عصب‌شناسی

تأملی در قدرت پنهان موسیقی

arezoo — Sun, 21 Oct 2012 06:16:04 +0000

داگلاس فیلد (Douglas Field)

برگردان:

احسان سنایی

داگلاس فیلد - وارد بار که می‌شوی، صدای موسیقی بلند است. همه هد می‌زنند و پاها با ریتم خاصی به زمین می‌خورد. انگار این صدای آهنگین، هدایت مغز حاضرین را به دست گرفته و مجبورشان کرده که اینچنین همزمان عمل کنند و رفتارهای مشابهی را از خودشان بروز بدهند. اما چطور چنین چیزی ممکن است؟ آیا واقعاً این فرمان ناخودآگاه ذهنی‌ست که ما را به تحرک وامی‌دارد؟ یا پای فرآیند ذهنی پیچیده‌تری در کار است؟

آنِت شیرمر (Annette Schirmer)، روان‌شناسی است که می‌گوید این راز، پیچیده‌تر از این حرف‌هاست. او که یافته‌هایش را روز گذشته در نشست اخیر انجمن عصب‌شناسی نیواورلئان ارائه کرد، اعتقاد دارد که صدای آهنگین، "نه‌تنها رفتار اعضای گروه را، بلکه فکرشان را هم هماهنگ می‌کند – یعنی فرآیندهای ذهنی تک‌تک افراد گروه، با هم هماهنگ می‌شود".

این یافته، قدرت آشنای موسیقی را که تاکنون به جریانات مغزیِ حاکم بر هیجانات و تحرکات‌مان محدود می‌شد، به محرکی برای جریانات مغزی حاکم بر ادراک حسی‌مان بسط می‌دهد. این کشف نشان می‌دهد که چرا صدای طبل، اعضای قبیله را متحد می‌کند و چرا نظامیان حین رژه، شیپور می‌زنند و به‌هنگام جنگ، از طبل استفاده می‌کنند. چرا موسیقی و اوراد محلی، باعث انسجام جشن‌ها و تشریفات قومی می‌شود و چرا لحن گفتارمان آهنگین است و بر هجاها و واژگان خاصی تأکید دارد، و اصلاً چرا می‌رقصیم.

شیرمر و دانشجویش نیکولاس اسکوفیر (Nicolas Escoffier) از دانشگاه سنگاپور، ابتدا یک مجموعه‌‌ عکس را با یک نمایشگر ویدیویی به داوطلبین پژوهش‌شان نشان دادند و از آن‌ها خواستند تا فوراً بگویند که کدام عکس‌ها وارونه‌اند. همچنان‌که داوطلبین مشغول تماشا بودند، ترکیبی از صداهای کوبه‌ای هم آهسته یک موسیقی چهارضرب را در پس‌زمینه پخش می‌کرد، که چهارمین ضربِ هر میزان، عمداً حذف شده بود.

نتایجْ حکایت از این داشت که وقتی یک عکس وارونه، هم‌زمان با همین ضربِ حذفی پیدا می‌شد، فردِ تحت آزمایش، آن را فوق‌العاده زودتر از وقتی می‌شناخت که در نبود موسیقی متن، با به‌شکلی غیرهماهنگ با وزن آن، ظاهر می‌شد. به عبارت دیگر، قدرت تصمیم‌گیری مغز، در حضور یک آهنگ موزون شتاب می‌گرفت و در لحظات به‌خصوصی، پیرو ضرب موسیقی متن، افزایش می‌یافت. از آنجاکه تأثیر موسیقی بر افزایش حساسیت شناختی افراد، در بخش غایبِ آن عیان می‌شد؛ نمی‌شود این تأثیر را ناشی از کیفیت صدای ساز دانست. در اینجا سطح عملکرد فرآیندهای ذهنی‌‌ست که باید به‌طریقی یک‌نواخت، و با چشم‌داشت ضرب بعدی، تقویت شده باشد.

آنِت شیرمر، روان‌شناس، اعتقاد دارد که صدای آهنگین، "نه‌تنها رفتار اعضای گروه، بلکه فکرشان را هم هماهنگ می‌کند – یعنی فرآیندهای ذهنی تک‌تک افراد گروه، با هم هماهنگ می‌شود".

این پژوهش‌گران، سپس برای درک نحوه تأثیر وزن موسیقی بر فعالیت الکتریکی مغز، الکترودهایی را به پوست سر داوطلبینْ متصل کردند. اسکن‌های EGG (یا همان برق‌نگاری مغز)، مجموع فعالیت الکتریکی هزاران سلول عصبی را در قشر مخی نشان می‌دهد. امواج الکتریکی مغز هم درست مثل جمعیتی که در اطراف زمین فوتبال نشسته‌اند، با فعالیت جمعی ِ سلول‌های عصبی در قشر مخی به وجود می‌آیند. اسکن‌ها نشان می‌داد که امواج مغزی داوطلبین، با وزن موسیقی متن هماهنگ‌اند. یعنی الگوی نوسان امواج مغز، با ریتم صدای محیطْ هم‌ارز است و قله این امواج، با قله موج صدای موسیقی، نسبت مشخصی دارد؛ به‌طوریکه فعالیت مغز، درست پیش از صدای هر ضرب، به اوج می‌رسد. به عبارت دیگر، صداهای آهنگین، امواج مغزی را «تراز» می‌کنند.

برق‌نگاری از مغز این داوطلبین، واقعیت شگفت‌انگیز دیگری را هم از تأثیر صداهای آهنگین بر عملکرد مغز نشان می‌داد. هر عاملی مثل تماشای یک تصویر یا شنیدن یک صدا که حواس‌مان را تحریک کند، موج مغزی مختصری را در بخش خاصی از قشر مخی آزاد می‌کند؛ درست مثل وقتی‌که در بازی فوتبال، یک گل به ثمر می‌رسد و موجی از شادی، استادیوم را فرامی‌گیرد. پژوهش‌گران متوجه شدند این موج مغزیِ برخاسته از مواجهات حسی ما که در پشت جمجمه، و بر فراز بخش پردازش داده‌های بیناییْ ظاهر می‌شود، با هر بار تماشای یک تصویر، تقویت می‌‌یابد. اما اگر این تصویر، درست هم‌ز‌مان با بخش حذف‌شده موسیقی ِ متن پیدا شود، واکنش الکتریکی ناشی از تماشای آن، بیشتر از وقتی خواهد بود که هماهنگ با موسیقی متن ظاهر نشود و یا اصلاً هیچ موسیقی متنی در کار نباشد. به عبارت دیگر، اگر ظهور تصویر، هماهنگ با اوج و فرود موسیقی متن باشد، پردازش داده‌های بینایی مغز، سریع‌تر خواهد بود.

همین بخش مغز، داده‌های بینایی‌مان را هم دریافت می‌کند و گام‌های اولیه فرآیند «دیدن» را نیز برمی‌دارد. همه این‌ها بدین‌معناست که درک ما از پدیدارهای جهانِ خارج، که اطلاعات‌اش از طریق چشمان‌مان به ذهن انتقال می‌یابد، تحت تأثیر وزن اصواتی که می‌شنویم هم هست! احتمال تشخیص محل دقیق جسمی که دقیقاً هم‌زمان با ضرب صدای زمینه در برابر چشم‌مان ظاهر می‌شود، بیشتر از وقتی‌ست که در نبودِ این هماهنگی، دیده شود. این‌گونه هدایت داده‌های بینایی توسط اوزان شنیداری، هیچ احتیاجی به تمرکز فرد شنونده بر ریتم صدا ندارد، چراکه تأثیرات این فرآیند، تقریباً در آنِ واحد اتفاق می‌افتد. شیرمر می‌گوید: "طی تنها چند میزان موسیقایی، امواج مغزی‌تان شروع به هماهنگی با آن می‌کنند".

روان‌شناس کانادایی، استیون پینکر (Steven Pinker)، موسیقی را به یک "دالان صوتی" تشبیه کرده بود که هیچگونه برتری خاصی را در فرآیند تکوین زیستی‌مان، برای ما به ارمغان نداشته است. ولی شیرمر احساس می‌کند که یافته‌هایش این تلقی را صحیح نمی‌دانند. او می‌گوید: "وزن صدا، تعاملات فی‌مابین ما را نه‌تنها در نحوه جنب و جوش‌مان، بلکه در نوع صحبت کردن و اندیشیدن‌مان هم تسهیل می‌کند. ریتم صدا، تعاملات انسان‌ها را با هماهنگ‌‌سازی امواج مغزی و تقویت عملکردمان در ادراک چیزی که فرد مقابل‌ درصدد بیان و انجام‌اش برآمده، شکل می‌بخشد".

به‌گفته شیرمر، وزن و آهنگ، چه در موسیقی جریان یابد و چه ظرف یک شعر باشد، پردازش «زبان» را تسهیل می‌کند. او که بنا دارد آزمایشات بیشتری را به‌منظور بررسی این مسأله به ثمر برساند، می‌افزاید: "وقتی مردم، هماهنگ با هم حرکت می‌کنند، احتمال این‌که جهان را هم هماهنگ با هم بفهمند، بیشتر است و لذا همین، قابلیت تعامل‌شان را با هم افزایش می‌دهد".

پانوشت:

داگلاس فیلد، نویسنده این مقاله، چهره بین‌المللی نام‌آشنایی در زمینه بررسی تعاملات سلول‌های گلیال و سلول‌های عصبی‌، نحوه تکوین مغز انسان، و همچنین مکانیسم سلولی ِ کارکرد حافظه است. او از اعضای هیئت تحریریه چندین مجله معروف حوزه عصب‌شناسی، نویسنده بالغ بر یکصد و پنجاه مقاله علمی، و همچنین کتاب The Other Brain نیز هست.

منبع: Scientific American

در همین زمینه:

در پی ریشه‌های ژنتیکی ِ یک ضایعه زبانی

چگونه کودکان کلمات را می‌آموزند؟

توضیحات تصاویر:

۱ – کیهان کلهر

۲ - دختران قبیله میائوی چین / عکس از: Keren Su، Corbis

میمون‌ها هم قادر به تشخیص کلمات‌اند

Tue, 17 Apr 2012 17:54:03 +0000

لیلا حقیقت

برگردان:

احسان سنایی

لیلا حقیقت − هرچند که میمون‌ها نمی‌توانند حرف بزنند، اما می‌توانند اولین قدم‌های خواندن را خودشان بردارند – یعنی تشخیص کلمات معنادار از بی‌معنا بر اساس چیدمان حروف‌شان. به‌گفته جاناتان گرینگر (Jonathan Grainger) و همکارانش از دانشگاه ایکس-مارسیل فرانسه، این توانایی میمون‌ها نشان می‌دهد که فرآیند خواندن، مبتنی بر همان مهارت‌های تشخیص اشیاء است تا مهارت‌های پیچیده‌تر زبان‌آموزی.

گرینگر در این‌باره می‌گوید "به هنگام خواندن، در واقع مشغول تشخیص اشیاء هستیم، یعنی قابلیتی که در آن استادیم و به گذشته‌های دورمان هم برمی‌گردد. ما یک میز را به کمک مؤلفه‌های سازنده‌اش می‌شناسیم: یعنی سطح رویین و چهار پایه‌اش. فرآیند مشابهی هم به‌هنگام خواندن واژه‌ها بر مبنای تشخیص حروف سازنده‌شان رخ می‌دهد".

مطالعات گینگر معطوف به شش میمون نابالغ بود که در یک‌جا و پیش هم نگهداری می‌شدند. یک نمایشگر رایانه‌ای هم در محل نگه‌داری‌شان بود که کلمات چهارحرفی بامعنا یا بی‌معنای انگلیسی که شبیه به معنادارها به‌نظر می‌رسیدند (مثل DRAN و TELK) را نشان می‌داد و میمون‌ها توانستند هروقت که بخواهند آن را ببینند. آن‌ها هم که خوش‌شان آمده بود، صفحه نمایشگر را برای تشخیص حروف درست یک کلمه معنادار از یک بی‌معنا لمس می‌کردند. روی بازوی هر میمون، ریزتراشه‌ای متصل بود که به محققان امکان شناسایی هرکدام از آن‌ها را به‌هنگام گذراندن آزمون‌هایشان می‌داد. نتایج این بررسی، دو روز پیش در نشریه Science انتشار داده شد.

این میمون‌ها طی ۴۴ روز متوالی، تقریباً ۵۰ هزار آزمون را پشت سر گذاشتند و روی‌هم‌رفته در حدود ۷۵ درصد موفق ظاهر شدند. از میان ۵۰۰ کلمه معنادار، آن‌ها ۸۱ تا ۳۰۸ تایشان را شناختند و به وجود بالغ بر ۷۰۰۰ کلمه بی‌معنا هم که تصادفاً ایجاد شده بودند پی بردند. اصلی‌ترین تفاوت موجود بین کلمات معنادار و بی‌معنا، میزان تکرار هر جفت حروف چسبیده‌به‌هم بود (که ما به آن‌ها «بیگرام» می‌گوییم)؛ مثلاً حرف‌های it و te در کلمات kite و bite. محققان، تعداد بیگرام‌ها را در واژه‌های بی‌معنا به حداقل؛ و در واژه‌های بامعنا به حداکثر رساندند، به‌طوریکه میمون‌ها می‌توانستند از طریق وابستگی ِ آماری حروف، هر واژه را تشخیص بدهند. این محققان متوجه شدند که میمون‌ها در تشخیص کلماتی که حاوی بیشتری بیگرام‌های متداول هستند، موفق‌تر از همیشه ظاهر می‌شوند. همین نشان می‌دهد که آن‌ها واقعاً کلمات را یاد می‌گرفتند و صرفاً حفظشان نمی‌کردند.

نتیجه این شد که میمون‌ها کلمات را احتمالاً از طریق اطلاعات املایی – یعنی محل قرارگیری حروف در هر کلمه – می‌آموزند. امانوئل کیولیرز (Emmanuel Keuleers)، روان‌شناسی از دانشگاه گنت بلژیک است که نتایج مشابهی را پیش‌تر در رابطه با فرآیندهای یادگیری زبان در انسان‌ها هم گرفته بود. او می‌گوید انسان‌ها به‌هنگام روخوانی، به روش‌های مشابهی متوسل می‌شوند. او می‌افزاید داوطلبینی که در پژوهش‌هایش شرکت کرده بودند علی‌رغم اینکه زبان انگلیسی را هم می‌دانستند، برای تشخیص کلمات معنادار از بی‌معنا "تا حدودی به روش‌های املایی متکی بودند".

گروه دیگری از پژوهش‌گران به سرپرستی استانیسلاس داهین (Stanislas Daheane)، که یک روان‌شناس شناختی از کالج دوفرانس پاریس است، موفق به شناسایی قسمتی از مغز انسان شده بودند که مسئول تجسم‌بخشی به کلمات است. شاید قسمت مشابهی در مغز میمون‌ها هم هست که به‌گفته وی میزبان "مؤلفه‌های کلیدی سوادآموزی" است.

گرینگر علاقه خاصی به اطلاع از خصوصیات عصب‌شناختی کسانی دارد که در خواندن استادند و امیدوار است که نتایج پژوهش‌هایش راجع به میمون‌ها راه‌گشای درک این فرآیندها باشد. این پژوهش همچنین می‌تواند از علل بیماری‌های مربوط به خواندن، نظیر خوانش‌پریشی (Dyslexia) نیز پرده بردارد.

گروه درصدد است تا یک الفبا منحصربفرد را به میمون‌ها بیاموزد؛ چراکه به‌گفته گرینگر، این کار امکان کنترل بهتر اطلاعات بصری مربوط به شناسایی حروف را فراهم می‌کند و ایده‌های بهتری را هم در خصوص نحوه سوادآموزی میمون‌ها پیش می‌کشد.

منبع: nature

در همین زمینه:

چگونه کودکان کلمات را می‌آموزند؟

مغز قضات، در معرض قضاوت عصب‌شناسان

arezoo — Wed, 28 Mar 2012 19:03:00 +0000

آلن بویل (Alan Boyle)

برگردان:

احسان سنایی

آلن بویل - به‌گفته پژوهشگران، هنگامی‌که عضوی از اعضای هیئت منصفه دادگاه، در برابر متهم (و یا متهمان) ابراز دلسوزی می‌کند و گرایشی ملایم نسبت به جنایت وی پیدا می‌کند، الگوی به‌خصوصی را در آرایش کنش‌های مغزی خود می‌آفریند که شدت و برجستگی این آرایش، به شخصیت قاضی ارتباط پیدا می‌کند. چنین کشفی را صرفاً نمی‌توان به حساب یک کنجکاوی پژوهشی گذاشت: دور نیست که پای علم عصب‌شناسی، به دایره قضاوت هم کشیده شود.

این پژوهش جذاب که گزارش تفصیلی آن روز گذشته در نشریه علمی Nature Communications انتشار یافت، با مشاهداتی که پیشتر طی پژوهش‌هایی راجع به ریشه‌های عصب‌شناختی معرفت اخلاقی انسان‌ها به ثمر رسیده بود، همخوانی دارد. این پژوهش همچنین از این دیدگاه متعارف هم حمایت می‌کند که اندیشیدن به نحوه مجازات افراد همنوع حین بازنگری در رأی صادره و تخفیف حکم، اثرات محسوسی را در رأی نهایی خواهد داشت. این پژوهش که به سرپرستی ماکیکو یامادا (Makiko Yamada) از مؤسسه ملی علوم رادیولوژیکی ژاپن انجام پذیرفته است، شکاف علمی موجود در این دیدگاه‌های متعارف را با بررسی عملکرد مغز قاضی حین تبدیل اطلاعات مربوط به تجدید نظر به رأی نهایی، پر می‌کند.

کالین کامرر (Colin Camerer)، عصب‌شناس مؤسسه فناوری کالیفرنیا (کلتک) و یکی از نویسندگان این گزارش، اظهار می‌کند: "قاضی‌ها واقعاً مثل کارگران هستند. آنها طوری آموزش دیده‌اند و گزینش شده‌اند تا مهار تصمیمات‌شان را تا حدودی در اختیار خود داشته باشند. درست مثل این می‌ماند که شما عده‌ای کارگر را اجیر کرده‌اید تا کاری کنند که اهمیتش در حد مرگ و زندگی است، اما تقریباً هیچ اطلاعی در خصوص اینکه آیا واقعاً آنها به‌درستی از ابزارآلات‌شان- که همان عملکرد مغزشان باشد- بهره می‌گیرند یا نه، در دست ما نیست."

کالین کامرر: قاضی‌ها واقعاً مثل کارگران هستند. آنها طوری آموزش دیده‌اند و گزینش شده‌اند تا مهار تصمیمات‌شان را تا حدودی در اختیار خود داشته باشند. درست مثل این می‌ماند که شما عده‌ای کارگر را اجیر کرده‌اید تا کاری کنند که اهمیتش در حد مرگ و زندگی است، اما تقریباً هیچ اطلاعی در خصوص اینکه آیا واقعاً آنها به‌درستی از ابزارآلات‌شان- که همان عملکرد مغزشان باشد- بهره می‌گیرند یا نه، در دست ما نیست.

یامادا و همکارانش برای حل این معما، ۲۶ داوطلب را مأمور خواندن ۳۲ داستان واقعی در خصوص چندین شهروند ژاپنی کردند که متهم به ارتکاب قتل شده بودند. در نیمی از این داستان‌ها به موضوعات رقت‌انگیز زیادی- از جمله فرازهایی از زندگی مستمدانه یا توأم با بیماری و یا تجربه خشونت‌های خانوادگی- اشاره شده بود، حال‌آنکه در نیم دیگر این داستان‌ها، چنین سناریوهایی به چشم نمی‌خورد.

در حالی‌که مغز داوطلبان، بعد از مطالعه گزارش‌ها در معرض اسکن MRI قرار گرفته بود، از آنها خواسته شد تا در حکم بیست سال زندان- که برای تمام متهمان درنظرگرفته شده بود- تجدید نظر کنند. سپس آن‌ها مأمور شدند تا میزان همدردی خودشان با متهمان را با اختصاص نمراتی به احساسات خود، رتبه‌بندی کنند. اسکن مغزی سه داوطلب از فهرست بررسی نهایی حذف شد، چراکه دوتایشان بیش از اندازه حین اسکن آزمایش تکان خورده بودند و یکی هم اندکی چرت زده بود. پس در نهایت اسکن مغزیِ ۲۲نفر پذیرفته شد.

اسکن MRI از مغز یک فرد داوطلب که بخش‌های مربوط به اتخاذ یک تصمیم منطقی (به رنگ سبز)، و نیز برانگیزش احساس همدردی (به رنگ سرخ) را نشان می‌دهد. منطقه‌ای که در مغز تمام داوطلبین به یک میزان فعال بود – موسوم به پریسکانیس – به رنگ زرد نشان داده شده است.

نتایج اسکن MRI حاکی از این بود که برانگیزش حس همدردی در افراد، بخش‌هایی خاص از مغزشان موسوم به "هسته‌ دورسومدیال قشر پیشانی"، "پریکانیس" و "پیوندگاه گیجگاهی-آهیانه‌ای" را همزمان فعال می‌کند و از طرفی در هنگام صدور رأی نهایی، بخش‌های پریکانیس و "کمربند قدامی کورتکس" همزمان فعال می‌شوند. این نواحی از مغز، عموماً مربوط به موشکافی ذهنی پدیده‌ها و تعارض‌های اخلاقی و همچنین تألمات احساسی است.

قاضی‌هایی که بیشتر با متهم احساس همدردی می‌کنند، بخش "اینسولای میانی- سمت راست" مغزشان که بیشتر مربوط به درک ذهنی از لذت‌هاست را به کار می‌گیرند. به‌گفته کامرر، اختلاف بیشترین و کمترین مدت‌زمانِ پیشنهادی برای زندانی کردن یک متهم، برای داوطلبی که طبق اسکن مغزی‌اش بیشترین همدردی را با متهمان داشته است، ۲۸سال بود: یعنی شش سال حبس برای بخشش‌پذیرترین قاتل و ۳۴ سال حبس برای غیر قابل بخشش‌ترین‌شان. داوطلبینی که کمترین همدردی را با متهمان صورت دادند هم احکام‌شان را در یک بازه ۱۰ ساله صادر کردند؛ مثلاً از ۱۵ تا ۲۵ سال.

به‌گفته پژوهشگران، تنوع عملکرد مغز قاضی را می‌توان عاملی تعیین‌کننده در صدور رأی دادگاه‌های آتی به حساب آورد. در این گزارش می‌خوانیم: "تمامی اسکن‌های مغزی، از لحاظ کمی، نوع مشابهی از همدردی را به نمایش نمی‌گذارند. اختلاف‌هایی که در عملکرد مغز افراد وجود دارد حاکی از این است که واکنش‌های متفاوت قضات نسبت به یک مسئله را بایستی با یک شاخص واحد نسنجید."

آیا در آینده‌ای نزدیک، قضات دادگاه هم خود را در معرض قضاوت اسکن‌های مغزیِ پیش و پس از دادگاه خواهند دید؟ اگر شما یک وکیل مدافع بودید، نمی‌خواستید مطمئن شوید که ۱۲مغز، با شما همدردی می‌کنند یا نه؟ اگر یک بیننده بودید چطور؟ آیا نمی‌خواستید مطمئن شوید که قاضی هرگز نمی‌گذارد اینسولای میانی سمت راست مغزش، بر تصمیم درستی که از پیوندگاه گیجگاهی-آهیانه‌ای‌اش می‌گذرد فائق آید؟ یا اصلاً همه این‌ها نوعی سلب آزادی فردی است؟

کامرر اظهار می‌کند که موضوع جالب توجه دیگر، مربوط به روش‌هایی است که قضات هنگام صدور احکام مجرمیت، برای فعال‌سازی و همچنین غیر فعال‌سازی تصمیم‌های احساسی‌شان به کار می‌برند. وقتی آن‌ها نسبت به گناه یا بی‌گناهی مجرم می‌اندیشند، انتظار می‌رود که احساسات‌شان را هم مد نظر داشته باشند، اما وقتی به تجدید نظر در رأی دادگاه برای یک مجرم محکوم مشغولند، واکنش احساسی‌شان نسبت به شرایط تخفیف مجازات، دیگر یک جزء جدایی‌ناپذیر از تصمیم نهایی می‌شود. او می‌افزاید: "می‌توانم تصورش را بکنم که بنا به نیاز دادگاه، می‌توان این شائبه را مطرح کرد که قاضی حین صدور رأی نهایی به‌خوبی بر احساساتش چیره نشده است. اگر این ادعا قانونی باشد، سئوال این است که چطور می‌توان به حقیقت مسئله پی برد؟ ما می‌گوییم از خود قاضی نپرسید، از مغرش بپرسید."

آیا در آینده‌ای نزدیک، قضات دادگاه هم خود را در معرض قضاوت اسکن‌های مغزیِ پیش و پس از دادگاه خواهند دید؟ اگر شما یک وکیل مدافع بودید، نمی‌خواستید مطمئن شوید که ۱۲مغز، با شما همدردی می‌کنند یا نه؟ اگر یک بیننده بودید چطور؟ آیا نمی‌خواستید مطمئن شوید که قاضی هرگز نمی‌گذارد اینسولای میانی سمت راست مغزش، بر تصمیم درستی که از پیوندگاه گیجگاهی-آهیانه‌ای‌اش می‌گذرد فائق آید؟ یا اصلاً همه این‌ها نوعی سلب آزادی فردی است؟ خودتان رأی نهایی را صادر کنید.

منبع: MSNBC

در همین زمینه:

در جست‌وجوی منشأ خلاقیت

کشف روش استراق سمع از مغز

مغز، آخرالزمان را باور نمی‌کند

توضیح تصویر:

۱- طرح از Michael Carroll / منبع: Images.com/Corbis

۲ - اسکن MRI از مغز یک فرد داوطلب که بخش‌های مربوط به اتخاذ یک تصمیم منطقی (به رنگ سبز)، و نیز برانگیزش احساس همدردی (به رنگ سرخ) را نشان می‌دهد. منطقه‌ای که در مغز تمام داوطلبین به یک میزان فعال بود – موسوم به پریسکانیس – به رنگ زرد نشان داده شده است.

مغز، آخرالزمان را باور نمی‌کند

arezoo — Sat, 15 Oct 2011 19:01:46 +0000

احسان سنایی

احسان سنایی - شما هم شاید علاقه‌مند به قصه‌های آخرالزمانی باشید، اما تنها بدین‌واسطه که در جدی‌ترین حالت ممکن هم امکان ندارد آن را باور کنید. آن‌هم نه به‌واسطه واقع‌گرایی‌تان، بلکه چون به‌گفته تیمی از عصب‌شناسان، مغز ما مانع از تنظیم انتظارات‌مان راجع به آینده می‌شود، حتی اگر مدارک محکمی هم برای وقوع رخداد بدی در آینده در اختیارتان باشد.

گروهی از پژوهشگران آلمانی و انگلیسی، آزمون روان‌شناختی پیچیده‌ای را به‌منظور تعیین نحوه عکس‌العمل مردم در برابر رخدادهای منفی آینده طرح زدند. آن‌ها در ابتدا سئوالاتی راجع به احتمال وقوع 80 پدیده دردسرساز مختلف از قبیل ابتلا به یک بیماری مهلک یا وقوع یک حمله نظامی را از افراد مختلفی پرسیدند. این پژوهشگران، پس از ثبت پاسخ مردم، به هرکدام‌شان اطلاعات آماری صحیحی از احتمال وقوع چنین پدیده‌هایی را ارائه کردند. در برخی موارد این افراد احتمال صحت داشتن قضیه مزبور را دست بالا و در برخی موارد هم دست پایین گرفته بودند.

پس از اینکه مدتی گذشت، این پژوهشگران مجدداً از افراد تحت مطالعه، سئوالاتی راجع به احتمال وقوع حوادثی برای شخص هرکدام‌ از این افراد پرسیدند. جالب اینجا بود که اگر آمار حقیقی احتمال وقوع یک پدیده ناخوشایند، از آن‌چه در وهله اول حدس زده بودند بیشتر می‌بود، آنگاه این افراد احتیاط بیشتری را در تطبیق انتظارات‌شان با آینده به خرج می‌دادند. حال ‌آنکه همین فرآیند در خصوص پدیده‌های خوشایند با احتیاط کمتری صورت می‌گرفت. درست مثل این بود که مردم به‌طور گزینشی، احتمال وقوع حوادث آینده را به یاد می‌آوردند. یعنی تمایل‌شان بیشتر معطوف به فراموش کردن حوادث ناخوشایند آینده بود.

حال، از اینجا به بعدش را دقت کنید: این پژوهشگران، حین انجام همین آزمایشات، اقدام به تهیه تصاویر fMRI از مغز داوطلب‌ها می‌کردند و می‌توانستند که قسمت‌های فعال مغز فرد حین به خاطر آوردن (یا ناتوانی در به خاطر آوردن) احتمالی وقوع یک پدیده ناگوار را تماشا کنند. آن‌ها در مقاله‌ای که طی همین هفته در نشریه علمی Nature Neuroscience انتشار داده‌اند، آورده‌اند: "... ما متوجه شدیم که خوش‌بینی افراد، حاصل کاهش کدگذاری داده‌های نامطلوب مربوط به آینده در بخشی از قشر پیشانی مغز (موسوم به IFG سمت راست) می‌شود، که نسبت به خطاهای تخمینی حساس است. ... لذا تمایل انسان به خوش‌بینی، ریشه در ناتوانی مغز از کدگذاری خطاهای تخمینی در زمان‌هایی دارد که به‌منظور تعیین احتمال وقوع پدیده‌های بدبینانه به خدمت فراخوانده می‌شوند. این ناتوانی، به واکنش‌های گزینشی می‌انجامد و همین باعث القای خوش‌بینی غیرواقع‌گرایانه‌ای می‌شود که در برابر هرگونه تغییری مقاوم است."

لذا خوش‌بینی آدمی اساساً ریشه در نقص عصب‌شناختی‌ای دارد که ما را از به خاطر آوردن اطلاعات ناگوار مربوط به آینده بازمی‌دارد و به‌همین خاطر است که هیچکس علاقه‌ای به پذیرش وقوع رخدادهای آخرالزمانی در مورد خودش، از خود نشان نمی‌دهد. البته استثنای جالبی هم در این قاعده به چشم می‌خورد. همانگونه که پژوهشگران هم تأکید کرده‌اند، فقط افرادی که پیوسته برآوردهای صحیحی از زمان وقوع پدیده‌های ناگوار را در مورد خود انجام می‌دهند، دچار افسردگی مزمن می‌شوند. پس آیا افسردگی حاصل آگاهی است؟

شاید اینگونه بتوان گفت که این نقص عصب‌شناختی ما، نوعی کارکرد سازگاری‌جویانه دارد و مانع از افسردگی عمیق‌مان راجع به احتمال وقوع یک رخداد ناگوار و قریب‌الوقوع می‌شود.

منبع: io9

در همین زمینه:

ترس از پایان

توضیح تصویر:

نقاشی از مصیب امیرف / منبع: اینجا.

طرح از Igor Kopelnitsky / منبع: Images.com - Corbis