همجنسگراستیزی

تجاوز گروهی به هویت‌های جنسی

arezoo — Tue, 19 Feb 2013 22:38:37 +0000

گروه جامعه

گروه جامعه - گویا امسال بیش از چند و چون رقابت هنرجوها در مسابقه تلویزیونی «آکادمی گوگوش» در شبکه «من و تو»، این شرکت‌کنندگان برنامه هستند که خبرساز شده‌اند و به واسطه خبرسازی هرکدام،‌ سویه خشن جامعه ایرانی خود را نشان می‌دهد.

برای «امیرحسین» هم مانند «ارمیا»، شرکت در این مسابقه تبدیل به یک چالش بزرگ شده است؛ چالشی که با راه‌افتادن یک کمپین فیس‌بوکی با عنوان «کمپین تجاوز گروهی به امیرحسین آکادمی گوگوش»، هویت او را مورد خشونت قرار داده ‌است.

امیرحسین اما به اندازه «جاستین بیبر»، خواننده و بازیگر کم سن و سال اهل کانادا، شهرت ندارد. این سوپراستار موسیقی پاپ، همان اندازه که شهرتش را مدیون اینترنت است، هدف حمله‌های اینترنتی هم قرار گرفته و صفحه‌های فیس‌بوکی که در مخالفت با او و سبک لباس پوشیدن و ظاهرش باز شده است، اعضای میلیونی دارند.

نکته حائز اهمیت در این است که امیرحسین، پیرامون گرایش جنسی خودش هرگز صحبتی نکرده است. نازنین دادخواه، دانشجوی جامعه شناسی در پیامی برای زمانه با اشاره به این نکته، نوشته است: «دلیلی هم نداشته است که در این زمینه صحبت کند. امیرحسین می‌تواند مردی دگرجنسگرا باشد یا نباشد، اما هجومی که نسبت به او صورت گرفته، حاکی از نفرت و همجنسگراستیزی موجود در جامعه ایرانیان است.»

به عقیده این دانشجوی ساکن فرانسه، امیرحسین وارد مسابقه آواز و موسیقی شده و آنچه اهمیت دارد، کیفیت صدا، تکنیک آواز و شخصیت او در حین اجراست: «متاسفانه او با شرکت در این مسابقه، شخصیتش، نحوه رفتارش و لباس پوشیدنش هدف نفرت‌ورزی شماری خشونت طلب قرار گرفته است. عده‌ای تصمیم گرفته‌اند که رفتار او را به مانند همجنسگراها بدانند و بر اساس این فرض کمپین نفرت پراکنی علیه امیرحسین راه بیاندازند. این کمپین، بیش از آنکه در مورد خود شخص امیرحسین باشد، بیانگر فرهنگ همجنسگراهراسی و زن ستیزی است که ضروری می‌داند اجراگری‌های جنسیتی و هویت‌های جنسیتی زنانه و مردانه کاملاً از هم تفکیک‌پذیر باشند.»

از زاویه دید همجنسگراستیزان، هر نوع فضای خاکستری و مبهم در حوزه جنسیت، خطری است که باید با آن برخورد شود. این ابهام در مورد امیرحسین در لباس پوشیدن و آرایش چهره او دیده می‌شود. همین موجب شده است که کمپین خشونت جنسی علیه او ایجاد شود و در فیس‌بوک هم طرفدار پیدا کند. برای افرادی که عضو این کمپین شده‌اند نفرت از مردی که لباس‌ها و آرایش بدنی‌اش ابهام‌آمیز است، مشکلی ندارد و کاملاً اخلاقی است. این نشان می دهد که نفس خشونت برای تائیدکنندگان این کمپین مسئله و زیر سئوال نیست.

از زاویه دید همجنسگراستیزان، هر نوع فضای خاکستری و مبهم در حوزه جنسیت، خطری است که باید با آن برخورد شود. این ابهام در مورد امیرحسین در لباس پوشیدن و آرایش چهره او دیده می‌شود. همین موجب شده است که کمپین خشونت جنسی علیه او ایجاد شود و در فیس‌بوک هم طرفدار پیدا کند. برای افرادی که عضو این کمپین شده‌اند و به اصلاح فیس‌بوکی این کمپین را «لایک» زده‌اند، نفرت از مردی که لباس‌ها و آرایش بدنی‌اش ابهام‌آمیز است، مشکلی ندارد و کاملاً اخلاقی است. این نشان می دهد که نفس خشونت برای تائیدکنندگان این کمپین مسئله و زیر سئوال نیست.

صفحه‌ای که برای حمله به امیرحسین راه افتاده، در زمانی کوتاه نزدیک به سه هزار عضو پیدا کرده و همزمان واکنش بسیاری از فعالان حقوق جنسی و کاربران عادی فیس‌بوک را برانگیخته است. مدیران این صفحه هر چند در تارک آن نوشته‌اند که «ما با دموکراسی مخالف نیستیم، با همجنسگرایان هم همینطور»، اما بیش از هرچیز سبک و شیوه لباس‌پوشیدن امیرحسین را هدف قرار داده‌اند و او را به این دلیل به «مرد نبودن» و «نداشتن مردانگی‌» متهم کرده‌اند؛ اتهامی که تنها می‌تواند در چهارچوب «همجنسگراستیزی» و خشونت جنسی و جنسیتی تعریف شود.

خشونت، تهدید و فشار

زیبا، یک فرد تراجنسیتی ساکن ترکیه است. به اعتقاد او وجود چنین محتواهایی در اینترنت، می‌تواند برای افراد همجنسگرا و تراجنسیتی، خطرناک باشد: «بیشتر بچه‌های گی، لز و ترنس [زنان و مردان همجنسگرا و تراجنسیتی‌ها] در ایران، بیشتر اطلاعات خود در مورد هویتشان را از طریق اینترنت به دست می‌آورند. من خودم که ترنس ‌ام تو اف [تراجنسیتی مرد به زن] هستم، تا مدت زیادی امکانات خانوادگی نداشتم که حتی به دکتر بروم. به دلیل رابطه‌های جنسی ‌ام در دبیرستان با پسر‌ها، کم کم فهمیده بودم که هویت‌های جنسی مختلفی وجود دارد. خودم می‌دانستم که دلم نمی‌خواهد پسر باشم و ترجیح می‌دهم دختر باشم، اما دوستانی داشتم که می‌گفتند ما گی هستیم. یک بار در شهرمان با ترس و لرز به یک کافی نت رفتم و در چت یاهو قسمت جست‌وجو را پیدا کردم و تایپ کردم: گی و ترنس. اگر قرار بود این جست‌وجو من را به این صفحات فیس بوک می‌برد که الان درست کرده‌اند و مدام دارند هم به گی‌ها و هم به ترنس‌ها توهین می‌کنند، من از ترس غش می‌کردم.»

زیبا می‌گوید: «به فکر امیرحسین خان باشید که خیلی هم صدای خوبی دارد. اما به فکر آن بچه‌های گی و ترنس هم باشید که برای اولین بار هویت خود را جست‌وجوی اینترنتی می‌کنند و به این صفحات می‌رسند. فقط تاثیر این صفحات را بر زندگی این بچه‌ها تصور کنید که در ایران هیچ امکاناتی برای کمک کردن به آنها نیست و هیچ‌کس را هم ندارند که از او اطلاعات درست در مورد هویتشان، بهداشت‌ و سلامت‌شان بگیرند.» (نقاشی اثر جاش بیتون)

زیبا می‌گوید: «به فکر امیرحسین خان باشید که خیلی هم صدای خوبی دارد. اما به فکر آن بچه‌های گی و ترنس هم باشید که برای اولین بار هویت خود را جست‌وجوی اینترنتی می‌کنند و به این صفحات می‌رسند. فقط تاثیر این صفحات را بر زندگی این بچه‌ها تصور کنید که در ایران هیچ امکاناتی برای کمک کردن به آنها نیست و هیچ‌کس را هم ندارند که از او اطلاعات درست در مورد هویتشان، بهداشت‌ و سلامت‌شان بگیرند.»

نیما همجنسگرایی است که راه‌افتادن چنین صفحه‌هایی را نشانه خشونت جامعه نسبت به همجنسگرایان می داند: «او می گوید من اصلاً نمی دانم هویت جنسی امیرحسین چیست و این در حال حاضر مسئله من نیست. مسئله اصلی این است که نفرت به همجنسگرایان در این حد که در این صفحات فیس بوکی ایرانی‌ها دیده می‌شود دیگر ‌‌نهایت خشونت است. یک مرد خوش سیما و خوش لباس را همجنسگرا فرض کرده‌اند و حالا کمپین تجاوز دست جمعی به این فرد، راه انداخته‌اند. امیرحسین که در آکادمی گوگوش، آواز می‌خواند ممکن است اصلا همجنسگرا هم نباشد. یک مسئله دیگر این است که فرهنگ همجنسگراهراس خیلی هم نسبت به کسی که "مفعول" یا آنچه ما به انگلیسی "باتم" می‌گوییم احساس نفرت دارد. یعنی این کمپین تجاوز فرض می‌کند که آقای امیرحسین مفعول است و ناپاک، اما آن کسی که قرار است به او تجاوز کند همجنسگرا نیست و پاک است. اگر رابطه با همجنس ناپاکی است که دیگر فاعل و مفعول ندارد.»

نیما درباره اثر این نوع نفرت پراکنی‌ها بر زندگی همجنسگرایان می‌گوید: «وقتی با همسرم به این صفحات فیس بوکی نگاه کردیم، وحشت کردیم. همسرم با ترس گفت که اشتباه کردیم حتی به همین دوستان نزدیکمان هم گفتیم همجنسگرا هستیم... به غیر از این خشونتی که به من همجنسگرا و نسبت به همسرم اعمال می‌شود شما فقط حال و روز مادر و پدر ما را فرض کنید وقتی این صفحات را می‌بینند. این همه نفرت و این همه خشونت از کجا آمده؟ از کجا تغذیه می‌شود؟»

او همچنین نمونه‌های مشابهی از این نوع آزار و اذیت‌ها را نسبت به همجنسگرایان یادآوری می‌کند: «من ساکن کشور کانادا، روانکاو و مشاور نوجوانان همجنسگرا هستم. مسئله خشونت همجنسگراهراس مشکل اینجا هم هست. دختران و پسران جوانی که شبیه جنس مخالف لباس می‌پوشند یا رفتار می‌کنند، مدام گرفتار توهین و آزار و اذیت جنسی و همجنسگراهراسی می‌شوند. بسیاری از این نوجوانان حتی همجنسگرا هم نیستند. چند نوجوان به خاطر این آزار‌ها مخصوصا آزارهای اینترنتی همکلاسی‌ها، اقدام به خودکشی کرده‌اند. در آمریکا که یک نوجوان به نام جیمی رودمایر جان خودش را هم از دست داد به خاطر همین آزار‌های جنسی اینترنتی خودکشی کرد. امیدوارم فیس بوک این صفحه را هرچه سریع‌تر محو کند چراکه این صفحه روح تمام جوانان همجنسگرای ایرانی را که با ترس لرز از هویت خودشان خبر دارند، آزار می‌دهد و به آن‌ها خشونت می‌کند.»

نامیا، همجنسگرا و فعال حقوق همجنسگرایان است. او رویکردی تحلیلی و جامعه‌شناختی به این موضوع دارد: «این صفحات فیس‌بوکی همجنسگراستیز و زن‌ستیز، در حقیقت نوعی برنتافتن تفاوت و واکنش نشان دادن به آن با ابزار تجاوز جنسی‌اند. اینکه، درخواست تجاوز جنسی با پشتوانه و تائید آشکار چند هزار نفر، تضمین می‌شود و به وسیله اعتقادات متعصبانه، خشونت به دیگری و نفرت از دیگری مشروعیت می‌یابد، نشان می دهد که خط کشی در حوزه خودی و غیر خودی صورت گرفته است. گسیل فرد مورد نفرت جنسی (در اینجا امیرحسین) به پشتوانه نفرت گروهی، به دسته زنان، خطری است که شاید خود را "زن‌ستیزانه" نشان نمی‌دهد، اما بسیار زن‌ستیر است. این‌‌ همان اهرمی تادیب جنسی و جنسیتی است که جامعه را مهیای مهار توسط قدرت حاکم می‌کند. درخواست نظم یکسان سازی در نقش‌های جنسی و جنسیتی، حتی با تکیه بر دروغ، دوام نظام توتالیتر را تضمین می‌کند.»

خلاء قانونی در فضای مجازی

با وجود ارسال گزارش‌های متعدد حاکی از تخلف کمپین «تجاوز گروهی به امیرحسین آکادمی گوگوش» از سوی کاربران و فعالان اجتماعی، فیس‌بوک تاکنون اقدامی برای حذف این صفحه انجام نداده است. خارج از فیس بوک هم امکان مبارزه با همجنسگراستیزی اینترنتی چندان وجود ندارد و قوانین مستقلی برای دنبال کردن آن در فضای مجازی موجود نیست.

«این صفحات فیس‌بوکی همجنسگراستیز و زن‌ستیز، در حقیقت نوعی برنتافتن تفاوت و واکنش نشان دادن به آن با ابزار تجاوز جنسی‌اند. اینکه، درخواست تجاوز جنسی با پشتوانه و تائید آشکار چند هزار نفر، تضمین می‌شود و به وسیله اعتقادات متعصبانه، خشونت به دیگری و نفرت از دیگری مشروعیت می‌یابد، نشان می دهد که خط کشی در حوزه خودی و غیر خودی صورت گرفته است. گسیل فرد مورد نفرت جنسی (در اینجا امیرحسین) به پشتوانه نفرت گروهی، به دسته زنان، خطری است که شاید خود را "زن‌ستیزانه" نشان نمی‌دهد، اما بسیار زن‌ستیر است. این‌‌ همان اهرمی تادیب جنسی و جنسیتی است که جامعه را مهیای مهار توسط قدرت حاکم می‌کند. درخواست نظم یکسان سازی در نقش‌های جنسی و جنسیتی، حتی با تکیه بر دروغ، دوام نظام توتالیتر را تضمین می‌کند».

بهنام دارایی‌زاده، روزنامه‌نگار و کارشناس حقوقی می‌گوید: «واقعیت این است که در حال حاضر، حتی در کشورهای مترقی هم هیچ رژیم حقوقی منسجم و قابل اتکایی که بتواند به موارد نقض حقوق دگرباشان جنسی در فضای مجازی یا اینترنت بپردازد وجود ندارد. از طرف دیگر، روشن است هر چقدر که جامعه‌ای بیشتر درگیر هوموفوبیا یا همجنسگرا‌هراسی باشد، انتظار اینکه ساختارهای حقوقی مترقی هم داشته باشیم، انتظاری بی‌‌اساس می شود.»

این روزنامه‌نگار با تاکید بر اینکه در سال‌های اخیر، تلاش‌هایی در سطح بین‌المللی برای به رسمیت شناختن حقوق و آزادی‌های همجنسگرایان یا جامعه کوییر صورت گرفته که الزاما نیز کشورهای به اصطلاح توسعه‌یافته‌ غربی درگیر آن نبوده‌اند می‌گوید: «به فرض برخی از کشورهای آمریکای لاتین در این زمینه خیلی خوب کار کرده‌اند. چه در سطح داخلی و چه در سطح بین‌المللی.»

البته نقض جدی و مستمر حقوق دگرباشان جنسی در سطح جهان، موجب شده است که سیاستمداران برخی از دولت‌ها در مجامع بین‌المللی، در اندیشه تدوین مقرراتی حمایتی باشند تا بلکه بتوانند از یک سو به نیاز جامعه پاسخ بگویند و از سوی دیگر خلاء حقوقی حاکم را تا اندازه‌ای پر کنند. به طور مشخص، در تابستان سال ۲۰۱۱، شورای حقوق بشر سازمان ملل، به پیشنهاد آفریقای جنوبی، قطعنامه‌‌ای را با عنوان "حقوق بشر، گرایش جنسی و هویت جنسیتی" تصویب کرد در آن نسبت به نقض حقوق بشر و تبعیض‌های حاکم بر پایه گرایش جنسی اعتراض شده بود.

بهنام دارایی‌زاده تاکید می‌کند: «این تلاش‌ها تازه اول راه است و در حقیقت هم این مرحله، ضمانت اجرایی خاصی ندارد. با این وجود، امید است که آرام‌آرام شاهد شکل‌گیری رژیم‌های حقوقی قاطع و روشن در حمایت از حقوق دگرباشان جنسی باشیم که فضای اینترنت را که اتفاقاً فضای پرآسیبی هم هست پوشش دهد. واقعیت این است که بدون پشتیبانی‌های حقوقی لازم در همه ابعاد، مبارزه با هوموفوبیا حاکم که یک معضل پیچیده اجتماعی است، دشوار به نظر می‌رسد.»

لباس و کلیشه‌های جنسی

کمپین‌های نفرت‌پراکنی جنسی در فیس بوک، اکنون در مورد امیرحسین از هنرجویان آکادمی گوگوش به ‌‌نهایت خشونت خود رسیده‌ است. پیش از این هم کمپین‌های مشابه در فیس‌بوک شکل گرفته بود. به عنوان مثال، عکس یک رهگذر در خیابان‌های شهرهای ایران را در فیس بوک می‌گذاشتند که: این رهگذر نشانه‌های جنسیتی عرفی مردانه را نداشت: زیرابرو برداشته بود، بینی‌اش جراحی پلاستیک شده بود، آرایش کرده بود، مو‌هایش مدلی بود که عرف مردانه نبود، بلوز و شلوار رنگین بر تن داشت و شاید مثلاً کیفی زنانه هم داشت.

در این کمپین عکس فرد یاد شده را با دشنام‌های همجنسگراهراس همراه کرده بودند و «لایک»‌ها و کامنت‌هایی همراه این کمپین‌ها بود که از آن میان می توان به اینها اشاره کرد: «اه، حالم بد شد»، «متنفرم از این‌ها»، «این به خودش می‌گه مرد؟» و «این‌ها بیمارند و باید به پزشک مراجعه کنند».

به نظر می‌رسد بخشی از آن چیزی که باعث شده گروه‌هایی از جامعه ایرانی با عضویت در این کمپین به نفرت‌پراکنی‌ها دامن بزنند، ناشی از تفاوت نگاه او به مقوله لباس پوشیدن باشد که با کلیشه‌های حاکم بر جامعه ایرانی سازگار نیست. متین قوام با اشاره به تغییر ارزش‌های زیبایی‌شناسی در پوشش می‌گوید: «دنیای مد دیگر بر دوگانه زن و مرد استوار نیست. طراح‌های لباس سعی می‌کنند که لباس‌های خود را برای انواع گوناگونی‌های جنسی و جنسیتی افراد جامعه جهانی طراحی کنند.»

درباره اینکه گرایش جنسی امیرحسین چیست، اطلاعاتی وجود ندارد. متین قوام، کارشناس مسائل جنسی و جنسیت به زمانه می‌گوید: «گرایش جنسی آقای امیرحسین از آکادمی موسیقی گوگوش چیزی نیست که بشود آن را از لباس پوشیدن ایشان، نحوه رفتار ایشان، گوشواره ایشان و نماد‌ها و نشانه‌های ظاهری فهمید. اصلاً مسئله گرایش جنسی برای بسیاری از افراد مسئله‌ای خصوصی است که نباید و درست نیست در مورد آن حدس و گمان زد.»

به نظر می‌رسد بخشی از آن چیزی که باعث شده گروه‌هایی از جامعه ایرانی با عضویت در این کمپین به نفرت‌پراکنی‌های خود دامن بزنند، ناشی از تفاوت نگاه او به مقوله لباس پوشیدن باشد که با کلیشه‌های حاکم بر جامعه ایرانی سازگار نیست.

متین قوام با اشاره به تغییر ارزش‌های زیبایی‌شناسی در پوشش می‌گوید: «دنیای مد دیگر بر دوگانه زن و مرد استوار نیست. طراح‌های لباس سعی می‌کنند که لباس‌های خود را برای انواع گوناگونی‌های جنسی و جنسیتی افراد جامعه جهانی طراحی کنند. امیرحسین ممکن است متعلق به خرده فرهنگ‌هایی باشد که در چند دهه اخیر به وجود آمده اند و به آن در زبان انگلیسی فرهنگ "متروسکشوال" می‌گویند. متروسکشوال MetroSexual واژه مشتق شده از کلمه متروپولیتن به مفهوم شهر و وابسته به فرهنگ شهری و کلمه هتروسکشوال به مفهوم دگرجنسگراست. افراد متروسکشول کسانی هستند که که هنر مُد برای ایشان اهمیت دارد و با اینکه ممکن است گرایش جنسی دگرجنسگرا داشته باشند با کمال میل طراحی‌های مطرح در دنیای مد را می‌پوشند و به آن‌ها اهمیت می‌دهند.»

فرهنگ مد و طراحی لباس اکنون سال‌هاست که تحت تاثیر زیبایی‌شناسی طراحان زن و طراحان لباس همجنسگرا قرار دارد. این طراحان، در خلاقیت هنری خود و همگام و همراه با جنبش‌های جنسی و جنسیتی در آمریکای شمالی و اروپا سعی کرده‌اند که مرز بین دوگانه‌های زن و مرد و زنانگی و مردانگی را تا حدودی به چالش بکشند. نگاه‌های کلیشه‌ای به مسئله همجنسگرایی ممکن است هر مردی را که ظاهرش برایش اهمیت دارد، همجنسگرا بداند؛ اما واقعیت دنیای امروزی این است که بسیاری از مردان دگرجنسگرا هم لزومی نمی‌بینند که پیرو فرهنگ مردسالار و همجنسگراهراس، حتما یک کت و شلوار خیلی «مردانه» بپوشند که «مردانگی»شان را فریاد می‌زند.

متین قوام بر تاثیر کلیشه‌های جنسی بر فرهنگ لباس پوشیدن و همجنسگراستیزی تاکید می‌کند: «امیرحسین آکادمی گوگوش مرد بسیار خوش تیپ و خوش لباسی است. این را حتی کار‌شناس مد و لباس برنامه آکادمی گوگوش هم به او گفتند. او به دنیای مد و لباس وارد است. بر اساس ارزش‌های زیبایی همین دنیا هم لباس می‌پوشد و به هر حال اینکه انسان‌ها چه ظاهری برای خود انتخاب می‌کنند، حق آنهاست. اینکه به دلیل نوع انتخاب لباس، چنین کمپینی سرشار از نفرت جنسی و تهدید به تجاوز ایجاد شده است، یک بحران اجتماعی است که نشان می‌دهد همجنسگراهراسی وجود دارد و یک تفاوت ساده ظاهری در پیروی از مد نیز از دیدگاه آنها نوعی همجنسگرایی است. امیدوارم این رفتارهای خشونت آمیز تاثیری بر کار حرفه‌ای آقای امیرحسین نگذارد و ایشان همیشه خلاقیتی که در انتخاب لباس دارند، داشته باشند.»

در همین زمینه بخوانید و ببینید:

حجاب اختیاری و آوازخوانی ارمیا

ویدئو آزمون صدای امیرحسین در «آکادمی گوگوش»:

وضعیت همجنسگرایان در قانون جدید مجازات اسلامی

arezoo — Mon, 24 Dec 2012 04:52:18 +0000

حمید پرنیان

حمید پرنیان - قانون مجازات اسلامی در سال‌های ۱۳۹۰-۱۳۹۱ مورد تجدید نظر و به‌تازگی مورد تائید شورای نگهبان قرار گرفته است و پس از امضای ریاست‌جمهوری نسخه جدید آن به‌زودی وارد مرحله اجرایی خواهد شد.

این نوشتار می‌خواهد به تغییراتی بپردازد که به‌ طور کلی در زمینه جنسی و جنسیتی در این نسخه اعمال شده و همچنین با توجه به آن تغییرات است که به بازنگری تغییرات مربوط به بخش یا باب لواط و مساحقه (که قوانین‌ آن بر جامعه همجنسگرای ایرانی تحمیل می‌شود) خواهد پرداخت.

تغییرات کلان‌ در قانون جدید

قانون مجازات اسلامی (مصوب ۱۳۷۰) در این بیست سالی که به‌طور آزمایشی به اجرا درآمده است، همواره مورد اعتراض جوامع گوناگون حقوق بشری بوده است؛ از زندانیان سیاسی گرفته تا زنان و فعالان حقوق کودکان. جامعه بین‌الملل حقوق بشر در طول این سال‌ها جمهوری اسلامی ایران را به‌خاطر نقض حقوق زندانیان و معترضان سیاسی و زنان و کودکان و همجنسگرایان در قالب اعدام و شکنجه و سرکوب مورد نقد قرار داده و پیوسته از ایران خواسته است به پیمان‌نامه‌هایی که در این زمینه امضا کرده است وفادار بماند و بدان‌ها عمل کند.

قانون جدید مجازات اسلامی (۱۳۹۰-۹۱) گویا محصول چنین فشاری است؛ جمهوری اسلامی ایران ادعا می‌کند در این قانون جدید توانسته است سازشی بین اسلام شیعی و حقوق بشر برقرار کند و به عنوان نمونه مدعی شده که مجازات سنگسار حذف شده، تبعیض جنسیتی برطرف شده و اعدام کودکان متوقف شده است. پیداست که اقدامات و فشارهای جامعه مدنی و بین‌المللی بر این سیاست تغییر قانون مجازات اسلامی تاثیر گذاشته است. در واقع این نشان می‌دهد با چنین حرکت‌های سیاسی و مخالفت‌گرایانه‌ای، می‌توان بر نظامی تاثیر گذاشت که همواره گفته است خاستگاهی خدایی و ثابت و تغییرناپذیر دارد.

دیده‌بان حقوق بشر در نقد قانون جدید مجازات اسلامی نوشته است: «برخی از اصلاحات انجام گرفته در متن جدید، حقوق متهمان و محکومان را حتی بیش از گذشته زیر پا می‌گذارد و به قضات اجازه می‌دهد تا به صدور احکامی مبادرت ورزند که حقوق متهمان و محکومان را نقض می‌کند، در حالی‌که قانونگذاران و مقامات قضایی ایران این اصلاحات را تلاشی جدی برای انطباق با تعهدات بین‌المللی ایران نسبت به رعایت حقوق بشر توصیف کرده‌اند».

آیا قانون جدید مجازات اسلامی به‌راستی با قانون قبلی تفاوت دارد؟ آیا موازینِ بیشتری از ارزش‌های جهان‌شمول حقوق بشر را در خود گنجانده است؟ آیا فعالان گروه‌های مختلف سیاسی و اجتماعی (مخالفان سیاسی، زنان، کودکان، همجنسگرایان و اقلیت‌های دینی) وقتی به این قانون جدید نگاه می‌کنند می‌توانند همانند مقامات جمهوری اسلامی و نویسندگان قانون جدید ادعا کنند که «این قانون صد در صد مترقی‌تر از قانون قبلی است»[۱]؟ یا - همانطور که منتقدین قانون جدی مجازات اسلامی معتقدند – مقدمات سرکوب بیشتر را فراهم کرده است؟

دیده‌بان حقوق بشر در نقد قانون جدید مجازات اسلامی نوشته است: «برخی از اصلاحات انجام گرفته در متن جدید، حقوق متهمان و محکومان را حتی بیش از گذشته زیر پا می‌گذارد و به قضات اجازه می‌دهد تا به صدور احکامی مبادرت ورزند که حقوق متهمان و محکومان را نقض می‌کند، در حالی‌که قانونگذاران و مقامات قضایی ایران این اصلاحات را تلاشی جدی برای انطباق با تعهدات بین‌المللی ایران نسبت به رعایت حقوق بشر توصیف کرده‌اند» [۲] و معاون مدیر بخش خاورمیانه دیده‌بان حقوق بشر نیز اظهار کرده است که نسخه جدید قانون مجازات اسلامی به دولت اجازه می‌دهد تا منتقدان را حبس و شکنجه و اعدام کند.[۳]

البته جای شگفتی نیست که هنوز هم نگاه تبعیض‌گرانه و مردمحورانه به زن در این قانون وجود داشته باشد؛ از سن مسوولیت کیفری گرفته تا دیه، هیچ تغییری را شاهد نیستم. حتی در مورد «حذف سنگسار» نیز گفته می‌شود سنگسار را حذف نکرده‌اند بل صرفا آن را در قانون جدید مسکوت گذاشته‌اند. بدحجابی به‌عنوان یکی از مصادیق ماده ۶۳۸ نیز هم‌چنان در قانون جدید برقرار است و صرفا درباره زن‌ها اعمال می‌گردد.

قانون سکوت می‌کند تا قاضی حکم کند؟

نباید البته از نظر دور داشت که جرم‌انگاری همجنسگرایی در نظام قضایی جمهوری اسلامی ایران بزرگ‌ترین چالش برای فعالان حقوق بشری و حقوق همجنسگرایان است و تغییرات خردی [۴] نظیر حذف ظاهری حکم اعدام برای مساحقه و تفخیذ نباید ذهن ما را از مسئله کلان‌تر که‌‌ همان «جرم‌زدایی از همجنسگرایی» است دور نگهدارد.

چنانچه در ادامه این نوشتار خواهیم دید، جمهوری اسلامی ایران همواره کوشیده تا از پاسخگویی نسبت به مسئله همجنسگرایان و حقوق مدنی آن‌ها شانه خالی کند و از پاسخی سرراست و قاطع دوری جوید.

حذف ظاهری (یا بهتر است بگوییم مسکوت‌گذاشتن) حکم اعدام برای مساحقه یا همجنسگرایی زنان از شگفتی‌های این قانون جدید است؛ در قانون قدیمی (ماده ۱۳۱) تاکید شده بود که «هرگاه مساحقه سه بار تکرار شود و بعد از هربار حد جاری شود، در مرتبه چهارم حد آن قتل است»، اما در قانون جدید شاهد چنین اشاره‌ای نیستیم (و این بحث مسکوت گذاشته شده است) و به جای آن آورده شده است که «هر‌گاه دو یا چند زن از روی شهوت و بدون ضرورت به‌صورت برهنه زیر یک پوشش قرار گیرند، به مجازات تعزیری به‌تناسب جرم و شخص مجرم تا ۹۹ ضربه شلاق محکوم می‌شوند و در صورت تکرار تعزیر، در مرتبه سوم و بالا‌تر به یک‌صد ضربه شلاق به‌عنوان حد محکوم خواهند شد».

جمهوری اسلامی ایران همواره کوشیده تا از پاسخگویی نسبت به مسئله همجنسگرایان و حقوق مدنی آن‌ها شانه خالی کند و از پاسخی سرراست و قاطع دوری جوید.

همچنین حذف یا مسکوت‌گذاشتن حد اعدام برای تکرار بیش از سه‌بار تفخیذ (یا رابطه جنسی بدون دخول) که در نسخه قدیم وجود دارد، می‌تواند گمراه‌کننده باشد و ذهن را به این سو بکشاند که جمهوری اسلامی نسبت به کاهش موارد اعدام و مدارا با جامعه همجنسگرا اقدام کرده است. در اصل اما ما فقط با «مسکوت گذاشتن» برخی از احکام نسخه قبلی مواجه هستیم که با توجه به خوانش جدید از همین قوانین، می‌تواند با نظر قاضی از سکوت درآید و وارد مرحله اجرا شود.

قانون جدید اما از آن رو می‌تواند گمراه‌کننده باشد که ماده ۲۲۰ آن تصریح می‌کند: «در مورد حدودی که در این قانون ذکر شده است، بنابر اصل یک‌صد و شصت و هفتم قانون اساسی عمل می‌شود»، و اصل ۱۶۷ قانون اساسی نیز می‌گوید: «قاضی موظف است کوشش کند حکم هر دعوا را در قوانین مدونه بیابد و اگر نیابد با استناد به منابع معتبر اسلامی یا فتاوی معتبر حکم قضیه را صادر نماید و نمی‌تواند به بهانه سکوت یا نقض یا اجمال یا تعارض قوانین مدونه، از رسیدگی به دعوا و صدور حکم امتناع ورزد.» این یعنی دست قاضی برای حکم در مواردی که در قانون مجازات اسلامی ذکر نشده است باز است و با توجه به اختلاف آرا در منابع اسلامی و تفاسیر از منابع اسلامی، هرگز شاهد رویه یکسانی نخواهیم بود.

حالا ما در ایران واقعا همجنسگرا داریم؟

شاید معروف‌ترین جمله همجنسگراستیزانه‌ای که در سطح جهان از مقامات ایرانی شنیده می‌شود‌‌ همان جمله معروف محمود احمدی‌نژاد باشد که در دانشگاه کلمبیا و در پاسخ به پرسشی درباره حقوق همجنسگرایان در ایران گفت: «ما همجنسگرا در ایران نداریم.» برخی‌ها گفتند که منظور احمدی‌نژاد از این جمله آن بوده که ما در ایران مانند کشورهای مدرن و پیشرفته غربی کسانی را نداریم که «هویت» همجنسگرایانه داشته باشند.

قانون قدیمی مجازات اسلامی نیز دقیقاً بر همین اساس نوشته شده بود. یعنی قانون قدیمی می‌پنداشت هیچکسی وجود ندارد که در سراسر عمرش و در اعماق قلب‌اش احساس کند که همیشه همجنسگراست و علاقه عاطفی و جنسی به همجنس خود دارد، بل کسانی هستند که بنا به دلایل نامعلوم و موقتی‌ای به‌اتفاق همجنس خود دست به عمل جنسی گناه‌آلود و منحرف لواط یا مساحقه می‌زنند. برداشت قانون قدیم مجازات اسلامی از فرد همجنسگرا همانا فرد- در - کنش بود، و از این نظر تغییر مهمی که در قانون جدید مجازات اسلامی اعمال شده افزودن ماده‌ای است که می‌گوید «همجنس‌گرایی انسان مذکر در غیر از لواط و تفخیذ از قبیل تقبیل (بوسیدن) و ملامسه (لمس‌کردن) از روی شهوت موجب تعزیر به تناسب جرم و شخص مجرم تا ۷۴ ضربه شلاق است».

ماده ۲۲۰ قانون مجازات اسلامی تصریح می‌کند: «در مورد حدودی که در این قانون ذکر شده است، بنابر اصل یک‌صد و شصت و هفتم قانون اساسی عمل می‌شود»، و اصل ۱۶۷ قانون اساسی نیز می‌گوید: «قاضی موظف است کوشش کند حکم هر دعوا را در قوانین مدونه بیابد و اگر نیابد با استناد به منابع معتبر اسلامی یا فتاوی معتبر حکم قضیه را صادر نماید و نمی‌تواند به بهانه سکوت یا نقض یا اجمال یا تعارض قوانین مدونه، از رسیدگی به دعوا و صدور حکم امتناع ورزد.» این یعنی دست قاضی برای حکم در مواردی که در قانون مجازات اسلامی ذکر نشده است باز است و با توجه به اختلاف آرا در منابع اسلامی و تفاسیر از منابع اسلامی، هرگز شاهد رویه یکسانی نخواهیم بود.

فعل‌هایی مثل بوسیدن از روی شهوت یا لمس‌کردن بدن کسی از روی شهوت قطعاً به‌اندازه دخول (فروکردن آلت) اثبات‌پذیر یا سنجش‌پذیر نیست؛ یعنی به‌راحتی و بدون میانجیگری سنجه دیگری، نمی‌توان فرق بین بوسیدن از روی شهوت و بوسیدن از روی شادی و هیجان و بوسیدن از روی تمسخر را مشخص کرد. پس فقط کسانی می‌توانند از روی شهوت [همجنسگرایانه] یکدیگر را ببوسند که ظاهری همجنسگرایانه داشته باشند، یعنی فرد از قبل همجنسگرا باید باشد تا بتواند بوسه‌ای از روی شهوت انجام دهد. در اینجا بحث بر سر واردشدن هویت همجنسگرایی در فقه حکومتی/ اسلامی است (که در قانون مجازات اسلامی تبلور یافته است)؛ یعنی هویت جنسی و گرایش جنسی که تا قبل از این از سوی حکومت اسلامی یا انکار می‌شد یا نادیده گرفته می‌شد، اینک به‌عنوان جرم تلقی می‌شود.

عجیب نیست که محمدجواد لاریجانی، دبیر ستاد حقوق بشر قوه قضائیه، خرداد ماه ۱۳۹۰ برابر با ژوئن ۲۰۱۱ در نشست تخصصی حقوق بشر با نمایندگان مجلس آلمان با بیان اینکه برخی از معاهدات غرب را به‌عنوان بحث حقوق بشر پذیرفته‌ایم، ولی این دلیل نمی‌شود که تفسیر آن را به عهده غربی‌ها بگذاریم، همجنسگرایی را اما «بیماری» می‌داند و تاکید می‌کند که غرب باید اجازه دهد ایران نسبت به همجنسگرایان بر اساس تفسیر خودش از این پدیده اقدام کند.[۴]

فشار غرب برای جرم‌زدایی از همجنسگرایی و پرداخت حقوق مدنی به این گروه، لاریجانی را واداشته است تا بر رویکرد سی‌ساله جمهوری اسلامی ایران خط بطلان بکشد و همجنسگرایی را‌‌ همان «بیماری»‌ای بداند که غرب نزدیک به سی سال پیش آن را از فهرست بیماری‌های جنسی حذف کرده است. با این مقایسه گویی لاریجانی می‌خواهد بگوید نظام فکری‌اش نزدیک به سی سال عقب‌تر از نظام فکری جوامع پیشرفته غربی است یا که فعلاً باید عقب‌تر بماند. (هرچند، لاریجانی بیان نکرد که چگونه می‌خواهد مفهوم بیماری‌بودن همجنسگرایی را با گناه‌بودن همجنسگرایی آشتی دهد. این خود نوشتاری جدا می‌طلبد.)

پس بی‌دلیل نیست که نگران حذف‌ها و اضافه‌هایی باشیم که به باب لواط و مساحقه در قانون جدید مجازات اسلامی اعمال شده است. این حذف‌ها و اضافه‌ها همگی نشان از آگاهی جمهوری اسلامی ایران از تلاش جامعه همجنسگرای ایرانی و بین‌الملل برای بهبود وضعیت مدنی جامعه همجنسگرای ایرانی دارد. زمانی جمهوری اسلامی از این سر باز می‌زد که اذعان کند «مانند غرب» همجنسگرا دارد و کسانی در ایران زندگی می‌کنند که تمایل مادرزاد و طبیعی به همجنس خود دارند و بر اساس همین میل جنسی است که هویتشان شکل گرفته است و آگاهی اجتماعی در این زمینه ایجاد شده، اما حالا با دیدن این شواهد می‌توان با قوت گفت که جمهوری اسلامی ایران نگران چنین خیزش اجتماعی است و یک گام در جهت سرکوب جنبش همجنسگرایی در ایران برداشته است.

یکی دیگر از خطرات نهفته در قانون جدید مجازات اسلامی، در ماده ۲۷۸ است که مربوط به جرم افساد فی‌الارض یا ترویج فساد می‌شود و می‌تواند مایه نگرانی کلیه فعالان اجتماعی و از جمله فعالان حقوق همجنسگرایان شود؛ این ماده به جرم‌هایی اشاره می‌کند که کاملاً صلح‌آمیز بوده و به هیچ وجه نمی‌شود با محاربه‌بودن مقایسه‌شان کرد، جرم‌هایی مانند «نشر اکاذیب»، «دایر نمودن یا اداره مراکز فساد و فحشا»، یا اعمالی که «در نظم عمومی یا امنیت ملی اخلال جدی به وجود آورد».

جمع‌بندی

قانون مجازات اسلامی که اساسا همجنسگراستیز است و همجنسگرایی را جرم تلقی می‌کند، بعد از تغییرات سال ۱۳۹۰-۹۱ یا‌‌ همان نسخه جدید نیز نه‌تنها از همجنسگرایی جرم‌زدایی نکرده، که با جرم‌سازی از بوسیدن و لمس‌کردن هم‌جنس نیز هویت جنسی و رفتار جنسی همجنسگرایانه را وارد این قانون کرده و فصل تازه‌ای از مبارزات همجنسگراستیزانه‌ای را رقم زده است. جمهوری اسلامی ایران به‌خوبی از فشارهای جامعه بین‌الملل حقوق بشر نسبت به رعایت حقوق مدنی همجنسگرایان در ایران آگاه است و این تغییرات بی‌تردید در همین مسیر بوده تا بتواند ساختمان جنسی/ جنسیتی فقه حکومتی را استوار‌تر سازد. خطر این افزوده و نگاه تازه در آن است که حکومت اسلامی می‌تواند کنترل بیشتری بر جامعه همجنسگرای ایرانی داشته باشد و این خبر از سرکوب بیشتر نیز می‌دهد. همچنین فعالان جامعه همجنسگرایی نیز نگران افزوده‌ای هستند که فعالیت اجتماعی آن‌ها را جرم تلقی کرده و به تفسیر قاضی می‌تواند حکم مرگ به دنبال داشته باشد.

پانویس:

۱. نگاه کنید به اینجا

۲. نگاه کنید به اینجا

۳. همان‌جا

۴. قانون جدید مجازات اسلامی در تاریخ ۱۳۹۱/۰۱/۲۱ توسط ریاست مجلس شورای اسلامی به ریاست جمهوری وقت، محمود احمدی‌نژاد، ابلاغ شد تا مراحل انتشار آن انجام پذیرد.

قوانین مربوط به روابط جنسی همجنس با همجنس در فصل دوم قانون مجازات اسلامی سال ۱۳۹۱ به این شرح است:

ماده ۲۳۲- لواط عبارت است از دخول اندام تناسلی مرد به اندازه ختنه‌گاه در دبر انسان مذکر.

ماده ۲۳۳- حد لواط برای فاعل، درصورت عنف، اکراه یا دارا بودن شرایط احصان، اعدام و در غیر این صورت صد ضربه شلاق است. حد لواط برای مفعول در هر صورت اعدام است.

تبصره١- در صورتی که فاعل غیر مسلمان و مفعول، مسلمان باشد، حد فاعل اعدام است.

تبصره٢- احصان عبارت است از آنکه مرد دارای همسر دائمی‌ و بالغ باشد و در حالی که بالغ و عاقل بوده از طریق قبل با‌‌‌ همان همسر در حال بلوغ وی جماع کرده باشد و هر وقت بخواهد امکان جماع از‌‌‌ همان طریق را با وی داشته باشد.

ماده ۲۳۴- تفخیذ عبارت است از قرار دادن اندام تناسلی مرد بین ران‌ها یا نشیمنگاه انسان مذکر.

تبصره- دخول کمتر از ختنه‌گاه در حکم تفخیذ است.

ماده ۲۳۵- در تفخیذ، حد فاعل و مفعول صد ضربه شلاق ‌است و از این جهت فرقی میان محصن و غیر محصن و عنف و غیر عنف نیست.

تبصره- در صورتی که فاعل غیر مسلمان و مفعول، مسلمان باشد، حد فاعل اعدام است.

ماده ۲۳۶- حذف شد (این ماده در لایحه قبلی اشاره به حضور دو یا چند برهنه در زیر یک پوشش داشت).

ماده ۲۳۷- همجنس گرایی انسان مذکر در غیر از لواط و تفخیذ، از قبیل تقبیل و ملامسه از روی شهوت، موجب سی و یک تا هفتاد و چهار ضربه شلاق تعزیری درجه شش است.

تبصره۱- حکم این ماده و ماده قبل در مورد انسان مونث نیز جاری است.

تبصره ۲- حکم این ماده شامل مواردی که شرعاً مستوجب حد است، نمی‌شود.

ماده ۲۳۸- مساحقه عبارت است از این‌که انسان مؤنث، اندام تناسلی خود را بر اندام تناسلی همجنس خود قرار دهد.

ماده ۲۳۹- حد مساحقه، صد ضربه شلاق است.

ماده ۲۴۰- در حد مساحقه، فرقی بین فاعل و مفعول و مسلمان و غیر مسلمان و محصن و غیر محصن و عنف و غیر عنف نیست.

ماده ۲۴۱- در صورت نبود ادله اثبات قانونی بر وقوع جرائم منافی عفت و انکار متهم به‌جز در موارد احتمال ارتکاب با عنف، اکراه، آزار، ربایش یا اغفال یا مواردی که به موجب این قانون در حکم ارتکاب به عنف است هرگونه تحقیق و بازجویی جهت کشف امور پنهان و مستور از انظار ممنوع است.

۵. نگاه کنید به اینجا

مشکلات همجنسگرایان در ایران و در مهاجرت

arezoo — Mon, 24 Dec 2012 01:09:16 +0000

علی یک همجنسگرای ایرانی است که ۱۰ روز است که به دلیل مشکلات اجتماعی وارد ترکیه شده است. او قبلا برای پناهندگی در کشور سوریه اقدام کرده بود که به دلیل جنگ داخلی در کشور سوریه، ناچار آنجا را ترک کرد.

علی، به عنوان یک همجنسگرا، از حمایت خانواده برخوردار بوده و خانواده او گرایش جنسی‌اش را پذیرفته بودند. با این حال، علی تاکید می‌کند که پذیرش خانواده کافی نیست و خشونت‌های مختلف جامعه همجنسگراستیز، هم برای خود او و هم برای خانواده او پر از آزار و اذیت بوده است.

منبع: حساب کاربری آرش بینش‌پژوه در یوتیوب.

همجنسگراستیزی و جنبش‌های اجتماعی

arezoo — Sun, 18 Nov 2012 05:36:42 +0000

در رابطه‌ جنبش‌های اجتماعی با یکدیگر و ضرورت مقابله با همجنسگراستیزی و ترنس‌ ستیزی، اولویت‌ها چگونه تعیین می‌شوند؟

در این ویدئو چند تن از فعالان حقوق همجنسگرایان به موضوع جایگاه افراد همجنسگرا در عرصه‌ فعالیت سیاسی و اجتماعی و همچنین نقش تاریخ مردسالار در حذف‌کردن و نادیده‌گرفتن حضور افراد همجنسگرا در صحنه‌ سیاست می پردازند.

پویا ارسطو، وبلاگ‌نویس، فعال حقوق دگرباشان، رقصنده و هنرپیشه‌ تئاتر است. سپهر مساکنی، فعال جنبش دانشجویی و شادی امین، فعال حقوق زنان و همجنسگرایان است. گلرخ جهانگیری نیز مدیریت نشست را بر عهده داشت. این نشست در تاریخ چهارم نوامبر ۲۰۱۲ در سالن کانون پناهندگان سیاسی برلین برگزار شد.

ویدئوی قسمت چهارم نشست

ویدئوی قسمت پنجم نشست

ویدئوی قسمت ششم نشست

ما را سیاسی ببینید

arezoo — Fri, 16 Nov 2012 09:48:03 +0000

همجنسگراستیزی و جنبش اجتماعی دگرباشان جنسی

حبیب روستا

حبیب روستا - در رابطه‌ جنبش‌های اجتماعی با یکدیگر و ضرورت مقابله با همجنسگراستیزی و ترنس‌ ستیزی، اولویت‌ها چگونه تعیین می‌شوند؟

چندسالی می‌گذرد از زمانی که همجنسگرایان با حضور در صحنه‌های عمومی این تلاش را آغاز کردند تا تجربه‌های زندگی روزمره‌ خود را اجتماعی کنند و بگویند که افرادی اجتماعی هستند. تا پیش از این، یعنی وقتی همجنسگرایان و دگرباشان جنسی ناپیدا و نادیدنی بودند، جامعه و همچنین فعالان اجتماعی درک درستی از چیستی همجنسگرایی و رابطه‌ آن با حقوق بشر و حقوق مدنی نداشتند. جنبش‌های اجتماعی همجنسگرایان در سال‌های اخیر، این را وظیفه‌ خود می‌دانند که با تنیده‌ شدن در بدنه‌ فعالیت‌های اجتماعی و سیاسی، خواسته‌های خود را به سنجه‌ عمل بگذارند.

شگفت‌آور نخواهد بود که برخورد فعالان سیاسی و اجتماعی در این چند سال فرقی با گذشته نداشته باشد و حتی به خاطر همین حضور اجتماعی همجنسگرایان نیز شاهد رفتارهای همجنسگراستیز عریان‌تر و نهادی‌تری باشیم. برخی از این فعالان اما سعی کرده‌اند تا ذهنیت خود را با توجه به این چهره‌های جدید و خواسته‌های مدنی تنظیم کنند.

فعالان سیاسی با مشارکت جامعه‌ همجنسگرایان روبه‌رو هستند و از همین رو باید در این زمینه تفکر کنند و پاسخی برای اقدامات خویش بیابند. این پاسخ هر چه باشد، محکی دیگر برای ارزیابی مجدد فعالیت‌ها و کارنامه‌ آن‌هاست.

بنابراین همجنسگراستیزی سیاسی، پدیده‌ای تازه است؛ زیرا در برخورد با حضور اجتماعی و سیاسی همجنسگرایان ایجاد شده است و نیاز به نقد و بررسی آن احساس می‌شود. ما در ابتدای این بحث هستیم و بی‌شک با حضور مسئولانه‌ جامعه‌ دگرباش ایرانی در عرصه‌های عمومی، این بحث در آینده یکی از بحث‌های اصلی جامعه اقلیت‌های جنسی ایرانی خواهد شد.

نقد فضای سیاسی و شمول خواسته‌های همجنسگرایان فقط کار و رسالت همجنسگرایان نیست؛ در واقع خود فعال سیاسی موظف است تا با در نظر آوردن اخلاق در کار خویش، عاملیت خودش در امر سیاسی را هر چه اخلاقی‌تر کند. روزی بود که خواسته‌های زنان را در درجه‌ دوم اهمیت و دستیابی به حقوق زنان را به نوعی تابعی از ایده‌ کلان «اصلاح اجتماعی و اقتصادی» می‌دیدند. امروزه اما کسی را پیدا نمی‌کنید که بگوید مسئله‌ زنان را باید بعد از انقلاب، اصلاحات ساختار سیاسی و یا کنش سیاسی‌ای که مربوط به چهارچوب های کلان سیاسی-اجتماعی است، در نظر گرفت و در مورد آن اندیشید. همین مسئله در مورد حقوق مهاجران افغان و بهایی‌ها و کودکان کار و دیگر گروه‌های ستمدیده و به حاشیه رانده شده نیز صادق است.

فعالان سیاسی با مشارکت جامعه‌ همجنسگرایان روبه‌رو هستند و از همین رو باید در این زمینه تفکر کنند و پاسخی برای اقدامات خویش بیابند. این پاسخ هر چه باشد، محکی دیگر برای ارزیابی مجدد فعالیت‌ها و کارنامه‌ آن‌هاست.

ماجرا از کجا شروع شد؟

در ۱۳ اکتبر در تظاهراتی برای مخالفت با مسئله‌ پناهندگی در آلمان، دو تن از همجنسگرایان به چادر پناهندگان رفتند تا در آن کارزار سیاسی مشارکت داشته باشد. از آنجا که شمار پناهندگان همجنسگرا همواره رو به افزایش است، حضور فعالان حقوق همجنسگرایی در این فضاها ضروری به نظر می‌رسد.

پویا ارسطو: بر اثر سه دهه سانسور در زمینه‌ مسائل جنسی در ایران، همجنسگرایان در شمار حذف‌شدگان و سانسورشدگان میدان‌های اجتماعی و سیاسی هستند. تبعات این سانسور به گونه‌ای بوده است که ما هنوز هیچ آمار دقیقی از کشته‌شدگان و آوارگان و قربانیان این سیستم همجنسگراستیز نداریم. بر اثر همین سیستم همجنسگراستیز است که همجنسگرایان مجبور به مهاجرت و پناهندگی می‌شوند.

سه نفر از گردانندگان و سازمان‌دهندگان این چادر اما آن دو فعال همجنسگرا را مورد آزار لفظی قرار دادند و حضور آن‌ها در چادر پناهندگان را برنتابیدند. وقتی همجنسگرایان به این عمل همجنسگراستیز و حذف‌کننده‌ اعتراض کردند، به آن‌ها گفته شد که چادر را ترک کنند. همین مسئله سبب نشستی شد که گلرخ جهانگیری، پویا ارسطو، سپهر مساکنی و شادی امین در آن به سخنرانی پرداختند و سپس جلسه‌ پرسش و پاسخ برگزار شد.

این نشست نگاه شخصی و منطقه‌ای به موضوعِ پیش‌آمده نداشت و کوشید تا این مسئله را به موضوع کلان‌تر جایگاه افراد همجنسگرا در عرصه‌ فعالیت سیاسی و اجتماعی پیوند بزند و همچنین نقش تاریخ مردسالار در حذف‌کردن و نادیده‌گرفتن حضور افراد همجنسگرا از صحنه‌ سیاست و اجتماع را مطرح کند.

سانسور سیستماتیک و همجنسگراستیزی و ترنس ‌ستیزی

پویا ارسطو معتقد است همجنسگرایی هنوز در ایران جرم و دگرجنسگرایی اجباری غالب است. او در کانون پناهندگان سیاسی برلین،با تاکید بر سانسور سیستماتیک و همجنسگراستیزی و ترنس‌ستیزی، گفت: «بر اثر سه دهه سانسور در زمینه‌ مسائل جنسی در ایران، همجنسگرایان در شمار حذف‌شدگان و سانسورشدگان میدان‌های اجتماعی و سیاسی هستند. تبعات این سانسور به گونه‌ای بوده است که ما هنوز هیچ آمار دقیقی از کشته‌شدگان و آوارگان و قربانیان این سیستم همجنسگراستیز نداریم. بر اثر همین سیستم همجنسگراستیز است که همجنسگرایان مجبور به مهاجرت و پناهندگی می‌شوند.»

شادی امین: وقتی همجنسگرایان وارد فعالیت‌های سیاسی و اجتماعی می‌شوند، متاسفانه هویت جنسی آن‌ها به‌عنوان تنها هویت انسانی آن‌ها ملاک قرار می‌گیرد.. یکی از ابزار سرکوب جامعه همین است، همین تک‌هویتی نگاه کردن به همجنسگرایان. یعنی به این فکر نمی‌کنند که یک همجنسگرا می‌تواند شاعر باشد، ورزشکار باشد، وکیل باشد، نویسنده باشد، رفتگر باشد و حتی یک فعال سیاسی باشد. مهم این است که هویت‌های چندگانه‌ ما همجنسگرایان به رسمیت شناخته نمی‌شود.

ارسطو درباره دیگر تبعات سانسور یادشده گفت: «هنوز هم مسئله‌ دادخواهی همجنسگرایان و دگرباشان جنسی از جنایات حاکمیت ایران از سوی اپوزیسیون جدی گرفته نشده است. به رغم سی سال تجربه‌ سیاسی اپوزیسیون، هنوز هم همجنسگرایان در خارج از این تجربه‌ سیاسی نگهداشته می‌شوند. سکوت در برابر این جنایت‌ها بی‌شک همراهی با آن جنایت‌هاست.»

به عقیده وی، سانسور اجتماعی همجنسگرایان نه‌تنها در بدنه‌ حاکمیت جمهوری اسلامی ایران که در جبهه‌ مخالف و منتقد حاکمیت نیز موجود است: «به عبارت دیگر، ما فقط با همجنسگراستیزی حکومتی روبه‌رو نیستیم، بلکه جنبش‌های اجتماعی و حرکت‌های اجتماعی زنان و دانشجویان و کارگران هنوز هم در را رو به زنان همجنسگرا و دانشجویان همجنسگرا و کارگران همجنسگرا بسته‌اند. حتی در خارج از کشور نیز اعتراضی به چنین سانسوری نشده است».

پویا ارسطو به مسئله‌ عدم مشارکت سیاسی همجنسگرایان در گذشته اشاره کرد و گفت: «چرا در بین افراد جنبش‌های اجتماعی مختلف، همجنسگرایان حضور ندارند؟ بارها به ما جواب داده‌اند که "خب! خودشان نمی‌آیند". اما افراد همجنسگرا به چه دلایلی نمی‌آیند؟ مگر نه به خاطر اهمیت اسطوره‌ مردانگی، اقتدار مردانه، بازی قدرت و قضاوت و ارزش‌ها و هنجارهای دگرجنسگرامحورانه است؟ وقتی من همجنسگرا از سوی افراد جنبش‌های اجتماعی و سیاسی مورد قضاوت شخصی و بدنی و جنسی قرار می‌گیرم، باید پس اول ده برابر یک مرد دگرجنسگرا زحمت بکشم تا ثابت کنم که طبیعی و "نرمال" هستم و حق زیست دارم. مسلم است بیشتر افراد همجنسگرا پشت این قضاوت‌ها به حاشیه رانده می‌شوند.»

وی ادامه داد: «سال‌هاست که همجنسگرایان آشکار نیز از کمترین شانس فعالیت‌های سیاسی و اجتماعی برخوردار هستند چرا که اظهار شده که حضور این همجنسگرایان باعث عدم استقبال همگانی می‌شود. این "همگان" که نتوانسته با حق انسان بر بدن‌اش و نوع رابطه‌ی جنسی و پوشش کنار بیاید حامل چه ارزش‌هایی است، جز تمامیت‌ خواهی؟ جز همسان‌کردن انسان‌ها؟ جز تحقق خواست‌های فرادستان با عنوان اولویت‌بندی؟ کاش به جای روخوانی و از بَر کردن یک سری کلمه‌های تئوریک و جدا از محیط، از دستاوردهای محیط عملی و زیسته‌مان نیز چیزی یاد می‌گرفتیم.»

فرودستان چگونه می‌توانند صحبت کنند؟

سپهر مساکنی، فعالیت‌ها و تلاش‌های نسل قبلی فعالان همجنسگرای ایرانی در خارج از کشور را که سعی کرده‌اند با همجنسگراستیزی‌ مبارزه کنند و محیط را برای نسل جدید فعالان همجنسگرا باز کنند، قابل قدردانی می‌داند.

سپهر مساکنی: چرا ما در میان شاعران، یک شاعر همجنسگرا نداریم؟ به این دلیل که همجنسگرایان نمی‌توانند شعر بگویند؟! نه! به این دلیل است که بازار ادبیات اجازه‌ چنین حضوری را به همجنسگرایان نمی‌دهد. هیچکس از خودش نمی‌پرسد همجنسگرایان چطور از صحنه‌ سیاست عقب کشیده شدند و به حاشیه رانده شدند.

این فعال جنبش دانشجویی، سخنان خود را از «بی‌واسطه‌گی و بی‌میانجی‌گر بودن افراد همجنسگرا» در جنبش‌های سیاسی و اجتماعی آغاز کرد و با اشاره به گایاتری اسپیواک (فیلسوف و نظریه‌پرداز هندی که تنها استاد زن رنگین‌‌پوست دانشگاه کلمبیاست) و مقاله وی تحت عنوان «آیا فرودستان و حاشیه‌نشینان می‌توانند صحبت کنند؟»، گفت: «زیردستان چه کسانی هستند؟ اسپیواک از سلسه‌مراتب جنسیتی و نژادی می‌گوید؛ سلسله‌مراتب جنسیتی و نژادی به این معناست که در میدان سیاسی یک مرد دگرجنسگرای ایرانی از چه امتیازهایی برخوردار است تا سوژه‌ سخنگو و فاعل باشد و در مقابل او، یک زن همجنسگرای افغان با چه موانعی روبه‌روست تا بتواند سوژه‌ سخنگو، فاعل و عامل باشد. اما چرا اسپیواک از امتیازات حرف می‌زند؟

اسپیواک می‌گوید: "امتیازات ویژه‌ یک موقعیت حرفه‌ای در داخل یک هژمونی (برتری) سیاسی است." حالا فعالان سیاسی ایرانی نیز این امتیازات بدیهی و مفروض را نادیده می‌گیرند و ساده ‌باورانه می‌گویند چاره‌ کار این است که خود همجنسگرایان نمی‌خواهند در کارزارهای سیاسی مشارکت کنند. با توجه به این امتیازهای مردانه و نژادی، انسان‌ها از جایگاه‌های برابری برخوردار نیستند.

پس باید اول این امتیازها را نشان داد و افشا کرد تا بتوان پرده از روند طبیعی‌شدن این امتیازها برداشت. اگر زنان عقب افتاده‌اند، به این دلیل نیست که زنان از نظر بدنی و ذاتاً مادر هستند و بچه‌داری وظیفه‌ آن‌هاست و مردها به همان دلیل مسئول سازماندهی امور اجتماعی هستند.»

سپهر مساکنی سپس به مسئله‌ تاریخی سرکوب همجنسگرایان پرداخت و گفت: «مسئله اینجاست که مردها چطور در این روند‌ تاریخی از امتیازات استفاده کردند و صدادار شدند و چه کسانی در این میان سرکوب شدند. برگردیم به مسئله‌ اصلی: چرا ما در میان شاعران، یک شاعر همجنسگرا نداریم؟ به این دلیل که همجنسگرایان نمی‌توانند شعر بگویند؟! نه! به این دلیل است که بازار ادبیات اجازه‌ چنین حضوری را به همجنسگرایان نمی‌دهد. هیچکس از خودش نمی‌پرسد همجنسگرایان چطور از صحنه‌ سیاست عقب کشیده شدند و به حاشیه رانده شدند.»

صدای ستم‌های چندگانه شنیده شود

شادی امین با بیان این‌که همه‌ گروه‌ها و جنبش‌های سیاسی و اجتماعی باید هر روز رابطه‌ خودشان را با گروه‌ها و جنبش‌های دیگر مورد بازبینی قرار دهند و پاسخ جدیدی پیدا کنند، بحث را با نقد به جنبش‌های مطالبه‌محور شروع کرد.

این فعال حقوق زنان و همجنسگرایان گفت: «جنبش‌ها مطالبات خاص خودشان را مطرح می‌کنند و از مشکلات و مسائل اجتماعی و سیاسی دیگر و مربوط به جنبش‌های دیگر شانه خالی می‌کنند. در سال ۱۳۵۷ بحث‌هایی بین گروه‌های سیاسی در مورد دفاع یا عدم دفاع از تظاهرات زنان ایجاد شد. برای من دفاع‌نکردن نیروهای چپ از تظاهرات و مسائل زنان فقط و فقط ریشه در گفتمان مسلط مردسالار داشت که هیچ تلنگری به آن نخورده بود.»

وی با اشاره به تاریخ کنونی فعالیت‌های سیاسی اذعان کرد: «حالا امروزه نیز تلاش ما باید این باشد که گفتمان‌های مسلطی که وجود دارند در تمام جنبش‌های اجتماعی باید پس زده شوند و به صداهایی که تحت ستم‌های چندگانه هستند گوش دهند. ما احتیاج به خون تازه داریم. به دلیل همین نداشتن خون تازه است که جنبش‌ها نمی‌توانند از پوسته‌ خود خارج شوند.»

شادی امین مسئله‌ حذف و سانسور همجنسگرایان از صحنه‌ سیاسی را تاحدودی برآمده از نگاه تک‌هویتی به همجنسگرایان می‌داند: «وقتی همجنسگرایان وارد کارزارهای سیاسی و فعالیت‌های سیاسی و اجتماعی می‌شوند، متاسفانه هویت جنسی آن‌ها به‌عنوان تنها هویت انسانی آن‌ها ملاک قرار می‌گیرد. در واقع انگار همجنسگرایان نمی‌توانند به‌غیر از مسئله‌ همجنسگرایی (جنسی) به چیز دیگری فکر کنند. یکی از ابزار سرکوب جامعه همین است، همین تک‌هویتی نگاه کردن به همجنسگرایان. یعنی به این فکر نمی‌کنند که یک همجنسگرا می‌تواند شاعر باشد، ورزشکار باشد، وکیل باشد، نویسنده باشد، رفتگر باشد و حتی یک فعال سیاسی باشد. مهم این است که هویت‌های چندگانه‌ ما همجنسگرایان به رسمیت شناخته نمی‌شود.»

ویدئوهای این نشست را در این‌جا می‌توانید ببینید:

ویدئوی قسمت اول نشست

ویدئوی قسمت دوم نشست

ویدئوی قسمت سوم نشست

ویدئوی قسمت چهارم نشست

ویدئوی قسمت پنجم نشست

ویدئوی قسمت ششم نشست

گذر از مرحله پرسش به دانستن

arezoo — Sat, 22 Oct 2011 22:25:34 +0000

بهروز روستا

بهروز روستا - خیلی از ما آدم‌ها اولین‌باری که فهمیدیم همجنسگرا هستیم را به یاد داریم. همین‌که برای اولین‌بار فهمیدیم که همجنسگرا هستیم، دچار استرس و اضطراب شدیدی نیز شدیم. بعضی از ما نیاز داشتیم که زمان بگذرد تا با این واقعیت کنار بیاییم، اما بعضی دیگر از ما مجبور شدیم که این خبر را با دیگران در میان بگذاریم. اگر ما برای خودمان آشکارسازی کنیم، دوره طاقت‌فرسا و تحلیل‌برنده‌ سردرگمی درباره گرایش جنسی‌مان هم به پایان خواهد رسید.

پس شما که فهمیده‌اید همجنسگرا هستید وارد مرحله دانستن شده‌اید و دیگر از آن اضطراب‌ها و استرس‌ها خبری نیست. آرامش و اطمینانی که از فهمیدن گرایش جنسی به ما دست می‌دهد می‌تواند جرئت ما را افزایش دهد. بعضی از ما مصمم هستیم که این تصمیم‌ را با دیگران مطرح کنیم. اما با این حال، نگران آن هستیم که واکنش آن‌ها چه خواهد بود.

خود شما تنها کسی هستید که می‌تواند تصمیم بگیرد چه زمانی مناسب است تا برای خانواده آشکارسازی کند. البته انتخاب این لحظه‌ سخت است و کاملاً به موقعیت خود شما بستگی دارد و شاید کاملاً به نفع شما باشد که همین الان مسئله همجنسگرابودن‌تان را با آن‌ها در میان بگذارید.

خیلی از ما از سه‌سالگی می‌فهمیم که با دیگران متفاوت هستیم. به‌طور شهودی پی به این مسئله می‌بریم و البته سرنخ‌هایی هم در اطراف خودمان پیدا می‌کنیم که نشان می‌دهند ما با دیگران متفاوت هستیم. مثلاً ممکن است متوجه شویم که علایق و احساسات ما شباهت زیادی با علایق و احساسات هم‌سن و سال‌ها‌مان ندارد. همین‌که رشد می‌کنیم و وارد مرحله بلوغ جنسی می‌شویم این تفاوت‌ها هم پررنگ‌تر و واضح‌تر می‌شوند. ما در دوره بلوغ است که متوجه علایق بدنی و عاطفی خودمان می‌شویم.

بعضی از ما از این تفاوت‌ها وحشت می‌کنیم و ممکن است در برابر کشش‌های فکری و جسمی خودمان مقاومت کنیم، حتی اگر این کشش‌های طبیعی تایید کنند که ما همجنسگرا هستیم. بعضی دیگر از ما، این کشش‌ها را روند طبیعی اجتماعی‌شدن می‌دانیم.

آن‌هایی که در دوره نوجوانی با علایق جنسی خود آشنا می‌شوند ممکن است زمان بیشتری برای فهمیدن گرایش جنسی‌شان نیاز داشته باشند. ممکن است احساسات‌شان را به هورمون‌های مربوط به دوره بلوغ نسبت دهند و فکر کنند که بعد از بلوغ دیگر از این احساس‌ها خبری نخواهد بود. بعضی‌ها هم ممکن است خودشان را غیر طبیعی و ناهنجار و منحرف بدانند و نگران این باشند که به‌خاطر بدرفتاری‌شان تنبیه شوند و آزار ببینند. پرسیدن سئوال و جمع کردن اطلاعات در زمینه گرایش جنسی، روندی طبیعی است و به ما کمک می‌کند تا بفهمیم واقعاً چه احساساتی داریم.

بعضی از نگرانی‌های جوان‌های همجنسگرا می‌تواند این‌ها باشد:

- آیا من طبیعی هستم؟

- چرا من؟

- آیا مطمئنم که همجنسگرا هستم؟ یا فقط خیال می‌کنم؟

- چه شد که اینطور شدم؟

- مردم چه فکری درباره من خواهند کرد؟

- آیا کار اشتباهی می‌کنم؟

- چه کار کردم که مستحق همجنسگرابودن شدم؟

- اگر والدینم مرا از خانه بیرون کنند کجا بروم؟

- کجا مخفی شوم؟

- آیا واقعا خدا همجنسگرایی را بد می‌داند؟

- آیا می‌توانم دیگر به این مسئله فکر نکنم؟

- آیا ایدز می‌گیرم و می‌میرم؟

- آیا می‌توانم بدون داشتن سکس زندگی کنم؟

- آیا من شبیه همجنسگرایانی می‌شوم که تلویزیون نشان می‌دهد و مردم مسخره‌شان می‌کنند؟

ما در جامعه‌ای زندگی می‌کنیم که مبنای‌اش دگرجنسگرایی است. یعنی یک باور درونی‌شده وجود دارد که می‌گوید همه دگرجنسگرا هستند (یا باید باشند). بعضی از مردم اگر ببینند چیزی با این باور درونی‌شده مخالف و متضاد است احساس بدی به‌شان دست می‌دهد. این ناراحتی را هوموفوبیا یا همان همجنسگراستیزی می‌نامند.

همجنسگراستیزی مردم را وادار می‌کند که اگر فرد همجنسگرایی را توی خیابان دیدند عصبانی شوند و شکایت کنند یا حتی از او بترسند. هرچقدر که ما ارج و منزلت تفاوت‌ها‌مان با دیگران را می‌فهمیم جامعه اما می‌خواهد پیوسته درباره اقلیت‌های جنسی قضاوت کند. شاید به همین خاطر است که عموم مردم درک درستی از گرایش جنسی ندارند چون بیشتر مردم نمی‌توانند بفهمند که گرایش جنسی هم مانند دیگر امور انسانی دارای تنوع است؛ یک‌زمانی مردم، چپ‌دست‌بودن را قبول نمی‌کردند؛ بنابراین زمانی می‌رسد که همجنسگرایان هم با دیگران برابر شوند. فقط زمان می‌برد.

بعضی از ما فکر می‌کنیم که اصطلاح "همجنسگرا" با چیزی که ما هستیم جور و مناسب نیست. انگار که خیلی محدود باشد، انگار که همه احساس‌های ما را توصیف نمی‌کند. بعضی از ما ممکن است دنبال اصطلاح دیگری بگردیم، اصطلاحی که ما را بهتر و دقیق‌تر توصیف کند. ممکن است بعد از تحقیقات‌مان ناامید شویم و چیزی دستگیرمان نشود. ممکن است نگران شویم که آیا بالاخره گرایش جنسی‌مان را خواهیم فهمید یا نه. ممکن است فکر کنیم که دوجنسگرا هستیم یا شاید فراتر از دوجنسگرا باشیم و به همه‌ی جنسیت‌ها و موقعیت‌های جنسی علاقه داشته باشیم. این‌ها مهم نیست، مهم آن است که شما تنها نیستید.

اما به هر حال و بی‌شک با چالش‌ها و مشکلاتی روبه‌رو خواهیم شد. برای همین نیاز داریم که کسی یا کسانی را داشته باشیم تا در این مواقع به ما کمک کنند. مردم ایران، امروزه، نسبت به گذشته اطلاعات بیشتری در زمینه گرایش جنسی و اقلیت‌های جنسی دارند. با این همه، همجنسگرابودن مشکلات خودش را دارد. همه همجنسگرایان در بچه‌گی پی به گرایش جنسی‌شان نمی‌برند. بعضی‌ها ممکن است تا مدت‌ها پس از آن هم با احساسات‌شان کنار نیایند و پی به کشش‌های همجنسگرایانه‌شان نبرند. بعضی دیگر همین‌ که با کسی که از نظر عاطفی و جسمی فرد مناسب و جذابی باشد ملاقات کنند گرایش جنسی خود را هم می‌فهمند.

بعضی از ما خودمان را مجبور کرده‌ایم که هم‌چون دگرجنسگرایان زندگی کنیم و حتی ازدواج کنیم و بچه‌دار شویم. درست است که ما می‌توانیم احساسات‌مان را برای مدت کوتاهی نادیده بگیریم یا مخفی کنیم، اما برای همیشه این کار را نمی‌توانیم انجام دهیم. آن‌هایی که خواستند برای همیشه احساسات‌شان را نادیده بگیرند یا مخفی کنند، رنج‌های زیادی متحمل شده‌اند؛ سلامت جسمی و عاطفی‌شان به خطر افتاده، روابط بین‌فردی‌شان دچار مشکل شده است و توانایی رسیدن به هدف خود را از دست داده‌اند.

ما هرچقدر هم که در هنر بازیگری و وانمودکردن به دگرجنسگرایی استاد باشیم، بازهم طبیعت واقعی ما خودش را نشان می‌دهد. حالا نگاهی به سئوال‌ها و نگرانی‌هایی بیاندازیم که ممکن است مردهای همجنسگرا با آن‌ها روبه‌رو شوند:

- چرا من؟

- همجنسگرابودن من چه تاثیری بر بچه‌ها و همسر من خواهد داشت؟ آیا آن‌ها مرا می‌پذیرند یا مرا می‌بخشند؟

- آیا والدین و برادر و خواهر و دیگر اعضای خانواده‌ام دیگر با من حرف نخواهند زد؟

- باید طلاق بگیرم؟ آیا دلم می‌خواهد که طلاق بگیرم؟ چه افتضاحی بار می‌آید اگر این کار را کنم؟

- آیا کارم را از دست می‌دهم؟ آیا در حرفه‌ام دچار مشکل جدی خواهم شد؟

- دیگران چه فکری درباره من خواهند کرد؟

- با همجنسگرایان دیگر آشنایی زیادی ندارم و نمی‌دانم که چقدر با آن‌ها احساس راحتی خواهم کرد. شاید من اشتباه می‌کنم.

- آیا جهنمی هستم؟

بعضی از ما فکر می‌کنیم که اصطلاح "همجنسگرا" با چیزی که ما هستیم جور و مناسب نیست. انگار که خیلی محدود باشد، انگار که همه احساس‌های ما را توصیف نمی‌کند. بعضی از ما ممکن است دنبال اصطلاح دیگری بگردیم، اصطلاحی که ما را بهتر و دقیق‌تر توصیف کند. ممکن است بعد از تحقیقات‌مان ناامید شویم و چیزی دستگیرمان نشود. ممکن است نگران شویم که آیا بالاخره گرایش جنسی‌مان را خواهیم فهمید یا نه. ممکن است فکر کنیم که دوجنسگرا هستیم یا شاید فراتر از دوجنسگرا باشیم و به همه‌ی جنسیت‌ها و موقعیت‌های جنسی علاقه داشته باشیم. این‌ها مهم نیست، مهم آن است که شما تنها نیستید. خیلی‌ها هستند که با این مشکلاتی که شما الان با آن‌ها روبه‌رو هستید روبه‌رو بوده‌اند و عمیقاً فهمیده‌اند که چه کسی هستند، و از آنچه هستند احساس رضایت می‌کنند.

در همین زمینه:

معنی همجنسگرایی مردانه چیست؟

تصاویر: اثر هنرمند اسرائیلی رآفــی پِـــرِز. منبع: اینجا.

همجنسگرایان ایرانی و زندگی آشکار

arezoo — Sat, 01 Oct 2011 22:41:52 +0000

آرمان نامدار

آرمان نامدار - یکی از خوانندگان رادیو دگرباش زمانه درباره برنامه قبلی نظر داده و گفته بود: "معیارتان در انتخاب این فرد برای گفت‌وگو چیست؟ چرا مثلا به جای خانم الف با آقای ب گفت‌وگو نکرده‌اید؟" اگر دقت کرده باشید، هدف این گفت‌وگوها، ارائه‌ و انتقال دانشِ فرد گفت‌وگوشونده به شنوندگان نیست. این گفت‌وگوها بیشتر بر زندگی شخصی افراد دگرجنسگرایی مبتنی است که نظرشان تا به حال بر زبان جاری نشده و اگر شده، ارزش و بهایی به آن‌ داده نشده است. هدف این گفت‌وگوها بازنمایی نظرات یک دگرجنسگرا درباره افراد همجنسگرا و همجنسگرایی است و این‌که اگر خودشان همجنسگرا می‌بودند یا فرزند همجنسگرا داشتند چه احساس و دغدغه‌هایی داشتند؟

شما هم می‌توانید یکی از گفت‌وگوشونده‌ها باشید، حتی اگر همجنسگراستیز باشید و با مشروعیت همجنسگرایی یا سبک زندگی همجنسگرایان مخالف باشید. شما هم می‌توانید در این گفت‌وگوها شرکت کنید. فقط کافی است به تک‌تک پرسش‌های ما جواب دهید و صدای خودتان را ضبط کنید و در قالب فایل صوتی (mp3) به این آدرس که در صفحه دگرباش زمانه نیز موجود است، ارسال کنید: degarbash@radiozamaneh.com

... و اما پرسش‌ها:

۱. اولین برخوردی که با همجنسگرایی یا فرد همجنسگرا داشتید چه بود و شما چه واکنشی از خودتان نشان دادید؟

۲. اگر همجنسگرا بودید زندگی‌تان چه شکلی پیدا می‌کرد؟ خانواده‌تان، دوستان‌تان، همکاران، فامیل و اهالی محله، چه برخوردی با شما داشتند؟ آیا گرایش جنسی‌تان را از دیگران مخفی می‌کردید؟ آیا سعی می‌کردید گرایش‌تان را تغییر دهید؟ چرا؟

۳. اگر فرزند همجنسگرا داشتید چه برخوردی با همجنسگرابودن فرزندتان داشتید؟ آیا میزان محبتی که به وی داشتید، در صورتی که دگرجنسگرا می‌بود بیشتر می‌شد؟ چه چیزهایی در پیوند با او شما را نگران می‌کرد؟

۴. درباره حقوق همجنسگرایان و این‌که جامعه چگونه باید با افراد همجنسگرا برخورد کند چه نظری دارید؟ آیا تا ابد باید آن‌ها مخفی بمانند و به قول آقای احمدی‌نژاد "شرم کنند و خود را مطرح نکنند"؟

لاله، جوان ۲۲ ساله‌ای است که از کودکی، یعنی وقتی ۱۰ یا ۱۱ ساله بوده، به کانادا آمده و اکنون دانشجوی یکی از دانشگاه‌های کاناداست. لاله دگرجنسگراست. بنابراین از او هم همین پرسش‌ها را پرسیدم.

لاله: راست‌اش را بخواهید تا حالا چنین فکری نکرده بودم، ولی الان که بهآن فکر می‌کنم می‌بینم باید خیلی برای‌ام سخت می‌بود. به‌خاطر این‌که پدر و مادرم نمی‌توانند چنین چیزی را بپذیرند. سن آن‌ها بالاست، پدرم قبلاً- نه الان- خیلی مذهبی بود و نماز می‌خواند و مادرم هم هم‌چنین. البته از وقتی آمده‌ایم کانادا تغییراتی توی عقایدشان ایجاد شده است اما می‌توانم بفهمم که الان هم چنین چیزی را قبول ندارند که بچه‌شان همجنسگرا باشد. نه‌تنها والدین من، که خیلی‌های دیگر هم چنین فکری می‌کنند.

من فکر می‌کنم هرکسی توی زندگی‌اش کسی را دوست دارد، چه آن فرد پسر باشد چه دختر. من اصلاً به این باور ندارم که فرد از خواب بیدار شود و بگوید من دختر دوست دارم یا پسر دوست دارم. آدم‌ها همجنسگرا یا دگرجنسگرا به دنیا می‌آیند و این چیز طبیعی‌ای است. اگرچه قبل‌ها وقتی پدر و مادرم می‌گفتند که همجنسگرایی طبیعی نیست و من هم نظر مثبتی به همجنسگرایی نداشتم، ولی الان فکر می‌کنم که فرقی نمی‌کند؛ دوست‌داشتن، انسانی است. چه فرقی می‌کند پسر دوست داشته باشی یا دختر. این میل، میل قوی‌ای است و فرقی نمی‌کند که اگر پسر هستی پسر را دوست داشته باشی یا دختر را و اگر دختر هستی دختر را دوست داشته باشی یا پسر را.

من از زمان بچگی، یعنی وقتی ده، دوازده‌ساله بودم، دوستی داشتم که با هم خیلی نزدیک بودیم. او بعد از مدتی شروع کرد به عوض‌شدن و بعدها معلوم شد که از دخترها دیگر خوش‌اش نمی‌آید. اولین برخورد من با همجنسگرایی و همجنسگرایان این‌گونه بود. آشنایی من با همجنسگرایی، دفعتی و یک‌باره نبود. بعد از گذشت مدت‌ها، کم‌کم پی بردم که دوستم همجنسگراست. نمی‌دانم که آیا خانواده او می‌دانند که همجنسگراست یا نه. او همجنسگرایی‌اش را آشکار و اعلام نکرده. اما من از روی رفتار و ... می‌دانم و معلوم است که همجنسگراست، اما وقتی رفتار خانواده‌اش با او را می‌بینم، می‌توانم حدس بزنم که مشکلی ندارند و قبولش دارند.

به نظر من، ایرانیان همجنسگرایی که در کانادا زندگی می‌کنند برای‌شان سخت است که گرایش جنسی‌شان را مطرح کنند. چراکه اجتماع ایرانیان کانادا خیلی کوچک است و اگر فردی همجنسگرا باشد همه می‌فهمند. درست مثل این‌که اگر کسی پیانو را خوب بنوازد و ایرانی باشد، همه ایرانی‌ها او را می‌شناسند، یا اگر ایرانی‌ای در داخل ناسا باشد همه او را می‌شناسند. منظورم این است که همجنسگرایی چون مسئله خاصی است، خیلی تاثیر می‌گذارد روی ایرانی‌ها. مثلا همین دوست من چون به‌طور متفاوتی رفتار می‌کند بعضی‌ها مسخره‌اش می‌کنند و به‌اش متلک می‌اندازند و نمی‌فهمند که چرا دوست من همجنسگراست. برای همجنسگرایان ایرانی خیلی سخت‌تر است که آشکار باشند. چون ایرانی‌ها همیشه در حال قضاوت‌کردن هستند. ایرانی‌ها فکر می‌کنند همجنسگرابودن یا نبودن اختیاری است و دست خود فرد است که چه پارتنری داشته باشد. البته نمی‌خواهم بگویم که برای همجنسگرایان کانادایی آسان است که آشکار باشند، ولی در فرهنگ کانادا همجنسگرایی پذیرفته شده است و حتی می‌توانند با هم عروسی کنند.

من خودم اتفاقا به این مسئله که اگر بچه من همجنسگرا باشد فکر کرده‌ام. من فکر می‌کنم هرکسی که بچه‌دار می‌شود می‌خواهد بچه‌اش خوشحال باشد و کسی را داشته باشد که دوست‌اش داشته باشد و با او زندگی کند. برای من فرقی نمی‌کند و فقط دوست دارم بچه‌ام با هرکسی که هست به بچه من احترام بگذارد و دوست‌اش داشته باشد. اصلاً برایم مهم نیست که دوست‌اش دختر است یا پسر.

دوست من که همجنسگراست، به ما نمی‌گوید که همجنسگراست. یعنی هنوز هم قدرت‌اش را ندارد که بگوید همجنسگراست. من واقعاً می‌فهمم چرا. من هربار که با او بیرون می‌روم می‌بینم که خیلی‌ها- چه ایرانی و چه خارجی- به‌اش متلک می‌اندازند یا این‌که مسخره‌اش می‌کنند. خب این من را اذیت می‌کند. من اتفاقاً با چند نفر سر همین مسئله دعوا کرده‌ام که چرا به دوست من حرف بدی زده‌اید و به‌شان گفته‌ام که انسان، انسان است و چه فرقی می‌کند که چه‌جوری باشد. این من را خیلی اذیت می‌کند که چرا ما ایرانی‌ها نمی‌خواهیم قبول کنیم که همجنسگرایان هم آدم هستند ... چرا که نه!

من از نظرات ایرانیان داخل ایران زیاد اطلاع ندارم. توی فیلم‌های مستند دیده‌ام که به همجنسگرایان داخل ایران خیلی سخت می‌گذرد و زجر می‌کشند و جامعه اصلاً قبول‌شان ندارد. ولی فکر می‌کنم اگر تو بچه‌ات را دوست داشته باشی، حتی اگر در داخل ایران هم زندگی کنی، باید مراحلی را طی کنی. باید با این مسئله روبه‌رو شوی و بتوانی از پس‌اش بربیایی. می‌دانم که خیلی از ایرانی‌ها فرزند همجنسگرای‌شان را قبول نمی‌کنند.