نظام پارلمانی

آیا احمدی‌نژاد آخرین رئیس‌جمهور ایران است؟

Babak M — Tue, 01 Nov 2011 15:47:39 +0000

گفت‌وگو با ابوالحسن بنی‌صدر

ایرج ادیب‌زاده

یک عضو هیئت رئیسه مجلس شورای اسلامی گفته است: "احتمال دارد انتخابات دوسال آینده ریاست جمهوری انجام نگیرد و انتخابات دهم ریاست جمهوری آخرین انتخابات در این زمینه در جمهوری اسلامی باشد."

این گفته‌ی محمد دهقان، نماینده راست‌گرای مجلس به دنبال چراغ سبزی است که رهبر جمهوری اسلامی، آیت‌الله علی خامنه‌ای روز ۲۵ مهرماه ۱۳۹۰ در کرمانشاه نشان داد. در مورد زائد بودن نقش نهاد ریاست جمهوری و تغییر آن از ریاستی به پارلمانی، آقای خامنه‌ای حذف نهاد ریاست جمهوری را نوعی "نوسازی نظام" توصیف کرده بود.

بر این اساس برخی صاحب‌نظران در جمهوری اسلامی پیش‌بینی کرده‌اند که محمود احمدی‌نژاد، آخرین رئیس جمهور ایران در حکومت فعلی خواهد بود. برای بررسی این موضوع با نخستین رئيس‌جمهور ایران، ابوالحسن بنی‌صدر گفت‌وگویی کرده‌ایم.

دلیل موضوع تغییر ساختار نظام، حال چه در آینده‌ا‌ی دور، چه در دوسال پیش رو را در چه می‌بینید؟

ابوالحسن بنی‌صدر: دلیل اصلی آن تضادی است که بین جمهوریت و ولایت فقیه وجود دارد. تضاد در قانون اساسی نیز هست. دو اصل پنج و شش قانون اساسی که اصل پنج ولایت فقیه و اصل شش حاکمیت مردم است. این تضاد را در مورد من با استفاده از آقای خمینی و کودتای خرداد ۶۰ به خیال خودشان از بین بردند با این غیر آزاد کردن انتخاب رئیس‌جمهوری تا افرادی را رئیس جمهور کنند که مطمئن هستند دست‌نشانده رهبر خواهند شد. در عمل نشد. برای این که همین آقای خامنه‌ای هم با آقای خمینی در تعارض شد و در عمل به عنوان رئیس‌جمهور کنار گذاشته شد. بعد که آقای خامنه‌ای رهبر شد، همین مشکل را با آقایان هاشمی‌ رفسنجانی و خاتمی و آقای احمدی‌نژاد پیدا کرد.

معنای آن این است که نفس این امر که رئیس‌جمهوری، ولو انتخابات آزاد نبوده باشد، رودررو با مردم است و منشأ وجود او به‌عنوان مقام رأی مردم است. پس ناگزیر می‌باید به مردم توجه داشته باشد. در حالی که مرکز توجه آن آقای رهبر و اقتدارات متمرکز در حکومت است. یک امر دیگر نیز هست: شما به روند تاریخ اگر نگاه کنید، می‌بینید که پیش‌نویس این قانون اساسی ولایت فقیه نداشت، بلکه حاکمیت جمهوری مردم بود. مجلس خبرگان ولایت فقیه را وارد کرد به‌عنوان نظارت. کفایت نکرد و آن تعارض شدید شد. ناچار آقای خمینی قبل از مرگ کمیته بازنگری را ترتیب داد که برای ولایت فقیه اختیارات مطلق قائل شدند. ۱۱ اختیار قائل شدند. باز کفایت نکرد.

هر نظام و هر سیستم و هر سامانه‌ای یک محور دارد. محور این رژیم، به لحاظ اختیاراتی که در آن متمرکز است، رهبر است. اصلاح مخالف این محور ناممکن است. در هیچ نظامی ممکن نیست شما بتوانید اصلاح در جهت خلاف آن محور انجام دهید. الان این آقا می‌خواهد اصل جمهوریت را هم بردارد و برود پی کارش. این آقا بماند به‌عنوان صاحب‌ اختیار مطلق که یک مجلس دست‌نشانده‌ای، رئیس قوه مجریه را انتخاب کند. حالا عنوانش دیگر مهم نیست. به او نخست‌وزیر بگویند یا رئیس جمهور. دعوا سر این است.

فکر نمی‌کنید به نوعی هم جلوگیری از تمرکز دولت کنونی و اطرافیانش در انتخابات سال آینده باشد و باز جلوگیری از تکرار جنبش اعتراضی مردم پس از انتخابات و درواقع ترس از جنبشی دیگر. این مسئله مهمی است؟

آقای خامنه‌ای غافل است از واقعیت. واقعیت مقام ریاست جمهوری نیست، خصوصاً اگر در این مقام کسی تصدی کند که واقعاً برگزیده آن مردم نیست. آنچه واقعیت دارد مردم هستند و حاکمیت آن‌ها. یعنی اگر آقای خامنه‌ای این انتخابات ریاست جمهوری را نیز بردارد، برای این که از این جنبش‌ها می‌ترسد، مردم را چه کند؟ مردم سرجای‌شان هستند و این بار دیگرمستقیم روبه‌رو هستند با او. چون آن سوپاپی که این رئیس‌جمهور بود، دیگر نیست. مستقیماً با او طرف هستند.

این سیستم‌ها به همین ترتیب توتالیتر می‌شوند. توتالیتر در این اندازه که قدرت‌ها در یک کانون یا در یک شخص متمرکز می‌شوند. به همان نسبت هم به طرف مرگ می‌روند. آخرین انتخابات در مصر شد که ۱۰ درصد مردم بیشتر در آن شرکت نکردند. جامعه مصر و همینطور جامعه بین‌المللی متوجه شد که این رژیم یک اقلیت محض در جامعه است و جامعه هم دید که نه دیگر، با این رژیم چاره دیگری جز جنبیدن، برخاستن و روانه کردن این آقای مستبد ندارند.

در عین حال طرح سئوال از محمود احمدی‌نژاد، رئیس جمهور اسلامی هم روز یکشنبه با توصیف "بی‌توجهی او به قانون"، با رسیدن به ۷۴ امضا و ارائه به هیئت رئیسه مجلس، در جلسه علنی مجلس به جریان افتاده است. چه هدفی از این طرح سئوال وجود دارد؟

اطلاعاتی که در باب روابط آقای خامنه‌ای و آقای احمدی‌نژاد می‌رسد، حاکی از این است که روز به روز این دو ازهم دورتر می‌شوند و انتقاد جایش را داده است به برخوردهای شدید. مثلاً یک موردش همین مورد اختلاس سه‌هزار میلیارد دلاری است. اول گفتند اطرافیان آقای احمدی‌نژاد و خصوصاً آقای مشایی را هدف قرار گرفته‌اند برای این که بانی فساد بوده است. بعد به‌تدریج معلوم شد که نه، این شبکه‌‌های مختلف روابط شخصی ازجمله شبکه خانواده آقای ناطق نوری و برخی دیگر از نزدیکان آقای خامنه‌ای هم در این فساد شرکت داشته‌اند.

در جلسه سران سه قوه اینطور که به من اطلاع داده‌اند، آن دو برادر لاریجانی گفته‌اند که ما قصد داریم این پرونده سه‌هزار میلیارد دلاری را تا آخر رسیدگی کنیم. آقای احمدی‌نژاد هم جواب داد که من عیبی در این کار نمی‌بینم و حتماً این کار را بکنید، چون نزدیکان رهبر هم در این فساد شرکت داشته‌اند. اما پرونده‌های دیگری هم در دولت هست. لابد شما هم شنیده‌اید که می‌گویند این‌ها اسنادی را از "واواک" بیرون برده‌اند. پرونده‌های دیگری هم هست، ازجمله پرونده‌هایی راجع به برادران آقای لاریجانی. آنجا به آن‌ها می‌گوید که پرونده زمین مال محمدجواد لاریجانی، پرونده روابط نامشروع مال آقای علی لاریجانی و این امر که آقای صادق لاریجانی این خرده و برده‌ها را به روی مبارک نیاورده است.

نتیجه بعد از این گفت‌گوها این بوده که آقای خامنه‌ای گفته است ماجرا را کش ندهید و دوباره هم گفته است که با این مسئله کج‌دار و مریز رفتار کنید که این- احمدی نژاد- تا آخر دوره بماند، اما به ترتیبی که دیگر بعد از این دوره هیچی برایش نماند. یعنی بی‌اعتبار کردن آقای احمدی‌نژاد جزو دستور کار است. یک مدتی می‌خواستند از او سئوال کنند، آقای رهبر اجازه نمی‌داد. کار به‌جایی رسید که آقای علی مطهری از نمایندگی استعفا داد و گفت ما شدیم شعبه بیت رهبری، مجلس شده شعبه بیت رهبری. یعنی آقای رهبر دروغ گفته است که در امور مجلس دخالت ندارد.

حالا دوباره صحبت از این شده که نه، آن سئوال را که دفعه پیش مانع شده بودند، حالا مطرح کنند. باید صبر کرد و دید که این فقط از همین گوشمالی‌های نوع مختصر است یا نه این بار جدی‌تر عمل می‌کنند و کار بالا می‌کشد. به‌هرحال این نمد مالی آقای احمدی‌نژاد هم، جزو دستورات آقای خامنه‌ای است.

نظام پارلمانی یا نظام اقتدارگرای فردی

Babak M — Sun, 30 Oct 2011 16:11:14 +0000

سراج‌الدین میردامادی

طرح مسئله گذار از نظام ریاستی به نظام پارلمانی ابتدا توسط حمیدرضا کاتوزیان، نماینده اصولگرای تهران مطرح شد و پس از او آیت‌الله خامنه‌ای نیز در سفرشان به کرمانشاه این احتمال را گوشزد کرد و علی لاریجانی رئیس مجلس هم گذار به نظام پارلمانی را برای به نظم درآوردن کارهای کشور بهتر ارزیابی کرد. در پی این موضوع‌گیری‌ها مخالفت آقای هاشمی رفسنجانی را با این تغییر ساخت سیاسی در جمهوری اسلامی مشاهده کردیم.

از مرتضی کاظمیان روزنامه‌نگار و فعال ملی مذهبی مقیم پاریس پرسیده‌ایم: ارزیابی شما از مخالفت آقای هاشمی رفسنجانی با تغییر یاد شده چیست؟

مرتضی کاظمیان: با توجه به شناختی که از آقای هاشمی رفسنجانی داریم و این که معمولاً ایشان تلاش می‌کنند در یک موقعیت محافظه‌کارانه خودشان را درگیر حوزه‌های پرخطر نکنند یا دست کم وارد مناقشه در مسائلی نشوند که رهبر جمهوری اسلامی در مورد آن تا حدودی نظر صریح ابراز می‌کنند، مگر در موارد خاص و از نظر ایشان پراهمیت، با این ارزیابی به نظر می‌رسد که مسئله خیلی مهم بوده است که آقای رفسنجانی موضع مخالفی ابراز کرده‌‌اند.

یعنی با شناختی که ما از ایشان داریم، باید مسئله برای آقای هاشمی رفسنجانی خیلی مهم بوده باشد و این تغییر محتوای نظام سیاسی یا به حاشیه‌ رانده شدن انتخاب رئیس‌جمهور توسط مردم، واجد آنچنان ضربه‌ای به جمهوریت نظام از نظر ایشان باشد که وارد این واکنش شوند و به صراحت تقریباً نظر مخالف نظر رهبر جمهوری اسلامی ابراز کنند. به‌عنوان کسی که به‌هرحال جزو پایه‌گذاران انقلاب اسلامی و جمهوری اسلامی است و در تمام سه دهه گذشته جزو شخصیت‌های برتر نظام ایران بوده‌اند، طبیعتاً باید این مسئله خیلی مهم ارزیابی شده باشد.

ارزیابی خود شما از این مسئله چیست و چرا فکر می‌کنید رهبر جمهوری اسلامی و بخشی از سران حاکم در ایران به این فکر افتاده‌اند که ساخت سیاسی را تغییر دهند؟

ابتدا من به این نکته اشاره کنم که برخی از کسانی که از بیرون به این مسئله نگاه می‌کنند، اینجا و آنجا مطرح کرده‌اند که این یک مسئله حاشیه‌ای است و دارد از طرف جمهوری اسلامی عمده می‌شود. یعنی برای به حاشیه راندن برخی از مسائل و موضوعات، مثل آن اختلاس بی‌نظیر سه‌هزار میلیارد تومانی یا حتی بحث‌هایی که در نقد نحو‌ه برگزاری انتخابات مجلس دقیقاً صورت می‌گیرد.

من براین عقیده‌ام که مسئله باید خیلی مهم‌تر از این باشد. به نظر می‌رسد با تجربه‌ای که در شش سال گذشته و به‌خصوص در ماه‌های اخیر از عملکرد رهبر جمهوری اسلامی و طبیعتاً جریان حاکم در جمهوری اسلامی داشته‌ام، همچنین ارزیابی‌ای که از نحوه برخورد آقای احمدی‌نژاد و باند همراه ایشان داشتم و این که به‌هرحال رئیس‌جمهور می‌تواند خودکامگی کند و پروژه‌های مستقل خودش را بی‌اعتنا به رهبری پیش ببرد (به‌خصوص با توجه به اتکای رئیس‌جمهور به بحث بودجه و این که درآمدهای نفتی تقریباً در اختیار قوه مجریه است و با توجه به چالش‌هایی که میان مجلس و قوه مجریه بود)، همه این‌ها می‌تواند آقای خامنه‌ای و همراهان ایشان را در حاکمیت به این سمت سوق بدهد که تا حد امکان این وضعیت را مهار کنند و ساخت سیاسی همچنان با محوریت رهبر جمهوری اسلامی پیش رود.

به این معنا پروژه‌ای کلید خورده است که واقعاً مشخص نیست برای ما که این آیا قرار است میان‌مدت محقق شود یا یک بحث طولانی‌‌مدت است، ولی قطعاً باتوجه به مجموعه شواهدی که در یکی، دوهفته اخیر داشته‌ایم و واکنش‌هایی که نسبت به صحبت رهبری بوده است، به نظر می‌رسد این ماجرا به‌طور جدی‌تری پیش خواهد رفت.

در زمینه محتوا و شکل نظام سیاسی در ایران که تغییر آن از ریاستی به پارلمانی است، باید به این سئوال پاسخ داده شود که آیا تغییر معنی‌داری ایجاد می‌کند یا خیر؟ با توجه به این که نظام پارلمانی و نظام ریاستی فی‌نفسه هیچ‌کدام واجد ارزش نیستند، بلکه این محتوا و خروجی آنها است که نشان می‌دهد که این‌ها می‌توانند محقق‌کننده‌ دموکراسی و جمهوریت باشند، طبیعتاً ما در جمهوری اسلامی با یک مشکل جدی‌تر روبه‌رو هستیم. یعنی با یک نظام اقتدارگرا، متکی به شخص و سرکوبگر.

در این نظام اقتدارگرای متکی به شخص که کنش‌های سرکوبگرانه نیز دارد، طبیعتاً تغییری رخ نخواهد با این که نظام از حالت ریاستی تبدیل شود به پارلمانی. چرا؟ چون در یک حلقه‌ معیوب، این رهبر است که فقهای شورای نگهبان را انتخاب می‌کند و آن‌ها هستند که نمایندگان مجلس را و اعضای مجلس خبرگان رهبری را انتخاب می‌کنند و همه این‌ها در یک حلقه و در یک سیکل معیوب، نظم موجود را بازتولید می‌کنند و به تقویت جایگاه رهبر جمهوری اسلامی کمک می‌کنند.

فقط تنها تغییری که در تبدیل نظام ریاستی به نظام پارلمانی شاهد خواهیم بود این است که رئیس‌جمهور برگزیده پارلمان مجبور به کشاکش دائمی و پاسخگویی به پارلمان شود و البته جایگاه رئیس‌جمهور در ایران به موقعیت یک بازوی اجرایی برای رهبر جمهوری اسلامی تقلیل پیدا کند.

اگر به مجموعه موضع‌گیری‌های صورت گرفته پس از طرح موضوع گذار به نظام پارلمانی نگاه کنیم، فارغ از موضع‌گیری آقای هاشمی رفسنجانی، به نظر می‌رسد مخالفت برجسته‌ای با این مسئله صورت نگرفته و قانون اساسی هم سازوکار بازنگری را بیش از پیش در اختیار رهبر جمهوری اسلامی قرار داده است. ارزیابی شما ‌چیست؟ آیا فکر می‌کنید موانعی بر سر راه این گذار در بین نیروهای سیاسی اصلاح‌طلب، اصولگرا، مخالف یا موافق دولت رخ خواهد داد؟

واکنش‌هایی که بعد از صحبت رهبری در فضای سیاسی‌ـ مطبوعاتی ایران مطرح شده، به عقیده من خود شاهدی‌ است برای این که نشان دهد ما در ایران با چه نوع نظام سیاسی روبه‌رو هستیم. یعنی متأسفانه رهبر جمهوری اسلامی نکته‌ای را مطرح می‌کند که معلوم نیست آینده‌ای کوتاه‌مدت به تعبیر خودش یا آینده‌ای درازمدت دارد و بعد ایشان تقریباً بحثی را در تعلیق مطرح می‌کند. یعنی به هیچ سمتی اولویت‌بندی نمی‌کند، ولی فقط نشان می‌دهد که گرایشش به سمت نظام پارلمانی است. بعد چنان فضای انسداد مطبوعاتی و ارعاب و خفقانی در داخل کشور وجود دارد که هیچ فرد شاخص حقیقی یا حقوقی در داخل کشور موضع‌گیری نمی‌کند و مخالفت خود را نیز در این زمینه ابراز نمی‌کند، به‌غیر از مورد مشخصی که ابتدا مطرح شد، آقای هاشمی رفسنجانی، و آن هم البته با ادبیات خاص خودشان.

تمام شخصیت‌هایی که به‌هرحال به نوعی با حکومت مرتبط هستند از احتمال این تغییر در مقام تمجید و ستایش برمی‌آیند و هیچ مخالفت جدی را متأسفانه ما تاکنون شاهد نبودیم، همانطور که شما هم اشاره کردید. تغییر قانون اساسی، یعنی مکانیسمی که پیش‌بینی شده در قانون اساسی، خودش نشان می‌دهد که باز این ساختار تا چه حد معطوف به یک فرد، به رهبر جمهوری اسلامی است. یعنی مشکلی که ما اکنون داریم، اختیارات و حقوق رهبر جمهوری اسلامی مطابق اصل ۱۱۰ است. ۲۲ سال است که آیت‌الله خامنه‌ای رهبر جمهوری اسلامی است. محدویت و سقف زمانی برای رهبری ایشان وجود ندارد. در هیچ جایی امکان نقد ایشان نیست. مجلس خبرگان رهبری را مؤاخذه و ارزیابی نمی‌کند و اگرهم احیاناً ملاحظه‌ای مطرح شود، در فضای عمومی اصلاً مطرح نمی‌شود.

احزاب مخالف، جریان‌های سیاسی منتقد همه سرکوب و یا غیرقانونی اعلام شده‌اند و بعد در چنین شرایطی قرار است مثلاً تغییری هم در قانون اساسی رخ دهد. جالب است که مطابق اصل ۱۷۷ این رهبر است که در واقع باز باید موضوع رفراندم را تأیید کند و بعد در نهایت صدور فرمان همه‌پرسی مطابق اختیارات رهبر در اصل ۱۱۰، این باز رهبر است که فرمان همه‌پرسی را اعلام می‌کند. ترکیب آن اعضایی هم که تغییر قانون اساسی را به‌هرحال دنبال خواهند کرد جالب است. اگر اجمالاً نگاه کنیم اعضای شورای نگهبان هستند و رؤسای قوا که ۱۰ نفر به انتخاب رهبری، پنج عضو مجلس خبرگان رهبری و سه نفر از قوه قضاییه... یعنی ترکیبی که کاملاً همه افرادی که در آن هستند یا از طرف رهبر جمهوری اسلامی منصوب هستند یا با یک درجه بازهم به نوعی منتخب ایشان هستند.

یعنی این مجموعه باید گزارشی دهد و مواردی را فهرست‌بندی کند و بدهد به رهبری تا ایشان تأیید کند و بعد مجدد به رفراندم گذاشته شود. خب مشخص است که فرجام چه خواهد شد. البته ختم کردن همه راه‌ها به رهبر جمهوری اسلامی در ایران درست نیست. قطعاً ایشان سکان‌دار وضع موجود هستند، اما من خود ایشان را در کنار یک طبقه نظامی‌، رانتی و امنیتی تعبیر می‌کنم که در حاکمیت هژمونی دارند و قدرت در اختیار این طبقه است که همه سوگندخورده رهبر جمهوری اسلامی و ولایت مطلقه فقیه هستند و در این کشتی سکان‌دار اصلی و هدایت‌کننده نهایی طبیعتاً آیت‌الله خامنه‌ای هستند.

آیا فکر می‌کنید اگر این تغییر برای حل معضل اختلاف بین رهبر و رئیس‌جمهور کنونی برنامه‌ریزی شود، با تغییر نظام و گذار به نظام پارلمانی به‌طور کلی اختلاف رهبر با منتخب مستقیم مردم حل می‌شود؟

به نظر می‌رسد که دوره‌ ریاست جمهوری احمدی‌نژاد آسیب‌شناسی شده است و این ماه‌های اخیر از دل این آسیب‌شناسی تلاش شده است به‌جای این که به مسئله اصلی پاسخ دقیق داده شود، صورت مسئله پاک شود. یعنی برای این که ساختار سیاسی در ایران همچنان زیر اراده رهبری و معطوف به شخص ایشان باشد و در نهایت همه چیز به ولایت مطلقه فقیه ختم شود، تلاش شده است تغییراتی صورت گیرد و حالا نظام پارلمانی به یک معنا ترجیح داده شود به نظام ریاستی و این پروژه پیگیری شود.

واقعیت این است که ریشه اصلی مشکلات در ایران فقدان ساختار دموکراتیک و حاکمیت یک سیستم اقتدارگرا در ایران است که این شکل نظام سیاسی آن وقت هیچ تغییری در محتوا ایجاد نمی‌کند. یعنی الان اگرچه در ترکیه و پاکستان ما نظام پارلمانی داریم، اما در ترکیه شاهد یک وضع دموکراتیک هستیم و متأسفانه در پاکستان شاهد چنین وضعی نیستیم.

در ایران هم تغییر نظام هیچ تغییری در درونمایه‌ ساخت سیاسی در ایران ایجاد نمی‌کند، زیرا اساساً این ساخت با توجه به فقدان انتخابات آزاد، سالم و عادلانه و فقدان احزاب مستقل و مخالف و امکان فعالیت مطبوعات آزاد و رسانه‌های پرسشگر تاثیر چندانی در سیستم ایجاد نمی‌کند. اساساً با وجود حاکمیت یک رژیم اقتدارگرا که سرکوب و تهدید را متوجه منتقدان و صدای مخالف می‌کند، هرگونه تغییر شکلی در نظام فقط یک بازی است و فقط به تداوم رژیم کنونی، البته از زاویه‌ حاکمان آن کمک می‌کند.

این نکته را نیز من به آن صحبت اضافه کنم که باتوجه به تجربه‌ای که ما داریم، همواره از درون نظام منتقدانی بلند خواهند شد. چنانچه الان آقای علی مطهری در موقعیت شبه‌اپوزیسیون در جمهوری اسلامی قرار گرفته است. طبیعی است با مکانیسم‌هایی که آقایان دارند طراحی می‌کنند، تلاش می‌کنند هرچه بیشتر منتقدان را به حاشیه برانند و به نظام شکل یکدست‌تری دهند و به مهار و کنترل خودشان درآورند.

به این نکته نیز مایلم اشاره کنم که متأسفانه در ایران نمایندگان مجلس به‌هرحال از فیلتر نظارت استصوابی شورای نگهبان عبور می‌کنند؛ شورای نگهبانی که اعضایش تقریباً از طرف رهبری مستقیم و غیرمستقیم انتخاب می‌شود. این‌ها هستند که نمایندگان را انتخاب می‌کنند. به این معنا نمایندگان پارلمان در ایران نمایندگان واقعی مردم نیستند و رئیس‌جمهور برگزیده هم به این معنا رئیس‌جمهور برگزیده مردم نخواهد بود.

"بعد از احمدی‌نژاد، نظام پارلمانی شکل می‌گيرد"

zamaanehnews — Tue, 25 Oct 2011 03:47:19 +0000

محسن غرويان از روحانيون محافظه‌کار می‌گويد: "بعد از آقای احمدی‌نژاد، ما شاهد نظام پارلمانی خواهيم بود."

غرويان درباره تغيير نظام سياسی ايران از رياستی به پارلمانی به تارنمای "عصر ایران" گفت: "حسن اين شيوه اين است که مجلس توان بازخواست از رئيس جمهور را دارد زيرا خودش رئيس قوه مجريه را برگزيده است."

وی افزود: "‌الان دولت و مجلس با هم اصطحکاکاتی دارند و هر دو هم می‌گويند ما از پشتوانه رأی مردم برخورداريم، در شرايط کنونی قدرت بازخواست رئيس‌جمهور توسط مجلس ضعيف شده است."

به گفته غرويان، اختلاف‌هايی چند سال گذشته بين محمود احمدی‌نژاد، رئیس‌جمهوری ایران و مجلس باعث شد تا آيت‌الله علی خامنه‌ای، رهبر جمهوری اسلامی از تغيير نظام سياسی دفاع کند.

محسن غرویان: الان دولت و مجلس با هم اصطحکاکاتی دارند و هر دو هم می‌گويند ما از پشتوانه رأی مردم برخورداريم، در شرايط کنونی قدرت بازخواست رئيس‌جمهور توسط مجلس ضعيف شده است

آيت‌الله خامنه‌ای روز يکشنبه ۲۴ مهر ۱۳۹۰ در کرمانشاه گفته بود: "در شرايط فعلی، نظام سياسی کشور، رياستی است و رييس‌جمهور با انتخاب مستقيم مردم برگزيده می‌شود که شيوه خوب و موثری است، اما اگر روزی در آينده احتمالاً دور، احساس شود که نظام پارلمانی برای انتخاب مسوولان قوه‌مجريه بهتر است، هيچ اشکالی در تغيير سازوکار فعلی وجود ندارد."

علی لاريجانی، رئيس مجلس ايران يز چند روز پس از سخنان آيت‌الله خامنه‌ای گفت: "استقرار نظام پارلمانی" و "انتخاب رئيس‌جمهور از سوی نمايندگان مجلس" ساختار کشور را "منظم‎تر" می‌کند و مجلس می‌تواند برخی اختيارات رئيس‌جمهور را "محدود" کند.

اما اکبر هاشمی رفسنجانی، رئيس مجمع تشخيص مصلت نظام، دوشنبه دوم آبان ۱۳۹۰ در ديدار با شماری از روزنامه‌نگاران تغيير نظام سياسی ايران از رياستی به پارلمانی را "تغيير در جمهوريت نظام و محدودکننده قدرت انتخاب مردم" دانست.

پيشنهاد حذف پست رياست‌جمهوری را شهريور سال جاری، حميدرضا کاتوزيان از نمايندگان مجلس ايران مطرح کرد.

وی گفت: "اخيراً نظريه‌ای بين صاحب‌نظران سياسی مطرح شده، مبنی بر اينکه کشور ما با توجه به اينکه از نعمت ولايت فقيه و رهبر انقلاب برخوردار است، نيازی به وجود رئيس‌جمهور در کشور نيست."

در تاريخ ۳۳ ساله جمهوری اسلامی ايران، پنج نفر به سمت نخست‌وزيری رسيده‌اند. "مهدی بازرگان، محمدعلی رجايی، محمدجواد باهنر، محمدرضا مهدوی‌کنی (به‌طور موقت) و ميرحسين موسوی" پنج نخست‌وزيری بودند که از سال ۱۳۵۷ تا ۱۳۶۸ عهده‌دار سمت نخست‌وزيری بودند.

اما در سال ۱۳۶۸ با تغيير قانون اساسی ايران، اين مقام از نظام سياسی ايران حذف شد و رياست‌جمهوری که تا پيش از اين سمتی تشريفاتی بود، بالاترين مقام اجرايی و رئيس هيأت وزيران شد.

از سال ۱۳۶۸ تاکنون "اکبر هاشمی رفسنجانی، محمد خاتمی و محمود احمدی‌نژاد" سه رئيس‌جمهور ايران بوده‌اند.

علی لاریجانی: "رئیس جمهور می تواند از درون پارلمان انتخاب شود"

Maryam — Sat, 22 Oct 2011 12:35:04 +0000

علی لاریجانی، رئیس مجلس شورای اسلامی می‌گوید که سخنان اخیر آیت‌الله خامنه‌ای، رهبر جمهوری اسلامی ایران درباره نظام پارلمانی، به معنای احیای نخست‌وزیری نیست و سخنان وی به این مسئله "توجه" داشت که " رئیس جمهور بوسیله نخبگانی که مردم انتخاب کرده اند" برگزیده شود.

وی امروز، شنبه ۳۰ مهر ماه در گفت‌وگو با خبرگزاری مهر گفت "استقرار نظام پارلمانی" و "انتخاب رئیس‌جمهور از سوی نمایندگان مجلس" ساختار کشور را "منظم‎تر" می‌کند و مجلس می‌تواند برخی اختیارات رئیس‌جمهور را "محدود" کند.

علی لاریجانی با اشاره به اینکه در نظام ریاستی رئیس جمهور رای جداگانه ای از مردم گرفته و در برخی مواد قانون اساسی نیز اختیاراتی به او داده شده، ادامه داد: " زمانی که رئیس جمهور به وسیله مجلس انتخاب شود پارلمان راحت تر با او کار می کند."

وی با بیان اینکه گاهی رئیس جمهور می تواند از درون پارلمان انتخاب شود، اضافه کرد: " استقرار نظام پارلمانی موجب هماهنگ‌تر شدن قوا و نظم ساختار سیاسی است."

روابط مجلس و دولت ایران در دو سال اخیر به شدت دچار تنش شده است. نمایندگان مجلس، دولت را به "قانون‌گریزی" متهم می‌کنند در مقابل نیز دولت، نمایندگان مجلس را به "کارشکنی" متهم می‌کند.

علی لاریجانی: "استقرار نظام پارلمانی" و "انتخاب رئیس‌جمهور از سوی نمایندگان مجلس" ساختار کشور را "منظم‎تر" می‌کند و مجلس می‌تواند برخی اختیارات رئیس‌جمهور را "محدود" کند

رئیس مجلس ایران همچنین با "معقول" دانستن شیوه انتخاب رهبر در جمهوری اسلامی ایران که بر عهده مجلس خبرگان گذاشته شده است، گفت: " در مورد سطوح بالای کشور نیز چنین شیوه انتخابی معنا دارد و معقول است. باید برای جایگاهی مانند جایگاه ریاست جمهوری که بسیار حساس است فرد مورد نظر با دقت انتخاب شود."

حمیدرضا کاتوزیان، رییس کمیسیون انرژی مجلس شورای اسلامی ۳۰ شهریور ماه جاری در گفت‌وگو با خبرگزاری کار ایران (ایلنا)، از طرح "نظریه‌ای" خبر داده بود که بر مبنای آن منصب ریاست جمهوری حذف شده و مقام نخست وزیری جایگزین آن شود.

وی گفته بود: "اخیرا نظریه‌ای بین صاحب نظران سیاسی مطرح شده است، مبنی بر اینکه کشور ما با توجه به اینکه از نعمت ولایت فقیه و رهبر معظم انقلاب برخوردار است نیازی به وجود رییس جمهور در کشور نیست."

به گفته این نماینده مجلس در صورت تصویب این طرح، عالیترین مقام اجرایی کشور نخست وزیر خواهد بود که از سوی مجلس انتخاب می‌شود.

عباسعلی کدخدایی، سخنگوی شورای نگهبان، شنبه، ۱۶ شهریور ماه گفته بود که احیای نخست‌وزیری و جایگزینی نخست وزیر به جای رئیس‌جمهور نیاز به تغییر قانون اساسی دارد.

در سال ۱۳۶۸ با تغيير قانون اساسی ايران، اين مقام از نظام سياسی ايران حذف شد و رياست‌جمهوری که تا پيش از اين سمتی تشريفاتی بود، بالاترين مقام اجرايی و رئيس هيأت وزيران شد. پیش از آن علاوه بر ریاست جمهوری که با رای مردم انتخاب می‌شد، نخست وزیر نیز که با پیشنهاد ریاست جمهوری و رای مجلس شورای اسلامی انتخاب می‌شد، امور اجرایی کشور را بر عهده داشت .

در همین زمینه:

نظام پارلمانی

آیا احمدی‌نژاد آخرین رئیس‌جمهور ایران است؟

نظام پارلمانی یا نظام اقتدارگرای فردی

"بعد از احمدی‌نژاد، نظام پارلمانی شکل می‌گيرد"

علی لاریجانی: "رئیس جمهور می تواند از درون پارلمان انتخاب شود"

آيت‌الله خامنه‌ای حذف رياست‌جمهوری را در ايران امکان‌پذیر دانست

سخنگوی شورای نگهبان: با مصوبه مجلس نمی‌توان نخست وزیری را جایگزین رئیس‌جمهوری کرد