گرمسیر آن گرفتار خشکسالی و کمبود آب در سال‌های پیاپی هستند، لزوم یک مدیریت قوی و کارآمد برای منابع آبی و چگونگی مصرف آن‌ها بیش از هر زمان دیگر احساس می‌شود.

کشاورزی غیراصولی، برداشت‌های مدیریت نشده از منابع آب‌های سطحی و زیرزمینی و حفر چاه‌های غیرمجاز در حوزه تالاب‌ها باعث افت شدید سطح آب‌های زیرزمینی شده است.

مسئولان سازمان محیط زیست در استان فارس از نبود هماهنگی در پروژ‌هایی که در مناطق تحت مدیریت آن‌ها اجرا می‌شود، ناخرسند هستند. پیشتر، معاون طبیعی ادراه محیط زیست استان فارس اعلام کرده بود این پرو‌ژه‌ها که بدون تحقیقات کافی به اجرا درمی‌آیند، محیط زیست را با تخریب غیرقابل جبران رو به رو کرده و به منابع آبی آسیب‌های فراوان زده است. در مدیریت منابع آبی برنامه‌ریزی‌ها باید به گونه‌ای باشد که حداقل نیاز آبی تالاب‌ها برای احیاء آن‌ها در نظر گرفته و اعمال شود. محسن جعفرنژاد، معاون طبیعی اداره کل محیط زیست فارس، به لزوم اجرای برنامه‌های وسیع آموزشی برای مدیریت آب در سطح استان اشاره کرده و گفته در حوزه آموزش و اطلاع رسانی هیچ بودجه مشخصی پیش بینی نشده است.

تاثیرات منفی خشک شدن تالاب‌ها

تالاب‌ها جزو زیست‌بوم‌های مهم و ارزشمندی هستند که در حفظ تنوع زیستی و برقراری تعادل در چرخه حیات نقش مهمی ایفا می‌کنند. این اکوسیستم‌ها همچنین کارکردهای مهم اقتصادی و اجتماعی دارند و زندگی انسان‌های فراوانی وابسته به وجود آن‌هاست. از میان رفتن تالاب‌ها می‌توانند تاثیرات اقلیمی ناگوار داشته باشد و باعث تغییرات ناخواسته در اقلیم و آب و هوای یک منطقه شود. با از میان رفتن تالاب‌ها، زمین‌های کشاورزی در محدوده آن‌ها نیز بایر می‌شود و پدیده گرد و غبار محلی افزایش می‌یابد.

به گفته‌ی مدیرکل محیط زیست استان فارس، ضرر و زیان ناشی از خشک شدن تالاب‌های این استان را نمی‌توان به راحتی محسابه کرد زیرا بر تمام حوزه‌های مختلف تاثیر منفی برجای می‌گذارد. اما به طور تقریبی برای هر هکتار از تالاب ارزش مادی معادل هشت تا بیست و یک هزار دلار در نظر می‌گیرند که با این ترتیب خسارت‌های مادی وارد شده به استان فارس مبلغ بسیار سنگینی است.

در همین زمینه:

روز جهانی تالاب‌ها

تالاب‌های ایران سی و هشت پس از پیمان رامسر

تشنگی دشت‌‌ها و چاه‌های غیر مجاز

منافع اقتصاد سبز در چیست؟

arezoo — Thu, 27 Oct 2011 13:02:04 +0000

بخش دوم

بیژن روحانی

بیژن روحانی - حفاظت از زیست‌بوم‌های مختلف و همچنین تنوع زیستی در جهان عاملی اساسی برای دست یافتن به یک اقتصاد پایدار و سبز است. آب، غذا، سرپناه و انرژی نیازهای اساسی زندگی انسان‌ها و همچنین پایه‌های هر اقتصادی را تشکیل می‌دهند. انعطاف‌پذیری ساختار اقتصاد جهانی تا حد زیادی به وضعیت محیط زیست و طبیعت وابسته است، و این نکته‌ای است که در چند دهه اخیر مورد اتفاق نظر بسیاری از اقتصاد دانان و همچنین حافظان محیط زیست قرار گرفته است.

بازار جدید محصولات ارگانیک یا محصولاتی که به‌طور طبیعی و بدون استفاده از مواد شیمیایی و آفت‌کش‌ها و اصلاحات ژنتیکی و غیره تولید می‌شود، و همچنین بازار محصولات شناسنامه‌دار و محصولات چوبی، سه برابر میزان مورد انتظار رشد داشته است و می‌تواند به ۶۰ میلیارد دلار در سال برسد.

برای پاسخ دادن به پرسشی که در گفتار پیش در خصوص امکان‌پذیر بودن دستیابی به یک "اقتصاد سبز" مطرح شد، "اتحادیه جهانی حفاظت از طبیعت" مجموعه مطالعاتی را انجام داده است. در این پژوهش‌ها نشان داده شده است که اقتصاد از یک‌سو بر تنوع زیستی تاثیر می‌گذارد، اما از سوی دیگر به شدت به وجود آن وابسته است. صدها میلیون نفر از مردم در سراسر جهان که در بخش خصوصی و تجاری کار می‌کنند عامل مهم توسعه اجتماعی و اقتصادی هستند. برخی از این افراد و موسسات در گوشه و کنار جهان، آرام آرام به این نتیجه رسیده‌اند که حفظ تنوع زیستی می‌تواند منافع اقتصادی آنان را نیز تامین کند. یعنی بدون حفاظت از زیست‌بوم اطراف و تلاش برای غنی نگاه داشتن انواع گونه‌های حیاتی، بسیاری از اشکال فعالیت اقتصادی نیز به خطر خواهد افتاد. تلاش برای حفاظت از این گونه‌ها همچنین نیازمند به سرمایه‌گذاری است. در وضعیت فعلی بحران اقتصادی در جهان و در حالی که محرک‌های اقتصادی فراوانی از سوی دولت‌ها برای مهار این بحران تزریق می‌شود، بسیاری از اقتصاددانان سبز معتقد هستند باید بخش عمده‌ای از این سرمایه‌‌گذاری‌ها، اتفاقا در همین لحظه، به سوی طبیعت و محیط زیست روانه شود تا بتواند چشم‌انداز دست‌یابی به یک اقتصاد پایدار را تضمین کند. در حقیقت آن‌ها معتقد هستند اقتصادی که بتواند ارزش‌های طبیعت و محیط زیست را حفظ کند و منافع مادی خود را نیز مبتنی بر سرمایه‌گذاری در آن تعریف کند، از گزند بحران‌های آینده تا حد زیادی در امان خواهد ماند.

برخی از داده‌ها و اطلاعات مهمی که باعث شده است تا "اتحادیه جهانی حفاظت از طبیعت" به چنین نتیجه‌گیری برسد به شرح زیر هستند:

سالانه ما بخش بزرگی از خدماتی را که اکوسیستم‌ها و زیست‌بوم‌ها برای اقتصاد انجام می‌دهند از دست می‌دهیم. میزان این خسارت در خصوص زیست‌بوم‌های وابسته به خشکی و نه زیست‌بوم‌های دریایی، حدود پنجاه میلیارد یورو برآورد شده است.

همچنین اگر روند فعلی در خصوص نابودی زیست‌بوم‌های دریایی و تنوع زیستی در آن‌ها تغییر نکند، تا پنجاه سال آینده صنعت ماهیگیری در جهان از میان خواهد رفت یا با کاهش بسیار اساسی رو‌به‌رو خواهد شد.

در حال حاضر حاضر ۳۵ درصد از مساحت خشکی‌های زمین به فعالیت‌های کشاورزی اختصاص دارد، اما تولید محصولاتی که نیاز به آبیاری دارند، باید تا سال ۲۰۳۰ به میزان ۸۰درصد رشد پیدا کند تا بتواند جوابگوی نیازهای رو به رشد جامعه انسانی باشد. در منطقه کاراییب از میان رفتن زیستگاه‌های مرجانی باعث ۲۰درصد کاهش از عواید حاصل از توریسم و گردشگری شده که به معنای از دست رفتن سیصدمیلیون دلار درآمد در سال است.

صدها گونه از درختان و گیاهان دارویی که در تهیه بسیاری از داروها و محصولات بهداشتی و آرایشی کاربرد دارند در معرض انقراض جدی قرار گرفته‌اند.

بازار جدید محصولات ارگانیک یا محصولاتی که به‌طور طبیعی و بدون استفاده از مواد شیمیایی و آفت‌کش‌ها و اصلاحات ژنتیکی و غیره تولید می‌شود، و همچنین بازار محصولات شناسنامه‌دار و محصولات چوبی، سه برابر میزان مورد انتظار رشد داشته است و می‌تواند به ۶۰ میلیارد دلار در سال برسد.

در حقیقت سرمایه‌گذاری در راه حفظ تنوع زیستی و کاستن از میزان تخریب طبیعت، در بلندمدت می‌تواند عواید بسیاری را نصیب اقتصادهای در حال رشد کند. بحران‌های اخیر اقتصادی فشار فوق‌العاده‌ای را بر تصمیم‌گیرندگان بخش‌های اقتصاد و سیاست وارد می‌کند تا به بازاندیشی در مبانی سیاستگذاری‌های خود بپردازند.

تخمین زده می‌شود که مناطق حفاظت شده در سرتاسر جهان قابلیت تولید محصولات و بازده اقتصادی بین چهار میلیارد و چهارصد تا پنج میلیارد و دویست میلیون دلار در سال را دارا باشند. به‌طور متوسط میزان خطرات و هزینه‌های تغییرات آب و هوایی برابر با ۲۰ درصد تولید ناخالص داخلی GDP برآورد شده است، در حالی که هزینه مقابله با چنین تهدیداتی در زمان حاضر می‌تواند سالانه تنها حدود یک درصد از تولید ناخالص داخلی کشورها به‌طور متوسط باشد.

چنین داده‌هایی که توسط "اتحادیه جهانی حفاظت از طبیعت" و همچنین برنامه محیط زیست ملل متحد منتشر شده است نشان می‌دهد رشد و تولید اقتصادی تا چه میزان به پایداری و حفاظت از محیط زیست و زیست‌بوم‌های مختلف خشکی و دریایی و غیره بستگی دارد. در حقیقت سرمایه‌گذاری در راه حفظ تنوع زیستی و کاستن از میزان تخریب طبیعت، در بلندمدت می‌تواند عواید بسیاری را نصیب اقتصادهای در حال رشد کند. بحران‌های اخیر اقتصادی فشار فوق‌العاده‌ای را بر تصمیم‌گیرندگان بخش‌های اقتصاد و سیاست وارد می‌کند تا به بازاندیشی در مبانی سیاستگذاری‌های خود بپردازند.

با این حال هنوز موسسات و نهادهای بسیاری در بخش‌های دولتی، عمومی و خصوصی در سراسر جهان هستند که اهداف خود را مطابق توسعه پایدار تعریف نکرده‌اند و نمی‌کنند و برعکس با شدت هرچه تمام‌تر به استفاده از منابع طبیعی و نابود کردن آن می‌پردازند، بدون آن که به عواقب اقتصادی ناخوشایند آن نیز توجه داشته باشند. در معرض خطر قرار گرفتن صنعت ماهیگیری در سراسر دنیا، مثال برجسته این بی‌توجهی به سرمایه‌گذاری در اقتصاد سبز و توسعه پایدار است.

اکنون پرسش این‌جاست که قدم‌های اساسی برای دست یافتن به چنین الگویی از توسعه و اقتصاد کدام‌ها هستند.

ادامه دارد.

در همین زمینه:

آیا اقتصاد سبز امکان پذیر است؟- بخش اول