شکسپیر

آیا ژن‌ها، هارد-دیسک‌های آینده‌اند؟

arezoo — Mon, 28 Jan 2013 07:43:09 +0000

احسان سنایی

احسان سنایی - حتماً نام سازمان CERN را شنیده‌اید؛ سازمان تحقیقات هسته‌اى اروپا، که متولّى چندین و چند آزمایشگاه فیزیکى دنیا، از جمله شتاب‌دهنده‌‌هاى بزرگ ذرات بنیادى‌‌ست. این سازمان، یکى از حجیم‌ترین بانک‌هاى اطلاعاتى جهان را هم در اختیار دارد، که بخش اعظم آن شامل داده‌هاى خام مربوط به شتاب‌دهنده‌هاست. مثلاً کشف ذره هیگز، که در سال گذشته هیاهوی زیادی را هم برانگیخت، با تحلیل حدود ٢٠٠ پتابایت اطلاعات خام میسر شد؛ یعنى ٢٠٠ میلیون گیگابایت. این حجم از اطلاعات را می‌توان در حدود ٥٠ میلیون DVD ذخیره کرد. آمار سرسام‌آوری‌ست؛ ولى شاید تعجب کنید اگر بگوییم این فناوری دیگر قدیمی شد.

گروهی از دانشمندان انیستیتو بیوانفورماتیک اروپا در شهر هینکستون انگلستان، خبر از ظهور تکنولوژى جدیدى دادند که مى‌تواند همان ٥٠ میلیون DVD را در حدود ٨٠ گرم از مولکول DNA جاسازى کند؛ یعنى مولکولى که خودش حاوى اطلاعات حیاتى موجودات زنده ا‌ست.

هفته پیش، گروهی از دانشمندان انیستیتو بیوانفورماتیک اروپا در شهر هینکستون انگلستان، خبر از ظهور تکنولوژى جدیدى دادند که مى‌تواند همان ٥٠ میلیون DVD را در حدود ٨٠ گرم از مولکول DNA جاسازى کند؛ یعنى مولکولى که خودش حاوى اطلاعات حیاتى موجودات زنده ا‌ست. این موضوع در حد حدس و گمان هم نیست؛ چراکه هم‌اکنون همه‌ی ١٥٤ غزل‌واره‌ی شکسپیر در یک رشته DNA جاسازى شده است و هنوز هم آنقدرها جا بوده تا ٢٦ ثانیه از صداى مارتین لوتر کینگ؛ یک نسخه از مقاله معروف جیمز واتسون و فرانسیس کریک راجع به ساختار DNA؛ یک عکس از محل کار خود دانشمندان این پروژه، و همچنین اطلاعات مربوط به تبدیل و بازیابى این داده‌ها را هم درون خودش جا بدهد؛ که مجموعاً حجم‌شان به حدود ٥.٢ میلیون بیت (bit) می‌رسد. و عجیب اینجاست که این اطلاعات، اگر به‌مدت چندین هزار سال هم در معرض باد و باران و آفتاب باشند، از بین نمی‌روند.

فعلاً ذخیره‌سازى هر مگابایت اطلاعات از طریق بازنویسى مولکول‌هاى DNA، حدود ١٢ هزار و ٤٠٠ دلار هزینه برمی‌دارد و بازخوانی آن هم حدود ٢٢٠ دلار. رقم سرسام‌آورى‌‌ست؛ ولى خب نباید از یاد هم برد که هنوز حدود یک هفته هم از اعلام عمومى این فناوری نمی‌گذرد.

این دانشمندان، از دو روش براى ذخیره اطلاعات بر روی مولکول‌های DNA استفاده کردند. این مولکول‌ها كه خود از دو رشته پليمرى تشكيل شده اند، اصولاً حاوى چهار تركيب زيستى موسوم به بازِ نوكلئوتيدى هستند که نحوه چیدمان شان مشخص می‌کند اين مولکول ميزبان چه اطلاعاتى‌‌ست. این چهار باز هم بر مبناى حروف اول اسامى‌‌شان، A، C، T و Gنامیده می‌شوند. یک تیم از این دانشمندان، به سرپرستى جورج چرچ (George Church) از دانشکده پزشکى دانشگاه هاروارد، آمدند و واحدهاى A و C را به صورت «صفر»، و واحدهاى T و G را هم به صورت «یک» کدگذارى کردند و اطلاعات‌شان را به خورد DNA دادند. گرچه این روش نسبتاً ساده است؛ اما مشکل‌اش این است که به درد ذخیره حجم عظیمى از اطلاعات نمى‌خورد؛ چراکه وقتى چندین صفر یا یک، پشت سر هم تکرار بشوند، رفته‌رفته احتمال اشتباه شدن واحدهاى A با C، یا G با T و بالعکس هم بالاتر می‌رود و بدین‌ترتیب اطلاعات‌مان هم مخدوش خواهد شد.

ولى تیم دوم دانشمندان، به سرپرستى نیک گولدمن (Nick Goldman)، روش پیچیده‌ترى را به کار بستند؛ به این‌صورت که هر بایت اطلاعات - یا هر هشت صفر و یک – را با یک کلمه‌ی رمز چهارحرفی، که از همان حروف A، C، T و G تشکیل مى‌شد، کدگذاری کردند. در اینصورت احتمال خطا بسیار افت می‌کند و مى‌توان حجم اطلاعات را تا هر اندازه که نیازمان بود، افزایش داد.

گرچه این روش، غنیمت بزرگی براى کتابخانه‌ها و مؤسسات پژوهشى دنیا به حساب می‌آید و می‌تواند کل بایگانى‌شان را درون یک پوست گردو جا بدهد؛ اما فعلاً ذخیره‌سازى هر مگابایت اطلاعات از این طریق، حدود ١٢ هزار و ٤٠٠ دلار هزینه برمی‌دارد و بازخوانی آن هم حدود ٢٢٠ دلار. رقم سرسام‌آورى‌‌ست؛ ولى خب نباید از یاد هم برد که هنوز حدود یک هفته هم از اعلام عمومى این فناوری نمی‌گذرد، و این در حالى‌‌ست که طى ٩ سال گذشته، هزینه بازخوانى و بازنویسى مولکول‌هاى DNA، حدود یک میلیون برابر کمتر شده است. با این حساب، مثلاً در ١٠ سال آینده مى‌‌توان با کمتر از ١٥ دلار، یک فیلم سینمایى را در دو-سه رشته مولکول DNA ذخیره کرد.

منبع: NewScientist

در همین زمینه:

موفقیت دانشمندان در القای حافظه موقت به DNA

توضیح تصویر:

نیک گولدمن، DNA حاوی تمام غزل‌واره‌های شکسپیر به اضافه یک عکس و بخشی از سخنان مارتین لوتر کینگ را در دست دارد / European Molecular Biology Laboratory

غوغای شب دوازدهم

Babak M — Sun, 23 Jan 2011 11:20:40 +0000

بابک مستوفی

بابک مستوفی ـ «شب دوازدهم» شکسپیر از نمایش‌های معروف او نیست، اما اجرای تازه‌ای از آن در تئا‌تر شهر لندن (نشنال تئا‌تر) به کارگردانی سر پی‌تر هال و بازی دخترش ربکا هال- ستاره فیلم وودی آلن- غوغای تازه‌ای آفریده است.بلیت‌های این نمایش که اجرای آن از یازدهم ژانویه آغاز شده و تا دوم مارس ادامه خواهد داشت، از ماه‌ها قبل فروش رفته و به اتمام رسیده است.

«شب دوازدهم» که گفته می‌شود در سال ۱۶۰۱ نوشته شده و اولین اجرای ثبت شده آن به سال ۱۶۰۲ است، قصه دختری به نام ویولا را باز می‌گوید که فکر می‌کند برادر دوقلویش- که بسیار شبیه اوست- در دریا غرق شده. ویولا برای کمک به ناخدایی که او را نجات داده، خودش را به شکل مرد‌ها در می‌آورد و با نام سزاریو وارد دربار یک دوک به نام اورسینو می‌شود. اورسینو، ویولا را از جانب خود برای به دست آوردن دل یک کنتس به نام اولیویا می‌فرستد اما اولیویا که گمان می‌کند ویولا یک مرد است، به او دل می‌بندد، در حالی که ویولا عاشق اورسینو شده است...

قصه‌ی شکسپیر درباره‌ی پیچیدگی‌های احساسی، حسادت‌ها، تقدیر و عشق‌های پنهان سرانجام خوشی دارد و به شکل کلاسیکی به پایان می‌رسد.

سر پی‌تر هال، کارگردان شناخته‌شده‌ی تئا‌تر بریتانیا، به مناسبت هشتادسالگی‌اش به تئا‌تر شهر لندن بازگشته و این نمایش پر سر و صدا را اجرا می‌کند. او که به مدت پانزده سال از ۱۹۷۳ تا ۱۹۸۸ مدیریت تئا‌تر شهر را به‌عهده داشت، به‌خاطر حمایتش از سوبسیدهای دولتی برای فرهنگ، شهره شد و به‌خاطر حذف بخشی از بودجه‌ی فرهنگ، از مناصبش استعفا داد.

هال در سال ۱۹۵۵ اولین اجرای انگلیسی زبان «در انتظار گودو» را به‌روی صحنه برد. او که علاقه‌ی زیادی به شکسپیر داشت در سال ۱۹۶۰، «رویال شکسپیر کمپانی» را تأسیس کرد.پیش از این هال در سال ۲۰۰۹، پیگمالیون جرج برنارد شاو را در جشنواره هنری هنگ کنک اجرا کرد. جالب اینکه یکی از اولین اجراهای او در سال ۱۹۵۴ در «آکسفورد پلی هاوس»، شب دوازدهم شکسپیر بود که او حالا پس از چند دهه، دوباره این نمایش را اجرا می‌کند.

نگاه هال به نمایش شب دوازدهم، نگاهی کاملاً کلاسیک است. او با بازیگرانی برجسته- که غالب آن‌ها طبق معمول بازیگران تئا‌تر شهر لندن، درخشان هستند- اجرایی از شب دوازدهم ارائه می‌کند که شدیداً حال و هوای شکسپیری دارد و همه‌ی میزانسن‌ها، طراحی صحنه و بازی‌ها از الگوهای رایج اجرای شکسپیر در «شکسپیر گلاب» پیروی می‌کند.

جدای از نام شکسپیر و پی‌تر هال که تماشاگران زیادی را به تئا‌تر شهر لندن می‌کشاند، حضور دختر جذاب هال، ربکا که پس از چندین بار اجرا برای پدرش در نمایش‌های مختلف، حالا به یک ستاره سینما بدل شده، از مهم‌ترین عوامل جذب تماشاگران به این نمایش است.

ربکا که ثمره‌ی ازدواج سوم پی‌تر هال با یک خواننده اپراست (ماریا اوینگ) با یک فیلم دیدنی‌ از وودی آلن مشهور شد: ویکی کریستینا بارسلونا. بازی او در نقش ویکی، دختر عاقل‌تر قصه آلن که در عین حال سرشار از احساسات است، ستایش منتقدان را برانگیخت و او را نامزد جایزه گلدن گلاب به عنوان بهترین بازیگر زن نقش‌های کمدی و موزیکال کرد.

اما شاید این نوع شخصیت- که می‌تواند به خود او بسیار نزدیک باشد- در بازی او ماند و هال همیشه در نقش دختری این چنین، به زیبایی بازی می‌کند.نقش ویولا در شب دوازدهم، پیچیدگی‌های خاص خود را دارد و پیش از هر چیز او را به چالش می‌طلبد تا نقش دختری را که تظاهر می‌کند یک مرد است بازی کند. اما در بازی او پیش از اینکه یک مرد را ببینیم،‌‌ همان دختر زیبا و پراحساسی را می‌بینیم که سعی دارد احساساتش را پنهان کند و نمی‌تواند. لبخند‌ها و نگاه پرقدرت او هر تماشاگری را جذب می‌کند، اما ما پیش از اینکه ویولای شکسپیر را ببینیم، ربکا هال را می‌بینیم.

در صحنه اول که او از دریا نجات می‌یابد، با بدن و موهایی خیس، با جذابیت زنانه‌ای روبرو هستیم که پس از آن تمام نمایش سعی در پنهان کردن آن دارد. به همین دلیل به نظر می‌رسد تمام تمرکز هال بر این قرار می‌گیرد که چطور می‌تواند حس‌های زنانه‌اش را پنهان کند، در حالی که او عملاً بازیگری است که در نمایش حس‌ها، عشق‌ها و تردیدهای زنانه‌اش موفق است. به همین دلیل زمانی که او از تظاهر مردانگی رهایی می‌یابد (صحنه اول و آخر و زمان‌هایی که او تنهاست) موفق‌تر بازی می‌کند؛ بخصوص صحنه‌ای که رو به تماشاگر اشک می‌ریزد و باز می‌گردد به نمایش احساساتی که او به آن شناخته شده است. اما در صحنه‌های شلوغ، در برابر بازیگران پر تجربه - مثلاً بازیگر نقش سر آندرو که درخشان بازی می‌کند- کم می‌آورد و حتی در برخی از صحنه‌ها به نظر می‌رسد که نمی‌داند که باید با دست‌هایش چطور رفتار کند.