کودکان کار

"تشويق کودکان به کار" در آموزش و پرورش ايران

news-zamaneh — Sat, 22 Dec 2012 13:22:40 +0000

یک فعال حقوق کودک در ایران برگزاری جشنواره نان‌آوران را تشویق کودک به کار کردن عنوان کرد و گفت آموزش وپرورش باید شرمنده باشد از اینکه کودکان در سن تحصیل کار می‌کنند.

فرشید یزدانی، عضو انجمن حمایت از حقوق کودکان امروز شنبه دوم دی‌ماه به خبرگزاری کار ایران (ایلنا) گفت: "در حالی که کار کردن کودک در همه جای دنیا تقبیح شده است برگزاری برگزاری جشنواره نان‌آوران به نوعی تشویق کودک به کار کردن است."

داوود روستایی، قائم‌مقام سازمان دانش‌آموزی روز گذشته از آغاز شناسایی دانش‌آموزان نان‌آور خانواده در شهرستان‌ها خبر داد و گفت: "جشنواره نان‌آوران در سال «تولید ملی، حمایت از کار و سرمایه ملی» به‌منظور تقدیر از دانش‌آموزانی برگزار می‌شود که در کنار درس خواندن به خرجی و اقتصادی خانواده خود کمک می‌کنند."

یزدانی در گفت: "آموزش و پرورش باید از این‌که کودکانی که در سن تحصیل هستند کار می‌کنند، شرمنده باشد."

وی افزود: "برگزاری این جشنواره در راستای نگاه‌های غلط آموزش و پرورش مانند موضع‌گیری وزیر آموزش و پرورش نسبت به ازدواج دانش‌آموزان و جمع‌آوری بخاری‌های نفتی در مدارس است که در راستای آسیب به کودکان و نه حمایت از آن‌ها صورت می‌گیرد."

فرشيد یزدانی: نزدیک به دو و نیم میلیون کودک در ایران به جای تحصیل مشغول به کار هستند

حمیدرضا حاجی‌بابایی، وزیر آموزش و پرورش ایران اسفندماه سال گذشته در واکنش به نگرانی‌ها از ترک تحصیل ناشی از ازدواج زیر ۱۵ سال دختران، گفته بود: "اگر دختران دانش‌آموز ازدواج کرده مسائل را رعایت کنند می‌توانند در مدرسه حضور داشته باشند."

وزیر آموزش و پرورش درباره درخواست کمیسیون آموزش مجلس از آموزش و پرورش درباره جمع‌آوری بخاری‌های نفتی گفته بود: "چنین بحثی نبوده بلکه مقرر شد مجلس و دولت پیگیری کنند تا اعتبارات آموزش و پرورش افزایش یابد تا بتوان مدارس را مجهز کرد."

فرشيد یزدانی در ادامه با بیان این‌که "نزدیک به دو و نیم میلیون کودک در ایران به جای تحصیل مشغول به کار هستند"، افزود: بخشی از این آمار به‌طور رسمی در آمار نیروی کار وجود دارد و در بخش دیگر آماری موجود نیست."

این فعال حقوق کودک، کار کودکان در ایران را ناشی از ناکارآمدی وزارت آموزش و پرورش عنوان کرد و افزود: "کارکردن کودکانی که در سن تحصیل هستند مغایر با اهداف وزارت آموزش و پرورش در راستای تعلیم و تربیت کودکان و توانمندسازی آن‌ها نیز هست."

یزدانی برگزاری جشنواره نان‌آوران از سوی آموزش و پرورش را مغایر با اصول انسانی و بحث‌های کلان ملی دانست و به آموزش و پرورش پیشنهاد کرد به جای برگزاری این جشنواره موانع عدم ورود دانش‌آموزان به چرخه تحصیل را شناسایی و در اختیار دولت و افکار عمومی قرار دهد تا به برداشت این موانع کمک شود.

وی برخوردهای وزیر آموزش و پرورش ایران نسبت به کشته شدن ۲۶ دانش‌آموز بر اثر واژگون شدن اتوبوس در مسیر اردوی راهیان نور و کشته شدن سیران یگانه و سوختگی ۳۷ دانش‌آموز دیگر بر اثر آتش گرفتن یک بخاری نفتی در کلاس چهارم دبستان دخترانه شین‌آباد پیرانشهر را چیزی جز مسخره کردن یک واقعه تلخ انسانی ندانست.

در روزهای پایانی آذرماه سال جاری نیز انجمن حمایت از حقوق کودکان در نامه‌ای سرگشاده خطاب به حمیدرضا حاجی‌بابایی، وزیر آموزش و پرورش ایران خواهان استعفای وی شد.

حاجی‌بابایی پس از وقوع حادثه دبستان دخترانه پیرانشهر با حضور در مجلس ایران گفت:"از الان تا قیامت بابت هر اتفاقی که در آموزش و پرورش می‌افتد عذرخواهی می‌کنم."

با این وجود برخی از نمایندگان مجلس نهم خواستار استعفای وی هستند و تعداد دیگری نیز قصد دارند وی را استضیاح کنند.

پنهان‌کاری در مورد کار کودکان در ايران

news-zamaneh — Tue, 27 Nov 2012 18:05:59 +0000

به گفته يک فعال حقوق کودکان کار در ايران، آمار و اطلاعات ابعاد کار کودکان در کارگاه‌های داخل اين کشور منتشر نمی‌شود.

علی‌اکبر اسماعيل‌پور، عضو هيئت مديره انجمن حمايت از حقوق کودکان کار امروز سه‌شنبه هفت آذرماه به خبرگزاری کار ايران (ايلنا) گفت: "ايران هر سال از روند اجرای مقاوله نامه ۱۸۲ (در مورد بدترين اشکال کار کودک) به سازمان جهانی کار گزارش می‌دهد در حالی که آمار و اطلاعاتی در داخل کشور از ابعاد اشتغال کودکان در کارگاه‌ها منتشر نمی‌شود."

وی افزود: "تنها اطلاعات موجود مربوط به کودکان خيابانی آن هم به دليل آشکار بودن اشتغال اين کودکان موجود است که البته بسيار ناقص است."

اسماعيل‌پور با بيان اين‌که وزارت کار موظف است به صورت ادواری به اين کارگاه‌ها رسيدگی و وضعيت کار کودکان را پيگيری کند توضيح داد: "کودکان بين ۱۲ تا ۱۶ ساعت در شرايط نامناسب و بدون حداقل‌های ايمنی و بهداشتی در اين کارگاه‌ها مشغول به کار هستند."

علی‌اکبر اسماعيل‌پور، عضو هيئت مديره انجمن حمايت از حقوق کودکان: کودکان بين ۱۲ تا ۱۶ ساعت در شرايط نامناسب و بدون حداقل‌های ايمنی و بهداشتی در اين کارگاه‌ها مشغول به کار هستند

اين فعال حقوق کودکان کار با اعلام اين‌که در مجلس ششم قانونی وضع شد که کارگاه‌های زير ۱۰ نفر از شمول قانون کار خارج شدند، تأکيد کرد: "از اين رو وزارت کار همواره خود را ملزم به پاسخگويی در مورد کودکانی که در اين کارگاه‌ها کار می‌کنند ندانسته است."

به گفته عضو هيئت مديره انجمن حمايت از حقوق کودکان کار، اشتغال اغلب کودکان در کارگاه‌های زير ۱۰ نفر، ممنوعيت کار کودکان و حتی ممنوعيت بازرسی از کارگاه‌های زير ۱۰ نفر منجر به وخيم‌تر شدن گزارش وضعيت کودکان شاغل نسبت به سال قبل شده است.

حسين زارع‌صفت، مديرعامل سازمان رفاه، خدمات و مشارکت‌های اجتماعی شهرداری تهران مهرماه سال جاری در اين زمينه گفته بود: "جمع‌آوری کودکان کار از سطح شهر تهران ۱۵درصد افزايش يافته است در واقع هر سال اين تعداد افزايش می‌يابد."

خبرگزاری فارس شهريورماه سال جاری به نقل از اميرحسين قاضی‌زاده، عضو کميسيون اجتماعی مجلس دهم نوشت: "براساس قانون، اشتغال کودکان ممنوع است و بايد آن‌ها زير پوشش سازمان‌های حمايتی قرار گيرند."

وی افزوده بود: "متولی ساماندهی کودکان کار در جامعه بهزيستی، شهرداری و نيروی انتظامی هستند که تاکنون اقدامات موفقی در اين زمينه انجام نداده‌اند."

کودکان کار در ايران، کسانی که بايد برپايه قانون اساسی و پيمان‌نامه حقوق کودک در فضاهای آموزشی به‌سر ببرند، در خيابان‌ها يا مراکز اشتغال غيررسمی در بد‌ترين وضعيت مشغول به کار هستند.

افزون بر اين، کودکان بسياری هستند که برای افزايش توان و امکان ماندگاری در مدارس و ادامه تحصيل ناگزير از کار در ساعات غيردرسی و پس از مدرسه می‌شوند.

در ايران تنها ۶۷ درصد از دانش‏‌آموزانی که بايد در مدرسه مشغول تحصيل باشند، در مدارس حضور دارند.

برپايه آمارهای اعلام شده از طرف مراکز تحقيقاتی از ٨٧ کودک خيابانی مورد مطالعه در يک تحقيق که ميانگين سنی‌شان ۱۱ سال بوده است، ١/١٦ درصد از کودکان مورد مطالعه سيگار و ١/٩ درصد از اين کودکان مواد مخدر مصرف کرده بودند.

افزايش ۱۵درصدی جمع‌آوری کودکان کار از سطح شهر تهران

news-zamaneh — Wed, 03 Oct 2012 11:55:09 +0000

هم‌زمان با بازگشايی مدارس، يک مقام مسئول در شهرداری تهران از افزايش ۱۵درصدی جمع‌آوری کودکان کار از سطح پايتخت ايران خبر داد.

حسين زارع‌صفت، مديرعامل سازمان رفاه، خدمات و مشارکت‌های اجتماعی شهرداری تهران امروز چهارشنبه ۱۲ مهرماه در گفت‌و‌گو با خبرگزاری کار ايران (ايلنا)، گفت: "جمع‌آوری کودکان کار از سطح شهر تهران ۱۵درصد افزايش يافته است در واقع هر سال اين تعداد افزايش می‌يابد."

وی با اشاره به اينکه کودکان جمع شده ۵ تا ۱۷ سال سن دارند، افزود:" اين درحالی است که ۳۰ درصد از کودکان کار جمع‌آوری‌شده دوباره به سطح شهر باز می‌گردند."

زارع‌صفت اظهارداشت: "کودکان کار در‌‌ همان روز جمع‌آوری، به بهزيستی تحويل داده می‌شوند اما اينکه بهزيستی با اين کودکان چه می‌کند و چند نفر از اين کودکان به فرايند و چرخه جامعه بازمی‌گردند، جای بحث دارد."

کودکان کار در ايران، کسانی که بايد برپايه قانون اساسی و پيمان‌نامه حقوق کودک در فضاهای آموزشی به‌سر ببرند، در خيابان‌ها يا مراکز اشتغال غيررسمی در بد‌ترين وضعيت مشغول به کار هستند

اين مقام مسئول در شهرداری تهران گفت: "سازمان بهزيستی امکانات محدودی دارد و نمی‌تواند در برابر خانواده‌ای که کودکش را تحويل می‌گيرد اما باز به دليل مشکل اقتصادی به سطح شهر برمی‌گردند بدون گذراندن روند قضايی کاری کند يا مانع از تحويل کودک شود."

حسن موسوی چلک، مدير کل دفتر امور آسيب‌‌های اجتماعی وزارت تعاون، کار و رفاه اجتماعی نيز شهريورماه سال جاری از فرستادن آئين‌نامه بازنگری شده ساماندهی کودکان خيابانی به دولت خبر داده و گفته بود: "اين آئين‌نامه تا پايان شهريورماه به دولت فرستاده می‌شود."

در ايران تنها ۶۷ درصد از دانش‏‌آموزانی که بايد در مدرسه مشغول تحصيل باشند، در مدارس حضور دارند.

از سوی ديگر، افزايش آمار اعتياد در ميان کودکان موجب نگرانی فعالان حقوق کودک شده است.

زندگی کودکان کار و خیابان در ایران

Mon, 23 Jul 2012 16:11:02 +0000

عزیز خسروشاهی

عزیز خسرو شاهی- در روزهای گذشته یکی از خبرگزاری‌های وابسته به حکومت خبری منتشر کرد که با این عبارات شروع می‌شد: «در گذشته کودکان خیابانی و کار با هر لباس و وضعیتی در چهارراه‌ها و مناطق مختلف شهر اقدام به تکدی‌گری می‌کردند، اما به تازگی برخی از این کودکان لباس‌های فرم به تن دارند و گویا از سوی فردی و یا گروهی سازماندهی شده‌اند.»

خبر یادشده انگیزه‌ای برای تهیه این گزارش شد. در مرحله نخست باید درستی ادعای مشاهده کودکان کار و خیابان با لباس متحدالشکل مورد بررسی قرار بگیرد و در مرحله دوم باید دو ادعای انتهایی این عبارت را از یکدیگر تفکیک کرد. خبرگزاری مهر مسئله "سازماندهی" کودکان کار و خیابان و مسئله "پوشش متحدالشکل" این کودکان را هم‌بسته و علت و معلول یکدیگر می‌داند، اما موضوع سازماندهی کودکان کار و خیابان موضوع جدیدی نیست و فعالان اجتماعی به خصوص فعالان حوزه حقوق کودک سال‌هاست این مسئله را عنوان‌ می‌کنند که بهره‌کشی از کودکان کار و خیابان به صورت باندی و سازمان‌یافته انجام‌ می‌پذیرد و مانند هر حرفه سودآور و البته غیر قانونی دیگری مافیای مربوط به خود را دارد.

مشاهده پوشش متحدالشکل کودکان کار و خیابان نشانه ظهور یک پدیده جدید در این عرصه یعنی "سازماندهی شدن" این کودکان نیست و این یک مشکل قدیمی و ریشه‌دار است.

فعالان حقوق کودک این خبر را تایید نمی‌کنند

فعالان "مستقل" حقوق کودک و بدنه "ان.جی.او"‌های فعال در این زمینه خبر متحدالشکل شدن لباس کودکان کار و خیابان را تایید نکردند و نسبت به آن اظهار بی اطلاعی می‌کنند.

یکی از فعالان قدیمی حوزه حقوق کودک می‌گوید: "من به دلیل حساسیت شخصی در زمینه فعالیت خود وقتی در خیابان‌های مختلف رفت و آمد می‌کنم روی چنین موضوعاتی دقت می‌کنم. به شخصه چنین پدیده‌ای را تا به حال مشاهده نکرده‌ام، ضمن اینکه گزارشی هم به ما در این رابطه داده نشده است. قاعدتاً اگر چنین موضوعی صحت داشت ما خیلی زودتر از نهادها و خبرگزاری‌های دولتی (احتمالاً منظور او خبرگزاری‌ها نزدیک به حکومت یا دارای مجوز رسمی است) متوجه آن می‌شدیم."

یکی از فعالان با سابقه حقوق کودک که سابقه محکومیت سیاسی به دلیل فعالیت‌های اجتماعی نیز دارد می‌گوید: "این اخبار و به طور کلی این نوع نگاه به مسئله کودکان کار و خیابان ناشی از بی اطلاعی و سطحی‌نگری به موضوع است. وقتی به فعالیت اجتماعی به چشم شک و تردید، فعالیت براندازانه و ضد امنیت ملی نگریسته می‌شود هیچگاه برخورد علمی و دقیقی با موضوعات اجتماعی نمی‌شود."

یکی دیگر از فعالان با سابقه حقوق کودک که سابقه محکومیت سیاسی به دلیل فعالیت‌های اجتماعی نیز دارد می‌گوید: "این اخبار و به طور کلی این نوع نگاه به مسئله کودکان کار و خیابان ناشی از بی اطلاعی و سطحی‌نگری به موضوع است. وقتی به فعالیت اجتماعی به چشم شک و تردید، فعالیت براندازانه و ضد امنیت ملی نگریسته می‌شود هیچگاه برخورد علمی و دقیقی با موضوعات اجتماعی نمی‌شود. حکومت‌هایی نظیر حکومت ایران سعی می‌کنند با دستکاری آمار و اطلاعات و یا ممانعت از تهیه آمار دقیق درباره معضل‌های اجتماعی، صورت مسئله را پاک کنند و از خود وجهه و کارنامه‌ای قابل قبول ارائه دهند. نمونه برجسته آن آمار مبتلایان به بیماری ایدز است. دستگاه‌ها مسئول و به همراه آن تریبون‌های تبلیغی حکومتی از سویی خطر بیماری ایدز را به عنوان یکی از نتایج رابطه نامشروع جنسی برجسته می‌کنند و از سوی دیگر عامل اصلی ابتلا به بیماری ایدز را در ایران اعتیاد معرفی می‌کنند. آنها با پایین اعلام کردن آمار مبتلایان به ایدز می‌خواهند عنوان کنند که در جمهوری اسلامی رابطه نامشروع جنسی وجود ندارد و یا در اکثر موارد ایدز به دلیل تزریق با سرنگ آلوده منتقل می‌شود. این در حالی است که همه نهادهای مسئول جهانی و جامعه پزشکی روی "پیشگیری" از این بیماری تاکید می‌شود. وقتی صورت مسئله پاک می‌شود طبیعی است اقدام مفید و جدی برای آموزش عمومی درباره آن صورت نمی‌گیرد. مسئله کودکان کار و خیابان هم مشابه ایدز است. انکار می‌شود و گستره و تبعات آن تقلیل داده می‌شود."

یونیفورم متحدالشکل یا لباس فرم مدرسه

من- تهیه‌کننده این گزارش- تاکنون لباس متحدالشکل کودکان کار و خیابان را با چشم‌های خود ندیده و از کسی درباره این موضوع چیزی نشنیده‌ام. با وجود پرس‌و‌جو از فعالان اجتماعی در این زمینه باز دست به یک تحقیق میدانی زدم. با موتور به چند نقطه پر تمرکز از حضور کودکان کار و خیابان مراجعه کردم. تعداد زیادی چهار راه در خیابان ولی عصر و خیابان انقلاب و همچنین چند پارک در سطح شهر تهران از جمله پارک دانشجو، پارک لاله، پارک ملت، بولوار کشاورز، تقاطع خیابان ولی عصر با خیابان طالقانی، تخت طاووس، ‌میدان انقلاب، ‌میدان ولی عصر، ‌میدان ونک، ‌میدان تجریش، ‌میدان قدس و غیره از مکان‌هایی بود که به آنها مراجعه کردم.

حتی تصور دختری کوچک با لباس مدرسه، در کنار یک روزنامه که روی آن چسب زخم یا فال حافظ چیده است و روی سنگفرش لُخت پیاده‌رو دراز کشیده است و همزمان که پاهای کوچک خود را در هوا تکان می‌دهد در حال نوشتن کلمات درشت «بابا نان داد» در دفتر مشقی ارزان قیمت است، انسان را تحت تاثیر قرار می‌دهد چه رسد به دیدن مستقیم این صحنه‌ها با چشم‌های خود.

اثری از لباس متحدالشکل در تن کودکانی که آدامس، فال، دستمال کاغذی، ویفر، شکلات، سیم ظرفشویی، چسب زخم و غیره می‌فروشند وجود ندارد، اما فکر می‌کنم دلیل این تیتر و این خبر را در سایت "مهر نیوز" یافته‌ام. آنچه در تن تعدادی از کودکان کار و خیابان دیده می‌شود نه یونیفورم و لباس متحدالشکل که لباس فرم مدرسه است. حکومت سال‌هاست به دلایل اسلامی اما با عناوینی آموزشی و تربیتی لباس دانش‌آموزان مقاطع ابتدایی و راهنمایی را یک شکل و یک رنگ کرده است. این عمل قرار است از "ولگردی" دانش‌آموزان در راه مدرسه یا بازگشت از آن جلوگیری کند و جلوی رجوع کودکان و نوجوانان را به مدهای بین‌المللی بگیرد. رنگ‌های مانتو و مقنعه روشن مانند صورتی برای دختران دبستانی، مانتو و مقنعه سبز رنگ برای دختران دانش‌آموز پایه راهنمایی، شلوار و پیراهن آبی رنگ برای پسران پایه ابتدایی و شلوار و پیراهن طوسی رنگ برای دانش‌آموزان پسر پایه راهنمایی. البته در شهرهای مختلف ایران و گاه در ناحیه‌های مختلف آموزش‌و‌پرورش این رنگ‌ها متفاوت است و در مناطقی برای دختران دانش‌آموز پایه دبیرستان هم چنین لباس‌های متحدالشکلی در نظر گرفته می‌شود.

کودکان فروشنده در سطح خیابان‌ها و پارک‌های تهران هرکدام به نوعی متخصص اجرای تئاتر خیابانی هستند. مخاطب‌شناسی، تلاش برای اثر گذاری بیشتر، تلاش برای تطابق گفتار و بازی‌ها با واقعیت، تمرکز روی موضوع و کسب نهایت درک ممکن از نقش، جزئی از پیش‌پا افتاده‌ترین تخصص‌ها و توانایی‌های این کودکان با استعداد است. یکی از راه‌های کسب دلسوزی عابران و جلب توجه دیگران و معطوف کردن عاطفه مشتریان نسبت به خود در بین این کودکان پوشیدن لباس‌های فرم مدرسه است. در حالی که اکثریت این کودکان به مدرسه نمی‌روند و تحصیل آنها به مدد تلاش و کوشش فعالان اجتماعی و پیگیران موضوع حقوق کودک به صورت غیر رسمی و در محیطی خارج از مدارس آموزش و پرورش انجام می‌گیرد با این حال این لباس‌های متحدالشکل بسیار ارزان قیمت‌تر از سایر البسه کودکان است و معمولاً بعد از کوچک شدن به تن دانش‌آموزان توسط والدین آنها دور انداخته می‌شوند و یا به افراد فقیر بخشیده می‌شوند. این یونیفورم‌های مدرسه هم پوششی برای تن هستند و هم عاملی برای دلسوزی بیشتر عابران و مردم در خیابان!

این جزئی از مشاهدات روزانه مردم تهران و حتی سایر شهرهای بزرگ ایران است که در خیابان‌ها، کودکی با لباس مدرسه در حالی که واقعاً یا به ظاهر مشغول نوشتن مشق‌های مدرسه است در کنار بساط فروشندگی خود در پیاده‌رو خمیده یا دراز کشیده باشد. حتی تصور دختری کوچک با لباس مدرسه، در کنار یک روزنامه که روی آن چسب زخم یا فال حافظ چیده است و روی سنگفرش لُخت پیاده‌رو دراز کشیده است و همزمان که پاهای کوچک خود را در هوا تکان می‌دهد در حال نوشتن کلمات درشت «بابا نان داد» در دفتر مشقی ارزان قیمت است، انسان را تحت تاثیر قرار می‌دهد چه رسد به دیدن مستقیم این صحنه‌ها با چشم‌های خود.

سازماندهی

شاید برای شما جالب باشد که بدانید حتی «بلال فروشان» و «چای فروشان» بزرگسال پارک‌ها و «تخمه فروشان» و دست‌فروشان ترمینال‌های مسافربری هم گروهی کار می‌کنند.

دفاع از محل کسب و محدوده پرسه‌زنی تا تقسیم کار، تامین جنس، جابه‌جایی بار و تامین وسیله حمل و نقل از جمله مسائلی است که به صورت گروهی انجام می‌گیرد. بلال‌فروشی که ذغال یا ذرت خام ندارد با "موبایل" به بالادستی خود خبر می‌دهد و برای او ذغال یا ذرت خام اضافه ارسال می‌شود.

حتی «بلال فروشان» و «چای فروشان» بزرگسال پارک‌ها و «تخمه فروشان» و دست‌فروشان ترمینال‌های مسافربری هم گروهی کار می‌کنند. دفاع از محل کسب و محدوده پرسه‌زنی تا تقسیم کار، تامین جنس، جابه‌جایی بار و تامین وسیله حمل و نقل از جمله مسائلی است که به صورت گروهی انجام می‌گیرد. بلال‌فروشی که ذغال یا ذرت خام ندارد با "موبایل" به بالادستی خود خبر می‌دهد و برای او ذغال یا ذرت خام اضافه ارسال می‌شود.

به ندرت می‌توان کودکی را یافت که تنها در خیابان کار کند. کودکان کار و خیابان به صورت گروهی فعالیت می‌کنند. آنها یا به صورت فامیلی و محله‌ای کار می‌کنند یا فردی آنها را از خانواده‌شان اجاره می‌کند.

نرگس دختری "حداکثر" هفت ساله است که می‌گوید: "عمو جواد مواظب ما هست. ما هیفده‌تائیم (منظورش هفده نفر است). با هم فامیلیم. بچه‌های فاطی خانم هم پیش ما کار‌ می‌کنند." با دست برادرش را در فاصله دورتر نشان‌ می‌دهد. از روی غریزه یا به دلیل آموزش، با فاصله کنترل شده‌ای از یکدیگر حرکت می‌کنند و حواس‌شان به یکدیگر هست. دست بخشنده‌ای برای خرید ببینند در کسری از دقیقه سر و کله همه تیم پیدا می‌شود. همچنان که وقتی یکی از آنها مورد آزار و اذیت قرار بگیرد هجوم می‌آورند و یکی از آنها هم به سرعت بزرگسال مسئول تیم را خبر می‌کند.

مائده دختری بین ۹ تا ۱۰ سال است که از پدر و مادرش برای کار اجاره شده است. می‌گوید: "روزی ۴۰ هزار تومن در‌ میارم. همه‌اش را آقا رحمان قبل از سوار شدن می‌گیرد. اگه کمتر باشه سوار ماشین نمی‌کنه باید دنبال ماشین بدوییم و گریه کنیم. بعد نگه‌ میداره اینقدر‌ می‌زنه و فحش ‌می‌ده که خسته ‌می‌شه، اون وقت ‌می‌زاره سوار بشیم!" پدر و مادرش معتاد هستند و تنها منبع درآمد خانواده مائده و خواهرش کوچکترش سمیه است. برادر بزرگتر به دلیل اینکه سن و سالش بالاتر از این است که دست‌فروشی کند و "دل کسی براش نمی‌سوزه" فعلاً بیکار است.

مهری دختری است ماهوش، به زیبایی یک عروسک زنده که حدود ۱۰ سال دارد. سر و صورتش عمداً برای آنکه زیبایی خیره‌کننده اش به چشم نیاید آلوده و کثیف شده است! فال حافظ می‌فروشد و می‌گوید: "عزیز‌آقا خیلی مهربونه. ما خیلی زیادیم. با اتوبوس می‌ریم خونه. عزیز آقا همیشه منو می‌شونه روی پای خودش! ظهرا (ظهرها) هم برام بستنی می‌خره!"

سادگی این کودک در بین تمامی کودکان کاری که دیده‌ام یک استثناء است. "عزیز آقا" کسی که مهری را از ناپدری‌اش کرایه کرده است چنان این کودک را خام کرده است که می‌گوید: "عزیز آقا مثل بابا حسن خودمه! اصلاً مثل شوهر ننم (ناپدری) نیست. وقتی توی بغلشم با گوشام (گوش‌هایم) که بازی می‌کنه خوابم می‌گیره...!"

ذهن من سیاه و خراب است یا واقعیت روشن و تکان دهنده؟ نمی‌دانم، اما حال خوبی ندارم. سر و کله مردی به نسبت درشت اندام با یقه پیراهن باز و زنجیر طلایی کلفت بر گردن پیدا می‌شود. مائده می‌دود طرف او و من می‌فهمم که او همان عزیزآقا است. چپ چپ نگاهم می‌کند. خودم را به نفهمیدن‌ می‌زنم و می‌گویم: "دختر پول فالت را نگرفتی." مائده می‌گوید: "بزار (بگذار) روی صندلی برمیدارم." راه می‌افتم و از پارک بیرون می‌آیم.

اعتیاد

اعتیاد یکی از بزرگ‌ترین عوامل قربانی‌کننده زندگی کودکان کار و خیابان است. تعداد زیادی از کودکان کار درآمدشان صرف تهیه مواد مخدر مورد استفاده پدر، مادر یا سرپرست‌شان می‌شود.

کودکان کار بارها و بارها نحوه استفاده انواع و اقسام مواد مخدر را در خانه یا محله خود دیده‌اند و با روش‌های مصرف مواد مخدر آشنایی کامل دارند. متاسفانه این کودکان مصرف مواد مخدر را به عنوان دلیل "قدرت" بزرگسالان، "پایان کودکی"، "آرامش"، "فرار از مشکلات"، "عامل لذت" و غیره درک می‌کنند و به شدت در معرض آلوده شدن به اعتیاد قرار دارند.

هر ساله کودکانی به دلیل اعتیاد مادر خود معتاد زاده می‌شوند و در حالی چشم به جهان می‌گشایند که ماده مخدر از خون مادر توسط بند ناف به بدن آنها وارد شده است. تعدادی از آنان‌ می‌میرند و تعدادی دیگر در اولین ساعات تجربه زندگی با درد اشنا می‌شوند. آنهایی که وضعیت حادی دارند از آنجایی که همیشه خواب یا آرام هستند به عنوان ابزاری بی صدا و انسانی برای گدایی بزرگسالان استفاده می‌شوند. کودکانی هستند که برای آنکه فرار نکنند یا مجبور به حفظ رابطه با سرپرست خود شوند توسط بزرگسالان عمداً معتاد می‌شوند. کودکان شیرخواره را با داروهای کدئین‌دار و خواب‌آور بیهوش می‌کنند تا سر و صدای آنها مزاحم زندگی یا کار (گدایی) نشود.

کودکان کار بارها و بارها نحوه استفاده انواع و اقسام مواد مخدر را در خانه یا محله خود دیده‌اند و با روش‌های مصرف مواد مخدر آشنایی کامل دارند. متاسفانه این کودکان مصرف مواد مخدر را به عنوان دلیل "قدرت" بزرگسالان، "پایان کودکی"، "آرامش"، "فرار از مشکلات"، "عامل لذت" و غیره درک می‌کنند و به شدت در معرض آلوده شدن به اعتیاد قرار دارند.

کار کاذب- کار تولیدی

مسئله مهم دیگری که باید در رویکرد حکومت، نهادها و خبرگزاری‌های نزدیک به آن در زمینه حقوق کودک به آن توجه کرد، تیتر کردن کار کودک به عنوان شغل کاذب یا تکدی‌گری است. تقسیم‌بندی نادرست یا تیتربندی غیر صحیح اطلاعات مختلف در هر زمینه‌ای عامل ایجاد آگاهی کاذب یا درک ناصحیح دنیای پیرامونی است.

صاحبات قدرت در ایران با شتابی بیش از پیش "سیاست‌های تعدیل ساختاری" و برنامه‌های صندوق بین‌المللی پول را اجرا می‌کنند و مورد تشویق مقامات این نهاد اقتصادی جهانی قرار می‌گیرند. دولت به دنبال تلاش مرحله‌ای برای حذف یارانه‌ها، خود را از عرصه‌های آموزش و بهداشت و خدمات عمومی بیرون می‌کشد و از زیر بار هزینه‌های آن فرار می‌کند.

وقتی کار کودکان در یک دیدگاه به شغل‌های کاذب محدود می‌شود به طور طبیعی کودکانی که در کارهای تولیدی مشغول هستند از چهارچوب صورت مسئله "کار کودکان" و "کودکان کار" خارج می‌شوند. موارد بیشماری از کار کودکان در کارگاه‌های دوزندگی، آهنگری، کوره‌های آجرپزی، کارگاه تولید مواد شوینده، واشرسازی و غیره توسط فعالان و گروه‌های فعال در زمینه حقوق کودکان ثبت شده است. کودکان با حقوقی معادل یک پنجم حقوق تعیین شده توسط اداره کار (که خود همین حقوق هم درآمدی زیر خط فقر در ایران است) بدون بیمه و مزایای قانونی همان کاری را انجام می‌دهند که کارگران بزرگ سال انجام می‌دهند.

این کودکان نسبت به کارگران بزرگ سال حرف شنوی بیشتری از کارفرمایان دارند و هیچ مشکل حقوقی را متوجه آنان نمی‌کنند. ارزش افزوده بیشتری به جیب کسانی که این نوع نیروی کار را می‌خرند سرازیر می‌کنند و در شرایطی که "سرمایه" در ایران از "تولید" فراری است و به دلالی، تمرکز روی سودآوری از طریق گردش مالی، بورس‌بازی و خرید و فروش علاقه دارد کار ارزان قیمت (در اینجا کار بسیار ارزان قیمت کودکان) عامل سودآوری و بقای آن سیستم تولیدی است. کار کودکان در روستاها در قالب کشاورزی و دامداری در هیچ آمار رسمی و حکومتی درج نشده است و در هیچ تحلیلی از کار کودک وارد نمی‌شود.

وضعیت زندگی کودکان کار و روابط و تبعات خرید کار کودک با قیمت ارزان در ایران نیز مانند همه جای جهان کم و بیش همان "شرایط" و "روابطی" است که کارل مارکس در فصل‌های ۱۳ و ۲۳ کتاب "سرمایه" توضیح می‌دهد. زندگی برای کودکان کار در ایران همان زندگی طبقه کارگر بریتانیا در قرن ۱۸‌میلادی است.

نقش دولت در این فاجعه اجتماعی

در جامعه‌ای با اقتصاد نفتی که در آن مافیای دولتی- نظامی مشغول کسب سود از واردات کالا و فروش آن به مردم است به طور مشخص هر نوع تولیدی خطری برای این طبقه اجتماعی هستند. بیکاری در ایران بیداد می‌کند و دولت برای مقابله با تورم و انتقال بخشی از بدهی‌های خود به مردم، ارزش پول ملی را مدام کاهش می‌دهد.

عدم توجه حاکمیت به معضل‌های واقعی اجتماعی و ساختن معضل‌های دروغینی چون نوع پوشش زنان و دختران و صرف هزینه‌های کلان برای ساماندهی نیروهای انتظامی، خودرو، سوخت و غیره برای برخورد با رنگ‌ها و لباس‌ها به جای صرف این هزینه‌ها برای درمان دردهای واقعی اجتماع گواه رویکرد تا بن و ریشه نادرست حکومت نسبت به معضل‌های اجتماعی است.

صاحبات قدرت در ایران با شتابی بیش از پیش "سیاست‌های تعدیل ساختاری" و برنامه‌های صندوق بین‌المللی پول را اجرا می‌کنند و مورد تشویق مقامات این نهاد اقتصادی جهانی قرار می‌گیرند. دولت به دنبال تلاش مرحله‌ای برای حذف یارانه‌ها، خود را از عرصه‌های آموزش و بهداشت و خدمات عمومی بیرون می‌کشد و از زیر بار هزینه‌های آن فرار می‌کند.

جمهوری اسلامی برای خوب جلوه دادن اوضاع کشور _در کل تاریخ به وجود آمدن خود_ در حال تکذیب همه مشکلات و معضل‌های اجتماعی، سیاسی، اقتصادی، فرهنگی و غیره است. تجارت مواد مخدر در همه جای جهان یک تجارت سودآور است و در کشوری مانند ایران به عنوان راه ترانزیت مواد مخدر از افغانستان و دیگر کشورهای آسیایی به اروپا، گردش مالی این تجارت بسیار بالاست. در ماجرای آشکار شدن نقش نهادهای اطلاعاتی و امنیتی در قتل‌های زنجیره‌ای- سیاسی، از لابه‌لای اطلاعات این پرونده نقش نهادهای اطلاعاتی، امنیتی و نظامی در تجارت و ترانزیت مواد مخدر برای تامین هزینه‌های مالی و استقلال از دولت و نظارت مجلس افشا شد. ادعایی غیر واقعی نیست اگر اعلام شود جمهوی اسلامی برای کنترل نسل جوان ایران و منفعل و مشغول نگاه داشتن آنها از مواد مخدر به عنوان یک سلاح استفاده ‌می‌کند.

فقر، کار کودکان، تکدی‌گری، تن‌فروشی، فحشا، اعتیاد، رجوع به شغل‌های کاذب و بیکاری و بسیاری دیگر از معضل‌های اجتماعی و اقتصادی جامعه ایران ناشی از مدیریت نادرست و اشتباهات فاحش و سیستماتیک حکومت ایران در یک بازه زمانی طولانی مدت است. کوچ مردم از شهرها به روستاها، حاشیه‌نشینی، حلبی‌آبادنشینی، عدم آموزش صحیح به مردم و کودکان، ضعف سیستم آموزشی، ضعف و سکوت قوانین و از همه مهم‌تر نبود شعور، آگاهی و خواست ایجاد تغییرات کمی و کیفی در زندگی اجتماعی و مناسبات جاری در جامعه در بین حاکمان ایران از عمده دلایل وجود معضلات اجتماعی متعدد در ایران است.

عدم توجه حاکمیت به معضل‌های واقعی اجتماعی و ساختن معضل‌های دروغینی چون نوع پوشش زنان و دختران و صرف هزینه‌های کلان برای ساماندهی نیروهای انتظامی، خودرو، سوخت و غیره برای برخورد با رنگ‌ها و لباس‌ها به جای صرف این هزینه‌ها برای درمان دردهای واقعی اجتماع گواه رویکرد تا بن و ریشه نادرست حکومت نسبت به معضل‌های اجتماعی است.

ادامه طرح‌های موقت در مورد کودکان کار

Wed, 06 Jun 2012 12:55:02 +0000

يکی از دست‌اندرکاران ساماندهی کودکان کار و خيابان در ايران، از اجرای يک طرح موقتی ديگر برای ساماندهی اين کودکان خبر داد.

به گزارش خبرگزاری کار ايران (ايلنا)، درحالی که کودکان کار، پس از اجرای طرح‌های موقتی دستگاه‌هايی از جمله، شهرداری و نيروی انتظامی‌ و طرح شناسنامه، دوباره به سر چهارراه‌ها و خيابان‌ها بازمی گردند، حبيب‌الله مسعودی فريد، مديرکل دفتر امور آسيب‌ديدگان اجتماعی سازمان بهزيستی، از اجرای يک طرح موقت ديگر با عنوان "راه‌اندازی مراکز ويژه خدمات سرپايی به کودکان کار و خيابان" در برخی از شهرهای پرجمعيت ايران خبر می‌دهد.

مسعودی فريد در اين‌باره گفت: "با توجه به‌ نياز کودکان کار و خيابان به مراکز توانمندسازی و ارائه خدمات روزانه، مراکزی خاص برای آن‌ها راه‌اندازی شده تا آن‌ها با مراجعه به ‌اين مراکز از خدمات سرپايی بهره‌مند شوند."

اين در حالی است که طرح "شناسنامه کودکان کار و خيابان" نيز بدون ارائه‌ آمار و اطلاعات خاصی از اين کودکان، نيمه‌کاره رها شده است.

از سوی ديگر، آيين‌نامه ساماندهی کودکان خيابانی، تصويب شده از سال ۱۳۸۴، به دليل داشتن نواقصی، از آن زمان تاکنون اجرا نشده و اکنون در حال بازنگری است.

بين يک ميليون و ۶۰۰ هزار تا يک ميليون و ۸۰۰ هزار کودک ايرانی، به کار اشتغال دارند. رشد فقر در کودکان کار و خيابان از سال ۸۴ تا ۸۸ روند صعودی داشته است

حسن موسوی چلک، مديرکل آسيب‌های اجتماعی وزارت کار، تعاون و رفاه اجتماعی با اشاره به ‌آيين‌نامه يادشده می‌گويد: "۸۰ درصد از کودکان خيابانی، کودکانی هستند که بنا به شرايط خود، مجبور به کار در خيابان يا کارگاه‌ها هستند."

مديرکل آسيب‌های اجتماعی وزارت کار، تعاون و رفاه اجتماعی موضوع کودک کار با کودک خيابان را متفاوت دانسته و می‌گويد: "بررسی آيين‌نامه کودکان کار در هيئت دولت در حال انجام است."

با اين وجود، فرشيد يزدانی، فعال حقوق کودک در خردادماه سال جاری در گفت‌وگو با روزنامه شرق گفته بود: "مسئولان يا به دنبال حذف سريع کودکان از شهر به‌منظور زيباسازی منظر شهری‌اند يا با رويکردی پليسی و امنيتی به دنبال دستگيری کودکان برآمده‌اند."

وی افزوده بود: "اين‌طور ساماندهی‏های فصلی و موسمی از سوی سازمان‌های مسئول، دور باطلی است که در کمتر از يک ماه به بازگشت دوباره کودک به چرخه بيمار اقتصاد پنهان و غيررسمی کودکان کار و خيابان منجر می‌شود."

علی‌اکبر اسماعيل‌پور، عضو هيئت مديره انجمن حمايت از حقوق کودکان نيز از اشتغال به کار نزديک به يک ميليون و ۸۰۰ هزار کودک ايرانی خبر داده و می‌افزايد: "بر پايه آمار سرشماری سال ۱۳۸۵، از سه ميليون و ۶۰۰ هزار کودک خارج از تحصيل، بين يک ميليون و ۶۰۰ هزار تا يک ميليون و ۸۰۰ هزار کودک ايرانی، به کار اشتغال دارند."

پيش از اين، فرشيد يزدانی در گفت‌وگو با خبرگزاری دانشجويان ايران (ايسنا) گفته بود رشد فقر در کودکان کار و خيابان از سال ۸۴ تا ۸۸ روند صعودی داشته است و ۷۲ درصد اين کودکان در شهرهای بزرگ بی‌سواد و کم‌سواد هستند يا در حد ابتدايی سواد دارند.

به گفته وی بيش از ۳۲ درصد کودکان کار، مورد آزار جسمی، روحی و جنسی قرار می‌گيرند و نرخ ابتلا اين کودکان به بيماری ايدز پنج و چهار دهم درصد است و اين نرخ نسبت به نرخ ابتلا به ايدز در جامعه که يک درصد است ۴۵ برابر است.

"افزايش ايدز بين کودکان کار در ايران"

zamaanehnews — Sun, 27 May 2012 04:41:16 +0000

يک عضو هيأت مديره انجمن حمايت از حقوق کودکان در ايران گفت بيماری ايدز در بين کودکان کار در اين کشور افزايش يافته است.

فرشيد يزدانی، روز شنبه ششم خرداد ۱۳۹۱ به خبرگزاری کار ايران (ايلنا) گفت: "حدود ۴.۵ درصد کودکان کار و خيابان به ويروس ايدز آلوده هستند که اين رقم ۴۵ برابر متوسط کشوری است و می‌تواند با شيوع اين بيماری در ميان زنان ويژه (روسپی) برابری کند."

به گفته وی بيماری ايدز در بين کودکان بيشتر بين کودکان "زباله‌گرد و دستفروش" است.

وی همچنين گفته است بر اساس پژوهش‌ها در ايران "۲۰ درصد از کودکان کار تجربه استفاده از مواد مخدر را دارند و ۴۰ درصد نيز مشروبات الکلی را تجربه کرده‌اند."

فرشید یزدانی: متأسفانه نگاه انسانی در برخورد با اين کودکان وجود ندارد و درباره ساماندهی اين کودکان همان‌گونه تصميم‌گيری می‌شود که در خصوص جمع‌آوری يا نصب مبلمان شهری برنامه‌ريزی می‌شود

يزدانی کودکان کار را حاصل "سياست‌های کلان اقتصادی-اجتماعی" دانسته و توضيح داده است:‌"رشد تورم و بحران‌های اقتصادی باعث فقير‌تر شدن خانواده‌های ضعيف می‌شود و اين روند از مهم‌ترين عوامل ورود کودکان به بازار کار به شمار می‌روند."

وی با بيان اينکه برای کاهش آسيب‌های اجتماعی کودکان کار "ابتدا بايد عوامل ورود اين کودکان به بازار کار را نابود کرد"، افزود: "با وجود آنکه افزايش فقر حاصل حاصل سياست‌های دولت است اما به نظر می‌رسد دولت دغدغه‌ خاصی برای پوشش و ساماندهی اصولی و بلند مدت اين کودکان نداشته باشد."

عضو هيأت مديره انجمن حمايت از حقوق کودکان با اشاره به "طرح ساماندهی کودکان کار و خيابان" که در حال اجراست، گفت: "متأسفانه نگاه انسانی در برخورد با اين کودکان وجود ندارد و درباره ساماندهی اين کودکان همان‌گونه تصميم‌گيری می‌شود که در خصوص جمع‌آوری يا نصب مبلمان شهری برنامه‌ريزی می‌شود."

بر پايه آمار‌های رسمی ۲.۵ ميليون کودک کار در ايران وجود دارد.

از انکار تا پذیرش محدود کودکان کار

Babak M — Sat, 28 Apr 2012 13:37:16 +0000

بابک مینا

بابک مینا ـ در طول تاریخ، کودکان همواره برای ادامه زندگی ناچار به کار شده‌اند، اما از قرن نوزدهم با گسترش نظام سرمایه‌داری صنعتی، این ناچاری گسترش و ابعاد بیشتری یافته است.

به موازات این روند افزایشی، کم‌کم مبارزه‌ برای لغو کار کودکان نیز در جوامع مختلف شکل گرفت و امروزه در بسیاری از کشورهای جهان کار کودکان ممنوع شده است. در ایران اما اگرچه در سطحی به نسبت گسترده با این پدیده مواجه هستیم، اما کمتر تلاشی برای رسیدگی به این بحران اجتماعی از سوی دولت صورت می‌گیرد.

برای بررسی وضعیت یادشده با دو فعال مدنی که دانش‌آموخته رشته جامعه‌شناسی نیز هستند، گفت‌و‌گو کرده‌ایم. آنها به دلیل فشارهای موجود از سوی حکومت ایران نسبت به فعالان اجتماعی، مایل به انتشار نام کامل خود در گفت‌وگو با "زمانه" نیستند

به نظر شما مهم‌ترین دلایلی که باعث کار کودکان می‌شوند چه هستند؟

فرهاد: به طور خلاصه می‌توان به این دلایل به شکل تیتروار اشاره کرد. غیر از تقسیم‌بندی کلی آنها به دلایل اقتصادی، اجتماعی و سیاسی می‌توان به موارد زیر اشاره کرد:

- نیاز خانواده به درآمد ناشی از کار فرزندان کودک‌شان.

- تثبیت درآمد کودکان در الگوی درآمدی خانواده.

- نیاز بازار کار به «نیروی ارزان، بدون نیاز به بیمه و مزایا»، «ساعت‌های کار طولانی‌تر»، «عدم قرارداد و موانع و درگیری‌های حقوقی و پیامدهای آن».

- عدم نظارت بر کارگاه‌هایی که از کار کودک سوء استفاده می‌کنند و به عبارت دیگر عدم شناسایی تخلف.

- عدم اجرا شدن جرایم بعد از تشخیص و اثبات تخلف.

- قابل تحمل بودن جرایم ناشی از تخلف کارگاه و شخص حقیقی در صورت سوء استفاده از کار کودک.

- وجود کالاهایی که صرفاً قابل استفاده برای کودک کار است و توجیه اقتصادی برای نحوه فروش دیگری ندارد، مانند فروش فال.

البته می‌توان به دلایل «پدیده کار کودک» از دیدگاه‌های «عامل- انجام دهنده»، «روندی که این پدیده اتفاق می‌افتد» و «عواملی که تاثیر می‌گیرند» نیز نگاه کرد، مانند:

- از منظر خود کودک (عامل- انجام دهنده)

- از منظر والدین کودک (عواملی که به تولید پدیده کمک می‌کند و نیز تحت تاثیر قرار می‌گیرد.)

- از منظر کارفرما (عوامل دخیل در تولید پدیده و بهره برنده از پدیده)

- از منظر سازمان‌های حمایتی دولتی (سازمان‌هایی که نگاه‌های متفاوت به پدیده دارند: نگاه پلیسی- کنترلی که آسیب‌های اجتماعی را به «جرم» تقلیل می‌دهند. نگاه حمایتی که آسیب اجتماعی را به «بیماری» و نیاز به مسکن تفلیل می‌دهند.)

- از منظر سازمان‌های حمایتی غیر دولتی

- از منظر مردم. اقشار مختلف

با افزایش تورم، ادامه رکود اقتصادی و بالا رفتن نرخ بیکاری در کشور و در نبود نظام تامین اجتماعی فراگیر روند رو به رشد کار کودک شتابی قابل ملاحظه خواهد گرفت.

سحر ـ بحران‌های اقتصادی ازجمله بحران غذا و تورم فزاینده، روند غالب عرصه اقتصاد سال‌های جاری بوده است. در این میان افزایش چشمگیر قیمت غذا و کالاهای اساسی در کنار سیاست‌های اقتصادی اخیر کشور، نگرانی‌های جدی پیرامون وضعیت معیشتی اقشار کم درآمد دهک‌های پایین جامعه و به تبع آن وضعیت فقر کودکان را به دنبال داشته است. هرچند فقر تنها یکی از عوامل زمینه‌ساز کار کودکان به شمار می‌آید، بی‌گمان می‌توان ادعا کرد که فقر مزمن یکی از اصلی‌ترین این عوامل است. تحلیل‌ها حاکی از آن است که با «افزایش تورم»، «ادامه رکود اقتصادی» و «بالا رفتن نرخ بیکاری در کشور» و در «نبود نظام تامین اجتماعی فراگیر»، روند رو به رشد کار کودک شتابی قابل ملاحظه خواهد گرفت. گذشته از عوامل اقتصادی، عوامل نهادی از جمله وجود قوانین کار ناعادلانه، نبود قوانین حمایتی و بازدارنده، نبود نظام حمایت و تامین اجتماعی فراگیر در پدیدار شدن و رشد پدیده کار کودک نقش دارند.

آیا آمار دقیق یا غیر دقیقی از شمار کودکان کار در ایران دارید؟

فرهاد- در ایران آمار دقیق در مورد هیچ پدیده‌ای که در تقسیم‌بندی «آسیب اجتماعی» صورت می‌گیرند، وجود ندارد. این به دلیل ویژگی این پدیده است که «وجود» و «ادامه» حیاطش نیاز به بیرون بودن از چتر قانون دارد و چون بیرون از چتر قانون است، ابزار شناسایی قانون- مانند شمارش- بر آن قابل اجرا نیست. بنابراین آمارهایی که در اینجا می‌آوریم به هیچ رو آمار نهایی و دقیق نیستند.

سحر ـ اخیراً از مرکز آمار نقل می‌شود که حدود ۵/۲ میلیون کودک کار داریم، اما وجود بیش از ۵/۳ میلیون کودک بازمانده از تحصیل[۱] در گروه سنی ۱۵-۶ ساله که از نظر بیشتر کار‌شناسان بخش بزرگی از آنان را کودکان کار تشکیل می‌دهند، هشداری جدی بشمار می‌آید.[۲] در این میان اگر شمار کودکان کار مهاجر غیر ایرانی و نیز کودکان کار زیر شش سال را نیز به حساب آوریم به جمعیتی بالغ بر چهار میلیون کودک کار در کشور می‌رسیم.[۳]

در جایی که که گردآوری و ارائه آمار کار کودکان امری تقریباً نا‌ممکن است، شاخص‌های مربوط به «حضور در مدارس» و «فقر» می‌توانند به طور غیر مستقیم تصویری از وضعیت کودکان کار به دست دهند. به عنوان مثال حضور تمام وقت کودکان در مدارس به معنای رد احتمال اشتغال آنان به سخت‌ترین و زیان‌آور‌ترین انواع کار کودک است، گرچه احتمال کار کودک را منتفی نمی‌کند.

علاوه بر نبود آمار رسمی از شمار کودکان کار، کمبود تحقیق و مطالعه معتبر در زمینه «انواع کار کودک»، «شرایط کار کودکان»، «پراکندگی جغرافیایی کار کودکان»، «زیان‌آور‌ترین انواع کار کودکان»، «صنایع متکی به کار کودکان» و «مولفه‌های اقتصادی-اجتماعی موثر بر کار کودکان در کشور»، در کنار نبود «مطالعات مقایسه‌ای در زمینه کار کودکان و قوانین و سیاست‌های مرتبط با آن در ایران با کشورهایی که در ریشه کنی کار کودک موفق بوده‌اند»، موانع اصلی در راه ارائه تحلیلی معتبر از وضعیت و راهکار‌های کلان برای محو کار کودک به شمار می‌آیند.

وجود بیش از ۵/۳ میلیون کودک بازمانده از تحصیل در گروه سنی ۱۵-۶ ساله که از نظر بیشتر کار‌شناسان بخش بزرگی از آنان را کودکان کار تشکیل می‌دهند، هشداری جدی به شمار می‌آید.

غیر از مشکلات اقتصادی، مهم‌ترین مشکلات روانی، شخصیتی و ... کودکان کار کدامند؟

فرهاد- به طور کلی می‌توانیم آنها را اینچنین طرح کنیم:

- بلوغ زودرس اقتصادی و آشنایی با مناسبات سود- ضرر و روحیه تاحدی خشن منفعت طلبانه.

- مشکلات روانی ناشی از عدم جذب توجه، مهر و محبت و در نتیجه فروخوردن «نیاز به محبت».

- مشکلات روانی ناشی از دریافت ترحم و دلسوزی و نگاه‌های بیرونی که وجود و باور کمبود‌ها را در او مستحکم می‌کند و راه‌های ابراز وجود را به سمت راه‌های غلوشده که معمولاً با خشونت همراه می‌شود، سوق می‌دهد.

- تولید نیروی آسیب‌زننده اجتماع. کودکی که آسیب ببیند، آسیب را برمی‌گرداند.

- عدم یادگیری شیوه‌های «مقبول» ارتباطی، شیوه‌های مقبول ابراز احساسات.

- غالب شدن شخصیت منفعت‌طلبانه بین شخصیت‌های مختلف روانی.

آیا دولت کمکی به بهبود وضعیت کودکان کار یا از بین رفتن این پدیده می‌کند؟

سحر- برخورد دولت با موضوع کار کودک از انکار وجود چنین مسئله‌ای - تاحدود ده سال پیش - به پذیرش محدود وجود کار کودک آنهم فقط کار کودکان در خیابان رسیده است. رویکرد نهادهای دولتی ازجمله شهرداری، بهزیستی و نیروی انتظامی به مسئله کودکان کار تا به امروز مبتنی بر «مدیریت و ساماندهی» کودکان کار است که بیشتر به دنبال «حذف» کودک کار از فضای عمومی جامعه بوده است و نه شناسایی ریشه‌های کار کودک و برنامه‌ریزی برای محو این پدیده. ضمن آنکه به نظر نمی‌آید که دولت برنامه‌ای برای تامین رفاه و بهبود وضعیت کودکان کار و یا حمایت از خانواده‌های این کودکان داشته باشد. در حال حاضر از تاثیر طرح هدفمندسازی یارانه‌ها بر فقر خانوار‌ و به تبع آن فقر کودک و بر پدیده‌هایی از جمله کار کودک شواهدی در دست نیست.

فرهاد- البته در سال‌های اخیر، بودجه‌هایی برای رسیدگی به این مسئله از سوی شهرداری و بهزیستی تصویب شده است، اما چون ویژگی «پایداری، دوام» sustainability برای طرح‌ها و برنامه‌ها رعایت نمی‌شود ما معمولاً با طرح‌های ضربتی مواجه می‌شویم که تاثیری مقطعی بر پدیده آسیب‌های اجتماعی دارند و به نحوی با تداخل در یکی از مراحل، یعنی «به وجودآمدن آسیب اجتماعی»، «گسترش و انتقال یافتن آن» و «مستحکم و سازمان یافته شدن آن»، به چرخه آسیب اجتماعی شوک می‌دهند. به دلیل عدم مطالعه و بررسی راه‌های «پایداری نتایج» این طرح‌ها پس از چند مرحله متوقف و گاه باعث می‌شوند که آسیب اجتماعی مسیر جدیدی برای حیاط خود پیدا کند.

رویکرد نهادهای دولتی ازجمله شهرداری، بهزیستی و نیروی انتظامی به مسئله کودکان کار تا به امروز مبتنی بر «مدیریت و ساماندهی» کودکان کار است که بیشتر به دنبال «حذف» کودک کار از فضای عمومی جامعه بوده است و نه شناسایی ریشه‌های کار کودک و برنامه‌ریزی برای محو این پدیده.

فکر می‌کنید چرا دولت توجه زیادی به این موضوع نشان نمی‌دهد؟

فرهاد- فکر کنم بزرگ‌ترین مشکل این است که دولت هنوز متوجه نیست که برای پرداختن به بعضی آسیب‌های اجتماعی، تنها راه موجود، کمک گرفتن از نهادهای جامعه مدنی است. مشکل، جایگاهی است که نهادهای مدنی در مناسبات اجتماعی دارند و نقشی است که می‌توانند بازی کنند، اما دولت جایگاه آن‌ها را به رسمیت نمی‌شناسد.

دولت به دلیل جایگاه قانون‌مدار، مشروع به واسطه قانون نمی‌تواند با بعضی آسیب‌های اجتماعی درگیر شود، مثلاً هیچ نهاد دولتی نمی‌تواند از «کودکان کار غیر ایرانی بدون مدرک» حمایت کند، چون در‌‌ همان ابتدا بایست آن‌ها را از کشور اخراج کند، اما یک سازمان غیر دولتی می‌تواند بدون نگرانی در مورد جایگاه آسیب دیده در مقابل قانون، به حمایت آن بپردازد.

آیا نهادهای بین‌المللی در این زمینه همکاری می‌کنند؟

سحر ـ متاسفانه سازمان جهانی کار در ایران حضور ندارد، اما حمایت نهاد‌های بین‌المللی مانند یونیسف و کمیساریای پناهندگان سازمان ملل متحد در زمینه آموزش کودکان افغان و حمایت‌های روانی- اجتماعی به صورت غیر مستقیم بر کاهش آثار نامطلوب کار بر این کودکان نقش داشته است.

پانویس:

۱ـ سالنامه آماری ۱۳۸۵، مرکز آمار ایران

۲ـ جالب است بدانیم که بر اساس سرشماری سال ۱۳۸۵، بیش از ۵/۸ میلیون کودک ۱۸-۶ ساله خارج از نظام آموزشی هستند.

۳ـ بنا به آمار رسمی حدود یک میلیون و هفتاد هزار مهاجر افغانی و عراقی در کشور به ثبت رسیده‌اند و بنا بر اظهارات مقامات رسمی همین تعداد مهاجر خارجی ثبت نشده نیز در کشور حضور دارند. گرچه آمار دقیقی از تعداد کودکان مهاجر در کشور وجود ندارد اما با توجه به ساختار جمعیتی مهاجران، جمعیت این کودکان را می‌توان در حدود یک میلیون نفر تخمین زد.

کودکان خود‌فروش

behnam — Sun, 29 Jan 2012 15:01:27 +0000

سونیا فالیرو

برگردان:

نادیا پارسا

سونیا فالیرو - ماه پیش که داشتم روی کتابم درباره "کار کودکان در هند" تحقیق می‌کردم، ‌کم‌کم گذارم به مناطق شمال ایالت "بیهار" افتاد. جایی که "قاچاق کودکان" کاملاً سازماندهی شده است.در این منطقه، علاوه بر داستان‌های فراوانی که درباره ربودن کودکان نقل می‌شد، حکایت‌های تکان‌دهنده‌ و آزاردهنده‌ای نیز از شیوه جدید بردگی کودکان شنیدم.

در این منطقه، کودکانی ۱۰ ساله، خودخواسته خود را در اختیار قاچاقچیان انسان قرار می‌دهند. چراکه بیش از این نمی‌توانند گرسنه بمانند. من با نوجوانی ۱۴ ساله به نام "آرون کومار"، آشنا شدم که حاضر شد از تجربه‌های خودش برایم بگوید.

کومار، همراه عمو و دو عموزاده کوچک‌ترش در روستای "آمنی" زندگی می‌کند. فاصله این روستا از "پانتا"، مرکز ایالت بیهار، اگر با اتوبوس راهی سفر شوید، یک روز طول می‌کشد. دو روز قبل از اینکه ملاقات ما انجام شود، "کومار" توسط یک موسسه خیریه محلی که توسط سازمان "کودکان را نجات دهیم" حمایت می‌شود، به خانه برگردانده شده بود.

او در یک کارخانه برنج در استان "هاریانا" مشغول به کار بوده است؛ جایی‌که به ازای هفت روز کار در هفته، آن هم روزی ۱۸ ساعت، تنها ۸۰۰ روپیه (کمی کمتر از ۲۰ دلار) دریافت می‌کرد.

کومار می‌گوید: "گاهی پیش می‌آمد که دستگاهی خراب می‌شد، در این صورت کارگران می‌توانستند کمی استراحت داشته باشند. در چنین مواقعی من معمولاً به روستای مجاور که یک ساعت دور‌تر از کارخانه بود می‌رفتم تا بتوانم بیسکویت بخرم."

موسسه خیریه "کودکان را نجات دهیم"، ابتدا از مسئولان کارخانه برنج خواست که روش خود را تغییر دهند و سپس رئیس کارخانه را با برگزاری تظاهرات پر سر و صدا در بیرون از محل کارخانه تهدید کرد. در ‌‌نهایت رئیس کارخانه پیش از آنکه کومار را آزاد کند، گفت: "من برای استخدام این بچه پول داده‌ام."

بردگی خودخواسته

این نخستین مرتبه‌ای نبود که موسسه خیریه "کودکان را نجات دهیم"، کومار را از چنین کارخانه‌هایی بیرون می‌آوردند. سال گذشته نیز او را از یک کارخانه دیگر بیرون کشیده بودند. جالب این‌جا بود که پلیس در هیچکدام از این موارد دخالت نکرد. پلیس تنها زمانی که متوجه شد صاحبان کارخانه به قاچاقچیان پول می‌پردازند، اقدام موثری کرد.

وقتی از کومار پرسیدم: چه کسی تو را مجبور به کار در این کارخانه کرده است؟ او در پاسخ به من گفت: "هیچکس. من رفتم چون خودم می‌خواستم در این کارخانه کار کنم."

او سپس برایم توضیح داد که عمویش خیلی کار می‌کرد، اما با این وجود پول کافی برای صرف بیش از یک وعده غذا در روز را نداشت. خانواده‌های مرفه‌تر روستایی می‌توانستند دو وعده غذا در روز بخورند.

مردم این روستا هرگز برق، آب یا حتی زمین کشاورزی برای کاشت نداشته‌اند. در واقع فرصتی برای تحصیل یا کار در این روستا وجود ندارد. خانواده‌های مرفه روستای همسایه، در پیوند با مسائل مربوط به این روستا و زندگی سخت ساکنان آن بار‌ها به مقامات دولتی هشدار داده‌اند.

فقر همیشه منجر به کار کودکان شده است. به طور تقریبی در هند، ۱۷ میلیون "کودک کار" وجود دارد. بسیاری از این کودکان در رستوران‌های کنار خیابان‌، نانوایی‌ها یا تعمیرگاه‌های ماشین مشغول به کارند. هندی‌های شهرنشین، گمان می‌کنند این کودکان یا از سوی خانواده‌های خود برای به ‌دست آوردن اندکی پول بیشتر روانه شهر شده‌اند یا آنکه خود فرار کرده‌اند.

واقعیت این است که بسیاری از این کودکان، از طریق شبکه‌های بزرگ، قاچاق می‌شوند. فقر، نیازهای کودکان، بی‌توجهی عمومی نسبت به مسئله و مهم‌تر از همه، سودی که این تجارت غیر‌قانونی به جیب صاحبان شبکه سرریز می‌کند، سبب مصونیت شبکه‌های قاچاق در برابر قانون کار و مقامات دولتی است.

شبکه‌های قاچاق، مردان میانسال را اجیر می‌کنند تا قربانیان خود را نه تنها در حومه شهرهایی مانند "دهلی" یا "هاریانا" که تقاضای بالایی برای کار وجود دارد (در کارگاه‌ها، کارخانه‌های برنج یا خانه‌های خصوصی)، بلکه در شهر‌ها و روستاهای دورافتاده که فقر و بی‌پولی مردم را به حاشیه رانده است، بیابند. دلال‌های پرشماری هستند که کودکانی نظیرکومار، حتی می‌توانند بدون اطلاع خانواده‌هایشان خود را در اختیار آن‌ها قرار دهند.

کومار می‌دانست که ادامه زندگی در "آمنی" هیچ چشم‌انداز روشنی برایش نخواهد داشت. ولی این مسئله که او نمی‌توانست شکم خود را سیر کند، باعث شد به دنبال کسی باشد که خودش او ‌را "پیمانکار کارگری" می‌خواند.

او با برخی از کسانی که راه طولانی تا "هاریانا" را برای یافتن کار رفته و برگشته بودند (حدود ۲۲ ساعت با قطار) صحبت کرده بود. همه آن‌ها مثل خود او، کودکانی ۱۰ تا ۱۵ ساله بودند که فکر می‌کردند باید کار کنند تا از گرسنگی نمی‌رند.

حال اگرچه قانون کار، استخدام کودکان زیر ۱۴ سال را ممنوع کرده است، پیمانکار نه تنها کومار را بلافاصله استخدام کرد، بلکه به او هزار روپیه (معادل ۲۰ دلار) پیش از شروع کار نیز پرداخت کرد. این میزان پول، تقریباً معادل دستمزد یک ماه یک کارگر بالغ است.

کومار خیلی زود متوجه شده بود برای انجام‌‌ همان کار در کارخانه برنج، خیلی کمتر از یک آدم بالغ به او پول می‌دهند. از سویی دیگر، خیلی از کارهایی که او انجام می‌داد، مانند کار کردن با ماشین‌های سنگین، برایش خطرناک بود. از سویی دیگر استخدامش نیز غیرقانونی تلقی می‌شد. با این حال چون به کار نیاز داشت، از اینکه یک فرصت شغلی برایش ایجاد شده بسیار خوشحال شده بود.

این مسئله که او را دومرتبه برخلاف میلش از کارخانه به خانه بازگردانده بودند، ناراحتش نمی‌کند. واقعیت این است که کومار فکر می‌کند فعالان تشکل‌های غیردولتی باید کار خود را بر پایه وجدان و وظیفه حرفه‌ای انجام دهند و او نیز حق دارد فراخور شرایط زندگیش تصمیم بگیرد. کومار» می‌گوید: "وقتی‌ سبزیجات تمام شود، وقتی‌که «رییس» (نوعی نان) که ما می‌خوریم تمام شود، من برمی‌گردم سر کار."

منبع: نیویورک تایمز، ششم سپتامبر ۲۰۱۱

تجربه یکی از کودکان کار در ایران

behnam — Mon, 12 Dec 2011 16:33:19 +0000

پانته‌آ بهرامی

پانته‌آ بهرامی - بر مبنای گزارش مرکز آمار، دو میلیون و پانصدهزار کودک کار در ایران وجود دارند. با وجود این‏که بر اساس قانون کار ایران، کار کودکان زیر ۱۵ سال ممنوع است، گدایی، ولگردی، آدامس‌فروشی، گلفروشی، دستفروشی و تن‏فروشی ازجمله مشاغل این کودکان است.

به گزارش سایت "ابتکار"، تحقیقی در جنوب شهر تهران نشان می‌‏دهد که ۶۶ درصد کودکان خیابانی به بیماری عفونت‏های انگلی روده، ۱۰ درصد به عفونت‏های ادراری و ۹۶ درصد به پوسیدگی دندان مبتلا هستند.

ترک خانه در سیزده سالگی

مهدی آمیزش از سیزده سالگی به کار پرداخته است و از تجربیات خود می‌‏گوید:"سیزده سالم که بود، به خاطر یک‏سری مشکلاتی که در خانواده داشتم و بیشتر مشکلات مذهبی و عقیدتی بود، از خانه بیرون آمدم. طرز فکرم با خانواده‌ام نمی‌‏خواند. خانواده‏‌ من یک خانواده‏ی کاملاً سنتی- مذهبی بود و به همه چیز من گیر می‌‏دادند.

به همین خاطر در سیزده سالگی از خانه بیرون آمدم و مستقلاً برای خودم کار می‌‏کردم. از کار در بازار و دستفروشی شروع کردم تا بتوانم خرج خودم را دربیاورم. دیگر برایم اصلاً اهمیت نداشت که این کار چه می‌‏خواهد باشد. فقط بحث بر سر این بود که بتوانم خرج خودم، ازجمله تحصیل‏ و خورد و خوراکم را تأمین کنم.

به عنوان یک بچه‏ی سیزده ساله حس خوبی نداشتم. چون دوروبرم را آدم‏های قاچاقچی، معتاد و موادفروش گرفته بودند و… مدل‏های مختلفی در میان آن‏‌ها بود. آدم‏های طیف خوب هم بین‏شان بود، ولی اکثراً از طیف ناهنجار جامعه بودند.

زمانی که در بازار کار می‌‏کردم، ابتدا در میدان امام حسین کار می‌‏کردم. صاحب‏ کارم خانه‏ای داشت که اصطلاحاً به آن خانه‏ی تیمی می‌‏گفتند. یک خانه‏ خیلی بزرگ با ۱۲ اتاق در حیاط آنکه یکی از آن‌ها را به من داده بود. او به من گفت: صبح تا شب که کار می‌‏کنی، شب‏‌ها هم بیا همین‏جا بخواب و دیگر لازم نیست اجاره خانه بدهی.اما یک ماه که گذشت، دیگر نتوانستم جو آن‏جا را تحمل کنم و با فرد دیگری که او هم در بازار کار می‌‏کرد، رفتیم یک خانه گرفتیم.

مشکل این بود که شب به شب همه می‌‏آمدند خانه، توی حیاط می‌‏نشستند، منتقل و بافورشان را می‌‏گذاشتند بغل دست‏شان و شروع می‌کردند به کشیدن. رسماً می‌‏توانستیم به آن‏جا فاحشه‏‌خانه، شیره‏‌کش‌خانه و... بگوییم. آن خانه به چنین چیزی شباهت داشت. اصلاً نمی‌‏شد اسمش را خانه گذاشت.

به همین دلیل نتوانستم آن جو را تحمل کنم و همانطور که گفتم با یکی از بچه‏هایی که او هم در آن خانه بود، رفتیم خانه‏ای دره‌مان محدوده، ولی برای خودمان اجاره کردیم. یک خانه‏ خیلی کوچک که فقط بتوانیم شب‏‌ها به آن‏جا برویم و بخوابیم. چون صبح‏‌ها تا آخر شب می‌‏رفتیم سر کار و آخر شب برای خواب به خانه می‌رفتیم.

شغل‌هایی که مشغول آن بودیم به یک سال نمی‌‏رسید. معمولاً سه‌ماه، چهارماه و خیلی وقت‏‌ها یک هفته یا دو هفته‏ کار می‌‏کردیم. در برخی از کار‌ها بعد از یک ماه ما را بیرون می‌‏انداختند یا این‏که پول‏مان را نمی‌‏دادند. دسته‌ای دیگر از کار‌ها مثلاً یک ماه کار می‌‏کردیم و آخر سر نصف پولمان را می‌‏دادند.

به خاطر همین کار ثابتی نداشتیم. به همین شکل از اینجور کار‌ها می‌‏آمدیم بیرون، در خیابان و در اولین جایی که نوشته بودند:«به یک کارگر ساده نیاز داریم»، شروع به کار می‌‏کردیم.

هرکاری هم که بود می‌‏کردیم، از تولیدی لباس گرفته تا خرید و فروش لباس، خرید و فروش خشکبار، کار روی چرخ دستی، دستفروشی، یا فروش لباس‏های مغاز‏ه‏‌ها در می‌دان‏های مختلف و… هر کاری بود فرقی نمی‌‏کرد، مهم این بود که بتوانیم خرج‏مان را دربیاوریم.

اما چند سال که گذشت، کمی که به کار وارد شدیم و کار بازار آمد دست‏مان، با یکی از بچه‏‌ها که در کار کامپیو‌تر بود آشنا شدیم و وارد بازار کامپیو‌تر شدیم."

برون رفت از اعتیاد

اعتیاد به حشیش، شیشه و هرویین، بسیار در کودکان کار شایع است. از مهدی پرسیدم که چگونه توانست خود را از این گرداب برهاند؟

او می‌گوید: "نمی‌‏گویم که استفاده نکردم. حتی استفاده هم کردم، ولی اصلاً خوشم نیامد و خیلی زود خودم را بیرون کشیدم. من اخلاقی دارم که هنوز هم با من است. از چیزی که خوشم نیاید، اصلاً توی پاچه‏‌ام نمی‌‏رود. خیلی زود می‌‏توانم خودم را از آن بیرون بکشم. تریاک، شیشه و حشیش را استفاده کردم، اما اصلاً خوشم نیامد. برای همین سریع از آن زدم بیرون و دیگر هم طرف آن نرفتم.

اما جو خیلی کثیفی بود. خیلی‏‌ها را می‌‏دیدم که مثل خودم به آن‏جا می‌‏آمدند، اولین‏ بارمواد استفاده می‌‏کردند و دیگر نمی‌‏توانستند آن را ول کنند. می‌‏توانم بگویم که در این قضیه من واقعاً شانس آوردم که توانستم خودم را بیرون بکشم. وگرنه من هم می‌‏شدم یکی مثل بقیه، مانند آن‏هایی که الان توی گوشه‏ خیابان نشسته‏اند.

بچه‏هایی که با من توی آن دوره کار می‌‏کردند، بچه‏‏های محل، دوستان، آشنا‌ها و خیلی‏های دیگر را می‌‏دیدم که رفتند سمت مواد، برای اولین بار امتحانی کردند، بعد دومین بار و سومین بار و بعد همین‏طوری رفتند. ابتدا گفتند توی مهمانی استفاده می‌‏کنیم، ولی کم‏کم به عنوان یک معتاد یا یک مریض اجتماعی شناخته شدند.

قبل از این‏که از ایران بیرون بیایم، با همه‏ی آن‏‌ها ارتباط داشتم. اصلاً اوضاع خوبی نداشتند، یا به جرم مواد مخدر توی زندان بودند یا فروشنده‏ مواد شده بودند یا آن‏هایی که دیگر حتی نمی‌‏توانستند کاری انجام بدهند را توی گوشه‏ خیابان و یا توی پارک‏‌ها می‌‏دیدم. توی این جو، فقط من و آن دوستم که با هم رفتیم خانه گرفتیم، توانستیم بیرون بیاییم. فکر می‌‏کنم فقط ما دو نفر توانستیم از آن جو بیرون بیاییم."

آشنایی با کانون‌های مدافع کودکان کار

مهدی آمیزش اکنون ۲۴ سال دارد. وی فعالیت‏های مدنی خود را با "جمعیت دفاع از جهانی شایسته‏ کودکان کار" در شهرری آغاز کرد. سال ۱۳۸۴ شماری از فعالان از این جمعیت جدا شدند و "جمعیت دفاع از کودکان کار" را در نعمت‏آباد تهران راه‏اندازی کردند. وی برای اولین‌بار فعالیت علنی خود را با این جمعیت مدنی، به عنوان مددکار مدنی شروع کرد.

به گزارش سایت "ابتکار"، تحقیقی در جنوب شهر تهران نشان می‌‏دهد که ۶۶ درصد کودکان خیابانی به بیماری عفونت‏های انگلی روده، ۱۰ درصد به عفونت‏های ادراری و ۹۶ درصد به پوسیدگی دندان مبتلا هستند.

او توضیح می‌دهد: "چون من خودم از این کودکان بودم و در ۱۳ سالگی وارد این کار شده بودم و درد این بچه‏‌ها را خوب می‌‏دانستم، رفتم توی قسمت مددکاری. چون خیلی راحت‏‌تر می‌‏توانستم با این بچه‏‌ها ارتباط بگیرم. چرا که ارتباط گرفتن با این بچه‏‌ها کار هرکسی نیست. آن‏‌ها با هرکسی ارتباط نمی‌‏گیرند. این کودکان باید مطمئن شوند که مانند خود آن‏‌ها هستی. یا بهتر بگویم، اگر زبان کسی را نفه‌مند، با او ارتباط نمی‌‏گیرند.

کنار خیابان زیاد آن‏‌ها را می‌‏بینیم، می‌‏روی جلو با آن‏‌ها صحبت می‌‏کنی، خیلی راحت تو را می‌‏پیچانند و طوری دست‏ به سرت می‌‏کنند که خودت نفهمی. این‏‌ها توی این جو بزرگ شده‏اند. به‏هرحال من رفتم توی این قسمت و چون خودم هم مثل آن‏‌ها بودم و توی این جو کار کرده بودم، خیلی راحت با آن‏‌ها ارتباط گرفتم و بچه‏‌ها خیلی زود با من اُنس گرفتند.

این بچه‏‌ها، مثل بچه‏های خود من هستند و یک حس تعلق خاطر به آن‏‌ها دارم. جذب نیرو می‌‏کردم، به آن‏‌ها درس می‌‏دادم، نقاشی، داستان‏نویسی، خلاقیت و… با آن‏‌ها کار می‌‏کردم. در هر زمینه‏ای که احساس می‌‏کردم نیاز دارند بدانند، با آن‏‌ها کار می‌‏کردم. چون خودم خیلی چیز‌ها را نمی‌‏دانستم.

از داستان کار کردنم توی خیابان‏‌ها و از تجربه‌هایم برای آن‏‌ها می‌‏گفتم و همین‏طور آن‏‌ها برای من. آخر سر هم به یک نتیجه‏گیری می‌‏رسیدیم و آن راه را انتخاب می‌‏کردیم و جلو می‌‏رفتیم.

در سال ۸۱، در جایی که من درس می‌‏خواندم، کتابخانه‏ای بود که این جمعیت در آن‏جا دفتر خیلی کوچکی برای جذب نیرو داشت. من خیلی کنجکاو شدم که آن‏جا چه خبر است. چون مثلاً گاهی مواد غذایی برای فروش می‌‏گذاشتند. برای اولین بار بود که چنین جمعی را می‌‏دیدم که می‌‏آیند و می‌‏نشینند و صحبت می‌‏کنند و بعد می‌‏روند.

به آن‏جا رفتم و با آن‏‌ها صحبت کردم. اولین‌بار اصلاً نفهمیدم چه می‌‏گویند و جمعیت دفاع از کودکان کار چیست؟ فکر کردم اصلاً چنین چیزی ما داریم و اگر داریم، چرا نیامدند از من دفاع کنند!؟

بعد یک پیمان‏نامه به من دادند و گفتند که این پیمان دفاع از حقوق کودک است. در جلسات‏شان که شرکت کردم، کم‏کم کار آمد دست‏ام. البته این روند حدود شش، هفت ماه طول کشید. سال ۸۳ برای اولین بار، برای روز جهانی کودک در شهرری مراسمی گذاشتند. وقتی در این مراسم شرکت کردم، حس خاصی داشتم، واقعاً لذت بردم که دیدم یک عالمه بچه که مثل خود من هستند، یک روز به آن‏جا آمده‏اند و دارند شادی می‌‏کنند. این بود که من جذب آن جمعیت شدم."

تشدید لکنت زبان نتیجه فشار‌ها

مهدی لکنت زبان دارد؛ لکنت زبانی که با شرایط زندگی در ایران تشدید شده است. از او خواستم که در این زمینه برایمان توضیح بدهد: "لکنت زبان من به خاطرفشار عصبی خیلی زیاد و ترس، یا بهتر بگویم مشکلات عصبی‏ای است که بر من حاکم بود و از سال ۸۵ تشدید شد.

در سال ۸۵ من با جریان‌های دانشجویی آشنا شده بودم و توی تجمع هشتم مارس به مناسبت روز جهانی زن دستگیر شدم. رفتم زیر دست بازجو و خیلی زود آزاد شدم، اما از همان‏جا استرس و ترس من از دستگیری شروع شد و لکنت زبان‏ام تشدید شد. من از بچگی لکنت زبان داشتم، ولی به این حد نبود.

در سال ۸۸ دوباره در جریان مراسم روز جهانی کارگر دستگیر شدم و به زندان منتقل شدم. شهریور‌‌ همان سال ۸۸ برای تکمیل پرونده باز مرا برای بازجویی به زندان بردند. در دی ماه ۸۸، یک‏بار دیگر ریختند توی خانه و مرا برداشتند بردند توی زندان و سه ماه توی زندان نگه داشتند.

این شرایط برای من به همین شکل مرتب تکرار شد. من فقط تاریخ‏هایی را نام بردم که به زندان رفتم و نه بازداشت‏هایی را که در طول ۲۴ ساعت آزادم می‌‏کردند. این شرایط موجب افزایش فشارهای عصبی روی من شد. یعنی من اصلاً احساس نمی‌‏کردم که امنیت دارم، احساس نمی‌‏کردم که راحت می‌‏توانم زندگی کنم. همه‏اش در این ترس بودم که الان دوباره مرا می‌‏گیرند. الان چه می‌‏شود؟ مثلاً الان دارم می‌‏روم خانه، دوباره می‌‏ریزند مرا می‌‏برند…

همه‏اش با این ترس زندگی می‌‏کردم و بیشتر سعی می‌‏کردم به خانه نروم. سعی می‌‏کردم در تهران نمانم و به شهرستان بروم. فرقی نمی‌‏کرد کجا، فقط می‌‏خواستم در تهران نباشم که باز دوباره دستگیرم کنند. این شرایط بود که مرا به این روز انداخت و زبان من به این حالت افتاد."

افزایش فشار و تصمیمم به ترک ایران

مهدی بیش از شش ماه است که به ترکیه آمده و خود را به کمیساریای عالی سازمان ملل، برای تقاضای پناهندگی معرفی کرده است؛ اما چه شد که او تصمیم گرفت از همه‏ی دلبستگی‏های‏اش در ایران بکند؟

در سال ۸۸، دوباره در جریان مراسم روز جهانی کارگر دستگیر شدم و به زندان منتقل شدم. شهریور‌‌ همان سال ۸۸ برای تکمیل پرونده باز مرا برای بازجویی به زندان بردند. در دی ماه ۸۸، یک‏بار دیگر ریختند توی خانه و مرا برداشتند بردند توی زندان و سه ماه توی زندان نگه داشتند.

خودش می‌گوید:"در آخرین دستگیری‏ام که سال ۸۸ بود، عید آزاد شدم و بعد دوباره رفتم به دنبال کار. چون از کار بیکار شده بودم، اما هرجایی برای کار می‌‏رفتم، به من کار نمی‌‏دادند و می‌‏گفتند که سوءپیشینه داری. یا اگر این‏طور نمی‌‏گفتند، مثلاً امروز مصاحبه می‌‏دادم، فردا یا پس‏فردای آن بازجو زنگ می‌‏زد و می‌‏گفت که تو در آن‏‏جا استخدام نمی‌‏شوی، چون من می‌‏خواهم. به همین دلیل، وقتی برای گرفتن پاسخ می‌‏رفتم، می‌‏گفتند توی مصاحبه رد شده‏ای. در حالی‏که قبلاً بازجو به من زنگ زده بود و گفته بود که تو اصلاً نمی‌‏توانی بروی آن‏جا کار کنی، من نمی‌‏گذارم بروی آن‏جا کار کنی.

این شرایط مشکلات زیادی برای من ایجاد کرد. فشار مالی آن‏قدر روی من زیاد شد و درگیر‏ی‏‌ها و تهدیدهایی که هرروزه می‌‏شدم ومحکومیت طولانی که برای من بریده بودند، باعث شد که تصمیم بگیریم از ایران بیرون بیایم. چون دیگر نمی‌‏خواستم به زندان برگردم.

دو سال به من حکم داده بودند و جدا از آن، دو پرونده‏ دیگر داشتم که هنوز باز بودند. یعنی خیلی راحت می‌‏توانستند هشت تا نه سال به من حبس بدهند، اما من نمی‌‏خواستم بروم توی زندان بخوابم، به همین دلیل زدم بیرون که حداقل یک زندگی نه خیلی خوب، ولی یک زندگی یک خرده بهتر از ایران را داشته باشم و حداقل بتوانم بدون استرس زندگی کنم."

آغاز روند پناه‌جویی

او ادامه می‌دهد: "موقعی که به ترکیه آمدم، استرس‏ام خیلی کم شده بود و دیگر زبان‏ام نمی‌‏گرفت. شرایطم خیلی خوب شده بود، تا روزی که برای مصاحبه پناهندگی رفتم. لکنتی که الان دارم، همه از استرسی است که می‌‏خواهم بدانم نتیجه‏ مصاحبه به کجا می‌‏رسد. الان دو هفته است منتظرم که نتیجه‏ای بگیرم، ولی فعلاً هیچی روی سایت پناهندگی سازمان ملل نیامده است. من این استرس را نمی‌‏خواستم داشته باشم و به همین دلیل بود که از ایران زدم بیرون."

دولت ترکیه پناهجویان را در شهرهای کوچک این کشور اسکان داده است. مهدی در شهر کیشهیر در ترکیه زندگی می‌‏کند و در پایان از یک خاطره‏ تلخ برای‏مان می‌‏گوید: «من گردبندی داشتم که داس و چکش بود. اوایل که به این‏جا آمده بودم، جو این‏جا را نمی‌‏شناختم و این گردنبند را به گردن‏‌ام می‌‏انداختم. بچه‏هایی که بعداَ شناختم، به من گفتند که وقتی بیرون می‌‏روی، حداقل این گردنبندت را مخفی کن که نبینند چیست، برایت دردسر می‌‏شود. من به آن‏‌ها گفتم که باشد آن را مخفی می‌‏کنم، ولی این‏کار را نکردم.

نه همه‏ مردم، ولی بسیاری از آن‏‌ها خیلی بد به من نگاه می‌‏کردند. ۱۵یا ۱۶روز پیش بود که توی خیابان، عده‏ای از بچه‏های حزب "م ه پ" که از فاشیست‏های ترکیه هستند، با هم جمع شده بودند و من و یکی از دوستانم را به قصد کشت زدند. فقط شانس آوردیم که مأمورهای پلیس خیلی زود رسیدند. دعوا که شروع شد، مأمور‌ها رسیدند، ولی در همین فاصله صورت من داغان شده بود و دماغم هم خرد شده بود، اما چون فردای آن روز باید به سازمان ملل می‌‏رفتم، شکایت نکردم. چراکه اگر کار به شکایت می‌‏کشید، نمی‌‏توانستم به مصاحبه برسم.

در حال حاضر هم قرار است، فردا مرا برای جراحی بینی ببرند که کمی از درد راحت شوم. الان دو هفته است که دارم درد می‌‏کشم. این‏گونه افراد فکر می‌‏کنند هر پناهجویی را می‌‏توانند بزنند، چون پناهجویان موقعیت‏ آن را ندارند که شکایت کنند، اما اگر یک‏بار کارشان به دادگاه بکشد و به زندان بروند، دیگر از این غلط‏‌ها نمی‌‏کنند و من تصمیم دارم که از آن‌ها شکایت کنم."

قتل يک کودک‌ کار توسط ۱۱ مرد متجاوز

Mon, 24 Oct 2011 09:13:13 +0000

۱۱ کارگر ساختمان يک کودک کار را ربوده و با تجاوز دسته‌جمعی او را به قتل رساندند.

روزنامه شرق چاپ تهران در گزارشی که امروز دوشنبه دوم آبان‌ماه منتشر کرده، نوشته است نوجوان ۱۵ ساله‌ای به نام سعيد در پی تجاوز دسته‌جمعی ۱۱ کارگر ساختمان در منطقه پرديس استان تهران کشته شد.

اين جنايت روز شنبه ۳۰ مهرماه کشف شد و ۱۰ متهم در اين رابطه دستگير شده‌اند.

اين گزارش می‌افزايد کارگرانی که به اين کودک کار تجاوز کرده‌اند افغانی بوده‌اند و جنازه اين نوجوان در زيرزمين ساختمانی نيمه‌کاره به يک تيرک چوبی بسته شده بود.

در اين زيرزمين چند لباس زنانه نيز پيدا شده اما هنوز جنايتی در مورد يک زن احتمالی کشف نشده است.
مأموران فهميده‌اند نگهبان اين ساختمان نيمه‌کاره مردی افغان به نام غدير است که فراری شده است و تلاش‌ها برای دستگيری وی آغاز شد.

اين گزارش می‌افزايد در پی جست‌وجوهای کارآگاهان جنايی معلوم گرديد که سعيد چهار روز پيش از جنايت گم شده بود.

پدر نوجوان به قتل رسيده: به‌خاطر مشکلات مالی، پسرم به من در تأمين هزينه‌های زندگی کمک می‌کرد و معمولأ هر روز وقتی از دبيرستان به خانه برمی‌گشت، بساطش را برمی‌داشت و در خيابان‌ها سبزی می‌فروخت

پدر سعيد در تحقيقات پليس گفت: "به‌خاطر مشکلات مالی، پسرم به من در تأمين هزينه‌های زندگی کمک می‌کرد و معمولأ هر روز وقتی از دبيرستان به خانه برمی‌گشت، بساطش را برمی‌داشت و در خيابان‌ها سبزی می‌فروخت."

پدر نوجوان به قتل رسيده افزود: "هيچ‌وقت هم مشکلی پيش نيامده بود تا اين‌که سه‌شنبه‌شب هر چه منتظر شديم، سعيد به خانه برنگشت. برای همين از پليس و بسيج کمک خواستيم و مأموران دنبال پسرم گشتند، ولی نتوانستند او را پيدا کنند و از آن به بعد از سعيد خبری نبود تا اين‌که فردی با تلفن همراهم تماس گرفت و با دادن نشانی ساختمان نيمه‌کاره گفت جسد سعيد آن‌جاست."

فردی که شامگاه سه‌شنبه سعيد را مشاهده کرده بود به پليس گفت پسر نوجوان را در حال مشاجره با چند مرد ديده و مشاهده کرده است آن‌ها او را به زور به ساختمانی نيمه‌کاره بردند، اما مأموران ساختمان مورد نظر را اشتباه گرفتند و به مکانی ديگر رفتند.

کارآگاهان توانستند ۱۰ نفر را در اين رابطه دستگير کنند، اما از غدير ردپايی به دست نيامد. اين گزارش می‌افزايد ۱۰ افغانی بازداشت‌شده از کارگران غيرمجاز هستند و در بازجويی‌ها به تجاوز و قتل سعيد اعتراف کرده‌اند. متهمان گفته‌اند جسد را در يک پتو پيچيدند و در زيرزمين خانه پنهان کردند.

پزشکی قانونی با انجام معاينه و آزمايش‌های تخصصی علت مرگ سعيد را تجاوز دسته‌جمعی اعلام کرد.

در سال‌های اخير تجاوز جنسی در ايران افزايش يافته است. خرداد‌ماه امسال در خمينی‌شهر استان اصفهان نيز چندين مرد با ورود به يک باغ و حبس کردن مردان، به زنان و دختران آن‌ها تجاوز کردند.

چهار متهم اين پرونده صبح چهارشنبه ۲۰ مهرماه در پارک بهشت خمينی‌شهر در ملاءعام اعدام شدند.

بر پايه آمار منتشر شده در ايران استان قم با ميانگين بيش از ۱۷۴ مورد جرائم جنسی در هر صد هزار نفر جمعيت، بالاترين ميانگين جرائم جنسی را در ايران دارد.

در تهران به طور ميانگين هر سال يک هزار و ۶۵۰ جرم جنسی رخ می‌دهد. نزديکی آمار جرائم جنسی در استان تهران و قم در حالی است که جمعيت تهران حدود ۱۰ برابر جمعيت استان قم است.

استان قم هر ساله شاهد وقوع بيش از يک هزار و ۵۵۶ مورد جرم جنسی است. همچنين استان لرستان با ۱۳ مورد در هر صدهزار نفر جمعيت، پايين‌ترين آمار تجاوزهای جنسی در سراسر ايران را دارد.

اين آمارها تنها شامل موارد گزارش شده به دادگاه‌ها و نيروهای انتظامی است و ارقام واقعی فراتر از گزارش‌های ارائه شده وزارت کشور است.