فارس

«دروغ که کنتور ندارد! »

politics — Fri, 22 Feb 2013 10:28:49 +0000

مردم واقعی و مردم حکومتیان

پارسا محمدی

پارسا محمدی - خبرگزاری فارس با انتشار نتایج یک نظرسنجی مدعی شده که ۸۱ درصد مردم ایران، این کشور را بهترین جا برای زندگی دانسته‌ و نزدیک ۸۰ درصد نیز با این گزاره موافق بوده‌اند که «آمریکا دشمن اصلی ماست.»

به تازگی خبرگزاری فارس نتایج یک نظرسنجی را منتشر کرده است که مطابق آن «۸۱ درصد مردم ، ایران را بهترین کشور دنیا برای زندگی کردن می‌دانند». بر اساس این نظر سنجی:

− به طور کلی «میزان موافقت مردم با ارزش‌های نظام» ۹۵ درصد بوده است.

− در حالی که ۸۱ درصد از مردم، «ایران را بهترین کشور برای زندگی کردن می‌دانند» و ۱۰ درصد نظری نداشته‌اند، با بهبود ۶,۰ درصدی نسبت به نظر سنجی سال گذشته مخالفان این موضوع به ۸,۸ درصد رسیده‌اند.

− موافقان این گزاره که « حکومت باید بر اساس دین اسلام اداره شود، حتی اگر عده‌ای آن را قبول نداشته باشند.» نسبت به سال گذشته ۳ درصد افزایش یافته و به رقم ۸۴,۱ رسیده است، ۱۰ درصد بی‌نظر و تنها ۸,۵ درصد با این گزاره مخالفت کرده‌اند.

− نسبت به سال گذشته نظر مردم در مورد ضرورت «حمایت جمهوری اسلامی از مردم فلسطین، لبنان و سایر مردم مظلوم جهان» با ۶۸ درصد موافق، ۱۶ درصد بی‌نظر و ۱۶ درصد مخالف تغییری نداشته است.

− در مورد این گزاره که «در نظام جمهوری اسلامی، مبارزه با مستکبران و زورگویان جهانی و در راس آنها آمریکا همواره ضروری است» نظرات موافق مردم با افزایش ۳ درصدی نسبت به سال گذشته، به ۷۷,۴ درصد رسیده است؛ ۱۵ درصد مردم در این خصوص نظری نداشته‌اند و میزان مخالفان این مسئله به ۷,۶ درصد زسیده که نسبت به سال گذشته ۲ درصد کم شده است.

− نزدیک به ۸۰ درصد مردم کشور با این مسئله که «آمریکا، دشمن اصلی ماست» موافق هستند و ۱۳ درصد مردم نیز نظری در این باره ندارند.

− مخالفان گزاره «رژیم صهیونیستی یک رژیم نامشروع است و باید از بین برود » ۰,۳ درصد کاهش یافته و به ۴,۵ درصد رسیده است، درحالی که ۸۵,۵ درصد مردم با این موضوع کاملا موافق هستند و ۱۰,۵ درصد نیز نظری ندارند.

− با رشد ۳ درصدی موافقان و کاهش ۲ درصدی مخالفان نسبت به سال گذشته تنها ۱۲ درصد از پرسش شوندگان نسبت به این گزاره ابزار مخالفت کرده‌اند که «به نظر من ملاک مقبولیت افراد و شخصیت‌ها، اطاعت از رهبری است.»

− در مجموع این نظر سنجی با وجود افزایش میزان ضریب ابراز علاقه‌مندی افراد به ارزش‌ها و ولایت‌پذیری در کشور، نظر مردم در مورد «میزان اعتماد مردم به مسئولین کشور» نسبت به سال گذشته به گونه دیگری است و با افزایش ۶ درصدی، عدم اعتماد به مسئولین کشوری به ۲۹ درصد رسیده، که قابل تامل است. (منبع)

سوابق درخشان خبرگزاری وابسته سپاه پاسدارن

خبرگزاری فارس که حامی نظام جمهوری اسلامی و دولت احمدی‌نژاد است و در افواه عمومی از وابستگی آن به سپاه پاسداران صحبت می‌شود، سابقه طولانی در دروغ‌پردازی، جعل خبر و جدی گرفتن مطالب طنز رسانه‌های دیگر دارد.

خبرگزاری فارس که به محافل امنیتی نزدیک است، سابقه طولانی در دروغ‌پردازی، جعل خبر و جدی گرفتن مطالب طنز رسانه‌های دیگر دارد. گاف‌های این خبرگزاری غالبا موجی از انتقاد و استهزا به دنبال داشته و فارس را مجبور به حذف مطالب کرده ست.

فارس در یکی از جدی‌ترین دروغپردازی‌ها، مصاحبه‌ای با محمد مرسی، رئیس جمهور مصر منتشر کرد که از جانب مقامات مصری تکذیب شد و مشکلات دیپلماتیک فراوانی برای ایران به وجود آورد.

در این مصاحبه اعلام شده بود که مرسی سفر به ایران را به عنوان اولین سفر خارجی خود انتخاب کرده است و دولت مصر عزم بهبود روابط برادرانه با ایران را دارد. البته مرسی بعدها یک دیدار کوتاه ۴ ساعته از ایران داشت و در یک سخنرانی عمومی، سخنان تندی علیه مواضع جمهوری اسلامی نسبت به سوریه بر زبان آورد.

به دفعات اخبار طنز رسانه‌های دیگر توسط این خبرگزاری به عنوان اخباری جدی منتشر شده است. هر بار این عمل موجی از انتقاد و استهزا به دنبال داشته و فارس مجبور به حذف این مطالب شده است. افکار عمومی دیگر به گاف‌های گاه و بیگاه این خبرگزاری عادت کرده‌ است.

فارس در یک مورد جنجالی دیگر با انتشار خبری «بدون منبع» گزارش داد «اکثریت رای‌دهندگان روستایی آمریکایی محمود احمدی‌نژاد، رئیس جمهور ایران را به باراک اوباما، رئیس‌جمهور آمریکا ترجیح می‌دهند». خبرگزاری فارس این خبر را در بخش انگلیسی خود نیز منتشر کرد. این خبر بعدا حذف شد اما عکس‌ها و شواهد متعدی از آن باقی مانده است.

خبرگزاری فارس نوشته بود: «بر اساس نظرسنجی موسسه معتبر گالوپ اکثریت قاطع روستاییان سفیدپوست در آمریکا گفته‌اند که آنها ترجیح می‌دهند به جای رای به اوباما به احمدی‌نژاد رای دهند. این خبرگزاری به نقل از "دیل سویدرسکی، از ساکنان ویریجینای غربی"نوشت: «من احمدی‌نژاد را بیشتر دوست دارم. ترجیح می‌دهم با او بیسبال بازی کنم تا اینکه وقت خود را با اوباما سپری کنم». در مطلب طنز نشریه "آنیون" این شهروند فرضی آمریکایی می‌گوید ترجیح می‌دهد با احمدی‌نژاد برای تماشای بیسبال به ورزشگاه برود! (منبع: روزنامه انتخاب)

سایت خبرگزاری فارس در تاریخ سه شنبه ۲۹ خردادماه با یک خبر نظامی جهان را شوکه کرد. در این خبر آمده بود: «بزرگترین رزمایش مشترک خاورمیانه با حضور ۹۰ هزار نیرو از چهار کشور روسیه، ایران، چین و سوریه به‏ زودی در خاک و آب‌های سوریه آغاز می‌شود». تبعات سیاسی این خبر دروغین به حدی بود که حتی مورد انتقاد خبرگزاری رسمی دولت (ایرنا) قرار گرفت. روزنامه اعتدال نیز مطلب مفصلی با موضوع واکنش‌های جهانی به گاف خبرگزاری فارس منتشر کرد.

در تاریخ ششم دی‌ماه ۱۳۹۰ نیز خبرگزاری فارس در اقدامی عجیب به انتشار مصاحبه جعلی با محمد البرادعی مدیر کل سابق آژانس بین‌المللی انرژی اتمی دست زد. مصاحبه البرادعی در سایت فارس، شامل اظهارات او در مورد روابط آمریکا و اسرائیل و انتقاد تند از شورای عالی نظامی حاکم بر مصر بود. دو روز بعد دفتر البرادعی با صدور بیانیه‌ای با عنوان «دکتر البرادعی انجام مصاحبه با خبرگزاری ایرانی فارس را تکذیب می‌کند»، گزارش خبرگزاری فارس را نادرست خواند.

آنچه در ادامه خواهید خواند، بخشی از نظراتی است که تعدادی از شهروندان ایرانی درباره نتایج نظر سنجی جدید فارس نیوز بیان کرده‌اند. کسانی که برای این گفتگو انتخاب شده‌اند اهالی روستاهائی از ۴ استان ایران هستند که برای سیاحت و یا زیارت به مشهد سفر کرده‌اند. این فراد مستقیم یا غیر مستقیم به شغل کشاورزی و دامپروری اشتغال دارند و بیشتر از اقوام کرد و لر هستند.

کار باید روی اصول باشد

آقا رحمان می‌گوید: «اینکه مردم دل‌شان برای فلسطین می‌سوزد، راست است. فرق دارد. در شهر و در پایتخت بعضی سرِ لج با رژیم، خوش‌شان از فلسطین نمی‌آید اما بیشتر مردم دوست دارند فلسطینی‌ها نجات پیدا کنند.

«چرا در کردستان و کرمانشاه کار نیست و جوان‌های ما باید خطر کنند برای کاسبی؟ ما راضی نیستیم. چه فایده دارد حکومت بر اساس دین اسلام اداره شود؟ حکومت باید بر پایه سواد و انصاف باشد. بر اصل شادی و امنیت مردم.»

ما کردها می‌دانیم آوارگی و کشته شدن یعنی چه، جنگ یعنی چه! این شهر را ببین. این همه آبادانی برای چه؟ یک شهر بزرگ برای یک قبر. در ولایت ما بهترین آب و هوا، طبیعت، کوه و همه چیز هست. ولی مردم فقط برای قاچاق می‌آیند. برای ال‌ئی‌دی و جنس ارزان.

چرا در کردستان و کرمانشاه کار نیست و جوان‌های ما باید خطر کنند برای کاسبی؟ ما راضی نیستیم. چه فایده دارد حکومت بر اساس دین اسلام اداره شود؟ حکومت باید بر پایه سواد و انصاف باشد. بر اصل شادی و امنیت مردم.

کاش یک آتش پرست رئیس مملکت بود اما مردم مثل آدم زندگی می‌کردند. کافر، یهودی، سنی و ... هیچ فرقی ندارند وقتی کار روی اصول باشد. حکومت علی به خاطر اسم علی نبود که حکومت علی شد؛ حکومت علی با کارهای علی، حکومت علی شد. علی سنی بود یا هر دین دیگر، اگر همین کارها را می‌کرد، طرفدار پیدا می‌کرد.»

این شرک است

حاج هیبت می‌گوید: «استغفرالله. ملاک مقبولیت، اطاعت از خداست، نه بنده خدا. رهبر هم یک آخوندی است اما معصوم که نیست. این شرک است. مملکت را به فساد کشیده‌اند. کشاورزی مردم را تباه کرده‌‌اند. یک سال زحمت می‌کشیم و وقتی محصول جمع می‌کنیم بازی دولت به سرمان در می‌آید. نمی‌خرند، به قیمت پائین می‌خرند. اذیت می‌کنند. زحمت کشاورز را بی‌مزد و حاصل می‌کنند.

پول کشاورز همه می‌رود در جیب دلال. مفت از ما می‌خرند و چند برابر می‌فروشند. راهی برای ما نیست دست دلال را قطع کنیم. دلال‌ها از خوشان هستند.

آب نیست، حمایت از قبیل وام و سوخت و کود نیست، جوان‌های ما از بیکاری آواره شهر می‌شوند به بیگاری و فعلگی. هرچه این مردم آبرو دار و نجیب‌اند این حکومت بی آبرو و نانجیب است. ملاک عدل و انصاف است. ملاک، دزد نبودن است. این آخوندها خودشان و پسرهاشان همه دزد هستند.»

تیغ رئیس جمهور به این دزدها قد نمی‌دهد

ولی‌الله می‌گوید: «سری بزنید به دهات ببنید مردم چه حال و روزی دارند. خدا روزی‌اش را از زمین گرفته. بی آبی، کِشتی نگذاشته برای کشاورز. مردم چاره ندارند. دار و ندارشان را می‌فروشند و چاه غیرقانونی می‌زنند. دولت به وقت خشکسالی دست ما را نمی‌گیرد. هیچ کس راهی جلوی پای ما نمی‌گذارد. این چاه‌ها نباشند، علف هرز هم در نمی‌آید چه برسد به گندم.

یگان ویژه را با اسلحه می‌ریزند داخل دهات‌ و چاه‌ها را خشک می‌کنند. مردم با آنهادرگیر می‌شوند اما لشگر می‌آورند. سربازهای آنها از جمعیت ما بیشتر است. موتور را می‌کنند و می‌برند و تنه درخت می‌اندازند در چاه و سیمان می‌کنند. سی میلیون، پنجاه میلیون پول مردم به باد می‌رود.

«پارسال وقتی برای بستن چاه‌ها حمله کردند به ده ما، زن و بچه مردم را زدند. مردها را دستبند زدند. تیر انداختند سمت گله که از صحرا می‌آمد. چند حیوان تلف کردند. خسارت که ندادند هیچ، پول جریمه از ما گرفتند. آخوند ده رفت منبر که آب چاه غیر قانونی حرام است. غصب بیت‌المال است. کشاورز مال چه کسی را گرفته که غصب باشد؟ زمین مال ماست. آب مال ماست.»

پارسال وقتی برای بستن چاه‌ها حمله کردند به ده ما، زن و بچه مردم را زدند. مردها را دستبند زدند. تیر انداختند سمت گله که از صحرا می‌آمد. چند حیوان تلف کردند. خسارت که ندادند هیچ، پول جریمه از ما گرفتند. آخوند ده رفت منبر که آب چاه غیر قانونی حرام است. غصب بیت‌المال است.

کشاورز مال چه کسی را گرفته که غصب باشد؟ زمین مال ماست. آب مال ماست. خودشان مگر دزدی نمی‌کنند؟ احمدی نژاد فیلم دزدی پخش کرد به مجلس، چرا کسی را نگرفتند؟ تیغ رئیس جمهور به این دزدها قد نمی‌دهد، تلافی‌اش را سر مردم در می‌آورند. قشون می‌کشند به آبادی‌ها. خدا ازشان نگذرد.»

رژیم، آخوندی و احمدی‌نژاد

مشهدی رضا کشاورزی اهل یکی از روستاهای همدان است. مذهبی است اما تقسیم بندی‌های عجیبی از نیروهای سیاسی برای خودش دارد.

− ادعا می‌کنند ۸۱ درصد از مردم، «ایران را بهترین کشور برای زندگی کردن می‌دانند»، شما از زندگی در ایران راضی هستید؟

−کسی راضی است که با رژیم باشد. کسی که با رژیم نباشد راضی نیست. با رژیم باشی پول و خوشی و راحتی هست. وام می‌دهند. سهمیه کود می‌دهند. آدم رژیم نباشی بدبختی. باید جان بکنی. ۸۱ درصد یعنی ۸۱ نفر از صد نفر؟

−بله

− می‌شود به عبارت ۴۱ نفر و نصفی از ۵۰ نفر! آبادی ما ۵۱۳ نفر جمعیت دارد، ۴۵۰ نفرشان به رژیم فحش می‌دهند. سیزده‌تایش را بگذاریم کنار حالا ۵۰۰ نفر حساب کنیم، می‌شود ۱۰ تا ۵۰ نفر. حالا آن پنج نفرش هم به آن ۱۳ نفر، در! باید ۴۱۰ نفر طرفدار رژیم باشند. ولی برعکس است. از هر ۵۰ نفری ۴۵ نفر مخالف رژیم‌اند. پنج نفر از ۵۰ نفر هم کمیته امدادی هستند. مجبورند.

− در ده شما مردم در انتخابات ریاست جمهوری به چه کسی رای دادند؟

− نصف احمدی نژادی بودند، نصف طرفدار کروبی. نفر داشتیم به موسوی و رضائی رای دادند اما رای‌ئی نبودند. (کم بودند.)

− این‌طور که می‌گوئید خیلی از افراد رای داده‌اند. چطور مخالف رژیم هستند اما رای می‌دهند؟

− کروبی و موسوی مخالف هستند. از رژیم نیستند.

− آنها قبول. طرفداران احمدی‌نژاد چه؟ آنها که موافق رژیم هستند.
− احمدی نژاد از آخوند‌ها نیست. رژیم، آخوندها هستند. آلان هم احمدی‌نژاد با آخوندها جنگ است. اگر زور شود به آخوندها که هیچ، اگر زور نشود می‌بردنش بغل دست کروبی و موسوی حبس. مثل منتظری یک شبه از رئیسی می‌شود زندانی.

مگر خودشان از خودشان تعریف کنند

شغل اصلی "آسو" کار روی تراکتور است. تراکتور متعلق به فرد دیگری است و او در هنگام رونق کارهای کشاورزی به صورت روزمزد برای صاحب تراکتور کار می‌کند. ظاهراً به قصد سیاحت به مشهد آمده است اما یکی از همراهانش در صحبتی جداگانه می‌گوید که مقداری جنس از بانه با خود آورده است تا در بازار بفروشد و سود کوچکی ببرد.

«چند بار عراق و ترکیه رفته‌ام. ایران چه دارد که مردم راضی باشند؟ مجبوریم و زندگی می‌کنیم بحث‌اش جدا، اما رضایت نیست. مردم برای راحتی چه می‌خواهند؟ کار، پول، تفریح، آزادی و امنیت. هیچ کدام را نداریم. هرکس پولی دارند جمع می‌کند و می‌رود ترکیه. برای تفریح می‌روند. تمام هتل‌ها، کاباره‌ها، همه جا ایرانی هستند. مشروب فروشی‌ها پر ایرانی است. همه دلار می‌برند. این همه دلار.

«مردم در ایران راحتی و آزادی ندارند. ترکیه پر از پناهنده است. بیشتر از تهران. چرا می‌روند؟ کمپ‌های ترکیه پر از پناهنده ایرانی است. کسی که راضی باشد نمی‌رود. ناراضی هم باشد تا وقتی بشود تحمل کرد، می‌ماند. کسی که هم که می‌ماند یا پایبند چیزی است یا پول ندارد. مگر خودشان از خودشان تعریف کنند. اینجا جای زندگی نیست. دروغ که کنتور ندارد! »

مردم در ایران راحتی و آزادی ندارند. مشروب می‌خوری، شلاق می‌زنند. روسری عقب باشد، گشت ارشاد می‌گیرد. ما آزادی بیشتر داریم. ملت ما خوشی می‌کند اما کار ندارد. یا باید با کاسب‌کار‌ها کار کنی یا سرمایه‌ای جور کنی و مقداری جنس بخری و ببری شهرهای اطراف بفروشی.

جوان کرد یا از ایران می‌رود یا آواره در مرز است یا آواره شهره‌های ایران. بیکاری زیاد است.

فارس‌ها هم می‌روند. ترکیه پر از پناهنده است. بیشتر از تهران. چرا می‌روند؟ کمپ‌های ترکیه پر از پناهنده ایرانی است. کسی که راضی باشد نمی‌رود. ناراضی هم باشد تا وقتی بشود تحمل کرد، می‌ماند. کسی که هم که می‌ماند پایبند چیزی است که نمی‌تواند برود یا پول ندارد. مگر خودشان از خودشان تعریف کنند. اینجا جای زندگی نیست. دروغ که کنتور ندارد! »

حریف نیستی چرا سنگ پرت می‌کنی؟

گفتگو با آقا نعمت کاری با اعمال شاقه است. بی‌وقفه در حال چپق کشیدن است. همیشه هاله‌ای از دود اطراف او را گرفته است. ریش و سبیل سفید او در ناحیه چانه و اطراف دهان کاملاً به رنگ زرد در آمده است.

می‌گوید:« آمریکا، دشمن اصلی ماست، هر غلطی هم دوست داشته باشد می‌کند. ما هیچ غلطی نمی‌توانیم بکنیم جلوشان. قدر قدرت است. هواپیما و موشک دارد. کشتی دارد هر کدام اندازه جزیره. بگو تو که حریف نیستی چرا سنگ پرت می‌کنی طرف اینها؟ می‌زنند دودمانت را بر می‌چینند.

اسرائیل به تو چه؟ فلسطین به شما چه؟ خودشان می‌خواهند صلح کنند، شما چرا می‌خواهید بجنگید؟ این همه فلسطینی‌ها را می‌کشند مگر کسی صدایش در می‌آید؟ آمریکا پشت سر اسرائیل است. حمله کنند به اسرائیل، آمریکا ایران را چنان شخم می‌زند که همه‌‌ ایران بشود کرت انگور.

دنیا سازمان ملل دارد. شورا دارد. جنگ کنند فقط جوان‌های این مملکت را به کشتن می‌دهند. اگر جنگ به نفر بود، یل‌ها را می‌فرستادیم به میدان ولی جنگ به موشک و هواپیمای رادار خاموش (رادار گریز) است. ایران حریف نیست در این جنگ. بازنده است.»

توان خرج دادن ندارم

آقا عباس ۵۱ ساله است. اهل دین است و دلی شکسته دارد.می‌گوید:«امسال شاید آخرین سالی باشد که ما برای زیارت میاییم. قول نداده بودم به زنم، نمی‌آمدم. توان خرج دادن ندارم. گرانی بیداد می‌کند و هر روز از روز قبل بدتر می‌شود. مردم از سیاست حرف می‌زننند اما کاری با سیاست ندارند. سیاست حرفِ پای منقل و زیر کرسی است. فکر مردم خرج و جیب‌شان است.

ریا نباشد، خرج دو خانواده بی‌سرپرست را می‌دادم. یکی ۴ خانوار، یکی ۷ خانوار. ولی به خدا دیگر ندارم. زیر قول زنم بودم، ولی خدای جای حق نشسته است. دروغ چرا، دل خودم هم بود که بیایم. گفتم بروم ]حرم[ امام رضا دعا کنم بلکه خدا گشایشی کند. فرجی دهد. چشم صغیر و یتیم این‌ها (دو خانواده) به دست من بود.

«اسلام این حکومت، اسلام ظاهر است. منبر و عمامه را بهانه قدرت و ثروت کردند و دارائی این مملکت را به آتش کشیده‌اند. نان مردم را از سفره‌شان گرفته‌اند، ایمان مردم را از سینه‌هاشان. جوان‌ها دیگر اعتقادی ندارند. اگر نبود، می‌گفتیم شکر، قسمت است؛ اما این مملک روی ثروت و نعمت است.»

چند وقت است دست خودم بسته است. در خرج زن و بچه خودم دارم کم می‌آورم. می‌ترسم فکر کنند دارم و نمی‌‌دهم. آه یتیم و صغیر خانمانسوز است. از خدا و آه اینها می‌ترسم. حکومت اگر با اسلام محمد اداره می‌شد، اگر با اسلام علی اداره می‌شد، کسی ناراضی نبود.

اسلام این حکومت، اسلام ظاهر است. منبر و عمامه را بهانه قدرت و ثروت کردند و دارائی این مملکت را به آتش کشیده‌اند. نان مردم را از سفره‌شان گرفته‌اند، ایمان مردم را از سینه‌هاشان. جوان‌ها دیگر اعتقادی ندارند. اگر نبود، می‌گفتیم شکر، قسمت است؛ اما این مملک روی ثروت و نعمت است.»

شما شهری‌ها فکر می‌کنید همه چیز در دانشگاه است

آقا کریم اهل شعر است.می‌گوید: «حاکم باید با معرفت باشد. جای علم در مدرسه و دانشگاه است. اما معرفت هم شرط است که در مدرسه و دانشگاه یاد نمی‌دهند. معلم‌اش روزگار است. قدیم در مکتب خانه‌ها گلستان و بوستان می‌خوانند. نوه‌ای دارم که فکر می‌کند ما پیرمرد‌ها از وقتی به دنیا آمده‌ایم موی‌مان سفید بوده! فکر می‌کند پیرمردها هیچ وقت بچه نبوده‌اند! در تلویزیون قهوه‌خانه قدیم و نقال را دیده بود، فکر می‌کرد مکتب خانه است. فکر می‌کرد مکتب خانه جای آدم‌های بیکار است که فقط شعر می‌خوانند. بچه است. نمی‌داند این شعرها رسم ادب و درس معرفت است. حکیم فرق دارد با شاعر.

حکیم فردوسی علیه الرحمه می‌گوید:

سپاهی نباید که با پیشه‌ور
به یک روی جویند هر دو هنر

یکی کارورز و یکی گرزدار
سزاوار هر کس پدید است کار

چو این کار آن جوید، آن کار این
سراسر پرآشوب گردد زمین

ما پیر هستیم و دهاتی اما اینقدر می‌فهمیم که در این مملکت سپاهی و تاجر یکی شده‌اند. سپاهی وظیفه‌اش نظم است. گرفتن تاجری است که دغل می‌کند. وقتی سپاهی خودش تاجر باشد، دغلِ سپاهی را در تجارت چه کسی بگیرد؟ خوب گوش کن:

چو این کار آن جوید، آن کار این
سراسر پرآشوب گردد زمین

کشور ما آشوب است. این عدد و رقم‌ها هر چقدر زیاد و کم بشوند، فرع است. اصل، زندگی مردم است. ضحاکی که فقط به مار روی شانه نیست. زبانِ بعضی مردم، مار ضحاک است. سیاهی دل ضحاک حکومتش را به درفش کاوه از هم پاشید. مار، قصه تلاطم دل ضحاک است. نشان است. نشان، ضحاکی هر چیز دیگری می‌تواند باشد. عمامه باشد. جای مهر روی پیشانی باشد. نشانه فقط مار نیست. بلاخره یک روز از وسط این مردم کسی صدایش بلند می‌شود که:

تو شاهی و گر اژدها پیکری
بباید بدین داستان داوری

که گر هفت کشور به شاهی تراست
چرا رنج و سختی همه بهر ماست؟

روزی که کاوه از ضحاک پرسید " چرا رنج و سختی همه بهر ماست "، حکومت ضحاک رفتنی شد. به ضحاک گفتند چرا کاوه را نکشتی؟ گفت یک دیوار از آهن بین ما بود، نشد. فریدون اسیرش کرد در دماوند. زنده به لعنت خدا تا روز قیامت.»

نقش تاریخ در تمامیت ارضی و نقدی بر نظریه کسروی در مورد زبان آذری

Fri, 27 Jul 2012 08:09:56 +0000

میثم بادامچی

میثم بادامچی − یکی از پرسش‌های مهمی که در برابر نظریه‌ای در مورد حقوق اقلیت‌های قومی/ملی از قبیل نظریه کیملیکا قرار دارد، پاسخ دادن به این مسئله است که بر اساس آن چه چیزی می‌تواند تمامیت ارضی یک کشور و اتحاد اجتماعی گروههای مختلف قومی/ ملی را در آن کشور معین تضمین کند؟

به این پرسش می‌توان به شیوه‌های مختلفی پاسخ داد که یکی از مهم‌ترین آنها توسل به اتحاد از طریق هویت مشترک میان اقوام گوناگون ساکن یک سرزمین است. بر این اساس هویت مشترک مانند چسبی است که مردمان یک کشور را به هم می‌چسباند و آنها را در قالب مرزهای معینی و در عین حفظ تمامیت ارضی به همکاری اجتماعی با یکدیگر ترغیب می‌کند. به تعبیر ویل کیملیکا اگر به این پرسش جواب دهیم که چه کسی از نظر هویتی با ما مشترک است در واقع به این سئوال پاسخ داده ایم که با چه کسی بیشتر مایلیم کشورمان را سهیم شویم.

کیملیکا می‌نویسد:

"آنچه آمریکایی‌ها را به هم می‌چسباند، علی رغم ارزش‌های سیاسی مختلف‌شان، این است که همه آنها در داشتن هویت آمریکایی مشترک‌اند. به همین منوال، آنچه سوئدی‌ها و نروژی‌ها را از هم جدا می‌کند [علی رغم نزدیکی بسیار زبانهای سوئدی و نروژی به یکدیگر] نداشتن یک هویت مشترک است." (شهروندی چندفرهنگی، ۱۸۸)

در اینجا سئوال مهمی که باید بدان پاسخ دهیم این است که "هویت مشترک" در کشور چندقومیتی/چند ملیتی از کجا به دست می‌آید؟ در یک دولت-ملت که تنها بر اساس یک زبان و یک فرهنگ و یک دین بنا شده است، پاسخ به این پرسش تقریبا آسان است: هویت مشترک از زبان، محتملا دین و البته تاریخ مشترک به دست می‌آید.

ولی در یک کشور چند ملیتی/چند قومیتی که زبان و دین مشترک نیستند پاسخ را باید در کجا جست؟

یکی از پاسخ‌های جدی در این زمینه بر اساس تجریه کشورهای مختلف چندقومیتی در دنیا تاریخ مشترک است.

مثال آمریکا

وقتی ما وضعیت کشورهای چند قومیتی ولی قویا وطن پرستی مانند ایالات متحده یا سوئیس را مطالعه می‌کنیم، براساس نظر کیملیکا می‌بینیم در این کشورها مبنای هویت مشترک حس غرور و افتخار شهروندان در مورد دست‌آوردهای تاریخی مشخص کشورشان است. در مورد آمریکا این دستاورد مشترک تاریخی بیش از همه بنیان‌گذاری جمهوری فدرال آمریکا با تمام دستاوردهای افتخارآفرین آن است. ملت آمریکا از تأسیس این کشور به خود می‌بالد و بر همین اساس در برابر جهانیان حس افتخار می‌کند. همین آمریکایی‌ها را به هم می‌چسباند و ضامن تمامیت ارضی کشورشان و حافظ وطن پرستیشان است. این حس افتخارتاریخی مشترک به طور پیوسته در متون مدنی و کتاب‌های درسی آمریکا بازتولید می‌شود تا با این تکرار حس هویت سیاسی مشترک آمریکایی مصون از تضعیف بماند. در بحث از اتحاد اجتماعی، فراوان به تاریخ و نقش غرور آمیز پدران بنیان‌گذاردر شکل گیری جمهوری فدرال آمریکا ارجاع داده می‌شود و این گونه است که در میان مردمان جهان، آمریکایی‌ها از وطن پرست ترین‌ها محسوب می‌شوند (شهروندی چندفرهنگی، ۱۸۹ -۱۸۸).

مثال کانادا

با این حال برخی مطالعات جامعه‌شناختی نشان می‌دهد در بعضی کشورهای چند ملیتی/چندقومیتی تاریخ بیشترعامل تفرقه و جدایی میان گروههای ملی/قومی است تا عامل اتحاد وغرور مشترک میان ایشان. این به خصوص در مواردی رخ می‌دهد که شخصیت‌ها یا رخدادهایی که عامل غرور و همبستگی ملیت/قومیت اکثریت هستند، نماد خیانت یا بد‌عهدی در میان یک اقلیت قومی یا ملی شمرده شوند. مثلا در کانادا اکثر کانادایی‌های انگلیسی زبان از سر جان مک‌داِنلد[1] به عنوان یکی از پدران فدرالیسم یا کنفدراسیون کانادایی به نیکی یاد می‌کنند. ولی همین شخصیت تاریخی محبوب میان انگلیسی‌زبانها به خاطر نقشش در اعدام شخصیت انقلابی و شورشی‌ای که محبوب کبکی هاست، یعنی لوئیس رئیل[2]، مورد لعن فرانسوی زبان‌ها است. در مورد رخدادها می‌توان از جنگ جهانی دوم یاد کرد که خیلی از انگلیسی‌زبان‌ها به خاطر نقش کشورشان در پیروزی متفقین احساس غرور می‌کنند، ولی خیلی فرانسوی زبان‌ها خاطره مثبتی از آن دوران در ذهن ندارند. بر این اساس جالب آن است که در کانادا در مقایسه با آمریکا برای ایجاد حس همبستگی ملی و اتحاد اجتماعی بسیار کمتر بر تاریخ و افتخارات آن تاکید می‌شود (شهروندی چندفرهنگی، ۲۳۷، پاورقی ۱۳).

حدود و ثغور اخلاقی برساختن هویت مشترک تاریخی

مطالعه مثال‌های آمریکا و کانادا نشان می‌دهد که تکیه بر تاریخ برای برساختن هویت مشترک معمولا محتاج یک بازخوانی گزین‌کننده وحتی بعضاً دست‌کاری کننده ازتاریخ گذشته یک سرزمین است. ارنست رنان[3] ، فیلسوف و تاریخ‌نگار در جایی گفته است که "برساختن هویت ملی همان قدر محتاج فراموش کردن گذشته است که نیازمند به یاد آوردن آن است" (نقل به مضمون به نقل از شهروندی چندفرهنگی، ۱۸۹). این چالش در یک حکومت چندملیتی یا چندقومیتی واقعا پیچیده‌تر از یک دولت-ملت یا یک حکومت تک ملیتی/تک قومیتی است.

برساختن هویت ملی بر اساس تاریخ مشترک سئوالات اخلاقی مهمی را در مورد ماهیت آموزش شهروندی در جامعه دموکراتیک و حدود و ثغور اخلاقی آن برای ما ایجاد می‌کند. تجربه دوران مدرن نشان داده است اگر حکومتها بخواهند هویت مشترکی بر اساس تاریخ در میان شهروندان خود ایجاد کنند، مجبور خواهند بود که صورتی عاطفی و احساسی و برانگیزاننده از هویت ملی شان در اذهان شهروندان بیافرینند، صورتی که همراه با نمادهای شکوهمند تاریخی و شخصیتها و قهرمانان اسطورهای است. به تعبیر دیگر بررسی نشان می‌دهد اکثر کشورهای جهان در برنامه آموزش شهروندی خود بر تاریخی پرشکوه گذشته خود تأکید و ابرام دارند.

سئوالی اخلاقی مهمی که در اینجا در برابر ما خود را می‌نمایاند این است: حدود و ثغور اخلاقی برساختن هویت تاریخی چیست؟ به تعبیر دیگر مرز میان جعل حقیقت و برساختن مشروع هویت پرشکوه تاریخی کجاست؟

باز برگردیم به مثال آمریکا. حس مباهات و هویت ملی آمریکایی، بر اساس تاریخی که در متون درسی به کودکان این کشور آموزش داده می‌شود، آمیخته با غلط نشان دادن عمدی تاریخ این کشور و نشان ندادن نقاط سیاه در تاریخ این کشور است. ویلیام گالستون[4] می‌نویسد که تحقیق تاریخی جدی تقریبا بطور یقینی مدافع لزوم "بازنگری" و نگاه پیچیده و ذو ابعاد، بجای بسیط، در ترسیم تاریخی چهره شخصیت‌های اصلی تاریخ آمریکا خواهد بود. با این حال او ادامه می‌دهد: "آموزش مدنی [تربیت شهروندان دموکراتیک] محتاج شخصیت‌های فرهمند و والامنشی است که تاریخ را اخلاقی می‌کنند: معبدی از اسطوره‌ها [ی اخلاقی] که به نهادهای دموکراتیک جامعه مشروعیت اخلاقی می‌بخشند و وجودشان شایسته تقلید است."

به طریقی مشابه کیملیکا از آندرو اولدنکوئیست[5] نقل می‌کند که تصویر تاریخ آمریکا برای دانش آموزان در مدارس "باید به گونه‌ای باشد که بتواند حس مباهات و تعلق خاطر به آمریکا در آنها ایجاد کند". در دید اولدنکوییست اگر به کودکان آموخته شود که ما آمریکایی‌ها "سرخ پوستها را نسل کشی کردیم، سیاهان را شکنجه کردیم، و ویتنامی‌ها را قتل عام کردیم"، آنها دیگر حس تعلقی به کشورشان آمریکا نخواهند داشت و به همکاری اجتماعی ترغیب نخواهند شد (به نقل از شهروندی چندفرهنگی، ۲۳۸، پاورقی ۱۴).

نظریه گالستون و اولدنکوئیست فارغ از دشواری و ابهام نیست. نخست اینکه این روش ارتقای هویت ملی و آموزش شهروندی بر اساس گزیده خوانی تاریخ ممکن است هدف دیگر آموزش شهروندی دموکراتیک یعنی بالا بردن قدرت تفکر مستقل و انتقادی در مورد جامعه و مشکلات آنرا را در دانش آموزان کمرنگ کند. دوم اینکه این نحو از تاریخ نگاری بهداشتی مبتنی بر "معبد اسطوره‌ها" رفتارهای غلط تاریخی و باورهای بد همین اسطورهها در مورد زنان، سیاهان و سرخ پوست‌‌ها (کلا گروههای تحت حاشیه و ستم) را نادیده می‌گیرد و دقیقا می‌شود آنچه بعضا تاریخ به روایت "مرد سفید پوست طبقه مرفه" آمریکایی خوانده می‌شود. این روایت از تاریخ دقیقا همان شکلی ازتاریخ است که بسیاری از اقلیتهای قومی یا ملی آنرا توهین آمیز می‌یابند. اقلیت‌های قومی یا ملی و سایر انواع اقلیت‌ها همیشه گلایه داشته‌اند که چرا تلاش‌های آنان و جنبش هایشان در کتاب‌های درسی نادیده گرفته می‌شوند (شهروندی چندفرهنگی، ۲۳۸، پاورقی ۱۴).

بر این اساس به نظر می‌رسد آنچه حتی در بسیاری از دموکراتیک‌ترین حکومت‌های عالم به دانش آموزان در مدارس تدریس می‌شود تاریخی صد در صد علمی و فارغ از احتیاجات هویت‌بخشانه حکومتی که قرار است با حفظ تمامیت سرزمینی شهروندانی که حاضر باشند جانشان را در راه میهن شان فدا کنند تربیت کند نیست، و این تقابل خود یکی از پارادوکس‌های اخلاقی آموزش دموکراتیک است که معلوم نیست به این راحتی‌ها قابل حل باشد.

نقدی بر نظریه کسروی در مورد هویت و زبان آذربایجان

سید احمد کسروی یکی از بانیان تجدد و سکولاریسم، یکی از خلاق‌ترین و پرکارترین روشنفکران و یکی از مهم‌ترین پیشگامان نقد استبداد دینی در ایران است که جانش را هم در این راه نهاد. کسروی را می‌توان شهید راه روشنگری در ایران دانست. به علاوه با مطالعه نظرات کسروی در مورد دین می‌توان او را از پیشگامان جریان روشنفکری دینی دانست، اگرچه متاسفانه در تحلیل‌ها کمتر به این مسئله توجه می‌شود. سرانجام آنکه تاریخ نگاری کسروی در مورد مشروطیت در کنار برخی دیگر از آثار او هنوز هم یکی از مهمترین منابع برای مطالعه این دوران مهم از تاریخ ایران زمین هستند.

با این حال در این بخش نشان خواهم داد نظریه کسروی در مورد زبان و هویت آذربایجان امروز از دید چندفرهنگی لیبرال و با معیارهای فلسفه سیاسی معاصر چندان قابل دفاع به نظر نمی‌رسد. ایرادی که در اینجا بر نظریه کسروی در مورد زبان و هویت آذربایجان وارد خواهم کرد، البته بر تاریخ نگاری برخی از منتقدان کسروی در میان جریانهای ملی گرایی اقوام غیر فارس هم به نحوی متفاوت وارد است.[6] نقد من بر کسروی در این قسمت بر این اساس خواهد بود که بیم مشروع او از تجزیه ایران باعث شده است کسروی نظریه‌ای نه چندان مشروع در مورد هویت آذربایجان بدهد که نتیجه عملی آن در طول چندین نسل می‌تواند نابودی هویت ترکی آذربایجان یا کاملا فرعی یا ثانوی دانستن جایگاه این هویت در هویت ایرانی است.

کسروی اقلا در دو تا از آثار خود با نامهای آذری یا زبان باستان آذربایجان و سرنوشت ایران چه خواهد شد؟ دغدغه‌های خود را در مورد آذربایجان مطرح می‌کند. اثر اول او یا همان آذری یا زبان باستان آذربایجان گرچه به ظاهر نظریه‌ای زبانی است، در واقع نظریه‌ای در مورد هویت و تاریخ آذربایجان است.[7] کسروی در این کتاب حدوداً ۵۰ صفحه‌ای کوشیده است نشان دهد هویت آذربایجان ایران متفاوت از هویت ترکی همسایگان ایران یعنی عثمانی و قفقاز (ترکیه و جمهوری آذربایجان کنونی) است. واضح است بیم از خطر تجزیه ایران انگیزه کسروی از نوشتن کتاب "آذری یا زبان باستان آذربایجان" بوده است. کتاب با جملاتی در دیباچه آغاز می‌شود که به خوبی دغدغه کسروی در مورد حفظ تمامیت ارضی ایران را نشان می‌دهد. خود کتاب در سال ۱۳۰۴ و دیباچه آن در سال ۱۳۰۹ شمسی (۱۹۳۰ میلادی) در دوران حکومت رضا شاه نگاشته شده است. انگیزه نوشتن کتاب در کسروی در اواخر دوره عثمانی در او ایجاد شده، در دوره‌ای که هنوز در عثمانی جریان اتحاد و ترقی (جزیانی که در ترکیه درست قبل از آتاترک حکومت می‌کرده) بر سر قدرت بوده و جریان‌هایی در آن می‌کوشیده‌اند بر اساس هویت ترکی وحدتی میان تمام سرزمین‌های ترکی به نفع عثمانی متاخر ایجاد کنند. جریان اتحاد و ترقی گویا مدعیاتی هم در مورد هویت ترکی آذربایجان داشته‌ است.

کسروی می‌نویسد:

"بیست و‌اند سال پیش یکرشته گفتارها در روزنامه‌های تهران و قفقاز و استانبول در پیرامون مردم آذربایجان و زبان آنجا نگارش می‌یافت. در عثمانی در آن زمان دسته اتحاد و ترقی بروی کار آمده و آنان باین می‌کوشیدند که همه ترکان را در هر کجا که هستند با خود همدست گردانند. یک توده ترک بسیار بزرگی پدید آوردند و در قفقاز نیز پیروی از اندیشه ایشان می‌نمودند. و چون آذربایجان در جنبش مشروطه خواهی شایستگی بسیار از خود نموده و در همه جا بنام شده بود، نویسندگان قفقاز و استانبول آن را از دیده دور نداشته و از اینکه زبان ترکی در آنجا روانست دستاویز یافته، گفته‌های پیاپی درباره آذربایجان و خواست خود می‌نوشتند.

این گفتارها در آذربایجان کارگر نمی‌افتاد. زیرا آذربایجانیان خواست نویسندگان آنها را نیک میدانستند و با جانفشانیهایی که در آذربایجان در راه پیشرفت مشروطه از خود نموده و جایگاهی که برای خود میان توده ایران باز کرده بود، هیچ نشایستی که پیروی از اندیشه دیگران نماید." (کسروی، دیباچه آذری یا زبان باستان آذربایجان، ۵)

از نظر کسروی آذربایجان همیشه بخشی از ایران بوده و کمتر زمانی از آن جدا شده است. با اینهمه این مسئله که زبان مردم آذربایجان ترکی است به صورت "چیستانی شده" و بدست برخی روزنامه نویسان عثمانی و یا گروههایی در ایران افتاده تا به بهانه آن در مورد رابطه آذربایجان و ایران تشکیک کنند. بر این اساس و برای پاسخ به شبهات جدایی طلبانه است که کسروی تز آذری یا زبان باستان آذربایجان را در کتابی به همین نام ارائه می‌دهد.

عبارت زیر نشان می‌دهد از همان زمان نگارش کتاب کسانی مخالف نظر کسروی بوده‌اند:

"چون سخن از آذربایجان و مردم آنجا میرفت و من برخاسته از آذربایجانم بر آن شدم چگونگی را از راهش جستجو کنم و به نتیجه روشنی رسانم. ولی در آن زمان دسترسی به کتابهایی نداشتم و سپس نیز تا چند سال در مازندران و زنجان و خوزستان میگردیم تا در سال ۱۳۰۴ بتهران بازگشتم و چون فرصت و کتاب هردو را داشتم به جستجو پرداختم و خرسندم که به آسانی توانستم آذری یا زبان دیرین آذربایجان را پیدا کنم ....و نیز چگونگی رواج ترکی را در آن سرزمین از راه تاریخ بشناسم. اینست دفتری بنام "آذری یا زبان باستان آذربایجان" پدید آوردم که در همان زمان به چاپ رسانیدم و پراکنده گردانیدم که اگرچه نادانانی به زبان‌درازی‌ها برخاستند لیکن دانشمندان از ارجشناسی باز نایستادند." (همان، ۶-۵)

بر اساس نظریه کسروی کلمه آذری اشاره و ارجاع به زبان باستان آذربایجان از شاخه زبان‌های فارسی دارد و نه لهجه آذربایجانی از زبان ترکی. در این کتاب کسروی ناخواسته برای دفاع از هویت ایرانی هویت ترکی آذربایجان را زیر سئوال می‌برد یا آنرا امری فرعی و ثانوی و وارداتی قلمداد می‌کند.

از نظر کسری لفظ "آذری" در نام آذربایجان اشاره به ترکی آذربایجان ندارد:

"پیش از آن [نوشته من در مورد آذری یا زبان باستان آذربایجان] برخی از نگارندگان اروپایی "آذری" را ترکی آذربایگان شناخته بودند. چنانکه در انسیکلوپیدی اسلامی در حرف الف که پیش از دفترچه من [کتاب من] چاپ شده [در مدخل کلمه آذری] آذری را به همین معنی آورده. لیکن در حرف تا در گفتگو از تبریز [مدخل "تبریز"] که پس از دفترچه من چاپ یافته آذری به معنی درست خود آمده." (همان، ۶ پاورقی)

از عبارات کسروی در این کتاب بر می‌آید که او علیرغم تمام خلاقیت اش به اشتباه فرض کرده زبان ترکی جزوی از هویت ایرانی نیست و بلکه زبانی وارداتی/خارجی است. با این حال امروزه تاکید بر دیدگاه مرحوم کسروی در مورد هویت آذربایجان محتملا بیشتر به ضرر تمامیت ارضی ایران است تا به نفع آن، چون عملا و بطور ناخواسته به تقابل میان ایرانی بودن و ترک بودن (آنچیزی که تجزیه طلبان هم بر آن تاکید دارند و از آن استقبال می‌کنند) دامن می‌زند.

نگارنده، چون تخصص‌اش نیست، در بحث در مورد صحت تاریخی یا زبان شناختی نظریه کسروی در مورد زبان آذری موضعی نمی‌تواند بگیرد؛ تنها بر این تاکید دارد که در آذربایجان ترکی چه از دوران سلجوقی رایج شده (که البته به نظر نویسنده نظریه‌ای معقول می‌آید، مشابه رواج زبان ترکی در ترکیه کنونی به اعتقاد خیلی از ساکنان این کشور) و چه از سده‌ها قبل‌تر رواج داشته باشد (نظریه تقی زهتابی در کتاب تاریخ دیرین ترکان که بعید است سنجشگری علمی تاریخی قسمتهای زیادی از آن را تائید کند)، نمی‌توان به بهانه اینکه سده‌ها قبل زبان مردم آذربایجان ترکی نبوده آنان را از حقوق شان به عنوان یک اقلیت قومی/ملی محروم کرد. در روزگار کنونی باید راههای بهتر و مقبولتری، که سازگار باشند با رعایت حقوق اقلیتها، برای دفاع از تمامیت ارضی و حراست از آن پیدا کرد.

نظریه کسروی با آنکه دغدغه بسیار پرارزش و مهم حفظ تمامیت ارضی ایران را دارد، امروز از منظر چندفرهنگی لیبرال محتملا بیش از آنکه سبب وحدت شود، می‌تواند باعث افتراق میان اقوام ایرانی گردد. این از آن روست که نظریه کسروی خواسته یا ناخواسته توجیهی برای ایدئولوژی یکسان سازی و آسیمیلاسیون آذربایجان درهویت فارس محور بدست می‌دهد که از منظر چندفرهنگگرایی لیبرال کیملیکا و نظریه او در مورد حقوق اقلیتها مورد تردید است.

همان طور که محمدرضا نیکفر در جملات زیربه درستی در مورد قرائت کسروی از هویت آذربایجان اشاره می‌کند، امروزه مسئلۀ وحدت مردمان کشورایران را نمی‌توان به سادگی دوران مرحوم کسروی حل کرد. به قول نیکفر در مقاله "کسروی و مسئله هویت سکولار":

"زبان‌شناسی، باستان‌شناسی و فرهنگ‌شناسی نمی‌توانند جای سیاست را بگیرند و به مسائل سیاسی پاسخ دهند. اگر چنین ادعایی کنند این خطر جدی است که به ایدئولوژی تبدیل شوند. طرح این موضوع که در آذربایجان چه علاقه‌ای به زبان فارسی وجود داشته ، تأثیری بر روی آن تبریزی‌ای ندارد که حس می‌کند سامان کنونی کشور با تبعیض در حق او همراه است" (نیکفر، "کسروی و مسئله هویت سکولار").[8]

کسروی یکی از خلاقترین روشنفکران زمان خویش بود و بسیاری نظراتی که او در حوزه‌های مختلف مطرح کرده است در نوع خود نخستینها در ایران بوده‌اند. بر این اساس هیچ بعید نیست اگر کسروی در زمانه ما می‌زیست، با عنایت به نظریات متاخرعلوم انسانی در مورد مسئله اقوام/ملل در نظریه خویش در مورد هویت آذربایجان تجدید نظر می‌کرد. نقد کسروی فارغ از در نظر گرفتن تفکرات مشابه غالب در میان اندیشمندان روزگار او در سایر نقاط جهان عین بی انصافی و نابهنگامی[9] است.

در همین زمینه

لزوم توجه نظری به حقوق قومیت‌ها/ملیت‌ها در ایران

کیملیکا واحیای طرح حقوق اقلیت‌های ملی/قومی درفلسفه سیاسی

ایران کشوری چندقومیتی است یا چندملیتی؟

حقوق اقلیت‌های قومی/ملی در نظریه لیبرال قرن نوزدهم

بررسی حقوق اقلیت‌‌های قومی/ملی در سنت سوسیالیستی، با نگاهی به ایران

مسلمان یا فارس؟ ذات‌گرایی به مثابه مانعی برای بسط گفت‌وگو در مورد حقوق اقلیت‌ها

ریشه‌های افول بحث حقوق اقلیت‌ها در دوران پس از جنگ جهانی دوم و نکاتی مرتبط با ایران

پانویس‌ها

[1] Sir Jon A. MacDonald

[2] Louis Riel

[3] Ernest Renan

[4] William Galston

[5] Andrew Oldrnquist

[6]منظور من بطور مشخص کتاب دکتر "محمدتقی زهتابی" در مورد تاریخ دیرین ترکان و نظریات دیگری از این دست است.

[7] کسروی این کتاب را در زمان حکومت یک ساله سید جعفر پیشه وری بر آذربایجان نگاشته است. بحث در مورد این کتاب را به نوشتاری دیگر موکول می کنیم.

[8] برای مقاله نیکفر در ویژه نامه بی بی سی در شصت و ششمین سالمرگ احمد کسروی رجوع کنید به این لینک.

[9] Anachronism

قطع اینترنت در استان فارس

Maryam — Sun, 15 Jul 2012 16:15:23 +0000

اينترنت وايمکس مبين نت وابسته به شرکت همراه اول مخابرات از شامگاه شنبه ۲۴ تير ۱۳۹۱ در استان فارس قطع شده و تا امروز، يکشنبه نيز وصل نشده است.

به گزارش خبرگزاری کار ايران (ايلنا)، بيش از ۱۲ ساعت است که اينترنت وايمکس مبين نت در کل استان فارس قطع شده است.

ايلنا و ساير منابع خبری ايران هنوز درباره وضعيت فعلی اينترنت در فارس گزارش تازه‌ای منتشر نکرده‌اند.

ايلنا همچنين نوشته است: "مسؤولان شرکت زير ساخت استان فارس دليل اصلی اين موضوع را اختلال در شبکه اينترنت اعلام کرده‌اند. اين در حالی است که اين مقامات به پرسش خبرنگار مربوطه، توضيح بيشتری را ارائه نداده‌اند."

مسؤولان شرکت زير ساخت استان فارس دليل اصلی اين موضوع را اختلال در شبکه اينترنت اعلام کرده‌اند. اين در حالی است که اين مقامات به پرسش خبرنگار مربوطه، توضيح بيشتری را ارائه نداده‌اند

بر پايه اين گزارش "استان فارس به دليل موقعيت استراتژيک به خصوص در صنايع الکترونيک، در حال حاضر از پوشش اينترنت محروم شده و مسئولان نيز با گذشت ۱۲ ساعت هنوز اقدام به رفع آن نکرده‌اند."

پيش از اين نيز اينترنت ايران بارها دچار اختلال و قطعی شده است.از جمله اواخر سال گذشته، اينترنت در ايران دچار "اختلال شديد و کندی سرعت" شد. برخی از شرکت‌های ارائه دهنده اينترنت در ايران، قطعی‌های پی در پی و کندی سرعت را به دليل "تست نرم‌افزارهای جديد فيلترينگ" می‌دانند.

در ايران هزاران سايت از جمله سايت‌های خبری فيلتر است. مقامات ايران از سايت‌های خبری فيلتر شده به عنوان مصاديق "جنگ نرم" نام می‌برند.

جنگ نرم" نيز از نظر مسئولان جمهوری اسلامی ايران "تهديدات نرم و قدرت نرم فرهنگی و اجتماعی دشمنان" عليه حکومت ايران است که شامل "انقلاب مخملی و عمليات روانی ـ رسانه‌ای" می‌شود.

در ايران "کميته تعيين مصاديق فيلترينگ" که رياست آن برعهده غلام‌حسين محسنی‌اژه‌ای، دادستان کل کشور است، درباره فيلتر کردن وب‌سايت‌ها تصميم‌گيری می‌کند.

علاوه بر دادستان کل کشور، "وزير يا نماينده وزارت‌خانه‎های آموزش و پرورش، ارتباطات و فناوری اطلاعات، دادگستری، اطلاعات، علوم،‌ تحقيقات و فناوری، فرهنگ و ارشاد اسلامی، رئيس سازمان تبليغات اسلامی، رئيس سازمان‎ صدا و سيما و فرمانده نيروی انتظامی، يک نفر خبره در فناوری اطلاعات و ارتباطات به انتخاب کميسيون صنايع و معادن مجلس و يک نفر نماينده مجلس به انتخاب کميسيون حقوقی و قضايی" اعضای ديگر اين کميته ١٢ نفره هستند.

مسلمان یا فارس؟ ذاتگرایی به مثابه مانعی برای بسط گفت‌وگو در مورد حقوق اقلیتها

Fri, 13 Jul 2012 08:32:18 +0000

میثم بادامچی

میثم بادامچی − این نوشتار بر این پیش‌فرض استوار است که اقلیت‌های قومی/ملی ایرانی برای احقاق حقوق قومی/ملی‌شان بهتراست با مردم فارس‌ز‌بان وارد گفت‌وگو شوند و حساسیت‌ها و نیازها و مطالبات خود را به گوش ایشان به عنوان یک ترکیب جمعیتی مهم که از قضا سهم مهمی هم در مراکز قدرت در دوران ظهور دولت مدرن در ایران دارد، برسانند. بدون ایجاد یک گفت‌وگوی گسترده و همه‌جانبه بسط گفتمان احقاق حقوق اقوام/ملل غیر فارس‌زبان بر بستری لیبرال-دموکراتیک میسر نخواهد شد و محتملا بسیار سخت به نتیجه مطلوب می‌رسد.

این نوشتار بر آن تاکید دارد که در هر گفت‌وگویی برای حصول نتیجه اقناعی لازم است طرفین از اصطلاح و ادبیاتی استفاده کنند که هم محترمانه باشد، و هم حتی الامکان حساسیت و عکس العمل طرف مقابل را برنینگیزد. هر ادبیاتی لزوما به گسترش و بسط دیالوگ نمی‌انجامد و چه بسا در جهت افزایش بی اعتمادی عمل می‌کند. به نظر مطلوب‌تر آن است که اقلیت‌های قومی و ملی، که نگارنده به عنوان یک ترک آذربایجانی یکی از ایشان است، از واژگانی حتی الامکان بی‌طرف و علمی استفاده کنند که طرف مقابل را به شنیدن نیازهای ایشان، فهم درد و رنج‌شان و همکاری اجتماعی بیشترسوق دهد.

استناد ذات‌گرایانه به لغت "فارس" در اینترنت

یکی از مسائلی که می‌تواند گفتمان حقوق اقلیت‌ها را با مانع یا اصطکاک یا عکس العمل از سوی بقیه روبرو کند، استفاده از ادبیات ذات‌گرایانه در خطاب قرار دادن فارس‌زبانان در فضای مجازی است. به اعتقاد نگارنده گاه نوعی ذات‌گرایی در مخاطب قرار دادن فارس‌زبانان در ادبیات گروه‌هایی از مدافعان حقوق اقلیت‌ها (اقلیت در معنای کیملیکایی کلمه و نه در معنای روزمره) در اینترنت قابل مشاهده است. به اعتقاد نگارنده این نوع ذات‌گرایی، که البته بیشتر واکنشی ناخودآگاه یا آگاهانه است به ظلم‌های رفته بر اقلیت‌های قومی/ملی در ایران در دوران جدید، از جهاتی با ذات‌گرایی مشابه در برخی نوشته‌های فارسی‌زبانان در فضای مجازی در نقد دین و مشخصا اسلام قابل مقایسه است.

استدلال خواهم کرد اینکه به عنوان مثال گفته شود "فارس‌ها ضد احقاق حقوق اقوام/ملل غیر فارس‌زبان یا شوونیست هستند" مانند این جمله است که بگوییم "اسلام با لیبرال-دموکراسی سازگار نیست". هر دو سخن فوق از مشکل تعمیم نابجا یا نوعی ذات‌گرایی آشکار یا نهان رنج می‌برند. گرچه هر دو جمله فوق اگر درست تفسیر شوند درصدی از حقیقت را در دل خود دارند، هیچ‌کدام فارغ از خطا نیستند و مثال‌های نقض‌کننده مهمی در برابرنگاه تعمیم‌گرایانه هردو وجود دارد. مشخصا در برابر هردوی مدعیات فوق می‌توان پرسید: کدام فارس منظور نظر است؟ کدام تفسیر از اسلام را می‌گوییم؟

فارس‌ بودن به مثابه فرهنگ، نه به عنوان نژاد و خون

قبل از ورود به بحث اسلام باید بگوییم که در دایره ایران، فارس، ترک، کرد یا عرب و بلوچی معنایی نمی‌تواند داشته باشد جز فارس‌زبان و ترک‌زبان و کرد‌زبان و عرب‌زبان و بلوچی‌زبان، و کسی که به هرکدام از فرهنگ‌های فارسی، ترکی، کردی، عربی و بلوچی تعلق خاطر دارد. یعنی اگر بخواهیم دچار استفاده نادرست از کلمات نشویم، اصطلاحات فارس، ترک، کرد، و عرب و بلوچی را تنها بر اساس اولا زبان و ثانیا فرهنگ این اقوام می‌توان تعریف کرد.

اتفاقا از نظر فرهنگی، اقوام/ملل ساکن ایران مشابهت‌های بسیاری به هم دارند، همان طور که در سطح وسیع‌تر، میان قومیت‌ها/ملیت‌های کشورهای خاورمیانه هم وجوه مشترک فرهنگی بسیاری وجود دارد. در یکی از نوشته‌های پیشین گفتیم که مفهوم ملیت یا قومیت نمی‌تواند هویتی نژادی داشته باشد و قومیت/ملیت را نمی‌توان بر اساس تبارو خون و عقبه نژادی تعریف کرد. اگر چنان تعریفی از هویت‌های قومی/ملی ارائه کنیم، در دام نژادگرایی افتاده‌ایم. از ویل کیملیکا نقل کردیم که[1]:

«مهم است که توجه کنیم گروه‌های ملی، آن طور که منظور من از این اصطلاح است، به واسطه نژاد یا تبار تعریف نمی‌شوند. این نکته به وضوح با در نظر گرفتن اکثریت انگلیسی زبان ایالات متحده و کانادا قابل تشخیص است. در هر دوی این کشورها، حجم زیادی از مهاجرت در طی زمانی بیش از یک قرن، در ابتدا از اروپای شمالی، در مرحله بعدی از اروپای جنوبی و غربی، و امروزه بیشتر از آسیا و آفریقا، رخ داده است. به همین سبب انگلیسی زبانهای آمریکایی یا کانادایی که که تبارشان منحصرا از تبار[نژاد، خون] آنگلوساکسون است یک اقلیت پیوسته رو به کاهش است. این نکته در مورد اقلیت‌های ملی [فرانسوی زبانهای کانادا، اسپانیایی‌زبانهای آمریکا، یا ساکنان بومی هردو] هم صادق است.» (شهروندی چند فرهنگی، ۲۳-۲۲)

بر اساس نظریه چندفرهنگی لیبرال کیملیکا، که نظریه‌ای است که در این مجموعه مقالات در صدد دفاع و در مواردی نقد آن بوده‌ایم، هرگونه تعریفی از قومیت/ملیت که بر اساس خون و نژاد صورت بگیرد، ناخواسته در ورطه گفتمان نژادپرستانه افتاده است. بر این اساس به اعتقاد نگارنده اگر از"فارس" منظوری متفاوت از کسی که به زبان فارسی سخن می‌گوید[2] یا تعلق فرهنگی به فرهنگ فارس/پارس زبانان دارد داشته باشیم، نادانسته در ورطه گفتاری از نظر سیاسی ناصواب[3] افتاده‌ایم.

سه اسلام و نسبت متفاوت هریک با لیبرال-دموکراسی

در نقد ذات‌گرایی، هویت فارسی را از جهاتی با هویت اسلامی می‌توان قابل قیاس دانست. مصطفی ملکیان، روشنفکر ایرانی، در یکی از مقالاتش اسلام را به سه گونه تقسیم می‌کند: اسلام بنیادگرا، اسلام سنت‌گرا، اسلام تجددگرا.[4] در اینجا منظور ملکیان از اسلام نه قرآن و سنت، و نه عملکرد مسلمانان در طول تاریخ، بلکه قرائت‌ها و روایت‌هایی است که عالمان مسلمان از قرآن و سنت داشته‌اند. (راهی به رهایی، ۹۸[5])

چکیده تبیین ملکیان از هر یک از این سه نوع اسلام از این قرار است:

− اسلام بنیادگرا "شدیدا نص‌گرا و نقل‌گراست" و "دیانت را بیش از هرچیز و پیش از هرچیز در رعایت احکام شریعت و فقه می‌داند"، و نسبت به همه حکومت‌های سکولار سر ناسازگاری و قصد براندازی دارد تا بجای آنها "نظام‌های حکومتی شریعتمدار و فقه‌گرا ایجاد کند". (راهی به رهایی، ۹۹)

− اسلام تجددگرا در مقابل "احکام شریعت یا فقه را تغییر ناپذیر نمی‌داند، بلکه بیشتر آنها را تخته‌بند زمان، مکان، و اوضاع و احوال اجتماعی و فرهنگی جامعه عرب چهارده قرن پیش می‌داند و جمود بر آنها را موجب دور شدن از روح پیام جهانی و جاودانی اسلام می‌داند"، "بیشتر سعی در عقلانی سازی احکام شریعت و فقه و نزدیک ساختن این احکام به حقوق بشر و نوعی اخلاق جهانی مورد فهم و قبول انسان امروز دارد" و معتقد است که وجود جامعه‌ای دینی در سایه حکومتی سکولار (به معنای غیر دینی نه ضد دینی) ممکن است و با تشکیل حکومت دینی لزوما رفاه مادی نیز حاصل نمی‌شود. (راهی به رهایی، ۱۰۱)

اسلام سنت‌گرا تدین را بیشتر نوعی سیر و سلوک باطنی می‌داند که رعایت دقیق احکام شریعت و فقه شرط لازم توفیق آن است. با این حال اسلام سنت‌گرا "حکومت‌های غیردینی را چندان مانع و مزاحم [دیدگاه مطلوبش در مورد] استکمال فرد و جامعه نمی‌بیند." (راهی به رهایی، ۱۰۳)

محمدتقی مصباح یزدی یکی از شاخص‌ترین نمایندگان اسلام بنیادگرا در ایران است، سیدحسین نصر یکی از نمایندگان معروف اسلام سنت‌گرا است و عبدالکریم سروش، عبدالله النعیم، و محمد مجتهد شبستری از نمایندگان شاخص اسلام تجددگرا هستند.

نقدی که بر اساس این تقسیم سه گانه اسلام می‌توان برجمله‌ "اسلام با لیبرال-دموکراسی سازگار نیست" وارد کرد، این است که معلوم نیست در این عبارت منظور گوینده از اسلام، اسلام بنیادگرا است، یا اسلام تجددگرا یا اسلام سنت‌گرا. همان‌طور که تاحدی اشاره شد هرکدام از سه نوع اسلام فوق حکمی متفاوت در مواجهه با لیبرال-دموکراسی دارند. بسیار واضح است که اسلام بنیادگرا با دموکراسی سازگار نیست و هویت خود را بر ضدیت با لیبرال-دموکراسی بنا کرده است. با این حال می‌توان به خوبی نشان داد اکثر انواع اسلام تجددگرا[6] (به جز نظریه‌هایی از قبیل امت و امامت شریعتی، اگر بتوان آنرا نظریه‌ای از اسلام تجددگرا دانست) با لیبرال-دموکراسی سازگارند. موضع اسلام سنت‌گرا در مورد لیبرال-دموکراسی موضعی بینابین است (راهی به رهایی، ۱۰۴). به نظر می‌رسد کاملا بتوان اسلام سنت‌گرا را نوعی تفسیر کرد که با لیبرالیسم سیاسی از نوعی که جان رالز متاخر آن‌را نمایندگی می‌کند، سازگار باشد.

مصطفی ملکیان در پایان مقاله "راهی به رهایی" می‌نویسد:

«نتیجه آنکه نمی‌توان مدعی شد که اسلام، به نحو اطلاق، با لیبرالیسم ناسازگار است.....ولی البته می‌توان گفت که یکی از قرائت‌های اسلام، یعنی قرائت بنیادگرایانه، با لیبرالیسم نمی‌سازد....ناگفته نگذارم که به گمان نگارنده این سطور، غیر قابل دفاع‌ترین قرائت از اسلام همان قرائت بنیادگرایانه آن است.» (راهی به رهایی، ۱۰۵-۱۰۴)

نتیجه‌گیری تحلیل ملکیان، که به نظر نگارنده معقول است، این است که جمله "اسلام با لیبرال-دموکراسی سازگار نیست" با توجه به اینکه کدام‌یک از سه نوع اسلام بنیادگرا، تجددگرا، یا سنت‌گرا منظور نظر گوینده باشد، می‌تواند درست یا نادرست باشد. جمله "اسلام با لیبرال-دموکراسی سازگار نیست" را می‌توان نوعی مواجهه ذات‌گرایانه با دیانت نامید که امکان ارائه قرائت‌های مختلف از اسلام را نفی می‌کند و بر اساس تعمیمی که بر اساس تحلیل فوق ناروا است حکم در مورد عدم امکان یکجا جمع کردن اسلام و دموکراسی صادر می‌کند.

به همین منوال می‌توان گفت جمله "فارس‌ها ضد حقوق اقوام/ملل غیر فارس‌زبان یا شوونیست هستند" بر قرائتی ذات‌گرایانه از مفهوم فارس بودن بنا شده است و دارای اشکالات مشابهی است.

چهار نوع هویت فارسی و مواجهه متفاوت هریک با حقوق اقوام/ملل غیر فارس

هویت فارسی/پارسی هم مانند هویت اسلامی هویتی کاملا متکثر است. همان‌طور که ملکیان اسلام را به سه نوع تقسیم کرده است، شاید بتوان هویت فارس‌زبانان را از جهت مواجهه‌شان با بحث حقوق اقوام/ملل غیر فارس‌زبان در ایران به چهار دسته تقسیم کرد:

الف- فارس مذهبی مدافع تکثر

ب- فارس مذهبی ضد تکثر

ج- فارس غیر مذهبی مدافع تکثر

د- فارس غیرمذهبی ضد تکثر

در تقسیم بندی فوق، چنانکه قبلا در تعریف غیر نژادی از فارس بودن اشاره شد، منظور از فارس کسی است که ۱) زبان مادری‌اش فارسی است و ۲) تعلق خاطر به فرهنگ فارسی/پارسی دارد. ما فعلا این موضوع را که این تعلق خاطر مربوط به فرهنگ فارسی قبل از اسلام است یا متعلق به فرهنگ فارسی بعد از اسلام، به کناری می‌نهیم. دیگر اینکه منظور از تکثر در تقسیم‌بندی بالا در درجه اول تکثر قومی در یک چهارچوب لیبرال-دموکراتیک است نه انواع دیگر تکثر از قبیل تکثر جنسیتی. همچنین، منظور از مذهبی و غیر مذهبی در تقسیم بندی بالا باور یا عدم باور شخصی فرد صاحب هویت به اسلام یا یکی دیگر از ادیان رسمی رایج است. تقسیم‌بندی فوق را البته می‌توان به زیرشاخه‌های جدید گسترش داد که فعلا مورد نیاز ما نیست.

به علاوه می‌توان با تغییر عبارت فارس/فارس‌زبان در چهارگانه فوق با هویت قومی اکثریت در یک کشور همسایه خاورمیانه‌ای این تقسیم‌بندی را در آنجا هم قابل اطلاق دانست. به عنوان مثال اگر بحث ما بجای ایران در مورد ترکیه بود، می‌توانستیم در تقسیم فوق بجای کلمه فارس هویت ترک/ترک‌زبان را قرار دهیم و بر اساس آن ترک‌های ترکیه را به ترک مذهبی مدافع تکثر، ترک مذهبی ضد تکثر، ترک غیر مذهبی مدافع تکثر و ترک غیرمذهبی ضد تکثر تقسیم کنیم و ابزاری برای بررسی مواجهه ترکان ترکیه با مسئله حقوق اقوام/ملل غیر ترک آن کشور، مشخصا کردها، به دست دهیم.

در برابر جمله "فارسها ضد احقاق حقوق اقوام/ملل غیر فارس‌زبان یا شوونیست هستند " می‌توان پرسید کدام فارس منظور نظر گوینده است: فارس‌زبان مذهبی مدافع تکثر، فارس‌زبان مذهبی ضد تکثر، فارس‌زبان غیر مذهبی مدافع تکثر و یا فارس‌زبان غیرمذهبی ضد تکثر؟ هویت الف منظور نظر گوینده است، یا هویت ب، یا ج و یا د؟

واضح است که فارس‌‌های ب و د ضد حقوق اقوام/ملل غیر فارس‌زبان هستند، چون هویت خود را دانسته یا ندانسته در تقابل با احقاق حقوق اقلیت‌های قومی/ملی در ایران در یک چهارچوب لیبرال-دموکراتیک تعریف کرده‌اند. بر این اساس می‌توان گفت "فارس‌های ب و د ضد احقاق حقوق اقوام/ملل غیر فارس‌زبان یا شوونیست[7] هستند". با این حال و در نقطه برابر فارس‌های الف و ج طرفداراحقاق حقوق اقوام/ملل ایران هستند و در نتیجه شوونیست نیستند.

نتیجه: ذات‌گرایی و بی تفاوتی به مثابه موانعی جدی برای گفت‌وگو

برای گذار ایران به دموکراسی کوشش برای فهم دیگری در فرآیند گفت‌وگوی سازنده، اجتناب از نگاه‌های تعمیم‌گرا و آمیخته با پیش‌داوری، و همکاری اجتماعی میان گروههای قومی/ملی ساکن این سرزمین، شرطی ضروری است.

به نظر چه مسلمان باشیم و چه آتئیست، و چه فارس باشیم یا ترک، کرد، عرب و یا بلوچی، اخلاقی‌تر می‌نماید که از نگاه ذات‌گرا و تعمیم‌گرا به هویت‌های دینی و قومی گروهایی که عضوشان نیستیم اجتناب کنیم. به تعبیر دیگر به نظر می‌رسد دوری از ذات‌گرایی بیشتر با رواداری، به عنوان اساس و گوهر اخلاقی لیبرال-دموکراسی به عنوان شکل ایده‌آل حکومت، سازگار است.

به تعبیر دیگر قبل از اینکه فردی که خود را مسلمان می‌داند، خود بیان کند که فهمش از اسلام به بنیادگرایی نزدیک‌تر است، یا تجددگرایی یا سنت‌‌گرایی، ما نمی‌توانیم در مورد جمع‌پذیری یا جمع‌نا‌پذیری هویت اسلامی او با لیبرال-دموکراسی نظر دهیم. به همین منوال، قبل از اینکه یک فارس زبان − به عنوان عضوی از گروهی جمعیتی که از فضیلت دو زبانه بودن محروم است و در عوض بنا بر توافق گذشتگان زبان مادری‌‌اش در هشتاد سال پس از تاسیس حکومت مدرن در ایران این امتیاز را داشته است که زبان رسمی و اداری کشور باشد − خودش را در قالب یکی از هویت‌های چهارگانه فوق بگنجاند، ما به عنوان اعضای اقلیت‌های قومی/ملی، بدون اطمینان از اینکه او واقعا و به صورت اصولی نفی کننده حقوق اقوام غیر فارس‌زبان است، از نظر اخلاقی مجاز نیستیم او را در دسته‌های ب یا د، یا رده بندی شوونیستی، قرار دهیم.

بطور متقابل از فارس‌زبانان ایرانی انتظار می‌رود بیش از پیش و بدون پیش‌فرض در یافتن راه‌حلی لیبرال-دموکراتیک برای احقاق حقوق قومیت‌ها/ملیت‌های غیر فارس‌زبان در ایران همکاری کنند. طبیعی است که این همکاری‌ها به نفع اتحاد میان اقوام ایران، از جمله فارس‌زبان‌ها و دوزبانه‌ها، و موجب قوی‌تر شدن حس لزوم حفظ تمامیت ارضی در میان ساکنان آن خواهد بود. به اعتقاد نگارنده بهترین طریق برای بطلان ادعای "فارس‌ها ضد احقاق حقوق اقوام/ملل غیر فارس‌زبان ایران یا شوونیست هستند"، و یکی از بهترین طرق برای قوی‌تر شدن علاقه به حفظ تمامیت ارضی آن است که فارس‌بانهای کشورمان، مثلا آن عده که فعال جنبش سبزند، خودشان دست بالا بزنند و در جهت احقاق حقوق از دست رفته اقلیت‌های قومی/ملی ایرانی بکوشند و نشان دهند اکثریت فارس‌ها در تقسیم بالا فارس‌های جزو دسته الف و ج هستند، نه ب و د.

بی تفاوتی فارس‌زبان‌ها در مورد حقوق اقلیت‌های قومی/ملی غیر همزبانشان نه تنها وضعیت را بهتر نمی‌کند، در سناریوهای بدبینانه می‌تواند راه را بر بالکانیزه شده ایران یا شقه شقه شدن آن در دوران ضعف حکومت مرکزی و روزگار پسا جمهوری اسلامی بگشاید.

از قدیم گفته‌اند که پاک کردن صورت مسئله مسئله را حل نمی‌کند. به همین منوال سکوت در مورد مسئله حقوق قومیت‌ها به ترک‌ها، کردها، بلوچی‌ها و عرب‌هایی که حس می‌کنند مورد تبعیض واقع شده اند، نه تنها قانع یا آرام نمی‌کند، بلکه برعکس با ایجاد روحیه یاس و بدبینی فضای رادیکالیسم را به نفع جدایی‌طلبی تقویت می‌کند.

در همین زمینه

لزوم توجه نظری به حقوق قومیت‌ها/ملیت‌ها در ایران

کیملیکا واحیای طرح حقوق اقلیت‌های ملی/قومی درفلسفه سیاسی

ایران کشوری چندقومیتی است یا چندملیتی؟

حقوق اقلیت‌های قومی/ملی در نظریه لیبرال قرن نوزدهم

بررسی حقوق اقلیت‌‌های قومی/ملی در سنت سوسیالیستی، با نگاهی به ایران

پانویس‌ها

[1] رجوع کنید به این مقاله نگارنده.

[2] ما در این بحث برای اجتناب از پیچیدگی تمایز میان گویش‌های زبان فارسی را، که خود به نوبه خود بحث بسیار مفصلی است، به کناری می‌نهیم و به صورت ساده‌سازی شده تنها از یک هویت فارسی سخن می گوییم. در عالم واقع بیش از یک هویت فارسی داریم و بهتر است بگوییم هویت‌های فارسی داریم.

[3] Politically incorrect

[4]البته واضح است که تقسیم بندی ملکیان اسلام را به این سه نوع تنها نوع تقسیم‌‌بندی ممکن در مورد اسلام نیست و می توان تقسیم‌بندی‌های دیگری هم از این دین ارائه کرد.

[5]مصطفی ملکیان، "سخنی در چندوچون ارتباط اسلام و لیبرالیسم"، راهی به رهایی، نشر نگاه معاصر، صص.106-93.

[6] این سخن خصوصا در مورد انواع متاخر قرائت تجددگرایانه از اسلام درست می نماید.

[7] البته نگارنده ترجیح می دهد از اصطلاح شوونیست در نوشته هایش استفاده نکند، چون این اصطلاح به خاطر کاربردهای عامیانه‌ای که از آن لااقل در فضای اینترنت شده است، بار علمی خود را تا حدودی از دست داده است. به عبارت دیگر در شرایط کنونی اصطلاح شوونیست بیشتر باری پولمیک و جدلی یافته و به سختی ممکن است به کار بحث‌های فلسفی و علمی و دقیق در زمینه حقوق اقوام بیاید.

"شکاف زمين به پنج متری نقش رستم رسيد"

zamaanehnews — Mon, 09 Jan 2012 05:02:40 +0000

شکاف زمين به پنج متری نقش رستم يکی از آثار به جای مانده از دوران هخامنشيان رسيده و باعث نگرانی فعالان ميراث فرهنگی ايران شده است.

به گزارش خبرگزاری ميراث فرهنگی (CHN)، "شکاف جديدی در پنج متری کوه حسين و آرامگاه چهارتن از پادشاهان هخامنشی ايجاد شده است. اين شکاف به موزات شکافی است که چندی پيش در ۲۰ متری اين اثر کم نظير به وجود آمده است."

نقش رستم نام مجموعه باستانی در شهرستان مرودشت استان فارس است که يادمان‌هايی از ايلاميان، هخامنشيان و ساسانيان را در خود جای داده‌است.

عبدالرضا نصيری، معاون سازمان ميراث فرهنگی و گردشگری فارس CHN گفته است: "شکافی که در کف زمين ايجاد شده به خاطر پايين رفتن سطح آب‌های زيرزمينی است."

در نقش رستم، آرامگاه‌های داريوش بزرگ، خشايارشا، اردشير اول و اردشير دوم چهار پادشاه هخامنشی، تاجگذاری اردشير بابکان و چند نقش ديگر ساسانی، بنايی موسوم به کعبه زرتشت و نقش‌برجسته ويران‌شده‌ای از دوران ايلاميان قرار دارد

به گفته اين مقام سازمان ميراث فرهنگی فارس، دشت مرودشت چند سال است که دچار خشکسالی شده و چاه‌هايی هم که زده شده، باعث تشديد خشکسالی می‌شود و به همين دليل سطح آب‌های زيرزمينی در دشت مرودشت به شدت پايين رفته است.

معاون سازمان ميراث فرهنگی و گردشگری فارس افزوده است: "جاهايی که ريشه کوه زير خاک ادامه پيدا نکرده، خاک کاملاً يک‌دست نشست می‌کند و ترک هم نمی‌خورد ولی جاهايی که کوه ريشه‌اش به سمت دشت متمايل است، باعث می‌شود که خاک کنار کوه به دليل اينکه کم حجم بوده و ريزش لايه سنگی است، نشست پيدا نکند ولی بقيه خاک نشست کند که اين باعث شکاف زمين می‌شود."

نصيری با بيان اينکه هيچ راهی برای جلوگيری از گسترش اين شکاف وجود ندارد، گفته است: "تا جايی که من سوال کردم، می‌گويند حتی آن قسمت‌هايی از خاک که نشست پيدا کرده، اگر سطح آب‌های زير زمينی بالا هم بيايد باز هم اين شکاف درست نمی‌شود."

مسعود منيعاتی، دبير انجمن دوستداران ميراث فرهنگی فارس نيز گفته است سازمان ميراث فرهنگی بايد با تشکيل "کميته بحران" در اين‌گونه موارد وارد عمل شود.

وی علت ايجاد اين شکاف را بر اساس گفته‌های افراد محلی، ناشی از زلزله خفيفی می‌داند که چندی پيش در اين منطقه رخ داده است.

دبير انجمن دوستداران ميراث فرهنگی فارس، تأثير پايين رفتن سطح آب‌های زير زمينی را در ايجاد اين شکاف رد می‌کند و می‌گويد اين منطقه روی گسل زلزله خيز قرار دارد که بايد درباره آن تحقيقات لازم انجام شود.

چند هفته پيش نيز محمدرضا قدری، زمين‌شناس به CHN گفته بود: "نشست زمين در هر اندازه و هر مقايس مکانی و زمانی که روی دهد، برای آثار باستانی نقش‌رستم زيان‌بار است."

در نقش رستم، آرامگاه‌های داريوش بزرگ، خشايارشا، اردشير اول و اردشير دوم چهار پادشاه هخامنشی، تاجگذاری اردشير بابکان و چند نقش ديگر ساسانی، بنايی موسوم به کعبه زرتشت و نقش‌برجسته ويران‌شده‌ای از دوران ايلاميان قرار دارد.

"شهر تاريخی بيشاپور در معرض تخریب"

zamaanehnews — Sat, 22 Oct 2011 07:29:14 +0000

شهر تاريخی بيشاپور که در استان فارس در جنوب ایران قرار دارد، به دليل عمليات راه‌سازی و لوله‌گذاری در آستانه "تخریب و فرسایش" قرار گرفته است.

به گزارش خبرگزاری مهر، محسن عباسپور، عضو تشکل غيردولتی "انجمن هم‌انديشان جوان" شهرستان کازرون گفت: "لوله گذاری‌های جديد آب در محوطه‌ای بسيار حساس به لحاظ تاريخی در حال انجام است تا آنجا که مثلاً در بخشی از اجرای اين عمليات، فاصله محوطه کارگاهی با يکی از نقش برجسته‌های موجود در تنگ چوگان حدوداً ۱۰متر خواهد بود."

به گفته وی "تردد ماشين آلات مربوط به حمل و لوله‌گذاری در اين محدوده، خود به خود اثرات نامطلوبی را به جا خواهد گذاشت."

بیشاپور شهری است از دوران ساسانی که در زمان شاپور اول یعنی حدود 1750 سال پیش توسط معماری یونانی طراحی آن انجام شده و توسط سربازان رومی که در جنگ میان ایران و والریان امپراتور روم به اسارات درآمده بودند، ساخته شده است

محسن عباسپور گفت: "از ديگر تهديدهای بالقوه‌ای که اين لوله گذاری به دنبال دارد، حساسيت زياد در مسير انتخاب شده است تا آنجا که حدود يک کيلومتر از کانال روباز فعلی دقيقاً در حريم درجه يک آثار بيشاپور قرار دارد که در زمان اجرای پروژه و تردد ماشين آلات ممکن است آسيب‌های فراوانی را به آثار مدفون در زير خاک وارد آورد."

اين عضو انجمن عم‌انديشان جوان افزود: "سرزمينی که براساس وعده‌های داده شده قرار است در سال ۲۰۱۳ به عنوان کانديدای ايران برای ثبت در فهرست آثار جهانی به يونسکو معرفی شود و بدون ترديد اين دست از خطوط انتقال نيرو در آن، امتيازهای منفی فراوانی را برای بيشاپور و احتمال دور ماندن آن از ثبت در فهرست آثار جهانی به دنبال خواهد داشت."

بيشاپور شهری است از دوران ساسانی که در زمان شاپور اول يعنی حدود ۱۷۵۰ سال پيش توسط معماری يونانی طراحی آن انجام شده و توسط سربازان رومی که در جنگ ميان ايران و والريان امپراتور روم به اسارات درآمده بودند، ساخته شده است.

شهر بيشاپور برخلاف نقشه و طرح شهرهای ايران در دوران اشکانی که اکثرن به شکل دايره ساخته می شدند، دارای طرحی شطرنجی است.

در اين شهر باستانی بناهای مهمی از جمله معبد آناهيتا، تالار تشريفات و ايوان موزاييک وجود دارند.

موزاييک های بيشاپور که تحت تاثير هنر موزاييک رم قرار دارند، با نقوش زنان نوازنده و رقصنده جزو مهم‌ترين موزاييک‌های ايران باستان هستند.

شهر بيشاپور تا قرون ابتدايی پس از اسلام نيز محل سکونت بوده و پس از آن به تدريج متروک شده است. کاوش‌های باستان شناسی در اين محوطه هنوز تکميل نشد‌ اند و بخش بزرگی از آن هنوز ناشناخته مانده است.

چند سال پيش احداث جاده کازرون- قائميه، اين محوطه باستانی را به دو قسمت تقسيم کرد. بنابر آمار سازمان ميراث فرهنگی ايران، روزانه در حدود ۱۵ هزار وسيله نقليه از اين جاده عبور می‌کند.

احداث اين جاده نه تنها باعث تخريب برخی از آثار تاريخی اين محوطه شده، بلکه امکان ثبت بيشاپور را در فهرست ميراث جهانی يونسکو کاهش داده است.