اشکان پارسا

چشم انداز رابطه‌ی تهران و لندن: سفارتخانه‌ها بسته می‌مانند

Mon, 16 Jul 2012 10:21:02 +0000

اشکان پارسا

اشکان پارسا − ایران و انگلیس ۷ ماه پس از قطع رابطه دیپلماتیک سرانجام درباره حفظ منافعشان در خاک یکدیگر به توافق رسیدند. سفارت سوئد در تهران به عنوان حافظ منافع انگلیس انتخاب شده و ایران نیز سفارت عمان در لندن را به عنوان حافظ منافع خود برگزیده است.

توافق در این باره احتمالا حاصل نشستی است که در ۲۵ خرداد ماه میان علی اکبر صالحی، وزیر امور خارجه ایران و ویلیام هیگ، وزیر امور خارجه انگلیس در حاشیه نشست کابل برگزار شد.

تعیین سفارت‌های حافظ منافع میان ایران و انگلیس بیانگر آن است که دو کشور چشم انداز امیدوارکننده‌ای برای گسترش روابط در آینده نزدیک نمی‌بینند.

سرایت بحران به دیوارهای سفارت

روابط تهران و لندن از زمان روی کار آمدن محمود احمدی نژاد در سال ۱۳۸۴ رو به بحران گذاشت. بحرانی که بیش از هر چیز ناشی از شدت یافتن تنش بر سر برنامه هسته‌ای ایران بود و تا جایی پیش رفت که در آذرماه سال ۱۳۹۰ نیز به قطع کامل رابطه دیپلماتیک دو کشور انجامید. انگلیس همراستا با سایر قدرت‌های غربی برای تحت فشار گذاشتن ایران اقدام به تحریم بانک مرکزی جمهوری اسلامی کرد. اقدامی که با واکنش شدید اعضای مجلس شورای اسلامی روبرو شد و آنها را بر آن داشت تا طرحی را برای کاهش روابط با لندن به صحن مجلس بیاورند. این طرح در روز ۶ آذرماه به تصویب رسید و شورای نگهبان قانون اساسی یک روز بعد، این قانون مصوب مجلس را تایید کرد. با این حال پیش از آن که قانون به اجرا درآید گروهی از نیروهای حامی حکومت که خود را دانشجویان بسیجی می‌نامیدند، در روز ۸ آذرماه به ساختمان سفارت انگلیس در خیابان فردوسی و اقامتگاه دیپلماتیک و مرکز فرهنگی بریتانیا در باغ قلهک تهران حمله کرده و دست به تخریب اموال این ساختمانها زدند. وزارت امورخارجه ایران بلافاصله برای کاستن از دامنه بحران در بیانیه‌ای از "رفتارهای غیرقابل قبول معدودی از معترضان" ابراز تاسف و اعلام کرد که ایران قوانین و مقررات بین‌المللی و مصونیت اماکن دیپلماتیک را محترم می‌داند. با وجود این، انگلیسی‌ها تصمیم خود را گرفته بودند و وزارت امور خارجه آن کشور در روز ۹ آذر ۱۳۹۰ اعلام کرد که تمام دیپلمات‌های کشورش را از ایران خارج کرده و سفارت‌اش در تهران را به حال تعطیل درآورده است. آنها به دیپلمات‌های ایرانی نیز ۴۸ ساعت فرصت دادند که خاک انگلیس را ترک کرده و سفارت جمهوری اسلامی در لندن را تعطیل کنند. این شروع فصلی تازه از تنش‌ها میان تهران و لندن بود. تنش میان دو پایتختی که روابطی بسیار پر فراز و نشیب را در دو قرن گذشته پشت سر گذاشته‌اند.

اختلاف‌هایی که از پرده بیرون افتاد

اظهارات مقام‌های دیپلماتیک جمهوری اسلامی پس از تعطیلی سفارت انگلیس در تهران نشان می‌دهد که آنها در برابر یک عمل انجام شده قرار گرفته‌اند. حسن قشقاوی، معاون پارلمانی، کنسولی و امور ایرانیان خارج از کشور در وزارت امور خارجه ایران اخیرا با اذعان به این مسئله گفته که کشورش خواهان قطع رابطه با بریتانیا نبوده است. او روز ۲۰ خرداد در گفتگویی با خبرگزاری دولتی "ایرنا" تصریح کرد که سال گذشته در جمع اعضای کمیسیون امنیت ملی ایران حاضر شده و استدلال کرده است که "قطع روابط در شرایط کنونی به مصلحت ما نیست". پیشتر علاءالدین بروجردی، رئیس کمیسیون امنیت ملی مجلس ایران نیز گفته بود که حمله به سفارت انگلیس در تهران درست نبوده و عواقب زیادی داشته است.

برخی نشانه‌های دیگر نیز تأیید کننده نارضایتی تصمیم گیران تهران از قطع رابطه با لندن است. یکی از مهم‌ترین نشانه‌ها در این رابطه، برکناری ۴ فرمانده بسیج دانشگاه تهران است که نقش کلیدی در حمله به سفارت انگلیس در آذرماه سال گذشته به عهده داشتند. خبر برکناری این ۴ فرمانده روز یکشنبه (۱۱ تیر) از سوی "خبرگزاری دانشجو" منتشر شده است. برکناری این فرماندهان بسیجی را می‌توان بیانگر وسعت اختلاف‌ها درباره درستی یا نادرستی حمله به سفارت اتگلیس دانست. اختلافی که از همان نخستین روزهای پس از حمله به این سفارت خانه نمایان بود. چنانکه مجمع دانشجویان حزب‌الله دانشگاه علم و صنعت روز ۱۲ آذر سال گذشته یعنی ۴ روز پس از حمله به سفارت انگلیس در بیانیه‌ای اعلام کرد "دانشجویان" مهاجم "بازی خوردند" و تشکل‌های دانشجویی در ایران "ماهیت" خود را از دست داده‌اند. این تشکل دانشجویی بسیجی در اطلاعیه خود ضمن انتقاد از حمله به سفارت بریتانیا آورده بود که این اقدام "نسنجیده دولت را به گوشه رینگ تدافع در برابر غرب" کشانده است.

انگیزه و اهداف مهاجمان

اختلاف‌های آشکار میان مقام‌های ارشد ایرانی درباره حمله به سفارت انگلیس این سؤال کلیدی را پیش چشم ناظران قرار می‌دهد که چه طیفی از نیروهای حامی حکومت ترتیب دهنده این حمله بوده‌اند و چه انگیزه‌هایی را در ذهن داشته اند؟

حمایت صریح "علی لاریجانی" رییس مجلس شورای اسلامی از حمله بسیجیان به سفارت انگلیس نشانه مهمی در تحلیل این طیف بندی هاست. او بلافاصله پس از حمله بسیجیان در نطقی گفت که این حمله "نمادی از فضای افکار عمومی مردم ايران" بوده است. لاریجانی همچنین در توجیه این حمله اظهار داشت که "با رفتار ديپلماتيک نمی‌توان رفتار و روش‌های خصمانه را تحت الشعاع قرار داد و حرکت دانشجويان در انتقاد به اين وضعيت بود."

از آنجا که سازمان بسیج زیر مجموعه سپاه پاسداران به شمار می‌رود، این گمانه بیش از همه مورد توجه قرار گرفت که حمله بسیجیان به سفارت انگلیس با تصمیم و تدبیر برخی فرماندهان عالی رتبه سپاه طراحی شده و یارگیری‌های لازم برای آن در میان نهادهای حکومتی انجام گرفته است. این فرضیه به ویژه از این جهت تقویت شد که سپاه پاسداران انقلاب اسلامی در ماه‌های اخیر حمایت‌های خود را از دولت "محمود احمدی نژاد" به شدت کاهش داده و نزدیکان او را به عنوان جریان انحرافی خطاب می‌کنند. این نهاد نظامی که به دلیل بهره مندی از انحصارات و رانت‌های حکومتی به قدرت بی‌رقیب اقتصادی در ایران نیز تبدیل شده است از سوی منتقدانش متهم به قاچاق کالا و دور زدن تحریم هاست.

بنابراین انگیزه‌های اقتصادی و بهره‌مندی از رانت‌های بیشتر را می‌توان یکی از دلایل اصلی در پس‌زمینه طرح حمله به سفارت انگلیس تلقی کرد. حمایت چهره‌هایی نظیر لاریجانی از قطع رابطه با انگلیس را نیز بیش از هر چیز می‌توان متاثر از دعواهای داخلی جناح‌های قدرت است. دعوایی که اگر در ان جناح دولت تضعیف شود احتمال تقویت منتقدان او در بدنه حکومت بالا می‌رود.

بی‌علاقگی دو جانبه

حمله کنندگان به سفارت انگلیس متکی به تجربه تسخیر سفارت آمریکا در سال ۱۳۵۸ بودند. در آن سال دانشجویان موسوم به "پیرو خط امام" توانستند پس از حمله به این سفارتخانه، نظر مساعد "آیت الله خمینی" بنیانگذار انقلاب اسلامی را به دست آوردند. ۳۲ سال حمله به سفارت انگلیس به صورتی رخ داد که می‌توان آن را کاریکاتوری از یک تراژدی خواند.

اکنون بخش مهمی از تصمیم گیری درباره ترمیم رابطه یا تشدید تنش با انگلیس به عهده رهبر جمهوری اسلامی است و این موضوعی نیست که قوه مقننه یا قوه مجریه بتوانند درباره آن تعیین تکلیف کنند. حسین نجابت، رئیس ایرانی گروه دوستی پارلمان ایران و بریتانیا اردیبهشت ماه امسال با اشاره غیر مستقیم به نقش ایت الله خامنه‌ای در این باره گفته بود که موضوع روابط با بریتانیا "در سطح عالی مطرح شده و شورای امنیت ملی، وزارت خارجه و مسئولان ارشد نظام در این باره تصمیم خواهند گرفت که چه برخوردی با این کشور داشته باشند." در ادبیات سیاسی ایران از واژه " مسئولان عالی" برای اشاره به آیت الله خامنه‌ای استفاده می‌شود.

با این حال آینده روابط دو کشور صرفا وابسته به نظر تهران نخواهد بود و در حال حاضر تمایلی از جانب لندن برای گسترش روابط دیده نمی‌شود. در اطلاعیه وزارت امورخارجه انگلیس به مناسبت معرفی سفارت سوئد به عنوان دفتر حافظ منافع در تهران نیز آمده که این دفتر " تنها برای ارائه مشاوره‌هایی محدود در موارد اضطراری فعالیت خواهد کرد و به امور کارکنان و اموال سفارت بریتانیا در ایران هم رسیدگی خواهد کرد." این یعنی که انگلیسی‌ها هم امید چندانی نسبت به ترمیم روابطشان با ایران در آینده نزدیک ندارند و حتی نمی‌خواهند بخش عمده‌ای از فعالیت کنسولی و دیپلماتیک شان را به دفتر حافظ منافع در تهران تفویض کنند. این کشور به عنوان یکی از قدرت‌های عمده طرف مذاکره با جمهوری اسلامی در پرونده هسته‌ای کماکان از اعمال فشار علیه جمهوری اسلامی حمایت می‌کند و این بدان معنی است که فضای زیادی برای امیدواری نسبت به بهبود روابط دو کشور در آینده نزدیک وجود ندارد.

عکس‌ها:

حمله بسیجی‌ها به سفارت بریتانیا در تهران در آذرماه سال گذشته

در همین زمینه:
چشم‌انداز روابط میان ایران و انگلیس، گفت‌وگوی لیدا حسینی‌نژاد با کامران متین، استادیار روابط بین‌الملل در دانشگاه برایتون:

نشانه‌هایی برای شکست مذاکرات مسکو

Tue, 29 May 2012 22:19:29 +0000

اشکان پارسا

اشکان پارسا - اسامی شهرهایی که میزبان مذاکرات اتمی با ایران هستند یکی پس از دیگری عوض می‌شود اما هنوز خبری از توافق نیست. بعد از توقف قطار دیپلماسی در استانبول و بغداد اکنون نوبت مسکو است، شهری که دیپلمات‌های آن، خود یکی از طرفین گفتگو با ایران هستند.

انتخاب مسکو به عنوان میزبان دور آینده مذاکرات میان ایران و گروه ۱+۵ (اعضای دائم شورای امنیت به همراه آلمان) تنها توافق ملموسی است که از گفت‌وگوهای روز سوم خرداد در بغداد به‌دست آمد.

هیچ یک از طرفین درباره محتوای گفت‌وگوهای بغداد اطلاع دقیقی به رسانه‌ها نداده‌اند اما برایند اظهارنظر‌ها بیان‌گر آن است که گره‌های پرونده اتمی ایران کماکان به قوت خود باقی مانده و چیزی عوض نشده است.

دوران زودگذر آشتی‌جویی

زمانی که نمایندگان دیپلماسی ایران در مذاکرات ۲۵ فروردین در شهر استانبول از آمادگی خود برای حل و فصل نهایی اختلاف‌ها بر سر برنامه هسته‌ای خبر دادند، این فرضیه تقویت شد که تهران ممکن است در ازای دریافت تضمین‌هایی مبنی بر کاهش تحریم‌های جهانی حاضر به تعلیق غنی سازی- دست‌کم در مقیاس ۲۰ درصد- شود. شاید بر همین اساس هم بود که پایه مذاکرات بعدی ریخته شد و طرفین برای گردهم‌آیی روز سه خرداد در بغداد به نتیجه رسیدند.

لحن قدرت‌های غربی طرف گفت‌وگو با ایران هم تا حدی ملایم شد و این امر به اعتماد به دیپلماسی برای به نتیجه رساندن پرونده اتمی تعبیر و تفسیر شد.

در این سو مقام‌های ایرانی نیز در بازه‌ زمانی میان مذاکرات استانبول تا مذاکرات بغداد آهنگ آشتی‌جویانه‌تری به اظهارات خود دادند و بر اراده جدی برای به نتیجه رساندن گفت‌وگو‌ها تاکید کردند. دعوت از "یوکیا آمانو" مدیرکل آژانس بین‌المللی انرژی اتمی برای بازدید از ایران در روز اول خرداد- یعنی دو روز قبل از مذاکرات بغداد- نقطه اوج این روند آشتی‌جویانه بود، دیداری که با اظهارات حاکی از خوش‌بینی آمانو مبنی بر توافق تهران برای همکاری‌های گسترده‌تر با آژانس بین‌المللی انرژی اتمی همراه شد.

او هنگام ترک ایران گفت که محورهای توافق جمهوری اسلامی با آژانس به زودی اعلام خواهد شد. در اظهارات او اشاره‌ای به این محور‌ها نشد اما انتظار می‌رفت که موضوع بازدید ناظران آژانس از سایت نظامی پارچین و درخواست برای بازدید سرزده ناظران از سایت‌های اتمی ایران در راس مطالبات آژانس باشد.

شکل‌گیری چنین فضایی در آستانه مذاکرات بغداد به خوش‌بینی تحلیل‌گران درباره نتیجه‌بخش بودن گفت‌وگو‌ها اضافه کرد اما این خوش‌بینی دوام چندانی نداشت. مذاکرات بغداد هیچ نتیجه‌ای حاکی از نزدیک شدن به توافق هسته‌ای در پی نداشت. این مذاکرات در مقایسه با مذاکرات استانبول گامی به پس به حساب می‌آمد.

تغییر لحن پس از مذاکرات بغداد

نگاهی به اظهارات مقام‌های جمهوری اسلامی در فاصله‌ای کوتاه پس از مذاکرات بغداد نشان می‌دهد که لحن مقاومت‌جویانه در میان تصمیم‌گیران تهران بار دیگر تقویت شده است. یک نمونه گویا از توسل به این لحن را می‌توان در اظهارات "فریدون عباسی"، رییس سازمان انرژی اتمی ایران مشاهده کرد که روز یکشنبه -7خرداد- در یک کنفرانس خبری در تهران، علاوه بر این که درخواست آژانس برای بازدید از سایت نظامی پارچین را رد کرد نسبت به توقف غنی‌سازی در سطح ۲۰ درصد هم موضعی منفی گرفت و گفت که تهران حاضر به اجابت چنین درخواستی نیست.

او همچنین در این اظهارات از طرح‌های بعدی جمهوری اسلامی برای پیشرفت برنامه‌های هسته‌ای خبر داد و گفت: «قصد داریم دو نیروگاه دیگر راه‌اندازی کنیم و در سال آینده در بوشهر از نوع هزار مگاواتی شروع خواهیم کرد.»

حسین شریعتمداری در واکنشی صریح نسبت به مذاکرات بغداد از دستگاه دیپلماسی جمهوری اسلامی خواست که مذاکرات با ۱+۵ را متوقف کنند

در همین حال زمزمه‌هایی حاکی از نارضایتی برخی چهره‌های حامی حکومت از ادامه یافتن گفت‌وگوهای اتمی دیده می‌شود که می‌تواند بر فضای گفتگوهای بعدی موثر باشد.

"حسین شریعتمداری"، مدیرمسوول روزنامه کیهان در واکنشی صریح نسبت به مذاکرات بغداد روز شنبه-۶ خرداد- از دستگاه دیپلماسی جمهوری اسلامی خواست که مذاکرات با ۱+۵ را متوقف کنند. او طی سرمقاله‌ای نوشت: «قدرت‌های غربی بار دیگر درخواست‌های غیرقانونی و باج‌خواهانه پیشین را- این دفعه با ادبیاتی تقریبا متفاوت- مطرح کرده‌اند.»

اشاره او در واقع مربوط به خواست تعلیق غنی‌سازی اورانیوم در ایران بود که در صدر انتظارات غرب از جمهوری اسلامی قرار دارد. به نظر می‌رسد که این موضع‌گیری فرا‌تر از یک موضع رسانه‌ای باشد چنان‌که بازتاب آن را می‌توان در اظهار روز سه‌شنبه- ۹ خرداد "رامین مهمانپرست" سخنگوی وزارت امور خارجه جمهوری اسلامی نیز مشاهده کرد.

او در کنفرانس خبری هفتگی خود گفت: «رویکرد فشار و مذاکره رویکردی اشتباه است و پاسخ نمی‌دهد و تاکنون هم نداده‌است.»

وی بدون این که اشاره‌ای صریح به موضع تهران در قبال تعلیق غنی‌سازی اورانیوم داشته باشد، به موضوع تحریم‌ها پرداخت و گفت: «ما همیشه سعی کرده‌ایم از فشار‌ها به عنوان فرصت استفاده کنیم. اگر باز هم اشتباه کنند دیر‌تر به نتیجه مطلوب خواهند رسید و با تصورات اشتباه و فرض غلط وارد موضوعات می‌شوند. به همین دلیل به نتیجه نمی‌رسند.»

این لحن به طور آشکار متفاوت با لحنی است که ایرانی‌ها در آستانه مذاکرات بغداد با آن سخن می‌گفتند. لحن فعلی حاوی نوعی دلسردی نسبت به نتیجه یافتن مذاکرات ۲۹ و ۳۰ خرداد در مسکو است. پیشاپیش پیداست که اگر آن مذاکرات به نتیجه نرسد باید انتظار تشدید فشار‌ها علیه جمهوری اسلامی را داشت، فشارهایی که نبض اقتصاد ایران، یعنی صنایع بانکی و نفتی را بیش از گذشته هدف می‌گیرد.

درباره کارایی این تحریم‌ها برای تاثیرگذاری بر موضع مقام‌های تهران تردیدهای فراوانی وجود دارد. تاکنون تحریم‌ها نتوانسته موضع تهران را تغییر دهد. آیا فاصله کوتاه باقی مانده تا مذاکرات مسکو می‌تواند به این تغییر بیانجامد؟ جواب تقریبا روشن است.

مذاکرات بغداد؛ کلیدی بر درهای بسته‌ دیپلماسی

Wed, 23 May 2012 14:19:37 +0000

اشکان پارسا

اشکان پارسا - باند فرودگاه بغداد را لایه‌ای از غبار فراگرفته و برج دیدبانی نیز به دشواری می‌تواند پرواز هواپیما‌ها را هدایت کند. هواپیمای نمایندگان اعضای دایم شورای امنیت سازمان ملل به همراه آلمان در این اوضاع جوی نامساعد باید پا به بغداد بگذارند که آفتاب خرداد ماه‌اش همیشه سوزاننده و داغ است. اوضاع جوی بغداد در این روز‌ها بسیار شبیه جو سیاسی حاکم بر مذاکرات ایران و طرفین هسته ای‌اش است، جوی پر غبار و پر ابهام که در عین حال داغ و سوزان است. مذاکرات بغداد برای همه طرف‌ها تعیین کننده است. موفقیت آن به معنای کنار رفتن لایه‌های غبار و شکست آن به معنای رسیدن طوفانی کورکننده است.

توافق با آژانس؛ یک گام به پیش

نشانه‌های بیم و امید شانه به شانه هم حرکت می‌کنند. فضای ناامیدی مطلق که تا چند ماه پیش بر پرونده هسته‌ای ایران مستولی بود اکنون کمی تعدیل شده است. احتمال شکست بن‌بست تا حدی افزایش یافته است. ایران در روز دوشنبه (اول خرداد) میزبان "یوکیا آمانو" مدیرکل آژانس بین‌المللی انرژی اتمی بود و مذاکرات فشرده دو طرف با اظهار امیدواری نسبت به دستیابی به توافقی مبنی بر همکاری بیشتر جمهوری اسلامی با این نهاد سازمان ملل همراه شد.

آمانو پیش از ترک تهران در یک کنفرانس مطبوعاتی، مذاکراتش در ایران را "تحولی بسیار مهم" توصیف کرد و گفت: «در این مرحله، می‌توانم بگویم که خیلی زود توافقنامه‌ای در این زمینه امضا خواهد شد اما هنوز نمی‌توانم زمان آن را دقیقا تعیین کنم.»

این توافق در فاصله دو روز مانده تا برگزاری مذاکرات بغداد معنایی جز آمادگی جمهوری اسلامی برای دستیابی به تفاهم نداشت. "باراک اوباما"، رییس جمهور ایالات متحده هم ضمن استقبال از این توافق با لحنی آشتی جویانه‌تر درباره پرونده اتمی ایران سخن گفت و اظهار داشت که به گفت‌وگوهای بغداد امیدوار است. هنوز مشخص نیست که توافق‌های صورت‌گرفته میان ایران و آژانس بین‌المللی انرژی اتمی چه محورهایی را شامل می‌شود اما دیپلمات‌های غربی به رسانه‌ها گفته‌اند که امکان بازدید ناظران آژانس از سایت نظامی پارچین یکی از درخواست‌های اولویت‌دار آژانس است.

کار‌شناسان اتمی با اشاره به وجود اتاق انفجار در سایت پارچین می‌گویند که این تاسیسات احتمالا برای تحقیقات نظامی ساخته شده است اما ایران این اتهام را رد می کند. درباره سایر درخواست‌های آژانس از ایران اطلاع خاصی در دست نیست اما احتمال می‌رود که موضوع پیوستن ایران به پروتکل الحاقی در زمره درخواست‌های کلیدی باشد. پروتکل الحاقی این امکان را برای بازرسان آژانس فراهم می‌کند که به طور سرزده از هر مکانی که مایل هستند بازدید کنند و نتیجه آن را به اطلاع مدیرکل آژآنس برسانند.

لغو تحریم‌ها در صدر انتظارات ایران

ایران تا همین اواخر هر گونه توافق برای دعوت از بازرسان آژانس به بازدید از سایت نظامی پارچین را رد می‌کرد. این مقاومت جمهوری اسلامی عامل اصلی تقویت شک و تردید‌ها نسبت به نیات برنامه هسته‌ای بود. هنوز هم البته مشخص نیست که اعلام آمادگی تهران به افزایش همکاری با آژانس بین‌المللی انرژی اتمی یک تصمیم پایدار برای توافق در برنامه هسته‌ای است یا صرفا تاکتیکی برای گذراندن وقت است.

ایران در مذاکرات بغداد بیش از هر چیز خواهان لغو تحریم‌های اعمال شده توسط غرب و همچنین گرفتن تضمین‌های امنیتی مبنی بر عدم حمله نظامی به تاسیسات اتمی‌اش خواهد بود

تاکتیک‌های وقت کشی ایران تاکنون بار‌ها مذاکرات اتمی را ناکام گذاشته است اما تحریم‌هایی که به موازات شکست مذاکرات علیه ایران اعمال شده نیز تاثیرات عینی و عملی خود را بر پیکره سیاسی و اقتصادی جمهوری اسلامی نمایان کرده است.

تحریم‌های استراتژیک در حوزه انرژی و مبادلات بانکی طی ماه‌های اخیر با نگرانی‌های فراوانی از سوی مقام‌های تهران توام بوده است. برخی چهره‌های ارشد نظام در اظهارنظرهای اخیر خود مدام به این تاکید کرده‌اند که غرب باید به نشانه حسن نیت اقدام به رفع تحریم‌های اعمال شده کند.

"علاالدین بروجردی"، رییس کمیسیون امنیت ملی و سیاست خارجی مجلس از جمله کسانی است که معتقد است قدرت‌های غربی در مرحله فعلی باید تحریم‌ها را لغو کنند. او روز دوشنبه ( اول خرداد) گفت که لغو تحریم‌ها از محورهای مذاکرات بغداد است.

بعید است که غرب این انتظار ایران را تا پیش از گرفتن تضمین‌های کلیدی برای یک توافق هسته‌ای برآورده کند اما همین نشانه‌های حداقلی از مصالحه نیز طیف وسیع مخالفان جمهوری اسلامی را نگران کرده است. آنها نگرانند که مبادا مصالحه بر سر برنامه هسته ای باعث کاهش فشارهای جهانی علیه تهران و چشم پوشی بر موارد متعدد نقض حقوق بشر و سرکوب شهروندان ایرانی شود. این نگرانی حالت معماگونه ای پیدا کرده است. غرب می گوید که گشایش در پرونده هسته‌ای به بی‌اعتنایی درباره پرونده حقوق بشر ایران منجر نخواهد شد ولی پذیرش این ادعا چندان ساده نیست به ویژه از این جهت که قدرت‌های غربی روابط مستحکمی با برخی رژیم‌های اقتدارگرای خاورمیانه دارند و در صورت رعایت مصالح استراتژیک، حاضر به اعمال فشار علیه این رژیم‌ها برای رعایت حقوق شهروندانشان نیستند.

غرب همچنان خواهان توقف غنی‌سازی

مذاکرات فروردین ماه در شهر استانبول ترکیه میان ایران و اعضای گروه ۱+۵ روح امید را به پرونده هسته‌ای ایران بازگرداند اما حتی هنوز هم مشخص نیست که آن روز بهاری و بارانی در سالن " لطفی کردار" چه گذشته است. روایت‌ها درباره آن دیدار به‌قدری متنوع و متعدد است که نمی‌توان به برآیندی جامع از آن رسید. تنها نکته قابل اتکا این است که طرفین در مذاکرات استانبول برای مذاکرات بعدی برنامه‌ریزی کردند و حاضر شدند که بحث را در بغداد ادامه دهند.

آمانو، مدیر کل آژانس بین‌المللی انرژی اتمی مذاکراتش در ایران را "تحولی بسیار مهم" توصیف کرد و گفت: «در این مرحله، می‌توانم بگویم که خیلی زود توافقنامه‌ای در این زمینه امضا خواهد شد.»

حالا زمان بغداد فرا رسیده است. اگر مبنا را درخواست‌های قبلی غرب از ایران قرار دهیم باید انتظار داشته باشیم که در مذاکرات پیش رو نیز مجموعه‌ای از درخواست‌ها شامل "توقف غنی‌سازی اورانیوم در ایران" و "امکان بازدید سرزده ناظران از تاسیسات اتمی جمهوری اسلامی" روی میز قرار گیرد. در عوض ایران نیز بیش از هر چیز خواهان لغو تحریم‌های اعمال شده توسط غرب و همچنین گرفتن تضمین‌های امنیتی مبنی بر عدم حمله نظامی به تاسیسات اتمی‌اش خواهد بود. دستیابی به توافق درباره این محور‌ها ابدا ساده نیست و تجربه گفت‌وگوهای قبلی نیز نشان داده که دو طرف به سادگی حاضر به اعطای امتیاز نیستند.

تغییر شرایط به نفع تفاهم اتمی

اگر مذاکرات بغداد منجر به توافقی شود باید آن را مرهون تحولاتی دانست که هم در فضای سیاسی ایران و هم در سطح بین‌المللی رقم خورده است. در داخل ایران توان سیاسی "محمود احمدی‌نژاد" در حال افول است و او علاوه بر این که خود تا یک سال دیگر از سمت ریاست قوه مجریه کنار خواهد رفت از قدرت پیشین نیز در حلقه اصلی تصمیم‌گیران نظام سیاسی برخوردار نیست.

احمدی‌نژاد حتی به مانند سابق درباره بلندپروازی‌های هسته‌ای سخن‌سرایی نمی‌کند و دور از ذهن نیست که وی توسط آیت‌الله "علی خامنه‌ای"، رهبر جمهوری اسلامی از دادن شعارهای تند درباره برنامه اتمی منع شده باشد. مدیریت مذاکرات هسته‌ای نیز به "سعید جلیلی" دبیر شورای عالی امنیت ملی سپرده شده که توصیه‌های راهبردی را از رهبری کشور کسب می‌کند.

در میان تحولات بین‌المللی نیز انتخابات پیش روی ریاست جمهوری در ایالات متحده از جمله متغیرهایی است که بر مذاکرات اتمی ایران سایه افکنده است. "باراک اوباما" نیاز به آرامش در سیاست خارجی دارد و التهاب بیش از حد در پرونده هسته‌ای ایران می‌تواند برای او دردسرهای غیرقابل پیش‌بینی به همراه بیاورد. بنابراین کاملا طبیعی است که او به مذاکرات کنونی دل ببندد و خواهان به نتیجه رسیدن آن باشد. اوباما در عین حال باید دل اسراییلی‌ها را نیز به دست آورد، کاری بسیار دشوار که او تاکنون از انجامش ناتوان بوده است.

اسراییل نسبت به نتیجه‌بخش بودن مذاکرات کنونی به طور جدی ابراز تردید کرده و خواهان افزایش ابزارهای تنبیهی علیه ایران شده است. آن‌ها طی ماه‌های اخیر بار‌ها از احتمال دست زدن به اقدام نظامی علیه جمهوری اسلامی سخن گفته‌اند. این تهدیدهای پیاپی گرچه به دلیل امیدواری نسبت به نتیجه‌بخش بودن مذاکرات تا حدودی کمرنگ شده اما هنوز رنگ نباخته است.

مقام‌های تل آویو مترصد شنیدن جمله‌های حاکی از دلسردی و ناامیدی از بغداد هستند. آن‌ها شاید این بار در صورت شکست مذاکرات از سرزنش کردن آمریکا و متحدان اروپایی‌اش فرا‌تر روند و به اقدامی عملی علیه برنامه هسته‌ای ایران فکر کنند.

جنگ واقعی در مرز، جنگ مجازی در وزارت نفت

Tue, 01 May 2012 10:10:11 +0000

نبض سیاست

اشکان پارسا

اشکان پارسا - در هفته‌های اخیر سرنخ خبرهای ایران بیشتر به خارج از مرزهای جغرافیایی ایران می‌رسید و وزن تحولات سیاست خارجی بیش از خبرهای داخلی بود.

هفته گذشته نیز اوضاع بر همین منوال بود و خبر توافق ایران با آژانس بین‌المللی انرژی اتمی برای انجام گفت‌وگوهای تازه، ادعای ایران برای شبیه‌سازی یک پهپاد آمریکایی، حمله سایبری به سیستم‌های رایانه‌ای وزارت نفت و درگیری مرزی میان سپاه پاسداران و نیروهای گروه نظامی پژاک از جمله مهم‌ترین تحولاتی بود که در نهایت به سیاست خارجی ارتباط می‌یافت.

در داخل کشور اما اختلاف‌ میان محافظه‌کاران خبر اصلی رسانه‌ها بود و هفته گذشته در جریان این نزاع‌ها یک پیروزی برای دولتی‌ها رقم خورد و سعید مرتضوی توانست به رغم مخالفت‌های فراوان در مجلس شورای اسلامی بر کرسی ریاست سازمان تامین اجتماعی تکیه بزند.

تحول خبرساز دیگر را آیت الله ناصر مکارم شیرازی رقم زد و انتقاد‌هایش از سپاه پاسداران با حساسیت و توجه رسانه‌ای فراوانی همراه شد. رادیو زمانه در «نبض سیاست» این هفته مجموعه ‌این خبر‌ها را با نگاهی خبری – تحلیلی دنبال کرده‌است.

مذاکرات تازه، امیدهای تازه

دور تازه گفت‌وگوهای ایران و‌ آژانس بین‌المللی انرژی اتمی قرار است دو هفته بعد یعنی در روزهای ۲۴ و ۲۵ اردیبهشت در وین برگزار ‌شود، گفت‌وگوهایی که‌ انتظار می‌رود گامی تازه در راستای تلاش برای حل و فصل مناقشه بر سر برنامه هسته‌ای جمهوری اسلامی باشد.

روزنامه «لس‌آنجلس تایمز» روز جمعه (هشت اردیبهشت) به نقل از مقامات ارشد دولت آمریکا گزارش داده بود که ‌ایالات متحده با غنی سازی اورانیوم تا غلظت 5 درصد در ایران موافقت کرده‌است، امری که می‌تواند یکی از گره‌های عمده در پرونده ‌ایران را باز کند.

خبر برگزاری این نشست را «علی اصغر سلطانیه» نماینده دائم ایران در آژانس بین‌المللی انرژی اتمی جمعه گذشته (هشت اردیبهشت) اعلام کرد.

یک روز پیش از آن نیز خبرگزاری رویترز گزارش داده بود که ‌ایران با ارسال نامه‌ای به آژانس بین‌المللی انرژی اتمی، برای از سرگیری گفت‌وگوها با آژانس اعلام آمادگی کرده‌است.

این مذاکرات متعاقب نشست ماه گذشته میان ایران و اعضای گروه 1+5 (اعضای دائم شورای امنیت به همراه آلمان) انجام می‌شود و از این جهت اهمیت دارد که ‌آمادگی ایران را برای تعامل با آژانس انرژی اتمی به نمایش می‌گذارد. قدرت‌های غربی از ایران می‌خواهند که پذیرای نظارت‌های بیشتری از سوی بازرسان این نهاد باشد و پروتکل الحاقی آژانس مبنی بر بازدیدهای سرزده‌ از سایت‌های اتمی ‌خود را بپذیرد.

دور بعدی گفت‌وگوها میان ایران و اعضای گروه 1+5 نیز قرار است روز 3 خرداد در شهر بغداد برگزار شود و برخی رسانه‌ها گزارش داده‌اند که نشست آینده می‌تواند زمینه‌های توافق بر سر برنامه هسته‌ای جمهوری اسلامی ‌را فراهم کند.

روزنامه «لس‌آنجلس تایمز» در همین زمینه روز جمعه (هشت اردیبهشت) به نقل از مقامات ارشد دولت آمریکا گزارش داده بود که ‌ایالات متحده با غنی سازی اورانیوم تا غلظت 5 درصد در ایران موافقت کرده‌است، امری که می‌تواند یکی از گره‌های عمده در پرونده ‌ایران را باز کند.

گزارش‌هایی هم هست که ‌از آمادگی ایران برای پیوستن به پروتکل الحاقی حکایت دارد. اگر این گزارش‌ها درست باشد، دست‌یابی به توافق‌های اولیه درباره برنامه هسته‌ای ایران دور از ذهن نخواهد بود، اما هنوز متغیرهای فراوانی وجود دارد که ‌امکان خوشبینی بیش از حد نسبت به گفت‌وگوهای آتی را نمی‌دهد.

مهم‌ترین عامل اختلاف در حال حاضر مساله‌ تحریم‌هاست.

ایران می‌گوید که غرب باید به نشانه‌ حسن نیت این تحریم‌ها را لغو کند حال آن‌که قدرت‌های غربی می‌گویند مادامی که فعالیت‌های بحث‌برانگیز اتمی ایران ادامه دارد، لغو تحریم‌ها معنی نخواهد داشت.

آتشی تازه در جنگی قدیمی

نزاع میان سپاه پاسداران و اعضای حزب حیات آزاد کردستان (پژاک) در هفته گذشته به قربانی شدن چهار مامور سپاه و زخمی‌ شدن چهار نفر دیگر منجر شد. این درگیری روز سه‌شنبه (پنج اردیبهشت) در شهرستان پاوه روی داد و پس از آن شهر حالتی نظامی به خود گرفت.

ایران می‌گوید، پژاک یک حزب تروریستی و جدایی‌طلب است و در نقطه مقابل، اعضای پژاک نیز جمهوری اسلامی‌ را متهم می‌کنند که در طول حیات خود به صورت سیستماتیک حقوق کرد‌ها را سرکوب کرده‌است.

این درگیری در واقع بخشی از رشته ‌اقدام‌های نظامی است که نیروهای دولتی ایران و اعضای پژاک طی سال‌های گذشته به آان دست زده‌اند. ایران می‌گوید، پژاک یک حزب تروریستی و جدایی‌طلب است و در نقطه مقابل، اعضای پژاک نیز جمهوری اسلامی‌ را متهم می‌کند که در طول حیات خود به صورت سیستماتیک حقوق کرد‌ها را سرکوب کرده و آن‌ها را از حقوق شهروندی خود محروم ساخته‌است.

فضای نظامی و پلیسی حاکم بر شهرهای کردنشین که بیشتر شامل شهرهای مرزی ایران می‌شوند، به خودی خود باعث بالا گرفتن آتش درگیری‌ها طی سال‌های اخیر بوده‌است. حملات‌ گاه و بی‌گاه طرفین علیه یکدیگر نیز امکان آشتی و مصالحه را به حداقل رسانده‌است.

انتظار می‌رود اینک نیروهای سپاه پاسداران به تلافی حملات گروه پژاک دست به ‌اقدام نظامی بزنند و بار دیگر آتش جنگ را شعله‌ور کنند.

بحران در وزارت نفت

وزارت نفت ایران هفته گذشته را در یک آماده باش کامل به سر برد. این وزارت‌خانه با یک جنگ سایبری روبه‌رو شد و ویروسی با منبعی ناشناخته توانست برای چهار روز پیاپی امنیت دستگاه‌های رایانه‌ای وزارت نفت را مختل کند.

حمله ‌اینترنتی روز یکشنبه (سه اردیبهشت) اتفاق افتاد و گستره‌ آن به حدی بود که سامانه ‌اینترنتی در مناطق عملیاتی خارک، بهرگان، سیری، لاوان، قشم و کیش قطع شد.

«علی نیکزاد رهبر»، سخنگوی وزارت نفت در این روز ضمن اعتراف به‌ این حمله سایبری گفت: "ویروس، مادربرد کامپیوتر‌ها را سوزانده و برای پاک کردن اطلاعات اقدام کرده‌است."

او در عین حال گفت که "اطلاعات اساسی این وزارتخانه صدمه ندیده‌است."

خبر حمله به سیستم‌های رایانه‌ای وزارت نفت بازتاب وسیعی در رسانه‌های بین‌المللی داشت. این خبر از این جهت مورد توجه قرار گرفت که صنعت نفت ایران تحت تحریم‌های جهانی است و حمله ویروسی به تاسیسات این وزارت‌خانه‌ به احتمال زیاد بخشی از تلاش‌ها برای تضعیف موقعیت ایران در مبادلات نفتی بوده‌است.

با این همه ‌ایران می‌گوید که حمله سایبری اخیر نتوانسته‌است تاثیر زیادی روی امنیت شبکه‌های وزارت نفت بگذارد و «مددالله محمد‌نژاد» جانشین وزیر نفت در حوزه پدافند غیرعامل نیز خبر از شناسایی ماهیت حمله و شناسایی عوامل آن داده‌است. اما مشخص نیست که ‌این اظهار نظر بخشی از تلاش برای آرام نشان دادن شرایط است یا این که واقعا تکنسین‌های سایبری ایران توانسته‌اند مشکل را رفع کنند.

جنگ زیر پوستی

جنگ اطلاعاتی و امنیتی میان ایران و ایالات متحده به شکلی آشکار طی ماه‌های اخیر افزایش یافته و فضای به وجود آمده میان دو کشور بسیاری از تحلیل‌گران را به یاد دوران «جنگ سرد» انداخته‌است. تازه‌ترین تحول در این حوزه مربوط به ‌ادعای ایران برای شبیه‌سازی یک پهپاد آمریکایی است.

ماجرا در واقع از ۱۳ آذرماه سال گذشته ‌آغاز شد، زمانی که رسانه‌های ایران گزارش کردند، نیروهای مسلح این کشور توانسته‌اند "یک فروند پرنده هدایت‌پذیر از دور، پَهپاد، متعلق به‌امریکا" (آر کیو ۱۷۰) را که در حوالی شهر کاشمر، در عمق ۲۲۵ کیلومتری خاک ایران، در حال پرواز بوده با "اندکی خسارت" در اختیار بگیرند.

ایران از این اقدام به شکل تبلیغاتی بهره‌برداری کرد و شنبه هفته گذشته (دو اردیبهشت) "امیر علی حاجی‌زاده"، فرمانده نیروی هوافضای سپاه گفت که "ایران به تمام اطلاعات ذخیره شده در هواپیمای بدون سرنشین (پَهپاد) آمریکا که در ایران سقوط کرده دست یافته‌است" و افزود که "متخصصان الکترونیک سپاه ساخت نمونه ‌این پهپاد را آغاز کرده‌اند."

این خبر نیز با آب و تاب فراوانی در رسانه‌های حامی حکومت بازتاب یافت اما ادعای مقام‌های ایران از سوی طرف آمریکایی زیر سوال رفت و «جو لیبرمن»، از سناتورهای بانفوذ آمریکایی روز یکشنبه (سوم اردیبهشت)، اظهارات سپاه پاسداران ایران در مورد "آغاز نمونه‌سازی از هواپیمای بی‌سرنشین آمریکایی" را "رجزخوانی" نامید و با اشاره به ‌اظهارنظرهای مقام‌های ایران گفت که ‌آنها "در رجزخوانی سابقه‌دار هستند."

لئون پانه تا، وزیر دفاع آمریکا نیز روز دوشنبه (چهار اردیبهشت) گفت: "بر اساس تجربیاتم می‌توانم بگویم که توانایی آنها (ایرانی‌ها) درباره‌ آن‌چه که می‌گویند انجام داده‌اند، به طور جدی زیر سوال است."

مجموعه‌ این کنش و واکنش‌ها نشان‌دهنده جنگی پنهان میان ایران و ایالات متحده‌ است که کماکان خود را در وجهی اطلاعاتی و امنیتی نمایش می‌دهد، جنگی که در آن دو طرف بیش از هر چیز در صدد نشان دادن توانمندی‌های خود هستند.

پایانِ ماجراهای مرتضوی

پس از هفته‌ها تنش‌های ادامه‌دار میان قوه مجریه و قوه مقننه سرانجام «سعید مرتضوی» در پست ریاست سازمان تامین اجتماعی ابقا شد و یک شکست آشکار دیگر برای منتقدان «محمود احمدی‌نژاد» در مجلس شورای اسلامی ‌رقم خورد.

مرتضوی در یک سناریوی هماهنگ شده به نمایندگان وعده ‌استعفا داد و آنها را از پی‌گیری استیضاح وزیر کار منصرف کرد اما در ‌‌نهایت به کار خود بازگشت و نقشه نمایندگان را نقش بر آب کرد.

منتقدان احمدی‌نژاد پیش‌تر هشدار داده بودند که ‌اگر «عبدالرضا شیخ‌السلامی»، وزیر کار، رفاه و تامین اجتماعی حاضر به برکناری مرتضوی از ریاست سازمان تامین اجتماعی نباشد، او را استیضاح خواهند کرد. آنها، مرتضوی را به دلیل اتهام‌هایش در پرونده بازداشت کهریزک و برخی اتهام‌های مالی فاقد صلاحیت برای نشستن بر کرسی ریاست سازمان تامین اجتماعی می‌دانند. اما تلاش این گروه ‌از نمایندگان مجلس برای استیضاح وزیر کار دو هفته پیش ناکام ماند.

این ناکامی ناشی از اعتماد آنها به قول شرف سعید مرتضوی برای کناره‌گیری از سمت خود بود. نمایندگان می‌گفتند که‌ اگر مرتضوی استعفا دهد دیگر نیازی به‌ استیضاح وزیر کار نخواهد بود.

مرتضوی در یک سناریوی هماهنگ شده به نمایندگان وعده ‌استعفا داد و آنها را از پی‌گیری استیضاح وزیر کار منصرف کرد اما در ‌‌نهایت به کار خود بازگشت و نقشه نمایندگان را نقش بر آب کرد.

روز دوشنبه (چهار اردیبهشت) نیز «محمدقیوم دهقانی»، عضو کمیسیون اجتماعی مجلس، در گفت‌وگو با خبرگزاری کار ایران از ماندگار شدن مرتضوی در پست تازه خود خبر داد و گفت که "موضع وزیر کار، تعاون و امور اجتماعی نسبت به ‌انتصاب آقای مرتضوی این است که وی در سازمان تامین اجتماعی ماندنی خواهد بود."

این اتفاق یک برد تمام عیار برای دولت احمدی‌نژاد تلقی می‌شود که بار دیگر حرف خود را در مقابل قوه مقننه به کرسی نشاند و منتقدانش در مجلس را خلع سلاح کرد.

نشانه‌های تنش

زمزمه‌های اختلاف میان سپاه پاسداران انقلاب اسلامی و برخی از مراجع بلندپایه تقلید در ایران از مدت‌ها پیش مطرح است اما هفته گذشته آیت الله «ناصر مکارم شیرازی» از مراجع نزدیک به حکومت طی یک اظهار نظر علنی به ‌انتقاد از سپاه پرداخت که این انتقاد در واقع به معنای پرده‌بردای از اختلاف‌ها با سپاه بود.

او روز سه شنبه (شش اردیبهشت) در جریان دیدار مسئولان ارشد سپاه قم با وی گفت: "تجربه نشان داده که مردم مرجعیت را‌‌ رها نمی‌کنند و اگر خدایی نکرده در یک جا ولو نادر (با مراجع) مقابله شد، مرجعیت را ترجیح می‌دهند و برای خودشان (مقابله‌کنندگان) مشکل ایجاد می‌شود."

او در بخش دیگری از سخنان خود گفت: "گاهی ممکن است برخی از سپاهیان گرفتار مکتب‌های عرفانی کاذب شوند. از این رو باید مراقب باشند که سپاهیان در دام آنها گرفتار نشوند. گاهی شنیده شده که برخی افراد از بس که می‌خواهند عارف باشند در دام این مکتب‌ها گرفتار شده‌اند. به‌خصوص اگر یک فرمانده سپاه در دام یکی از مدعیان کاذب عرفان و عرفان‌های نوظهور غیر اسلامی بیفتد و علاقه‌مند شود این مسئله خطرآفرین است."

انتقادهای این مرجع تقلید با واکنش «علی سعیدی»، نماینده ولی فقیه در سپاه روبه‌رو شد و وی ضمن تکذیب کدورت و جدایی میان این نهاد با مرجعیت اعلام کرد که "سپاه هیچ گونه مرزبندی با مراجع حامی نظام ندارد و البته با مراجعی که در برابر نظام ایستاده‌اند، حرف دارد."

او همچنین گفت که "این مسائل ناشی از اطلاعات غلطی است که برخی عناصر مسئله‌دار با مراجع مطرح می‌کنند و ما حتما خدمت ایشان (آیت الله مکارم شیرازی) می‌رسیم و مسائل را رفع می‌کنیم."

نماینده ولی فقیه در سپاه پاسداران البته ‌اشاره‌ای به ‌این نکرده بود که چه کسانی و با چه ‌اهدافی در صدد تخریب روابط مراجع و سپاه پاسداران هستند، اما از اشاره ‌آیت الله مکارم شیرازی نسبت به گرایش برخی اعضای سپاه به "مکتب‌های عرفانی" می‌توان حدس زد که ‌انتقاد او به احتمال زیاد متوجه سپاهیانی است که به دولت احمدی‌نژاد نزدیک هستند.

برخی نزدیکان احمدی‌نژاد متهم هستند که با گرایش به مکتب‌های عرفانی در صدد حذف روحانیون از نظام جمهوری اسلامی برآمده‌اند. در ادبیات حامیان حکومت از این گروه با عنوان «جریان انحرافی» یاد می‌شود و مراجع طرفدار نظام نیز طی دو سال گذشته بار‌ها نسبت به نفوذ این جریان در مناصب استراتژیک سیاسی و نظامی هشدار داده‌اند.

پل‌های لرزان دیپلماسی ایران

Sun, 22 Apr 2012 10:28:24 +0000

نبض سیاست؛

اشکان پارسا

اشکان پارسا -سکه‌ خبرها در هفته گذشته گویا به نام "دیپلماسی" ضرب شده بود. ابتدای هفته با خبرهای مربوط به مذاکرات دیپلماتیک درباره برنامه هسته‌ای آغاز شد و انتهای هفته هم خبر تعرض جنسی یک دیپلمات ارشد ایرانی در برزیل به چند دختر نوجوان روی خروجی رسانه‌ها قرار گرفت.

تنش‌های مرزی میان ایران و امارات بر سر حاکمیت جزیره ابوموسی نیز پای مقام‌های دیپلماتیک را به میان کشید و در همین اثنا، ایران خبر از بازداشت 15 نفر به جرم جاسوسی برای اسراییل داد. امری که تنش‌آلود بودن وضعیت ایران در منطقه و ویرانی پل‌های دیپلماتیک را تایید می‌کند.

در میان خبرهای داخلی اما منتفی شدن استیضاح وزیر کار، رفاه و تامین اجتماعی و انتشار ویدیویی از سفر استانی احمدی نژاد به بندرعباس نبض خبرها را ز آن خود کرد. رادیو زمانه در "نبض سیاست " به این تحولات نگاهی خبری- تحلیلی کرده است.

تحریم‌ها سرجای خود

حالا همه چیز به مذاکرات روز سوم خرداد در بغداد موکول شده است. مذاکراتی که قرار است بار دیگر نمایندگان دیپلماتیک جمهوری اسلامی و اعضای گروه ۱+۵ (اعضای دائم شورای امنیت+ آلمان) را دور یک میز بنشاند تا درباره رسیدن به راه‌حلی بر سر برنامه هسته‌ای ایران گفت‌وگو کنند.

دور نخست مذاکرات شنبه هفته پیش (۲۶ فروردین) با لبخندهایی رضایت‌بخش از سوی دو طرف پایان یافت. هنوز درباره جزییات انتظارات دو طرف از یکدیگر بحثی به میان نیامده است اما سرفصل‌های انتظارهای طرفین تقریبا مشخص است. غرب خواهان تعلیق بخش‌های بحث‌برانگیز برنامه هسته‌ای ایران است و درعوض ایران انتظار دارد که تحریم‌ها علیه این کشور برداشته شود.

رسیدن به توافق حول این انتظار‌ها بسیار مشکل به نظر می‌رسد به ویژه از این جهت که ایران می‌گوید حاضر به عقب‌نشینی از برنامه‌های هسته ای‌اش نیست.

در آن سو هم تاکنون نه تنها نشانه‌ای از کاهش تحریم‌ها به چشم نمی‌خورد بلکه زمزمه‌های تحریم‌های تازه نیز به گوش می‌رسد. چنانکه در هفته گذشته خبرگزاری‌ها از کاهش ۷۷ درصدی واردات نفت ژاپن از ایران خبر دادند و کشور سوئیس نیز یازده شرکت و شهروند جمهوری اسلامی را به فهرست اشخاص حقیقی و حقوقی تحت تحریم افزود. حتی بولیوی که از معدود دوستان ایران به شمار می‌رود پس از مواجهه با فشارهایی از سوی غرب اعلام کرد که ممکن است پرچم‌های خود را از روی کشتی‌های ایرانی بردارد.

کشتیرانی ایران تحت تحریم‌های جهانی قرار دارد و ناگزیر است که از پرچم کشورهای دیگر استفاده کنند. حالا بولیوی، که از معدود دوستان ایران است، نیز اعلام کرده که پرچم‌های خود را از کشتی‌های ایرانی پس خواهد گرفت.

کشتیرانی ایران تحت تحریم‌های جهانی قرار دارد و ناگزیر است که از پرچم کشورهای دیگر استفاده کنند. حالا بولیوی اعلام کرده که اگر ثابت شود پرچم‌اش روی کشتی‌ها متعلق به کشتیرانی جمهوری اسلامی است، پرچم‌های خود را از آن‌ها پس خواهد گرفت.

این تحولات دلیلی دیگر است بر اینکه نمی‌توان پیش از رسیدن به مصالحه‌ای پایدار درباره برنامه هسته‌ای نسبت به رفع تحریم‌ها خوشبین بود.

فرهنگ دیپلماتیک در زیر آب

رسوایی و دیگر هیج. هیچ واژه دیگری نمی‌تواند به این دقت بیانگر ماجرای پیش‌آمده در برزیل باشد. ماجرا روز شنبه (۲۶ فروردین) رقم خورد اما سه روز بعد انعکاس رسانه‌ای پیدا کرد.

رسانه‌های برزیلی فاش کردند که "حکمت الله قربانی" نفر سوم سفارت ایران در "برازیلیا" به یک استخر مختلط رفته و در حالی که تظاهر می‌کرده در حال شنا است، به زیر آب رفته و در زیر آب، بدن چهار دختر بین ۹ تا ۱۵ سال را لمس کرده است.

تعدادی از این دختران در واکنش شروع به جیغ و داد کرده و بعد از آن کار بالا گرفته و پلیس برزیل اقدام به بازداشت دیپلمات ایرانی کرده است. آن‌ها در اداره پلیس متوجه شده‌اند که او از مصونیت دیپلماتیک برخوردار است و در نتیجه آزادش کرده‌اند اما این تازه آغاز ماجرا بود.

درز کردن این اتفاق به رسانه‌ها ضربه بزرگی به اعتبار دستگاه دیپلماسی جمهوری اسلامی زد. دستگاهی که اعضای خود را با گزینش‌های شدید ایدئولوژیک استخدام می‌کند و مراقبت‌ها و محدودیت‌های فراوانی درباره آن اعمال می‌کند، حالا در معرض یک رسوایی بزرگ قرار دارد.

ایران ابتدا راه تکذیب را برگزید و "رامین مهمانپرست" سخنگوی وزارت امورخارجه گفت که پس از بررسی‌های به عمل آمده مشخص شده است که ادعای برزیل درباره تعرض جنسی یک دیپلمات ایرانی در استخر صحت ندارد.

اما روز جمعه (یکم اردیبهشت) سفارت ایران در برزیل اطلاعیه‌ای صادر کرد که در آن بدون تکذیب اصل ماجرا تنها به این نکته اشاره شده بود که مشکل پیش‌آمده ناشی از تفاوت فرهنگی دو کشور ایران و برزیل است.

رسانه‌های برزیلی فاش کردند که "حکمت الله قربانی" نفر سوم سفارت ایران در برزیل به یک استخر مختلط رفته و در حالی که تظاهر می‌کرده در حال شنا است، بدن چهار دختر بین ۹ تا ۱۵ سال را لمس کرده است.

این اطلاعیه توضیح بیشتری درباره این تفاوت فرهنگی نداده بود. با توجه به اینکه اساسا استخر مختلط در ایران ممنوع است و این ممنوعیت برای کارمندان نهادهای دیپلماتیک جمهوری اسلامی در خارج از کشور هم وجود دارد، این سوال مطرح است که چگونه موضوع تعرض جنسی یک دیپلمات به چند دختر نوجوان به تفاوت‌های فرهنگی، فروکاسته شده است؟

فرجام یک تنش مرزی

سواحل جزیره ابوموسی در این روز‌ها بهاری آبی و آرام است اما نام این جزیره در بطن بحرانی سیاسی و مرزی میان ایران و امارات قرار دارد. بحران در واقع تازه نیست اما پس از سفر محمود احمدی‌نژاد به ابوموسی در روز سه شنبه (۲۳ فروردین) بار دیگرخودنمایی کرد و زمینه‌های یک دعوای منطقه‌ای را فراهم آورد.

امارات مدعی حاکمیت بر جزیره ابوموسی است و برای پیشبرد ادعای خود دست به یارکشی منطقه‌ای زده و با نگارش نامه به سازمان ملل متحد در صدد جلب توجه جهانی نیز برامده است.

ایران در عوض می‌گوید که حاکمیتی مطلق بر جزیره ابوموسی دارد و حاضر به هیچ گونه مذاکره‌ای درباره این موضوع نیست. مقام‌های جمهوری اسلامی نیز بتلافی اقدام اماراتی‌ها در نامه‌ای به سازمان ملل بر حاکمیت مطلق و بی‌قید و شرط خود بر ابوموسی تاکید کرده‌اند.

شدت یافتن این تنش‌های مرزی روابط نه‌چندان‌گرم و دوستانه ایران و کشورهای عربی حوزه خلیج فارس را متزلزل‌تر کرده است اما درعوض در میان برخی از ایرانی‌ها باعث بروز احساس‌های ملی‌گرایانه شده تاحدی‌که حتی گروهی از منتقدان احمدی‌نژاد را برآن داشته که اقدام وی در سفر به ابوموسی را مورد تایید و تحسین قرار دهند.

استیضاح؛شاید وقتی دیگر

چیزی از عمر مجلس هشتم باقی نمانده است. اما منتقدان احمدی‌نژاد در مجلس همین زمان اندک را غنیمت شمرده و اختلاف‌ها با دولت را علنی‌تر از همیشه کرده‌اند. تازه‌ترین محور اختلاف مربوط به انتصاب "سعید مرتضوی" به سمت ریاست سازمان تامین اجتماعی توسط وزیر کار است.

منتقدان با اشاره به اتهام‌های مرتضوی در پرونده کهریزک می‌گویند که او صلاحیت تصدی پستی مدیریتی را ندارد و ابتدا باید تکلیف اتهام‌هایش در دادگاه معلوم شود.

آن‌ها قرار بود که "عبدالرضا شیخ الاسلامی" وزیر کار را بابت این انتصاب در جلسه روز یکشنبه (۲۶ فروردین) استیضاح کنند اما موفق به این کار نشدند. "غلامعلی حداد عادل" ریییس کمیسیون فرهنگی مجلس یک روز قبل از جلسه استیضاح خبر داد که با مرتضوی رایزنی کرده و توانسته او را متقاعد کند که از سمت خود کنار برود.

طراحان استیضاح با اعتماد به این اظهار نظر از تصمیم خود برای احضار وزیر کار به مجلس منصرف شدند اما این پایان کار نبود. ادعای استعفای مرتضوی در واقع یک ترفند حساب شده از سوی دولت برای منتفی کردن استیضاح وزیرکار بود.

برخی از طراحان استیضاح وزیر کار حالا می‌گویند که دوباره این طرح را به هیات رییسه خواهند برد اما تضمینی وجود ندارد که آن‌ها موفق به این کار شوند.

مرتضوی روز بعد به محل کار خود بازگشت و رسانه‌ها اعلام کردند که احمدی‌نژاد استعفای او را نپذیرفته است. منتقدان مرتضوی در مجلس احساس کردند که بازی خورده‌اند و دولت آن‌ها را فریب داده است.

برخی از طراحان استیضاح وزیر کار حالا می‌گویند که دوباره این طرح را به هیات رییسه خواهند برد اما تضمینی وجود ندارد که آن‌ها موفق به این کار شوند. مجلس در زمان باقی‌مانده باید تکلیف لایحه بحث‌برانگیز بودجه سال ۱۳۹۱ را روشن کند و بعید است که امکان طرح دوباره استیضاح وزیر کار را داشته باشد.

یک ویدیو و دو تفسیر

انتشار ویدیویی از سفر "محمود احمدی‌نژاد" به بندرعباس که توسط دوربینی غیرحرفه‌ای ضبط شده بود به شوکی خبری در طی هفته گذشته تبدیل شد.

در این ویدیو پیرمردی که دنبال ماشین حامل احمدی‌نژاد می‌دود، خطاب به رییس جمهوری، از گرسنگی فریاد می‌زند و یک دختر جوان با بالارفتن از کاپوت اتومبیل خود را به احمدی‌نژاد رسانده و با او صحبت می‌کند.

این ویدیو بحث‌ها و تفسیرهای فراوانی را به‌ دنبال داشت. منتقدان احمدی‌نژاد می‌گویند که صدای ضجه‌وار و محزون پیرمرد زمانی که فریاد می‌زند :"احمدی‌نژاد من گشنمه، احمدی‌نژاد من بازنشسته‌ام" و تلاش پیگیر دختر جوان برای بالا رفتن از ماشین به قصد صحبت با رییس جمهوری ایران، نمایانگر وخامت اوضاع اقتصادی در ایران است.

رسانه‌های منتقد حکومت با بازتاب وسیع این ویدیو از ناکارآمدی دولت در توزیع ثروت در سراسر کشور سخن گفته‌اند و مدعای اصلی‌شان این است که احمدی‌نژاد نتوانسته به وعده اصلی خود برای برقراری عدالت و رسیدگی به وضع طبقات ضعیف عمل کند. درعین‌حال برخی تحلیلگران نیز این فرض را پیش کشیده‌اند که ممکن است این ویدیو حاصل تلاش گروه مشاوران تبلیغاتی احمدی‌نژاد باشد.

به این معنی که آن‌ها خواسته‌اند نشان دهند هنوز هم اولویت اصلی شهروندان دغدغه‌های اقتصادی است و این معنای ضمنی را نیز بازگو کنند که احمدی‌نژاد به میان مردم می‌رود و شنوای دردهای آن هاست. البته این فرض تا حد زیادی زیر سوال است چرا که "محمد معینی" وبلاگ‌نویس بندرعباسی روز پنجشنبه (۳۱ فروردین) طی یک پست افشا کرد که او این ویدیو را در شبکه‌های اجتماعی قرار داده است.

انتشار این نوشته، با توجه به محتوای نوشته‌های این وبلاگر، تا حدی به تفسیرهای نوع دوم پاسخ منفی داده است.

نمایی تازه از یک جنگ پنهان

جنگ اطلاعاتی و امنیتی میان تهران و تل آویو بی‌وقفه ادامه دارد. این جنگی است که دو طرف در آن هزینه می‌دهند بی‌آنکه هزینه‌هایشان قابل محاسبه باشد.

وزارت اطلاعات ایران اعلام کرده است که ۱۵ جاسوسی اسراییلی را بازداشت کرده‌اند که ماموریت داشتند در برخی تاسیسات زیربنایی ایران بمب‌گذاری کنند.

در تازه‌ترین فاز از این نبرد پنهانی، این ایرانی‌ها بودند که خبر از بازداشت ۱۵ جاسوسی اسراییلی دادند. وزارت اطلاعات ایران روز سه شنبه (۲۹ فروردین) در اطلاعیه‌ای اعلام کرد که "بیش از ۱۵ نفر را دستگیر کرده است و بازداشت‌شدگان به ارتباط با موساد اعتراف کرده‌اند."

در این اطلاعیه آمده بود که "بازداشت‌شدگان ماموریت داشتند در برخی تاسیسات زیربنایی کشور بمب‌گذاری کنند و از آن‌ها محموله‌های آماده انفجار هم کشف و ضبط شده است."

وزارت اطلاعات همچنین از کشف "یک پایگاه جاسوسی – عملیاتی در یکی از کشورهای همسایه" خبر داد و گفت که این پایگاه عامل دست و برای استفاده موساد بوده است. مقام‌های اسراییلی تاکنون نسبت به این ادعا‌ها واکنشی نشان نداده‌اند.

آن‌ها در موارد مشابه نیز سیاست سکوت را برگزیده‌اند. طی بیش از دو سال گذشته برخی از دانشمندان فعال در تاسیسات هسته‌ای ترور شده‌اند و اسراییلی‌ها درباره احتمال دست داشتن خود در این ترور‌ها سیاست "نه تایید و نه تکذیب" را برگزیده‌اند.

دامنه خبرها از ابوموسی تا استانبول

Sat, 14 Apr 2012 17:19:44 +0000

نبض سیاست

اشکان پارسا

اشکان پارسا - در هفته‌ای که گذشت، نگاه‌ها به استانبول ختم شد؛ شهری شرقی- غربی که آسیا و اروپا را به هم پیوند داده و قرار است که روز شنبه (26 فروردین) میزبان مذاکرات اتمی میان ایران و اعضای دایم شورای امنیت به همراه آلمان باشد.

گمانه‌ها درباره پیشنهادهای قابل طرح در این مذاکرات یکی از سرفصل‌های اصلی خبرهای هفته گذشته‌ ایران را شامل می‌شد. علاوه بر این، سفر "کوفی عنان" به تهران برای مذاکره درباره طرح آتش‌بس میان دولت سوریه با مخالفانش و دیدار "محمود احمدی نژاد" از جزیره ابوموسی، دو اتفاق موثر دیگر بر سیاست خارجی جمهوری اسلامی طی هفته گذشته بود.

در داخل کشور نیز خبرها کماکان بر مدار اختلاف های دولت و مجلس می‌چرخید و نزاع بر سر بودجه سال ۱۳۹۱و تنش درباره انتصاب سعید مرتضوی به سمت ریاست سازمان تامین اجتماعی در صدر خبرهای داخلی قرار داشت.

در همین حال بیانیه وزارت اطلاعات درباره بازداشت یک شبکه تروریستی مرتبط با اسراییل نیز انعکاس وسیعی در رسانه های داخلی پیدا کرد. "رادیو زمانه" در " نبض سیاست" این هفته به این تحولات نگاهی خبری- تحلیلی داشته است.

بیم و امیدهای مذاکرات اتمی

نمایندگان دیپلماتیک ایران و اعضای گروه ۱+۵ وارد استانبول ترکیه شده‌اند تا در این شهر تاریخی مذاکرات درباره پرونده هسته‌ای جمهوری اسلامی را آغاز کنند.

مذاکراتی که با بیم‌ها و امیدهای فراوانی برای سیاست‌مداران دو طرف، همراه است هر چند که کفه بیم و نگرانی، سنگین‌تر از کفه‌ امید و خوش‌بینی است.

قدرت‌های غربی در روزهای اخیر برای تشویق تهران به جدی گرفتن این دور از مذاکرات برای دادن برخی امتیاز‌ها اعلام آمادگی کرده‌اند. مقام‌های ایران نیز پالس‌هایی را فرستاده‌اند که نشان از امید آن‌ها برای به نتیجه رساندن مذاکرات دارد با این حال دستیابی به تفاهمی پایدار هنوز دور از ذهن است.

شکست یا ثمر بخش بودن مذاکرات اتمی پیش رو نقطه عطفی در پرونده هسته‌ای ایران خواهد بود. به ثمر رسیدن آن زمینه دلگرم کننده‌ای برای حل و فصل بحران و شکست آن به معنای بسته شدن یکی از آخرین دریچه‌های امید خواهد بود

غرب، خواهان توقف غنی‌سازی در تاسیسات هسته‌ای ایران، تعطیلی بخش‌های حساس برنامه هسته‌ای، توقف فعالیت‌ها در تاسیسات اتمی "فردو" در نزدیکی شهر قم و افزایش نظارت بازرسان آژانس بر فعالیت‌های جمهوری اسلامی است.

مقام‌های تهران نیز می‌گویند که حاضر به عقب‌نشینی از برنامه‌های خود نیستند. نقطه امید ایران فعلا درباره امکان تفاهم بر سر تعلیق غنی‌سازی اورانیوم در مقیاس ۲۰ درصد است که ظاهرا ایرانی‌ها اصرار چندانی به ادامه آن ندارد و حاضرند در ازای گرفتن امتیازهایی از آن صرف‌نظر کنند.

از نگاه مقام‌های ایران، اگر غنی‌سازی ۲۰ درصد متوقف شود اما در مقیاس 3.5 درصدی ادامه یابد باز یک پیروزی برای جمهوری است. غرب، پیش‌تر خواهان توقف کامل فعالیت‌های غنی‌سازی اورانیوم در ایران بود ولی حالا در محافل دیپلماتیک و رسانه‌ای اصرار چندانی بر توقف کامل این فعالیت‌ها دیده نمی‌شود.

این را نیز باید در نظر گرفت که ایران در ازای کنار گذاشتن غنی‌سازی اورانیوم در مقیاس ۲۰ درصد امتیاز ویژه‌ای نخواهد گرفت بلکه احتمالا غرب موافقت می‌کند که از دامنه تحریم‌ها علیه این کشور بکاهد و تضمین‌هایی مبنی بر عدم حمله نظامی به این کشور بدهد.

این تضمین نیز مادامی کارکرد و معنی خواهد داشت که مذاکرات به شکل سازنده در جریان باشد. در هر حال شکست یا ثمر بخش بودن مذاکرات اتمی پیش رو نقطه عطفی در پرونده هسته‌ای ایران خواهد بود.

به ثمر رسیدن آن زمینه دلگرم کننده‌ای برای حل و فصل بحران و شکست آن به معنای بسته شدن یکی از آخرین دریچه‌های امید خواهد بود.

حمایت مشروط از آتش‌بس در سوریه

"کوفی عنان" نماینده ویژه سازمان ملل در بحران سوریه روز چهارشنبه (۲۳ فروردین) میهمان مقام‌های ایرانی بود. او صبح چهارشنبه در تهران با "علی اکبر صالحی" وزیر امورخارجه جمهوری اسلامی دیدار کرد و عصر‌‌ همان روز به قشم رفت تا با "محمود احمدی‌نژاد" رییس جمهوری ایران دیدار کند.

ایرانی‌ها در این مذاکرات بر دغدغه‌ها و انتظاراتشان پیرامون بحران سوریه تاکید کردند و حرف اصلی‌شان این بود که "بشار اسد" رییس جمهوری کنونی سوریه باید در قدرت حفظ شود و هر طرحی برای صلح و آتش‌بس میان وی و مخالفانش باید متضمن حفظ حکومت در ان کشور باشد.

کوفی عنان نیز در این دیدار‌ها به ایران توصیه کرد که نقش خود را به عنوان حامی صلح در سوریه ایفا کند و بخشی از راه حل در بحران این کشور باشند.

شيخ عبدالله بن زايد آل نهيان با تکرار این ادعا که سه جزیره " تنب بزرگ،تنب کوچک و ابوموسی" متعلق به امارات است و توسط ایران اشغال شده، اظهار داشت که سفر احمدی نژاد به جزیره ابوموسی "گامی روبه‌عقب است

رسانه‌های نزدیک به حکومت در تحلیلهای خود نوشتند که سفر عنان به تهران نشان‌دهنده نقش تعیین کننده جمهوری اسلامی در بحران سوریه بوده و جامعه جهانی نتوانسته تهران را نادیده بگیرد.

یک روز بعد ضرب‌الاجل عنان برای آتش‌بس در سوریه فرا رسید و نیروهای دولتی و مخالفان مسلح در سوریه به حملات خود پایان دادند. گزارش‌ها از سوریه نشان‌دهنده شکننده‌بودن وضعیت آتش‌بس است و احتمال شروع دور تازه‌ای از درگیری‌ها دور از ذهن نیست.

شکست طرح عنان برای آتش‌بس به تقویت دیدگاه طرفداران سقوط اسد منجر می‌شود. امری که مقام‌های تهران آن را برنمی‌تابند.

دعواهای ارضی بر سر یک دیدار استانی

دیدار کوتاه محمود احمدی نژاد از جزیره ابوموسی در آب‌های خلیج فارس آتش تنش میان ایران و امارات را شعله‌ور کرد. امارات مدعی حاکمیت بر جزیره ابوموسی، تنب بزرگ و تنب کوچک است حال آن که ایران این جزایر را جزء جدانشدنی از خاک خود می داند.

"شيخ عبدالله بن زايد آل نهيان" وزير امور خارجه امارات به فاصله کوتاهی پس از سفر احمدی نژاد به جزیره ابوموسی در سخنانی گفت که این سفر به معنای نقض آشکار حاکمیت امارات بر سرزمین خود است.

او با تکرار این ادعا که سه جزیره " تنب بزرگ،تنب کوچک و ابوموسی" متعلق به امارات است و توسط ایران اشغال شده است، اظهار داشت که سفر احمدی نژاد به جزیره ابوموسی "گامی روبه‌عقب در زمينه تمام تلاش‌ها و کوشش‌های امارات به منظور يافتن راه حلی صلح‌آميز برای پايان دادن به اشغال این جزایر است."

اماراتی‌ها همچنین روز پنج‌شنبه (24 فروردین) سفیر خود را از تهران فراخواندند و دیدار دوستانه تیم ملی کشورشان با ایران را نیز به طور یک‌جانبه لغو کردند تا مراتب نارضایتی خود از سفر احمدی نژاد به جزیره ابوموسی را علنی‌تر کند.

رییس جمهوری ایران هنوز واکنشی به رفتارهای اماراتی‌ها نشان نداده اما "حسین امیر عبداللهیان"، معاون عربی و آفریقای وزارت امور خارجه ایران از سفر احمدی نژاد به ابوموسی به عنوان یک موضوع "داخلی ایران در چارچوب سفرهای استانی رئیس جمهور" یاد کرده است.

بودجه در تعلیق

نزدیک یک ماه از آغاز سال ۱۳۹۱می‌گذرد و هنوز تکلیف بودجه این سال مشخص نیست. اعضای کمیسیون تلفیق مجلس شورای اسلامی که وظیفه بررسی کلیات بودجه را به عهده دارند در جلسه یکشنبه هفته گذشته (۲۰ فروردین) طی اقدامی بی‌سابقه کلیات بودجه را رد کرند.

یک روز بعد "علی لاریجانی" رییس مجلس پادرمیانی کرد و از اعضای این کمیسیون خواست که به "توصیه رهبری" درباره "شرایط خاص کشور" عمل کرده و بودجه را تصویب کنند.

لاریجانی هفته گذشته نامه‌ای هم به آیت‌الله خامنه‌ای رهبر جمهوری اسلامی نوشت و از او خواست که مانع اجرای فاز دوم هدفمندی یارانه‌ها شود

پیرو همین پادرمیانی کلیات بودجه در جلسه روز دوشنبه به تصویب رسید اما هنوز راه زیادی تا تصویب نهایی بودجه باقی است.

این لایحه حالا باید در صحن علنی مطرح شود و نمایندگان منتقد دولت گفته‌اند که در این مرحله نظرات اصلاحی خود را اعمال خواهند کرد و اجازه نخواهند داد که بودجه به شکل کنونی تصویب شود. گره اصلی اختلاف مجلس و دولت درباره بودجه سال ۱۳۹۱ مربوط به قانون هدفمند کردن یارانه است.

قانونی که احمدی‌نژاد برای اجرای آن اصرار دارد اما مجلس می‌گوید که در شرایط فعلی این قانون به طوفانی از تورم می‌انجامد. لاریجانی هفته گذشته نامه‌ای هم به آیت‌الله خامنه‌ای رهبر جمهوری اسلامی نوشت و از او خواست که مانع اجرای فاز دوم هدفمندی یارانه‌ها شود.

این نامه برای بررسی به " هیات حل اختلاف و تنظیم روابط " قوا رفته که مسوولیت آن را " محمود هاشمی شاهرودی" به عهده دارد. این یعنی که گره بزرگ در بودجه سال ۱۳۹۱به آسانی قابل باز شدن نیست.

دردسرهای یک انتصاب

"عبدالرضا شیخ الاسلامی وزیر "کار، تعاون و رفاه" در یک قدمی کنار گذاشته شدن از کابینه قرار دارد. نمایندگان مجلس شورای اسلامی تصمیم دارند در جلسه روز یکشنبه (۲۷ فروردین) وی را بابت انتصاب "سعید مرتضوی" دادستان سابق به سمت ریاست سازمان تامین اجتماعی استیضاح کنند.

طرح استیضاح او هفته گذشته توسط ۲۰ نفر از نمایندگان مجلس آماده شد و در آن با انتقاد از تصمیم وزیر کار در اعطای سمت به دادستان پیشین تهران آمده بود که "مرتضوی" در سمت قبلی‌اش یعنی دادستان تهران متهم است و از حالت قضایی معلق شده و پرونده‌اش هنوز مفتوح است و در گزارش تحقیق و تفحص مجلس از فاجعه کهریزک، مقصر شناخته شده است.

طراحان استیضاح از وزیر کار خواسته‌اند که به صورت داوطلبانه اقدام به کنار گذاشتن مرتضوی از ریاست تامین اجتماعی کند اما او چنین درخواستی را نپذیرفته است.

نتیجه استیضاح، تکلیف وزیر کار را مشخص خواهد کرد اما حتی اگر او بتواند رای موافق اکثریت مجلس را برای ادامه کار جلب کند باز این به معنای تثبیت موقعیت مرتضوی در سمت ریاست سازمان تامین اجتماعی نخواهد بود

نتیجه استیضاح، تکلیف وزیر کار را مشخص خواهد کرد اما حتی اگر او بتواند رای موافق اکثریت مجلس را برای ادامه کار جلب کند باز این به معنای تثبیت موقعیت مرتضوی در سمت ریاست سازمان تامین اجتماعی نخواهد بود.

مرتضوی هفته گذشته بابت اتهام‌هایش درباره پرونده کهریزک حکم جلب دریافت کرده و "غلامحسین محسنی اژه‌ای" سخنگوی قوه قضاییه نیز گفته که پرونده وی کماکان مفتوح است.

عملیات ضد جاسوسی!

جنگ اطلاعاتی و امنیتی میان ایران و اسراییل در ماه‌های اخیر به صورت آشکاری تشدید شده و دو طرف در صدد خنثی سازی فعالیت‌های جاسوسی یکدیگر هستند.

مقام‌های جمهوری اسلامی روز سه شنبه (23 فروردین) در همین راستا مدعی خنثی کردن یک تیم تروریستی و جاسوسی وابسته به اسراییل شدند و گفتند که مقادیری سلاح و بمب از این افراد کشف و ضبط شده است.

"در بیانیه وزارت اطلاعات ایران پیرامون بازداشت افراد این گروه آمده بود که "سلسله عملیاتی که در چند استان مرزی و مرکزی کشور انجام شده و به بازداشت" افرادی مرتبط با اسراییل منتهی شده و حتی "ستاد منطقه‌ای" مرتبط با اسراییل "در یکی از کشورهای منطقه و عوامل فعال در آن ستاد" کشف و شناسایی شده است.

اسراییل متهم است که سلسله برنامه‌های خرابکارانه‌ای را با هدف تاثیرگذاری بر فعالیت‌های اتمی ایران در سال‌های اخیر به اجرا درآورده که عملیات مربوط به شناسایی و ترور مسوولان و دانشمندان هسته‌ای، انتقال ویروس به تاسیسات هسته‌ای و انفجار در مراکز نظامی ایران و برنامه‌های مربوط به کسب اطلاعات و جذب جاسوس در داخل خاک ایران را شامل می‌شود.

مقام‌های اسراییل هیچ‌گاه به طور رسمی دست داشتن در چنین عملیات‌هایی را نپذیرفته‌اند اما به‌صراحت گفته‌اند که پیش‌برد برنامه‌های اتمی برای ایران بی‌هزینه نخواهد بود.

منبع عکس اول: سایت فارسی یورونیوز

همراهی ناگزیر ایران با طرح عنان درباره سوریه

Thu, 12 Apr 2012 16:43:37 +0000

اشکان پارسا

اشکان پارسا- آتش‌بسی شکننده میان نیروهای دولتی سوریه و مخالفان مسلح از صبح پنج‌شنبه (۲۴ فروردین) برقرار شده است. این یعنی که تلاش‌های "کوفی عنان" نماینده ویژه سازمان ملل در امور سوریه ناکام نبوده است. عنان طی روزهای اخیر با همه طرف‌های دخیل در بحران سوریه به گفت‌وگو نشست.

او طرح صلحی را در دست دارد که از حمایت شورای امنیت سازمان ملل متحد و اتحادیه عرب برخوردار است.

بر اساس این طرح لازم است پس از برقراری آتش‌بس، واحدهای ارتش همراه با جنگ‌افزارهای سنگین و تک‌تیراندازان از مناطق مسکونی خارج شوند تا معترضان بتوانند به برگزاری تظاهرات علیه حکومت مبادرت ورزند.

تا پیش از بامداد پنج‌شنبه انتظار چندانی برای به ثمر رسیدن این طرح وجود نداشت اما عنان در سفر روز چهارشنبه (۲۳ فروردین) به ایران توانست که موافقت مقام‌های جمهوری اسلامی را نسبت به این طرح جلب کند.

علی اکبر صالحی : باید فرصت لازم به حکومت دولت سوریه داده شود تا این تغییرات به طور طبیعی در داخل سوریه توسط دولت و تحت رهبری اسد صورت بگیرد

کمتر از ۱۲ ساعت بعد آتش‌بس در سوریه برقرار شد. این می‌تواند به نشانه حرف‌شنوی و تبعیت دولت بعث سوریه از تنها متحد استراتژیک منطقه‌ای‌اش یعنی جمهوری اسلامی تعبیر شود.

پیام‌های صریح تهران

مقام‌های ایران انتظار‌های‌شان درباره بحران سوریه را به شکلی نسبتا صریح با نماینده ویژه سازمان ملل در میان گذاشتند.

"علی اکبر صالحی" وزیر امورخارجه جمهوری اسلامی صبح چهارشنبه (۲۳ فروردین) در کنفرانسی مشترک با عنان ضمن حمایت از رییس جمهوری سوریه اعلام کرد:" آقای بشار اسد قول تغییرات و پاسخگویی به خواسته‌های مردم را داده است و باید فرصت لازم به حکومت دولت سوریه داده شود تا این تغییرات به طور طبیعی در داخل سوریه توسط دولت و تحت رهبری اسد صورت بگیرد."

او طرح کوفی عنان برای پایان دادن به نزاع میان دولت و مخالفان حکومت سوریه را نیز مورد تایید قرار داد و گفت: "تا زمانی که آقای عنان به شیوه کنونی رفتار کند، ایران از طرح وی برای حل بحران سوریه حمایت خواهد کرد."

منظور وزیر امورخارجه ایران به طور روشن این بود که جمهوری اسلامی تا زمانی از طرح آتش‌بس حمایت می‌کند که در آن بحثی از براندازی حکومت اسد به میان نیامده باشد.

در همین حال "محمود احمدی‌نژاد" رییس جمهوری ایران نیز در دیدار با کوفی عنان خواستار عدم دخالت قدرت‌های دیگر در امور سوریه شد. او گفت که "اجرای هر طرح و راهکاری در سوریه باید فارغ از فشار‌ها و دخالت‌های دیگران باشد و هرگونه خشونت در این کشور باید متوقف شود."

طرح کوفی عنان در راستای همه اهداف تهران قرار ندارد چرا که ایجاد آتش‌بس می‌تواند زمینه‌ساز تقویت اعتراض‌های مسالمت‌آمیز مخالفان شود. امری که در ‌‌نهایت تضعیف حکومت اسد را در پی خواهد داشت

وی ضمن ابراز نگرانی از دخالت احتمالی ناتو برای پایان دادن به خشونت‌ها در سوریه گفت که این نیرو در صدد تسلط بر شرق است و ابایی از بیان هدف خود در این باره ندارند. در عوض کوفی عنان طی دیدارهای رسمی با مقام‌های جمهوری اسلامی از آن‌ها خواست که بخشی از راه حل در بحران سوریه باشند.

او با اشاره به دغدغه‌های جمهوری اسلامی درباره طرح آتش‌بس گفت: "دولت سوریه خواسته‌های خود را در این زمینه اعلام کرده که نیروهای مخالف باید حملات را متوقف کنند و ما با آن‌ها در تماس بودیم و پاسخ مثبت آن‌ها را دریافت کردیم اما به هر حال باید تضمینی داده شود که هم دولت و هم طرف‌های درگیر آتش‌بس را رعایت کرده و به آن احترام بگذارند. "

تلاش برای تثبیت اسد

مقام‌های ایران مدعی‌اند که اعتراض‌ها علیه حکومت سوریه به صورت سازمان‌یافته و با تحریک قدرت‌های خارجی برای ساقط کردن بشار اسد انجام می‌شود و هدف از آن حذف یکی از معدود کشورهای منطقه است که در خط مقاومت علیه اسراییل قرار دارد.

منظور وزیر امورخارجه ایران از ایراد " تا زمانی که آقای عنان به شیوه کنونی رفتار کند "، به طور روشن این بود که جمهوری اسلامی تا زمانی از طرح آتش‌بس حمایت می‌کند که در آن بحثی از براندازی حکومت اسد به میان نیامده باشد

در پس این ادعای تهران، نگرانی نسبت به از دست رفتن یکی از مهم‌ترین حوزه‌های نفوذ منطقه‌ای‌اش دیده می‌شود.

دمشق تنها متحد استراتژیک ایران در حال حاضر است و سقوط دولت اسد، پیامدهای واقعی و البته روانی مهمی بر جمهوری اسلامی خواهد داشت.

ایران بر همین اساس طرفدار بی‌قید و شرط ادامه حکومت اسد است. این سیاستی است که هم به طور رسمی و هم به طور غیر رسمی در محافل سیاسی و رسانه‌ای حکومت مطرح می‌شود.

پایگاه خبری تابناک از رسانه‌های محافظه‌کاران ایران در تحلیلی همزمان با حضور کوفی عنان در ایران به "۶ پیام مهم در پاسخ به پیشنهادات عنان" اشاره کرد که در واقع رئوس دغدغه‌های ایران در بحران سوریه را بازتاب می‌دهد.

در این تحلیل آمده بود که "بشار اسد خط قرمز ایران است و جمهوری اسلامی به‌هیچ‌وجه اجازه سقوط رییس جمهور قانونی سوریه را نمی‌دهد، هر تغییری در سوریه در چارچوب اصلاحات آغاز شده از سوی رئیس جمهور قانونی این کشور و زیر نظر بشار اسد محتمل است،هر گونه برخورد غیر اصولی با موضوع سوریه آثار و تبعات مخربی در فضای منطقه‌ای و فرا منطقه‌ای خواهد داشت، هیچ کس حق ندارد حقوق مشروع مردم سوریه را نادیده بگیرد و باید فرصت لازم به بشار اسد داده شود تا اصلاحات انجام شود و مداخله خارجی در امور سوریه و ایجاد درگیری‌های مسلحانه از جانب برخی کشورهای منطقه که به‌صراحت اعلام کرده‌اند تا براندازی بشار ایستاده‌اند بلافاصله باید قطع شود."

نویسنده این تحلیل همچنین اشاره کرده بود که راه ‌حل مساله سوریه، پایبندی همه طرف‌ها به قواعد دموکراسی است اما توضیح بیشتری در این‌باره نداده بود. این گزاره‌ها روی‌هم‌رفته منطق استراتژیک جمهوری اسلامی پیرامون سوریه را نشان می دهد. منطقی که متکی به تثبیت رژیم اسد تحت هر شرایطی است.

پیامدهای شکست احتمالی طرح صلح

آتش‌بسی که از صبح روز پنجشنبه در سوریه برقرار شده است هنوز به حدی شکننده است که نمی‌توان امید چندانی به استمرار آن داشت.

در صورت شکست آتش‌بس، فضا برای طرف‌داران مداخله خارجی در سوریه هموار‌تر شود. برخی از کشورهای غربی و اعضای اتحادیه عرب از طرح ایجاد منطقه امن برای حفاظت از غیرنظامیان سوری در برابر حملات نیروهای دولتی حمایت می‌کنند

چنان که برای نمونه منابع مخالفان حکومت سوریه صبح روز پنجشنبه (۲۴ فروردین) فیلمی از شهر "زبدانی" منتشر کردند که نشان می‌داد تانک‌های ارتش در حال مخفی کردن خود در حومهٔ شهر هستند.

هم‌چنین در حالی که براساس طرح عنان، تمامی نیروهای نظامی باید از شهر‌ها خارج شوند و محاصره پایان یابد و به کمک‌های انسان‌دوستانه اجازه ورود داده شود اما بر اساس گزارش‌های رسانه‌ها، محاصره پایان نیافته و تنها آتش‌بار قطع شده و هنوز خبری از ورود کمک‌های انسان‌دوستانه نیست.

بیانیه وزارت دفاع سوریه در روز چهارشنبه (23 فروردین) نیز یکی از نشانه‌هایی است که امید به استمرار صلح را کم‌رنگ می کند.

در این بیانیه آمده بود که حکومت سوریه "به حمله گروه‌های تروریستی به نهاد‌ها و نفرات حکومتی، شهروندان و اموال دولتی و خصوصی واکنشی متناسب" نشان خواهند داد. انتظار می‌رود که در صورت شکست این آتش‌بس، فضا برای طرف‌داران مداخله خارجی در سوریه هموار‌تر شود.

برخی از کشورهای غربی و همچنین اعضای اتحادیه عرب از طرح ایجاد منطقه امن برای حفاظت از غیرنظامیان سوری در برابر حملات نیروهای دولتی حمایت می‌کنند. مخالفان حکومت سوریه نیز تاکنون بار‌ها خواهان دخالت ناتو و ایجاد منطقه پرواز ممنوع در شهرهای بحران‌زده این کشور شده‌اند.

این‌ها سناریوهایی است که جمهوری اسلامی با آن مخالفت کامل دارد چرا که در تضاد با اهداف تهران برای تثبیت حکومت اسد است.

البته طرح کوفی عنان نیز کاملا در راستای اهداف تهران قرار ندارد چرا که ایجاد آتش‌بس می‌تواند زمینه‌ساز تقویت اعتراض‌های مسالمت‌آمیز مخالفان شود.

امری که در ‌‌نهایت تضعیف حکومت اسد را در پی خواهد داشت. بنابراین همراهی کنونی تهران با طرح کوفی عنان را می‌توان یک انتخاب ناگزیر و ناشی از نگرانی نسبت به احتمال کاربرد سناریوهای دیگر در سوریه تلقی کرد.

از استیضاح وزیر کار تا پیام روشده اوباما

Sun, 08 Apr 2012 17:20:57 +0000

نبض سیاست؛

اشکان پارسا

اشکان پارسا- اعضای مجلس شورای اسلامی در نخستین جلسه رسمی سال ۱۳۹۱ کلید اختلافی تازه با دولت "محمود احمدی‌نژاد" را روشن کردند و این بار انتصاب سعید مرتضوی دادستان سابق تهران به سمت مدیرعاملی صندوق تامین اجتماعی بود که داد مجلسی‌ها را درآورد.

در محلی نه چندان دور از ساختمان مجلس یک اتفاق جالب توجه و معنادار افتاد و اعضای شورای نگهبان قانون اساسی آرای حوزه اخذ رای در منطقه دماوند را باطل کردند.‌‌ همان حوزه‌ای که "محمد خاتمی" رای خبرساز خود را در آنجا به صندوق انداخته بود. ابطال آرای این شهر با تعبیر‌ها و کنایه‌های متفاوتی همراه شد اما تقریبا تحلیلگران معنایی واحد را از آن استخراج کردند.

در عرصه سیاست خارجی نیز خبر‌ها بر عمدتا بر مدار برنامه هسته‌ای می‌چرخید. روزنامه "واشنگتن پست" از پیام باراک اوباما به آیت‌الله خامنه‌ای رهبر جمهوری اسلامی خبر داد، زنجیره‌ای از تحریم‌های تازه علیه ایران به تصویب رسید و روابط ایران و ترکیه تحت تاثیر مذاکرات هسته‌ای تیره و تار شد.

در کنار این تحولات شبکه خبری پرس تی وی ارگان انگلیسی زبان جمهوری اسلامی نیز با محدودیتی تازه روبه‌رو شد و پس از لغو مجوز فعالیت در انگلستان، امکان پخش برنامه‌هایش در آلمان را از دست داد. رادیو زمانه در "نبض سیاست" این رویداد‌ها را مرور کرده است.

اولین دعوا در سال جدید

هنوز یک هفته‌ای از پایان تعطیلات نوروزی نگذشته بود که از نخستین تنش میان دولت و مجلس در سال جدید رونمایی شد.

طراحان استیضاح وزیر تعاون، کار و رفاه اجتماعی می‌گویند که مرتضوی در سمت قبلی خویش یعنی دادستان تهران متهم است و از حالت قضایی معلق شده و پرونده‌اش هنوز مفتوح است و در گزارش تحقیق و تفحص مجلس از فاجعه کهریزک، مقصر شناخته شده است

دعوا این بار بر سر تصمیم "عبدالرضا شیخ الاسلامی" وزیر تعاون، کار و رفاه اجتماعی به انتصاب سعید مرتضوی دادستان سابق برای مدیرعاملی صندوق تامین اجتماعی بود.

گروهی از نمایندگان منتقد دولت در مجلس، این انتصاب را به‌شدت زیر سوال برده و طرح استیضاح شیخ الاسلامی را آماده کردند.

طراحان استیضاح می‌گویند که مرتضوی "در سمت قبلی خویش یعنی دادستان تهران متهم است و از حالت قضایی معلق شده و پرونده‌اش هنوز مفتوح است و در گزارش تحقیق و تفحص مجلس از فاجعه کهریزک، مقصر شناخته شده است."

تصمیم آنان با واکنش محمود احمدی‌نژاد رییس دولت دهم روبه‌رو شد و او در نامه‌ای به "محمود هاشمی شاهرودی" رییس هیات حل اختلاف مجلس و دولت از وی خواست که جلوی استیضاح وزیر کار توسط مجلس را بگیرد. "علی لاریجانی" رییس مجلس شورای اسلامی با انتقاد از نامه احمدی‌نژاد گفت که "استیضاح یک وزیر جزء اختلافات قوا محسوب نمی‌شود که هیات حل اختلاف بخواهد به آن ورود کند اما باز با این وجود هر کسی که بتواند در این رابطه گام مثبتی بردارد از آن استقبال می‌شود."

احمدی نژاد گفته اگر وزیر شیخ السلامی توسط مجلس برکنار شود، مرتضوی را به عنوان سرپرست وزارت تعاون و کار و رفاه اجتماعی منصوب خواهد کرد. این یعنی که تنش میان دو قوه کماکان ادامه خواهد داشت

موضع لاریجانی حاوی یک گزارهٔ روشن بود. گزاره‌ای حاکی از اینکه مجلس تصمیم به استیضاح وزیر تعاون و حذف مرتضوی را دارد.

در عوض گزارشهایی هست که نشان می‌دهد احمدی‌نژاد هم قصد کوتاه آمدن ندارد. او گفته اگر وزیر شیخ السلامی توسط مجلس برکنار شود، مرتضوی را به عنوان سرپرست وزارت تعاون و کار و رفاه اجتماعی منصوب خواهد کرد. این یعنی که تنش میان دو قوه کماکان ادامه خواهد داشت.

معنای روشن یک آرای باطل شده

شورای نگهبان قانون اساسی هفته گذشته آرای انتخابات نهمین دوره مجلس شورای اسلامی در حوزه‌های رای گیری شهر دماوند را باطل کرد.

اتفاقی که در ظاهر شاید اهمیت چندانی نداشته باشد ولی توجه بسیاری را به خود جلب کرد چرا محمد خاتمی رییس جمهوری پیشین ایران رای خود را در این شهر به صندوق انداخته بود. رای خبر ساز او با بهت بسیاری از مخالفان وضع موجود روبرو شد که این اقدام را خلاف مطالبات اصلاح‌طلبان ارزیابی می‌کردند.

خاتمی پس از مواجهه با سیل انتقاد‌ها در توضیحی اظهار داشت که هدف‌اش ایجاد "روزنه‌ای برای امکان مفاهمه بیشتر با تکیه بر حقوق و مصلحت مردم و پیشرفت واقعی کشور" بوده است. او گفت که روی برگه رای‌گیری عبارت "جمهوری اسلامی" را نوشته است.

بدین معنی که وی خواهان استمرار این نظام حکومتی است. با این حال اقدام شورای نگهبان قانون اساسی در ابطال آرای حوزه‌های رای گیری در شهر دماوند یک نشانهٔ ضمنی با خود داشت. نشانه‌‌ای حاکی از اینکه نهادهای فعلی قدرت در جمهوری اسلامی ابایی از ابطال آرای معترضان ندارند حتی اگر معترضان علائم آشتی از خود بروز دهند.

پیامی که محرمانه نماند

ظاهرا "رجب طیب اردوغان" با دست‌های خالی به تهران نیامده بود. او پیامی از طرف باراک اوباما رییس جمهوری ایالات متحده برای آیت‌الله خامنه‌ای رهبر جمهوری اسلامی داشت.

نه تهران و نه آنکارا در تریبون‌های عمومی چیزی درباره این پیام فاش نکردند اما روزنامه آمریکایی واشنگتن تایمز روز پنجشنبه(17 فروردین) در گزارشی به قلم "دیوید ایگناشز" آورده بود که "اوباما برای ایران علایمی فرستاده که اگر ‌آیت‌الله علی خامنه‌ای موضع اخیر خود را درباره نرفتن ایران به سوی بمب اتم، تقویت کند، آمریکا برنامه هسته‌ای ایران برای مصارف صلح‌آمیز را خواهد پذیرفت."

روزنامه واشنگتن تایمز در گزارشی به قلم "دیوید ایگناشز" آورده بود که اوباما برای ایران علایمی فرستاده که اگر ‌آیت‌الله علی خامنه‌ای موضع اخیر خود را درباره نرفتن ایران به سوی بمب اتم، تقویت کند، آمریکا برنامه هسته‌ای ایران برای مصارف صلح‌آمیز را خواهد پذیرفت

اردوغان پیش از سفر به تهران، در حاشیه کنفرانس هسته‌ای سئول با اوباما به مدت دو ساعت گفت‌وگو کرده بود و احتمالا پیام رییس جمهوری آمریکا برای رهبر ایران در جریان این دیدار به نخست وزیر ترکیه منتقل شده است.

برپایه گزارش واشنگتن پست، اوباما به اردوغان گفته است که "ایرانی‌ها باید درک کنند که زمان برای حل‌وفصل مسالمت‌آمیز مناقشه‌ هسته‌ای کوتاه است و تهران باید مذاکرات در پیش رو را غنیمت بشمارد." مقام‌های رسمی جمهوری اسلامی هنوز واکنشی به گزارش‌ها درباره پیام باراک اوباما نشان نداده‌اند.

آن‌ها می‌گویند که حاضر به مذاکره با گروه ۱+۵ (اعضای شورای امنیت سازمان ملل+آلمان) هستند ولی درعین‌حال بر استمرار فعالیت‌های اتمی خود در بخش‌های مناقشه‌برانگیز نظیر غنی‌سازی اورانیوم تاکید می‌کنند.

زنجیره پایان ناپذیر تحریمها

تحریم تبدیل به یک عبارت تکراری در خبرهای مربوط به ایران شده است. عبارتی که مترادف با انزوای روزافزون جمهوری اسلامی است و در پس آن نگرانی از وضعیت زندگی روزمره شهروندان بابت تحمیل شرایط سخت اقتصادی دیده می‌شود.

در هفته گذشته خبرهای متعددی پیرامون تحریم‌ها به خروجی رسانه‌ها راه یافت. روز سه شنبه (۱۵ فروردین) روزنامه "نیویورک تایمز" گزارش داد که شرکت خودرو سازی هیوندای بدون سر و صدا همکاری‌های گسترده خود با ایران، از جمله سرمایه گذاری مشترک در تولید و فروش را متوقف کرده است.

روز چهارشنبه (۱۶ فروردین)، گروه "اتحاد علیه ایران هسته‌ای" در نامه‌ای سرگشاده به "کارلوس گون"، مدیر گروه خودروسازی «رنو- نیسان» از او خواست تا با مد نظر قرار دادن برنامه «مشکوک» هسته‌ای ایران، تجارت با جمهوری اسلامی را متوقف کنند.

روز پنجشنبه (۱۷ فروردین) خبرگزاری "رویترز" اعلام کرد که بیمه‌گر اصلی چین در راستای تحریم‌های غرب علیه نفت ایران، از ماه ژوئیه ارائه خدمات بیمه به تانکرهای حامل نفت ایران را متوقف خواهد کرد. خبرگزاری رویترز همچنین در همین روز علام کرد که دو کمپانی بزرگ یونانی خریدار نفت از ایران اعلام کرده‌اند که به دلیل غیرممکن شدن بازپرداخت پول نفت خریداری شده از ایران که ناشی از گسترش تحریم‌ها علیه این کشور است، خرید نفت از ایران را متوقف کرده‌اند.

این خبر‌ها که به صورت زنجیره‌ای در هر هفته منتشر می‌شود حکایت از عمق یافتن بحران میان تهران و جامعه بین المللی دارد. بحرانی که اکنون در یک قدمی تبدیل شدن به فاجعه قرار دارد و صدای شیپورهای جنگ از فاصله‌ای نه چندان دور به گوش می‌رسد.

تنش میان دو همسایه

زمانی که گروه اسلام‌گرای "عدالت و توسعه" در ترکیه به قدرت رسید، ایرانی‌ها آن را به فال نیک گرفتند اما حالا اوضاع به کلی فرق کرده است. دوستی میان تهران و آنکارا روزبه‌روز کمرنگ‌تر می‌شود و سایه سنگینی از اختلاف بر روابط دو همسایه سایه افکنده است.

"رجب طیب اردوغان" که هفته گذشته برای گفت‌وگو با مقام‌های ایران درباره مهم‌ترین موضوعهای منطقه یعنی تحولات سوریه و برنامه هسته‌ای جمهوری اسلامی به تهران آمده بود با خاطری خوش تهران را ترک نکرد. او پس از بازگشت به کشورش اظهاراتی را به زبان آورد که نشان از سطح بالای تنش با ایران داشت.

وی روز پنجشنبه (۱۷ فروردین) ایرانی را به بی‌صداقتی متهم کرد و گفت که آن‌ها با رفتار خود وجهه منطقه‌ای‌شان را بیشتر از دست خواهند داد.

این واکنش بی‌سابقه پس از آن ابراز شد که برخی از مقام‌های ایرانی نسبت به برگزاری مذاکرات آتی هسته‌ای با گروه ۱+۵ در استانبول اظهار تردید کردند و پیشنهاد دادند که این مذاکرات در شهرهایی نظیر دمشق یا بغداد برگزار شود. اردوغان که این پیشنهاد را نوعی نادیده گرفتن و کم‌اعتنایی به ترکیه تلقی کرده بود در سخنانی گفت: "این پیشنهاد که هم‌اکنون بر سر زبان‌هاست، دمشق یا بغداد، وقت تلف کردن است.

معنی‌اش این است که عملی نخواهد شد؛ به خاطر اینکه ایرانی‌ها می‌دانند که طرف دیگر قبول نمی‌کند به دمشق یا بغداد بیاید." هم‌زمان سفیر ایران در آنکارا نیز به وزارت امورخارجه ترکیه اظهار شد تا درباره موضع کشورش پیرامون تحولات سوریه توضیح دهد. ترک‌ها نسبت به اظهارات مقام‌های ایرانی درباره نشست دوستان سوریه اعتراض دارند.

نشست دوستان سوریه در واقع یک نشست همگرایی میان مخالفان دولت اسد بود و این برای تهران که کماکان حامی سرسخت رژیم بشار اسد است تعبیر خوشایندی نداشت.

برخی مقام‌های سیاسی ایران نظیر "محمد اسماعیل کوثری"، نایب رئیس کمیسیون سیاست خارجی و امنیت ملی مجلس ایران، سیاست‌های اخیر ترکیه را "نابخردانه" خوانده و اردوغان را به تبعیت از "استکبار جهانی" متهم کرده‌اند.

نشست دوستان سوریه در واقع یک نشست همگرایی میان مخالفان دولت اسد بود و این برای تهران که کماکان حامی سرسخت رژیم بشار اسد است تعبیر خوشایندی نداشت

این موضع در رسانه‌های وابسته به حکومت نیز دنبال شده و برخی از آن‌ها با خوشحالی از عصبانیت اردوغان یاد کردند با این حال "رامین مهمانپرست" سخنگوی وزارت امورخارجه جمهوری اسلامی روز پنجشنبه (۱۷ فروردین) گفت که اختلافهای کشورش با ترکیه طبیعی و قابل حل است. این موضع دیپلماتیک احتمالا با هدف کنترل تنش‌های جاری ابراز شده است اما با توجه به روند پر شتاب حوادث بعید است که تنش میان دو کشور مهار شود.

تاوانی تازه برای پرس تی وی

شبکه تلویزیونی "پرس تی وی" آرام آرام امکان پخش برنامه‌های خود از ماهواره‌های معتبر بین المللی را از دست می‌دهد.

این شبکه که می‌توان آن را پر قدرت‌ترین ارگان رسانه‌ای جمهوری اسلامی نامید، دو ماه پیش امکان پخش برنامه‌هایش را در انگلستان از دست داد و هفته گذشته با حکم دفتر نظارت بر رسانه‌های آلمان از ماهواره "اس‌ای‌اس آسترا" نیز حذف شد.

پرس تی‌وی در وب‌سایت خود با "غیرقانونی" خواندن این اقدام، آن را "آشکارا جزئی از توطئه غرب برای ساکت کردن" صدای خود توصیف کرده است.

این رسانه اخیرا یک برنامه مستند حاوی اظهارات برخی از روزنامه‌نگاران بازداشتی در ایران را پخش کرد که بازداشت شدگان در آن به همکاری با "بی‌بی سی فارسی" اعتراف می‌کردند. لغو مجوز پرس تی وی در انگلستان نیز بابت اقدام مشابه این رسانه در سال ۲۰۰۹ برای پخش اعتراف‌های تلویزیونی "مازیار بهاری" خبرنگار ایرانی – کانادایی صورت گرفت.

بهاری پس از خروج از ایران علیه پرس تی وی شکایت کرد و سرانجام دو ماه پیش توانست نظر مساعد نهاد ناظر بر رسانه‌های بریتانیا (آفکام) را برای لغو پروانه کار شبکه پرس تی وی و توقف پخش برنامه‌های آن در انگلیس را به دست آورد.

سالی که با تحریم شروع شد

Tue, 03 Apr 2012 23:02:39 +0000

اشکان پارسا

می‌گویند سالی که خوش است از بهارش پیداست. با این حساب امسال سال خوشی نخواهد بود. در میانه تعطیلات نوروز طناب تحریم‌ها بر گردن ایران سفت‌تر شد و "باراک اوباما" رییس جمهوری ایالات متحده از آمادگی جهانی برای قطع کامل مراوده نفتی با جمهوری اسلامی خبر داد.

هم‌زمان دولت "محمود احمدی‌نژاد" مرحله دوم هدفمندی یارانه‌ها را کلید زد که از دید منتقدان، پیامدی جز یک موج تازه تورم نخواهد داشت. تحولی به ظاهر سازنده مانند سفر هیات بلندپایه ترکیه به ایران نیز به‌جای‌آنکه درهای روابط دوجانبه را باز‌تر کند به سوءتفاهم‌ها و اختلاف‌ها دامن زد.

در هفته گذشتهرویدادهایی نظیر اخراج کارمندان خبرگزاری رویترز از ایران، انتقاد به سخنان محمود احمدی‌نژاد درباره نجات اسلام توسط فردوسی و اظهارات هماهنگ خطیبان جمعه در تمجید از نامگذاری سال ۱۳۹۱ به عنوان سال "تولید ملی، حمایت از کار و سرمایه ایرانی" انعکاس قابل توجهی در رسانه ها داشت.

نینجاها رویترز را بیرون کردند

انتشار گزارشی درباره گروهی از دختران رزمی کار ایرانی توسط خبرگزاری "رویترز" باعث تعطیلی دفتر نمایندگی این رسانه در تهران شد. رویترز گزارش خود را با عنوان "آموزش هزاران زن نینجای ایرانی برای آدمکشی" منتشر کرده بود اما بعدا آن را به "آموزش سه هزار زن نینجا در ایران" تغییر داد.

فعالیت نمایندگی‌های رسانه‌های بین المللی در ایران پس از انتخابات ریاست جمهوری سال ۱۳۸۸ به‌شدت محدود شده است و برخی از خبرنگاران این رسانه‌ها امکان تمدید مجوز فعالیت در ایران را نیافته‌اند

"استفان آدلر"، سردبیر خبرگزاری رویترز نیز به اشتباه در انتخاب تیتر گزارش اذعان کرد و گفت که "ما این مساله را در‌‌ همان روزی که متوجه شدیم فورا تصحیح کردیم.

این خبرگزاری همچنین از تلاش برای متقاعد کردن مقام‌های تهران به اعطای دوباره مجوز کار برای کارمندانش خبر داد اما مقام‌های تهران تاکنون به این درخواست پاسخ مثبت نداده‌اند.

فعالیت نمایندگی‌های رسانه‌های بین المللی در ایران پس از انتخابات ریاست جمهوری سال ۱۳۸۸ به‌شدت محدود شده است و برخی از خبرنگاران این رسانه‌ها امکان تمدید مجوز فعالیت در ایران را نیافته‌اند. مقام‌های ایران همواره رسانه‌های غربی را به هم‌دستی با قدرت‌های جهانی برای اعمال فشار به جمهوری اسلامی متهم کرده و فعالیت‌های آن‌ها را به‌شدت تحت نظر دارند.

نه به نفت ایران

تلاش‌های جهانی برای تحریم نفتی جمهوری اسلامی ایران وارد مرحله تازه‌ای شده است. باراک اوباما رییس جمهوری ایالات متحده روز جمعه (۱۱ فروردین) گفت که تولید نفت جهان به اندازه‌ای است که تحریم نفت ایران لطمه‌ای به بازار و اقتصاد جهانی وارد نکند.

او همچنین با هشدار به کشور‌ها و شرکت‌هایی که معاملات نفتی با ایران را ادامه داده‌اند تصریح کرد: "ایالات متحده می‌تواند بانک‌ها و دیگر موسسه‌های مالی را که از ایران نفت می‌خرند، تحریم کند بدون آنکه بازار جهانی نفت آسیب ببیند."

این تصمیم توسط کاخ سفید در شرایطی اتخاذ شد که "هیلاری کلینتون"، وزیر امور خارجه آمریکا انتهای هفته گذشته برای گفت‌وگو با "عبدالله بن عبدالعزیز"، پادشاه عربستان به ریاض رفت تا از بابت جایگزینی نفت آن کشور با نفت ایران اطمینان حاصل کند.

عربستان پیش‌تر به صراحت اعلام کرده بود که می‌تواند، نبود نفت ایران در بازار را جبران کند. در همین حال مقام‌های کره جنوبی و ترکیه نیز اعلام کرده‌اند که واردات نفت خود از ایران را کاهش خواهند داد.

اعمال تحریم‌های نفتی علیه ایران به بالارفتن قیمت نفت در بازارهای جهانی منجر شده است. اما تحلیلگران انرژی می‌گویند که با آغاز فصل گرما از تقاضا برای نفت کاسته می‌شود و تا آغاز فصل سرما نیز کشورهای نفت‌خیز حوزه خلیج فارس فرصت کافی برای جایگزینی نفت ایران را دارند

اعمال تحریم‌های نفتی علیه ایران به بالارفتن قیمت نفت در بازارهای جهانی منجر شده است. اما تحلیلگران انرژی می‌گویند که با آغاز فصل گرما از تقاضا برای نفت کاسته می‌شود و تا آغاز فصل سرما نیز کشورهای نفت‌خیز حوزه خلیج فارس فرصت کافی برای جایگزینی نفت ایران را دارند.

ابرهای تیره‌ی آسمان تهران-انکارا

هیات عالی رتبه ترکیه روز یکشنبه (۶ فروردین) در یک صبح بارانی بهاری به تهران آمد تا به مذاکره با مقام‌های جمهوری اسلامی درباره محورهای بحث برانگیزی نظیر تحولات سوریه و برنامه هسته‌ای ایران بپردازد.

روابط ایران و ترکیه طی نزدیک به دو سال گذشته دستخوش تنشهای جدی شده است و تحولات سوریه این تنش‌ها را دو چندان کرده است.

دولت ترکیه از "بشار اسد"، رییس جمهوری سوریه خواسته است که قدرت را واگذار کند اما ایران کماکان به حمایت قاطعانه از رژیم بعث سوریه ادامه می‌دهد و با طرح‌های مبنی بر کناره‌گیری اسد از قدرت مخالفت می‌کند. ترکیه همچنین قصد میانجی‌گری در برنامه هسته‌ای ایران را دارد و نگران تبعات بحران میان تهران و غرب دراین‌باره است.

آن‌ها مایلند که با میانجی‌گری در این پرونده نقش خود را به‌عنوان یک قدرت توازن‌بخش منطقه‌ای تحکیم کنند بااین‌حال ایران حاضر به تفویض این نقش به ترکیه نیست چرا که خود را در رقابت با این کشور احساس می‌کند. سفر هفته گذشته "رجب طیب اردوغان" نخست‌وزیر ترکیه به تهران نیز تنش‌ها و رقابت‌ها میان این دو همسایه را به خوبی بازتاب داد. این سفر در واقع به‌منزله نوعی تعیین مرز میان تهران و ترکیه بود و دوطرف بیش از آنکه بر مسائل مورد توافق تاکید کنند بر مسائل مورد اختلاف انگشت گذاشتند.

ترکیه قصد میانجی‌گری در برنامه هسته‌ای ایران را دارد و نگران تبعات بحران میان تهران و غرب دراین‌باره است. آن‌ها مایلند نقش خود را به‌عنوان یک قدرت توازن‌بخش منطقه‌ای تحکیم کنند ولی ایران حاضر به تفویض این نقش به ترکیه نیست چرا که خود را در رقابت با این کشور احساس می‌کند

یک روز پس از پایان سفر اردوغان نیز، وزیر انرژی ترکیه از تصمیم کشورش به کاهش واردات نفت از ایران خبر داد. امری که نشان می‌دهد روابط تهران- آنکارا در این روزهای بهاری در حال تبدیل به خزان است.

خرج از کیسه‌ی خالی!

تصمیم دولت به اجرای فاز دوم هدفمندی یارانه‌ها در هفته گذشته، صدای اعتراض اعضای مجلس شورای اسلامی را بلند کرد. دولت روز یکشنبه (۶ فروردین) اعلام کرد که مبلغ ۲۸ هزار تومان به حساب‌های مردم ریخته شده و این مبلغ "مابه‌التفاوت فاز اول و دوم" است. محافظه‌کاران منتقد دولت در مجلس شورای اسلامی می‌گویند که مشخص نیست دولت از کدام محل برای این ۲۸ هزار تومان اضافی هزینه کرده است.

چراکه بودجه سال ۱۳۹۱ هنوز به تصویب مجلس نرسیده و دولت در حال حاضر از تنخواه مصوب مجلس برای هزینه‌های خود استفاده می‌کند.

"غلامرضا مصباحی مقدم"، عضو کمیسیون اقتصادی مجلس با اشاره به مشکلات دولت در اجرای فاز اول هدفمندی یارانه‌ها گفت که "دولت با همین مبلغ فعلی ۴۵ هزار تومان هم برای پرداخت مستقیم یارانه‌ها دچار مشکل است و کسر بودجه دارد و معلوم نیست منابع این افزایش یارانه‌ها از کجا تامین خواهد شد.

"احمد توکلی، رییس مرکز پژوهش‌های مجلس نیز در واکنش به این اقدام دولت، به خبرگزاری "مهر" گفت: "از شنیدن این خبر در حیرتم و نمی‌توانم راجع به این موضوع حرفی بزنم."

منتقدان دولت در مجلس می‌گویند که اجرای فاز دوم هدفمندی یارانه‌ها در شرایط کنونی به موج تازه‌ای از تورم منجر خواهد شد و تعهدات مالی دولت را سنگین‌تر می‌کند.

باز هم دعوا بر سر مکتب ایرانی

محمود احمدی‌نژاد رییس دولت دهم با اظهارات اخیرش درباره نقش فردوسی شاعر بلندآوازه ایرانی در نجات دین اسلام باعث خشم برخی از روحانیون شده است.

منتقدان دولت در مجلس می‌گویند که اجرای فاز دوم هدفمندی یارانه‌ها در شرایط کنونی به موج تازه‌ای از تورم منجر خواهد شد و تعهدات مالی دولت را سنگین‌تر می‌کند

این گونه اظهارات پیش‌تر توسط "اسفندیار رحیم مشایی" رییس دفتر احمدی‌نژاد ابراز می‌شد اما او طی ماه‌های اخیر به‌شدت بابت همین گونه اظهارات تحت فشار قرار گرفته و امکان مانور چندانی ندارد.

مشایی قائل به برتری مکتب ایرانی در مقابل مکتب اسلام است و ازهمین‌رو توسط روحانیون حکومتی نفی و طرد شده است. آن‌ها از وی به عنوان رهبر یک جریان انحرافی در دولت یاد می‌کنند که هدف تسخیر تمام عیار قدرت به قصد حذف روحانیون را دارد.

دولت احمدی‌نژاد همواره این اتهام‌ها را رد کرده است اما رد اتهام‌ها به معنای پایان یافتن تنش نبوده است. اظهارات رییس دولت در جمع گروهی از مردم ایران در تاجیکستان بار دیگر آتش تنش را شعله ور کرد. او در این مراسم گفت: "اسلام توسط بنی‌ امیه و بنی عباس خراب شده بود و فردوسی آمد و مکتب پیامبر را نجات داد.

"آیت‌الله "ناصر مکارم شیرازی" از مراجع تقلید قم روز چهارشنبه (۹ فروردین) در واکنش به این سخنان گفت: "مطرح کردن فرودسی به عنوان منجی اسلام ظلم بزرگی به علمای بزرگ اسلام است." برخی از رسانه‌های محافظه‌کار منتقد دولت نیز از احمدی‌نژاد بابت اظهاراتش درباره نجات اسلام توسط فردوسی انتقاد کرده‌اند.

احمدی‌نژاد هنوز واکنشی به این انتقاد‌ها نشان نداده است. او پیش از این در مواجهه با چنین انتقادهایی از ایده‌های ملی‌گرایانه خود دفاع کرده است و انتظار می‌رود که این‌بار نیز چنین واکنشی از خود بروز دهد.

مدیحه هایی برای رهبری

امامان جمعه سراسر کشور محورهای مشترکی را در سخنان این هفته خود طرح کردند که تمجید از سیستم حکومتی جمهوری اسلامی به مناسبت سالگرد رفراندوم قانون اساسی سال ۱۳۵۸ و همچنین تحسین آیت‌الله خامنه‌ای بابت نامگذاری سال ۱۳۹۱ به عنوان سال " تولید ملی، حمایت از کار و سرمایه ایرانی" در راس آن قرار داشت.

اظهارات رییس دولت در جمع گروهی از مردم ایران در تاجیکستان بار دیگر آتش تنش را شعله ور کرد. او در این مراسم گفت: اسلام توسط بنی‌ امیه و بنی عباس خراب شده بود و فردوسی آمد و مکتب پیامبر را نجات داد

کاظم صدیقی خطیب جمعه تهران با اشاره به نام‌گذاری سال ۱۳۹۱ توسط رهبر جمهوری اسلامی گفت: "این نام‌گذاری‌ها از روی تشریفات نیست، بلکه ایشان دردهای جامعه را به‌خوبی و با فراست الهی تشخیص داده و خطر‌ها را پیش‌بینی می‌‌کنند و این نام‌گذاری‌ها را انجام می‌دهند."

زین‌العابدین قربان نیز در خطبه‌های نماز جمعه رشت با اشاره به سالگرد رفراندوم قانون اساسی گفت: "حکومت اسلامی حکومت فرزانگان و حکماست که در اسلام از آن به عنوان ولایت فقیه ذکر شده و یک فرد فقیه که در راس حکومت قرار می‌گیرد باید دارای شرایطی خاصی باشد تا از سوی خبرگان مردم به عنوان رهبر انتخاب شود."

سید یوسف طباطبایی‌نژاد در خطبه‌های نماز جمعه اصفهان بخش عمده‌ای از خطبه خود را به تمجید از آیت‌الله خامنه‌ای بابت نام‌گذاری اش برای سال ۱۳۹۱ اختصاص داد و گفت: "مردم باید در زمینه خرید کالای داخلی انقلاب کنند و به این کالا‌ها اکتفا کنند و در این زمینه حزب‌الهی‌ها می‌توانند الگو باشند."

ابراهیم امینی خطیب جمعه قم هم در این باره گفت: "عمل به شعار حمایت از تولید ملی، کار و سرمایه ایرانی به دست مجلس، دولت، دستگاه قضایی، شهرداری‌ها و دیگر مسوولان و به‌دور از اشکال‌تراشی میسر خواهد شد.

محمد حسن مرادی خطیب جمعه شیراز نیز سخنان خود را با یادآوری سالگرد رفراندوم قانون اساسی آغاز کرد و گفت: "این روز به ملت ایران هویت بخشید و نشانگر شخصیت اصیل این ملت است و مردم حکومتی را انتخاب کردند که می‌توان آن را حکومت خدا بر مردم دانست و این نشانگر مقبولیت مردمی نظام است.

در شهر مشهد اما محمد باقر فرزانه ترجیح داد که بیشتر وقت خود را به آمادگی ایران برای مقابله با تهدیدهای نظامی اختصاص دهد. او دراین‌باره گفت: "درصورتی‌که دشمنان به سرحدات ایران اسلامی حمله کنند، آنچنان طعم شکست را می‌چشند که حتی خواب این شکست‌ها هم برای آن‌ها وحشتناک باشد."

ریزش و رویش‌های سیاسی در سال ۱۳۹۰

Mon, 19 Mar 2012 02:26:50 +0000

اشکان پارسا

آرایش نیروهای سیاسی ایران ثبات چندانی ندارد و ریزش‌ها و رویش‌ها در میان حامیان و مخالفان حکومت تبدیل به یک روند مستمر شده است. ریزش و شکاف هم در میان حامیان و هم در میان مخالفان مشخص است. بسیاری از وفاداران به "محمود احمدی‌نژاد" در طول سال گذشته از او فاصله گرفتند و به کمپ هواداران "آیت الله خامنه‌ای" رهبر جمهوری اسلامی پیوستند.

پیدایی دو قطبی خامنه ای-احمدی‌نژاد پیامد معارضه و ستیز دو طیف حامیان حکومت برای تقسیم منابع محدود قدرت است که گرچه کمی دیرهنگام، اما سرانجام علنی شد.

مخالفان حکومت هم از ریزش مصون نبودند. توان بسیج اجتماعی آن‌ها در خلاء حضور میرحسین موسوی و مهدی کروبی تقلیل پیدا کرد و اختلاف‌های درونی‌شان افزایش یافت. مشارکت محمد خاتمی در انتخابات نهمین دوره مجلس شورای اسلامی نیز به شکاف‌ها میان آنان دامن زد و آینده‌ای نامعلوم را پیش رویشان گذاشت.

انتظار می‌رود که شکاف در میان مخالفان عوارض‌اش را در تحولات سیاسی سال آینده آشکار‌تر کند. دو جریان حامی و مخالف جمهوری اسلامی رویش‌هایی نیز داشته‌اند. گروهی از حامیان پیشین احمدی‌نژاد که اکنون به کمپ هواداران رهبری پیوسته‌اند در صدد تقویت توان تشکیلاتی برای انتخابات ریاست جمهوری سال ۱۳۹۲ هستند.

گروهی از حامیان پیشین احمدی‌نژاد که اکنون به کمپ هواداران رهبری پیوسته‌اند در صدد تقویت توان تشکیلاتی برای انتخابات ریاست جمهوری سال ۱۳۹۲هستند

در میان مخالفان حکومت هم موضع کسانی تقویت شده که از اصلاحات درون نظام فاصله گرفته و به کمپ هواداران اصلاحات ساختاری پیوسته‌اند.

گروهی از هواداران محمد خاتمی که از رای او در انتخابات ریاست جمهوری دل‌زده‌اند اکنون بر حمایت از مواضع میرحسین موسوی و مهدی کروبی تاکید می‌کنند. این قطب احتمالا نبض بازی را در جریان بحث‌های مربوط به انتخابات ریاست جمهوری سال ۱۳۹۲ به دست خواهد گرفت.

البته نباید از یاد برد که متغیرهای غیرقابل پیش بینی همیشه در تحولات سیاسی ایران تعیین کننده بوده و آرایش نیروهای سیاسی معمولا به حدی سیال است که می‌تواند گروهی از هواداران متعصب یک گروه را در سال بعد به دشمنان سرسخت‌‌ همان گروه بدل کند.

سهم مجلس در صف‌بندی حامیان حکومت

خودی‌های نظام جمهوری اسلامی با یکدیگر مسابقه دادند و برندگانش بخت نشستن بر کرسی‌های مجلس شورای اسلامی را پیدا کردند. معترضان در این میدان حاضر نشدند.

آن‌ها انتخابات نهمین دوره مجلس را فاقد کمترین معیارهای دموکراتیک دانسته و در نتیجه تصمیم به عدم مشارکت در آن گرفتند. مجموعه‌ای وسیع از گروه‌های هوادار تغییر، اعم از احزاب محروم از فعالیت نظیر "سازمان مجاهدین انقلاب اسلامی"، "جبهه مشارکت ایران اسلامی"، "نهضت آزادی ایران"، "ملی- مذهبی‌ها"، "جبهه ملی ایران"، زندانیان سیاسی پس از انتخابات ریاست جمهوری سال ۱۳۸۸ و "شورای هماهنگی راه سبز امید" موضعی نسبتا واحد درباره انتخابات مجلس اتخاذ کردند.

"میرحسین موسوی" و "مهدی کروبی" چهره‌های ارشد معترض حکومت که از ۲۵ بهمن ماه سال ۱۳۸۹ در حبس خانگی هستند نیز در پیام‌هایی این انتخابات را فرمایشی خواندند. رقابت میان گروه‌های هوادار حکومت در چنین فضایی شکل گرفت. آن‌ها از میانه تابستان به صف بندی‌های انتخاباتی خود سروسامان دادند. دو گرایش عمده در این جناح حول دو مجموعه موازی به نام‌های "جبهه متحد اصولگرایان" و "جبهه پایداری انقلاب اسلامی" گردآمدند.

هدایت جبهه متحد را "محمدرضا مهدوی کنی" رییس مجلس خبرگان رهبری به عهده گرفت و "محمد تقی مصباح یزدی" هم متولی جبهه پایداری شد. هر دو این گرایش‌ها بر سر تابعیت از "آیت الله خامنه‌ای" رهبر جمهوری اسلامی توافق دارند اما جبهه پایداری در واقع بخش تندرو‌تر حامیان حکومت را تشکیل می‌دهد.

علاوه بر این دو گرایش، عمده مجموعه از ائتلاف‌های اقماری با نام‌هایی چون "صدای ملت"، "جبهه ایستادگی"، "جبهه بصیرت و بیداری" و "ائتلاف بزرگ اصولگرایان" در نزدیکی انتخابات وارد صحنه شدند. این گروه‌ها در موعد رقابت‌های انتخاباتی با چاشنی افشاگری و جنگ روانی-رسانه‌ای، عملکردهای یکدیگر را مورد حمله قرار دادند.

نتایج اعلام شده انتخابات توسط وزارت کشور حاکی از این است که جبهه متحد اصولگرایان که از آن‌ها به عنوان محافظه کاران سنتی یاد می‌شود توانسته‌اند اکثریت کرسی‌های مجلس را از آن خود کنند. مجموعه‌ای ۱۱۰ نفره از نیرو‌ها نیز به مجلس راه یافته‌اند که خود را مستقل می‌نامند و مشخص نیست که به کدام یک از گرایش‌های عمده محافظه کاران نزدیکی بیشتری دارند. این انتخابات البته هنوز به طور کامل پایان نیافته است.

با توجه به نتایجی که تاکنون اعلام شده است، انتظار می‌رود که مجلس آینده نیز ترکیب و شکل و شمایلی شبیه مجلس فعلی پیدا کند با این تفاوت که وزن نیروهای اقلیت موسوم به اصلاح‌طلبان در آن کمتر است و هواداران دولت احمدی‌نژاد نیز در آن ریزش کرده‌اند

تاکنون تکلیف ۲۲۰ کرسی از ۲۹۰ کرسی مجلس روشن شده و دور دوم آن قرار است در هفته اول اردیبهشت ماه برگزار شود. گروه‌های معترض در آن دور از انتخابات نیز شرکت نخواهند کرد.

از نگاه آن‌ها مجلسی که در یک فرآیند فرمایشی تاسیس شود امکان قانون گذاری مستقلانه و نظارت بر قوای دیگر را نخواهد داشت. با توجه به نتایجی که تاکنون اعلام شده است، انتظار می‌رود که مجلس آینده نیز ترکیب و شکل و شمایلی شبیه مجلس فعلی پیدا کند با این تفاوت که وزن نیروهای اقلیت موسوم به اصلاح طلبان در آن کمتر است و هواداران دولت احمدی‌نژاد نیز در آن ریزش کرده‌اند.

این مجلس ممکن است احمدی‌نژاد را در سال آخر ریاست‌اش بر دولت دچار دردسرهای جدی کند اما این احتمال نیز دور از ذهن نیست که آیت الله خامنه‌ای رهبر جمهوری اسلامی از مجلس بخواهد که سربه‌سر احمدی‌نژاد نگذارند و اجازه دهند که دور دوم ریاست جمهوری او بی‌درد سر پایان یابد.

سال سرنوشتِ احمدی نژاد

آیا احمدی‌نژاد ضعیف‌تر شده است؟ آیا او در حال از دست دادن پایگاه‌های خود در ساخت قدرت جمهوری اسلامی است؟ آیا او توان بسیج نیروهای حامی خود را از دست داده است؟ سوالهایی از این دست در طول سال گذشته ذهن بسیاری از تحلیلگران مسائل ایران را به خود مشغول کرد.

بلافاصله بعد از تعطیلات نوروز بود که احمدی‌نژاد به واسط اختلاف با آیت الله خامنه ای رهبر جمهوری اسلامی به مدت ۱۱ روز از رفتن به دفتر کار خود امتناع کرد. او می‌خواست که "حیدر مصلحی" وزیر اطلاعات را برکنار کند اما رهبری این تصمیم را نپذیرفت و مصلحی را در جایگاه خود ابقا کرد.

پس از آن تنش‌های زیرپوستی میان احمدی‌نژاد و آیت الله خامنه‌ای عیان شد و صف‌بندی‌های تازه را در ساخت قدرت ایجاد کند.

حامیان حکومت به دو گرایش عمده یعنی حامیان رهبری و حامیان دولت تقسیم شدند و این حامیان دولت بودند که زیر ضرب افشاگری، بازداشت و تهدید به بازداشت از سوی حکومت قرار گرفتند. برخی از محافظه کاران منتقد احمدی‌نژاد نیز فرصت را مناسب دیدند و او را بابت آنچه ناکارآمدی دولت در حل بحران‌های سیاسی، اقتصادی و اجتماعی می‌دانستند مورد سرزنش قرار دادند.طرح سوال از احمدی‌نژاد توسط "علی مطهری" نماینده مجلس تهران در چنین فضایی شکل گرفت.

سال آینده آخرین سال کاری احمدی نژاد است و وی در میان نهادهای قدرت واقعی نظیر سپاه پاسداران و بازار دیگر چنان نفوذی ندارد که بتواند نزدیکان خود را برای دور آینده ریاست جمهوری بسیج کند

او مجموعه‌ای مشتمل بر ۱۰ سوال را تهیه کرد که علاوه بر سوال پیرامون عدم تبعیت احمدی‌نژاد از رهبر جمهوری اسلامی درباره حکم ابقای وزیر اطلاعات شامل محورهای چون "اجرا نشدن قانون تسهیلات ارزی برای متروی تهران و کلان‌شهر‌ها، ابهام درباره آمار اشتغال، اجرای نشدن قانون هدفمندکردن یارانه‌ها در بخش تولید، سخنان احمدی‌نژاد درباره در رأس امور نبودن مجلس، معرفی غیرمعمول وزیر ورزش و جوانان به مجلس، چگونگی هزینه‌شدن بودجه فرهنگی، عزل تحقیر‌آمیز منوچهر متکی از وزارت خارجه، همکاری نکردن دولت برای اجرای قانون عفاف و حجاب و ترویج نظریه مکتب ایرانی" می‌شد.

هیات رییس مجلس شورای اسلامی چند بار برای اعلام وصل طرح سوال از احمدی‌نژاد تاخیر کرد و مدعی شد که امضاهای طرح از حد نصاب افتاده است اما سرانجام در ۳۱ آذرماه این طرح اعلام وصول شد.

پس از آن نوبت نمایندگان احمدی‌نژاد بود که به کمیسیون‌های مجلس بروند و درباره محورهای مورد سوال پاسخ دهند. پاسخ‌های آنان نتوانست اعضای منتقد مجلس را متقاعد کند و در نتیجه روز ۲۴ اسفند احمدی‌نژاد خود به صحن علنی آمد.

او در زمانی نزدیک ۴۰ دقیقه با کنایه و شوخی به سوالات پاسخ داد و لحن و ادبیات‌اش به گونه‌ای بود که گویی هیچ‌یک از این سوالات را جدی نگرفته است. احمدی‌نژاد گفت که سوالات طرح شده سخت نبوده و او حاضر بوده سوالات بهتری را در اختیار طراحان بگذارد.

این مواجهه احمدی‌نژاد با واکنش برخی اعضای مجلس شورای اسلامی همراه شد که خود را در مقابل رییس جمهوری تحقیر شده حس کردند. آن‌ها انتظار داشتند که با سوالات خود، احمدی‌نژاد را در تنگنا قرار دهند اما او عملا نمایندگان را با شوخی‌هایش دست انداخت و هیچ تقصیری را نیز متوجه خود ندانست.

این مواجهه را شاید بتوان به معنی اعتمادبه‌نفس بالای احمدی‌نژاد و احساس قدرت او در ساخت سیاسی ایران تلقی کرد اما روی دیگر سکه تاثیری است که رفتار او بر صف‌بندی‌های آینده سیاسی در ایران می‌گذارد.

سال آینده آخرین سال کاری او است و وی در میان نهادهای قدرت واقعی نظیر سپاه پاسداران و بازار دیگر چنان نفوذی ندارد که بتواند نزدیکان خود را برای دور آینده ریاست جمهوری بسیج کند. انتخابات مجلس نهم نیز نشان داد که او برخلاف اعتمادبه‌نفس بالایش نتوانسته حامیان خود را در شکلی قابل ملاحظه روانه مجلس سازد.

شکاف میان اپوزسیون

حالا دیگر تردیدی نیست که حصر خانگی چهره‌های ارشد مخالف حکومت یعنی میرحسین موسوی، زهرا رهنورد و مهدی کروبی، بر بسیج اجتماعی اپوزسیون تاثیری جدی داشته است.

شورای هماهنگی راه سبز امید که اردشیر امیرارجمند مشاور میرحسین موسوی سخنگوی آن است، به دلایل مختلف از جمله نامعلوم بودن اعضای آن نتوانسته اعتماد چندانی را میان گروه‌های اپوزسیون برانگیزد.

حصر خانگی چهره‌های ارشد مخالف حکومت یعنی میرحسین موسوی، زهرا رهنورد و مهدی کروبی، بر بسیج اجتماعی اپوزسیون تأثیری جدی داشته است. شورای هماهنگی راه سبز امید نتوانسته اعتماد چندانی را میان گروه‌های اپوزسیون برانگیزد

امیرارجمند می‌گوید که اسامی اعضای این شورا به دلایل امنیتی افشا نمی‌شود اما این ادعا از سوی برخی دیگر از گروه‌های اپوزسیون موجه و مقبول نیست. شورای هماهنگی راه سبز امید از زمان تاسیس‌اش در بهمن ۱۳۸۹ تاکنون فراخوان‌هایی را برای اعتراض و بیانیه‌هایی را برای محکومیت اقدام‌های جمهوری اسلامی درباره نقض حقوق بشر و سیاست‌های خارجی‌اش داده است.

در داخل کشور نیز بن بست سیاسی کماکان به قوت خود باقی است و احزاب عمده اصلاح‌طلبان نظیر جبهه مشارکت و سازمان مجاهدین به دلیل حکم‌های قضایی امکان فعالیت ندارند.

برخی سران آن کماکان در حال سپری کردن حبس خود هستند و برخی دیگر نیز با قید وثیقه آزاد شده‌اند. در این فضا، اصلاح‌طلبان میانه‌رو نظیر "محمد خاتمی" به ایده‌هایی برای آشتی ملی و رفع بن بست معتقدند اما امید آن‌ها تاکنون راه ‌به‌ جایی نبرده است. خاتمی سال گذشته "آزادی زندانیان سیاسی، آزادی فعالیت احزاب و رسانه‌ها و برگزاری انتخابات آزاد و سالم" را به عنوان پیش شرط اصلاح‌طلبان برای شرکت در انتخابات مجلس طرح کرد اما برخلاف برآورده نشدن هیچ کدام از این شرط‌ها، خود به تنهایی در یک حوزه اخذ رای در شهر دماوند به پای صندوق رای رفت.

این اقدام او هوادارانش را شوکه کرد و به اختلاف میان گروه‌های ناراضی از وضع موجود دامن زد. خاتمی پس از مواجهه با واکنش‌های شدید هوادارانش در توضیحی اعلام کرد که برای باز نگه داشتن روزنه‌های اصلاح‌طلبی در انتخابات مجلس شرکت کرده است.

او تصریح کرد که اعتراض‌های خود را در چارچوب نظام جمهوری اسلامی دنبال می‌کند. تاثیر آنی این اظهارات، ایجاد گسلی میان دو طیف از معترضان حکومت بوده است. کسانی که به چارچوب‌های نظام سیاسی جمهوری اسلامی وفادارند و کسانی که از اصلاحات ساختاری طرفداری می‌کنند در دو سوی این گسل قرار دارند.

دوری یا نزدیکی آن‌ها به یکدیگر تابعی از شرایط دست‌خوش تغییر سیاسی در ایران خواهد بود. اگر حصر میرحسین موسوی و مهدی کروبی در سال آینده ادامه یابد، احتمال بروز اختلاف های بیشتر میان این دو گرایش وجود دارد اما اگر رهبران مخالفان، آزادی عملی بیشتری برای ارتباط با هواداران خود پیدا کنند، شانس همسویی و همگرایی در میان آنان بیشتر می‌شود. با این حال نمی‌توان امید چندانی به آزادی موسوی و کروبی داشت.

چشم انداز سیاسی ایران حکایت از استمرار نقش آفرینی رادیکال‌های محافظه‌کار دارد و در این وضعیت امکان آشتی ملی و مصالحه با مخالفان، به نظر بسیار دور از ذهن می‌رسد.

دعوا با چاشنی شوخی

Sun, 18 Mar 2012 00:57:20 +0000

نبض سیاست؛

اشکان پارسا

خبرهای سیاسی معمولا در آخرین روزهای هر سال معمولا فروکش می‌کند و همه خبر‌ها تحت تاثیر تعطیلات نوروز قرار می‌گیرد اما امسال درست یک روز بعد از چهارشنبه سوری یکی از مهم‌ترین اتفاق‌های سال رقم خورد و محمود احمدی‌نژاد برای پاسخگویی به سوالات ۱۰ گانه نمایندگان منتقد به مجلس آمد.

پاسخ‌های او اما نه فقط منتقدانش را متقاعد نکرد بلکه به نارضایتی و عصبانیت آن‌ها دامن زد.

او علاوه بر درافتادن با اعضای مجلس با تاسیس هیات نظارت بر قانون اساسی باعث عصبانیت قوه قضاییه و شورای نگهبان شد به‌حدی‌که صادق لاریجانی رییس قوه قضاییه اعلام کرد اجازه ورود اعضای این هیات به قوه قضاییه را نخواهد داد.

این تنش میان قوای سه‌گانه در شرایطی رقم خورد که آیت الله خامنه‌ای رهبر جمهوری اسلامی برخلاف برخی پیش‌بینی‌ها در ‌‌نهایت تصمیم گرفت سکان مجمع تشخیص مصلحت نظام را بار دیگر به علی اکبر هاشمی رفسنجانی بسپارد.

او البته انتصاب‌های جدیدی در این نهاد اعمال کرد که مطمئنا خوشایند هاشمی نخواهد بود. همزمان با این تحولات، گزارش احمد شهید نماینده شورای حقوق بشر سازمان ملل در امور ایران قرائت شد و مقام‌های جمهوری اسلامی برخلاف تظاهر به بی‌اعتنایی در قبال ایران با فرستادن برخی از چهره‌های سینمایی و مطبوعاتی به اجلاس شورای حقوق بشر در ژنو درصدد تبرئه خود از اتهام‌های طرح شده در گزارش احمد شهید برآمدند.

در همین حال آژانس بین المللی انرژی نیز در گزارش جدید خود از افت نزدیک به یک میلیونی صادرات نفت ایران طی 6 ماه آینده خبر داد. امری که نشان دهنده تاثیر تحریم‌های بین المللی بر برنامه‌های هسته‌ای جمهوری اسلامی است. رادیو زمانه در "نبض سیاست" مروری بر این رویداد‌ها داشته است.

شوخی با مجلس

سرانجام طلسم سوال از احمدی‌نژاد شکست و او روز چهارشنبه (۲۴) اسفند به مجلس آمد تا به ۱۰ سوال طرح شده توسط نمایندگان پاسخ دهد.

علی مطهری نماینده تهران به عنوان بانی طرح سوال از احمدی‌نژاد ابتدا پشت تریبون رفت و از او خواست که درباره عدم ارایه تسهیلات ارزی به متروی تهران، ضعف مدیریت اقتصادی و ادعای ایجاد یک میلیون و ششصدهزار شغل در کشور، خانه‌نشینی ۱۱ روزه، عبارت "مجلس در رأس امور نیست"، تأخیر در معرفی وزیر ورزش و جوانان، نامشخص بودن سرنوشت هزاروپانصد میلیارد تومان بودجه‌ ارتقای شاخص‌های فرهنگی کشور، نحوه‌ عزل منوچهر متکی، اظهار نظر در مورد قانون عفاف و حجاب و ترویج مکتب ایرانی، توضیح دهد. پس از آن نوبت به احمدی‌نژاد رسید.

برخی از کسانی که از رفتار رییس قوه مجریه احساس توهین کرده‌اند تصمیم دارند که پس از تعطیلات نوروز نامه‌ای را برای تقبیح ادبیات احمدی‌نژاد منتشر کنند. این نامه می‌تواند بازتابی رسمی از نارضایتی اعضای مجلس باشد اما تاثیری عمده در روابط قوه مجریه و مقننه نخواهد گذشت

او بدون مقدمه سر اصل مطلب رفت اما با پاسخ‌های همراه با نیش و کنایه‌اش در صدد تحریک نمایندگان منتقد خود برآمد.

احمدی‌نژاد هیچ یک از انتقادهای طراحان سوال را نپذیرفت و به دفاع صد در صدی از عملکرد دولت خود پرداخت. او گامی به جلو نیز برداشت و منتقدان خود در مجلس را متهم کرد که مدارک تحصیلیشان جعلی است و با زدن شاسی مدرک گرفته‌اند. پاسخ‌های احمدی‌نژاد باعث برآشفتگی نمایندگان شد و پس از پایان صحبت‌های او دست بسیاری از پارلمان نشینان برای تذکرهای آیین نامه‌ای بالا رفت.

عمده تذکر‌ها درباره لحن و ادبیات رییس قوه مجریه بود. لحن و ادبیاتی که از دید نمایندگان منتقد در شان مجلس نبوده است. "علی لاریجانی" رییس مجلس اجازه داد که برخی از این تذکر‌ها طرح شود. او خود نیز با تذکر نمایندگان همراهی کرد و در انتقاد از احمدی‌نژاد گفت که مجلس جای شوخی نیست.

با این حال احمدی‌نژاد کار خود را کرد و رفت. حالا برخی از کسانی که از رفتار رییس قوه مجریه احساس توهین کرده‌اند تصمیم دارند که پس از تعطیلات نوروز نامه‌ای را برای تقبیح ادبیات احمدی‌نژاد منتشر کنند.

این نامه می‌تواند بازتابی رسمی از نارضایتی اعضای مجلس باشد اما تاثیری عمده در روابط قوه مجریه و مقننه نخواهد گذشت. مجلس هشتم آخرین هفته‌های عمر خود را می‌گذراند و بعید است که نمایندگان آن تا پایان این دوره امکان مانور چندانی برای مواجهه با دولت داشته باشند.

نظارت ممنوع

تصمیم محمود احمدی‌نژاد برای احیای هیات نظارت بر قانون اساسی با واکنش شدید "صادق لاریجانی" رییس قوه قضاییه در هفته گذشته روبه‌رو شد. لاریجانی روز چهارشنبه (۲۴ اسفند) گفت که نظارت این هیات بر تمامی نهادهای کشور، خلاف قانون اساسی است و او اجازه ورود بازرسان و اعضای این هیات به قوه قضاییه را نخواهد داد.

احمدی‌نژاد اخیرا حکم انتصاب اعضای "هیات نظارت بر اجرای قانون اساسی را صادر و محمدعلی حجازی را به عنوان دبیر این هیات منصوب کرد. هیات نظارت بر قانون اساسی نخستین بار در زمان ریاست جمهوری محمد خاتمی تشکیل شد و در آن زمان نیز شورای نگهبان قانون اساسی به مخالفت با تاسیس این هیات پرداخت.

احمدی‌نژاد پس از نشستن بر کرسی ریاست قوه مجریه اقدام به تعطیلی این هیات کرد ولی اکنون تصمیم به احیای آن گرفته است. احتمال می‌رود که تصمیم کنونی وی متاثر از اختلاف‌های فزاینده میان نهادهای حاکمیت باشد. دولت احمدی‌نژاد در سیبل حملات قوه مقننه و قوه قضاییه قرار دارد و برخی از نزدیکان او در ماه‌های اخیر توسط قوه قضاییه احضار و بازداشت شده‌اند.

تصمیم محمود احمدی‌نژاد برای احیای هیات نظارت بر قانون اساسی با واکنش شدید رییس قوه قضاییه روبه‌رو شد. لاریجانی گفت که نظارت این هیات بر تمامی نهادهای کشور، خلاف قانون اساسی است و او اجازه ورود بازرسان و اعضای این هیات به قوه قضاییه را نخواهد داد

بنابراین احتمالا هدف او از تاسیس هیات نظارت بر قانون اساسی اعمال فشار بر قوه قضاییه است تا آن‌ها را از اقدام علیه دولت بازدارد.

با این حال بعید است که او در این هدف موفق شود. علاوه بر قوه قضاییه، شورای نگهبان قانون اساسی نیز با تشکیل هیات نظارت قانون اساسی مخالفت کرده و صادق لاریجانی رییس قوه قضاییه نیز گفته که مسوولان عالی نظام نیز با چنین کاری مخالفند.

سکان در دست هاشمی ماند

سکان ریاست مجمع تشخیص مصلحت نظام باز هم در دستان علی اکبر هاشمی رفسنجانی باقی ماند اما او این بار رییس مجمعی است که خود در آن اقلیت محسوب می‌شود.

آیت الله خامنه‌ای رهبر جمهوری اسلامی که اعضای مجمع تشخیص مصلحت نظام را منصوب می‌کند در دوره جدید تغییراتی را در ترکیب این نهاد ایجاد کرده و به جای محمد امامی کاشانی، محمد محمدی ری شهری، میرحسین موسوی، آیت الله توسلی، بیژن نامدار زنگنه، محمد هاشمی از سید محمود هاشمی شاهرودی، حجت الاسلام محمود محمدی عراقی، غلامرضا مصباحی مقدم، محمد حسین صفار هرندی، حسین محمدی، صادق واعظ‌زاده و احمد وحیدی، برای شرکت در جلسات مجمع دعوت کرده است.

این تغییرات احتمالا نقش هاشمی رفسنجانی را تشریفاتی‌تر می‌کند زیرا که ترکیب جدید به معنای کاهش حوزه نفوذ اوست.

آیت الله خامنه‌ای رهبر جمهوری اسلامی که اعضای مجمع تشخیص مصلحت نظام را منصوب می‌کند در دوره جدید تغییراتی را در ترکیب این نهاد ایجاد کرده. ظاهرا رهبر جمهوری اسلامی تصمیم گرفته که هاشمی را در تنها پست رسمی‌اش حفظ کند بدون آنکه امکان مانوری به او بدهد

برخی تحلیلگران پیش‌تر احتمال می‌دادند که آیت الله خامنه‌ای تصمیم به برکناری هاشمی از ریاست مجمع تشخیص مصلحت بگیرد اما ظاهرا رهبر جمهوری اسلامی تصمیم گرفته که هاشمی را در تنها پست رسمی‌اش حفظ کند بدون آنکه امکان مانوری به او بدهد.

یک گزارش و دو واکنش

گزارشگر ویژه شورای حقوق بشر سازمان ملل در امور ایران روز دوشنبه (۲۲ اسفند) به محل این شورا در ژنو رفت و گزارش خود برای اعضا قرائت کرد. گزارشی که در آن با ۱۶۳ نفر از شاهدان درجه اول (قربانیان نقض حقوق بشر) در داخل و خارج از ایران صحبت شده و نشان می‌دهد "الگوی خیره کننده‌ای از نقض حقوق اساسی تضمین شده در قوانین بین المللی در ایران وجود دارد.

قرائت این گزارش در شورای حقوق بشر با دو رویکرد متفاوت از جانب اعضا همراه بود. کشورهایی چون بلژیک، کانادا، سوئد، آلمان، بریتانیا، استرالیا، اسپانیا، سوئیس، ژاپن و مولداوی از ماموریت او برای افشای موارد نقض حقوق بشر در ایران حمایت کردند ولی کشورهایی مانند پاکستان، کوبا، سوریه، سریلانکا، و بلاروس از رویکرد گزارشگر ویژه انتقاد کرده و خواستار حذف گزارشگر ویژه برای ایران شدند. مقام‌های تهران نیز گزارش احمد شهید را مغرضانه خوانده و تمام استنادهای به کار رفته در آن را تکذیب کرده‌اند.

محمد جوادلاریجانی رییس کمیته حقوق بشر قوه قضاییه ایران که در نشست ژنو حضور پیدا کرده بود از احمد شهید به عنوان فردی "نادان" و "مغرض" یاد کرد و گفت که او را به عنوان گزارشگر سازمان ملل قبول ندارد.

ایران در تلاشی دیگر برای موجه نشان دادن اقدام‌های خود از داوود رشیدی بازیگر و کارگردان تئا‌تر و سینما و علیرضا بختیاری مدیرمسوول روزنامه دنیای اقتصاد برای نشست ژنو دعوت کرده بود.

گزارش‌ها حاکی است که این چهره‌ها در اظهارات خود بر رعایت شدن موازین حقوق بشر توسط جمهوری اسلامی تاکید کرده‌اند.

محمد جوادلاریجانی رییس از احمد شهید به عنوان فردی "نادان" و "مغرض" یاد کرد و داوود رشیدی بازیگر و کارگردان تئا‌تر و سینما و علیرضا بختیاری مدیرمسوول روزنامه دنیای اقتصاد در اظهارات خود بر رعایت شدن موازین حقوق بشر توسط جمهوری اسلامی تاکید کرده‌اند

تلاش تهران برای تبرئه خود از اتهام‌های مندرج در گزارش احمد شهید نشان می‌دهد که آنان برخلاف نمایش بی‌اعتنایی به این گزارش در عمل نسبت به آن حساس هستند و از تبعات آن احساس نگرانی می کنند.

شیرهای نفت بسته می‌شود!

عوارض تحریم‌های نفتی غرب علیه جمهوری اسلامی به تدریج در حال آشکار شدن است و آژانس بین المللی انرژی در گزارش روز چهارشنبه (۲۴ اسفند) خود اعلام کرده که طی شش ماهه آینده به احتمال زیاد از صادرات نفت ایران تا یک میلیون کاسته شود. ایران در حال حاضر روزانه نزدیک به ۲ و نیم میلیون بشکه نفت صادر می‌کند و کاهش یک‌میلیونی صادرات می‌تواند تاثیری جدی بر درآمدهای نفتی ایران بگذارد.

این کاهش صادرات محصول مستقیم تحریم‌هایی است که با هدف ایجاد فشار بر رهبران جمهوری اسلامی جهت تجدید نظر در برنامه هسته‌ای اعمال شده است. ۲۷ کشور عضو اتحادیه اروپا در روز سوم بهمن ماه تصمیم به قطع خرید نفت از ایران را تصویب کردند و قرار است که ظرف ۶ ماه وادرات آنان از ایران به‌کلی قطع شود.

این تحریم‌ها بر بازار جهانی نفت تاثیر داشته و قیمت این کالا را تا مرز ۱۰ دلار بالا برده است اما آژانس بین المللی انرژی در گزارش تازه خود علائمی از ثبات بازار در آینده را ارایه داده و گفته که طی شش ماهه آینده میزان تقاضا برای نفت در سطح جهان برای اولین بار ثابت خواهد ماند.

۲۷ کشور عضو اتحادیه اروپا در روز سوم بهمن ماه تصمیم به قطع خرید نفت از ایران را تصویب کردند و قرار است که ظرف ۶ ماه وادرات آنان از ایران به‌کلی قطع شود

این خبر خوشی برای ایران نیست چرا که ثابت ماندن تقاضا به معنی آن است که مشتریان نفت ایران توانسته‌اند فروشنده‌های جایگزین پیدا کنند و التهاب و تلاطمی در بازار نخواهد بود.

ایران پس از مواجهه با تحریم‌های نفتی غرب مدعی شده که به راحتی می‌تواند مشتری‌های تازه‌ای برای نفت خود دست و پا کند با این حال عملی شدن این ادعا در شرایط حاضر بسیار مشکل است.

اکنون نه فقط دولت‌هایی که با ایران همکاری نفتی می‌کنند از سوی ایالات متحده و قدرت‌های غربی تحت فشار قرار می‌گیرند بلکه شرکت‌های بیمه و نفتکش‌ها هم در صورت همکاری با ایران ممکن است مورد تحریم قرار گیرند. این یعنی که تهران باید خود را برای کاهش صادرات نفت و در نتیجه کاهش درآمدهای نفتی آماده کند.

از پیام خاتمی تا گزارش احمد شهید

Sat, 10 Mar 2012 15:22:58 +0000

نبض سیاست؛

اشکان پارسا

مهم‌ترین تحولات سیاسی نیمه نخست هفته گذشته مربوط به اعلام نتایج انتخابات نهمین دوره مجلس شورای اسلامی و پیام "محمد خاتمی" رییس جمهوری پیشین ایران درباره دلیل مشارکت‌اش در این انتخابات بود.

در نیمه دوم هفته مجموعه‌ای از رویدا‌ها به وقوع پیوست که هر کدام به سهم خود بر فضای سیاسی و رسانه‌ای ایران تاثیر گذاشتند.

"احمد شهید" گزارشگر ویژه حقوق بشر سازمان، گزارش تازه خود درباره ایران را منتشر کرد، آیت الله خامنه‌ای رهبر جمهوری اسلامی دستور تشکیل شورای عالی مجازی را صادر کرد، "علی اکبر هاشمی رفسنجانی" از محدودیت‌های این نهاد برای نظارت بر دولت گفت، تحریم‌های تازه‌ای علیه جمهوری اسلامی اعلام شد و زمزمه‌ها درباره بروز جنگ بار دیگر بالا گرفت.

"رادیو زمانه" در این هفته نیز همچون هفته‌های گذشته "نبض سیاست" را گرفته و این رویداد‌ها را با نگاهی تحلیلی مرور کرده است.

احمد شهید متهم می کند

گزارشگر ویژه سازمان ملل در امور حقوق بشر ایران روز چهارشنبه (۱۷ اسفند) روایت‌های تازه از موارد نقض حقوق بشر را ارایه داد.

احمد شهید اظهارات شاهدانی را نقل کرده است که نگهداری بیش از اندازه خود در حبس انفرادی، شوک الکتریکی، ضرب و شتم شدید، تهدید به تجاوز جنسی و تهدید به بازداشت یا آسیب رساندن به دوستان و بستگان و اعضای خانواده خود هنگام بازداشت خبر داده‌اند

او در این گزارش بر مواردی همچون شکنجه، بازداشت‌های غیرقانونی و سرکوب فعالان مدنی و سیاسی تمرکز کرده است.

"احمد شهید" در بخشی از این گزارش، اظهارات شاهدانی را نقل کرده است که نگهداری بیش از اندازه خود در حبس انفرادی، شوک الکتریکی، ضرب و شتم شدید، تهدید به تجاوز جنسی و تهدید به بازداشت یا آسیب رساندن به دوستان و بستگان و اعضای خانواده خود هنگام بازداشت خبر داده‌اند.

در این گزارش پیرامون بازداشت‌های غیرقانونی نیز به اظهارات کسانی استناد شده که گفته‌اند هنگام بازداشت نه حکمی قانونی به آن‌ها ارائه شده و نه دلیلی برای دستگیری آن‌ها ذکر شده و در بعضی موارد ماه‌ها در سلول انفرادی نگهداری شده‌اند، بدون آنکه اتهامی به آن‌ها تفهیم شود. این دومین گزارشی است که احمد شهید از زمان آغاز ماموریت‌اش در خرداد ماه سال گذشته پیرامون وضع حقوق بشر در ایران می‌نویسد. مقام‌های جمهوری اسلامی از هرگونه همکاری با او سرباز زده‌اند و دعوت وی برای بازدید از ایران را نیز رد کرده‌اند.

ماموریت برای کنترل فضای مجازی

دستور تشکیل شورای عالی فضای مجازی هفته گذشته توسط "آیت الله خامنه‌ای" رهبر جمهوری اسلامی ابلاغ شد.

شورایی که فلسفه تشکیل آن احتمالا به نگرانی ایران نسبت به آزادی اطلاع‌رسانی برمی‌گردد. آقای خامنه‌ای در دستور خود تصریح کرده "این شورا وظیفه دارد مرکزی به نام مرکز ملی فضای مجازی کشور ایجاد کند تا اشراف کامل و به‌روز نسبت به فضای مجازی در سطح داخلی و جهانی و تصمیم‌گیری نسبت به نحوه مواجهه فعال و خردمندانه کشور با این موضوع از حیث سخت افزاری، نرم افزاری و محتوایی در چارچوب مصوبات شورای عالی و نظارت بر اجرای دقیق تصمیمات در همه سطوح تحقق یابد."

او رییس قوه مجریه (رییس شورای این شورا)، رییس مجلس، رییس قوه قضائیه، رییس صداوسیما، وزیر ارتباطات و فناوری اطلاعات، وزیر ارشاد، وزیر علوم، وزیر اطلاعات، فرمانده سپاه پاسداران و فرمانده نیروی انتظامی ایران را به عنوان اعضای حقوقی این شورا منصوب کرده است.

یک روز پس از تشکیل این شورا یکی از چهره‌های رسانه‌ای نزدیک به حکومت از ترکیب اعضای آن انتقاد کرد. "علی پور‌طباطبایی" مدیر سایت‌های "قم‌نیوز" و "روات حدیث" روز پنجشنبه (۱۸ اسفند) در وبلاگ خود نوشت: " ترکیب شورای عالی مجازی امید‌ها مبنی بر کاهش برخورد‌های امنیتی با فعالان فضای مجازی را بسیار کمرنگ کرده است."

شورای عالی مجازی وظیفه دارد مرکزی به نام مرکز ملی فضای مجازی کشور ایجاد کند تا اشراف کامل و به‌روز نسبت به فضای مجازی در سطح داخلی و جهانی داشته باشد و تصمیم‌گیری نسبت به نحوه مواجهه با این موضوع، در چارچوب مصوبات شورای عالی و نظارت بر اجرای دقیق تصمیمات در همه سطوح تحقق یابد

سایر چهره‌های رسانه‌ای هوادار حکومت هنوز واکنشی نسبت به تشکیل شورای عالی فضای مجازی نشان نداده‌اند اما انتظار می‌رود که نگرانی از کارکرد این شورا در میان بخشی از فعالان اینتنرنتی هوادار حکومت هم تسری یابد.

در ماه‌های اخیر تعداد قابل ملاحظه‌ای از وبلاگ‌ها و سایت‌های اینترنتی محافظه کاران فیلتر شده و برخی دست‌اندرکاران آن تحت فشار قرارگرفته‌اند. آن‌ها احتمالا از برخوردهای شدید‌تر پس از تشکیل شورای عالی فضای مجازی نگران خواهند بود.

توضیحی بر یک تصمیم

مشارکت محمد خاتمی در انتخابات نهمین دوره مجلس شورای اسلامی برای هواداران و حتی منتقدانش غیرمنتظره بود.

او پیش‌تر اعلام کرده بود که زمینه‌های مشارکت در این انتخابات فراهم نیست اما روز جمعه گذشته با حضور در یک حوزه اخذ رای در شهر دماوند در انتخابات مجلس مشارکت کرد.این شکل از مشارکت انتخاباتی به سوال‌ها و ابهام‌های فراوانی انجامید.

خاتمی برای پاسخ به ابهام‌ها روز دوشنبه (۱۷ اسفند) با انتشار پیامی گفت "من از موضع اصلاحات و در جهت نگهداشتن روزنه‌های اصلاح طلبی که آن را مهم‌ترین و بلکه تنها راه سربلندی کشور و دست یابی به آرمان‌های اصیل انقلاب و تأمین حقوق مردم و مصالح ملت می‌دانم و نیز برای دفع مخاطرات و تهدیدهای درونی و بیرونی اقدام کرده‌ام.

هدف ممکن و مطلوب، بازگرداندن امور به موقعیتی است که در آن مصلحت کشور و خواست‌های اساسی و تاریخی مردم اصل قرار گیرد." او برای ابهام زدایی پیرامون تفاوت موضع قبلی‌اش مبنی بر رعایت نشدن پیش شرط‌های مشارکت در انتخابات با تصمیم‌اش به شرکت در انتخابات نیز گفت که "مشارکت فعال و معرفی نامزد در انتخابات" در "گرو وجود شرایط مناسب" است اما "تعیین استراتژی" معرفی نکردن نامزد و ارائه فهرست در انتخابات نهم، "هیچگاه به معنی تحریم انتخابات" نبوده است.

دو روز بعد از انتشار این پیام، پایگاه اینترنتی "کلمه" خبر از ملاقات کوتاه دختران "میرحسین موسوی" و "زهرا رهنورد" با پدر و مادرشان داد و در این خبر آمده بود که موسوی و رهنورد به دختران خود گفته‌اند که رای نداده‌اند و از "همگان" خواسته‌اند که صبر پیشه کنند.

در همین حال شورای هماهنگی راه سبز امید که یک تشکل سیاسی نزدیک به موسوی و "مهدی کروبی" است روز پنجشنبه (۱۸ اسفند) با صدور بیانیه‌ای از کسانی که در انتخابات شرکت نکرده‌اند، تقدیر کرد.

مدیر سایت‌های "قم‌نیوز" و "روات حدیث" در وبلاگ خود نوشت که ترکیب شورای عالی مجازی امید‌ها مبنی بر کاهش برخورد‌های امنیتی با فعالان فضای مجازی را بسیار کمرنگ کرده است

عمده گروه‌های اصلاح‌طلب و هوادار تغییر طی ماه‌های اخیر با صدور بیانیه‌هایی از تصمیم برای عدم مشارکت در این دور از انتخابات مجلس خبر داده بودند. مقام‌های وزارت کشور رقم مشارکت در انتخابات مجلس را ۶۴ درصد اعلام کرده‌اند اما مخالفان حکومت این عدد را از پیش تعیین شده و دروغ می‌دانند.

اشاره به دستهای نامرئی

علی اکبر هاشمی رفسنجانی، رییس مجمع تشخیص مصلحت نظام در ایران در پایان دوره پنج ساله این مجمع خبر از محدودیت‌های اعمال شده برای نظارت بر سیاست‌های دولت محمود احمدی‌نژاد داد.

او روز چهارشنبه (۱۶ اسفند) گفت که مجمع تشیص مصلحت نظام آئین‌نامه نحوه نظارت خود بر سیاست‌های کلی نظام، از جمله عملکرد دولت را اصلاح کرده و برای رهبر جمهوری اسلامی فرستاده اما "حدود دو، سه سال است که برنگشته است و عملاً دست ما بسته است."

هاشمی در بخش دیگری از اظهاراتش به شکل تلویحی از مخالفت آقای خامنه‌ای با افشاگری درباره تخلف‌های دولت احمدی‌نژاد خبر داده و گفته "ما می‌توانستیم افکار عمومی را در جریان فعالیت‌های نظارتی مجمع قرار دهیم...در جلسه رسمی مجمع هم موافقت شد... حتی آقای دری نجف آبادی را مدتی به عنوان سخنگوی کمیسیون نظارت تعیین کردیم و ایشان یکی دو مصاحبه انجام داد، ولی برای ادامه کار موافقت نشد. چون [آقای خامنه‌ای] گفتند مصاحبه‌ها کار دولت را مشکل می‌کند."

روابط قوه مجریه و مجمع تشخیص مصلحت نظام از زمان روی کار آمدن احمدی‌نژاد در سال ۱۳۸۴ پر تنش بوده و احمدی‌نژاد به عنوان رییس قوه مجریه گرچه یکی از اعضای مجمع تشخیص مصلحت است اما از شرکت در جلسات این مجمع خوددداری می‌کند.

"عباس سلیمی نمین"، رئیس دفتر مطالعات و تدوین تاریخ ایران و مدیر مسئول سابق نشریه کیهان هوایی در دی ماه امسال گفته بود که آقای خامنه‌ای "بار‌ها" بر حضور رییس جمهوری در جلسات مجمع تشخیص تاکید کرده اما او "هنوز هم در این جلسات حاضر نمی‌شود." این وضعیت به خوبی میزان تنش در روابط این دو نهاد قدرت را بازتاب می‌دهد.

نتایج انتخاباتِ تک قطبی

سرنوشت ۲۲۵ کرسی از ۲۹۰ کرسی مجلس شورای اسلامی روز دوشنبه (۱۴ اسفند) مشخص شد و "مصطفی محمد نجار" وزیر کشور جمهوری اسلامی گفت که "۱۳۰ نامزد در سطح کشور در مرحله دوم برای کسب ۶۵ کرسی مجلس شورای اسلامی با یکدیگر رقابت خواهند کرد" انتخابات مجلس شورای اسلامی در غیبت گروه‌های اصلاح‌طلب، منحصر به رقابت درون جناحی محافظه کاران بود. اصلاح‌طلبان بابت آنچه عدم سلامت و آزادی انتخابات خواندند از شرکت در آن صرف‌نظر کردند.

محافظه کاران نیز در قالب لیست‌های مختلف به میدان انتخابات آمدند. "جبهه متحد اصولگرایان" با هدایت "محمد رضا مهدوی کنی" رییس مجلس خبرگان رهبری و "جبهه پایداری انقلاب اسلامی" با رهبری "محمد تقی مصباح یزدی" دو طیف عمده محافظه‌کاران در این انتخابات را نمایندگی می‌کردند.

نتایج اعلام شده نشان از برتری جبهه متحد اصول‌‌گرایان بر جبهه پایداری دارد. این دو طیف بر سر تبعیت از آیت الله خامنه‌ای رهبر جمهوری اسلامی با یکدیگر اشتراک نظر دارند و اختلاف‌هایشان با هم درباره نزدیکان دولت احمدی‌نژاد یا به گفته آن‌ها (جریان انحرافی) و اصلاح‌طلبان و به تعبیر آن‌ها (جریان فتنه) است.

بر اساس نتایج اعلام شده انتظار می‌رود که مجلس نهم در ‌‌نهایت ترکیب فکری مشابه مجلس هشتم داشته باشد. تفاوت مهم آن با مجلس کنونی ریزش در تعداد اعضای فراکسیون اقلیت است که به اصلاح‌طلبان نزدیک هستند.

تحریم-جنگ-مذاکره

دیدار هفته گذشته "باراک اوباما" رییس جمهوری ایالات متحده با "بنیامین نتانیاهو" نخست وزیر اسراییل بار دیگر خبر‌ها درباره احتمال حمله به تاسیسات اتمی جمهوری اسلامی را در صدر اخبار رسانه‌های بین المللی نشاند.

دو نفر از نمایندگان کنگره آمریکا طرحی را پیشنهاد کردند که در صورت تصویب، شرکت‌های بین المللی که به ایران خدمات بیمه می‌دهند و یا معاملات این کشور را بیمه می‌کنند از دسترسی به سیستم مالی و بانکی آمریکا محروم خواهند شد

گزارش‌ها حاکی است که نتانیاهودر جریان سفر به ایالات متحده تلاش‌های گسترده‌ای را با هدف جلب همراهی باراک اوباما برای رویکرد مشترک اسرائیلی- آمریکایی در قبال یک حمله نظامی به ایران دنبال کرده است.

اسرائیل تاکید دارد که در صورت اثر بخش نبودن تحریم‌ها و فشارهای جهانی بر ایران باید تاسیسات هسته‌ای ایران مورد حمله قرار گیرد اما مقام‌های آمریکا می‌گویند که باید فرصت بیشتری را برای حصول اطمینان درباره میزان تاثیر تحریم‌ها علیه برنامه هسته‌ای بر تصمیم مقام‌های جمهوری اسلامی قائل شد.

تحریم‌ها علیه ایران طی ماه‌های اخیر به شکل فزاینده‌ای افزایش پیدا کرده و در هفته گذشته نیز دو نفر از نمایندگان کنگره آمریکا طرحی را پیشنهاد کردند که در صورت تصویب، شرکت‌های بین المللی که به ایران خدمات بیمه می‌دهند و یا معاملات این کشور را بیمه می‌کنند از دسترسی به سیستم مالی و بانکی آمریکا محروم خواهند شد.

شرکت بریتانیایی – هلندی رویال داچ شل نیز روز پنجشنبه (۱۷ اسفند) اعلام کرد پیش از موعد مقرر و اعلام شده قبلی از سوی اتحادیه اروپا برای توقف خرید نفت از ایران، هرگونه خرید نفت از ایران را تا چند هفته آینده، متوقف خواهد کرد.

غرب انتظار دارد که همزمان با اعمال تحریم‌ها به مذاکره با مقام‌های تهران پرداخته و آن‌ها را متقاعد به کنار گذاشتن بخش‌های حساس برنامه اتمی سازند. در همین رابطه خبرگزاری "آسوشیتدپرس" روز پنجشنبه (۱۷ اسفند) گزارش داد که گروه پنج به علاوه یک به دنبال موافقت بر سر مسئله هسته‌ای ایران، با نمایندگان این کشور دیدار خواهد کرد.

"علی اصغر سلطانیه" نماینده ایران در آژانس بین المللی انرژی اتمی در واکنش به این خبر گفت که کشورش هیچ‌گاه فعالیت‌های هسته‌ای خود را متوقف نخواهند کرد.

انتخابات مجلس ایران- انتخاب آخرِ اوباما

Mon, 05 Mar 2012 00:22:34 +0000

نبض سیاست؛

اشکان پارسا

فضای سیاسی ایران در هفته گذشته تحت تاثیر برگزاری نهمین دوره انتخابات مجلس شورای اسلامی بود. خبر‌های مربوط به رد صلاحیت‌ کاندیداها توسط شورای نگهبان قانون اساسی، مناظره‌های انتخاباتی ، تبلیغات انتخابات و موضع گروه‌های اپوزسیون، فضای غالب را در رسانه‌های فارسی زبان داخل و خارج ایران به خود اختصاص دادند.

این انتخابات روز جمعه در فضایی قابل پیش‌بینی برگزار شد و تنها حاشیه غیرمنتظره‌اش حضور "محمد خاتمی" رییس جمهوری پیشین ایران در این رای‌گیری بود.

درست در همین روز "باراک اوباما" رییس جمهوری آمریکا طی یک مصاحبه از احتمال به‌کارگیری گزینه نظامی علیه تاسیسات هسته‌ای ایران سخن گفت و تاکید کرد که کشورش درباره به‌کارگیری این تهدید بلوف نمی‌زند.

علاوه‌براین، دولت تایلند نیز خبر از بازجویی گروهی دیگر از ایرانیان به اتهام همدستی برای انجام عملیات تروریستی علیه اهداف اسراییلی در این کشور داد و محافل دیپلماتیک را متوجه التهاب‌های دامنه‌دار میان تهران و تل‌آویو کرد. همزمان با این تحولات، سازمان عفو بین الملل در گزارش تازه‌ای از افزایش سرکوب‌ها و نقض مستمر حقوق بشر در ایران خبر داد و به این رویه اعتراض کرد.

این سازمان در گزارش خود آورده بود که نقض حقوق بشر در آستانه انتخابات مجلس افزایش پیدا کرده و به مرحله بحرانی رسیده است. "رادیو زمانه" در "نبض سیاست" این هفته، مروری خبری-تحلیلی به این رویدادها داشته است.

انتخابات قابل پیش بینی

انتخابات نهمین دوره مجلس شورای اسلامی بر تمام تحولات سیاسی هفته گذشته ایران سایه افکند. انتخاباتی که رقابت در آن میان طیف‌هایی از جناح محافظه کار در جریان بود و اصلاح طلبان بابت آنچه "عدم آزادی و سلامت" انتخابات خوانده بودند از مشارکت در آن صرف نظر کردند.

رییس جمهوری آمریکا طی یک مصاحبه از احتمال به‌کارگیری گزینه نظامی علیه تاسیسات هسته‌ای ایران سخن گفت و تاکید کرد که کشورش درباره به‌کارگیری این تهدید بلوف نمی‌زند

دو طیف عمده محافظه کار در این انتخابات تحت نام‌های "جبهه متحد اصولگرایان" و "جبهه پایداری انقلاب اسلامی" حضور داشتند.

هر دو تشکل از حامیان "آیت الله خامنه‌ای" رهبر جمهوری اسلامی هستند اما اعضای جبهه پایداری که با هدایت "محمد تقی مصباح یزدی" (رییس پژوهشکده امام خمینی) در انتخابات شرکت کردند، در واقع طیف افراطی جناح محافظه‌کار را نمایندگی می‌کنند. اعضای جبهه متحد زیر لوای "محمد رضا مهدوی کنی‌‌" شامل محافظه‌کاران سنتی هستند.

علاوه بر این دو تشکل، گروه‌های اقماری دیگری از گرایش‌های مختلف در جریان محافظه‌کار ایران به میدان انتخابات مجلس شورای اسلامی آمدند. این گروه‌ها امکان مانور زیادی نداشتند و قادر به ارایه لیست‌های کامل با کاندیداهای اختصاصی نبودند. انتخابات با حضور این گروه‌ها از ساعت ۸ صبح روز جمعه (۱۲ اسفند) آغاز شد و قرار بود تا ساعت ۲۰ پایان یابد اما مقام‌های ستاد انتخابات وزارت کشور با ادعای اینکه انتخابات پرشور بوده و مشارکت در آن خیره‌کننده است، رای‌گیری را تا ساعت ۲۳ به وقت تهران تمدید کردند.

نتایج اولیه اعلام شده از سوی وزارت کشور حاکی از مشارکت ۶۴ درصدی در این انتخابات بود.

میزان مشارکتی که مخالفان حکومت نسبت به آن بدبین هستند و می‌گویند که این نتایج دستکاری شده و از پیش تعیین شده بوده است.

ماجرای یک رای جنجالی

بی شک مهم‌ترین حاشیه انتخابات مجلس شورای اسلامی، حضور "محمد خاتمی" رییس جمهوری پیشین و از چهره‌های ارشد جناح اصلاح طلب در پای صندوق رای بود.

سوال اساسی منتقدان رای دادن خاتمی این است که وقتی هیچ کدام از شروط او برای شرکت در انتخابات، مانند آزادی زندانیان سیاسی، برگزاری انتخابات آزاد و اجرای قانون اساسی، برآورده نشده او با چه استدلال و انگیزه‌ای پای صندوق رای حاضر شد؟

خبر شرکت یا عدم شرکت او در انتخابات برای ساعت‌های متوالی از عصر جمعه تا بامداد روز شنبه (13 اسفند) به صورت ضد و نقیضی در شبکه‌های اجتماعی و پایگاه‌های رسانه‌ای دیده می‌شد. نخستین بار خبر حضور او در انتخابات توسط خبرگزاری مهر منتشر شد و این خبرگزاری اعلام کرد که محمد خاتمی در یک شعبه رای‌گیری در شهر دماوند رای خود را به صندوق انداخته است.

خبر شرکت او در رای‌گیری نه تنها هواداران وی را شوکه کرد، بلکه به تحلیل‌های متفاوت درباره کنش سیاسی خاتمی و دلایل رای دادن او منجر شد.

خاتمی پیش‌تر گفته بود که شرکت اصلاح طلبان در انتخابات را منوط به برآورده شدن پیش شرط‌هایی می‌داند. شرط‌های او شامل آزادی زندانیان سیاسی، برگزاری انتخابات آزاد و اجرای قانون اساسی بود. او روز ۲۸ آذرماه امسال در گفت‌وگویی با خبرنگاران ضمن اشاره به برآورده نشدن شروطش گفته بود: "وقتی همه نشانه‌ها دلالت بر این دارد که نباید در انتخابات شرکت کنیم، بنابراین شرکت در انتخابات معنایی ندارد."

حالا سوال اساسی منتقدان رای دادن خاتمی این است که وقتی هیچ کدام از این شروط برآورده نشده است او با چه استدلال و انگیزه‌ای پای صندوق رای حاضر شده است؟ خاتمی هنوز پاسخی به این پرسش اساسی نداده است اما وعده داده که در آینده نزدیک توضیحی در این زمینه منتشر خواهد کرد. مشخص نیست که آیا او می‌تواند با توضیح خود هواداران دل آزرده‌اش را توجیه و متقاعد کند یا نه.

آمریکا در فکر آخرین گزینه؟

درست در روزی که انتخابات مجلس شورای اسلامی در ایران جریان داشت، "باراک اوباما" رییس جمهوری ایالات متحده هم از احتمال انتخاب آخرین گزینه یعنی حمله نظامی به تاسیسات اتمی ایران خبر داد.

اسراییلی‌ها با اشاره به پیشرفت برنامه هسته‌ای ایران می‌گویند که تهران از خط قرمز رد شده و باید هر چه زود‌تر متوقف شود اما آمریکا امیدوار است که با کمک متحدان خود آهنگ تحریم‌ها را به حدی تند کند که مقام‌های جمهوری اسلامی گریزی جز تجدید نظر در برنامه‌های هسته‌ای خود نداشته باشند

او در مصاحبه‌ای با نشریه "آتلانتیک" پیش از دیدار با "بنیامین نتانیاهو"، نخست‌وزیر اسرائیل گفت که "جلوگیری از تبدیل شدن ایران به یک قدرت اتمی تنها مصالح اسرائیل نیست بلکه این موضوع جزو مصالح امنیتی آمریکا نیز محسوب می‌شود."

اوباما تاکید کرد که کشورش درباره امکان حمله به ایران بلوف نمی‌زند. این یکی از تند‌ترین مواضعی بود که کاخ سفید طی ماه‌های اخیر پیرامون امکان حمله به ایران اتخاذ کرده است. آمریکا تحت فشار روزافزون از سوی اسراییل برای اعمال تنبیه‌هایی سخت‌تر علیه جمهوری اسلامی به دلیل دنبال کردن برنامه هسته‌ای قرار دارد.

هر هفته اظهاراتی از مقام‌های اسراییلی در رسانه‌ها نقل می‌شود مبنی بر اینکه این کشور قصد حمله یکجانبه به ایران را دارد. اسراییلی‌ها با اشاره به پیشرفت برنامه هسته‌ای ایران می‌گویند که تهران از خط قرمز رد شده و باید هر چه زود‌تر متوقف شود اما آمریکا امیدوار است که با کمک متحدان خود آهنگ تحریم‌ها را به حدی تند کند که مقام‌های جمهوری اسلامی گریزی جز تجدید نظر در برنامه‌های هسته‌ای خود نداشته باشند.

طبق توافق‌های به دست آمده قرار است که دور بعدی مذاکرات میان ایران و اعضای گروه ۱+۵ (اعضای دایم شورای امنیت به همراه آلمان) در اردیبهشت ماه سال ۱۳۹۱ در ترکیه انجام شود. دیپلمات‌های غربی می‌گویند که نمی‌توان امید چندانی به نتایج این مذاکرات داشت.

ایران دو هفته پیش با ممانعت از بازدید گروهی از بازرسان آژانس بین المللی انرژی اتمی از تاسیسات اتمی پارچین عملا سوء ظن آژانس نسبت به فعالیت‌های اتمی خود را افزایش داد. آژانس در گزارش خود پس از این اقدام ایران، بر افزایش تردید‌ها نسبت به صلح‌آمیز بودن نیات هسته‌ای جمهوری اسلامی تاکید کرد. انتظار می‌رود که در این فضای پر تنش لابی‌های اسراییلی‌ها در ایالات متحده برای متقاعد کردن واشنگتن به اعمال تهدیدهای اساسی‌تر علیه جمهوری اسلامی به شکل قابل ملاحظه‌ای افزایش یابد.

سرنخ های تازه

تایلند یکی از کشورهای مورد علاقه برای توریست‌های ایرانی است اما متهم شدن تهران به انجام یک عملیات تروریستی در ماه گذشته باعث کم‌رونق شدن سفرهای توریستی ایرانی‌ها به این کشور شده است.

تدابیر امنیتی در فرودگاه‌های تایلند و مقررات ویزا درباره شهروندان ایرانی افزایش پیدا کرده. ایرانی‌ها پیش‌تر می‌توانستند ویزای خود را هنگام ورود به خاک تایلند کسب کنند اما اکنون صدور این ویزای توریستی متوقف شده است

پلیس تایلند روز سه شنبه (۲۵ بهمن‌ماه) خبر داد که در پی انفجارهایی در یک خانه تیمی در بانکوک، سه ایرانی در حالی که به گفته شاهدان محلی زخمی بودند، از این خانه گریختند.

برخی از این متهمان به نام‌های "سعید مرادی" و "محمد خزایی" در تایلند دستگیر شدند اما تعدادی دیگر فرار کردند. پلیس تایلند هفته گذشته اعلام کرد که سه ایرانی دیگر را نیز در رابطه با عملیات تروریستی ماه گذشته بازجویی کرده است.

این افراد متهم به تلاش برای ترور دیپلمات‌های اسراییلی در خاک تایلند شده‌اند. ایران دست داشتن در این طرح را رد کرده است اما پلیس تایلند مدارکی را منتشر کرده که حاکی از طراحی این توطئه تروریستی است.

بعد از این حمله، تدابیر امنیتی در فرودگاه‌های تایلند درباره شهروندان ایرانی افزایش پیدا کرده و مقررات مربوط به صدور ویزا برای ایرانی‌ها نیز تغییر یافته است. ایرانی‌ها پیش‌تر می‌توانستند ویزای خود را هنگام ورود به خاک تایلند کسب کنند اما اکنون صدور این ویزای توریستی متوقف شده است.

تنش در روابط تهران و بانکوک مشابه تنشی است که در روابط ایران و جمهوری آذربایجان به وجود آمده است. دولت آذربایجان نیز دو هفته پیش از بازداشت گروهی از افراد وابسته به حکومت ایران برای بمب گذاری علیه اهداف اسراییلی خبر داد.

ایران ادعای جمهوری آذربایجان را نیز رد کرده است اما این اتهام‌ها به تضعیف موقعیت منطقه‌ای جمهوری اسلامی منجر شده است.

یک هشدار تازه درباره نقض حقوق بشر

نهادهای بین المللی حقوق بشر در گزارشهای ماه‌های اخیر خود نسبت به نقض فزاینده حقوق شهروندان ایرانی هشدار داده‌اند.

این نهاد‌ها تاکید کرده‌اند که تدارک حکومت برای برگزاری انتخابات مجلس شورای اسلامی یکی از عوامل تشدید سرکوب علیه فعالان سیاسی، مدنی و رسانه‌ای بوده است.

سازمان عفو بین الملل در راستای همین هشدار‌ها روز سه شنبه (۹ اسفند) گزارش تازه‌ای از سرکوب رو به گسترش مخالفت‌ها در ایران با عنوان "دستور داریم تو را له کنیم" منتشر و اعلام کرده بود "در آستانه انتخابات مجلس در این هفته در ایران سرکوب آزادی بیان به شدت اوج گرفته است."

سازمان عفو بین الملل در راستای همین هشدار‌ها گزارش تازه‌ای از سرکوب رو به گسترش مخالفت‌ها در ایران با عنوان "دستور داریم تو را له کنیم" منتشر و اعلام کرده بود که در آستانه انتخابات مجلس در این هفته در ایران سرکوب آزادی بیان به شدت اوج گرفته است

این سازمان در گزارش خود با اشاره به "راه انداختن موجی از دستگیری‌ها" پس از اعتراض‌های ۲۵ بهمن سال ۱۳۸۹ در ایران گفته بود که "تداوم سرکوب، پوچ بودن ادعای ایران در حمایت از اعتراض در خاورمیانه و آفریقای شمالی را به خوبی به نمایش می‌گذارد."

عفو بین الملل تاکید کرده بود که "در ماه‌های اخیر گروه‌های مختلفی از جمله وکلا، دانشجویان، روزنامه نگاران، فعالان سیاسی و نزدیکان آن‌ها، اقلیت‌های دینی و قومی، اهالی سینما و افرادی که با بیرون از مرز‌ها به ویژه رسانه‌های خارجی ارتباط دارند، قربانی موجی از دستگیری‌ها شده‌اند."

اشاره این گزارش به بازداشت گروهی از روزنامه نگاران و فعالان رسانه‌ای به دستور سپاه پاسداران در حدود دو ماه پیش بود. این نهاد نظامی-امنیتی روز جمعه (۶ اسفند) مدعی شد که این افراد از همکاران شبکه تلویزیونی بی‌بی سی فارسی بوده‌اند. برخی از متهمان مانند "پرستو دوکوهکی" (روزنامه نگار و وبلاگ نویس)، "مرضیه رسولی" (روزنامه نگار و وبلاگ نویس) و "سهام بورقانی" (روزنامه نگار) طی هفته گذشته با گذاشتن قرار وثیقه از زندان آزاد شدند.

شبکه بی‌بی سی ادعای سپاه درباره همکاری با روزنامه نگاران داخل ایران را رد کرده است و این ادعا را به منزله تلاش برای افزایش فشار‌ها بر بی‌بی سی دانسته است.

تبلیغات انتخاباتی و تهدیدهای اتمی

Mon, 27 Feb 2012 15:30:49 +0000

نبض سیاست؛

اشکان پارسا

انتخابات نهمین دوره مجاس شورای اسلامی جمعه این هفته برگزار خواهد شد و گروه‌های حامی حکومت در حال تبلیغ برای کاندیداهای مورد نظر خود هستند. خبرهای مربوط به این انتخابات به محتوای غالب در رسانه‌های داخلی ایران تبدیل شده، حال آنکه رسانه‌های مخالفان حکومت خبرهای مربوط به تحریم انتخابات، فراخوان‌های اعتراضی و وضعیت زندانیان سیاسی را برجسته کرده‌اند.

خبرهای مربوط به برنامه‌های هسته‌ای جمهوری اسلامی و تهدیدهای بین المللی علیه ایران نیز کماکان خبر اصلی عرصه سیاست خارجی است و انتشار گزارش تازه آژانس بین المللی انرژی اتمی در روز جمعه به گمانه‌ها درباره افزایش فشار‌ها به تهران دامن زد.

در همین حال روابط تهران و جمهوری آذربایجان نیز دستخوش تنش‌هایی جدی شده که بی‌ارتباط به تهدیدهای بین المللی نیست و در راستای همسویی باکو با تل آویو برای اقدام احتمالی علیه تاسیسات اتمی ایران تفسیر شده است.

در هفته گذشته همچنین اتحادیه بین‌المللی ارتباطات از راه دور با اصلاح قوانین خود کشورهای عضو را موظف به مقابله با پارازیت‌های ماهواره‌ای کرد و قانون جدیدی را به تصویب رساند که می‌تواند حکومت ایران را برای پارازیت اندازی روی شبکه‌های ماهواره‌ای در تنگنا قرار دهد. رادیو زمانه در "نبض سیاست" این هفته مروری بر این خبر‌ها داشته است.

نظامیان، متولی برگزاری انتخابات

مقام‌های جمهوری اسلامی به حضور نظامیان در انتخابات مجلس نهم رسمیت بخشیده‌اند. پس از انتخابات بحث‌برانگیز ریاست جمهوری در سال ۱۳۸۸ که مخالفان جمهوری اسلامی آن را متقلبانه و مهندسی شده توسط نیروهای نظامی خواندند این بار و در آستانه انتخابات مجلس نهم نقش نیروهای نظامی در انتخابات به طور علنی از سوی حکومت مورد تایید قرار گرفته است.

"اسماعیل احمدی مقدم" فرمانده نیروی انتظامی گفته که این نیرو آمادگی کامل دارد تا با مشارکت "۸۵ هزار نیروی بسیج"، امنیت انتخابات مجلس نهم را تامین کند. او همچنین از آمادگی نیروهای تحت امر خود برای مقابله با "درگیری‌های احتمالی" در حوزه‌های انتخابات سخن گفته و تاکید کرده که "نیروی انتظامی با افرادی که قصد ایجاد آشوب و بحران داشته باشند، قاطعانه برخورد می‌کند."

برخی از چهره‌های شاخص اصلاح طلبان دو سال پیش با شکایت از "سردار مشفق" جانشین فرمانده قرارگاه ثارالله سپاه،اعتراض خود را به دخالت نظامیان در انتخابات به نمایش گذاشتند

اظهارات او درباره نقش داشتن ۸۵ هزار بسیجی در روند انتخابات و آمادگی برای مقابله با درگیریهای احتمالی در واقع بخشی ازدغدغه‌هایی است که مخالفان حکومت با استناد به آن شرکت در انتخابات را تحریم کرده‌اند.

مخالفان با اشاره به تجربه انتخابات ریاست جمهوری گذشته می‌گویند که نظامیان با دخالت سازماندهی شده در انتخابات، این سازوکار دموکراتیک را از ماهیت واقعی‌اش تهی کرده‌اند. برخی از چهره‌های شاخص اصلاح طلبان دو سال پیش با شکایت از "سردار مشفق" جانشین فرمانده قرارگاه ثارالله سپاه،اعتراض خود را به دخالت نظامیان در انتخابات به نمایش گذاشتند.

سردار مشفق در یک سخنرانی عمومی در سال ۱۳۸۸ بر نقش نیروهای نظامی در مهندسی آراء انتخابات اذغان کرده بود. شکایت اصلاح طلبان از این سردار سپاه به جایی نرسید اما شاکیان او کماکان در حال طی احکام زندان خود هستند.

اعتراض از نوعی دیگر

تقریبا تمام گروه‌ها و احزاب شناخته شده اصلاح طلب از تصمیم خود برای عدم مشارکت در انتخابات مجلس نهم خبر داده‌اند. انتخاباتی که قرار است جمعه این هفته (۱۲ اسفند) برگزار شود و طیف‌هایی از محافظه کاران حامی حکومت در آن برای کسب کرسی‌های مجلس با یکدیگر رقابت می‌کنند.

شورای هماهنگی راه سبز امید که وظیفه خود را بسیج نیروهای بدنه جنبش سبز پس از حصر "میرحسین موسوی" و "مهدی کروبی" اعلام کرده است، در تازه‌ترین بیانیه خود فراخوانی برای اعتراض به انتخابات مجلس داده است.

این شورا از مردم ایران خواسته که یک روز قبل از انتخابات- ۱۱ اسفندماه- "با حضور گسترده و پرشور در اماکن عمومی (مراکز خرید، میادین و پارک‌ها) به ویژه در فاصله ساعت‌های چهار تا شش بعد از ظهر برای آگاهی دادن به دوستان در مورد انتخابات نمایشی" مجلس حضور پیدا کنند و در روز ۱۲ اسفند به نشانه همبستگی با رهبران زندانی جنبش سبز، همراه خانواده خود در خانه بمانند و این بار اعتراض خود را این گونه به نمایش بگذارند.

بیشتر اصلاح‌طلبان می‌گویند که معیارهای حداقلی انتخابات آزاد و عادلانه در فرآیند انتخابات مجلس نهم رعایت نشده و شرکت در آن مشروعیت بخشیدن به سرکوب‌های حکومت است

بیشتر اصلاح‌طلبان می‌گویند که معیارهای حداقلی انتخابات آزاد و عادلانه در فرآیند انتخابات مجلس نهم رعایت نشده و شرکت در آن مشروعیت بخشیدن به سرکوب‌های حکومت است.

ایران دوباره متهم شد

آژانس بین المللی انرژی اتمی در فاصله کوتاهی پس از بازگشت بازرسانش از تهران، گزارش تازه خود از فعالیت‌های هسته‌ای جمهوری اسلامی را منتشر کرد. گزارشی که در آن بار دیگر ایران به نقض تعهدات خود در قبال آژانس و قطعنامه‌های شورای امنیت سازمان ملل متهم شده است.

"یوکیا آمانو" در گزارش روز جمعه (۵ اسفند) خود با اشاره به فصل هفتم منشور سازمان ملل متحد، که ناظر به تهدید صلح و امنیت بین‌المللی است، تاکید کرده به موجب قطعنامه‌های شورای امنیت تصمیم‌های شورای حکام آژانس و شورای امنیت برای ایران الزام‌آور است.

گزارش آژانس بین المللی انرژی اتمی می‌گوید که بازرسان نتوانسته‌اند در شفاف‌سازی موارد مورد ابهام در برنامه هسته‌ای جمهوری اسلامی با مقام‌های این دولت به توافق دست یابند

بخش مهم گزارش او جایی است که بر عدم همکاری کافی ایران با بازرسان آژانس تاکید شده و آمده که بازرسان نتوانسته‌اند در شفاف‌سازی موارد مورد ابهام در برنامه هسته‌ای جمهوری اسلامی با مقام‌های این دولت به توافق دست یابند.

بخش مهم‌تر این گزارش مربوط به ابعاد نظامی احتمالی در برنامه اتمی ایران است و آژانس در این باره با اشاره به مستندات خود گفته که برخی از این برنامه‌ها تا پیش از سال ۲۰۰۳ به صورت مدون پی گیری می‌شده و برخی از آن‌ها پس از این سال نیز ادامه یافته و ممکن است هم اکنون نیز در جریان باشد.

این گزارش می‌تواند زمینه اعمال تحریم‌های تازه علیه جمهوری اسلامی را فراهم بیاورد و کارزار بین المللی علیه فعالیت‌های اتمی تهران را تقویت کند. ایالات متحده و قدرت‌های اروپایی می‌گویند که نگران حمله یک‌جانبه اسراییل به تاسیسات اتمی ایران در صورت بی‌نتیجه بودن تحریم‌های کنونی بر جهت گیری اتمی جمهوری اسلامی هستد.

تهران- باکو روی ریل بحران

سلسله‌ای از تحولات پیاپی باعث عمق یافتن بحران در روابط ایران و یکی از همسایه‌های شمالی‌اش یعنی جمهوری آذربایجان شده است. ایران می‌گوید که حکومت آذربایجان در فراری دادن تروریستی که ماه گذشته یک دانشمند هسته‌ای را در تهران به قتل رساند نقش داشته است، در عوض جمهوری آذربایجان نیز هفته گذشته خبر از کشف یک گروه تروریستی داد و مدعی شد که این گروه با ایران در ارتباط بوده و قصد داشته علیه اهدافی اسراییلی در آذربایجان عملیات انجام دهد. تنش میان تهران و باکو به همین مورد خلاصه نمی‌شود.

ایران می‌گوید که حکومت آذربایجان در فراری دادن تروریستی که یک دانشمند هسته‌ای را در تهران به قتل رساند نقش داشته و جمهوری آذربایجان نیز هفته گذشته خبر از کشف یک گروه تروریستی داد و مدعی شد که این گروه با ایران در ارتباط بوده

جمهوری آذربایجان حدود دو هفته پیش یک خبرنگار وابسته به ایران را بازداشت کرد و اتهام او را حمل مواد مخدر اعلام کرد. مقام‌های امنیتی آذربایجان گفته‌اند که "آنار بایرام اف"، ۳۱ ساله که پنج سال است که به عنوان گزارشگر برای تلویزیون "سحر" فعالیت می‌کند به اتهام "حمل نیم گرم هروئین" بازداشت شده است.

در عوض مقام‌های ایران مدعی مانع‌تراشی باکو در روابط دوجانبه هستند و یک نمونه تازه از این مانع تراشی را اخلال در تردد کامیون‌های مسیر آستارا به باکو طی ماه‌های اخیر ذکر کرده‌اند. از آن سو، مقام‌های آذربایجان انگشت اتهام را به سمت تهران نشانه گرفته و هفته گذشته خبر از هک شدن برخی سایت‌های دولتی خود دادند و وزارت ارتباطات این کشور مدعی شد که گروه موسوم به "ارتش سایبری ایران" سایت اینترنتی تلویزیون دولتی آذربایجان را هک کرده است.

تنش‌های رو به گسترش میان دو کشور از دید برخی ناظران به دلیل تمایل باکو برای نزدیکی به اسراییل تفسیر شده است.

"شاهین عباس‌اف"، تحلیل‌گر و روزنامه‌نگار آذربایجانی، در تحلیلی از تازه‌ترین تحولات در مناسبات ایران و جمهوری آذربایجان نوشته است: "همزمان با تشدید فشارهای بین‌المللی و افزایش تنش بین ایران و جامعه بین‌الملل، بسیاری از صاحب‌نظران در جمهوری آذربایجان از حکومت این کشور می‌خواهند تا مناسبات و همکاری‌های خود را با اسرائیل و ساختارهای امنیتی کشورهای غربی گسترش دهد."

این اظهارات در شرایطی که اسراییل بر آمادگی نظامی جهت حمله به تاسیسات هسته‌ای جمهوری اسلامی تاکید می‌کند، یک نشانه هشدار دهنده است. ایران نگران است که اسراییل بخواهد از خاک آذربایجان برای پیشبرد مقاصد خود بهره ببرد. تنش‌های جاری میان تهران-باکو تاییدی بر این نگرانی است.

پارازیت ممنوع

ارسال پارازیت روی امواج ماهواره‌ای یکی از شیوه‌های سرکوب رسانه‌ای جمهوری اسلامی طی سالهای اخیر بوده است.

شیوه‌ای که صدای بسیاری از شهروندان عادی و همچنین صاحبان شبکه‌های ماهواره‌ای و شرکت‌های بین المللی مخابراتی را درآورده است. مقام‌های ایران هیچ‌گاه مسوولیت پارازیت‌اندازی روی شبکه‌های ماهواره‌ای را به دلیل تبعات بین المللی آن نپذیرفته‌اند اما گزارش‌های متعددی درباره پازاریت‌های ایران روی شبکه‌های تلویزیونی با محتوای سیاسی و سرگرمی منتشر شده است.

مقام‌های ایران هیچ‌گاه مسوولیت پارازیت‌اندازی روی شبکه‌های ماهواره‌ای را به دلیل تبعات بین المللی آن نپذیرفته‌اند اما گزارش‌های متعددی درباره پازاریت‌های ایران روی شبکه‌های تلویزیونی با محتوای سیاسی و سرگرمی منتشر شده است

به‌تازگی اتحادیه بین‌المللی ارتباطات از راه دور (ITU) که بازوی مخابراتی سازمان ملل متحد به شمار می‌رود، با اصلاح قوانین مخابراتی بین‌المللی خود در صدد منع قانونی حکومت‌هایی مانند ایران از پارازیت روی ماهواره‌ها برآمده است. این نهاد در اجلاس سال ۲۰۱۲ خود که روز جمعه ( 5 اسفند) برگزار شد، کشورهای عضو را موظف کرد برای توقف ایجاد اختلال بر روی امواج ماهواره‌ای در مرزهای تحت نظر خود، اقدام کنند.

در مقررات جدید همچنین آمده است که اگر دولتی شاهد نقض مقررات آی‌تی‌یو در داخل کشور تحت حکمرانی خود باشد، باید در جهت پایان دادن به این نقض قانون گام‌های لازم را بردارد. ایران هنوز واکنشی به این مقررات تازه نشان نداده است اما شبکه تلویزیونی "بی‌بی سی فارسی" که پخش برنامه‌های خود از ماهواره "هاتبرد" را به دلیل پارازیت‌های ارسالی از ایران متوقف کرده بود پس از اصلاح این قوانین دوباره برنامه‌های خود از این ماهواره را از سر گرفته است.

برخورد دولت ایران با پخش برنامه‌های بی‌بی سی فارسی از شبکه هاتبرد می‌تواند بیانگر واکنش ایران به قوانین تازه درباره منع پارازیت ماهواره‌ای باشد.

درخواستی برای پس از مرگ

اعتصاب غذای "مهدی خزعلی" وبلاگ نویس منتقد حکومت کماکان ادامه دارد و گزارش‌ها حاکی از وخامت اوضاع جسمی او پس از گذراندن بیش از ۴۰ روز اعتصاب است. او چهارشنبه هفته گذشته با نگارش نامه‌ای به مسوولان زندان اوین اعلام کرد که درصورت جان باختنش در ادامه اعتصاب غذا، کالبد شکافی و معاینات پزشکی قانونی زندان را قبول ندارد و جسدش تنها باید توسط پزشکان اعزامی از سوی مجامع بین المللی، کالبد شکافی شود.

مهدی خزعلی با نگارش نامه‌ای به مسوولان زندان اوین اعلام کرد که درصورت جان باختنش در ادامه اعتصاب غذا، کالبد شکافی و معاینات پزشکی قانونی زندان را قبول ندارد و جسدش تنها باید توسط پزشکان اعزامی از سوی مجامع بین المللی، کالبد شکافی شود

مهدی خزعلی در این نامه به به جریان مرگ "هدی صابر" و کالبد شکافی وی نیز اشاره کرده است. "رضا هدی صابر" روزنامه نگار و فعال سیاسی که از زندانیان پس از انتخابات بود، خردادماه سال جاری و در پی اعتصاب غذا در اعتراض به مرگ مشکوک هاله سحابی و حمله قلبی درگذشت.

برخی از فعالان سیاسی و مدنی در هفته‌های اخیر با نگارش نامه‌هایی به مهدی خزعلی از وی خواسته‌اند که دست از اعتصاب غذا بکشد اما او کماکان به اعتصاب خود ادامه داده است. مهدی خزعلی فرزند "ابوالقاسم خزعلی"، از روحانیون محافظه‌کار مجلس خبرگان ایران است.

او بعد از آخرین انتخابات ریاست جمهوری در ایران، چندین بار بازداشت شد و اکنون در اعتراض به آنچه که روند غیرقانونی بازداشت و نگهداری خود خوانده، دست به اعتصاب غذا زده است. قوه قضاییه ایران او را به ۱۴ سال حبس، ۱۰ سال تبعید و ۹۰ ضربه شلاق محکوم کرده است.

حکمی که می‌توان آن را نشان دهنده عمق نارضایتی قوه قضاییه ایران از اظهارات و موضع گیریهای خزعلی دانست. خزعلی در نوشته‌های دو سال و نیم گذشته خود بار‌ها انتقادهای صریحی از "آیت الله خامنه‌ای" و "محمود احمدی‌نژاد" و سایر مقام‌های عالی رتبه جمهوری اسلامی کرده بود.

سرکوب سبزها، مذاکره با غرب

arezoo — Mon, 20 Feb 2012 16:55:01 +0000

نبض سیاست

اشکان پارسا

فضای رسانه‌ای روزهای ابتدایی هفته گذشته تحت تاثیر فراخوان گروه‌های هوادار جنبش سبز برای برگزاری اعتراض خیابانی در سالگرد حصر خانگی میرحسین موسوی، مهدی کروبی و زهرا رهنورد بود. در موعد مقرر گروهی از مخالفان وضع موجود به خیابان آمدند و آنچه بیشتر شاهدان عینی به آن تاکید می‌کردند چهره امنیتی-پلیسی تهران در روز برگزاری اعتراض‌ها بود. هم‌راستا با این التهاب سیاسی در عرصه اقتصادی نیز بحران در بازار ارز و طلا با واکنش وزیر اطلاعات جمهوری اسلامی منجر شد و او در سخنانی فاش کرد که گروهی از خودی‌های نظام در ماجرای بحران بازار ارز و سکه دست داشته‌اند.

در عرصه سیاست خارجی هم وقوع سلسله‌ای از عملیات‌های تروریستی در هند، گرجستان و تایلند انگشت اتهام را متوجه تهران کرد ولی در عین حال تلاش‌های تازه‌ای از سوی ایران و غرب برای مذاکره بر سر برنامه هسته‌ای جمهوری اسلامی به وقوع پیوست. مقام‌های تهران در روزهای پایانی هفته دستاوردی مهم را نیز به نظاره نشستند و خبر آغاز جابجایی اعضای گروه مجاهدین خلق از اردوگاه اشرف در عراق یک پیروزی سیاسی برای جمهوری اسلامی بود. گروه "مجاهدین خلق" از عمده‌ترین گروه‌های اپوزسیون جمهوری اسلامی است و خروج تدریجی نیروهای آن از عراق می‌تواند این سازمان شبه نظامی را دچار بحران سازمان یابی و بسیج نیرو‌هایش بکند. رادیو زمانه در "نبض سیاست" این هفته مروری خبری-تحلیلی بر این رویداد‌ها داشته و در کنار آن سخنان نقل شده از آیت‌الله خامنه‌ای رهبر جمهوری اسلامی در ارتباط با نهی مجلس خبرگان از دخالت در روند امور کشور را بررسی کرده است.

راهپیمایی سکوت در فضای سرکوب

فراخوان گروه‌های هوادار جنبش سبز برای اعتراض خیابانی در سالگرد حبس میرحسین موسوی، مهدی کروبی و زهرا رهنورد به ایجاد جو پلیسی و امنیتی در تهران و برخی شهرهای بزرگ منجر شد. گزارش شاهدان عینی به ویژه از تهران حاکی از این بود که نیروهای گارد ویژه در محل از پیش تعیین شده راهپیمایی یعنی حدفاصل خیابان فردوسی تا تقاطع نواب، مستقر شده بودند و اقدام به بازداشت گروهی از شهروندان کردند. پایگاه خبری "جرس" رقم تخمینی بازداشتی‌ها را حدود ۴۰۰ نفر ذکر کرده است و برخی منابع دیگر نیز گفته‌اند که ده‌ها نفر در تجمع روز سه‌شنبه بازداشت شده‌اند. گروهی از شهروندان در انتهای شب با دادن تعهد به خانه‌های خود بازگشته‌اند اما از سرنوشت سایرین و محل نگهداری آن‌ها هنوز اطلاع دقیقی در دست نیست. گروهی از شهروندان معترض در محل‌های تعیین شده اقدام به اجتماع و سردادن شعارهایی علیه مقام‌های جمهوری اسلامی کردند. این تجمع‌ به دلیل شدت سرکوب‌ها به صورت پراکنده بود و بر خلاف موارد گذشته تصاویر ویدیویی و عکس‌های چندانی از آن منتشر نشد. مقام‌های امنیتی جمهوری اسلامی در ماه‌های گذشته بار‌ها هشدار داده‌اند که با تجمع مخالفان حکومت در بازه زمانی نزدیک به نهمین دوره انتخابات مجلس شورای اسلامی، که قرار است دوازدهم اسفند ماه برگزار شود، به شدت برخورد خواهند کرد. با این حال، گروه‌های اپوزسیون گفته‌اند که باید از فرصت انتخابات برای بیان اعتراض‌هایشان استفاده کنند و درباره "نامشروع بودن و عدم سلامت و آزادی" انتخابات افشاگری کنند.

افشاگری علیه خودی‌ها

گروهی از رسانه‌های محافظه‌‌کار منتقد دولت احمدی‌نژاد نیز در هفته‌های اخیر انگشت اتهام را به سوی اطرافیان رییس جمهور نشانه رفته و گفته‌اند که مقام‌های ارشد دولت در ایجاد بحران بازار ارز و سکه دست داشته‌اند. محافظه‌کاران منتقد دولت از اطرافیان احمدی‌نژاد به عنوان "جریان انحرافی" یاد می‌کنند و می‌گویند که این جریان قصد دارد با تکیه بر دارایی‌های عمومی پایگاه خود در قدرت را تقویت کند.

بحران در بازار ارز و سکه تهران کماکان ادامه دارد و تدابیر اقتصادی و امنیتی برای کاهش دامنه بحران تاکنون بی‌نتیجه بوده است. برخی اعضای مجلس شورای اسلامی انگشت اتهام را به سوی دولت نشانه می‌گیرند و نابسامانی اقتصادی را محصول ناکارآمدی دولت معرفی می‌کنند. در عوض، مقام‌های دولتی نیز رقیبان سیاسی خود را عامل برهم‌زدن بازار و آشفتگی اقتصادی می‌دانند. این تنش‌ها به افشاگری‌هایی نیز منجر شده است از جمله سخنان پنجشنبه گذشته حیدر مصلحی وزیر اطلاعات جمهوری اسلامی که گفت: "برخی از خودی‌ها نیز در این مقوله دچار چالش و اشتباه شدند و جاهایی از نظام رفتند و میلیاردی سکه خریدند." او اشاره مستقیمی به افراد مدنظر خود نکرد اما سخنان وی می‌تواند هشداری باشد حاکی از اینکه وزارت اطلاعات قادر به ایجاد پرونده برای گروهی از افراد تحت عنوان "سوداگران اقتصادی" است. سخنان او در شرایطی بیان می‌شود که گروهی از رسانه‌های محافظه‌‌کار منتقد دولت احمدی‌نژاد نیز در هفته‌های اخیر انگشت اتهام را به سوی اطرافیان رییس جمهور نشانه رفته و گفته‌اند که مقام‌های ارشد دولت در ایجاد بحران بازار ارز و سکه دست داشته‌اند. محافظه‌کاران منتقد دولت از اطرافیان احمدی‌نژاد به عنوان "جریان انحرافی" یاد می‌کنند و می‌گویند که این جریان قصد دارد با تکیه بر دارایی‌های عمومی پایگاه خود در قدرت را تقویت کند. سخنان وزیر اطلاعات احتمالا در راستای همین نگرانی ابراز شده است. او اردیبهشت ماه امسال پس از اختلاف با "محمود احمدی‌نژاد" ناگزیر به استعفا شد و سپس با اراده آیت‌الله خامنه‌ای به کرسی خود بازگشت. اکنون به نظر می‌رسد که وی در صدد متهم کردن نزدیکان احمدی‌نژاد به دست داشتن در آشفتگی‌های اقتصادی است. او می‌تواند با افشاگری‌های خود دردسرهای فراوانی را برای دولت به ویژه در آستانه انتخابات مجلس نهم ایجاد کند.

ایران متهم می‌شود

ابعاد پیچیده یک حمله تروریستی در پایتخت تایلند بار دیگر ایران را در مظان اتهام قرار داده است. حمله تروریستی سه‌شنبه هفته گذشته روی داد. مقام‌های پلیس تایلند می‌گویند فردی که هویت او در گذرنامه ایرانی‌اش "مسعود مرادی" ثبت شده در پی پرتاب‌کردن دو بمب در اماکن عمومی بر روی یک تاکسی (که او را سوار نکرد) و نیز بر روی یک افسر پلیس در خیابان، "بر اثر کمانه‌کردن نارنجک" همراهش، خود هدف قرار گرفت و بلافاصله هر دو پایش قطع شد و سپس دستگیر شد. گزارش پلیس تایلند حاکی از دست داشتن حداقل ۴ نفر دیگر در این ماجراست. محمد خزائی، متهم دوم این عملیات، را در فرودگاه بانکوک دستگیر کردند. نفر سوم به نام "مسعود صداقت‌زاده" در فرودگاه کوالالامپور هنگامی که قصد عزیمت به تهران را داشته، بازداشت شده است. نفر چهارم به نام آقای "نیک خواه ‌فرد" هنوز تحت تعقیب است و نفر پنجم به نام "لیلا روحانی" از بانکوک به تهران رفته است. پلیس تایلند مدعی است که این افراد قصد حمله علیه اهداف اسراییلی را داشته‌اند. بمب‌گذاری سه‌شنبه گذشتهِ تایلند در شرایطی به وقوع پیوست که یک روز قبل از آن دیپلمات‌های اسراییلی در هند و گرجستان نیز مورد حملات تروریستی قرار گرفتند. مقامات اسراییلی در پی وقوع این حوادث گفتند که کشورشان هدف حملاتی تازه از سوی ایران با همکاری حزب‌الله در سراسر جهان قرار گرفته است و احتمال می‌دهند که حملات بیشتری حتی در آمریکا نیز رخ دهد. در همین حال گزارش روز چهارشنبه خبرگزاری "آسوشیتدپرس" حاکی از این بود که پلیس لس‌آنجلس و نیویورک نسبت به احتمال هر گونه حمله تروریستی از سوی ایران ابزار نگرانی کرده و در این باره دست به صدور اطلاعیه‌ای زده‌اند. پیش آمدن سلسله‌ای از اتفاق‌های تروریستی که در آن انگشت اتهام به سوی ایران نشانه گرفته می‌شود تاثیر مستقیم و البته منفی بر روند مذاکراتی خواهد گذاشت که قرار است میان تهران و طرفین هسته ای‌اش به زودی برگزار شود.

امیدهای تازه به مذاکره

مقام‌های ایران پیشنهاد داده‌اند که دور آینده مذاکرات بر سر برنامه هسته‌ای در ترکیه برگزار شود و غرب نیز گفته که تهران باید به مذاکره در چارچوب برنامه هسته‌ای ‌اش متعهد باشد. انتظار می‌رود که دور آینده مذاکرات در استانبول برگزار شود و این خواستی است که هم ایران و هم مقام‌های ترک از آن پشتیبانی می‌کنند.

پس از یک دوره جنگ سرد در روابط تهران و غرب حالا بار دیگر نشانه‌های مذاکره به چشم می‌خورد. "سعید جلیلی" دبیر شورای عالی امنیت ملی ایران هفته پیش در نامه‌ای از آمادگی کشورش برای بازگشت به میز مذاکره اعضای گروه ۱+۵ (نمایندگان دائم شورای امنیت به همراه آلمان) خبر داد. نامه او بلافاصله مورد استقبال "هیلاری کلینتون| وزیر امورخارجه آمریکا و "کا‌ترین اشتون" نماینده عالی اتحادیه اروپا قرار گرفت. ایران دو هفته پیش نیز با پذیرش گروهی از بازرسان آژانس بین المللی انرژی اتمی دست به تلاشی برای کاستن از فشارهای جهانی علیه خود زد. مقام‌های ایران پیشنهاد داده‌اند که دور آینده مذاکرات بر سر برنامه هسته‌ای در ترکیه برگزار شود و غرب نیز گفته که تهران باید به مذاکره در چارچوب برنامه هسته‌ای ‌اش متعهد باشد. انتظار می‌رود که دور آینده مذاکرات در استانبول برگزار شود و این خواستی است که هم ایران و هم مقام‌های ترک از آن پشتیبانی می‌کنند. رسیدن به تفاهم برای برگزاری دور آینده مذاکرات هسته‌ای می‌تواند فشار تحریم‌ها را برای مدتی یعنی تا مشخص شدن نتایج مذاکره به تاخیر بیاندازد اما در صورتی که این مذاکرات به بن بست بخورد باید انتظار شدت یافتن بیش از پیش فشار‌ها علیه تهران را داشت.

آغازِ پایان مجاهدین خلق

پس از ماه‌ها کشمکش سیاسی و امنیتی سرانجام پنجشنبه هفته گذشته سازمان "مجاهدین خلق ایران" موافقت خود را با آغاز انتقال ساکنان اردوگاه اشرف به اردوگاه "حریه" (آزادی) در بغداد، پایتخت عراق، اعلام کرد. این سازمان در بیانیه‌ای با اشاره به "توصیه و اطمینان‌های (هیلاری) کلینتون" وزیر امور خارجه آمریکا، از ساکنان اردوگاه اشرف خواسته است تا ۴۰۰ نفر از آن‌ها طی روز‌های آینده به اردوگاه "حریه" بروند. خروج نیروهای سازمان مجاهدین از اردوگاه اشرف وضعیت یکی از گروه‌های سازمان یافته و شبه‌نظامی اپوزسیون جمهوری اسلامی را به کلی تغییر خواهد داد. انتظار می‌رود که خروج تدریجی آن‌ها از عراق به تنزل توان آن‌ها برای سازمان یابی و فعالیت سیاسی بیانجامد. مجاهدین خلق از ۲۵ سال پیش و در دوران جنگ ایران و عراق در اردوگاه اشرف واقع در ۶۵ کیلومتری شمال بغداد ساکن شدند اما دولت کنونی عراق به دلیل ارتباط نزدیک با جمهوری اسلامی تلاش دامنه‌داری را برای خروج این نیرو‌ها از اردوگاه اشرف ترتیب داد. مقام‌های بغداد قصد داشتند اردوگاه اشرف را تا پایان سال ۲۰۱۱ تخلیه کنند ولی با میا‌نجی‌گری برخی قدرت‌های غربی قرار شد که روند خروج آنان برای مدتی تمدید شود. "مارتین کوبلر"، نماینده ویژه دبیر کل سازمان ملل، پنجشنبه هفته گذشته با انتشار مقاله‌ای در روزنامه نیویورک تایمز با اشاره به وضعیت ساکنان اردوگاه اشرف نوشته بود که "بیشتر آن‌ها درخواست پناهندگی کرده‌اند، گروه کوچکی از این افراد به ایران بازگشته‌اند اما اکثر آن‌ها مایل‌اند به جای دیگری بروند." این وضعیت را می‌توان بیانگر از دست‌رفتن سازمان و تشکیلات مجاهدین خلق دانست. گروهی که نیرو‌های این سازمان اکنون باید روند اسکان و ثبات در کشوری تازه را طی کنند و زمان و احتمالا انگیزه قبلی برای مبارزه را نخواهد داشت.

تعیین تکلیف با مجلس خبرگان

هفته گذشته سخنانی به نقل از آیت‌الله خامنه‌ای رهبر جمهوری اسلامی منتشر شد که نشان می‌داد وی در صدد به حاشیه بردن بیش از پیش اعضای مجلس خبرگان رهبری است. این اظهار نظر در آخرین دیدار رهبر ایران با نمایندگان مجلس خبرگان بیان شده و "عباس نبوی"، رییس موسسه تمدن و توسعه اسلامی نقل کرده است که آیت‌الله خامنه‌ای خطاب به خبرگان گفته آن‌ها تنها باید بر "شرایط رهبری" نظارت کنند. این سخنان را می‌توان به معنای تعیین تکلیف برای مجلس خبرگان تلقی کرد به ویژه آنجا که آیت‌الله خامنه‌ای خطاب به آن‌ها گفته است: "اول شما بررسی می‌کنید که رهبری بر این شرایط باقی هست یا خیر، اگر باقی هست آن وقت در مورد خرده‌ریز‌ها نمی‌پذیرم که شما وارد جزئیات شوید." اظهارات نقل شده از آیت‌الله خامنه‌ای موضع مخالفان سیاسی وی را تقویت می‌کند که می‌گویند رهبر جمهوری اسلامی تمام گام‌های لازم برای یکه تازی در عرصه سیاسی ایران را برمی‌دارد. ریاست مجلس خبرگان رهبری تا شهریور ماه گذشته به عهده علی‌اکبر هاشمی رفسنجانی بود اما اختلاف‌های آشکار و پنهان وی با سیاست‌های آیت‌الله خامنه‌ای سرانجام باعث کناره گیری وی از این سمت و جایگزینی محمدرضا مهدوی کنی شد. انتخاب مهدوی کنی در سمت ریاست خبرگان باعث قدرت‌یابی بیشتر حامیان رهبر ایران در مجلس خبرگان شده است. این مجلس گرچه هیچگاه نقش موثری در نظام تصمیم گیری جمهوری اسلامی نداشته است اما به طور نمادین نهاد "بالادست" رهبری در نظام محسوب می‌شود. سخنان اخیر آیت‌الله خامنه‌ای بیانگر آن است که وی این نقش نمادین را نیز برای مجلس خبرگان برنمی‌تابد و در جهت تثیبت مجلس خبرگان به مثابه نهادی برای تایید سیاست‌های خود است.