روابط آمريکا با ایران

پیامدهای اتهام توطئه تروریستی جمهوری اسلامی برای سفیر عربستان

arezoo — Fri, 14 Oct 2011 15:08:49 +0000

ایرج ادیب‌زاده

مقامات آمریکایی عصر روز سه‌شنبه ۱۱ اکتبر، دو ایرانی را به تلاش برای ترور عادل الجبیر، سفیر عربستان در واشنگتن متهم کردند. دو روز بعد، معاون رئیس‌جمهوری آمریکا گفت: "ایران باید پاسخگوی اقدامات خود باشد." این در حالی است که مقامات مختلف جمهوری اسلامی از وزیر خارجه تا رئیس مجلس و جانشین فرمانده کل سپاه این اتهام را رد می‌کنند.

باراک اوباما، رئیس‌جمهور آمریکا نیز روز پنجشنبه هشدار داد که مقام‌های ایران باید در قبال این توطئه پاسخگو باشند. مقام‌های عربستان هم گفته‌اند نحوه پاسخ به ایران را بررسی می‌کنند. مقام‌های ایران بسیار سریع واکنش نشان دادند و ضمن تکذیب اتهام آمریکا آن را مضحک خواندند.

واکنش سریع مقامات ایران نشانه نگرانی جدی تهران از اقدامات تلافی‌جویانه توصیف شده است. خبر این توطئه تروریستی دیروز و امروز به تیتر نخست رسانه‌های جهان مبدل شده است.

در گفت‌وگو با منصور فرهنگ، استاد دانشگاه و تحلیل‌گر سیاسی از او پرسیده‌ام: آمریکا ایران را به دست داشتن در توطئه ترور سفیر عربستان متهم کرده است. تحلیل و ارزیابی شما در این زمینه چیست؟

منصور فرهنگ: این اتهام به خودی خود حائز اهمیت است، حتی اگر دلیل و مدرک و شاهد محکمه‌پسندی برای آن وجود نداشته باشد. این که وزیر دادگستری آمریکا و رئیس پلیس فدرال آمریکا در کنارهم بایستند و مدعی شوند که ایران در طرح و مدیریت این توطئه شرکت داشته و هدف این بوده است که در شهر واشنگتن بمبگذاری کنند و غیره، واقعاً یک امر بسیار مهم است که می‌تواند پیامدهای خود را داشته باشد. ولی وقتی ما به محتوای این اتهامات نگاه می‌کنیم و دنبال دلیل و مدرک و شاهد می‌گردیم، می‌بینیم که واقعاً سوءظن زیادی وجود دارد. شک و تردید وجود دارد که ایران در این امر نقش اساسی داشته یا حتی نقشی داشته است. به همین دلیل هم بود که امروز تعداد زیادی از تحلیل‌گران حتی رسانه‌های گروهی آمریکا در این رابطه سئوالات اساسی مطرح کرده‌اند. حتی یکی از تحلیل‌گران سابق سازمان سیا و برخی روزنامه‌نگاران این سئوال‌ها را مطرح کرده‌اند که معمولاً وقتی چنین اتفاق‌هایی می‌افتد، اولین سئوالی که یک تحلیل‌گر مطرح می‌کند و می‌پرسد این است: انگیزه ایران چه بوده؟

ما وقتی این سئوال را مطرح می‌کنیم به بن‌بست می‌رسیم. بسیار سخت است که از راه منطقی بتوانیم انگیزه‌ای برای ایران در این رابطه تعیین کنیم. مگر این که واقعاً اتفاقی در ایران افتاده باشد و عده‌ای در ایران و یا رژیم ایران در چنین طرحی شرکت داشته‌اند که به‌هیچ‌وجه با معیارهای منطقی خوانده نمی‌شود. باید برویم در روانشناسی اعمال بیمارگونه دنبال انگیزه بگردیم که آن‌ هم کار تحلیل‌گران سیاسی نیست. ولی تا جایی که من این موضوع را در 24 ساعت پس از اعلام خبر دنبال کرده‌ام و مطالب متنوعی راجع به آن خوانده‌ام، می‌بینم که شک و تردید بسیار وسیعی راجع به ادعاهای دولت آمریکا وجود دارد.

منصور فرهنگ: وقتی وزیر دادگستری و رئیس پلیس فدرال آمریکا در کنار هم می‌ایستند و کشوری را متهم به یک طرح تروریستی می‌کنند که از ایران طراحی و اداره می‌شده و می‌خواسته است در واشنگتن اجرا شود، این امر به‌خودی خود یک امر غیر مترقبه و قابل اهمیت است. این برای دولت اوباما مسئولیت‌هایی ایجاد می‌کند که برای من واقعاً تعجب‌‌آور است که این‌ها دست به این اتهامات زده‌اند، بدون این که برای اثبات آن دلایل قانع‌کننده‌ای ارائه دهند.

اگر فرض کنیم سفیر عربستان در واشنگتن ترور می‌شد، چه پیامدهایی داشت؟

این سئوال بسیار جالبی است. اگر سفیر عربستان در واشنگتن ترور می‌شد و در آن موقع کوچک‌ترین دلیل و مدرکی وجود داشت که ایران در این جنایت سهیم بوده، به نظر من این از نظر دولت آمریکا حمله مستقیم نظامی ایران به آمریکا محسوب می‌شد و هر دولتی که سر کار بود، چاره‌ای جز نشان دادن عکس‌العمل و مقابله به مثل نداشت. یعنی می‌خواهم بگویم بعد از این ما شاهد جنگی بین ایران و آمریکا بودیم و به همین دلیل هم هست که جنگ بین ایران و آمریکا تحت هیچ عنوانی نمی‌تواند به نفع جامعه ایران باشد. برای جامعه ایران فاجعه است، ولی رژیم ایران در حال حاضر هیچ بهره‌ای از این نوع تقابل نمی‌برد. به همین دلیل هم هست که با تمام تبلیغاتی که رژیم ایران می‌کند، هنوز تجاوز نظامی به کشوری نکرده و حتی در شورای امنیت وقتی ایران متهم می‌شود که در پی کسب توانایی برای ساختن سلاح هسته‌ای است، در آنجا کشورهایی مثل روسیه و چین ادعای آمریکا و اروپا را نمی‌پذیرند که تأسیسات هسته‌ای ایران و برنامه هسته‌ای ایران می‌تواند خطری برای صلح و امنیت بین‌المللی باشد. بنابراین این سئوالی که شما مطرح می‌کنید، در واقع ما را باز به اینجا می‌کشاند که تحت هیچ عنوانی ما نمی‌توانیم انگیزه منطقی برای شرکت ایران در این توطئه پیدا کنیم.

همانطور که می‌دانید، مناسبات آمریکا و ایران همچنان پیچیده مانده و در یک‌ماه گذشته صحبت از خط ارتباط قرمز هم به میان آمده و آقای احمدی‌نژاد نیز در نیویورک از آن استقبال کرده است. دو روز بعد اما حبیب سیاری، فرمانده نیروی دریایی جمهوری اسلامی گفت: "ما به خط ارتباط قرمز با آمریکا نیاز نداریم." آیا به نظر شما سپاه با نزدیکی ایران و آمریکا مخالف است؟

بستگی دارد که آمریکا با رژیم ایران چه نوع برخوردی داشته باشد. اگر فردا دولت اوباما اعلام کند که برنامه هسته‌ای ایران را به شکل کنونی‌اش می‌پذیرد، یعنی غنی‌سازی اورانیوم را در این تأسیسات می‌پذیرد. در آن هنگام ایران آماده خواهد بود که با آمریکا وارد مذاکره شود. بعد هم حتی قدم‌هایی برای از بین بردن تحریم‌های اقتصادی علیه ایران برداشته می‌شد. ولی واقعیت امر این است که به دلیل بی‌اعتمادی شدیدی که بین دو کشور وجود دارد، این غیر قابل تصور است که آمریکا به‌طور رسمی بگوید که ما ایران را به‌عنوان کشوری، نه الزاماً برای ساختن، بلکه در پی کسب توانایی برای سلاح هسته‌ای می‌پذیریم و می‌توانیم برای حل و فصل مسائل فیمابین وارد مذاکره شویم.

این موضوع به دلیل مواضع ایران نسبت به اسراییل است. یعنی اگر ایران نسبت به اسراییل موضع ملایم‌تری گرفته بود و به‌طور صریح می‌گفت هر تصمیمی که فلسطینی‌ها نسبت به اسراییل بگیرند برای ایران قابل قبول است و صحبت از نابودی اسراییل و محو اسراییل از جغرافیای منطقه نمی‌کرد و این تبلیغات وسیع واقعاً ضد یهود و ضد اسراییلی در رادیو و تلویزیون و خصوصاً در برنامه‌های عربی رادیو و تلویزیون ایران وجود نداشت، من فکر می‌کنم حل و فصل مسئله برنامه‌های هسته‌ای ایران هم راحت‌تر بود.

منصور فرهنگ: تحریم‌های اقتصادی بیشتری می‌تواند با رأی شورای امنیت در رابطه با ایران برقرار شود. به‌طور کلی حتی می‌توانند در این جهت پیش بروند که بخواهند از فصل هفتم منشور سازمان ملل متحد استفاده کنند. یعنی دقیقاً همان خطی را طی کنند که نسبت به عراق طی کردند. این که عراق خطری برای صلح وامنیت منطقه است، بنابراین استفاده از نیروی نظامی برای مهارکردن عراق و یا جلوگیری از این خطر از نظر حقوقی قابل توجیه است.

برای این که بسیاری از کشورها در دنیا هستند که توانایی ساختن سلاح هسته‌ای را دارند. بیش از ۳۰ کشورند. کشوری مثل برزیل، آرژانتین، کره جنوبی، آلمان، نیدرلند و تمام این کشورها. غنی‌سازی اورانیوم بر مبنای عهدنامه منع گسترش تسلیحات هسته‌ای حق همه کشورها است. این بی‌اعتمادی نسبت به ایران است. آمریکا و اروپا و به‌طور کلی آژانس بین‌المللی انرژی اتمی این اعتماد را به ایران ندارند تا بتوانند همانطوری با آن رفتار کنند که با کشوری مثل ژاپن یا کره جنوبی رفتار می‌کنند.

در آن موقع اگر آمریکا نپذیرد، ایران هم به نظر من تحت هیچ عنوانی دست از این برنامه برنمی‌دارد. برای این که فکر می‌کند دستیابی به حتی توانایی ساختن سلاح هسته‌ای در واقع نوعی بیمه‌ در برابر امکان تجاوز نظامی به کشور ایران است. این است که این تقابل ادامه پیدا می‌کند و واقعاً ادامه این تقابل به کجا کشیده می‌شود، ما نمی‌دانیم. به نظر من این دولت کنونی آمریکا یا دولت کنونی ایران نیست که آن انعطاف قابل توجه را برای حل و فصل مسالمت‌جویانه‌ی مسائل نشان دهد.

شما فکر می‌کنید اگر قرار شود که از سوی آمریکا اقداماتی تلافی‌جویانه در پیش گرفته شود، این اقدامات در چه جهتی خواهد بود؟

من فکر می‌کنم در حال حاضر آمریکا آن برگ برنده را ندارد که بخواهد هیچ نوع حمله نظامی به ایران را توجیه کند. هم از نظر حقوقی و هم از نظر اوضاع و احوال سیاسی و اقتصادی کنونی آمریکا و گرفتاری‌هایی که در عراق و افغانستان دارد. ولی تشدید این تقابل از این جهت می‌تواند پیش رود که آمریکا با این اتهامی که به ایران زده است، اگر در روزها و هفته‌های آینده دلیل و مدرک محکمه‌پسندی هم ارائه کند، می‌تواند برود در شورای امنیت و در آنجا روسیه و چین را متقاعد کند که ایران دارد در جهتی پیش می‌رود که برای آمریکا غیر قبول است.

بنابراین فشارهای اقتصادی، یعنی تحریم‌های اقتصادی بیشتری می‌تواند با رأی شورای امنیت در رابطه با ایران برقرار شود. به‌طور کلی حتی می‌توانند در این جهت پیش بروند که بخواهند از فصل هفتم منشور سازمان ملل متحد استفاده کنند. یعنی دقیقاً همان خطی را طی کنند که نسبت به عراق طی کردند. این که عراق خطری برای صلح وامنیت منطقه است، بنابراین استفاده از نیروی نظامی برای مهارکردن عراق و یا جلوگیری از این خطر از نظر حقوقی قابل توجیه است.

این فشارها را آمریکا می‌آورد و اروپا هم همکاری بیشتری می‌کند، ولی به نظر من درجه موفقیت آمریکا در رابطه با کسب رأی روسیه و چین در شورای امنیت بستگی به این دارد که تا چه اندازه بتواند این اتهام‌هایی را که به ایران زده، با دلیل و مدرک و شاهد ثابت کند که از دیروز تاکنون ما چنین چیزی ندیده‌ایم و این اتهام‌ها از سطح لفاظی بالاتر نرفته‌ است.

پس همانطور که شما گفتید، باید منتظر روزها و حتی هفته‌های آینده باشیم.

بله. از یکطرف دیگر هم، همانطور که شما در اولین سئوال‌تان مطرح کردید، فراموش نکنیم وقتی وزیر دادگستری و رئیس پلیس فدرال آمریکا در کنار هم می‌ایستند و کشوری را متهم به یک طرح تروریستی می‌کنند که از ایران طراحی و اداره می‌شده و می‌خواسته است در واشنگتن اجرا شود، این امر به‌خودی خود یک امر غیر مترقبه و قابل اهمیت است. این برای دولت اوباما مسئولیت‌هایی ایجاد می‌کند که برای من واقعاً تعجب‌‌آور است که این‌ها دست به این اتهامات زده‌اند، بدون این که برای اثبات آن دلایل قانع‌کننده‌ای ارائه دهند.

این برای من واقعاً معمایی است. چون اگر همین اقدام را در سطح پایین‌تری مطرح کرده بودند و زبان این اتهامات فرق می‌کرد که چنین امکانی هست و ما داریم آن را بررسی می‌کنیم تا ببینیم آیا چنین طرحی در ایران وجود داشته است یا نه، در آن موقع پس گرفتن این ادعا آسان‌تر بود، ولی وقتی از سوی وزیر و پلیس فدرال در برابر تمام خبرنگاران رسانه‌های گروهی دنیا طرح می‌شود، به خودی خود اهمیتی پیدا می‌کند که پیامدهای آن می‌تواند ادامه داشته باشد، ولی نمی‌دانیم در چه جهتی و به چه شکلی.

منصور "اسکارفیس" و ژنرال‌های هم‌پیمانش

arezoo — Fri, 14 Oct 2011 13:41:17 +0000

توطئه ترور سفیر عربستان سعودی در آمریکا و پیامدهای آن

نازنین اعتمادی

با وجود تردیدهایی که در مورد توطئه قتل سفیر عربستان سعودی در ایالت متحده آمریکا وجود دارد، به‌نظر می‌رسد که صرف نظر از درستی یا نادرستی اتهامات منصور ارباب‌سیار، این شخص خواسته یا ناخواسته از گمنامی به درآمده و یک‌شبه به یک چهره ماندگار در تاریخ روابط ایران با آمریکا بدل شده است. در تاریخ تمدن مواردی پیش آمده که یک فرد گمنام و به ظاهر بی‌اهمیت منشاء رویدادهای تاریخی سرنوشت‌ساز و گاهی حتی جنگ‌های خونین بوده است.

سه‌شنبه ۱۹ مهرماه اریک هولدر، وزیر دادگستری آمریکا اعلام کرد که جمهوری اسلامی قصد داشته عادل الجبیر، سفیر عربستان سعودی در آمریکا را به قتل برساند. با اعلام این خبر ناگهان نام منصور ارباب سیار در رسانه‌های سراسر جهان بازتاب گسترده یافت، اما هنوز دو روز از اعلام این خبر نگذشته بود که کار‌شناسان مسائل خاورمیانه با در نظر داشتن توانایی‌های فردی و ساختار شخصیتی و شیوه زندگی ارباب‌سیار نخستین تردید‌ها را نسبت به این توطئه ابراز کردند. پیش از آنکه به پیچیدگی‌های این ماجرا بپردازیم، ابتدا باید با یک چهره کلیدی و متهم ردیف اول این ماجرا آشنا شویم: منصور ارباب‌سیار کیست؟

ژنرال هم‌پیمان در تهران

ریچارد براتیگان، نویسنده نام‌آشنای آمریکایی رمانی دارد با عنوان "ژنرال هم‌پیمان در بیگ‌سور". راوی این داستان یار غاری دارد به نام ملون که از او در سراسر داستان به عنوان "ژنرال هم‌پیمان ملون" یاد می‌کند. این ملون یک مرد قلتشن و زن‌باره است که از قضا حتی یک دندان هم در دهان ندارد. بسیار شلخته، بدهکار اما خونسرد و خوشگذاران است. اگر بخواهیم برای منصور ارباب‌سیار در جهان رمان‌ها ما‌به‌ازایی پیدا کنیم، بی‌تردید نزدیک‌ترین خویشاوند او شکل ایرانیزه شده همین ژنرال هم‌پیمان ملون است که البته مثل تاریخ کشور ما در سال‌های گذشته زخمی هم بر چهره دارد و به همین دلیل هم دوستانش به او لقب "اسکارفیس" (Scarface) داده‌ بودند.

نیویورک تایمز تصویری از منصور ارباب سیار به‌دست می‌دهد. یک مرد بی‌دست و پا و نسبتاً بی‌عرضه که دست به هر کاری می‌زند، بی‌فایده است. مدتی ماشین‌فروشی داشته، مدتی کباب بلغاری می‌فروخته و در همه حال بی‌پول بوده. مردی که زندگی روزانه نابسامانی داشته، فراموشکار و حتی شلخته بوده، مدام کلیدش را گم می‌کرده، و با این وجود موفق شده به تبعیت آمریکا درآید، به ایران رفت و آمد داشته و پس از آخرین سفری که به ایران کرده، ظاهراً به دوستش گفته که دستش بالاخره به پول رسیده است، اما هر چه دوستش اصرار کرده، تعریف نکرده که در ایران چه اتفاقی برای او افتاده و ستاره اقبالش از کجای آسمان پرستاره ایران درآمده است.

یک رئیس‌جمهور ضعیف و یک شاهزاده بی‌حوصله در متن یک تریلر سیاسی

از روز سه‌شنبه ۱۹ مهرماه زندگی ارباب سیار، این مرد ۵۶ ساله به‌ظاهر بی‌دست و پا کاملاً دگرگون شده است. او اکنون در سلول زندان می‌تواند به موضوعات دیگری غیر از کباب بلغاری و اتوموبیل‌های دست دوم و بدهکاری‌هایی که بالا آورده بوده فکر کند. او احتمالاً به این فکر می‌کند که چگونه می‌تواند پای خودش را از این تریلر سیاسی در بالا‌ترین سطوح دیپلماسی در جهان بیرون بکشد. سرنوشت باراک اوباما، که ظاهراً قوی‌ترین مرد جهان است، با سرنوشت منصور ارباب‌سیار، این ژنرال ماشین‌فروش هم‌پیمانش گره خورده‌ است.

هرمان کین (Herman Cain) رقیب جمهوری‌خواه اوباما در یکی از آخرین گفت‌و‌گو‌هایش گفته است: اگر اوباما یک رئیس‌جمهور قدرتمند بود، هرگز ایرانی‌ها به خودشان اجازه نمی‌دادند توطئه ترور سفیر عربستان سعودی را، آن هم در خاک ایالات متحده طرح کنند.

اکنون باراک اوباما نه تنها می‌بایست ثابت کند که توطئه ترور فقط یک سناریوی اطلاعاتی نیست و واقعاً اتفاق افتاده، بلکه مهم‌تر از آن باید به رأی‌دهندگان آمریکایی نشان دهد که یک رئیس جمهور قدرتمند است. آمریکا فقط یک آمریکا نیست. آمریکای روشنفکران با آمریکای کارگران خشن اما زحمتکش بسیار تفاوت دارد. کسانی که به هرمن کین رأی می‌دهند، انتظار دارند رئیس جمهورشان اگر رنگین‌پوست و روشنفکر است، دست کم از عهده یک ایرانی با زخمی بر چهره برآید. چنین است که حد درماندگی "اسکارفیس" ایرانی به قدرت اوباما بستگی دارد. در این ماجرا به طرز شگفت‌انگیزی همه شخصیت‌ها دو چهره و همه نشانه‌ها دومعنا دارند. او که قدرتمند جلوه می‌کند، از برخی لحاظ درمانده است و او که گناهکار جلوه می‌کند می‌تواند بی‌گناه باشد و او که ادعای بی‌گناهی دارد، می‌تواند گناهکار باشد. به همین دلیل هم در وهله نخست بی‌گناهی ارباب سیار اهمیت ندارد. مهم این است که از روز سه‌شنبه، ۱۹ مهرماه سایه جنگ بر سر ایران افتاده است.

اوباما در کنفرانس خبری روز پنجشنبه ۲۱ مهرماه گفت: "هیچ گزینه‌ای را در برخورد با ایران کنار نخواهد گذاشت." او همچنین اعلام کرد که تحریم‌های شدیدتری برای انزوای ایران اعمال خواهد شد. به اغلب احتمال متحدان آمریکا تلاش خواهند کرد در گام‌های بعدی پرونده ایران را به شورای امنیت ارجاع دهند. در این میان شاهزاده ترکی الفیصل، وزیر امور خارجه عربستان سعودی هم از وین اعلام کرد که هر کاری که ایران انجام دهد، عربستان به آن واکنشی در خور نشان خواهد داد. بی‌علاقگی عربستان سعودی به این ماجرا از گفته شاهزاده سعودی به خوبی نمایان است.

آماده‌ایم بجنگیم، اما نمی‌جنگیم

از نخستین جنگ جهانی به عنوان یکی از خونین‌ترین جنگ‌ها در تاریخ تمدن یاد می‌کنند. در ۲۸ جون ۱۹۱۴ یک دانشجوی گمنام به نام جابرنویچ با همدستی چند نفر دیگر ولیعهد اتریش را در سارایوو به قتل رساند. این سوءقصد سیاسی مقدمه‌ای بود برای آغاز این جنگ خونین. پس از ترور ولیعهد اتریش بود که اتریش و مجارستان اعلام کردند که صربستان باید به شدید‌ترین شکل مجازات شود. عربستان سعودی هرچند هنوز خواستار مجازات ایران نشده، اما اعلام کرده که ایران می‌بایست پاسخگو باشد، و این در حالی‌ست که منصور ارباب سیار احتمالاً در سلولش نشسته و به روزهای خوشی فکر می‌کند که در آرامش و فارغ از پیچیدگی‌های سیاست جهانی کباب بلغاری و اتوموبیل دست دوم می‌فروخت. از آن سو، میت رامنی، کاندیدای پیشتاز حزب جمهوریخواه برای انتخابات ریاست جمهوری ۲۰۱۲ آمریکا، جدال تبلیغاتی را به عرصه سیاست خارجی کشاند و خواستار برتری نظامی آمریکا بر جهان شد. هرمن کین رقیب انتخاباتی دیگر باراک اوباما از سوی دیگر گفته است: "با ایران فقط می‌شود با زبان جنگ سخن گفت. من اگر رییس جمهور بودم برای آن‌ها پیامی می‌فرستادم صریح و می‌گفتم ما آمادگی داریم که هر آنچه را که می‌بایست انجام گیرد، انجام دهیم."

البته هرمن کین با صراحت از جنگ سخن نمی‌گوید. حتی اگر بنا باشد که تحریم شدید‌تر ایران به تحریم نفتی این کشور بینجامد، بی‌تردید بهای نفت به طرز سرسام‌آورتری افزایش خواهد یافت و در این شرایط که اقتصاد غرب بسیار آسیب‌پذیر است، افزایش قیمت نفت خواه‌ناخواه به رکود اقتصادی و بیکاری گسترده‌تر مردم منجر می‌شود. می‌بینیم که در ۳۳ سال گذشته اتفاق مهمی نیفتاده و هنوز هم که هنوز است منافع کلان آمریکا با بود و نبود جمهوری اسلامی در تضاد جدی قرار نگرفته است.

ایران جوان، ایران سبز، ایران آزاده البته با ایران شهادت‌خواه و جنگ‌طلب و ولایت‌پذیر تفاوت دارد. ساده‌ترین راه حل بحران در ایران در ۳۳ سال گذشته همواره رویکرد به خشونت بوده است. کافی‌ست که از خاک عربستان سعودی یک خمپاره به سوی ایران شلیک شود. از آن پس ناگهان شعار راه قدس از کعبه می‌گذرد را بر سر زبان‌ها می‌اندازند و گفتمان آزادی‌خواهی و جامعه مدنی در ایران تا اطلاع ثانوی به تعویق خواهد افتاد.

سود و زیان‌های جنگ

یکی از مهم‌ترین سویه‌های راسیونالیسم غربی که از سال‌های دهه ۴۰ تاکنون در بین اندیشمندان منتقدان جدی هم دارد، سنجش دقیق سود و زیان هر حرکتی‌ست. جنگ گسترده عربستان سعودی با مشارکت کشورهای حاشیه خلیج فارس با ایران از منفعت خالی نیست. در چنین جنگی پروژه هسته‌ای ایران به تأخیر می‌افتد، رشد اقتصادی فزاینده کشورهای حاشیه خلیج فارس متوقف می‌شود، چنانچه طالبان از طریق پاکستان در این جنگ شرکت داده شود، امنیت افغانستان نیز به طور غیرمستقیم تضمین می‌شود، ایران از حمایت تسهیلاتی حزب‌الله و از جنوب لبنان غافل می‌ماند و هم‌زمان و در حاشیه همه این دستاوردها بهار عربی هم به اهدافی که دارد دست نمی‌یابد.

با این حال تا رسیدن به این هدف‌های بلندمدت غرب می‌بایست برای مدتی نه چندان کوتاه بحران انرژی را تحمل کند و در شرایطی که برخی از مهم‌ترین بانک‌های اروپایی در خطر ورشکستگی قرار گرفته‌اند و اقتصاد آلمان و فرانسه آسیب دیده، و در آمریکا بیکاری رو به گسترش است، بعید به نظر می‌رسد آمریکا و هم‌پیمانانش خطر کنند و مستقیماً وارد چنین جنگی بشوند. از آن سو ممکن است این جنگ به سود سربازان جان بر کف امام زمان و رهبران سیاسی و مذهبی آن‌ها باشد. فراموش نکنیم که ایران هم مانند آمریکا فقط یک ایران یکپارچه نیست. ایران جوان، ایران سبز، ایران آزاده البته با ایران شهادت‌خواه و جنگ‌طلب و ولایت‌پذیر تفاوت دارد. ساده‌ترین راه حل بحران در ایران در ۳۳ سال گذشته همواره رویکرد به خشونت بوده است. کافی‌ست که از خاک عربستان سعودی یک خمپاره به سوی ایران شلیک شود. از آن پس ناگهان شعار راه قدس از کعبه می‌گذرد را بر سر زبان‌ها می‌اندازند و گفتمان آزادی‌خواهی و جامعه مدنی در ایران تا اطلاع ثانوی به تعویق خواهد افتاد.

در هر محله‌ای در تهران و دیگر شهرهای ایران یک پایگاه بسیج وجود دارد و هر پایگاه بسیج یک زرادخانه و پنج سرباز دارد. این اشخاص که در شرایط متعارف و در یک جامعه سکولار می‌بایست در واحدهای تولیدی کار می‌کردند به اشتغال نیاز دارند. آن‌ها که سپاه ایدئولوژیک حکومت را تشکیل می‌دهند در شرایط صلح پایدار در خطر انحطاط اخلاقی و انواع فسادها قرار دارند. یک جوان تا کی می‌تواند به مسجد برود و پای وعظ آخوند محل بنشیند؟

رابطه پرتنش دموکرات‌ها با تهران

با توجه به این پیچیدگی‌ها ممکن است منصور ارباب سیار اکنون در سلولش نشسته باشد و به این فکر کند که در تهران، سربازان گمنام امام زمان چقدر ساده او را فریب دادند. در ماجرای گرونگان‌گیری به یاد داریم که آیت‌الله خمینی جانب جمهوری‌خواهان را گرفت. از آن زمان تاکنون همواره تهران تلاش کرده در انتخابات ریاست جمهوری آمریکا تأثیرگذار باشد. باراک اوبامای قدرتمند هیچگونه نفعی برای جمهوری اسلامی ندارد. آن‌ها بی‌تردید جمهوری‌خواهان جنگ‌طلب را به اوباما ترجیح می‌دهند، اما فقط تا آن حد که سیاست تنش در حد رجزخوانی‌ها باقی بماند. آیا رهبران جمهوری اسلامی ایران در معادلات‌شان این واقعیت را منظور کرده‌اند که خونین‌ترین جنگ‌ها در تاریخ ایالت متحده آمریکا در زمان حکومت دموکرات‌ها اتفاق افتاده است؟