https://archive.radiozamaneh.com/taxonomy/term/619/all fa https://archive.radiozamaneh.com/society/humanrights/2013/03/21/25403 <div class="fb-social-like-widget"><fb:like href="https://archive.radiozamaneh.com/society/humanrights/2013/03/21/25403" send="false" layout="box_count" show_faces="false" width="500" action="like" font="arial" colorscheme="light"></fb:like></div><div class="field field-type-text field-field-nevisandeh"> <div class="field-items"> <div class="field-item odd"> احمد علوی </div> </div> </div> <div class="field field-type-filefield field-field-maghaleh-image"> <div class="field-items"> <div class="field-item odd"> <img class="imagefield imagefield-field_maghaleh_image" width="251" height="188" alt="" src="https://archive.radiozamaneh.com/sites/default/files/eghtesad_1.jpg?1363964569" /> </div> </div> </div> <p dir="RTL">احمد علوی - خبرهای اقتصادی در سال ۱۳۹۱ فضای قابل توجهی از رسانه&zwnj;های فارسی زبان را به خود اختصاص داد. بدین ترتیب واژه&zwnj;های کلیدی چون &laquo;تورم&raquo;، &laquo;گرانی&raquo;، &laquo;بی&zwnj;کاری، &laquo;نرخ ارز&raquo;، &laquo;تحریم&raquo;، &laquo;فقر&raquo; و &laquo;یارانه&raquo; در رسانه&zwnj;های ایران بسیار تکرار شدند.</p> <!--break--><!--break--><p dir="RTL">&nbsp;</p> <p dir="RTL">اگر قرار باشد در میان ده&zwnj;ها موضوع اقتصادی، تنها به پنج عنوان اکتفا کنیم، شاید موضوعاتی همچون &laquo;سقوط ارزش ریال&raquo;، &laquo;تورم افسار گسیخته&raquo; که آن روی سکه سقوط ارزش ریال است، &laquo;افزایش بیکاری&raquo; و بالاخره دو موضوع &laquo;گسترش تحریم&zwnj;ها&raquo; و &laquo;قانون هدفمندی یارانه&zwnj;ها&raquo; مهم&zwnj;ترین عنوان&zwnj;هایی باشند که رسانه&zwnj;ها روی آن مکث کردند. ویژگی سال گذشته اقتصاد ایران همانا تعمیق اقتصاد رکود تورمی بود که از حدود سه سال پیش از آن آغاز شده بود، اما تحت تاثیر تزریق دلارهای نفتی پنهان مانده بود. گسترش تحریم&zwnj;ها موجب محدود شدن توزیع دلارهای نفتی شده و یکی از عوامل مهمی بود که پرده از روی بحران پنهان اقتصاد برکشید.</p> <p dir="RTL">&nbsp;</p> <p dir="RTL"><a href="http://www.zamahang.com/podcast/2010/20130322_AhmadAlavi_EconomyWrapup1391_SaraRushan.mp3"><img alt="" src="http://radiozamaneh.com/sites/default/files/musicicon.jpg" style="width: 273px; height: 31px;" /></a></p> <p dir="RTL">&nbsp;</p> <p dir="RTL">هر چند رکود در کشورهای پیشرفته غالباً با کاهش تورم همراه است، ولی برخلاف آنچه در کشورهای دیگر رخ می&zwnj;دهد، اقتصاد ایران شاهد رکود همراه با تورم بسیار شدید است، اما رانتی بودن و نفتی بودن اقتصاد ایران موجب شده تا رکود و تورم همزمان تجربه شود. همین شرایط است که موجب شده در شرایطی که تورم بین المللی حدود سه درصد است، نرخ تورم در ایران دست کم هشت برابر و بنا بر گزارشی دیگر، دست کم ده برابر این میزان باشد. همزمان، هرچند حکومت داعیه&zwnj; اقتصاد بدون ربا را دارد، نرخ بهره&zwnj; بانک&zwnj;ها دست کم هفت برابر و حتی&zwnj;گاه ده برابر میانگین بهره در اروپاست. نرخ بهره در بازار غیر رسمی البته از این هم بیشتر است. اگر بیکاری آشکار در اتحادیه&zwnj; اروپا را حدود ١٠ درصد بدانیم این رقم برای ایران البته بسیار بالا&zwnj;تر است و علی&zwnj;رغم اشتغال کاذب در دولت، شاید به سه برابر این هم برسد. نرخ رشد اقتصادی هم وضع مناسبی ندارد و هر چند دولت ارقام و آمار رشد اقتصادی را مانند نرخ تورم و بیکاری پنهان می&zwnj;کند، اما میزان آن چیزی نزدیک به صفر است و در خوشبینانه&zwnj;ترین حالت از یک درصد هم تجاوز نمی&zwnj;کند. تازه این به لطف تزریق بی&zwnj;وقفه درآمد نفتی به اقتصاد بوده است که دارای آثار تورمی است. بنابراین، رشد اقتصادی برون&zwnj;زا است و کافی هم نیست که مشکلی مثل بیکاری و ناکارآمدی اقتصادی را حل کند.</p> <p dir="RTL">&nbsp;</p> <p dir="RTL"><strong>سقوط ارزش ریال </strong></p> <p dir="RTL">&nbsp;</p> <p dir="RTL">یکی از حوادث چشمگیر و به&zwnj;یاد ماندنی اقتصادی سال گذشته همانا سقوط ارزش ریال در مقابل سبد ارزهای بین&zwnj;المللی بود.</p> <blockquote><p dir="RTL">&nbsp;</p> <p dir="RTL">گسترش دامنه تحریم&zwnj;ها از سویی موجب کاهش صادرات نفتی شده و از سوی دیگر راه ورود ارز به داخل اقتصاد را تاحد قابل توجهی مسدود کرده است. بدین ترتیب طبیعی بود که دولت نمی&zwnj;توانست به اندازه&zwnj; کافی ارز به بازار تزریق کند.</p> </blockquote> <p dir="RTL">نرخ ارز بیان ارزش پول ملی یک کشور در مقابل پول سایر کشورهاست. طبیعی است وقتی پول ملی یک کشور به علت تورم یا حتی تکانه&zwnj;های بزرگ سیاسی ارزشش را از دست می&zwnj;دهد، تعادل میان ارزش آن با سایر پول&zwnj;ها از بین می&zwnj;رود و آن پول از ارزش می&zwnj;افتد. سقوط ارزش ریال افشاکننده واقعیتی بود که دولت با به&zwnj;کارگیری روش&zwnj;های گوناگون سعی در پنهان کردن آن دارد. علی&zwnj;رغم انکار دولت یک تورم دو رقمی در اقتصاد ایران وجود داشته که تنها بخشی از آن خود را نشان داده بود و قاعدتاً می&zwnj;بایست در برابری ارزش ریال با سایر ارز&zwnj;ها تاثیر می&zwnj;گذاشت. گسترش دامنه تحریم&zwnj;ها از سویی موجب کاهش صادرات نفتی شده و از سوی دیگر راه ورود ارز به داخل اقتصاد را تاحد قابل توجهی مسدود کرده است. بدین ترتیب طبیعی بود که دولت نمی&zwnj;توانست به اندازه&zwnj; کافی ارز به بازار تزریق کند، اما با افزایش تنش سیاسی و اقتصادی بازیگران عرصه&zwnj; اقتصاد اعم از سرمایه&zwnj;گذار، بازرگان و مصرف&zwnj;کننده هم برای جلوگیری از سقوط ارزش نقدینگی و حفظ قدرت خرید خود به بازار هجوم آوردند. طی همین فرایند بود که کاهش عرضه و افزونی تقاضا تعادل بازار را به نفع گرانی ارزهای خارجی رقم زد.</p> <p dir="RTL">&nbsp;</p> <p dir="RTL"><strong>تورم افسار گسیخته&zwnj;</strong></p> <p dir="RTL">&nbsp;</p> <p dir="RTL">مرکز پژوهش&zwnj;های مجلس اعلام کرد: با نرخ تورم۲۱. ۸ درصدی سال ۲۰۱۲، رتبه ششم جهانی و اول منطقه&zwnj;ای برای جمهوری اسلامی ایران به ثبت رسید. آمار&zwnj;ها نشان می&zwnj;دهد که نرخ تورم در ایران ۴ ۳٫ &nbsp;برابر میانگین کشورهای آسیای جنوب غربی است، اما این همه داستان نبود، چون هرچه به پایان سال نزدیک شدیم نرخ تورم افزایش یافت؛ به گونه&zwnj;ای که طبق تازه&zwnj;ترین تخمین&zwnj;های بانک مرکزی میانگین نرخ تورم سال ۱۳۹۱ بیش از ۳۰ درصد ارزیابی شد. البته این ارقام چندان جدی گرفته نشد. چون این ارقام نه با تجربه عمومی، ملموس و روزانه شهروندان سازگاری داشت و نه با تخمین&zwnj;های اقتصاددان&zwnj;های مستقل خوانایی داشت.</p> <p dir="RTL">&nbsp;</p> <blockquote><p dir="RTL"><img alt="" src="http://radiozamaneh.com/sites/default/files/%25b%25f/userfiles/%25u/eghtesad2.jpg" style="width: 180px; height: 180px; float: right;" /></p> <p dir="RTL">برخی تلاش می&zwnj;کنند همه&zwnj; مشکلات را با مسئله&zwnj; اجرای قانون یارانه&zwnj;ها یا تحریم&zwnj;ها توضیح دهند، اما هرچند نمی&zwnj;توان نقش این دو را نادیده گرفت، باید گفت مشکل بیش از اینهاست. این ساختار بی&zwnj;رمق و ناتوان اقتصاد ایران است که مشکل اساسی است، و الا تولید گوشت مرغ که دارای روندی نسبتاً ساده است و جزو ارزان&zwnj;ترین مواد پروتئینی است، نباید دشوار باشد.</p> </blockquote> <p dir="RTL">تورم افسار گسیخته&zwnj; مواد غذایی که میانگین آن برای سال جاری بیش از ۵۰درصد هم تخمین زده شده، پدیده&zwnj;ای جدا و منفک از ساختار و شرایط جاری اقتصادی نیست. یک سلسله عوامل در طی یک فرایند دست به دست هم دادند و حاصل آن این شده است که می&zwnj;بینیم. هم عوامل ساختاری بلندمدت و هم عوامل کوتاه&zwnj;مدت در این فرایند نقش دارد. سیاست&zwnj;های دولت و بانک مرکزی عامل اصلی این فرایند است، اما بخش خصوصی در این فرایند بی&zwnj;تاثیر نیست. برخی تلاش می&zwnj;کنند همه&zwnj; مشکلات را با مسئله&zwnj; اجرای قانون یارانه&zwnj;ها یا تحریم&zwnj;ها توضیح دهند، اما هرچند نمی&zwnj;توان نقش این دو را نادیده گرفت، باید گفت مشکل بیش از اینهاست. این ساختار بی&zwnj;رمق و ناتوان اقتصاد ایران است که مشکل اساسی است، و الا تولید گوشت مرغ که دارای روندی نسبتاً ساده است و جزو ارزان&zwnj;ترین مواد پروتئینی است، نباید دشوار باشد. بلکه بالعکس این بازار بزرگ مصرفی ایران، هر تولید کننده&zwnj;ای را تشویق می&zwnj;کند که در این بازار سرمایه&zwnj;گذاری کند. اگر این بازار را به شرکت&zwnj;های خارجی بدهند، گمان می&zwnj;رود به راحتی مسئله را حل می&zwnj;کنند. اما مشکل مداخله&zwnj; دولت در اقتصاد، فساد مدیریت، ناامنی مالکیت و سرمایه&zwnj;گذاری، بی&zwnj;آیندگی، بی&zwnj;ثباتی حقوق همه مانع اجرای این مهم است.</p> <p dir="RTL">&nbsp;</p> <p dir="RTL"><strong>افزایش بیکاری</strong></p> <p dir="RTL">&nbsp;</p> <p dir="RTL">هر چند دولت بر اساس آمار رسمی ادعا کرد که نرخ بیکاری به حدود ۱۲ درصد کاهش یافته است، اما منابع دیگر و ازجمله برخی نمایندگان مجلس با اشاره به نرخ ۳۰ درصدی بیکاری ادعاهای دولت را نپذیرفتند. این امر البته چندان غیر منتظره نبود چون چگونه می&zwnj;توان افزایش نرخ اشتغال را با کاهش رشد اقتصادی و کاهش سرمایه&zwnj;گذاری و مصرف جمع کرد؟</p> <p dir="RTL">&nbsp;</p> <p dir="RTL">بازار کار ایران یک بازار کار سازمان یافته به معنای اروپایی کلمه نیست. بنابراین هم در عرضه و هم در تقاضای نیروی کار آماری دقیق یا روزآمد وجود ندارد. آمار اشتغال و بیکاری ایران معمولاً به طور فصلی و سالانه تهیه می&zwnj;شود. در مقایسه با ایران در کشورهای اروپایی پیشرفته، به عنوان مثال آمار هفتگی عرضه و تقاضای نیروی کار وجود دارد و نظام آماری، روزآمد و تاحد زیادی دقیق است. افزون بر این بخش غیر رسمی و زیرزمینی اقتصاد هم در این کشور&zwnj;ها در مقایسه با ایران کوچک است. بنابراین، میان آمار و اطلاعات رسمی و تجربه&zwnj; روزمره تفاوت زیادی وجود ندارد. در ایران اما ارزیابی&zwnj;هایی که از بیکاری می&zwnj;شود، مبتنی بر تخمین است؛ مبتنی بر نمونه&zwnj;های کوچک و محدود است. بنابراین آمار مربوط به بیکاری نه جامع و شامل است و نه دقیق. اعلان آمار هم البته محدود به مصالح و منافع سیاسی است. بنابراین، نباید انتظار داشت که آمار بیان تجربه&zwnj; عمومی روزمره و اطلاعات دقیق باشد.</p> <p dir="RTL">&nbsp;</p> <p dir="RTL">بخش سهم زیرزمینی اقتصاد، بخصوص در بازار کار، زیاد است و بنابراین، نمی&zwnj;توان به آمار&zwnj;ها اعتماد کرد. به طور کلی می&zwnj;توان گفت اقتصاد ایران یک اقتصاد برون&zwnj;زاست؛ یعنی منابع مالی مورد نیازش را خودش خلق نمی&zwnj;کند. به همین دلیل هم توان شکوفایی و رونق را نه از درون بلکه از بیرون کسب می&zwnj;کند. چنین اقتصادی نوآوری ندارد و کارآفرین نیست. با توجه به پدیده جهانی شدن، کارآفرینی از مسیر آموختن از دیگران و رقابت و رفاقت بین&zwnj;المللی می&zwnj;گذرد. اقتصاد منزوی و متروک ایران که در پی هر تنشی به لرزه می&zwnj;افتد چگونه می&zwnj;تواند از مزیت جهانی شدن استفاده کند. بیکاری در ایران شامل بیکاری ساختاری، بیکاری نهادی، بیکاری ادواری و همچنین بیکاری پنهان است. بیکاری ساختاری محصول ساختار کهنه و ناکارآمد اقتصاد ایران است که نمی&zwnj;تواند کارآفرینی کند. اقتصاد ایران یک اقتصاد پیرامونی و زایده&zwnj; اقتصادهای پیشرفته است که نیازمند فروش نفت خام ایران و تزریق منابع مالی آن برای گردش بنگاه است. سال گذشته دریافت&zwnj;های ارزی به شدت کاهش یافت و در نتیجه میزان سرمایه&zwnj;گذاری و مصرف نیز کاهش نشان داد. پیامد چنین امری البته کاهش نرخ اشتغال و افزایش شمار بیکاران است.</p> <p dir="RTL">&nbsp;</p> <p dir="RTL"><strong>گسترش تحریم&zwnj;ها</strong></p> <p dir="RTL">&nbsp;</p> <p dir="RTL">در سال گذشته تحریم&zwnj;ها مانند یک پازل به تدریج تکمیل شدند. ابتدا در سطح صنایع خاصی متمرکز بودند که دارای کارکرد دوگانه و مشکوک بودند. سطح تحریم&zwnj;ها سپس گسترده شد و به صنایع دیگر و حتی صنعت نفت هم کشیده شد.</p> <p dir="RTL">&nbsp;</p> <p dir="RTL">مسئله در همین&zwnj;جا هم توقف نکرد. چون فرایند تحریم تعمیق هم شد و بخش بازرگانی و سپس بخش مالی را هم هدف قرارداد. بنابراین می&zwnj;شود گفت که حلقه&zwnj;های تحریم ابتدا در سطح گسترده و سپس عمیق شد. بنابراین رابطه&zwnj; بازرگانی و مالی را هدف قرار داد و این هردو مکمل یکدیگرند و در صورت خطای یکی آن دیگری آن را کامل می&zwnj;کند. بنابراین امکان دورزدن این تحریم&zwnj;ها کمتر می&zwnj;شود. بنابراین می&zwnj;شود گفت که تحریم&zwnj;ها زنجیرهای مکمل و مکرری هستند که صنایع کلیدی، بازرگانی و امور اعتباری و مالی را هدف قرار داده است و در سطح و عمق پیش توسعه پیدا می&zwnj;کند. بدین ترتیب انتقال منابع ارزی برای خرید کالا و خدمات از خارج دستخوش محدودیت و زمینه&zwnj;ساز بروز مشکلات دیگر در اقتصاد ایران شد.</p> <p dir="RTL">&nbsp;</p> <p dir="RTL"><strong>اجرای قانون هدفمند کردن یارانه&zwnj;ها</strong></p> <p dir="RTL">&nbsp;</p> <p dir="RTL">حذف یارانه&zwnj; حامل&zwnj;های انرژی دارای هدف&zwnj;های چندجانبه&zwnj;ای بود. نخست آنکه با شناور کردن قیمت انرژی به قیمت بازار، استفاده از انرژی و منابع مربوط به آن را کارآمد کند.</p> <p dir="RTL">&nbsp;</p> <blockquote><p dir="RTL"><img alt="" src="http://radiozamaneh.com/sites/default/files/%25b%25f/userfiles/%25u/eghtesad3.jpg" style="width: 180px; height: 128px; float: right;" /></p> <p dir="RTL">رهاسازی قیمت&zwnj;ها همزمان با بی&zwnj;انضباطی دولت در به&zwnj;کارگیری منابع مالی موجب شد که بزرگ&zwnj;ترین نقدینگی تاریخ ایران را شاهد باشیم. ترکیب این دو به تورمی انجامیده که به طور رسمی گفته میانگین سالانه آن حدود ۳۰ درصد است، اما اگر کاهش ارزش ریال را ملاک بگیریم که خود نماد دیگری برای تورم است، این تورم بیش از این&zwnj;هاست.</p> </blockquote> <p dir="RTL">با توجه به اینکه بخشی قابل توجه از کسر بودجه&zwnj; دولت ناشی از یارانه&zwnj;های پنهان حامل&zwnj;های انرژی بود، گمان می&zwnj;رفت با کاهش مصرف انرژی و همچنین کسب درآمد دولت از بابت آزادکردن قیمت&zwnj;ها کسر بودجه&zwnj; دولت کاهش یابد و در نتیجه با کنترل نقدینگی، تورم مهار شود. همچنین اعلام شده بود با آزاد کردن قیمت&zwnj;ها، قاچاق مواد سوختی از ایران به سایر کشو&zwnj;ر&zwnj;ها کاهش یابد. به گمان تهیه&zwnj;کنندگان این قانون قرار بود که با اجرای آن، به کارگیری منابع تولید، ازجمله سرمایه، تکنولوژی و مواد بهینه شود و این البته بر نرخ تورم، اشتغال و همچنین رشد اقتصادی موثر واقع می&zwnj;شد.</p> <p dir="RTL">&nbsp;</p> <p dir="RTL">افزون بر این، این قانون می&zwnj;بایست دارای اثراتی در توزیع مجدد درآمد و منابع میان شهروندان و لایه&zwnj;های گوناگون درآمد باشد. بنابراین، ظرفیت مصرف گروه&zwnj;های کم درآمد و دهک&zwnj;های پایین می&zwnj;بایست با دریافت یارانه بهتر شود و سطح زندگی آن&zwnj;ها نیز بالا&zwnj;تر رود. هر چند درآمد بودجه&zwnj; دولت بر اثر اجرای این قانون افزایش پیدا کرده است، اما هزینه&zwnj;های دولت چنان بالا گرفته است که نه تنها کسر بودجه مهار نشده بلکه بر میزان آن افزوده شده است. بخشی از این کسر بودجه خود محصول اجرای قانون یارانه&zwnj;هاست که به علت پیش&zwnj;بینی نامناسب و همچنین اجرای نابهینه به&zwnj;وجود آمده است. از قضا اجرای قانون که قرار بود با کاهش مصرف انرژی همراه باشد به این مهم نیانجامید. رهاسازی قیمت&zwnj;ها همزمان با بی&zwnj;انضباطی دولت در به&zwnj;کارگیری منابع مالی موجب شد که بزرگ&zwnj;ترین نقدینگی تاریخ ایران را شاهد باشیم. ترکیب این دو به تورمی انجامیده که به طور رسمی گفته میانگین سالانه آن حدود ۳۰ درصد است، اما اگر کاهش ارزش ریال را ملاک بگیریم که خود نماد دیگری برای تورم است، این تورم بیش از این&zwnj;هاست. البته باید توجه داشت که دولت تلاش می&zwnj;کند با عرضه&zwnj; دلار به شکل مصنوعی و آمرانه هم شده بازار ملتهب ارزهای خارجی را آرام کند، والا شرایط بد&zwnj;تر از این می&zwnj;بود و در آن صورت نرخ شناور بازار در قیمت برابری ریال و ارزهای خارجی پدیدار می&zwnj;شد که معیار به نسبت واقعی&zwnj;تری برای ارزیابی نرخ تورم محسوب می&zwnj;شد. البته در اینجا می&zwnj;بایست همزمان اشاره کرد که فضای پرتنش بین&zwnj;المللی و داخلی هم بر نرخ ارزهای خارجی بی&zwnj;اثر نیست، ولی عوامل داخلی و از جمله سوء سیاست مالی، پولی و بازرگانی- اقتصادی دولت عوامل موثرتری هستند.</p> <p dir="RTL">&nbsp;</p> <p dir="RTL">شاید بتوان در یک جمع بندی فشرده و با تاکید بر شاخص&zwnj;هایی همچون نرخ تورم، نرخ رشد اقتصادی، چگونگی فضای کسب و کار و بالاخره رقابت&zwnj;پذیری به یک داوری در مورد اقتصاد ایران دست زد. بنا به اطلاعات و آمار منتشره مرکز پژوهش&zwnj;های مجلس ایران با تورم ۲۱. ۸ درصدی در سال ۱۳۹۱ در رتبه یک منطقه و شش جهان قرار گرفت. کارنامه ایران در زمینه رشد اقتصادی هم مناسب نبود، چون آمار رسمی رشد اقتصادی ایران در همین معادل ۳۶ صدم درصد بوده که این وضعیت ایران را در رتبه ۲۳ منطقه&zwnj;ای و ۱۶۴ جهانی قرار داد. همچنین بر پایه گزارش دبیر کل کنفدراسیون صنعت و طبق آمار بنیاد هریتیج، رتبه ایران در زمینه فضای کسب و کار بین ۱۷۶ کشور جهان ۱۶۸ بوده است. از نظر رقابت&zwnj;پذیری هم رتبه بین&zwnj;المللی ایران کاهش پیدا کرد و به گزارش موسسه مطالعات و پژوهش&zwnj;های بازرگان رتبه رقابت&zwnj;پذیری ایران با تنزل چهار پله&zwnj;ای جایگاه شصت و ششم (۶۶) جهانی را به خود اختصاص داد.</p> https://archive.radiozamaneh.com/society/humanrights/2013/03/21/25403#comments احمد علوی اقتصاد ایران بحران تورم جمهوری اسلامی گرانی گردش سال ۱۳۹۲ حقوق انسانی ما Wed, 20 Mar 2013 23:56:40 +0000 society 25403 at https://archive.radiozamaneh.com https://archive.radiozamaneh.com/reflections/2013/03/11/25201 <div class="fb-social-like-widget"><fb:like href="https://archive.radiozamaneh.com/reflections/2013/03/11/25201" send="false" layout="box_count" show_faces="false" width="500" action="like" font="arial" colorscheme="light"></fb:like></div><div class="field field-type-text field-field-nevisandeh"> <div class="field-items"> <div class="field-item odd"> اکبر گنجی </div> </div> </div> <div class="field field-type-filefield field-field-maghaleh-image"> <div class="field-items"> <div class="field-item odd"> <img class="imagefield imagefield-field_maghaleh_image" width="527" height="318" alt="" src="https://archive.radiozamaneh.com/sites/default/files/blood_hand.jpg?1363075262" /> </div> </div> </div> <p>اکبر گنجی &minus; تجربه&zwnj;ی تغییر رژیم&zwnj;های دیکتاتوری ما را با دو مدل متفاوت و متعارض روبرو می&zwnj;سازد:</p> <p dir="RTL">&nbsp;</p> <p dir="RTL">مدل اول, تجربه&zwnj;ی یونان, اسپانیا و پرتغال در دهه&zwnj;ی ۱۹۷۰ میلادی (و تا حدود کمتری ترکیه با حدود یک دهه تاخیر), بعضی از کشورهای آمریکای لاتین در اواسط و اواخر دهه ۱۹۸۰ از جمله شیلی, برزیل, آرژانتین و.. و نیزافریقای جنوبی و بعضی ازکشورهای اروپای شرقی در اواخر دهه ۱۹۸۰ و دهه ۱۹۹۰ است.</p> <p dir="RTL">&nbsp;</p> <p dir="RTL">مدل دوم, تجربه&zwnj;ی قرن بیست و یکم (۲۰۱۳- ۲۰۰۲) در افغانستان, عراق, لیبی, سوریه و مالی است.</p> <p dir="RTL">&nbsp;</p> <!--break--><!--break--><p dir="RTL">البته مدل انقلاب هم وجود دارد, که خود انقلاب ۱۳۵۷ ایران, شاخص آن است. اما رسم شده است که از &quot;تغییر رژیم&quot; که سخن گویند, نظر به تغییری بدون قیام مردمی باشد. گروهی از جامعه&zwnj;شناسان و متفکران (توکویل, کارل پوپر, هانا آرنت, آنتونی گیدنز, و...) انقلاب&zwnj;های کل گرایانه&zwnj; را (یعنی انقلاب&zwnj;هایی از نوع فرانسه, روسیه, چین, کوبا و ایران را) دموکراسی آفرین و رعایت کننده&zwnj;ی حقوق بشر به شمار نمی&zwnj;آورند.</p> <p dir="RTL">&nbsp;</p> <p dir="RTL">پوشیده نیست که مدل دوم در میان اپوزیسیون مقیم خارج طرفدارانی دارد. در میان طیف طرفدار مدل دوم, کمتر در مورد مدل اول سخن گفته می&zwnj;شود. اگر این مدعا صادق باشد, این گرایش را چگونه می&zwnj;توان تبیین کرد؟</p> <p dir="RTL">&nbsp;</p> <p dir="RTL"><strong>یکم- </strong>فرض کنیم که هدف اپوزیسیون سرنگونی جمهوری اسلامی است. فعال سیاسی عاقل براساس دارایی هایش برنامه ریزی می&zwnj;کند. اصلاح طلبان با چهره&zwnj;های شاخصی چون موسوی, کروبی, خاتمی, نوری, خوئینی&zwnj;ها و... پایگاه اجتماعی خود را در داخل ایران جست و جو می&zwnj;کنند. آنان حتی اگر می&zwnj;<strong>خواستند</strong>, نمی&zwnj;<strong>توانستند</strong> جمهوری اسلامی را سرنگون سازند, برای این که فاقد امکانات و سازمان براندازی رژیم بوده و هستند. درس&zwnj;های تجربه انقلاب ۱۳۵۷ و منازعات سیاسی یک دهه بعد از آن و نیز تجربه&zwnj;ی یک دهه سیاست تغییر رژیم در منطقه خاورمیانه را دارند و با جمع بندی این تجربه&zwnj;ها باور دارند که هزینه&zwnj;ی انسانی, کینه و نفرت عمیقی که کشتار سیاسی بر جای می&zwnj;گذارد, و نیز هزینه تخریب زیربناهای اقتصادی کشور در این روش تغییر نظام سیاسی آنقدر عظیم است که نه توجیه اخلاقی و سیاسی دارد و نه ارثیه آن (لااقل برای مدتی طولانی) جایی برای رشد نهادها و نیروهای دمکرات باقی می&zwnj;گذارد. با توجه به این واقعیت ستبر, و دلایل دیگر- از جمله توجه به پیامدهای زیانبار &quot;انقلاب&zwnj;های کل گرایانه&zwnj;ی کلاسیک&quot; یا دلبستگی به بخشی از خاطره&zwnj;های جمعی دوره&zwnj;ی پس از انقلاب (بخصوص هشت سال جنگ) و تجربه&zwnj;ی زندگی مشترک و همبستگی گروهی در عمر ۳۴ ساله جمهوری اسلامی- اصلاح طلب اند, نه برانداز. به دنبال اصلاح نظام براساس پایگاه اجتماعی شان هستند. پیامدهای تجربه&zwnj;های مدل دوم نیز آنان را در اعتقاد خود راسخ تر کرده است.</p> <p dir="RTL">&nbsp;</p> <p dir="RTL">عبدالله نوری در گفت و گوی با هفته&zwnj;ی آسمان ۲۷/۸/۹۱ گفته است که اصلاح طلبان مخالف سوریه&zwnj;ای کردن ایران هستند. در ۱۵/۱۲/۹۱ نیز در دیدار با خانواده&zwnj;ی مهندس موسوی <a href="http://www.kaleme.com/1391/12/15/klm-135976/">گفت</a>:</p> <p dir="RTL">&quot;مسلما آقایان موسوی و کروبی همان طور که بار&zwnj;ها گفته&zwnj;اند و تاکید کرده&zwnj;اند, از این که ایران از سوی قدرتهای جهانی مورد انواع <strong>تهدید&zwnj;ها</strong> و <strong>تحریم&zwnj;ها</strong> قرار گیرد نگران هستند. آن&zwnj;ها از هرگونه حرکت براندازانه و یا <strong>تجزیه طلبانه</strong> رنج می&zwnj;برند و نیروهای دلسوز کشور را به مرزبندی با چنین حرکاتی دعوت می&zwnj;کنند و همچنین مطلقا با سیاست&zwnj;های تهاجمی, افراطی, مقابله جویانه و مداخله گرانه&zwnj;ی قدرتهای جهانی و کشورهای منطقه در امور ایران مخالف هستند&quot;.</p> <p dir="RTL">&nbsp;</p> <p dir="RTL">اما بخشی از اپوزیسیون خارج از کشور نگاهش معطوف به داخل نیست, برای این که ارتباط فعالی با داخل ندارد و به همین دلیل فاقد پایگاه اجتماعی داخلی است. مخاطب این افراد و گروه ها, معمولا نیروهای خارجی هستند. اگر به گفتار و رفتار این بخش از اپوزیسیون نگریسته می&zwnj;شود, مشاهده می&zwnj;شود که کار آنها غلو در بیان پدیده&zwnj;هایی منفی ایران است تا اجرای پروژه&zwnj;هایی چون افغانستان, عراق, لیبی, سوریه و مالی را در ایران امکان پذیر سازند. از جمله می&zwnj;گویند: حکومت ایران به طور مشخصی در حال ساختن بمب اتمی است و همین فردا است که با سلاح خود صلح و ثبات جهانی را به خطر افکند (البته در بیانیه&zwnj;های سیاسی نوشته&zwnj;اند که جمهوری اسلامی صلح و امنیت جهانی را به خطر انداخته است).</p> <p dir="RTL">&nbsp;</p> <p dir="RTL">به تعبیر دیگر, از این نظر این دسته بدون اقدامات عملی دولت&zwnj;های خارجی نمی&zwnj;توان به قدرت دست یافت.</p> <p dir="RTL">&nbsp;</p> <p dir="RTL"><strong>دوم-</strong> فرهنگ سیاسی انقلابی ما, گفت و گو و سازش با رژیم استبدادی را &quot;<strong>ننگ</strong>&quot; به شمار می&zwnj;آورد. در حالی که اساس مدل اول, گفت و گو و سازش با زمامدارانی خودکامه بود. گفت و گوی مخالفان با جانشینانان فرانکو در اسپانیا, اپوزیسیون با پینوشه در شیلی, ماندلا با دکلرک در افریقای جنوبی, لخ والسا با یاروزلسکی در لهستان موید این مدعاست. همه&zwnj;ی این گفت و گوها و سازش ها, مصادیق &quot;<strong>بازی برد- برد</strong>&quot; بودند. امتیازهای زیادی- از جمله عدم مجازات- به زمامداران خودکامه (به عنوان مثال پینوشه) داده شد تا انتخابات آزاد برگزار شود و گذار مسالمت آمیز به دموکراسی صورت گیرد. این هم نوعی تغییر رژیم بود؛ اما تغییری که مجموعه&zwnj;ی مهمی از مخالفان و بخش مهمی از رژیم&zwnj;های موجود بر سر آن توافق کردند و با هم سوار قطار تغییر سیاسی شدند. مذاکرات مخالفان با دیکتاتورهای حاکم به برگزاری انتخابات آزاد و پیروزی مخالفان منتهی شد. در گام بعد, قانون اساسی به سود دموکراسی و حقوق بشر اصلاح گردید. حتی در بعضی از این کشورها در دوره&zwnj;های بعد از مرحله&zwnj;ی اول گذار به دمکراسی همان احزاب حاکم دوره&zwnj;ی دیکتاتوری یا نسخه&zwnj;های بازسازی شده&zwnj;ی آنها از طریق انتخابات آزاد در مراحلی مجددا به قدرت رسیدند.</p> <p dir="RTL">&nbsp;</p> <p dir="RTL">در حالی که &quot;فرهنگ سیاسی&quot; همچنان مسلط ما, گفت و گو و سازش با دیکتاتور را &quot;خیانت&quot; و &quot;ننگ&quot; قلمداد می&zwnj;کند. زمامدار خودکامه&zwnj;ی جنایتکار را فقط و فقط باید سرنگون کرد. اما به دلیل فقدان توانایی سرنگونی رژیم, کمک دولت&zwnj;های خارجی موجه می&zwnj;شود. موجه سازی به نحو زیر صورت گرفته و می&zwnj;گیرد:</p> <p dir="RTL">&nbsp;</p> <p dir="RTL">الف- امکان سرنگونی رژیم از داخل وجود ندارد, چرا که مردم فاقد توانایی براندازی رژیم&zwnj;اند.</p> <p dir="RTL">ب- باید دولت&zwnj;های خارجی را برای سرنگونی رژیم و کمک به اپوزیسیون متقاعد کرد. تحریم&zwnj;های اقتصادی فلج کننده کمک موثری به این امر می&zwnj;کند, اما تحریم&zwnj;ها به تنهایی برای سرنگونی رژیم کافی نیست.</p> <p dir="RTL">پ- با جاسوسی و اطلاعات دروغ باید به دولت&zwnj;های غربی قبولاند که رژیم در حال ساختن بمب اتمی است. چون این مدعا تنها موضوعی است که حمله&zwnj;ی نظامی به ایران را امکان پذیر می&zwnj;سازد (رجوع شود به &quot;<a href="http://news.gooya.com/politics/pdf/GanjiDec72012.pdf">برتری اخلاقی اپوزیسیون بر جمهوری اسلامی</a>&quot;).</p> <p dir="RTL">ت- تهاجم نظامی دولت&zwnj;های خارجی به ایران, &quot;تجاوز&quot; به شمار نمی&zwnj;رود.</p> <p dir="RTL">ث- همکاری با نیروی مهاجم به ایران, &quot;خیانت&quot; به شمار نمی&zwnj;رود.</p> <p dir="RTL">ج- برخی مناطق مرزی ایران باید &quot;منطقه&zwnj;ی پرواز ممنوع&quot; اعلام شود.</p> <p dir="RTL">چ- تجزیه&zwnj;ی ایران نه تنها بد نیست, که مفید و ضروری است (رجوع شود به &quot;<a href="http://news.gooya.com/politics/pdf/AK-IranSetizi.pdf">ایران ستیزی و آمریکاستیزی</a>&quot;).</p> <p dir="RTL">&nbsp;</p> <p dir="RTL">این یعنی تن دادن و تجویز &quot;<strong>بازی باخت- باخت</strong>&quot;. پرسش این است: چرا تجویز حمله&zwnj;ی نظامی و همکاری با متجاوزان و تجزیه&zwnj;ی ایران &quot;خیانت&quot; و &quot;ننگ&quot; نیست, اما گفت و گوی با زمامداران خودکامه عملی ننگین و خیانت بار است؟ آیا ماندلا, لخ والسا, واسلاو هاول, مخالفان پینوشه, مخالفان رژیم فرانکو؛ همگی خائنانی بودند که مرتکب اعمال ننگین گردیدند؟ یا دموکرات&zwnj;هایی بودند که گذار به دموکراسی را محقق کردند؟</p> <p dir="RTL">&nbsp;</p> <p dir="RTL"><strong>سوم-</strong> وقتی زمامداران و طرفدارانشان در موقعیت مرگ و زندگی قرار داده می&zwnj;شوند, تنها راه ممکن, جنگیدن تا آخرین لحظه به امید زنده ماندن خواهد شد. افغانستان, عراق, لیبی و سوریه شاهد این مدعاست. رژیم تا وقتی &quot;<strong>اراده</strong>&quot; و &quot;<strong>توان</strong>&quot; سرکوب داشته باشد, به حیات خود ادامه خواهد داد. اتحاد و یکپارچگی نیروی سرکوب, در بقای رژیم استبدادی نقش کلیدی بازی می&zwnj;کند. مقاومت طولانی مدت پائینی&zwnj;ها ممکن است اراده&zwnj;ی بالایی&zwnj;ها را بشکند, اما, اولاً: هزینه&zwnj;ی این امر زیاد است. ثانیاً: طول مدت آن قابل پیش بینی نیست.</p> <p dir="RTL">&nbsp;</p> <p dir="RTL">یک احتمال, بن بست دو ساله&zwnj;ی سوریه با پیامدهای زیر است:</p> <p dir="RTL">جامعه&zwnj;ای با یک میلیون پناهنده به کشورهای همسایه, دو و نیم میلیون آواره در داخل کشور, ۷۰ هزار کشته, <a href="http://www.bbc.co.uk/persian/world/2013/03/130307_l41_world_syria_health_service_destroyed.shtml">نابودی نظام خدمات درمانی</a>, کاملاً ویران شده, مخالفانی که به گزارش نهادهای حقوق بشری (شورای حقوق بشر سازمان ملل, عفو بین الملل, دیده بان حقوق بشر) مانند رژیم مرتکب جنایات جنگی و جنایت علیه بشریت شده اند, اعزام گروه&zwnj;های تروریست از سراسر جهان به آن کشور و رشد آنان, و کشوری که <strong>عملاً</strong> به سه بخش در دست کردها, سنی&zwnj;ها و علوی تقسیم شده است.</p> <p dir="RTL">&nbsp;</p> <p dir="RTL">تجربه&zwnj;های مدل اول منتهی به نظام&zwnj;های دموکراتیک شد, در حالی که تجربه&zwnj;های مدل دوم, تاکنون نتوانسته&zwnj;اند به نظام&zwnj;های دموکراتیک منتهی شوند. خون ریزی&zwnj;های گسترده همه روزه ادامه داشته و هیچ کورسوی امیدی وجود ندارد.</p> <p dir="RTL">&nbsp;</p> <p dir="RTL"><strong>چهارم-</strong> هر کس که به دنبال سرنگونی رژیم از راههای انقلابی است باید به صراحت تکلیف خود را با این پرسش روشن سازد که آیا از سوریه&zwnj;ای شدن ایران و مدل&zwnj;های نوع دوم استقبال می&zwnj;کند یا حداقل چنین وضعی را &quot;هزینه&zwnj;ای گریز ناپذیر&quot; می&zwnj;داند؟ تونی بلر- نخست وزیر سابق بریتانیا- در ۱۰/۱۲/۹۱ در <a href="http://www.bbc.co.uk/persian/world/2013/02/130227_u14_blair_iraq_anniversary.shtml">گفت و گوی با بی بی سی</a> ضمن اعلان ناخشنودی از وضعیت کنونی عراق و ابراز همدردی با قربانیان, درباره&zwnj;ی تصمیم به حمله&zwnj;ی به عراق- متکی بر اطلاعات سراسر دروغ- می&zwnj;گوید:</p> <p dir="RTL">&quot;در نهایت نخست وزیر را انتخاب می&zwnj;کنند که درباره&zwnj;ی چنین مسائلی تصمیم بگیرد. پرسش اینجاست اگر تصمیمی متضاد می&zwnj;گرفتم چه اتفاقی می&zwnj;افتاد؟ متاسفانه گاهی در سیاست این مسائل با ادعا و فریب و دروغ و از این قبیل گره می&zwnj;خورد. در نهایت گاهی فرد به این نتیجه می&zwnj;رسد که هر تصمیمی تبعاتی دشوار خواهد داشت و گزینه&zwnj;ی خوبی وجود ندارد. این مورد هم از این دست است. فقط فکر کنید اگر صدام را خلع قدرت نمی&zwnj;کردیم چه می&zwnj;شد. با انقلاب&zwnj;هایی که در کشورهای عربی در حال حاضر جریان است, صدامی که احتمالا ۲۰ بار از بشار اسد بدتر است الان با سرکوبی که علیه مخالفان خود به راه می&zwnj;انداخت چه شرایطی به بار می&zwnj;آورد؟ به تبعات برسر قدرت ماندن این حکومت فکر کنید&quot;.</p> <p dir="RTL">&nbsp;</p> <p dir="RTL">سیاستمداری که پاسخی قابل قبول به تاریخ و وجدان خود ندارد (اگر بتوان فرض کرد که تونی بلر بهره&zwnj;ای از وجدان داشته باشد) با سفسطه و با توسل به وقایعی که هشت سال بعد از حمله به عراق رخ داده (بهار عرب) و هیچ کس هم قادر به پیش بینی آن نبوده است تغییر رژیم از طریق لشکر کشی را توجیه می&zwnj;کند و از خود نمی&zwnj;پرسد چرا همین منطق در جریان قیام کردها و شیعیان پس از شکست صدام در جنگ کویت (۱۹۹۱) مورد توجه اش قرار نگرفت؟!</p> <p dir="RTL">&nbsp;</p> <p dir="RTL">بلر از گره خوردن حمله&zwnj;ی به عراق با فریب و دروغ سخن گفته است. نول ابزرواتور فرانسه در همین زمینه با کالین پاول- وزیر امورخارجه&zwnj;ی وقت آمریکا- گفت و گو کرده است. او به دستور جرج بوش برای سخنرانی سریع در شورای امنیت سازمان ملل اشاره کرده و <a href="http://www.persian.rfi.fr/%D8%AA%D8%B1%D9%88%D8%B1%DB%8C%D8%B3%D8%AA-%D9%85%D8%AD%D8%A8%D9%88%D8%A8-20130303/%D9%81%D8%B1%D8%A7%D9%86%D8%B3%D9%87">می گوید</a>:</p> <p dir="RTL">&quot;از وقتی من دریافتم بسیاری از اطلاعاتی که به من در مورد جنگ عراق داده شده غلط بوده, مدام از خود می&zwnj;پرسیدم که برای ترک آنجا چه باید می&zwnj;کردم؟ در دفاع از خودم باید بگویم که من سه روز بیشتر فرصت آنالیز و تحلیل اطلاعات داده شده برای آماده کردن سخنرانی&zwnj;ام در سازمان ملل را نداشتم...دفتر دیک چینی اصرار داشت که من بر رابطه&zwnj;ی صدام حسین و القاعده و پیوندهای این دو تأکید کنم...موضوع سلاح&zwnj;های شیمیائی و بیولوژیک, یک دروغ عمدی از سوی من نبود...سازمان سیا من را به اشتباه انداخت&quot;.</p> <p dir="RTL">&nbsp;</p> <p dir="RTL">هانس بلیکس- رئیس بازرسان تسلیحاتی سازمان ملل در عراق- اخیراً <a href="http://www.middle-east-online.com/english/?id=57364">خواستار آن شده است</a> که اشتباه عراق درباره&zwnj;ی ایران تکرار نشود. اما سیاستمداران گوششان شنوای این سخنان نیست. بلر سوریه و ایران را هم در همان موقعیت دیده و از ضرورت تصمیم گیری در این خصوص سخن می&zwnj;گوید:</p> <p dir="RTL">&quot;<strong>در حال حاضر که جهان با مشکلات مشابهی در خصوص ایران و سوریه روبروست</strong> درک پیچیدگی&zwnj;های کامل این تصمیم گیری حیاتی است. به نوعی در حال حاضر تلاش من این است مردم متوجه&zwnj;ی پیچیدگی و دشواری این تصمیم گیری شوند. اگر این موضوع را نفهمیم نمی&zwnj;توانیم درباره&zwnj;ی رشته مشکلات مشابهی که در چند سال آینده پیش خواهد آمد تصمیم درستی بگیریم. چنین مشکلی را امروز در سوریه داریم و <strong>در آینده در ایران</strong>. مسئله این است که چگونه می&zwnj;توان جهانی امن تر به وجود بیاوریم&quot;.</p> <p dir="RTL">&nbsp;</p> <p dir="RTL">بلر به صراحت می&zwnj;گوید که پس از سوریه نوبت ایران است, اما اعتراف می&zwnj;کند که جنگی طولانی در پیش است و بریتانیا نمی&zwnj;تواند از درگیر شدن در آن پرهیز کند:</p> <p dir="RTL">&quot;ما در میانه&zwnj;ی این درگیری هستیم که <strong>یک نسل طول خواهد کشید و دشوار و سخت خواهد بود</strong>. اما فکر می&zwnj;کنم اگر تصور کنیم می&zwnj;توانیم از این درگیری بیرون بمانیم اشتباهی بزرگ مرتکب شده ایم چون خواه نا خواه از تبعاتش متاثر خواهیم شد&quot;.</p> <p dir="RTL">&nbsp;</p> <p dir="RTL">دولت&zwnj;های منطقه و <a href="http://www.bbc.co.uk/persian/world/2013/02/130227_u14_syria_us_aid.shtml">دولت&zwnj;های غربی</a> تاکنون صدها میلیون دلار به مخالفان کمک کرده&zwnj;اند (فقط دولت آمریکا به تنهایی تاکنون <a href="http://www.bbc.co.uk/persian/world/2013/02/130228_l03_syria_kerry.shtml">۴۹۵ میلیون دلار</a> به مخالفان کمک کرده است). سلاح&zwnj;های خریداری شده&zwnj;ی از آمریکا به وسیله&zwnj;ی عربستان سعودی و قطر در اختیار مخالفان قرار گرفته و می&zwnj;گیرد. حتی گفته شده است که: &quot;<a href="http://www.dw.de/%D8%A7%D8%B4%D9%BE%DB%8C%DA%AF%D9%84-%D9%85%D8%AE%D8%A7%D9%84%D9%81%D8%A7%D9%86-%D9%85%D8%B3%D9%84%D8%AD-%D8%B3%D9%88%D8%B1%DB%8C%D9%87-%D8%AA%D9%88%D8%B3%D8%B7-%DA%A9%D8%A7%D8%B1%D8%B4%D9%86%D8%A7%D8%B3%D8%A7%D9%86-%D8%A2%D9%85%D8%B1%DB%258">مخالفان مسلح سوریه توسط کارشناسان آمریکایی آموزش می&zwnj;بینند</a>&quot;. وزیر امورخارجه&zwnj;ی بریتانیا هم <a href="http://www.bbc.co.uk/persian/world/2013/03/130306_an_syria_uk_weapon.shtml">گفته است</a> که کشورش: &quot;خودروهای زرهی و جلیقه&zwnj;های ضد گلوله را در اختیار مخالفان مسلح دولت بشار اسد, رئیس&zwnj;جمهوری سوریه قرار خواهد داد&quot;<span dir="LTR">.</span></p> <p dir="RTL">&nbsp;</p> <p dir="RTL">پروژه&zwnj;ی &quot;<strong>کلنگی کردن کل منطقه</strong>&quot;, رفته رفته پیامدهای سراسر زیانبار خود را نشان داده است. بلر می&zwnj;گوید که این جنگ &quot;یک نسل طول خواهد کشید و دشوار و سخت خواهد بود&quot;. اگر قرار است پس از یک دهه کشتار و ویرانی و به قول بلر بعد از یک نسل ویرانی بنشینیم و حتی قادر نباشیم کودکی را هم در مورد صحت استراتژی اتخاذ شده در عراق قانع کنیم, اگر قرار است پس از یک دهه جنگ در افغانستان با طالبان مذاکره کرد و آنان را به قدرت راه داد (به <a href="http://www.bbc.co.uk/persian/afghanistan/2013/03/130310_k03_karzai_foreigners_are_after_afghanistan_natural_recourse.shtml">سخنان ۲۰/۱۲/۹۱ حامد کرزی</a> و <a href="http://www.bbc.co.uk/persian/afghanistan/2013/03/130310_k03_us-nato-reaction-to-karzai.shtml">پاسخ فرمانده&zwnj;ی ناتو و سفارت آمریکا در افغانستان</a> بنگرید), اگر..., چرا بدون توسل به جنگ و کشتار و تجزیه کشورها نباید با رژیم&zwnj;های دیکتاتوری مذاکره کرد و راه گذر غیر خشونت آمیز به وضعیت دمکراتیک تر را برگزید؟ پرسش مهم این است: چرا باید منطقه را کلنگی کرد؟ آیا کلنگی کردن منطقه موجب دموکراتیزه کردن منطقه و بهبود وضعیت حقوق بشر خواهد شد؟ اگر نمی&zwnj;شود- که نشده است- و اگر قرار یک شاهد یک نسل خون ریزی&zwnj;های گسترده و جنایات هولناک باشیم, چه گروه&zwnj;ها و دولت&zwnj;هایی از آن سود خواهند برد؟</p> <p dir="RTL">&nbsp;</p> <p dir="RTL"><strong>پنجم- </strong>زمامداران خودکامه نمی&zwnj;<strong>خواهند</strong> با مخالفان مذاکره کرده و قدرت را با آنها تقسیم کنند. منطق آیت الله خامنه ای, منطق حذف کلیه&zwnj;ی اصلاح طلبان از نظام و سرکوب جامعه&zwnj;ی مدنی به گونه&zwnj;ای است که مخالفان و منتقدان فضایی برای تنفس نداشته باشند. اما مخالفان در رژیم&zwnj;های استبدادی از طریق سازمان یابی مردم را قدرتمند ساخته و به نوعی میان جامعه و دولت توازن قوا ایجاد می&zwnj;کنند تا رژیم مجبور به مذاکره&zwnj;ی با آنان شود. چرا دیکتاتوری چون آیت الله خامنه&zwnj;ای باید با مخالفان فاقد قدرت مذاکره کنند؟ دموکراسی خواهان وقتی می&zwnj;توانند خودکامگان را به پای میز مذاکره بکشانند که قدرت اجتماعی خود را نشان دهند. ماندلا پس از ۲۷ سال زندان موفق به مذاکره&zwnj;ی با رژیم آپارتاید دکلرک شد. مخالفان پینوشه نیز پس از دو دهه مبارزه و سرکوب و قدرتمندسازی خود توانستند با او مذاکره کنند.</p> <p dir="RTL">&nbsp;</p> <p dir="RTL">این مدعا که زمامداران جمهوری اسلامی از فرانکو, پینوشه, یاروزلسکی, رژیم آپارتاید آفریقای جنوبی و رژیم&zwnj;های توتالیتر اروپای شرقی سابق سرکوبگرترند, با شواهد و قرائن تاریخی و تجربی تأیید نمی&zwnj;گردد و اذعان به این مسئله به هیچ وجه تطهیر رژیم نیست. جنایت, جنایت است و جایی می&zwnj;رسد که حد و اندازه آن, در برابر نفس وجود آن, دیگر برای قضاوت اخلاقی چندان مطرح نیست.</p> <p dir="RTL">&nbsp;</p> <p dir="RTL">نکته این است که در تمامی جوامع مذکور, گذار به دموکراسی به روش&zwnj;های مسالمت آمیز صورت گرفت. مخالفان به دنبال نابودی کشور و مردم خود نبودند, به دنبال گذار به نظام دموکراتیک ملتزم به آزادی و حقوق بشر بودند. عقلانیت عملی به معنای تناسب وسایل و روش&zwnj;ها با اهداف است. اگر هدف گذار به دموکراسی است, برخی روش&zwnj;ها و وسایل نه تنها ما را به آن نمی&zwnj;رساند, بلکه به کلی نابود می&zwnj;سازد. هدف نابودی ایران و ایرانیان از طریق سوریه&zwnj;ای کردن آن نیست, هدف <strong>عبور از استبداد دینی جمهوری اسلامی</strong> به نظامی دموکراتیک- که سکولار خواهد بود- <strong>برای ایران و ایرانیان</strong> است.</p> https://archive.radiozamaneh.com/reflections/2013/03/11/25201#comments اصلاح‌طلبی انديشه زمانه انقلاب اپوزیسیون اکبر گنجی تغییر رژیم جمهوری اسلامی سازش Mon, 11 Mar 2013 21:38:26 +0000 politics 25201 at https://archive.radiozamaneh.com https://archive.radiozamaneh.com/politics/2013/02/25/24806 <div class="fb-social-like-widget"><fb:like href="https://archive.radiozamaneh.com/politics/2013/02/25/24806" send="false" layout="box_count" show_faces="false" width="500" action="like" font="arial" colorscheme="light"></fb:like></div><div class="field field-type-text field-field-nevisandeh"> <div class="field-items"> <div class="field-item odd"> مجید محمدی </div> </div> </div> <div class="field field-type-filefield field-field-maghaleh-image"> <div class="field-items"> <div class="field-item odd"> <img class="imagefield imagefield-field_maghaleh_image" width="241" height="180" alt="" src="https://archive.radiozamaneh.com/sites/default/files/zafar.jpg?1361800669" /> </div> </div> </div> <p dir="RTL">مجید محمدی &minus; جمهوری اسلامی در طی سال&zwnj;های پس از اتمام جنگ با عراق در چهار وضعیت به پرتاب موشک اقدام می کرده است:</p> <p dir="RTL">&minus; سقوط قیمت نفت،</p> <p dir="RTL">&minus; افزایش فشار تحریم&zwnj;ها،</p> <p dir="RTL">&minus; تحولات امنیتی و سیاسی در منطقه و</p> <p dir="RTL">&minus; مذاکرات اتمی.</p> <p dir="RTL">&nbsp;</p> <!--break--><!--break--><p dir="RTL">به عنوان نمونه پرتاب موشک جمهوری اسلامی در ۱۳ تیر ۱۳۹۱ هم پاسخی بود به شروع تحریم&zwnj;های اتحادیه&zwnj;ی اروپا و هم کاهش حدود ۳۰ دلاری قیمت نفت در عرض حدود سه هفته در ژوئن سال ۲۰۱۲؛ پرتاب موشک در آبان ماه ۱۳۹۱ هنگامی صورت گرفت که در کنار کاهش صادرات نفت جمهوری اسلامی، قیمت&zwnj;ها نیز رو به کاهش بود؛ موشک&zwnj;های ظفر درست دو روز مانده به مذاکرات جمهوری اسلامی و ۵+۱ در فوریه&zwnj;ی ۲۰۱۳ پرتاب شدند.</p> <p dir="RTL">&nbsp;</p> <p dir="RTL">این پرتاب&zwnj;ها البته تحت عنوان مانوور یا آزمایش انجام می شده&zwnj;اند اما انتخاب زمان این مانوورها و آزمایش&zwnj;ها الابختکی نبوده است. پرتاب موشک در جمهوری اسلامی نه یک آزمایش فنی یا حرکتی دفاعی و بازدارنده بلکه یک حرکت سیاسی است برای تامین منافع و تحکیم قدرت قشر حاکم. پس از پایان جنگ، موشک پراکنی&zwnj;های جمهوری اسلامی هیچ ارتباطی با تامین امنیت ملی نداشته است. رهبران جمهوری اسلامی بر اساس تصور خود به عنوان بازیگر اصلی منطقه، مؤلفه&zwnj;های اقتصادی، ژئو- پلیتیک، نظامی و تبلیغاتی را در پرتاب موشک&zwnj;ها از نظر دور نمی داشته&zwnj;اند.</p> <blockquote><p dir="RTL">آیا رابطه&zwnj;ای معنی دار میان تهدیدهای نظامی ایران و پایین رفتن قیمت نفت وجود دارد؟&nbsp; &nbsp;اگر نقاط پرتاب موشک توسط جمهوری اسلامی و تهدید به بستن تنگه&zwnj;ی هرمز را با نمودار تغییر نفت مقایسه کنیم خواهیم دید که رابطه&zwnj;ی معناداری میان پرتاب موشک و تغییر قیمت نفت از سال ۲۰۰۸ یعنی سال سقوط یکباره&zwnj;ی قیمت نفت از ۱۴۰ دلار به حدود ۴۰ دلار وجود داشته است.</p> </blockquote> <p dir="RTL">&nbsp;</p> <p dir="RTL"><strong>افزایش قیمت نفت</strong></p> <p dir="RTL">&nbsp;</p> <p dir="RTL">درست پس از گذشت یک هفته از سقوط بیست دلاری قیمت یک بشکه نفت در دنیا، مقامات نظامی جمهوری اسلامی ۱۴ موشک را در یک رزمایش نظامی در تیر ۱۳۹۰ شلیک کردند. این کار زمانی انجام شد که هیچ گونه تهدید نظامی علیه ایران وجود نداشت و موشک تازه&zwnj;ای نیز در مرحله&zwnj;ی آزمایش قرار نداشت. پس از شلیک موشک&zwnj;ها اعلام شد که دست مقامات برای شلیک روی ماشه است. (اصغر قليچ خاني سخنگوي رزمايش پيامبر اعظم، کیهان، ۸ تیر ۱۳۹۰) آنها گفتند که از دامغان یا سمنان می توانند به اسرائیل موشک بزنند (امیرعلی حاجی&zwnj;زاده، فرمانده نیروی هوافضای سپاه پاسداران، ایرنا، ۷ تیر ۱۳۹۰) در حالی که دولت اسرائیل برنامه&zwnj;ای را برای حمله به ایران اعلام نکرده بود.</p> <p dir="RTL">&nbsp;</p> <p dir="RTL">آیا رابطه&zwnj;ای معنی دار میان تهدیدهای نظامی ایران و پایین رفتن قیمت نفت وجود دارد؟</p> <p dir="RTL">اگر نقاط پرتاب موشک توسط جمهوری اسلامی و تهدید به بستن تنگه&zwnj;ی هرمز را با نمودار تغییر نفت مقایسه کنیم خواهیم دید که رابطه&zwnj;ی معناداری میان پرتاب موشک و تغییر قیمت نفت از سال ۲۰۰۸ یعنی سال سقوط یکباره&zwnj;ی قیمت نفت از ۱۴۰ دلار به حدود ۴۰ دلار وجود داشته است.</p> <p dir="RTL">&nbsp;</p> <p dir="RTL">گروهی معتقدند که این تهدیدات صرفا ماهیت سیاسی دارند اما ذکر این نکته به طور کلی چیزی را روشن نمی کند چون هر گونه اقدام رژیم&zwnj;های سیاسی استبدادی &quot;سیاسی&quot; (برای تحکیم قدرت و بقا) است. اما به یک معنای دقیق دیگر این گونه اقدامات از جنس اداره&zwnj;ی اقتصاد سیاسی است چون برای تامین درآمد بیشتر نفت که در دست حکومت متمرکز است این گونه اقدامات انجام می شود، بدون توجه به تاثیرات دراز مدت این گونه رفتارها و مخاطراتی که این رفتارها برای امنیت کشور دارند. &nbsp;&nbsp;</p> <p dir="RTL">&nbsp;</p> <p dir="RTL">بازار نفت برای مدتی در حدود سه سال به موشک پراکنی&zwnj;های جمهوری اسلامی عکس العمل نشان می داد (البته دلیل اصلی بالا رفتن قیمت نفت افزایش تقاضا در بازار بوده است) اما به تدریج و با تکرار این عمل، بازار در برابر اقدامات تنش آلود جمهوری اسلامی واکسینه شده و آزمایش&zwnj;های موشکی انعکاس قابل توجهی در بازار نفت ندارد. &nbsp;</p> <p dir="RTL">&nbsp;</p> <p dir="RTL"><strong>تحولات سیاسی&minus;امنیتی</strong></p> <p dir="RTL">&nbsp;</p> <p dir="RTL">بلافاصله بعد از خروج نیروهای امریکایی از عراق، جمهوری اسلامی به شلیک موشک در یک مانوور دریایی اقدام کرد و به همسایگان عرب اعلام کرد که به جای اتکا بر ایالات متحده به جمهوری اسلامی اتکا کنند. همچنین به ناوهای امریکایی هشدار داده شد به منطقه&zwnj;ی خلیج فارس بازنگردند. این رفتارها مشخصا به معنای تلاش برای پر کردن خلا نیروهای امریکایی در عراق یا احتمالا منطقه بود و شلیک موشک نوعی هشدار به همسایگان به شمار می رفت.</p> <p dir="RTL">&nbsp;</p> <p dir="RTL">جمهوری اسلامی از برنامه&zwnj;ی موشکی خود با برد&zwnj;های متوسط و دور در دو دهه&zwnj;ی اخیر برای تهدید همسایگان و نیز اعلام بی نیازی به نیروهای غربی در منطقه (جایگزینی آنها با ایران و نه نیرویی متشکل از همه&zwnj;ی کشورهای منطقه) استفاده کرده است و در مواردی که خلایی ایجاد شده (بدون وجود تهدید) با پرتاب موشک تلاش در پر کردن آن خلا کرده است.</p> <p dir="RTL">&nbsp;</p> <p dir="RTL"><strong>افزایش فشار تحریم&zwnj;ها</strong></p> <p dir="RTL">&nbsp;</p> <blockquote><p dir="RTL">در دوره&zwnj;هایی که رژیم مشغول مذاکره با دول غربی یا گروه ۵+۱ است نیز آزمایش&zwnj;های موشکی انجام می شود تا به طور ضمنی اعلام شود که جمهوری اسلامی می تواند بسیار خطرناک باشد. در این دوره&zwnj;ها نه قیمت نفت از موشک پرانی&zwnj;ها تاثیر می پذیرد و نه پرتاب موشک و تهدید در برابر دیگر دول موثر واقع می شود اما این موضوع به اعتماد به نفس مقامات و وفاداران حکومت کمک می کند.</p> </blockquote> <p dir="RTL">در قلمروی سومی که از موشک به عنوان ابزار غیر دفاعی و صرفا اقتصادی- سیاسی استفاده شده پرتاب برای مقابله با تحریم&zwnj;ها بوده است. تحریم&zwnj;های نفتی که در آمد جمهوری اسلامی را کاهش می داده&zwnj;اند با پرتاب موشک یا تهدید پرتاب مواجه شده&zwnj;اند تا بالا رفتن قیمت نفت آن کاهش درآمد را جبران کند. اگر نگاهی به زمان اعلام تحریم&zwnj;های سازمان ملل، ایالات متحده و اتحادیه&zwnj;ی اروپا در برابر زمان تهدید یا پرتاب موشک نگاه کنیم رابطه&zwnj;ی مستقیم آنها را به وضوح خواهیم دید. جمهوری اسلامی به دلیل انزوای سیاسی و ضعف دیپلماتیک، پاسخ اقدامات دیپلماتیک دول غربی را با تهدیدهای نظامی و پرتاب موشک می دهد تا از این طریق نیروهای داخلی روحیه شان را از دست ندهند و مخالفان نیز احساس نکنند که رژیم آسیب پذیر است.</p> <p dir="RTL">&nbsp;</p> <p dir="RTL"><strong>مذاکرات اتمی</strong></p> <p dir="RTL">&nbsp;</p> <p dir="RTL">در دوره&zwnj;هایی که رژیم مشغول مذاکره با دول غربی یا گروه ۵+۱ است نیز آزمایش&zwnj;های موشکی انجام می شود تا به طور ضمنی اعلام شود که جمهوری اسلامی می تواند بسیار خطرناک باشد. در این دوره&zwnj;ها نه قیمت نفت از موشک پرانی&zwnj;ها تاثیر می پذیرد و نه پرتاب موشک و تهدید در برابر دیگر دول موثر واقع می شود اما این موضوع به اعتماد به نفس مقامات و وفاداران حکومت کمک می کند.</p> <p dir="RTL">&nbsp;</p> <p align="center" dir="RTL">***</p> <p dir="RTL">&nbsp;</p> <p dir="RTL">بدین ترتیب، برنامه&zwnj;ی موشکی جمهوری اسلامی نه ابزاری برای دفاع و بازدارندگی بلکه کارتی برای شانتاژ دیپلماتیک و ایجاد فشار بر روی طرف&zwnj;های مورد مذاکره در برنامه&zwnj;ی اتمی در شرایطی که نخواهند چهره&zwnj;ی مثبتی از خود در جریان مذاکرات به نمایش بگذارند، افزایش قیمت نفت و ابراز هژمونی در منطقه&zwnj;ی خلیج فارس بوده است. امروز جمهوری اسلامی از همان ابزارها و روش&zwnj;هایی استفاده می کند که همیشه تحت عنوان روش&zwnj;های استکباری قدرت&zwnj;های بزرگ منتقد آنها بوده است. آزمایش&zwnj;های موشکی نیز برای افزایش توان دفاعی کشور نیست بلکه اهداف سیاسی مشخصی را دنبال می کنند.</p> <p dir="RTL">&nbsp;</p> <p dir="RTL">البته این تهدیدات در عین داشتن بهره&zwnj;هایی برای جمهوری اسلامی مخاطراتی نیز برای آن ایجاد کرده است، از سرازیر شدن انبوه سلاح به منطقه از مجرای خریدهای چند ده میلیاردی کشورهای عربی تا برنامه&zwnj;&zwnj;های ایجاد سپر موشکی ناتو در ترکیه و کشورهای جنوب خلیج فارس با همکاری ایالات متحده.</p> https://archive.radiozamaneh.com/politics/2013/02/25/24806#comments آزمایش موشکی جمهوری اسلامی مجید محمدی مذاکرات اتمی گوی سیاست Mon, 25 Feb 2013 13:57:49 +0000 politics 24806 at https://archive.radiozamaneh.com https://archive.radiozamaneh.com/news/iran/2013/02/22/24715 <div class="fb-social-like-widget"><fb:like href="https://archive.radiozamaneh.com/news/iran/2013/02/22/24715" send="false" layout="box_count" show_faces="false" width="500" action="like" font="arial" colorscheme="light"></fb:like></div><div class="field field-type-filefield field-field-article-image"> <div class="field-items"> <div class="field-item odd"> <img class="imagefield imagefield-field_article_image" width="260" height="165" alt="" src="https://archive.radiozamaneh.com/sites/default/files/centrifiuge-220213.jpg?1361532457" /> </div> </div> </div> <p>در آستانه دور جديد گفت&zwnj;وگوهای هسته&zwnj;ای ميان ايران و کشورهای ۱+۵، آژانس بين&zwnj;&zwnj;المللی انرژی اتمی گزارش محرمانه&zwnj;ای از وضعيت برنامه هسته&zwnj;ای ايران منتشر کرد که در آن از نصب سانتريفوژهای پيش&zwnj;رفته و پرسرعت در تأسيسات هسته&zwnj;ای نطنز اصفهان خبر داده است.</p> <!--break--><!--break--><p>&nbsp;</p> <p>به گزارش منابع خبری بين&zwnj;المللی، در اين گزارش محرمانه آمده است که جمهوری اسلامی برای سرعت بخشيدن به غنی سازی اورانيوم تعداد ۱۸۰ سانتريفيوژ پيشرفته مدل &quot;آی&zwnj;آر ـ دو&quot; و محفظه&zwnj;های خالی سانتريفيوژ در تأسيسات نطنز نصب کرده است.</p> <p>&nbsp;</p> <p>انتشار اين گزارش با واکنش مقام&zwnj;های ايالات متحده آمريکا رو&zwnj;به&zwnj;رو شد و وزارت خارجه اين کشور، اقدام ايران را &quot;تحريک&zwnj;آميز&quot; خواند.</p> <p>&nbsp;</p> <p>ويکتوريا نولند٬ سخنگوی وزارت خارجه آمريکا٬ روز گذشته، پنج&zwnj;شنبه سوم اسفندماه (۲۱ فوريه) در واکنش به گزارش اخير آژانس درباره برنامه هسته&zwnj;ای ايران، نصب اين سانتريفيوژهای پيشرفته در نطنز را &quot;مورد ديگری از نقض تعهدات بين&zwnj;المللی از سوی ايران&quot; خواند.</p> <p>&nbsp;</p> <blockquote><p>آغاز تهديدهای دوباره آمريکا عليه ايران در حالی صورت می&zwnj;گيرد که کشورهای غربی طی هفته گذشته اعلام کرده بودند که حاضرند در برابر مصالحه هسته&zwnj;&zwnj;ای پيشنهادهای &quot;جدی و اساسی&quot; به ايران ارائه کنند</p> </blockquote> <p>جی کارنی٬ سخنگوی کاخ سفيد هم در اين&zwnj;باره هشدار داد که اين اقدامات می&zwnj;تواند منجر به &quot;افزايش فشارها&quot; بر ايران شود و &quot;انزوای بيشتری&quot; برای اين کشور رقم زند.</p> <p>&nbsp;</p> <p>آغاز تهديدهای دوباره آمريکا عليه ايران در حالی صورت می&zwnj;گيرد که کشورهای غربی طی هفته گذشته اعلام کرده بودند که حاضرند در برابر مصالحه هسته&zwnj;&zwnj;ای پيشنهادهای &quot;جدی و اساسی&quot; به ايران ارائه کنند.</p> <p>&nbsp;</p> <p>دو روز پيش يک ديپلمات غربی که خبرگزاری فرانسه نام وی را فاش نکرده بود با بيان آن که &quot;ما با خود پيشنهادی خواهيم داشت، که به عقيده ما پيشنهادی جديد و اساسی است تأکيد کرده بود که &quot;ما با حس ضرورت به اين مذاکرات می&zwnj;&zwnj;رويم&quot;.</p> <p>&nbsp;</p> <p>هر چند وی در ادامه به اين نکته اشاره کرده که &quot;اين بدان معنی نيست که اين يک دوی سرعت است. سانتريفيوژها همچنان می&zwnj;&zwnj;گردند و تحريم&zwnj;ها هم همچنان ضربه می&zwnj;&zwnj;زنند.&quot;</p> <p>&nbsp;</p> <p>هفته گذشته مقام&zwnj;های لندن نيز از &quot;پيشنهاد معتبر جديد&quot; کشورهای ۱+۵ به ايران خبر داده بودند.</p> <p>&nbsp;</p> <p>تهران و گروه ۱+۵، شامل آمريکا، چين، روسيه، بريتانيا، فرانسه و آلمان پس از شکست مذاکرات مسکو در خردادماه سال جاری (ژوئن ۲۰۱۲) روز سه&zwnj;شنبه هشتم اسفندماه (۲۶ فوريه) در آلماآتی، پايتخت قزاقستان بار ديگر بر سر برنامه هسته&zwnj;ای ايران مذاکره خواهند کرد.</p> <p>&nbsp;</p> <p>اصرار ايران به ادامه برنامه هسته&zwnj;ای باعث شده تا شورای امنيت سازمان ملل متحد تاکنون با صدور چهار قطعنامه، به تحريم&zwnj;&zwnj;ها عليه برنامه هسته&zwnj;ای ايران و افراد و سازمان&zwnj;&zwnj;های مرتبط رأی دهد.</p> <p>&nbsp;</p> <p>همچنين آمريکا، اتحاديه اروپا و برخی ديگر از کشورها نيز تحريم&zwnj;&zwnj;های يک&zwnj;جانبه &zwnj;ای عليه ايران برقرار کرده&zwnj;&zwnj;اند.</p> <p>&nbsp;</p> <p>هدف از اين تحريم&zwnj;&zwnj;ها، اعمال فشار بر تهران برای متوقف کردن تلاش&zwnj;ها برای غنی&zwnj;سازی اورانيوم در سطحی است که می&zwnj;تواند در توليد سلاح هسته&zwnj;ای مورد استفاده قرار گيرد؛ اما مقام&zwnj;های جمهوری اسلامی می&zwnj;&zwnj;گويند برنامه هسته &zwnj;ای&zwnj; ايران صرفا برای مقاصد غيرنظامی است.</p> <p>&nbsp;</p> <p>&nbsp;</p> https://archive.radiozamaneh.com/news/iran/2013/02/22/24715#comments آمریکا آژانس بین ‌المللی انرژی اتمی آژانس بین‌المللی انرژی اتمی اخبار ایران برنامه اتمی ایران برنامه هسته ای ايران برنامه هسته‌ای ایران جمهوری اسلامی سانتريفوژ غنی سازی اورانيوم نطنز Fri, 22 Feb 2013 10:20:16 +0000 news-zamaneh 24715 at https://archive.radiozamaneh.com https://archive.radiozamaneh.com/reflections/2013/02/20/24617 <div class="fb-social-like-widget"><fb:like href="https://archive.radiozamaneh.com/reflections/2013/02/20/24617" send="false" layout="box_count" show_faces="false" width="500" action="like" font="arial" colorscheme="light"></fb:like></div><div class="field field-type-text field-field-nevisandeh"> <div class="field-items"> <div class="field-item odd"> صدیقه وسمقی </div> </div> </div> <div class="field field-type-filefield field-field-maghaleh-image"> <div class="field-items"> <div class="field-item odd"> <img class="imagefield imagefield-field_maghaleh_image" width="600" height="388" alt="" src="https://archive.radiozamaneh.com/sites/default/files/book_law.jpg?1361362487" /> </div> </div> </div> <p dir="RTL">صدیقه وسمقی &minus; هدف جوامع بشری از برپایی دولت و حکومت، استقرار نظم، عدالت و امنیت در جامعه است که لازمه زندگی انسان، به ویژه انسان متمدن بوده و هست. انسان بر اساس عقل و تجربه بهترین راهکار را برای تحقق این لوازم ضروری زندگی (نظم، عدالت و امنیت ) حاکمیت قانون دانسته است و به راستی که تا کنون راهکاری جز این شناخته نشده است.</p> <p dir="RTL">&nbsp;</p> <!--break--><!--break--><p dir="RTL">به تدریج، به موازات توسعه جوامع و نظام&zwnj;های سیاسی، مفهوم قانون و راه&zwnj;های حاکمیت آن نیز توسعه یافته است. قانون در نظام&zwnj;های دموکراتیک و غیر دینی یک قرارداد اجتماعی است که به تأیید اکثریت آحاد ملت رسیده است، چرا که اگر اکثریت مردم یک کشور قوانین را در جهت منافع مادی و معنوی خویش ندانند و به عبارت دیگر قوانین مورد تأیید آنان نباشد، آن قوانین نزد ایشان محترم نبوده، پایبندی به آن ممکن نخواهد بود. در نظام&zwnj;های دموکراتیک و غیر دینی حکومت، موظف به اجرای قوانین و پایبندی به این قرارداد اجتماعی است و نهاد&zwnj;های مردمی بر عملکرد حکومت نظارت کرده، دولت مردان ناقض قانون را مواخذه و مجازات می&zwnj;کنند. اما در حکومت دینی، قانون یک قرار داد اجتماعی امضا شده توسط مردم نیست. قوانین، احکام و دستوراتی است که خداوند یعنی شارع و قانونگذار به واسطه نمایندگان خود، یعنی حاکمان به مردم دیکته می&zwnj;کند. در نظام دینی، قانون هنگامی محترم و معتبر شناخته می&zwnj;شود که به وسیله حاکم یا حاکمان امضا شود. امروزه بر پایه چنین باوری حاکمیت قانون با چالش جدی مواجه می&zwnj;شود، چرا که اقتضای این باور آنست که حاکمان خود حق، عدالت، امنیت، نظم و مانند آنرا تعریف کرده، قوانین خود ساخته رانیز با روشهای ابدایی خویش اجرا کنند. بدین ترتیب تفاوت فاحش میان اراده ملت و اراده حکومت، شکافی عمیق میان این دو به وجود می&zwnj;آورد. در نتیجه اساسا فایده وجودی چنین حکومتی را نفی نموده، بلکه وجودآنرا خسارت بارمی سازد. نگارنده در این نوشتار در صدد است با کنکاشی در قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران، نسبت میان این حکومت دینی و حاکمیت قانون و نیز موانع موجود در مسیر حاکمبت قانون را مورد بررسی قرار دهد.</p> <p dir="RTL">&nbsp;</p> <p dir="RTL">&nbsp;قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران با رویکرد حاکمیت بخشیدن به احکام و قوانین اسلامی که از آن به شریعت اسلامی تعبیر می&zwnj;شود، تدوین شده است. اصل چهارم قانون اساسی بر این نکته، بدین گونه تصریح کرده است: &quot; کلیه قوانین و مقررات مدنی، جزایی، مالی، اقتصادی، اداری، فرهنگی، نظامی، سیاسی و غیر اینها باید بر اساس موازین اسلامی باشد. این اصل بر اطلاق یا عموم همه&zwnj;ی اصول قانون اساسی و قوانین و مقررات دیگر حاکم است و تشخیص این امر بر عهده فقهای شورای نگهبان است. &quot;</p> <p dir="RTL">&nbsp;</p> <p dir="RTL">احکام و قوانین اسلامی به باور مسلمانان، احکامی هستند که توسط فقها بیان می&zwnj;شوند. به عبارت دیگر فقها مفسر شریعت اسلامی هستند. بر اساس همین باور است که در اصل مذکور، تشخیص موضوع، یعنی اسلامی بودن یا نبودن قوانین و مقررات بر عهده&zwnj;ی فقهای شورای نگهبان گذاشته شده است. در واقع، معیار تشخیص، نظر فقهاست. به همین موضوع در اصل 91 نیز تصریح شده است.</p> <p dir="RTL">&nbsp;</p> <p dir="RTL">فقها دامنه&zwnj;ی شریعت را چنان گسترده می&zwnj;دانند که معتقدند همه&zwnj;ی موضوعات در زندگی ما دارای حکمی شرعی است که فقیه آن را بیان می&zwnj;کند و آن حکم لازم الاجرا است. بر اساس همین عقیده&zwnj;ی قابل نقد و مبالغه آمیز است که در اصل 4 آمده است که همه&zwnj;ی قوانین و مقررات مدنی، جزایی تا مالی واقتصادی و نظامی و فرهنگی باید بر اساس موازین اسلامی و به عبارت دیگر مطابق نظر فقها باشد. اما مگر اسلام واقعا برای همه&zwnj;ی موضوعات که روز به روز با دگرگونی جوامع و اعصار، بر شمار آنها افزوده می&zwnj;شود، دارای حکم است و آیا این احکام بیان شده است که فقها آن را کشف نموده، برای ما بازگو کنند؟ پر واضح است که چنین نیست. فقها با رای و سلیقه و بضاعت فکری و میزان دانش خود از قرآن و سنت، احکامی را بیان کرده، آنها را احکام شریعت نام می&zwnj;گذارند. باور به وجود احکام برای همه موضوعات در اسلام و عقیده به اینکه فقها قادر به استنباط احکام شریعت هستند، چنان قطعی و مسلم دانسته شده که در قانون اساسی، اختیار تمامی امور ملت و کشور و سرنوشت آنان در همه&zwnj;ی ابعاد به فقها سپرده شده است. در اصل 4 تصریح شده که اصل مذکور بر همه&zwnj;ی اصول قانون اساسی و قوانین دیگر حاکم است.این عبارت تأکید مضاعفی است بر تام الاختیار بودن فقها و حاکمیت رای آنان. چرا که در اصول متعدد، بر این مطلب تأکید شده است. مثلا هنگامی که از آزادی&zwnj;ها و حقوق سخن رانده می&zwnj;شود معمولا قید &quot; مشروع &quot;، &quot; اسلامی &quot; یا &quot; مطابق موازین اسلامی &quot; و مانند اینها به دنبال آن ذکر می&zwnj;شود ماتتد اصل&zwnj;های 9، 10، 20، 21 و24.</p> <p dir="RTL">&nbsp;</p> <p dir="RTL">حاکمیت فقه و فقها فقط محدود به حوزه قانونگذاری نمی&zwnj;شود، بلکه این حاکمیت شامل همه&zwnj;ی شیون کشور بوده، با عبارات گوناگون، در اصول متعدد بر آن تصریح و تأکید شده است. طبق اصل پنجم، ولایت و رهبری بر عهده&zwnj;ی فقیه است. مطابق اصل 99 نظارت بر انتخابات ریاست جمهوری، مجلس شورای اسلامی، مجلس خبرگان رهبری و همه پرسی و نیز براساس بند 9 اصل 110 تأیید صلاحیت نامزدهای ریاست جمهوری، فقط نامزدهای ریاست جمهوری از وظایف شورای نگهبان محسوب شده است. اما شورای نگهبان کلمه&zwnj;ی &quot; نظارت &quot; در اصل 99 را به گونه&zwnj;ای تفسیر نموده که بر اساس آن، تأیید صلاحیت نامزدهای مجلس شورای اسلامی و مجلس خبرگان رهبری را نیز از اختیارات خود دانسته است.</p> <p dir="RTL">&nbsp;</p> <p dir="RTL">واما طبق قانون اساسی، قانون معتبر و لازم الاجرا در واقع همان آرای فقهاست که احکام شرعی خوانده می&zwnj;شود تا آنجا که می&zwnj;توان چنین استنباط کرد که اگر قانون مورد تأیید فقها نباشد، معتبر نیست. اصل 93 بر این استنباط صحه می&zwnj;گذارد، آنجا که می&zwnj;گوید، مجلس بدون شورای نگهبان اعتبار ندارد.</p> <p dir="RTL">&nbsp;</p> <p dir="RTL">هدف جوامع بشری از وضع قانون و استقرار دولت، دست یافتن به حقوق انسانی و برپا داشتن عدالت است. مفهوم &quot; عدالت &quot; و &quot; حق &quot; نیز نسبی است و با تحولات جوامع و تغییر عوامل گوناگون، دگرگون می&zwnj;شود. انسان با تحمل سختی&zwnj;ها و مشکلات فراوان در طول تاریخ به این تجربه&zwnj;ی ارزشمند دست یافته که حق و عدالت را با مراجعه به عقل جمعی تعریف کند. به همین منظور مجالس قانون گذاری با برگزاری انتخابات تشکیل می&zwnj;شود تا در این مجالس با وضع قوانین حق و عدالت تعریف و اجرایی شود. این در حالی است که مطابق قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران، تعریف حق و عدالت که روح قوانین است، نه بر عهده عقل جمعی و نه حتا کارشناسان، که برعهده فقهاست. بینش حاکم بر قانون اساسی و نظام فقهی جمهوری اسلامی موانعی جدی را بر سر راه حاکمیت قانون قرار داده است که در این مقاله به بحث پیرامون چهار مورد اصلی آن می&zwnj;پردازیم:</p> <p dir="RTL">&nbsp;</p> <p dir="RTL">1-کم ارزش بودن نظرات علمی و کارشناسی در قانونگذاری</p> <p dir="RTL">۲-وجود راههای فراقانونی</p> <p dir="RTL">۳-عدم استقلال قوای حاکم بر کشور</p> <p dir="RTL">۴-اصالت بخشیدن به نظام</p> <p dir="RTL">&nbsp;</p> <p dir="RTL">۱-<strong>کم ارزش بودن نظرات علمی و کارشناسی در قانون گذاری</strong></p> <p dir="RTL">&nbsp;</p> <p dir="RTL">در اصل چهارم قانون اساسی تأکید شده که همه&zwnj;ی قوانین و مقررات در همه زمینه&zwnj;ها از مدنی وجزایی تا اقتصادی و نظامی باید بر اساس موازین اسلامی باشد و چنانکه در ذیل اصل بیان شده، مقصود از اسلامی بودن این قوانین آن است که به تأیید فقهای شورای نگهبان برسد. در اینجا این پرسش مهم مطرح می&zwnj;شود که آیا به راستی اسلام حکم همه&zwnj;ی این موضوعات را بیان کرده است؟ اسلام در کدام منبع و ماخذ احکام مربوط به بانکداری، نظام اقتصادی و بیمه یا معاملات بین المللی و مانند آن را بیان نموده است؟ دو منبع مورد مراجعه فقها برای استنباط احکام شرعی قرآن و روایات است که آن را حاکی از سنت می&zwnj;دانند. در هیچ یک از این دو منبع در باره&zwnj;ی موضوعات جدید سخنی گفته نشده و حکمی دررابطه با آنها بیان نشده است.</p> <p dir="RTL">&nbsp;</p> <p dir="RTL">عقیده به وجود حکم همه&zwnj;ی موضوعات در اسلام، عقیده&zwnj;ای است که بر پاره&zwnj;ای فرضیات و دلایل عقلی و کلامی استوار شده که این دلایل بطور جدی قابل نقد و مناقشه است واز آنجا که بحث اصلی این مقاله نیست به آن نمی&zwnj;پردازیم. اما به عنوان نمونه فقط به بیان نظر یکی از فقها و اصولیون معاصر در این رابطه اشاره می&zwnj;کنیم.</p> <p dir="RTL">&nbsp;</p> <p dir="RTL">محمد تقی حکیم می&zwnj;گوید: &quot;هیچ چیزی از انسان با اراده صادر نمی&zwnj;شود مگر آنکه در شریعت حکمی برای آن وجود دارد، پس تمام آنچه که از پیامبر صادر می&zwnj;شود &ndash; پس از ثبوت عصمت وی &ndash; حتما ولابد در مقام تشریع حکم، صادر می&zwnj;شود&quot; (۱). حکیم برای ادعای خود دلیلی را ذکر نمی&zwnj;کند. او این عقیده را چنان بدیهی می&zwnj;داند که نیازی به اثبات آن نمی&zwnj;بیند. شاید عدم احساس نیاز اثبات چنین ادعایی بزرگ و موثر در زندگی مسلمانان از آن روی باشد که این عقیده شهرت فراوان دارد وتا کنون کسی بطور جدی در مقام مناقشه و ایجاد خدشه به این عقیده بر نیامده است.</p> <p dir="RTL">&nbsp;</p> <p dir="RTL">&nbsp;فقها بر این عقیده&zwnj;اند که همه&zwnj;ی افعال، اقوال و اقاریر پیامبر کاشف از حکم شرعی است و بر این اساس حکم موضوعاتی را که در زمان پیامبر وجود داشته، از سنت آن حضرت &ndash; با تعریف خاص خود از سنت &ndash; اخذ نموده و تحت عنوان اقاریر یا احکام امضایی، بسیاری از قوانین و آداب و سنن پیروان اولیه اسلام را نیز وارد حوزه شریعت اسلامی کرده&zwnj;اند. در حالی که اسلام نقشی در وضع این قوانین نداشته و حتا باید گفت که این قوانین منحصربه مسلمانان نیز نبوده است. در همان روزگار بسیاری از این قوانین و سنن مشترک میان قبایل گوناگون حجاز و پس از اسلام، مشترک میان مسلمانان و مشرکان و حتا یهودیان بوده است. مثلا طلاق در اکثر قبایل حجاز و نیز در میان یهودیان در اختیار مردان بوده است. (۲)</p> <p dir="RTL">&nbsp;</p> <p dir="RTL">با توجه به آنچه بیان شد در حوزه قوانین مدنی و جزایی، قوانین جاری در زندگی مسلمانان اولیه، حکم شرعی خوانده می&zwnj;شود. با همین تعبیر نیز قوانین مدنی و جزایی و حقوق خانواده در جمهوری اسلامی ایران بر اساس فقه شیعه تنظیم و تصویب شده است. عقیده به وجود حکم شرعی برای همه&zwnj;ی موضوعات، فقط منحصر به موضوعاتی نمی&zwnj;شود که در قرآن وسنت وجود دارد. به عبارت دیگر منحصر به موضوعاتی نمی&zwnj;شود که در زندگی پیروان اولیه&zwnj;ی اسلام مطرح بوده است بلکه این عقیده به همه&zwnj;ی موضوعات تعمیم می&zwnj;یابد و شامل موضوعات جدید نیز می&zwnj;شود.مانند بانکداری، بیمه و.... در اینگونه موضوعات، فقها معتقدند که با مراجعه به عمومات قرآنی و روایی حکم شرعی این موضوعات را استنباط می&zwnj;کنند. در حالیکه مراجعه به عمومات و تطبیق آنها با موضوعات، کاری است تفسیری وسلیقه&zwnj;ای و نتیجه&zwnj;ی آن هر چه باشد، نمی&zwnj;تواند حکم شرعی نام بگیرد.زیرا واقعا این حکم توسط شارع بیان نشده است.اختلاف نظر موجود در میان فقها نیز خود دلالت بر دخالت سلیقه و رای افراد در استنباط احکام دارد. اختلاف نظر در میان فقها حتا در موضوعاتی که آیات و روایاتی در خصوص آنها وجود دارد، دیده می&zwnj;شود چرا که تفسیر فقها از هر یک از آیات و روایات و نحوه&zwnj;ی استفاده از آنها در استنباط احکام با دیگری تفاوت دارد.بدیهی است که اختلاف نظر در موضوعاتی که اساسا آیه و روایتی در باره&zwnj;ی آنها در دست نیست، بیشتر خواهد بود. نگارنده معتقد است از آنجا که اسلام واقعا حکم همه&zwnj;ی موضوعات را بیان نکرده است، نام نهادن &quot;حکم شرعی &quot; بر نظر و فتوای فقها به ویژه در موضوعات جدید، کاری است ناپسند وناروا که دارای تبعات منفی فراوان برای اسلام وجامعه است که در اینجا فقط به بررسی این نتیجه و اثر می&zwnj;پردازیم که عقیده&zwnj;ی مذکور موجب بی توجهی به نظر کارشناسان و متخصصان می&zwnj;شود. یکی از عقاید مورد توجه تدوین کنندگان قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران همانا این باور بوده است که حکم و قانون همه&zwnj;ی موضوعات را باید از اسلام یافت.بدین ترتیب اظهار نظر نهایی در همه&zwnj;ی قوانین و تطبیق آنها با موازین اسلامی بر عهده&zwnj;ی شش فقیه شورای نگهبان، واگذار شده است (۳)، در حالی که موازین اسلامی مشخص و قطعی نیست. برای روشن شدن این مطلب که حاکمیت فقه موجب ضعف پایه&zwnj;های علمی و کارشناسی در قانون گذاری می&zwnj;گردد به بیان دو مثال می&zwnj;پردازیم:</p> <p dir="RTL">&nbsp;</p> <p dir="RTL">&nbsp;<strong>مثال اول</strong> &ndash;</p> <p dir="RTL">&nbsp;</p> <p dir="RTL">&nbsp;در منابع فقهی شیعی (۴)، دیه&zwnj;ی مرد مسلمان بر اساس قوانین پیروان اولیه&zwnj;ی اسلام یکی از اقلام شش گانه&zwnj;ی زیر دانسته شده است:</p> <p dir="RTL">&nbsp;</p> <p dir="RTL">صد شتر</p> <p dir="RTL">دویست راس گاو</p> <p dir="RTL">هزار راس گوسفند</p> <p dir="RTL">دویست دست حله&zwnj;ی یمانی</p> <p dir="RTL">هزار دینار (پول طلای رایج در صدر اسلام )</p> <p dir="RTL">ده هزار درهم (پول نقره رایج در صدر اسلام )</p> <p dir="RTL">&nbsp;</p> <p dir="RTL">بر اساس این باور که اقلام تعیین شده&zwnj;ی مذکور به عنوان دیه، حکم شرعی والهی است، در قوانین جزایی جمهوری اسلامی ایران نیز دیه، به همین ترتیب تعیین شده است:</p> <p dir="RTL">&nbsp;</p> <p dir="RTL">&quot;دیه&zwnj;ی قتل مرد مسلمان، یکی از امور شش گانه&zwnj;ی ذیل است که قاتل در انتخاب هر یک از آنها مخیر می&zwnj;باشد و تلفیق آنها جایز نیست:</p> <p dir="RTL">۱-یکصد شتر سالم و بدون عیب که خیلی لاغر نباشد.</p> <p dir="RTL">۲-دویست گاو سالم و بدون عیب که خیلی لاغر نباشد.</p> <p dir="RTL">۳-یک هزار گوسفند سالم و بدون عیب که خیلی لاغر نباشد.</p> <p dir="RTL">۴-دویست دست لباس سالم از حله&zwnj;های یمن</p> <p dir="RTL">۵-یک هزار دینار مسکوک سالم و غیر مغشوش که هر دینار یک مثقال شرعی طلا به وزن ۱۸ نخود است.</p> <p dir="RTL">۶- ده هزار درهم مسکوک سالم و غیر مغشوش که هر درهم به وزن ۱۲.۶نخود نقره می&zwnj;باشد (۵) &quot;</p> <p dir="RTL">&nbsp;</p> <p dir="RTL">اما عملا این قانون اجرا نمی&zwnj;شود. چرا که اجرای این قانون با مشکلاتی روبرو خواهد شد که پاره&zwnj;ای از آنها عبارت است از:</p> <p dir="RTL">&nbsp;</p> <p dir="RTL">الف-سه مورد از موارد ششگانه&zwnj;ی مذکور یعنی حله&zwnj;ی یمنی، دینار و درهم امروزه کار برد ندارد. حله&zwnj;ی یمنی، دو قطعه پارچه&zwnj;ی بافت یمن بوده است که هنگام ظهور اسلام برای تازه مسلمانان لباسی مرغوب محسوب می&zwnj;شد (۶)، چرا که حجاز در آن روزگار خود دارای صنعت نساجی قابل توجه نبود و اکثر تازه مسلمانان از لباس&zwnj;های مرغوب و مناسب برخوردار نبودند، به همین جهت پارچه&zwnj;های بافت یمن که توسط بازرگانان به مکه آورده می&zwnj;شد برای مسلمانان و دیگر مردمان آن منطقه ارزشمند بود.</p> <p dir="RTL">&nbsp;</p> <p dir="RTL">امروزه استفاده از دو قطعه پارچه به عنوان لباس، حتا در حجاز نیز مرسوم ومتداول نیست. درهم و دینار مذکور نیز پول نقره و طلای رایج در زمان ظهور اسلام بوده که اکنون وجود ندارد.</p> <p dir="RTL">&nbsp;</p> <p dir="RTL">ب-تهیه و تحویل سه مورد دیگر یعنی صد شتر، دویست گاو و هزار گوسفند، کاری است سخت و در بعضی موارد ناممکن. مثلا شتر در ایران چندان مورد استفاده نبوده، تهیه&zwnj;ی آن مشکل است. علاوه بر اینکه تهیه&zwnj;ی این اقلام برای پرداخت کننده&zwnj;ی دیه مشکل است، تحویل گرفتن آن نیز &ndash; در صورت تهیه&zwnj;ی آن &ndash; برای گیرنده دیه نه تنها در مناطق شهری، بلکه در مناطق روستایی نیز مشکل است. تحویل گرفتن و نگهداری دهها گاو، گوسفند یا شتر و یافتن مشتری برای فروختن آن با شرایط امروز زندگی قابل تصور نیست.</p> <p dir="RTL">&nbsp;</p> <p dir="RTL">ج-ارزش اقلام سه گانه&zwnj;ی موجود یعنی صد شتر و دویست گاو و هزار گوسفند، امروزه با یکدیگر برابر نیستند.</p> <p dir="RTL">&nbsp;</p> <p dir="RTL">اینها پاره&zwnj;ای از مشکلات قابل تصور است که می&zwnj;تواند به طور جدی مانع اجرای قانون مذکور شود. کمی تأمل و مطالعه در زندگی مسلمانان اولیه که در حجاز می&zwnj;زیستند برای ما روشن می&zwnj;سازد که اقلام شش گانه&zwnj;ی یاد شده، اموال مورد نیاز آنان در زندگی روزمره اعم از شهری و روستایی بوده است. آنان در واقع اقلام دیه را با توجه به شرایط زندگی و اموال مورد نیاز خود تعیین کرده بودند. توجه به شرایط و مقتضیات زندگی در قانون گذاری امری است عاقلانه و اجتناب ناپذیر که معمولا جوامع گوناگون بدان توجه دارند و حتا پیروان اولیه&zwnj;ی اسلام نیز به آن توجه می&zwnj;کردند. در غیر اینصورت قانون و قانون گذاری، کاری مهمل و عبث خواهد بود. چنانکه قانون یاد شده هم اکنون در ایران قانونی است مهمل و بلا استفاده. اگر چه این ماده&zwnj;ی قانونی در قانون مجازات اسلامی وجود دارد اما عملا سالانه قوه قضاییه مبلغی را به عنوان دیه، تعیین و اعلام می&zwnj;کند. جالب توجه این است که مبلغ تعیین شده نیز تناسبی با هیچکدام از اقلام مذکور در ماده ۲۹۷ ندارد. مثلا مبلغ دیه در سال ۱۳۹۰ (۲۰۱۱ م) شصت وهفت میلیون وپانصد هزار تومان است. در حالی که ارزش هزار گوسفند در همین سال حدود هفت برابر مبلغ یاد شده است. استفاده از شتر نیز اساسا در ایران معمول نیست. لذا قیمت معینی ندارد. معلوم نیست معیار قوه قضاییه در تعیین مبلغی پول به عنوان دیه چیست؟ و این مبلغ چه تناسبی با قانون یاد شده دارد. تعیین مبلغی از پول رایج کشور به عنوان دیه، ومهمل گذاشتن قانون مذکور که در باور فقهای شورای نگهبان و بسیاری از فقها، همچنان حکم شرعی است، نشان دهنده این واقعیت است که قوانین باید با شرایط روز هر جامعه و مردم آن سازگار باشد. در غیر این صورت قانون در اجرا با مشکل مواجه خواهد شد ودر نتیجه نظم و عدالت که هدف اجرای قانون است، استقرار نخواهد یافت.</p> <p dir="RTL">&nbsp;</p> <p dir="RTL"><strong>مثال دوم-</strong></p> <p dir="RTL">&nbsp;</p> <p dir="RTL">نظرمشهور فقهای امامیه در باره&zwnj;ی سن بلوغ چنین است که آنان دختر را با ۹ سال قمری یعنی ۸ سال و۹ ماه شمسی و پسر را با ۱۵ سال قمری یعنی حدود ۱۴ سال و ۷ ماه شمسی، شرعا بالغ می&zwnj;دانند (۷). این بدان معناست که آنان دختر ۹ ساله و پسر ۱۵ ساله را بزرگ سال و مسئول همه&zwnj;ی اعمال خود می&zwnj;دانند. چنانکه صاحب جواهر نیز تأکید می&zwnj;کند، بلوغی که تکلیف در عبادت بر آن مترتب می&zwnj;شود، همان بلوغی است که سایر تکالیف مانند حدود، قصاص و دیات نیز بر آن مترتب می&zwnj;شود (۸). در قانون مدنی جمهوری اسلامی نیز به تبع نظر مشهور فقهای امامیه، سن بلوغ دختر ۹ سال قمری وسن بلوغ پسر ۱۵ سال قمری دانسته شده است (۹). در قانون مجازات اسلامی نیز به همین مطلب این گونه اشاره شده است: &quot; منظور از طفل کسی است که به حد بلوغ شرعی نرسیده باشد.&quot; (۱۰)</p> <p dir="RTL">&nbsp;</p> <p dir="RTL">قانون مجازات اسلامی در واقع سن مسئولیت کیفری را برای دختر و پسر ۹ و ۱۵ سال قمری می&zwnj;داند. این قانون مبتنی بر فقه، مخالفت بسیاری از حقوقدانان و کارشناسان را بر انگیخته، بویژه در سالیان اخیر موجب بروز چالش&zwnj;های فراوانی شده است. بسیاری از کارشناسان سنین مذکور را سن مسئولیت کیفری نمی&zwnj;دانند و معتقدند که دختر ۹ ساله و پسر ۱۵ ساله کودک هستند.آنان معتقدند که سن مسئولیت کیفری بایدبه ۱۸ سال افزایش یابد. بر اساس قانون یاد شده چنانچه دختران و پسران پس از بلوغ شرعی و قبل از ۱۸ سالگی مرتکب جرایمی شوند که مجازات آنها در قانون، مرگ تعیین شده، چنین مجازاتی در باره&zwnj;ی آنان همانند بزرگسالان اعمال می&zwnj;گردد. انجام اعدام&zwnj;هایی بر همین اساس اعتراضات فراوانی را برانگیخته است. قوانین مذکور از یکسو مورد اعتراض بسیاری از کارشناسان و حقوقدانان است واز سوی دیگر با برخی قوانین و مقررات جاری درتعارض است به گونه ایکه موجب افزایش ابهامات و مخالفت&zwnj;ها می&zwnj;شود. مثلا شرکت افراد زیر ۱۸ سال اعم از دختر و پسر در انتخابات ممنوع است، افراد زیر ۱۸ سال اجازه افتتاح حساب بانکی، اخذ گواهینامه رانندگی و اخذ گذرنامه بطور مستقل ندارند. در واقع، مقررات جاری، افراد زیر ۱۸ سال را دارای استقلال و صالح برای پذیرش مسئولیت مدنی نمی&zwnj;داند. هنگامی که افراد زیر ۱۸ سال دارای صلاحیت برای پذیرش مسئولیت مدنی شناخته نمی&zwnj;شوند، چگونه می&zwnj;توان آنان را دارای مسئولیت کیفری دانست؟</p> <p dir="RTL">&nbsp;</p> <p dir="RTL">باید تأکید نمود که از یکسو شورای نگهبان قانون منع شرکت افراد زیر ۱۸ سال درانتخابات را تأیید نموده و آنرا مطابق موازین اسلامی دانسته و از دیگرسو، هم آنان قوانین یاد شده در قانون مدنی و مجازات اسلامی را نیز تأیید کرده و آنرا هم مطابق موازین اسلامی دانسته است. این تعارضات از آن روی به وجود آمده است که در تشخیص سن بلوغ و مسئولیت کیفری به نظر کارشناسان توجه نشده است. بی توجهی به نظرات علمی وکارشناسی، قوانین را با تعارض مواجه ساخته، ارزش و اعتبارآنها را زیر سوال برده، و در مقام اجرا نیز آنها را با مشکلات جدی روبرو ساخته است. از نظر بسیاری از کارشناسان و حقوقدانان ترتب مسئولیت کیفری بر سنین ۹ و۱۵ سال برای دختر و پسر، عادلانه نیست. ملاک فقهای حاکم بر جمهوری اسلامی در شناخت عدالت با ملاک بسیاری از کارشناسان و نیز افکار عمومی متفاوت است. در حالیکه اگر قانون در نظر اکثریت مردم در یک جامعه عادلانه شناخته نشود، مسلما در اجرا با مشکل روبرو خواهد شد. بعلاوه چنین قانونی هرگز نمی&zwnj;تواند موجب استقرار عدالت در جامعه گردد. اگر قوانین مبتنی بر نظرات علمی و کار شناسی و متناسب با شرایط و مقتضیات زندگی مردم نباشد، فاقد اعتبار و کارآیی لازم خواهد بود. دو مثال یاد شده نمونه&zwnj;هایی است از قوانین بسیاری که با زندگی امروز مردم ایران سازگاری ندارد و لذا نمی&zwnj;تواند به اجرای عدالت کمک کند. برخی مجازات&zwnj;ها مانند تازیانه زدن، سنگسار ویا قطع دست (۱۱) نیز از جمله قوانینی هستند که در ایران با چالش مواجه بوده، مورد اعتراض عده&zwnj;ی بسیاری قرار دارد وبا معیارهای کنونی، عادلانه شناخته نمی&zwnj;شوند.</p> <p dir="RTL">&nbsp;</p> <p dir="RTL">۲-<strong>وجود راههای فراقانونی</strong></p> <p dir="RTL">&nbsp;</p> <p dir="RTL">در باور فقها ارزش و اعتبار قوانین با ارزش و اعتبار احکام شرعی یکسان نیست. اگر کسی از احکام شرعی سرپیچی کند، مرتکب گناه شده، اما سرپیچی از قوانین موجب گناه نمی&zwnj;شود، هر چند که در قانون، مجازاتی برای آن وجود داشته باشد. همین باور در ذهن بسیاری از مسلمانان نیز وجود دارد و موجب تمایز قوانین از احکام شرعی شده است. به گونه&zwnj;ای که ممکن است یک مسلمان با ارتکاب یک فعل خلاف شرع، احساس گناه کند، اما همین احساس را هنگام زیر پا گذاشتن قانون ندارد. در یک حکومت دینی از آنجا که چنین نگرشی به قانون از راس هرم قدرت آغاز شده، به سطوح مختلف قدرت تسری می&zwnj;یابد، لذا قانون کارآیی خود را در برابر نظرات فقها به ویژه فقهای صاحب قدرت از دست می&zwnj;دهد. قانون همواره می&zwnj;تواند به صلاحدید فقهای حاکم تغییر کند. زیرا نظر آنان، رای شارع است. نکته بسیار مهم و قابل توجه اینست که فقها و مجتهدین، خود را ملزم به تبعیت از آرا و نظرات دیگران نمی&zwnj;دانند و حتا این امر را که &quot; تقلید &quot; نامیده می&zwnj;شود بر خود حرام می&zwnj;دانند (۱۲) و آن را فقط برای مردم عادی لازم می&zwnj;شمارند. هر یک از فقها و مجتهدین به باور خود یک قانونگذار وشارع است وپیروانی دارد که ازآرای او تبعیت می&zwnj;کنند حتا اگر آرای ا و بر خلاف قوانین جاری باشد. بنابرآنچه گفته شد، فقهای صاحب قدرت، شان و مرتبه خود را فرا تر از قانون دانسته، خود را ملزم به پیروی از قوانین نمی&zwnj;دانند. چرا که قوانین زاییده و مخلوق آنان است و ایشان می&zwnj;توانند هر لحظه به صلاحدید خود عمل کنند. این عقیده خطرناک و آنارشیستی به طور مجمل وبدون توضیح وتفصیل در برخی اصول قانون اساسی آمده است. عملکرد فقهای صاحب قدرت در طول سه دهه گذشته نشان داده است که آنان دارای چنین عقیده&zwnj;ای هستند. اکنون به نمونه&zwnj;هایی از اختیارات فراقانونی در قانون اساسی که مبتنی برعقیده مذکور است اشاره می&zwnj;کنیم:</p> <p dir="RTL">&nbsp;</p> <p dir="RTL">در اصل ۱۰۷ آمده است: &quot;رهبر منتخب مجلس خبرگان، ولایت امر و همه&zwnj;ی مسئولیت&zwnj;های ناشی از آن را بر عهده خواهد داشت &quot;.</p> <p dir="RTL">&nbsp;</p> <p dir="RTL">دراصل ۵۷ ولایت امر با قید &quot; مطلقه &quot; آمده است: &quot;قوای حاکم در جمهوری اسلامی ایران عبارتند از: قوه&zwnj;ی مقننه، قوه&zwnj;ی مجریه و قوه&zwnj;ی قضاییه که زیر نظر ولایت مطلقه امر وامامت امت که طبق آینده این قانون اعمال می&zwnj;گردند. این قوا مستقل از یکدیگرند.&quot;</p> <p dir="RTL">&nbsp;</p> <p dir="RTL">در اصل ۱۰۷ به کلمه &quot; ولایت امر &quot; و مسئولیت&zwnj;های ناشی از آن اشاره شده بدون آنکه روشن شود منظور از همه&zwnj;ی مسئولیت&zwnj;های ناشی از آن چیست. در اصل ۵۷ نیز به &quot; ولایت مطلقه امر &quot; اشاره شده، بدون ارایه تعریف مشخصی از آن.</p> <p dir="RTL">&nbsp;</p> <p dir="RTL">اگر مسئولیت&zwnj;ها و وظایف و اختیارات رهبری منحصر به موارد محدودی است که قانون آنرا مشخص می&zwnj;کند، آوردن قید &quot; مطلقه &quot; زاید می&zwnj;شود. تاملی در وظایف و اختیارات رهبری که در اصل ۱۱۰ آمده است نشان می&zwnj;دهد که اختیارات او محدود به قانون نیست. در بندهای ۱ و ۲ ذیل این اصل، تعیین سیاست&zwnj;های کلی نظام و نظارت بر حسن اجرای آن سیاست&zwnj;ها بر عهده رهبری نهاده شده است. در بند ۷ حل اختلاف وتنظیم روابط قوای سه گانه نیز از وظایف و اختیارات رهبری دانسته شده است. این سه بند نشان می&zwnj;دهد که موقعیت رهبری فراتر از قوای سه گانه است.او فراتر از قوه&zwnj;ی مقننه قرار دارد و به تصریح اصل ۵۷، قوه مقننه تیز مانند دیگر قوا تحت نظر او عمل می&zwnj;کند. در این صورت نمی&zwnj;توان تصور کرد که رهبری تابع مصوبات مجلس باشد. در هیچیک از اصول قانون اساسی عملکرد رهبری به قوانین مصوب مجلس محدود نشده، بلکه از برخی اصول فهمیده می&zwnj;شود، رهبری فرادست قوا قرار دارد و به تنظیم روابط آنها با میل و صلاحدید خود می&zwnj;پردازد. (در این باره دردو بخش آینده بیشتر سخن خواهیم گفت ).</p> <p dir="RTL">&nbsp;</p> <p dir="RTL">بند ۸ ذیل اصل ۱۱۰ به گونه&zwnj;ای بر وجود اختیارات فراقانونی برای رهبری صحه می&zwnj;گذارد. در این بند یکی از وظایف و اختیارات رهبری &quot; حل معضلات نظام که از طریق عادی قابل حل نیست، از طریق مجمع تشخیص مصلحت نظام &quot; دانسته شده است. د ر این بند مشخص نشده که منظور از معضلاتی که از طرق عادی قابل حل نیست، کدام معضلات است. به نظر می&zwnj;رسد تشخیص این امر نیز بر عهده رهبری گذاشته شده است.از مفاد این بند فهمیده می&zwnj;شود که این معضلات می&zwnj;تواند از طرق غیر عادی حل شود. چرا که از طرق عادی قابل حل نیست. طرق غیر عادی را می&zwnj;توان طرقی دانست که در قانون پیش بینی نشده است به عبارت دیگر مقصود از طرق غیرعادی، تدابیر و تصمیمات جدید، فوق العاده و غیر قانونی است. زیرا اگر معضلاتی از راههای قانونی قابل حل باشد، دیگر نیازی به اتخاذ تدابیرغیرعادی نخواهد بود. در این بند اشاره شده: &quot; با نظر مجمع تشخیص مصلحت نظام &quot;. باید تأکید کرد که وجود این قید چندان مهم و موثر نیست.زیرا طبق اصل ۱۱۲، اعضای ثابت و متغیر مجمع تشخیص مصلحت نظام و به عبارت دیگر کلیه اعضای این مجمع را رهبری تعیین می&zwnj;کند. این مجمع دارای استقلال نیست و صرفا در رابطه با رهبری نقش مشورتی را ایفا می&zwnj;کند و نظرات مشورتی آن نیز برای رهبری لازم الاجرا نیست. زیرا بر این نکته در هیچیک از اصول اشاره نشده، یعلاوه از آنجا که کلیه اعضای مجمع توسط رهبری منصوب می&zwnj;شوند، این تشکیلات در جایگاه و موقعیتی قرار ندارد که رهبر، خود را ملزم به تبعیت از نظرات آن بداند. بند مذکور (بند ۸ ) به رهبری اختیاراتی کاملا فرا قانونی اعطا می&zwnj;کند و می&zwnj;توان این بند را یکی از تفاسیر و تعاریف قید &quot; مطلقه &quot; دانست. وجود اختیارات فراقانونی برای رهبری براساس عقیده دینی حاکم برقانون اساسی که پایه&zwnj;های آن در اصل دوم شمرده شده، مذموم وناپسند نیست. زیرا رهبر، فقیه است ونظرات او عین احکام شرع و آرای شارع محسوب می&zwnj;شود. در اینجا به دو نمونه از عملکرد رهبران جمهوری اسلامی اشاره میکنیم که حکایت از اختیارات فراقانونی رهبری دارد. مقصود از فراقانونی، فراتر از قوانین عادی است که توسط مجلس به تصویب می&zwnj;رسد.</p> <p dir="RTL">&nbsp;</p> <p dir="RTL">نمونه اول، کشتار هزاران نفراز ایرانیان در سال ۶۷ با مجوز آیت الله خمینی است. این عده معترضان و مخالفانی بودند که در دادگاه&zwnj;ها محاکمه و بر اساس قوانین موجود به تحمل حبس محکوم شده بودند. آیت الله خمینی با استفاده از اختیارات فراقانونی خود و بر حسب وظایف ومسئولیت&zwnj;های ولایت امر، مجوز اعدام آنان را صادر نمود. بند ۸ مورد بحث این رفتار را توجیه می&zwnj;کند.</p> <p dir="RTL">&nbsp;</p> <p dir="RTL">نمونه دوم، کشتار ده&zwnj;ها نفر از ایرانیان معترض به نتیجه انتخابات سال ۸۸ در خیابان&zwnj;ها و بازداشت گاه&zwnj;ها، باز داشت هزاران نفر از معترضان بدون رعایت قوانین و شکنجه آنان در زندان&zwnj;ها و محکوم کردن آن&zwnj;ها به حبس&zwnj;های طولانی بر خلاف قوانین، جلوگیری از تجمعات و راه پیمایی، جلوگیری از فعالیت احزاب و گروه&zwnj;ها، بستن روزنامه&zwnj;ها و نشریات ونیز واداشتن زندانیان به اعتراف علیه خویش و نمایش دادن آن از تلویزیون را می&zwnj;توان نام برد. در حالیکه امور یاد شده مخالف اصول ۲۴، ۲۶، ۲۷، ۳۲، ۳۶ و ۳۸ قانون اساسی است.</p> <p dir="RTL">&nbsp;</p> <p dir="RTL">علاوه بر رهبری که بطور گسترده و چشم گیری در قانون اساسی از اختیارات فراقانونی برخوردار است و این اختیارات می&zwnj;تواند به طور گسترده موجب نقض قوانین و بی اعتباری آنها شود، اصل ۱۶۷ نیز قابل تامل است. در این اصل آمده است: &quot;قاضی موظف است کوشش کند حکم هر دعوا را در قوانین مدونه بیابد واگر نیابد، با استناد به منابع معتبراسلامی یا فتاوای معتبر، حکم قضیه را صادر نماید و نمی&zwnj;تواند به بهانه&zwnj;ی سکوت، یا نقص یا اجمال یا تعارض قوانین مدونه از رسیدگی به دعوا و صدور حکم امتناع ورزد.&quot; در این اصل استنباط شخص قاضی از منابع اسلامی و نیز فتوای فقها در عرض قوانین مصوب قرار گرفته است. این اصل تا حدی می&zwnj;تواند جایگاه متزلزل قانون و امر قانون گذاری را نشان دهد. میزان تجربه وتسلط قاضی به قوانین برمیزان فهم و درک او از قوانین وحل وفصل تعارضات میان قوانین موثراست. ممکن است یک قاضی، قوانینی را در باره&zwnj;ی یک موضوع مجمل بداند، اما قاضی دیگر همان قوانین را در باره&zwnj;ی همان موضوع مجمل ندانسته و برای صدور رای، کافی و گویا بداند. امکان مراجعه به گزینه فتوا درعرض قوانین با توجه به وجود فتاوای متفاوت، امر قضاوت، اجرای قانون و استقرارعدالت را با مشکل مواجه می&zwnj;کند. به ویژه آنکه در جمهوری اسلامی برخی قوانین بر اساس فقه شیعی تغییر کرد ه وبرخی بدون تغییر باقی مانده است. همین موضوع موجب عدم انسجام قوانین و وجود تعارض در آنها شده است. واگذاری حل و فصل این مشکل به رای و سلیقه قاضی موجب هرج و مرج و عدم وحدت رویه در قضاوت می&zwnj;شود. در اینجا در مقام بررسی آثار و تبعات اجرای اصل مذکور نیستیم، بلکه نکته قابل توجه اینست که در اصل یاد شده، معنا و مفهوم قانون در جمهوری اسلامی بیان، و &quot; فتوا &quot; با قانون برابر دانسته شده است. در حالیکه فتوا برداشت و استنباط شخصی فقیه است، اما قانون در دنیای امروز مبتنی بر نظر نمایندگان منتخب مردم است. در واقع قانون در دنیای امروز و در نظام&zwnj;های دموکراتیک وغیر دینی به گونه&zwnj;ای تصویب می&zwnj;شود که بتواند مقبولیت عمومی پیدا کند. به همین جهت است که مجالس قانون گذاری تشکیل شده، نمایندگان مردم در این مجالس به امر وضع قانون می&zwnj;پردازند. در واقع انسان، با پشت سر گذاشتن قرنها تجربه، امروز، دیگرقانون مبتنی بر رای ونظر یک نفر یعنی شخص حاکم ویا یک گروه صاحب قدرت را معتبر نمی&zwnj;داند وبرای استقرار عدالت، قانونی را معتبر می&zwnj;شناسد که مورد قبول اکثریت ملت باشد. اما در قانون اساسی جمهوری اسلامی، شیوه قانون گذاری همچنان مانند روزگاران گذشته و مطابق رای ونظر فرد یا گروه خاص می&zwnj;باشد. اختیارات فراقانونی و نیز معتبر بودن فتوا در کنار قانون، به اعتبار قوانین لطمه و آسیب جدی وارد ساخته است. در این باره به ذکر مثالی دیگر می&zwnj;پردازیم:</p> <p dir="RTL">&nbsp;</p> <p dir="RTL">بر اساس ماده ۱۶ قانون حمایت خانواده مصوب سال ۵۳، مرد جز در موارد خاص نمی&zwnj;تواند همسر دوم اختیار کند. اگر مردی بدون رعایت این قانون با زن دیگری ازدواج کند، به موجب ماده ۱۷ قانون حمایت خانواده به شش ماه تا یک سال زندان محکوم می&zwnj;شود. همین مجازات شامل همسر جدید در صورت آگاهی از تاهل مرد و نیز عاقد و سردفتر می&zwnj;شود. فقهای شورای نگهبان با این عقیده که دارا بودن چند همسر از حقوق شرعی مردان بوده و ممانعت از آن خلاف شرع است، اعلام نمودند که مجازات شوهر، همسر دوم و سر دفتر غیر شرعی است (۱۳). این در حالی است که قوانین مذکور تغییر نکرده و شورای نگهبان نیز وظیفه قانون گذاری ندارد، بلکه طبق اصل ۹۱ قانون اساسی هر گاه مجلس قوانینی را تصویب نمود، آنرا به شورای نگهبان ارسال می&zwnj;کند و این شورا موظف است قوانین را از جهت عدم مغایرت آنها با شرع وقانون اساسی مورد بررسی قرار دهد. قانون حمایت خانواده در سال ۱۳۵۳ پیش از انقلاب اسلامی به تصویب رسیده وتا کنون تغییر نکرده است و شورای نگهبان راسا حق اظهار نظر در این مورد را ندارد، اما اعلام نظر مذکوراز سوی این شورا، به قضات این امکان را می&zwnj;دهد که با توجه به اصل ۱۶۷ قانون اساسی (که قبلا آمد) قوانین مربوط به ازدواج مجدد و مجازات متخلفین را نادیده بگیرند و بدین ترتیب مردان نیز به راحتی می&zwnj;توانند بدون ترس از مجازات اقدام به ازدواج مجدد نمایند چنانکه در طول سه دهه گذشته مردان بسیاری بدون اجازه همسر اول ویا اجازه دادگاه، همسر دوم اختیار کرده&zwnj;اند و این موضوع یکی از عوامل افزایش طلاق بوده است.</p> <p dir="RTL">&nbsp;</p> <p dir="RTL">اختیارات فراقانونی فقهای صاحب قدرت در جمهوری اسلامی اعم از رهبری، فقهای شورای نگهبان، وزیر اطلاعات و رئیس قوه قضاییه که هردوبه موجب قانون باید فقیه و مجتهد باشند (۱۴) و حتا فقهای وابسته به حکومت، یکی از عوامل بسیار موثر در نقض قوانین و گسترش رفتارهای غیر قانونی به ویژه از سوی دستگا ه&zwnj;های حکومتی بوده است.</p> <p dir="RTL">&nbsp;</p> <p dir="RTL">۳ &ndash;<strong>عدم استقلال قوای حاکم بر کشور </strong></p> <p dir="RTL">&nbsp;</p> <p dir="RTL">&nbsp;استقلال وتفکیک قوای سه گانه&zwnj;ی حاکم بر کشور، راهکاری است که اندیشمندان و فلاسفه برای کنترل قدرت، جلوگیری ازاستبداد و تمرکز قدرت به آن دست یافته&zwnj;اند و نظام&zwnj;های جمهوری و دموکراتیک می&zwnj;کوشند از این راهکار استفاده کنند. در نظام&zwnj;های استبدادی و فردی به ویژه نظام&zwnj;های ابتدایی روزگاران قدیم قوای سه گانه در اختیار فرد یا گروه حاکم بوده است. به موازات توسعه جوامع و افزایش علم و آگاهی، انسان کوشیده است نظام سیاسی را نیز توسعه دهد، به گونه ایکه حتی الامکان قدرت توزیع شده، تحت کنترل و نظارت مردم و نهادهای مردمی قرار گیرد تا بدین ترتیب هر چه بیشتر از فساد و بی عدالتی و استبداد جلوگیری شود. در این بخش از مقاله، نگارنده در صدد است تا موضوع تفکیک و استقلال قوا را بطور مختصر در قانون اساسی جمهوری اسلامی مورد بررسی قرار دهد. زیرا نگارنده معتقد است استقلال واقعی قوا از یکدیگر از عوامل بسیار مهم و موثر در حاکمیت قانون است چرا که در صورت استقلال قوا در نظام&zwnj;های دموکراتیک یک نهاد مردمی وظیفه وضع قوانین را بر عهده دارد. دو نهاد مستقل دیگر یعنی قوای مجریه و قضاییه هر یک قوانین مربوط به خود را اجرا می&zwnj;کنند. هر چه این سه نهاد، مردمی ترباشند و بر اساس انتخابات آزاد و عادلانه شکل گیرند عملکرد آنها بهتر خواهد بود. قوانینی وضع خواهد شد که نزد عموم مردم مقبولیت بیشتری داشته و امکان نظارت قوا و اعمال هرچه بهتر قوانین افزایش خواهد یافت. در بررسی موضوع تفکیک قوا در جمهوری اسلامی یکی از اصول قابل توجه اصل ۵۷ قانون اساسی است. در این اصل که متن کامل آن قبلا آمد به استقلال قوای سه گانه&zwnj;ی مقننه، مجریه و قضاییه به گونه&zwnj;ای قابل توجه و تامل اشاره شده است.در صدر این اصل بیان شده که قوای سه گانه مذکور زیر نظر ولایت مطلقه امر عمل می&zwnj;کنند و سپس در ذیل اصل آمده که این قوا مستقل از یکدیگرند. برای دریافتن مفهوم استقلال که در این اصل به آن اشاره شده، لازم است اصول دیگر قانون اساسی را نیز که با این بحث ارتباط دارد مورد توجه قرار دهیم:</p> <p dir="RTL">&nbsp;</p> <p dir="RTL">الف &ndash;دراصل ۹۳ تصریح شده که مجلس شورای اسلامی بدون شورای نگهبان اعتبار قانونی ندارد.</p> <p dir="RTL">&nbsp;</p> <p dir="RTL">ب &ndash;طبق اصل ۹۱ و ۹۶ شورای نگهبان وظیفه بررسی مصوبات مجلس و تطبیق آنها با شرع و قانون اساسی ونهایتا رد و تأیید آنها را بر عهده دارد. در اینجا نکته مهم اینست که شورای نگهبان که فرادست مجلس قانون گذاری قرار دارد، دارای چه ترکیبی است و اعضای آن چگونه انتخاب می&zwnj;شوند.</p> <p dir="RTL">&nbsp;</p> <p dir="RTL">پ &ndash;طبق اصل ۹۱، شورای نگهبان دارای ۱۲ عضو می&zwnj;باشد که ۶ تن ار آنان فقیه و ۶ تن حقوق دان هستند.فقهای ششگانه توسط رهبری منصوب می&zwnj;شوند و اما ۶ حقوق دان توسط رئیس قوه قضاییه به مجلس شورای اسلامی معرفی شده و با رای مجلس انتخاب می&zwnj;شوند. رئیس قوه قضاییه خود به موجب اصل ۱۵۷ و بند ۶ اصل ۱۱۰ توسط رهبری نصب میشود. در واقع باید گفت که شش حقوق دان شورای نگهبان نیزبا یک واسطه منصوب رهبری می&zwnj;باشند. بدین ترتیب تمام ۱۲ عضو شورای نگهبان که فرادست مجلس و بسیاری از امور اساسی کشور قرار دارد، منصوب رهبری هستند.</p> <p dir="RTL">&nbsp;</p> <p dir="RTL">ت - در صورتی که میان مجلس و شورای نگهبان در باره مصوبه مجلس اختلاف نظر پیش آید، به این معنا که شورای نگهبان مصوبه مجلس را خلاف موازین شرع ویا قانون اساسی بداند و مجلس نظر شورای نگهبان را تامین نکند، مصوبه مذکور جهت تصمیم گیری نهایی طبق اصل۱۱۲ به مجمع تشخیص مصلحت نظام ارجاع می&zwnj;شود. این در حالیست که اعضای این مجمع مطابق اصل یاد شده منصوب رهبری هستند. در واقع مصوبه مجلس از شورای نگهبان که نهادی وابسته به رهبری است به مجمع تشخیص مصلحت نظام که باز هم نهادی است وابسته به رهبری ارجاع می&zwnj;شود.</p> <p dir="RTL">&nbsp;</p> <p dir="RTL">ث &ndash; رئیس قوه قضاییه طبق اصل ۱۵۷ و بند ۶ اصل ۱۱۰ توسط رهبری منصوب می&zwnj;شود. این در حالی است که قوه قضاییه در اصل ۱۵۶ قوه&zwnj;ای مستقل خوانده شده است. همچنانکه در اصل ۵۷ قوای سه گانه مستقل از یک دیگردانسته شده&zwnj;اند.</p> <p dir="RTL">&nbsp;</p> <p dir="RTL">ج &ndash; بر اساس بند ۷ اصل ۱۱۰ یکی از وظایف و اختیارات رهبری &quot; حل اختلاف و تنظیم روابط قوای سه گانه &quot; شمرده شده است. در حالیکه منظور از اختلاف میان قوا و تنظیم روابط میان آنها معلوم و مشخص نیست بدین ترتیب تشخیص این امور بر عهده رهبری نهاده شده است. به عبارت دیگر رهبری در تمام موارد اختلاف میان قوا می&zwnj;تواند مداخله کرده و اختلاف را با صلاحدید خود حل کند. حتا اگر راهکار قانونی برای حل اختلاف پیشبینی شده باشد مانند سوال نمایندگان مجلس از مقامات مسئول ویا استیضاح دولتمردان ویا عزل آنان با رای عدم اعتماد ویا عدم کفایت ویا پیگیری قضایی تخلفات دستگاه&zwnj;های حکومتی.</p> <p dir="RTL">&nbsp;</p> <p dir="RTL">چ &ndash; به موجب اصل ۹۸ تفسیر قانون اساسی بر عهده شورای نگهبان است.</p> <p dir="RTL">&nbsp;</p> <p dir="RTL">ح &ndash; مطابق اصل ۹۹ نظارت بر انتخابات مجلس خبرگان رهبری، مجلس شورای اسلامی، ریاست جمهوری و مراجعه به آرای عمومی و همه پرسی بر عهده شورای نگهبان است. شورای نگهبان کلمه&zwnj;ی &quot; نظارت &quot; را در این اصل به گونه&zwnj;ای تفسیر کرده که به موجب آن رد و تأیید صلاحیت نامزدها در انتخابات مجلس خبرگان رهبری و مجلس شورای اسلامی از حقوق و وظایف این شورا محسوب می&zwnj;شود. در حالی که طبق بند ۹ اصل ۱۱۰ فقط تأیید صلاحیت نامزدهای ریاست جمهوری بر عهده شورای نگهبان است.</p> <p dir="RTL">&nbsp;</p> <p dir="RTL">با توجه به آنچه که در باره قوای سه گانه از اصول متعدد قانون اساسی بیان شد، نکات زیر به دست می&zwnj;آید: - قوای سه گانه زیر نظر رهبری عمل می&zwnj;کنند.</p> <p dir="RTL">&nbsp;</p> <p dir="RTL">- شورای نگهبان که اعضای آن منصوب رهبری هستند فرادست مجلس بوده، مجلس بدون این شورا اعتباری ندارد حتا رد و تأیید صلاحیت نامزدهای مجلس برعهده همین شورا است.</p> <p dir="RTL">&nbsp;</p> <p dir="RTL">- رئیس قوه قضاییه منصوب رهبری است. &ndash;</p> <p dir="RTL">&nbsp;</p> <p dir="RTL">- رد و تأیید صلاحیت نامزدهای ریاست جمهوری بر عهده شورای نگهبان و به عبارت دیگر بر عهده رهبری است. - رد و تأیید صلاحیت نامزدهای مجلس خبرگان رهبری که طبق اصل ۱۱۱ باید فرادست رهبری قرار داشته باشد بر عهده شورای نگهبان و به عبارت دیگر بر عهده رهبری است. -- رهبری حق همه گونه مداخله در امور قوای سه گانه را دارد. از نکاتی که بیان شد می&zwnj;توان نتیجه گرفت که قوای سه گانه وابسته به بالاترین قدرت حاکم بر کشور یعنی رهبری بوده، اما از یکدیگر مستقل دانسته شده&zwnj;اند. علاوه بر قوای سه گانه مجلس خبرگان رهبری و مجمع تشخیص مصلحت نظام نیز وابسته به رهبری هستند زیرا همانطور که بیان شد رد وتأیید صلاحیت نامزدهای مجلس خبرگان رهبری بر عهده شورای نگهبان است و اعضای مجمع تشخیص مصلحت نظام نیز توسط رهبری منصوب می&zwnj;شوند. بدین ترتیب مفهوم استقلال قوای سه گانه از یکدیگر، استقلال آنها درساختار اداری است ونه استقلال واقعی، به گونه&zwnj;ای که موجب توزیع قدرت و کنترل آن شود. حتا مجلس خبرگان رهبری که وظیفه انتخاب رهبر و نظارت بر عملکرد وی را برعهده دارد نیز خود، فرودست رهبری قرار گرفته وصلاحیت اعضای آن توسط رهبری به تأیید میرسد. آیا مقصود دانشمندان و فلاسفه&zwnj;ای همچون منتسکیو از پیشنهاد راهکار استقلال قوا چنین استقلالی بوده است؟ همان گونه که قبلا بیان شد، دست یابی به چنین راهکاری نتیجه تلاش برای زدودن استبداد و تمرکز قدرت در فرد یا گروهی خاص وایجاد امکان نظارت مردم بر قدرت حاکم بوده است. حال آنکه طبق قانون اساسی جمهوری اسلامی، قدرت، متمرکز در فرد رهبری است و او هر قدر از قدرت خود را که بخواهد می&zwnj;تواند به منصوبین خود واگذار کند. این مدل قدرت، همان مدل استبدادی محض است که اندیشمندان برای خلاصی از فساد و تباهی ناشی از آن استقلال قوا را مطرح کردند. قوای سه گانه هنگامی از یکدیگر مستقل&zwnj;اند که قدرتی فرادست آنها نباشد و هر سه قوه مشروعیت خود را بطور مستقل از مردم کسب کنند و هیچیک از قوا نتوانند در کار دیگری اخلال نموده بلکه بر یکدیگر نطارت کنند و از قدرت برابر برای جلوگیری از نقض قوانین برخوردار باشند تا بدین ترتیب حاکمیت قانون را تحقق بخشند. مجلس شورای اسلامی به موجب اصل ۷۶ &quot; حق تحقیق و تفحص در تمام امور کشور را دارد &quot;. بر اساس این اصل مجلس عهده دار نظارت بر عملکرد همه دستگاه&zwnj;ها و نهاد&zwnj;های حکومتی است، اعم از عملکرد نهاد&zwnj;های زیر مجموعه رهبری، ریاست جمهوری، قوه قضاییه و.... اما با توجه به ساختار قدرت و حق دخالت نامحدود رهبری در امور قوای سه گانه هیچیک از این قوا مستقلا نمی&zwnj;تواند بر کار دیگری نظارت نماید. زیرا رهبری می&zwnj;تواند با صلاحدید خویش هر یک از قوا را از انجام کاری که مخالف خواست و اراده او باشد باز دارد. مثلا اگر مجلس بخواهد به موجب اصل ۸۹ رئیس جمهور ویا هر یک از وزیران را استیضاح وبر کنار نماید، رهبری می&zwnj;تواند به موجب بند ۷ اصل ۱۱۰ به حل اختلاف این قوا بپردازد و مانع انجام وظایف قانونی مجلس گردد چرا که حقوق قانونی رهبری بر حقوق قانونی مجلس و دیگر قوا اولویت و برتری دارد. به همین ترتیب چنانچه قوه قضاییه از قانون تخلف کند مجلس استقلال و توان لازم را برای ممانعت از آن ندارد. در نتیجه قوانین مصوب مجلس هر چند که از تأیید رهبری به واسطه شورای نگهبان ویا مجمع تشخیص بر خوردار است، اما بدون نظر او امکان اجرا ندارد و مهمل و بیهوده است. در چنین ساختاری امکان نظارت بر عملکرد نهاد&zwnj;ها و مجازات متخلفین وجود ندارد و بدین ترتیب زمینه سالم ومساعدی برای حاکمیت قانون فراهم نیست.با توضیحاتی که گذشت استقلال قوا در جمهوری اسلامی فقط یک استقلال شکلی و سوری است ونه استقلال واقعی، به گونه ایکه نتیجه آن توازن وکنترل قدرت وحاکمیت قانون شود. قوای سه گانه در ساختار سیاسی جمهوری اسلامی سه بازوی قدرت حاکم هستند که نه توان نظارت بر یکدیگر را دارند و نه امکان کنترل قدرت را. کارکرد استقلال قوا این است که قدرت متمرکز را به سه قوه موازی با وظایف متفاوت تقسیم می&zwnj;کند، به گونه ایکه قدرت این سه بخش برابر بوده، بتوانند بر یکدیگر نظارت کرده از نقض قوانین و رشد فساد و استبداد جلوگیری کنند. در جمهوری اسلامی آشکارا قدرت در دست یک فرد تمرکز یافته و او سه قوه را در اختیار خویش دارد. در حالیکه هر یک از قوا دارای تشکیلات وسازمان عریض و طویل است. دارا بودن تشکیلات جداگانه به معنای استقلال قوا نیست. رهبری نه تنها قوای سه گانه، بلکه نیروهای نظامی و انتظامی و حتا صدا وسیما را نیز در اختیار دارد (۱۴). این ساختار سیاسی از نظر تمرکز قدرت در یک فرد حتا واپسگراتر از ساختار&zwnj;های استبدادی سلطنتی در تاریخ ایران است. باید گفت به هر نسبتی که قدرت در فرد یا گروهی متمرکز شود حاکمیت قانون، امکان استقرار عدالت و دستیابی به حقوق انسانی کاهش می&zwnj;یابد. لذا از نظر حاکمیت قانون، وضعیت ایران را در دوران جمهوری اسلامی می&zwnj;توان بسیار ناگوار و نامطلوب دانست.</p> <p dir="RTL">&nbsp;</p> <p dir="RTL">۴ &ndash; <strong>اصالت بخشیدن به نظام </strong></p> <p dir="RTL">&nbsp;</p> <p dir="RTL">حکومت ایران که در اصل دوم قانون اساسی به عنوان &quot; نظام &quot; از آن یاد شده، جمهوری اسلامی است. &quot; جمهوری اسلامی &quot;مرکب از دو واژه و دو مفهوم است. واژه &quot; جمهوری &quot; در این ترکیب این انتظار را از نظام وحکومت ایران ایجاد می&zwnj;کند که همه&zwnj;ی امور مبتنی بر رای وانتخاب مردم باشد و مردم برسرنوشت خویش حاکم باشند.در اصول ۶ و۵۶ به حاکمیت انسان بر سرنوشت خویش ومبتنی بودن امور کشور بر رای مردم چنین اشاره شده است:</p> <p dir="RTL">&nbsp;</p> <p dir="RTL">اصل ۶: &quot;در جمهوری اسلامی ایران امور کشور باید به اتکای آرا عمومی اداره شود از راه انتخابات، انتخاب رئیس جمهور، نمایندگان مجلس شورای اسلامی، اعضای شوراها و نظایر اینها و یا از راه همه پرسی در مواردی که در اصول دیگر این قانون معین می&zwnj;گردد &quot;.</p> <p dir="RTL">&nbsp;</p> <p dir="RTL">اصل ۵۶: &quot; حاکمیت مطلق بر جهان و انسان از آن خداست و هم او انسان را بر سرنوشت اجتماعی خویش حاکم ساخته است. هیچکس نمی&zwnj;تواند این حق الهی را از انسان سلب کند یا در خدمت منافع فرد یا گروهی خاص قرار دهد. ملت این حق خدا داد را از طرقی که در اصول بعد می&zwnj;آید اعمال می&zwnj;کند.&quot;</p> <p dir="RTL">&nbsp;</p> <p dir="RTL">واما از واژه &quot;اسلامی &quot; نیز چنین توقعی به وجود می&zwnj;آید که نظام، مطابق با موازین و تعالیم شناخته شده اسلامی باشد و امور کشور بر اساس عدل و انصاف اسلامی اداره شود. در اصول متعدد چنانکه قبلا آمد بر این نکته تأکید شده که کلیه قوانین و مقررات باید مبتنی بر فقه وموازین اسلامی باشد و به همین منظور برای تطابق اداره امور کشور و نیز قوانین با موازین اسلامی، در راس هرم قدرت یک فقیه به عنوان رهبر و ولی مطلق امر ونیز شورایی به نام شورای نگهبان (که شرح آن پیش از این گفته شد ) قرار داده شده است. به نظر می&zwnj;رسد تدوین کنندگان قانون اساسی مایل بوده&zwnj;اند به هر دو جزء &quot;جمهوری &quot; و &quot;اسلامی &quot; اصالت بخشند. در واقع آنان در صدد بوده&zwnj;اند نظام جدید را از یکسو بر خواست و اراده ملت و از سوی دیگر بر خواست و اراده فقهای حاکم بنا کنند. در پایان آخرین اصل قانون اساسی یعنی اصل ۱۷۷ آمده است: &quot;...محتوای اصول مربوط به اسلامی بودن نظام و ابتنای کلیه قوانین و مقررات بر اساس موازین اسلامی و بر پایه&zwnj;های ایمانی و اهداف جمهوری اسلامی ایران و جمهوری بودن حکومت و ولایت امر و امامت امت ونیز اداره&zwnj;ی امور کشور با اتکا به آرا عمومی و دین و مذهب رسمی ایران تغییر ناپذیر است.&quot;</p> <p dir="RTL">&nbsp;</p> <p dir="RTL">در عبارت پایانی قانون اساسی به سه رکن تغییر ناپذیر اشاره شده که یک رکن، مقوم جمهوریت نظام است که آن رکن، اداره امور کشور با اتکا به آرا عمومی است. دو رکن دیگر مقوم اسلامیت نظام است که عبارتند از: ۱- مبتنی بودن قوانین ومقررات بر موازین اسلامی که منظور از آن در اصول متعدد، فقه و آرا فقها و بطور خاص مبتنی بودن بر آرا فقهای شورای نگهبان است. ۲ &ndash; ولایت امر که منظور از آن رهبری است.</p> <p dir="RTL">&nbsp;</p> <p dir="RTL">ارکان مورد اشاره تغییر ناپذیر خوانده شده&zwnj;اند. با نگاهی گذرا به عبارت مذکور چنین به نظر می&zwnj;رسد که باید توازنی میان جمهوریت و اسلامیت وجود داشته باشد چرا که هر دو اصیل و تغییر ناپذیر خوانده شده&zwnj;اند هر چند که بر اسلامیت در همین عبارت پایانی نیز تأکید بیشتری شده و ارکان آن نسبت به جمهوریت بیشتر است. با مروری بر این عبارت چنین تصور می&zwnj;شود که مردم بر سرنوشت خویش حاکم بوده، بر اداره امور کشور وقدرت حاکم نظارت دارند. اما آیا به راستی چنین توازنی می&zwnj;تواند با توجه به اصول قانون اساسی به وجود آید؟ لازمه ایجاد این توازن، برابری قدرت مردم با قدرت حاکم و عدم تعارض میان اسلامیت و حقوق انسانی ملت است. چنانکه در قانون اساسی آمده ملت حاکمیت خود را با اتکا به آرای خود در انتخابات اعمال می&zwnj;کند. اما همانطور که در بخش پیش بیان شد شورای نگهبان که اعضای آن منصوب رهبری هستند انتخابات را از آغاز تا پایان در کنترل خویش دارد. این شورا قبل از آغاز انتخابات رد و تأیید صلاحیت نامزدها را بر عهده دارد، در طول برگزاری انتخابات بر صندوق&zwnj;ها و شمارش آرا اشراف داشته و اینگونه بر انتخابات، اعمال نظارت می&zwnj;کند. به علاوه در پایان انتخابات رد وتأیید نتیجه شمارش آرا را نیز وظیفه خود می&zwnj;داند. این نحوه نظارت بر انتخابات که مورد انتقاد بسیاری از مردم در طول سالیان گذشته بوده، تفسیر شورای نگهبان از&quot; نظارت &quot; در اصل ۹۹ است. بدین ترتیب شورای نگهبان &quot; نظارت بر انتخابات &quot; را دخالت در انتخابات تفسیر کرده است. با توجه به این شیوه برگزاری انتخابات، مردم قدرت مستقل در انتخابات ندارند و عملا آرا مردم در کنترل کامل قدرت حاکم قرار دارد. لذا رکن &quot; جمهوریت &quot; رکنی ضعیف واز کار افتاده است. و اما بررسی وضعیت اسلامیت نظام نشان میدهد که اسلام برابر با نظر رهبری وفقهای منسوب وی دانسته شده است. زیرا تطبیق قوانین با اسلام و قانون اساسی از یکسو و تفسیر قانون اساسی از سوی دیگر بر عهده شورای نگهبان است که تحت نظارت رهبری عمل می&zwnj;کند. این در حالیست که همواره برخی اسلام شناسان، فقها و مجتهدین با بعضی نظرات و عملکرد رهبری و فقهای شورای نگهبان مخالف بوده، آنها را مغایر اسلام دانسته&zwnj;اند. می&zwnj;توان گفت که تفسیر از اسلام نیز محدود به آرای تعدادی انگشت شمار از فقهای صاحب قدرت شده است. این وضعیت ناشی از آنست که تفسیر اسلام، قانون اساسی، برگزاری انتخابات و دیگر مقدرات کشور همه بر عهده فقهای وابسته به قدرت نهاده شده است و نه اسلام شناسان و اندیشمندان مستقل. در این میان آنچه که اصالت و برتری یافته نه جمهوریت و نه اسلامیت بلکه رهبری و قدرت اوست که گویا همه اصول قانون اساسی برای قدرت بخشیدن به او وضع شده است. جمع بندی و تحلیل اصول قانون اساسی به ضمیمه تجربه عملی آن در ۳۳ سال گذشته این نتیجه را به دست می&zwnj;دهد که منظور از &quot; نظام &quot; و &quot; جمهوری اسلامی &quot; همانا رهبری است که از آن به &quot; ولایت مطلقه امر &quot; تعبیر شده است.به عبارت دیگر اراده رهبری هم مظهر اراده ملت و هم مظهر اراده اسلام و خداوند معرفی شده است بر همین اساس انجام همه امور کلیدی از تعیین سیاست&zwnj;های کلی نظام، نظارت بر حسن اجرای آن، حل معضلات نظام، فرماندهی کل نیروهای نظامی و انتظامی، عزل و نصب فقهای شورای نگهبان، رئیس قوه قضاییه، رئیس صدا و سیما، تنظیم روابط میان قوا و... تماما به او سپرده شده است (۱۵). علاوه بر اینکه مفهوم نظام در وجود رهبری خلاصه شده، برای حفظ آن نیز تدابیری فراقانونی پیش بینی شده است. در بند ۸ اصل ۱۱۰ در شمار وظایف و اختیارات رهبری آمده است: &quot; حل معضلات نظام که از طرق عادی قابل حل نیست از طریق مجمع تشخیص مصلحت نظام &quot; این عبارت کلی به رهبری اجازه میدهد که با تفسیر و صلاحدید خود ویا اعضای مجمع تشخیص مصلحت نظام که منصوبان او هستند، معضلات نظام و راه مقابله با آنها را تعیین کند. از عبارت مذکور می&zwnj;توان چنین فهمید که اعمال راههای غیر قانونی برای حل معضلات نظام مجاز است. موید این برداشت جمله معروف بنیانگذار جمهوری اسلامی است که: &quot; حفظ نظام از اوجب واجبات است &quot; تا آنجا که برای حقظ آن می&zwnj;توان از حقوق مردم، قوانین و حتا موازین اسلام نیز عبور کرد. در اصل ۱۱۲ به همین نکته اشاره شده است. در این اصل آمده است که اگر شورای نگهبان مصوبه مجلس را خلاف موازین شرع و یا قانون اساسی بداند و مجلس با در نظر گرفتن &quot; مصلحت نظام &quot;، نظر شورای نگهبان را تامین نکتد، مصوبه مذکور برای تشخیص مصلحت به مجمع تشخیص مصلحت نظام فرستاده می&zwnj;شود. این اصل راه را برای عبور از موازین شرع و قانون اساسی نیز برای تامین مصلحت نظام گشوده است. در اینجا می&zwnj;توان یک تضاد آشکاررا ملاحظه کرد. بدین معنا که جمهوری اسلامی با هدف تحقق موازین اسلامی، شکل گرفته اما خود به ارزشی فراتر از موازین اسلامی تبدیل شده است تا آنجا که برای حفظ آن می&zwnj;توان از موازین اسلامی و هر آنچه که اسلام بر آن تأکید نموده مانند حفظ جان و حقوق مردم عبور کرد.</p> <p dir="RTL">&nbsp;</p> <p dir="RTL">اصول ۴۵، ۱۵۰ و ۱۵۱ نیز یکی از وظایف اصلی قوای نظامی را حفظ نظام می&zwnj;داند. در اصل ۱۷۶ نیزدر شمار وظایف شورای عالی امنیت ملی آمده است &quot;... بهره گیری از امکانات مادی و معنوی کشور برای مقابله با تهدیدهای داخلی و خارجی &quot;</p> <p dir="RTL">&nbsp;</p> <p dir="RTL">واگذاری تفسیر قانون اساسی، تشخیص معضلات نظام و انتخاب راه مقابله با آن و نیز تعریف تهدیدات داخلی و مانند آن به قدرت حاکم، تهدید بزرگی برای حقوق مردم، آزادی&zwnj;ها و فراتر از آن حاکمبت قانون است. زیرا بدین ترتیب با صلاحدید قدرت حاکم قوانین می&zwnj;تواند در شرایط مقتضی نقض شود و هر گونه رفتار غیر قانونی و سرکوب برای حفظ قدرت فردی و گروهی و یا حفظ نظام جمهوری اسلامی &ndash; که تنها یک ساختار سیاسی است ومشروعیت خود را طبق اصل اول قانون اساسی از رای مردم بدست آورده است &ndash; توجیه شود.</p> <p dir="RTL">&nbsp;</p> <p dir="RTL">در اصل ۱۷۵ آمده است: &quot; در صدا و سیمای جمهوری اسلامی ایران، آزادی بیان و نشر افکار با رعایت موازین اسلامی و مصالح کشور باید تامین گردد... &quot;.</p> <p dir="RTL">&nbsp;</p> <p dir="RTL">عبارت فوق به صراحت موید آنست که آزادی بیان ونشر افکار گوناگون و جریان آزاد اخبار و اطلاعات که از حقوق مسلم مردم است قربانی مصالح کشور و موازین اسلامی می&zwnj;شود که این هر دو (مصالح کشور و موازین اسلامی ) توسط حاکمیت تبیین وتفسیر می&zwnj;شود. از بررسی اصول متعدد به دست می&zwnj;آید که رکن جمهوریت یعنی قدرت ملت رکنی معتبر نیست و تاب ایستادگی و مقاومت در برابر قدرت مطلق حاکم را ندارد و در چنبره این قدرت اسیر و گرفتار است، بلکه قدرت حاکم هرگونه که بخواهد این رکن را تعبیر کرده و به میل خود در میدان سیاست به بازی می&zwnj;گیرد. بدین ترتیب با توجه به بخشهای چهار گانه&zwnj;ی نوشتار حاضر می&zwnj;توان گفت که مفهوم قانون در جمهوری اسلامی مفهوم رایج آن در نظام&zwnj;های دموکراتیک نیست، بلکه برآمده از اراده و صلاحدید قدرت حاکم است. از همین روی در بسیاری از موارد قوانین، نزد کارشناسان و صاحب نظران و حتا عامه مردم از مقبولیت برخوردار نیست. به علاوه اگر چه این بستر قانون و قانونگذاری جای نقد و اشکال فراوان دارد، اما حتا قوانین وضع شده در چنین بستری نیز ضمانت اجرایی لازم را ندارد و حاکمان و دستگاههای حاکمه نه تنها خود را ملزم به اجرای قوانین نمی&zwnj;دانند، بلکه با توجیهات شرعی در شرایط گوناگون بنا بر مصالح حاکمیت، قوانین را به میل خود تغییر داده، تعبیر می&zwnj;کنند. چنانکه بیان شد قانون در جمهوری اسلامی یک قرارداد اجتماعی لازم الاجرا و ملاک تشخیص درست از نادرست شناخته نمی&zwnj;شود. به همین جهت مصالح کشور، مصالح نظام و مصالح حاکمان بر قانون برتری داشته و قانون، سخن قاطع و حرف آخر نیست. امکان فرار از قانون و نقض آن با توجیهات گوناگون وجود دارد و این عوامل، حاکمیت قانون را متزلزل ساخته است.</p> <p dir="RTL">&nbsp;</p> <p dir="RTL"><strong>پانویس&zwnj;ها</strong></p> <p dir="RTL">&nbsp;</p> <p dir="RTL">۱ &ndash; اصول العامه للفقه المقارن، محمد تقی حکیم، ص ۱۲۲، موسسه آل البیت الطباعه والنشر، چاپ دوم، ۱۹۷۹ م</p> <p dir="RTL">۲ &ndash; گنجینه&zwnj;ای از تلمود، راب، ا کهن، فصل زندگی خانواده، گفتار دوم در ازدواج و طلاق، ص ۱۸۵-۱۸۸، چاپخانه زیبا، ۱۳۵۰ ش</p> <p dir="RTL">۳ &ndash; قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران، اصول ۴، ۹۱ و ۹۴</p> <p dir="RTL">۴ &ndash; جواهر الکلام فی شرح شرایع الاسلام شیخ محمد حسن النجفی المکتب الاسلامیه، ج ۴۳ ص ۳۳-۳۲ و اللمعه الدمشقیه محمد بن جمال الدین مکی العاملی (شهید اول )، کتاب دیات، ص ۲۶۱، دارالفکر قم، ۱۴۱۱ ه ق و منابع دیگر</p> <p dir="RTL">۵ &ndash; قانون مجازات اسلامی، ماده ۲۹۷ ص ۹۴، تدوین جهانگیر منصور، ۱۳۸۱ ش</p> <p dir="RTL">۶ &ndash; المفصل فی تاریخ العرب قبل الاسلام، جواد علی، جلد ۷ ص ۵۹۸ و۵۹۷، مکتبه النهضه، بغداد، ۱۴۱۳ ه.ق</p> <p dir="RTL">۷ &ndash; جواهر الکلام، کتاب الحجر، ج ۲۶ ص ۱۰-۱۵</p> <p dir="RTL">۸ &ndash; همان منبع، ص ۴۱</p> <p dir="RTL">۹ &ndash; مجموعه قوانبن (قانون اساسی و مدنی )، جهانگیر منصور، تبصره ۱ ذیل ماده ۱۲۱۰، نشر دوران، چاپ ۱۲، ۱۳۸۱ ش</p> <p dir="RTL">۱۰ &ndash; قانون مجازات اسلامی، تبصره ۱ ذیل ماده ۴۹</p> <p dir="RTL">۱۱ &ndash; قانون مجازات اسلامی، مانند مواد ۸۳، ۸۴، ۸۸ و ۱۹۶ و ۲۰۱</p> <p dir="RTL">۱۲ &ndash; التنقیح فی شرح عروه الوثقی، آیت الله خویی، جلد ۱ ص ۳۵ و استفتایات آیت الله مکارم شیرازی، جلد ۱ ص۲۸</p> <p dir="RTL">۱۳ &ndash; قوانین و مقررات مربوط به خانواده، جهانگیر منصور، ص ۳۹۱، ۱۳۸۱ ش</p> <p dir="RTL">۱۴ &ndash; قانون اساسی اصل ۱۵۷ و ماده واحده مصوب ۱۳۶۲/۲/۲۹ مجلس شورای اسلامی</p> <p dir="RTL">۱۵ &ndash; قانون اساسی، اصل ۱۱۰</p> https://archive.radiozamaneh.com/reflections/2013/02/20/24617#comments انديشه زمانه جمهوری اسلامی صدیقه وسمقی قانون قانون اساسی ولایت فقیه Wed, 20 Feb 2013 12:14:48 +0000 politics 24617 at https://archive.radiozamaneh.com https://archive.radiozamaneh.com/politics/2013/02/15/24530 <div class="fb-social-like-widget"><fb:like href="https://archive.radiozamaneh.com/politics/2013/02/15/24530" send="false" layout="box_count" show_faces="false" width="500" action="like" font="arial" colorscheme="light"></fb:like></div><div class="field field-type-text field-field-nevisandeh"> <div class="field-items"> <div class="field-item odd"> فرهاد سلمانیان </div> </div> </div> <div class="field field-type-filefield field-field-maghaleh-image"> <div class="field-items"> <div class="field-item odd"> <img class="imagefield imagefield-field_maghaleh_image" width="620" height="401" alt="" src="https://archive.radiozamaneh.com/sites/default/files/iran_northkorea.jpg?1360921598" /> </div> </div> </div> <p dir="RTL">فرهاد سلمانیان &minus; سومین آزمایش هسته<span dir="LTR">&zwnj;</span>ای کره شمالی طی کم<span dir="LTR">&zwnj;</span>تر از هفت سال، نگرانی از توسعه جنگ<span dir="LTR">&zwnj;</span>افزارهای اتمی پیونگ<span dir="LTR">&zwnj;</span>یانگ را افزایش داد. انفجار ناشی از آزمایش زیرزمینی سه<span dir="LTR">&zwnj;</span>شنبه، ۲۴ بهمن (۱۲ فوریه)، در تأسیسات &laquo;پونگی<span dir="LTR">&zwnj;</span>ری&raquo; در شمال شرق آن کشور، در نوع خود در کره شمالی شدیدترین بود. این انفجار لرزه<span dir="LTR">&zwnj;</span>ای به بزرگی ۹ / ۴ تا ۲ / ۵ درجه در مقیاس ریشتر ایجاد کرد. در واکنش، کره جنوبی از تصمیم توسعه<span dir="LTR">&zwnj;</span>سریع<span dir="LTR">&zwnj;</span>تر برنامه موشک<span dir="LTR">&zwnj;</span>های بالستیک خود با برد ۸۰۰ کیلومتر خبر داد.</p> <p dir="RTL">&nbsp;</p> <p dir="RTL">جان کری، وزیر امور خارجه آمریکا، در موضع<span dir="LTR">&zwnj;</span>گیری جدیدی خواهان قاطعیت جامعه بین<span dir="LTR">&zwnj;</span>الملل در واکنش به پیونگ<span dir="LTR">&zwnj;</span>یانگ شد تا برای ایران نیز پیام بازدارنده<span dir="LTR">&zwnj;</span>ای در پرونده هسته<span dir="LTR">&zwnj;</span>ای<span dir="LTR">&zwnj;</span>اش باشد.</p> <p dir="RTL">&nbsp;</p> <p dir="RTL">در باره شدت دقیق انفجار اتمی گزارش<span dir="LTR">&zwnj;</span>های متفاوتی وجود داشت: منابع رسمی در کره شمالی قدرت انفجار بمب را تا ۱۰ هزار تن ماده منفجره &laquo;تی<span dir="LTR">&zwnj;</span>ان<span dir="LTR">&zwnj;</span>تی&raquo; اعلام کرده<span dir="LTR">&zwnj;</span>اند. اما بعضی منابع قدرت آن را بیشتر از این مقدار نیز ارزیابی کردند.</p> <p dir="RTL">&nbsp;</p> <p dir="RTL">بعضی منابع شدت انفجار را دو برابر آزمایش دوم پیونگ<span dir="LTR">&zwnj;</span>یانگ در خرداد ۱۳۸۸ (مه ۲۰۰۹) ذکر کرده<span dir="LTR">&zwnj;</span>اند که قدرت آن برابر با بیش از ۲۰۰۰ تن تی<span dir="LTR">&zwnj;</span>ان<span dir="LTR">&zwnj;</span>تی ارزیابی شده بود. نخستین آزمایش اتمی پیونگ<span dir="LTR">&zwnj;</span>یانگ نیز در مهر ۱۳۸۵ (اکتبر ۲۰۰۶) با قدرتی برابر انفجار نزدیک ۱۰۰۰ تن تی<span dir="LTR">&zwnj;</span>ان<span dir="LTR">&zwnj;</span>تی انجام گرفت.</p> <p dir="RTL">&nbsp;</p> <blockquote><p dir="RTL">به نظر نمی<span dir="LTR">&zwnj;</span>رسد سیاست کشورهایی مانند آمریکا در راستای انزوای بیشتر کره شمالی، به عنوان راهبرد بازدارنده برای جلوگیری از توسعه اتمی پیونگ<span dir="LTR">&zwnj;</span>یانگ تأثیر چندانی داشته باشد. کره شمالی در دهه<span dir="LTR">&zwnj;</span>های گذشته نیز تسلیم فشارهای بین<span dir="LTR">&zwnj;</span>المللی نشده و کیم جونگ اون همراه با مشاوران نظامی بر صحنه سیاسی و منابع مالی داخلی سیطره دارند.</p> </blockquote> <p dir="RTL">تحقیق در باره<span dir="LTR">&zwnj;</span>ی این که در آزمایش پلوتونیوم به کار رفته یا اورانیوم غنی<span dir="LTR">&zwnj;</span>شده ادامه دارد. در صورت کاربرد اورانیوم غنی<span dir="LTR">&zwnj;</span>شده حساسیت موضوع برای غرب و اسرائیل با توجه به نیاز مشترک به این ماده در تأسیسات اتمی ایران بیشتر می<span dir="LTR">&zwnj;</span>شود.</p> <p dir="RTL">&nbsp;</p> <p dir="RTL"><strong>اهداف آزمایش هسته</strong><strong><span dir="LTR">&zwnj;</span></strong><strong>ای </strong></p> <p dir="RTL">&nbsp;</p> <p dir="RTL">سومین آزمایش اتمی پیونگ<span dir="LTR">&zwnj;</span>یانگ نه تنها با واکنش منفی بعضی کشورها و شورای امنیت سازمان ملل متحد، بلکه با تهدید تحریم<span dir="LTR">&zwnj;</span>های بیشتر همراه شد. هر چند خبرگزاری &laquo;رویترز&raquo; نوشت که چین، متحد دیپلماتیک و اقتصادی کره شمالی ممکن است در برابر تحریم<span dir="LTR">&zwnj;</span>های احتمالی جدید علیه آن کشور در شورای امنیت با استدلال &laquo;جلوگیری از تحریک بیشتر سران پیونگ<span dir="LTR">&zwnj;</span>یانگ به اقدام<span dir="LTR">&zwnj;</span>های شدیدتر&raquo; مقاومت کند.</p> <p dir="RTL">&nbsp;</p> <p dir="RTL">به نظر نمی<span dir="LTR">&zwnj;</span>رسد سیاست کشورهایی مانند آمریکا در راستای انزوای بیشتر کره شمالی، به عنوان راهبرد بازدارنده برای جلوگیری از توسعه اتمی پیونگ<span dir="LTR">&zwnj;</span>یانگ تأثیر چندانی داشته باشد. کره شمالی در دهه<span dir="LTR">&zwnj;</span>های گذشته نیز تسلیم فشارهای بین<span dir="LTR">&zwnj;</span>المللی نشده و کیم جونگ اون همراه با مشاوران نظامی بر صحنه سیاسی و منابع مالی داخلی سیطره دارند.</p> <p dir="RTL">&nbsp;</p> <p dir="RTL">خبرگزاری &laquo;اَسوشییتدپرس&raquo; در تحلیلی نوشت که یکی از اهداف آزمایش اتمی کره شمالی واداشتن ایالات متحده آمریکا به رفتار با آن کشور به عنوان قدرتی هسته<span dir="LTR">&zwnj;</span>ای با حقوق برابر است: با صرف نظر از ایجاد زمینه<span dir="LTR">&zwnj;</span>ای برای &laquo;غرور ملی&raquo; و کارکرد تبلیغاتی، هدف از آزمایش<span dir="LTR">&zwnj;</span>های موشکی و هسته<span dir="LTR">&zwnj;</span>ای نه ورود به جنگ با ایالات متحده، بلکه به رسمیت شناخته شدن و واداشتن واشینگتن به پذیرش اقتدار و توانمندی نظامی کره شمالی نیز هست.</p> <p dir="RTL">&nbsp;</p> <p dir="RTL"><strong>آیا مقصد ما پیونگ</strong><strong><span dir="LTR">&zwnj;</span></strong><strong>یانگ است؟ </strong></p> <p dir="RTL">&nbsp;</p> <p dir="RTL">مذاکرات &laquo;شش<span dir="LTR">&zwnj;</span>جانبه&raquo; با حضور کره شمالی در برابر آمریکا، چین، روسیه، ژاپن و کره جنوبی در گذشته مانع توسعه سلاح<span dir="LTR">&zwnj;</span>های اتمی پیونگ<span dir="LTR">&zwnj;</span>یانگ نشده و آخرین آزمایش هسته<span dir="LTR">&zwnj;</span>ای این موضوع را ثابت کرد. اما آیا رویه پیونگ<span dir="LTR">&zwnj;</span>یانگ می<span dir="LTR">&zwnj;</span>تواند الگو و زمینه اقدام<span dir="LTR">&zwnj;&zwnj;</span>های مشابه در ایران باشد و به شکل<span dir="LTR">&zwnj;</span>گیری دوقلوی موشکی-هسته<span dir="LTR">&zwnj;</span>ای تهران-پیونگ<span dir="LTR">&zwnj;</span>یانگ علیه سیاست<span dir="LTR">&zwnj;</span>های غرب کمک کند؟</p> <p dir="RTL">بدون درک موانع ایران در راه تبدیل به &laquo;قدرت هسته<span dir="LTR">&zwnj;</span>ای&raquo; پاسخ این پرسش آسان نیست.</p> <p dir="RTL">&nbsp;</p> <blockquote><p dir="RTL">کره شمالی و ایران پیش<span dir="LTR">&zwnj;</span>تر در شهریور سال ۱۳۹۱ موافقت<span dir="LTR">&zwnj;</span>نامه همکاری در زمینه علمی و فن<span dir="LTR">&zwnj;</span>آوری امضاء کرد<span dir="LTR">&zwnj;</span>ه<span dir="LTR">&zwnj;</span>اند که می<span dir="LTR">&zwnj;</span>تواند زمینه تبادل در زمینه دانش هسته<span dir="LTR">&zwnj;</span>ای را نیز فراهم کند. &laquo;فارس&raquo; و &laquo;ایرنا&raquo;، خبرگزاری<span dir="LTR">&zwnj;</span>های نزدیک به حکومت ایران، در گزارش<span dir="LTR">&zwnj;</span>های خود از آزمایش اتمی جدید کره شمالی، بر بعد ضدآمریکایی و مقاومت در برابر غرب نیز متمرکز شدند. همان بعدی که برنامه اتمی جمهوری اسلامی نیز می<span dir="LTR">&zwnj;</span>کوشد با تمرکز بر آن دست به افتخارسازی &laquo;ملی&raquo; بزند و زیان<span dir="LTR">&zwnj;&zwnj;</span>های تحریم<span dir="LTR">&zwnj;</span>های بین<span dir="LTR">&zwnj;</span>المللی را بپوشاند.</p> </blockquote> <p dir="RTL">تلاش کره شمالی و سوریه برای ساخت راکتور هسته<span dir="LTR">&zwnj;</span>ای &laquo;الکبیر&raquo; که با حمایت ایران همراه بود، در شهریور ۱۳۸۶ پس از فرار علی<span dir="LTR">&zwnj;</span>رضا عسکری، <span dir="LTR">&zwnj;</span>از فرماندهان سابق سپاه پاسداران و افشای اطلاعاتی در باره<span dir="LTR">&zwnj;</span>ی آن با بمباران اسرائیل ناکام ماند.</p> <p dir="RTL">&nbsp;</p> <p dir="RTL">برای توسعه اتمی، مجاورت کره شمالی با قدرتی مانند چین موقعیت غیرقابل مقایسه<span dir="LTR">&zwnj;</span>ای نسبت به ایران به آن می<span dir="LTR">&zwnj;</span>دهد. گذشته از موضع<span dir="LTR">&zwnj;</span>گیری مخالف چین در آزمایش هسته<span dir="LTR">&zwnj;</span>ای سوم پیونگ<span dir="LTR">&zwnj;</span>یانگ، پکن به متحدی استراتژیک، مانعی جدی برای اقدام<span dir="LTR">&zwnj;</span>های موشکی و هسته<span dir="LTR">&zwnj;</span>ای کره شمالی نبوده است.</p> <p dir="RTL">&nbsp;</p> <p dir="RTL">عواملی تاریخی برای پیوند آن دو کشور مانند &laquo;جنگ کره&raquo;<span dir="LTR">&zwnj;</span>در دهه پنجاه قرن بیستم میلادی که در آن جمهوری دموکراتیک خلق کره (کره شمالی) و چین در یک سو با جمهوری کره (کره جنوبی) و نیروهای ناتو به<span dir="LTR">&zwnj;</span>ویژه آمریکا در سوی دیگر درگیر شدند، در مورد ایران و قدرت منطقه<span dir="LTR">&zwnj;</span>ای دیگر به چشم نمی<span dir="LTR">&zwnj;</span>خورد. جنگ کره که با آتش<span dir="LTR">&zwnj;</span>بس پایان یافت، پشتوانه<span dir="LTR">&zwnj;</span>ای تاریخی برای حمایت چین از اقدام<span dir="LTR">&zwnj;</span>های نظامی کره شمالی نیز هست. در این مورد حمایت روسیه برای تولید برق هسته<span dir="LTR">&zwnj;</span>ای به ایران جایگزین قدرتمندی در مقایسه با چین نیست.</p> <p dir="RTL">&nbsp;</p> <p dir="RTL">کره شمالی و ایران پیش<span dir="LTR">&zwnj;</span>تر در شهریور سال ۱۳۹۱ موافقت<span dir="LTR">&zwnj;</span>نامه همکاری در زمینه علمی و فن<span dir="LTR">&zwnj;</span>آوری امضاء کرد<span dir="LTR">&zwnj;</span>ه<span dir="LTR">&zwnj;</span>اند که می<span dir="LTR">&zwnj;</span>تواند زمینه تبادل در زمینه دانش هسته<span dir="LTR">&zwnj;</span>ای را نیز فراهم کند. &laquo;فارس&raquo; و &laquo;ایرنا&raquo;، خبرگزاری<span dir="LTR">&zwnj;</span>های نزدیک به حکومت ایران، در گزارش<span dir="LTR">&zwnj;</span>های خود از آزمایش اتمی جدید کره شمالی، بر بعد ضدآمریکایی و مقاومت در برابر غرب نیز متمرکز شدند. همان بعدی که برنامه اتمی جمهوری اسلامی نیز می<span dir="LTR">&zwnj;</span>کوشد با تمرکز بر آن دست به افتخارسازی &laquo;ملی&raquo; بزند و زیان<span dir="LTR">&zwnj;&zwnj;</span>های تحریم<span dir="LTR">&zwnj;</span>های بین<span dir="LTR">&zwnj;</span>المللی را بپوشاند.</p> <p dir="RTL">&nbsp;</p> <p dir="RTL"><strong>امکان کمک پیونگ</strong><strong><span dir="LTR">&zwnj;</span></strong><strong>یانگ به تهران</strong></p> <p dir="RTL">&nbsp;</p> <p dir="RTL">کره شمالی این امکان را دارد که از جمله به دلیل اختلاف با غرب و افزایش فشارها بر سر گسترش برنامه اتمی<span dir="LTR">&zwnj;</span>اش فن<span dir="LTR">&zwnj;</span>آوری<span dir="LTR">&zwnj;</span>هایی را در اختیار حکومت ایران نیز قرار دهد. پشتیبانی<span dir="LTR">&zwnj;</span>ای که می<span dir="LTR">&zwnj;</span>تواند حول تعیین آمریکا به عنوان &laquo;دشمن مشترک&raquo; به آن شکل داد. کارشناسان ایرانی در گذشته از الگوی موشک &laquo;نودونگ&raquo; کره شمالی در ساخت موشک<span dir="LTR">&zwnj;</span>های میان<span dir="LTR">&zwnj;</span>برد &laquo;شهاب ۳&raquo; استفاده کردند.</p> <p dir="RTL">&nbsp;</p> <p dir="RTL">کره شمالی که پیش<span dir="LTR">&zwnj;</span>تر در اقدام<span dir="LTR">&zwnj;</span>های هسته<span dir="LTR">&zwnj;</span>ای خود از پولوتونیم استفاده می<span dir="LTR">&zwnj;</span>کرده، از کاربرد اورانیوم غنی<span dir="LTR">&zwnj;</span>شده نیز به عنوان روش دومی با هدف ساخت سلاح هسته<span dir="LTR">&zwnj;</span>ای غافل نمانده است.</p> <p dir="RTL">&nbsp;</p> <p dir="RTL">این نیاز مشترک به غنی<span dir="LTR">&zwnj;</span>سازی اورانیوم می<span dir="LTR">&zwnj;</span>تواند از نقاط پیوند، تبادل دانش و تلاش مشترک برای تجهیز جمهوری اسلامی باشد.</p> <p dir="RTL">&nbsp;</p> <p dir="RTL">&nbsp;اسرائیل به شدت از آزمایش هسته<span dir="LTR">&zwnj;</span>ای جدید پیونگ یانگ انتقاد کرد. روزنامه اسرائیلی &laquo;جروزالم<span dir="LTR">&zwnj;</span>پست&raquo; به نقل از کارشناسی امنیتی امکان انجام آزمایش<span dir="LTR">&zwnj;</span>های نیابتی در کره شمالی برای ایران را مطرح کرد. این روزنامه نوشته که همین آزمایش می<span dir="LTR">&zwnj;</span>تواند برای ایران نیز تکرار شود.</p> <p dir="RTL">&nbsp;</p> <p dir="RTL">با وجود این اسرائیلی<span dir="LTR">&zwnj;</span>ها حتی برای زمان پس از دستیابی به سلاح اتمی از سوی کشورهایی که آن<span dir="LTR">&zwnj;</span>ها را در خاور میانه به عنوان تهدید تعریف کرده<span dir="LTR">&zwnj;</span>اند، زیردریایی<span dir="LTR">&zwnj;</span>هایی از آلمان خریده<span dir="LTR">&zwnj;</span>اند که امکان پرتاب موشک<span dir="LTR">&zwnj;</span>هایی با کلاهک هسته<span dir="LTR">&zwnj;</span>ای را از مناطقی مانند خلیج فارس به اهداف مختلف فراهم می<span dir="LTR">&zwnj;</span>کنند. این زیردریایی<span dir="LTR">&zwnj;</span>ها ضربه<span dir="LTR">&zwnj;</span>متقابل را در صورت حمله هسته<span dir="LTR">&zwnj;</span>ای به اسرائیل ممکن می<span dir="LTR">&zwnj;</span>کنند.</p> <p dir="RTL">&nbsp;</p> <p dir="RTL">در عین حال تبادل نظامی و هسته<span dir="LTR">&zwnj;</span>ای کره شمالی و ایران با منافع روسیه و حتی چین، دو متحد فعلی حکومت ایران که منافعی در وابستگی هسته<span dir="LTR">&zwnj;</span>ای ایران دارند، تطابق کامل ندارد.</p> <p dir="RTL">&nbsp;</p> <p dir="RTL">حضور کارشناسان نظامی ایران در بعضی آزمایش<span dir="LTR">&zwnj;</span>های موشکی و حتی هسته<span dir="LTR">&zwnj;</span>ای با هدف انتقال فن<span dir="LTR">&zwnj;</span>آوری و دستیابی به توان ساخت تجهیزات مشابه در همکاری با کره شمالی پنهان نمانده است.</p> <p dir="RTL">&nbsp;</p> <p dir="RTL">برای نمونه خبرگزاری &laquo;یونهاپ&raquo; کره جنوبی به نقل از منابع دیپلماتیک تأیید کرده که ۱۲ تن در فروردین ۱۳۹۱ از طرف &laquo;گروه صنعتی شهید همت&raquo; که طبق قطعنامه تنبیهی ۱۷۴۷ سازمان ملل متحد تحت تحریم قرار گرفته، در آزمایش ناموفق موشک دوربرد کره شمالی حضور داشتند.</p> <p dir="RTL">&nbsp;</p> <p dir="RTL"><strong>فعالیت هسته</strong><strong><span dir="LTR">&zwnj;</span></strong><strong>ای در منطقه</strong><strong><span dir="LTR">&zwnj;</span></strong><strong>ای پرتنش</strong></p> <p dir="RTL">&nbsp;</p> <p dir="RTL">مجاورت با ترکیه و کشورهای عرب اکثراً سنی که قدرتی اتمی با مذهب شیعه را تحت دولت فعلی نمی<span dir="LTR">&zwnj;</span>پذیرند و از سوی دیگر نزدیکی به اسرائیل که علناً<span dir="LTR">&zwnj;</span> اعلام کرده در صورت عبور از حدود تعریف<span dir="LTR">&zwnj;</span>شده با حمله پیشگیرانه مانع ساخت سلاح اتمی در ایران می<span dir="LTR">&zwnj;</span>شود، ارتقاء تسلیحاتی جمهوری اسلامی را در حد یک کره شمالی اتمی دشوار می<span dir="LTR">&zwnj;</span>کند. در این راه اقدام<span dir="LTR">&zwnj;</span>های هماهنگ سایبری، ترور متخصصان هسته<span dir="LTR">&zwnj;</span>ای و یا فروش تجهیزات آلوده به ایران نیز عوامل غیرمنتظره<span dir="LTR">&zwnj;</span>ای هستند که تا کنون وجود داشته<span dir="LTR">&zwnj;</span>اند.</p> <p dir="RTL">&nbsp;</p> <p dir="RTL">بعضی از اعضای خاندان سلطنتی سعودی گفته<span dir="LTR">&zwnj;</span>اند که در صورت دستیابی ایران به سلاح هسته<span dir="LTR">&zwnj;</span>ای، <span dir="LTR">&zwnj;</span>ریاض نیز دست به کار خواهد شد. اتفاق دیگری که می<span dir="LTR">&zwnj;</span>تواند وضع را پیچیده<span dir="LTR">&zwnj;</span>تر کند، تغییر وضعیت هسته<span dir="LTR">&zwnj;</span>ای ریاض است.</p> <p dir="RTL">&nbsp;</p> <blockquote><p dir="RTL">رابطه هر چه نزدیک<span dir="LTR">&zwnj;</span>تر با کره شمالی مستلزم شباهت بیشتر حکومت ایران به حاکمان آن و افزایش نظامی<span dir="LTR">&zwnj;</span>گری و نظام سیاسی بسته نیز هست. افزایش چنین شباهت<span dir="LTR">&zwnj;</span>هایی در حکومت فعلی از مخرب<span dir="LTR">&zwnj;</span>ترین پدیده<span dir="LTR">&zwnj;</span>هایی<span dir="LTR">&zwnj;</span>ست که نزدیکی به نظام<span dir="LTR">&zwnj;</span>های سیاسی چین و کره شمالی می<span dir="LTR">&zwnj;</span>تواند برای ایران همراه داشته باشد: محوریت یافتن فعالیت<span dir="LTR">&zwnj;</span>های موشکی، هسته<span dir="LTR">&zwnj;</span>ای و حتی توسعه صنعت هوا-فضا و در عین حال دوری از غرب. توسعه یک<span dir="LTR">&zwnj;</span>سویه<span dir="LTR">&zwnj;</span>در بعد امنیتی-نظامی و سیطره<span dir="LTR">&zwnj;</span>آن بر عرصه<span dir="LTR">&zwnj;</span>های دیگر جهان زیست مانند علم، فرهنگ و اقتصاد از پیامدهای نزدیکی به نظام<span dir="LTR">&zwnj;</span>هایی مانند روسیه، کره شمالی و چین است. این کوتاهی غیرقابل چشم<span dir="LTR">&zwnj;</span>پوشی جریان عمده چپ ایران نیز بوده که مناسبات مخرب با نظام<span dir="LTR">&zwnj;</span>های کمونیستی شرق دور را با توجه به خودکامگی نظام فعلی مستمر و سازمان<span dir="LTR">&zwnj;</span>یافته به نقد نکشیده است.</p> </blockquote> <p dir="RTL">با شدت گرفتن تحریم<span dir="LTR">&zwnj;</span>های نفتی غرب علیه ایران و دشوارتر شدن تبادل هزینه<span dir="LTR">&zwnj;</span>های فروش نفت برای ایران ژاپن نفت بیشتری از عربستان می<span dir="LTR">&zwnj;</span>خرد. به نوشته رویترز توکیو قصد دارد حتی پشتیبانی فنی برای ساخت نیروگاه<span dir="LTR">&zwnj;</span> اتمی به ریاض ارائه کند. این تصمیم ژاپن در صورت انجام و تحقق ساخت نیروگاه هسته<span dir="LTR">&zwnj;</span>ای در بلندمدت باعث استقلال بیشتر عربستان از منابع نفتی و افزایش صادرات آن برای نمونه به همان کشور ژاپن می<span dir="LTR">&zwnj;</span>شود. اگر در میان کشورهای مسلمان منطقه عربستان صاحب نیروگاه هسته<span dir="LTR">&zwnj;</span>ای شود، فشارها بر ایران وضعیت متفاوتی پیدا می<span dir="LTR">&zwnj;</span>کنند.</p> <p dir="RTL">&nbsp;</p> <p dir="RTL">به تازگی عبدالله گل، رئیس جمهوری ترکیه، در موضع<span dir="LTR">&zwnj;</span>گیری مشابهی گفت آنکارا نمی<span dir="LTR">&zwnj;</span>تواند بپذیرد که یکی از همسایگانش سلاحی (اتمی) داشته باشد که ترکیه آن را در اختیار ندارد. این مواضع راه دشوار تهران را در ادامه غنی<span dir="LTR">&zwnj;</span>سازی ۲۰ درصدی نشان می<span dir="LTR">&zwnj;</span>دهند.</p> <p dir="RTL">&nbsp;</p> <p dir="RTL">البته موانع موجود می<span dir="LTR">&zwnj;</span>توانند باعث گرایش بیشتر تهران به پیونگ<span dir="LTR">&zwnj;</span>یانگ و امکان کمک گرفتن پنهانی ایران از کره شمالی را برای انجام آزمایش<span dir="LTR">&zwnj;</span>های هسته<span dir="LTR">&zwnj;</span>ای تقویت کنند.</p> <p dir="RTL">&nbsp;</p> <p dir="RTL"><strong>خطر نزدیکی به کره شمالی </strong></p> <p dir="RTL">&nbsp;</p> <p dir="RTL">رابطه هر چه نزدیک<span dir="LTR">&zwnj;</span>تر با کره شمالی مستلزم شباهت بیشتر حکومت ایران به حاکمان آن و افزایش نظامی<span dir="LTR">&zwnj;</span>گری و نظام سیاسی بسته نیز هست.</p> <p dir="RTL">&nbsp;</p> <p dir="RTL">افزایش چنین شباهت<span dir="LTR">&zwnj;</span>هایی در حکومت فعلی از مخرب<span dir="LTR">&zwnj;</span>ترین پدیده<span dir="LTR">&zwnj;</span>هایی<span dir="LTR">&zwnj;</span>ست که نزدیکی به نظام<span dir="LTR">&zwnj;</span>های سیاسی چین و کره شمالی می<span dir="LTR">&zwnj;</span>تواند برای ایران همراه داشته باشد: محوریت یافتن فعالیت<span dir="LTR">&zwnj;</span>های موشکی، هسته<span dir="LTR">&zwnj;</span>ای و حتی توسعه صنعت هوا-فضاو در عین حال دوری از غرب.</p> <p dir="RTL">&nbsp;</p> <p dir="RTL">توسعه یک<span dir="LTR">&zwnj;</span>سویه<span dir="LTR">&zwnj;</span>در بعد امنیتی-نظامی و سیطره<span dir="LTR">&zwnj;</span>آن بر عرصه<span dir="LTR">&zwnj;</span>های دیگر جهان زیست مانند علم، فرهنگ و اقتصاد از پیامدهای نزدیکی به نظام<span dir="LTR">&zwnj;</span>هایی مانند روسیه، کره شمالی و چین است. این کوتاهی غیرقابل چشم<span dir="LTR">&zwnj;</span>پوشی جریان عمده چپ ایران نیز بوده که مناسبات مخرب با نظام<span dir="LTR">&zwnj;</span>های کمونیستی شرق دور را با توجه به خودکامگی نظام فعلی مستمر و سازمان<span dir="LTR">&zwnj;</span>یافته به نقد نکشیده است.</p> <p dir="RTL">&nbsp;</p> <p dir="RTL">دادن امتیاز برگزاری دور جدید مذاکرات هسته<span dir="LTR">&zwnj;</span>ای با غرب در قزاقستان ممکن است با افزایش فعالیت<span dir="LTR">&zwnj;</span>های مسئولان ایرانی در زمینه فضانوردی و کمک گرفتن از قزاق<span dir="LTR">&zwnj;</span>ها در این زمینه نیز همراه شود. قزاقستان پایگاه فضایی &laquo;بایکونور&raquo;، گسترده<span dir="LTR">&zwnj;</span>ترین و قدیمی<span dir="LTR">&zwnj;</span>ترین مرکز در نوع خود در جهان را در اختیار دارد.</p> <p dir="RTL">&nbsp;</p> <p dir="RTL">روز چهارشنبه ۲۵ بهمن (۱۳ فوریه) همزمان با ورود تیم هشت نفره کارشناسان آژانس بین<span dir="LTR">&zwnj;</span>المللی انرژی اتمی به تهران، برای هشتمین دور گفت<span dir="LTR">&zwnj;</span>وگوها با مسئولان ایرانی، خبر موافقت همکاری ایران و روسیه برای تحقیقات فضایی منتشر شد.</p> <p dir="RTL">&nbsp;</p> <p dir="RTL">با پیگیری برنامه<span dir="LTR">&zwnj;</span>های موشکی، هسته<span dir="LTR">&zwnj;</span>ای و فضایی، جمهوری اسلامی از نظر انزوای بین<span dir="LTR">&zwnj;</span>المللی، افزایش فشارهای اقتصادی بر شهروندان و قدرت<span dir="LTR">&zwnj;</span>گیری نظامیان در مسیری مشابه با کره شمالی قرار دارد.</p> <p dir="RTL">&nbsp;</p> <p dir="RTL">اما از نظر توسعه هسته<span dir="LTR">&zwnj;</span>ای، خطر حمله و اقدام<span dir="LTR">&zwnj;</span>های خارجی علیه جمهوری اسلامی امکان موفقیت در ساخت سلاح هسته<span dir="LTR">&zwnj;</span>ای را در مقایسه با پیونگ<span dir="LTR">&zwnj;</span>یانگ بسیار دشوارتر می<span dir="LTR">&zwnj;</span>کنند.</p> https://archive.radiozamaneh.com/politics/2013/02/15/24530#comments جمهوری اسلامی غنی‌سازی فرهاد سلمانیان کره شمالی کشمکش اتمی گوی سیاست Fri, 15 Feb 2013 09:46:38 +0000 politics 24530 at https://archive.radiozamaneh.com https://archive.radiozamaneh.com/politics/2012/10/01/20180 <div class="fb-social-like-widget"><fb:like href="https://archive.radiozamaneh.com/politics/2012/10/01/20180" send="false" layout="box_count" show_faces="false" width="500" action="like" font="arial" colorscheme="light"></fb:like></div><div class="field field-type-text field-field-nevisandeh"> <div class="field-items"> <div class="field-item odd"> اکبر گنجی </div> </div> </div> <div class="field field-type-filefield field-field-maghaleh-image"> <div class="field-items"> <div class="field-item odd"> <img class="imagefield imagefield-field_maghaleh_image" width="450" height="300" alt="" src="https://archive.radiozamaneh.com/sites/default/files/khatami_8.jpg?1349469642" /> </div> </div> </div> <p dir="RTL">اکبر گنجی &minus; سید محمد خاتمی سیاستمداری اصلاح طلب است. کوشش او این بوده که روایت خود از اصلاح طلبی را بازگو کند، وهمیشه با ساختارشکنان مرزبندی کرده و براندازی را رد کند. سخنان او نشان می&zwnj;دهد که مخاطب این نوع سخنان زمامداران حاکم هستند، زیرا به جای توضیح مدعا و استدلالی سخن گفتن، با ساختارشکنان مرززبندی می&zwnj;کند تا راهی به سوی ورود اصلاح طلبان به قلمرو دولت یا نظام سیاسی بگشاید.</p> <p dir="RTL">&nbsp;</p> <!--break--><!--break--><p dir="RTL">در طول سه هفته - از ۱۸/۶/۹۱ تا ۸/۷/۹۱- &nbsp;خاتمی چهار سخنرانی انجام داده است. در هر ۴ مورد این موضع تکرار شده است. ابتدأ به اصل مدعا در چهار سخنرانی بنگرید:</p> <p dir="RTL">&nbsp;</p> <p dir="RTL">● مورد اول: سخنرانی ۱۸/۶/۹۱ :</p> <p dir="RTL">&nbsp;</p> <p dir="RTL">&quot;همه می&zwnj;دانند این جمع جمعی نیست که بخواهد <strong>ساختارشکنی</strong> بکند و اصول را زیرپا بگذارد چون برای همین اصول قربانیان فراوانی داده و مشکلات زیادی را تحمل کرده است، شما نماینده&zwnj;ی نسل&zwnj;هایی هستید که بیشترین فداکاری را برای عزت و عظمت کشور و انقلاب و راه امام انجام داده&zwnj;اند و امروز نظرات خاص خود را دارید...همه&zwnj;ی ما در هر کجا که هستیم باید به فکر دفاع از آرمان&rlm;های انقلاب و امنیت و مصلحت کشور باشیم...ما اصل اسلام و انقلاب را قبول داریم...دفاع از آرمان&rlm;ها و اصول انقلاب و سرنوشت کشور مصلحت ملت برای همه&zwnj;ی ما مهم است...به این ترتیب به سمت تحول بنیادی در جامعه پیش خواهیم رفت که جلوی <strong>سقوط انقلاب، نظام</strong> و ارزش&rlm;ها گرفته می&rlm;شود&quot;.</p> <p dir="RTL">&nbsp;</p> <p dir="RTL">● مورد دوم: سخنرانی ۲۱/۶/۹۱ :</p> <p dir="RTL">&nbsp;</p> <p dir="RTL">&quot;معتقدم به سادگی نمی&rlm;شود بگوییم این انقلاب را رها کن و سراغ <strong>انقلاب دیگر </strong>برو. این انقلاب بسیار مهم بود و خون&rlm;های بسیاری برای آن ریخته شده است. اتفاقا در تداوم حرکت ۱۵۰ ساله کشور که به سوی آزادی و استقلال و پیشرفت بوده است انقلاب ما این خواست&zwnj;ها را با هویت تاریخی فرهنگی کشور عجین کرده است. دیدگاه خاصی از اسلام را عرضه کرده و بسیار هزینه برای آن پرداخته شده است. این که بگوییم آن را نمی&rlm;خواهیم <strong>نه معقول</strong> <strong>و درست است</strong> نه عملی. ما انقلاب و اصول و چارچوب&rlm;ها را قبول داریم و اصل ما این است که همین نظام را با انتقادهایی که به آن داریم قبول داشته باشیم و خواستار <strong>از بین رفتن</strong> آن نباشیم و توانایی این کار را هم نداریم. کسانی که مدعی براندازی&zwnj;اند دچار توهمند. برفرض هم که خدای ناخواسته این اتفاق بیفتد چه خواهد شد؟ و جامعه با چه وضع مصیبت باری مواجه خواهد شد؟&quot;</p> <p dir="RTL">&nbsp;</p> <p dir="RTL">● مورد سوم: سخنرانی ۲۷/۶/۹۱:</p> <p dir="RTL">&nbsp;</p> <p dir="RTL">&quot;این انقلاب هزینه زیادی را در برداشته است و در عین حال نباید به عنوان کسانی که انقلاب کرده ایم، از این انقلاب مایوس و دلسرد باشیم؛ انقلاب امر بزرگی بود در مقطع تاریخی حساس که ملت ما بیدار شده بود...در این انقلاب همه&zwnj;ی آن مطالبات را در چارچوب اسلام خواست. یعنی اسلامی که طرفدار استقلال، آزادی و پیشرفت بود و لذا دلبستگان انقلاب از انجام آن پشیمان نیستند...ما نمی&zwnj;خواهیم که خدای نکرده <strong>اوضاع به کلی به هم بخورد</strong>. شما آزادگان و همه&zwnj;ی ما برای انقلاب هزینه داده ایم و اگر این انقلاب از بین برود مملکت از هم می&zwnj;پاشد؛ با این وصف ما هم باید این وضع را حفظ کنیم و هم این که منتقد باشیم...تنها راه موجود اصلاحات است و من راهی دیگر نمی&zwnj;شناسم. ما اعلام کرده ایم و نمی&zwnj;<strong>خواهیم نظام از بین برود</strong> زیرا به آن دلبسته ایم؛ حتی بیش از کسانی که امروز ادعای دفاع از نظام را دارند.&quot;</p> <p dir="RTL">&nbsp;</p> <p dir="RTL">● مورد چهارم: سخنرانی ۸/۷/۹۱:</p> <p dir="RTL">&nbsp;</p> <p dir="RTL">&quot;اتفاقا اگر فضا باز شود و هرچه به این سو برویم، هم انقلاب محفوظ می&zwnj;ماند، هم بدبینی&zwnj;ها کم می&zwnj;شود، هم عقلانیت...در دو، سه سال اخیر بعضی از جوانان از اصلاح طلبان ناامید شده&zwnj;اند و می&zwnj;گویند چه چیزی اصلاح شود؟ ما هم می&zwnj;گوییم راهی جز اصلاح طلبی نداریم و <strong>براندازی را نمی&zwnj;خواهیم</strong> و با کسانی هم که آن را می&zwnj;خواهند رابطه نداریم. تازه اگر خدای ناخواسته اوضاع به هم بخورد وضع همه بدتر خواهد شد. باید همین چارچوب حفظ شود.&quot;</p> <p dir="RTL">&nbsp;</p> <p dir="RTL"><strong>نکاتی درباره مدعیات خاتمی</strong></p> <p dir="RTL">&nbsp;</p> <p dir="RTL">در خصوص مدعیات سید محمد خاتمی چند نکته قابل ذکر است:</p> <p dir="RTL">&nbsp;</p> <p dir="RTL"><strong>یکم- پارادوکس اصلاح طلبی و انقلابی: </strong>خاتمی به دلیل اصلاح طلب بودن، رفتارهای انقلابی و ساختارشکن را نفی می&zwnj;کند. این موضع با اصلاح طلبی او کاملاً سازگار است. اما تعارض از آن جا آغاز می&zwnj;شود که دائماً از انقلاب اسلامی ۱۳۵۷ دفاع می&zwnj;کند.</p> <p dir="RTL">اگر گزاره&zwnj;ای کلی به قرار زیر برنهاده شود:</p> <p dir="RTL">&quot;انقلاب به عنوان روشی برای تغییر و تحول سیاسی، با توجه به پیامدهای بسیار زیان بارش، مطرود است&quot;،</p> <p dir="RTL">در آن صورت، انقلاب اسلامی به عنوان یکی از مصادیق این حکم کلی هم مطرود است و باید به مطرود بودن آن اذعان کرد. مگر آن که گفته شود، انقلاب اسلامی استثنایی بر آن قاعده است. در این صورت دیگران هم می&zwnj;توانند مدعی شوند که انقلاب علیه جمهوری اسلامی هم یکی از همان استثناهاست.</p> <p dir="RTL">&nbsp;</p> <p dir="RTL"><strong>دوم- انقلاب و براندازی:</strong> خاتمی هرگاه از سرنگونی رژیم شاه سخن می&zwnj;گوید، از مفهوم انقلاب استفاده می&zwnj;کند، اما وقتی از سرنگونی جمهوری اسلامی سخن می&zwnj;گوید، از مفهوم براندازی استفاده می&zwnj;کند.</p> <p dir="RTL">&nbsp;</p> <p dir="RTL">در قوانین کیفری جمهوری اسلامی جرمی به نام انقلاب وجود ندارد، اما جرم براندازی وجود دارد. برای این که زمامداران حاکم</p> <p dir="RTL">اولاً: انقلاب را خوب به شمار می&zwnj;آورند،</p> <p dir="RTL">ثانیاً: نظام مستقر موجود - یعنی جمهوری اسلامی - را با &quot;انقلاب&quot; مترادف می&zwnj;گیرند (گویی نمی&zwnj;دانند که انقلاب همان بود که در سال ۱۳۵۷ به وقوع پیوست و رهبرش هم آیت الله خمینی بود. پس از تأسیس نظام و استقرار آن، وارد &quot;جمهوری اسلامی&quot; شده ایم و آیت الله خامنه&zwnj;ای رهبر جمهوری اسلامی است، نه رهبر انقلاب)،</p> <p dir="RTL">ثالثاً: ساختارشکنان را نه انقلابی، که ضدانقلابی و برانداز قلمداد می&zwnj;کنند.</p> <p dir="RTL">&nbsp;</p> <p dir="RTL">استفاده&zwnj;ی خاتمی از عنوانی مجرمانه- که مجازاتش اعدام است- برای مدل رقیب اصلاح طلبی، نیازمند دلایلی موجه است که تاکنون ارائه نشده است. این نوع مفهوم&zwnj;سازی، پیشاپیش رقیبان را در صف محکومان به اعدام قرار می&zwnj;دهد.</p> <p dir="RTL">&nbsp;</p> <p dir="RTL"><strong>سوم- دلایل رد ساختارشکنی: </strong>در عرصه سیاست و مبارزه، برای جذب فعالان سیاسی و مردم، بدانسان که جذب با تکیه بر آگاهی و خرد باشد، باید مستدل سخن گفت. طرد خط مشی سرنگونی جمهوری اسلامی - یا براندازی و انقلاب - &nbsp;نیازمند دلیل است.</p> <p dir="RTL">&nbsp;</p> <p dir="RTL">خاتمی چرا با سرنگونی جمهوری اسلامی مخالف است؟ برای این که:</p> <p dir="RTL">اولاً: برای انقلاب ۵۷ و جمهوری اسلامی هزینه&zwnj;های زیادی پرداخت شده است.</p> <p dir="RTL">ثانیاً: انقلاب ۵۷ آرمان&zwnj;های تاریخی آزادی خواهی و استقلال را با هویت تاریخی فرهنگی کشور عجین کرده است.</p> <p dir="RTL">ثالثاً: نخواستن انقلاب ۵۷ و جمهوری اسلامی نا معقول و نادرست است.</p> <p dir="RTL">رابعاً: نخواستن انقلاب و جمهوری اسلامی غیرعملی است. توان براندازی وجود ندارد و مدعیان براندازی دچار توهم هستند.</p> <p dir="RTL">خامساً: سرنگونی جمهوری اسلامی به معنای از هم پاشیدن ایران است.</p> <p dir="RTL">سادساً: انقلابی شدن شرایط ، وضع همه را بدتر می&zwnj;کند.</p> <p dir="RTL">&nbsp;</p> <p dir="RTL">مدعای اول و دوم نمی&zwnj;تواند دلیل رد انقلاب و سرنگونی جمهوری اسلامی به شمار رود.</p> <p dir="RTL">مدعای سوم، فقط یک مدعاست. به کدام دلایل نخواستن جمهوری اسلامی نامعقول و نادرست است؟ از کجا معلوم که خود این مدعا نامعقول نباشد؟ چرا دفاع از جمهوری اسلامی نامعقول نباشد؟</p> <p dir="RTL">مدعای چهارم از نظر استراتژیک مهم است، اما دلیلی علیه انقلاب به شمار نمی&zwnj;رود. برای این که ممکن است ساختارشکنان بگویند ما به دنبال قدرتمند شدن خواهیم رفت. ممکن است فرد یا گروهی بخواهد با کمک دولت&zwnj;های خارجی قدرتمند شده و جمهوری اسلامی را سرنگون سازد (مدل لیبی).</p> <p dir="RTL">مدعای پنجم بسیار مهم است، اما نیاز به دلایل موجه دارد. چرا سرنگونی جمهوری اسلامی به روش&zwnj;های مسالمت آمیز- مانند مدل اروپای شرقی- به تجزیه&zwnj;ی ایران منتهی می&zwnj;شود؟</p> <p dir="RTL">مدعای ششم هم باید مدلل شود. به عنوان مثال، اگر از جمهوری اسلامی به نظام دموکراتیک ملتزم به آزادی و حقوق بشر گذار صورت گیرد، آیا وضع همه بدتر خواهد شد؟</p> <p dir="RTL">&nbsp;</p> <p dir="RTL"><strong>چهارم- اصلاح پذیری نظام:</strong> اصلاح طلبی خاتمی فاقد تحلیلی موجه از اصلاح پذیری نظام است. در کجا خاتمی روشن ساخته که جمهوری اسلامی رژیمی اصلاح پذیر است؟</p> <p dir="RTL">در چهار سخنرانی اخیر، خاتمی دائماً از بسته بودن همه&zwnj;ی راه ها، سرکوب، تعطیلی احزاب و رسانه&zwnj;های مستقل، زندانی بودن خادمان انقلاب و اسلام و نظام سخن می&zwnj;گوید. او که همه&zwnj;ی راه&zwnj;های نظام به روی اصلاح طلبان را بسته می&zwnj;بیند، از خیر حکومت گذشته و می&zwnj;گوید:</p> <p dir="RTL">&quot;ما می&zwnj;گوییم حضرات معظم! شما بمانید، اما بگذارید انتقاد کنیم و بگذارید روشها اصلاح شود...الان هم ما می&zwnj;گوییم انتخابات و حکومت مال شما! بیایید فضا را باز کنید؛ ما می&zwnj;خواهیم جریان اصلاحات را نقد کنیم! می&zwnj;خواهیم با آزادی و امنیت دور هم بنشینیم! نه این که بگویید در حال توطئه هستند! آزادی تأمین شود، فضای امنیتی برچیده شود، حکومت باشد برای خودتان&quot;.</p> <p dir="RTL">&nbsp;</p> <p dir="RTL">خاتمی در عین اینکه مطالباتی چون آزادی همه&zwnj;ی زندانیان سیاسی، آزادی احزاب و رسانه&zwnj;ها و برگزاری انتخابات آزاد را مطرح می&zwnj;سازد، به دلیل ناامیدی از تن دادن رژیم به این خواست ها، مطالبه&zwnj;ی خود را به آزادی نقد کردن اصلاحات تقلیل می&zwnj;دهد. این سخنان چه سیمایی از جمهوری اسلامی به تصویر می&zwnj;کشد؟ ضمن آن که خاتمی از فساد گسترده، بی اخلاقی گسترده، بی کفایتی و کشور را به خطر انداختن هم سخن می&zwnj;گوید.</p> <p dir="RTL">&nbsp;</p> <p dir="RTL"><strong>پنجم- دو روایت از اصلاح طلبی:</strong> ممکن است گفته شود، آری رژیم همه&zwnj;ی راه&zwnj;های اصلاحات مسالمت آمیز را بسته است، اما ما بازهم راهی جز اصلاحات در پیش نداریم. در اینجا اصلاحات به دو معنای متفاوت به کار می&zwnj;رود. در &quot;اصلاح طلبی به روایت خاتمی&quot; این امر به معنای پذیرش نظام جمهوری اسلامی است، اما در روایتی دیگر، چنین مقتضایی نداشته و فقط و فقط ، به معنای التزام به روش&zwnj;های مسالمت آمیز- نفی توسل به خشونت- است. مبارزه&zwnj;ی مسالمت آمیز (قدرتمندساختن مردم از طریق سازمان یابی آنان، بسیج اجتماعی و نافرمانی مدنی و...) در موارد زیادی به گذار از رژیم&zwnj;های دیکتاتوری به رژیم&zwnj;های دموکراتیک انجامیده است. به تعبیر دیگر، می&zwnj;توان هدفی رادیکال داشت، اما با روش&zwnj;های اصلاح طلبانه- یعنی غیرخشونت آمیز- به آن دست یافت.</p> <p dir="RTL">&nbsp;</p> <p dir="RTL"><strong>نتیجه</strong></p> <p dir="RTL">&nbsp;</p> <p dir="RTL">این نکته را محض انصاف بیفزاییم که خاتمی در داخل کشور به سر می&zwnj;برد و نمی&zwnj;تواند به آزادی و با صراحت همه&zwnj;ی نظرات خود را مطرح سازد. اما می&zwnj;توانیم فرض را بر این بگذاریم که چهارچوب نظرات او در هر حال شامل همین مختصاتی است که آنها را توضیح دادیم. این چهارچوب می&zwnj;تواند و باید در هر حال مستدل باشد.</p> <p dir="RTL">&nbsp;</p> <p dir="RTL">ممکن است خاتمی در مواضع بنیادی&zwnj;اش حق داشته باشد. اما او باید بکوشد به پرسش&zwnj;های مهمی به گونه&zwnj;ای مستدل پاسخ بگوید. سیاست در دوران مدرن- به تعبیر ماکس وبر- افسون زدایی/اسطوره زدایی شده است. ایمان نامدلل به انقلاب، اصلاحات، جمهوری اسلامی، قانون اساسی و...با مقتضای دوران ما نمی&zwnj;خواند. شاید سرنگونی این رژیم و کلاً هر رژیمی بد باشد. اما این مدعا نیازمند دلایل موجه است.</p> <p dir="RTL">&nbsp;</p> <p><span dir="RTL">آیا خاتمی از این مدعای کلی دفاع می&zwnj;کند؟ نه. او از سرنگونی رژیم&zwnj;های استبدادی عربی که در بهار عرب روی داد دفاع کرده است. این هم پارادوکس دیگری در آرای خاتمی است. اگر براندازی نامعقول و نادرست است، براندازی رژیم&zwnj;های استبدادی مصر و تونس هم نامعقول و نادرست بود. شاید خاتمی سرنگونی بن علی و حسنی مبارک را سرنگونی رژیم ننامد، در این صورت می&zwnj;توان پرسید: آیا تکرار حادثه&zwnj;ی سرنگونی بن علی و حسنی مبارک- هر نامی که داشته باشد - در ایران معقول و درست است؟ آیا رفتن به دنبال چنان کاری توهم است؟ </span></p> https://archive.radiozamaneh.com/politics/2012/10/01/20180#comments اصلاح‌طلبی انقلاب اکبر گنجی براندازی جمهوری اسلامی خاتمی گوی سیاست Mon, 01 Oct 2012 15:11:11 +0000 politics 20180 at https://archive.radiozamaneh.com https://archive.radiozamaneh.com/politics/2012/08/20/18576 <div class="fb-social-like-widget"><fb:like href="https://archive.radiozamaneh.com/politics/2012/08/20/18576" send="false" layout="box_count" show_faces="false" width="500" action="like" font="arial" colorscheme="light"></fb:like></div><div class="field field-type-text field-field-nevisandeh"> <div class="field-items"> <div class="field-item odd"> امین قضایی </div> </div> </div> <div class="field field-type-filefield field-field-maghaleh-image"> <div class="field-items"> <div class="field-item odd"> <img class="imagefield imagefield-field_maghaleh_image" width="550" height="366" alt="" src="https://archive.radiozamaneh.com/sites/default/files/hms.jpg?1345837813" /> </div> </div> </div> <p>امین قضایی &minus; تحولات منطقه برای حماس فرصت&zwnj;ها و در عین حال چالش&zwnj;های بزرگی را به دنبال آورده است.</p> <div dir="RTL">در نگاه اول قابل حدس است که ظهور اخوان المسلمین در مصر، یعنی جنبش مادر حماس، و نیز بر سر کار آمدن حزب نهضت اسلامی در تونس، آینده روشن تری برای جنبش حماس ترسیم کند. حماس بسیار زود از نتایج این تحولات بهره مند شد.</div> <div dir="RTL">&nbsp;</div> <!--break--><!--break--><div dir="RTL"><b>خروج از انزوای دیپلماتیک </b></div> <div dir="RTL"><b>&nbsp;</b></div> <div dir="RTL">گروه حماس بعد از پیروزی در انتخابات ۲۰۰۶ به علت عدم همکاری و اختلاف با جنبش فتح، با انزوای سیاسی و قطع کمک&zwnj;های مالی از سوی جهان عرب مواجه شد. اما بهار عربی به این انزوای سیاسی خاتمه داد. در تونس، راشد الغنوشی، رهبر بزرگترین حزب سیاسی کشور یعنی النهضت، تاثیر قیام اعراب را بر اسراییل چنین پیش بینی کرد:</div> <div dir="RTL">&quot;من نوید می&zwnj;دهم که منطقه&zwnj;ی عرب ریشه&zwnj;ی اسرائیل را از جا خواهد کند. پیشتر گفته بودم که اسرائیل قبل از ۲۰۲۷ محو خواهد شد... اسرائیل قبل از آن هم می&zwnj;تواند محو شود.&quot;</div> <div dir="RTL">&nbsp;</div> <div dir="RTL">ماه&zwnj;ها بعد از به قدرت رسیدن این حزب در انتخابات ۲۰۱۱، یک عضو مجلس از حماس به نام حودا نعیم به تونس دعوت شد و نخست وزیر آینده تونس به او وعده داد که که &quot;ان&zwnj; شاء الله آزادی تونس، آزادی اورشلیم را نیز به ارمغان خواهد آورد.&quot;</div> <div dir="RTL">&nbsp;</div> <blockquote><div dir="RTL">هنگامی که بهار عربی به سوریه رسید، یعنی در کشوری که حماس بیش از یک دهه مقر خود را در آنجا تاسیس کرده بود، این جنبش با یکی از بزرگترین چالش&zwnj;ها از زمان تاسیس خود مواجه گشت. از یکسو حماس قاعدتاً می&zwnj;بایست از اخوان المسلمین سوریه حمایت کرده و با محکومیت جنایات بشار اسد، محبوبیت خود را در میان جهان عرب و مردم سوریه حفظ کند. اما دولت سوریه، ایران و حزب الله همواره یکی از حامیان آنها بوده&zwnj;اند و مقرهای آنها در سوریه قرار دارد.<br /> حماس ابتدا تلاش کرد بین این دو انتخاب ناگوار هیچ&zwnj;کدام را برنگزیند و تا حد ممکن موضعی بی طرف اتخاذ کند.</div> </blockquote> <div dir="RTL">اردن هم لحن خود را نسبت به حماس تغییر داد. در اکتبر ۲۰۱۱، وزیر امور خارجه اردن به مردم خود گفت که اخراج حماس از اردن در سال ۱۹۹۹ یک اشتباه سیاسی بوده است. (<a href="http://www.washingtonpost.com/opinions/jordans-king-abdullah-on-egypt-syria-and-israel/2011/10/24/gIQAejhRDM_story.html">منبع</a>) سه ماه بعد رییس دفتر سیاسی حماس، خالد مشعل، از اردن ملاقاتی رسمی کرد و در ماه ژوئن سال بعد نیز دوباره به اردن سفر کرد.</div> <div dir="RTL">&nbsp;</div> <div dir="RTL">هنگام حمله به سفارت اسراییل در قاهره و ورود معترضین به ساختمان سفارت و پرتاب کردن پرونده و مدارک از پنجره به بیرون، یک رهبر حماس چنین واکنش نشان داد:</div> <div dir="RTL">&quot;در آینده هیچ سفارت اسراییلی در قاهره وجود نخواهد داشت. آنچه رخ داد تهاجم واقعی به سفارت آنها و حمله به اعتبار آنهاست. مصری&zwnj;هایی که پرونده&zwnj;ها را به خیابان ریختند، همچون قهرمان ملی در نظر گرفته می&zwnj;&zwnj;شوند. روابط بین اسراییل و مصر رو به افول خواهد گذاشت و روابط بین فلسطین و مصر به خصوص غزه بهتر خواهد شد.&quot; (<a href="http://www.crisisgroup.org/%7E/media/files/middle%20east%20north%20africa/israel%20palestine/129-light-at-the-end-of-their-tunnels-hamas-and-the-arab-uprisings.pdf">منبع</a>)</div> <div dir="RTL">&nbsp;</div> <div dir="RTL">در ماه مارس ۲۰۱۲، هنگامی که بین اسرائیل و نظامیان در غزه نبردی در گرفت، مجلس مصر که حزب عدالت و آزادی اخوان المسلمین در آن اکثریت کرسی&zwnj;ها را در اختیار داشت، متفقاً قانونی برای عدم فروش گاز به اسراییل به تصویب رساندند، اگرچه بیشتر جنبه نمادین داشت.</div> <div dir="RTL">&nbsp;</div> <div dir="RTL">در اواخر سال ۲۰۱۱ و اوایل سال ۲۰۱۲، اسماعیل هنیه، نخست وزیر در غزه، توانست آنجا را برای اولین بار ترک کرده و مسافرت&zwnj;های متعددی به کشورهای اسلامی مصر، سودان، ترکیه، تونس، قطر، بحرین، کویت، امارات و ایران داشته باشد. برای حماس به خصوص ملاقات از امارات عربی که روابط شان مدتها به تیرگی گراییده بود، ارزش بسیار داشت. در قاهره نیز موسی ابو مرزوق، معاون دفتر سیاسی حماس، دفتر حماس را راه اندازی کرد.</div> <div dir="RTL">&nbsp;</div> <div dir="RTL">بنابراین انزوای دیپلماتیک حماس تضعیف شد و با توجه به قدرت گرفتن اخوان المسلمین در مصر، حماس به شکستن انحصار اقتصادی در غزه و نیز امید بست.</div> <div dir="RTL">&nbsp;</div> <div dir="RTL"><b>حماس بر سر دو راهی</b></div> <div dir="RTL"><b>&nbsp;</b></div> <div dir="RTL">اما هنگامی که بهار عربی به سوریه رسید، یعنی در کشوری که حماس بیش از یک دهه مقر خود را در آنجا تاسیس کرده بود، این جنبش با یکی از بزرگترین چالش&zwnj;ها از زمان تاسیس خود مواجه گشت. از یکسو حماس قاعدتاً می&zwnj;بایست از اخوان المسلمین سوریه حمایت کرده و با محکومیت جنایات بشار اسد، محبوبیت خود را در میان جهان عرب و مردم سوریه حفظ کند. اما دولت سوریه، ایران و حزب الله همواره یکی از حامیان آنها بوده&zwnj;اند و مقرهای آنها در سوریه قرار دارد.</div> <div dir="RTL">&nbsp;<img width="300" vspace="10" hspace="10" height="197" align="left" src="http://radiozamaneh.com/sites/default/files/%25b%25f/userfiles/%25u/hnyh_w_khmnhy.jpg" alt="" /></div> <div dir="RTL">حماس ابتدا تلاش کرد بین این دو انتخاب ناگوار هیچ&zwnj;کدام را برنگزیند و تا حد ممکن موضعی بی طرف اتخاذ کند. آنها نمی&zwnj;خواستند اشتباه عرفات را تکرار کنند که از هجوم صدام به کویت دفاع کرد و موجب شد صدها هزار فلسطینی از کویت اخراج شوند.</div> <div dir="RTL">در آن زمان یکی از رهبران حماس گفت: &quot; ما باید در روابط خود توازن ایجاد کنیم؛ ما نمی&zwnj;خواهیم هیچکدام از دو محور را انتخاب کنیم.&quot; (<a href="http://www.crisisgroup.org/%7E/media/files/middle%20east%20north%20africa/israel%20palestine/129-light-at-the-end-of-their-tunnels-hamas-and-the-arab-uprisings.pdf">منبع</a>)</div> <div dir="RTL">&nbsp;</div> <div dir="RTL">حماس برای اجتناب از این انتخاب تلاش کرد تا وساطت کرده و اسد را تشویق کند که برای جلوگیری از خونریزی اصلاحاتی را انجام دهد. یکی از رهبران حماس نقل شده که هنگام دیدار خالد مشعل از سوریه برای پیشنهاد این اصلاحات، اسد از او درباره&zwnj;ی شایعات توافق اخوان المسلمین با آمریکا پرسید:</div> <div dir="RTL">&quot;مشعل، اسد را مطمئن ساخت که قیام در مصر یک قیام مردمی بوده و نه توطئه آمریکا. ممکن است منفعت اخوان المسلمین و آمریکا در برکناری مبارک همسو باشد، اما مقامات آمریکایی عمرسلیمان (رئیس سرویس اطلاعاتی سابق مصر) را به عنوان جایگزین می&zwnj;خواستند در حالیکه اخوان المسلمین کاملا مخالف آن بود. در این نشست مشعل به اسد گفت: &laquo; سیاست خارجی شما عالی است. شما محبوب مردم خود هستید. اما این کافی نیست. مردم اصلاحات می&zwnj;خواهند.&raquo; &quot; (<a href="http://www.crisisgroup.org/%7E/media/files/middle%20east%20north%20africa/israel%20palestine/129-light-at-the-end-of-their-tunnels-hamas-and-the-arab-uprisings.pdf">منبع</a>)</div> <div dir="RTL">&nbsp;</div> <div dir="RTL">یک ماه بعد تظاهرات در سوریه شروع شد. در اواخر ماه مارس ۲۰۱۱، شیخ یوسف قرضاوی، یکی از مفتیان اخوان المسلمین، رژیم بشار اسد را در نماز جمعه محکوم کرده و گفت که &quot;سوریه بیش از هر کشور دیگری نیازمند انقلاب است.&quot; رژیم سوریه از حماس خواست که این عبارات قرضاوی را محکوم کند. چند وب سایت خبری سوری نیز مقالاتی منتشر کردند که گویا مشعل این کار را کرده است. اما دفتر سیاسی حماس به سرعت این گزارشات را تکذیب کرد.</div> <div dir="RTL">&nbsp;</div> <div dir="RTL">فشار از سوی رژیم سوریه افزایش یافت و به حماس گفته می&zwnj;شود که یا با رژیم سوری باشد و یا برعلیه آن. در نهایت موضع رسمی حماس به صورت زیر ابلاغ شد:</div> <div dir="RTL">&quot;ما حوادث اخیر را مسائل داخلی برادران سوری مان می&zwnj;دانیم. با وجود این، ما در جنبش حماس به خاطر اصول خویش به خواست و آرمان&zwnj;های کشورهای اسلامی و عرب احترام می&zwnj;گذاریم.... ما امیدوارم وقایع کنونی به روشی حل و فصل شود که امید و آرمان&zwnj;های مردم سوریه و ثبات و وحدت سوریه هر دو با هم حفظ شود.&quot; (<a href="http://www.crisisgroup.org/%7E/media/files/middle%20east%20north%20africa/israel%20palestine/129-light-at-the-end-of-their-tunnels-hamas-and-the-arab-uprisings.pdf">منبع</a>)</div> <div dir="RTL">&nbsp;</div> <div dir="RTL">گزارش شده که در آوریل ۲۰۱۱، حماس بعد از مشورت با حزب الله و حکومت ایران پیشنهاد مجموعه&zwnj;ای از اصلاحات را به اسد داد و در عین حال با اپوزیسیون نیز مذاکراتی داشت. اما شخصیت&zwnj;هایی را که حماس برای ملاقات دعوت کرده بود، بازداشت شدند و رژیم از جنبش حماس خواست تا این اقدامات را رها کند. اما روزهای بعد حسن نصر الله به سوریه می&zwnj;رود و با اسد برای پذیرش این اصلاحات صحبت می&zwnj;کند. اسد یک سری از این اصلاحات را، از جمله حذف قانون وضعیت اضطراری، می&zwnj;پذیرد. اما همانطور که یک رهبر حماس می&zwnj;گوید: &quot;مشکلات ساختاری، مدیریت بد و ارزیابی ضعیف از موقعیت مانع اصلاحات شد. رژیم دارد گور خود را می&zwnj;کند.&quot;</div> <div dir="RTL">&nbsp;</div> <div dir="RTL">یک مامور حماس در دمشق از کمینی که برای خالد مشعل گذاشته شده بود، صحبت می&zwnj;کند. وقتی مشعل برای آنچه تصور می&zwnj;کرد ملاقاتی با یک مامور امنیتی سوریه باشد، دریافت که میزبانش از وی می&zwnj;خواهد تا سخنرانی به نفع رژیم بکند. روزنامه&zwnj;ها گزارش&zwnj;هایی منتشر کردند که دختر مشعل و دامادش بازداشت شده&zwnj;اند و مقامات سوری نیز در رسانه&zwnj;ها گفتند که حماس از سوریه روی برگردانده و جانب مخالفین سوریه را گرفته است و حتی به گروه&zwnj;های ضد رژیم پول داده است.</div> <div dir="RTL">&nbsp;</div> <div dir="RTL">بدین ترتیب ارتباط حماس با رژیم حاکم بر سوریه قطع شد. اما از سوی دیگر اپوزیسیون و مردم معترض نیز از دست فلسطینی&zwnj;ها به خاطر عدم حمایت از آنان عصبانی بودند. حتی یکی از رهبران حماس اعتراف کرد که: &quot; این جنبش بین اپوزیسیون و رژیم گیر کرده است.&quot; اخوان المسلمین سوریه از حماس خواست که برعلیه رژیم موضع بگیرد، اما بعد مقامات اصلی اخوان المسلمین پادرمیانی کرده و حماس را از این کار معاف کردند.</div> <div dir="RTL">&nbsp;</div> <div dir="RTL">ناآرامی در سوریه پای رابطه ایران و حماس را نیز مختل کرد. ابتدا به نظر می&zwnj;رسید که حماس برای کنار گذاردن ایران به عنوان حامی خود مشکلی ندارد. یکی از رهبران جنبش حماس گفت: &quot; در چهار عضو مقاومت یعنی حماس، حزب الله، ایران وسوریه، حماس کمترین وابستگی را به بقای رژیم سوری دارد و بی طرف&zwnj;ترین عضو از این چهار تاست چرا که اعضای آن سنی هستند.&quot; یکی دیگر از اعضای حماس گفت:&zwnj;&quot; ما با ایران برعلیه اعراب نخواهیم بود. حماس یک جنبش سنی در مقاومت است. ما بین این دو سازگاری می&zwnj;بینیم.&quot; حتی یکی از ایشان به وضوح بیان کرد که: &quot; وقتی یک در بسته می&zwnj;شود، درب دیگری باز می&zwnj;شود. ایران بسته شد، مصر باز می&zwnj;شود. اگر در سوریه فشار افزایش یافته در اردن جا بازتر شده است &quot; (<a href="http://www.crisisgroup.org/%7E/media/files/middle%20east%20north%20africa/israel%20palestine/129-light-at-the-end-of-their-tunnels-hamas-and-the-arab-uprisings.pdf">منبع</a>)</div> <div dir="RTL">&nbsp;</div> <div dir="RTL">اما افزایش تنش با ایران به آنجا کشیده شد که ایران کمک&zwnj;های خود به حماس را قطع کرد اما بعد صرفا کاهش داد. خطر از دست دادن ایران به عنوان بزرگترین حامی حماس باعث شد که رهبران این جنبش برای ترمیم روابط با ایران به تکاپو بیافتند، چرا که آنها مشاهده می&zwnj;کردند هنوز جایگزین مناسبی برای ایران وجود ندارد. همچنین در نبرد بین اسرائیل و مبارزینی که در غزه وجود دارد و ایران از آنان پشتیبانی می&zwnj;کنند، اعضای &quot;کمیته مقاومت مردمی و جهاد اسلامی&quot; به حماس نشان دادند که کنترل حماس در غزه چقدر آسان می&zwnj;تواند از بین برود. یک رهبر حماس این ریسک را چنین توضیح می&zwnj;دهد:</div> <div dir="RTL">&quot;مجاهدین اسلام نه به خوبی سازمان یافته&zwnj;اند و نه شاخه&zwnj;ی نظامی شان متشکل است. آنها تحت نفوذ ایران و حزب&zwnj;الله و فتح هستند. آنها گاهی مطابق آنچه مخاطبین شان دوست دارند بشنوند، عمل می&zwnj;کنند. کسی از بیرون از آنها می&zwnj;خواهد راکت بیاندازند و آنها هم این کار را می&zwnj;کنند.&quot; (<a href="http://www.crisisgroup.org/%7E/media/files/middle%20east%20north%20africa/israel%20palestine/129-light-at-the-end-of-their-tunnels-hamas-and-the-arab-uprisings.pdf">منبع</a>)</div> <div dir="RTL">&nbsp;</div> <blockquote><div dir="RTL">ناآرامی در سوریه پای رابطه ایران و حماس را نیز مختل کرد. ابتدا به نظر می&zwnj;رسید که حماس برای کنار گذاردن ایران به عنوان حامی خود مشکلی ندارد. یکی از رهبران جنبش حماس گفت: &quot; در چهار عضو مقاومت یعنی حماس، حزب الله، ایران وسوریه، حماس کمترین وابستگی را به بقای رژیم سوری دارد و بی طرف&zwnj;ترین عضو از این چهار تاست چرا که اعضای آن سنی هستند.&quot; یکی دیگر از اعضای حماس گفت:&zwnj;&quot; ما با ایران برعلیه اعراب نخواهیم بود. حماس یک جنبش سنی در مقاومت است. ما بین این دو سازگاری می&zwnj;بینیم.&quot; حتی یکی از ایشان به وضوح بیان کرد که: &quot; وقتی یک در بسته می&zwnj;شود، درب دیگری باز می&zwnj;شود. ایران بسته شد، مصر باز می&zwnj;شود. اگر در سوریه فشار افزایش یافته در اردن جا بازتر شده است.&quot;</div> </blockquote> <div dir="RTL">&nbsp;موسی ابومرزوق در هنگام ملاقات با حزب الله و برای ترمیم روابط با ایران بیان کرد که &quot;همه&zwnj;ی این حدس و گمان&zwnj;ها که حماس ایران را رها می&zwnj;کند، احمقانه است. چه کس دیگری جز ایران قصد دارد به حماس اسلحه و آموزش نظامی دهد؟ قطر؟ ترکیه ؟ ایران تنها گزینه است. و ایرانی&zwnj;ها می&zwnj;دانند که حماس پل عبور آنها به سوی جهان سنی است. پس آنان قصد ندارند که نسبت به وابستگی&zwnj;های نزدیکتر حماس با دیگر کشورها شکایت کنند، حتی اگر آنها در تقابل با کشورهایی باشند که نگران سوریه هستند. مهمتر اینکه ایران می&zwnj;فهمد که حماس مهمترین عامل برای جنگ برعلیه اسراییل است. خصوصا در این زمانه تشدید درگیری با اسراییل، ایران می&zwnj;داند که نمی&zwnj;تواند حماس را از دست بدهد.&quot; (<a href="http://www.crisisgroup.org/%7E/media/files/middle%20east%20north%20africa/israel%20palestine/129-light-at-the-end-of-their-tunnels-hamas-and-the-arab-uprisings.pdf">منبع</a>)</div> <div dir="RTL">&nbsp;</div> <div dir="RTL">یک مامور ارشد امنیتی اسرائیل موقعیت مردد حماس در میان حامیان متخاصم با یکدیگر را چنین به تصویر می&zwnj;کشد: &quot;دو پای حماس در تقسیم اردوگاه ایران و اسلامیست&zwnj;های سنی گیر کرده و با افزایش این شکاف از هر طرف کشیده می&zwnj;شود و با بحران سوریه این شکاف افزایش نیز یافته است. می&zwnj;توانم حدس بزنم که کشاله&zwnj;ی ران حماس چقدر درد می&zwnj;کند.&quot; (<a href="http://www.crisisgroup.org/%7E/media/files/middle%20east%20north%20africa/israel%20palestine/129-light-at-the-end-of-their-tunnels-hamas-and-the-arab-uprisings.pdf">منبع</a>)</div> <div dir="RTL">&nbsp;</div> <div dir="RTL"><b>نتیجه گیری</b></div> <div dir="RTL"><b>&nbsp;</b></div> <div dir="RTL">بنابراین اگرچه تحولات منطقه روابط دیپلماتیک حماس با کشورهای عربی را بهبود بخشید. اما از چند جهت این تحولات به خصوص در سوریه به ضرر آنان تمام شد. در بیلان تغییرات رخ داده، این&zwnj;ها به ضرر حماس بوده&zwnj;اند:</div> <div dir="RTL">۱. حماس مقر خود را در سوریه از دست داده است و هزاران پناهنده فلسطینی در سوریه به علت عدم حمایت از انقلاب مشکلات بسیاری با مردم آنجا پیدا کرده&zwnj;اند.</div> <div dir="RTL">۲. حماس حمایت رژیم سوریه را به طور کامل و حمایت ایران و حزب الله را تا حدی از دست داده است. بنابراین آنها می&zwnj;بایست در آینده به کشورهای سنی و عربی منطقه برای جلب حمایت&zwnj;های مالی، نظامی و آموزشی روی آورند. اما مشکل آنجاست که کشورهای عربی برخلاف ایران علاقه چندانی به کمک&zwnj;های نظامی و حمایت از اعمال افراطی حماس ندارند، این امر موجب می&zwnj;شود که توانایی نظامی حماس کاهش یابد.</div> <div dir="RTL">۳. وقایع منطقه توجه اعراب و رسانه&zwnj;های آنان را از مسئله فلسطین دور نگاه داشته است. به گفته&zwnj;ی صاحب نظران حتی دولت اخوان المسلمین در مصر اکنون مسئله فلسطین را اولویت خود قرار نمی&zwnj;دهد، بلکه بیشتر متوجه استقرار حکومت خود و تثبیت در منطقه است.</div> <div dir="RTL">۴. شرکت حماس در انتخابات سال ۲۰۰۶، حتی با وجود اینکه به پیروزی آنان ختم شد، با ماهیت نظامی حماس و شعار آنان مبنی بر مقاومت مسلحانه در تضاد قرار داشت. حتی می&zwnj;توان گفت که ورود حماس به حکومت تا حدی ماهیت این جنبش را تغییر داد. (<a href="http://www.realclearworld.com/articles/2012/02/14/how_the_arab_spring_will_shape_hamas.html">منبع</a>) اما مهمتر اینکه بعد از بهار عربی، وابستگی حماس به کشورهای عربی بیشتر شده و بنابراین لازم است تا به فتح نزدیکتر شوند. این اتفاق به سرعت افتاد. در ماه می&zwnj;۲۰۱۱، حماس با فتح برای ادامه مذاکرات با اسراییل توافقنامه&zwnj;ای را امضا کردند. آنها توافقنامه جدیدی را نیز در فوریه ۲۰۱۲ در دوحه امضا کردند. رهبران حماس در غزه و کرانه&zwnj;ی باختری با این خبر که محمود عباس و خالد مشعل توافقنامه مصالحه آمیز جدیدی را در قطر امضا کردند، شوکه شدند. براساس توافقنامه، حکومت داخلی که به وسیله&zwnj;ی عباس اداره می&zwnj;شود دو وظیفه دارد: با کمک یک میلیارد دلاری قطر به بازسازی غزه بپردازد و انتخابات ریاست جمهوری و مجلس را برگزار کند. این توافق با سیاست مذاکره فتح، مواضع متغیر و متضاد رهبران حماس منجر به اختلافات درونی به خصوص میان رهبران داخلی در غزه و رهبران در تبعید شد.</div> <div dir="RTL">&nbsp;</div> <div dir="RTL">اکنون پی&zwnj;جویی آینده حماس پی&zwnj;جویی پاسخ به پرسش&zwnj;هایی از این دست است:</div> <div dir="RTL">آیا حماس نیز به مانند فتح، راه مذاکره را برای تشکیل دو دولت در فلسطین برخواهند گزید؟</div> <div dir="RTL">آیا آنها مجبور خواهند بود که مانند اخوان المسلمین، به جرگه نسخه جدید اسلام&zwnj;گرایان صلح&zwnj;طلب و مورد حمایت غرب بپیوندند؟</div> <p><span dir="RTL">آیا تمامی این تحولات (هرچند به قیمت از دست رفتن برخی آزادی&zwnj;های مردم با ورود احکام شریعت به قوانین این کشورها ) به پایان ایدئولوژی جهاد اسلامی در منطقه، از جمله تغییر ماهیت حماس، منجر خواهد شد؟ </span></p> <p>&nbsp;</p> <p><b>عکس&zwnj;ها</b>:</p> <div dir="RTL">اسماعیل هنیه، نخست&zwnj;وزیر حکومت حماس در غزه، در سفرش به تهران در بهمن ۱۳۹۰</div> <p>&nbsp;</p> https://archive.radiozamaneh.com/politics/2012/08/20/18576#comments اخوان المسلین امین قضایی بهار عربی تونس جمهوری اسلامی حماس سوریه غزه گوی سیاست Mon, 20 Aug 2012 21:03:48 +0000 18576 at https://archive.radiozamaneh.com https://archive.radiozamaneh.com/society/khiyaban/2012/08/02/17812 <div class="fb-social-like-widget"><fb:like href="https://archive.radiozamaneh.com/society/khiyaban/2012/08/02/17812" send="false" layout="box_count" show_faces="false" width="500" action="like" font="arial" colorscheme="light"></fb:like></div><div class="field field-type-text field-field-nevisandeh"> <div class="field-items"> <div class="field-item odd"> عزیز خسروشاهی </div> </div> </div> <div class="field field-type-filefield field-field-maghaleh-image"> <div class="field-items"> <div class="field-item odd"> <img class="imagefield imagefield-field_maghaleh_image" width="300" height="245" alt="" src="https://archive.radiozamaneh.com/sites/default/files/nodjoumiviolence12_0.jpg?1344356405" /> </div> </div> </div> <p>عزیز خسرو شاهی &minus; رئيس اداره اجتماعی حوزه پيشگيری قوه قضائيه ايران در تاریخ ۲۵ تیر سال جاری (۱۳۹۱) در گفت&zwnj;وگو با &quot;وب سايت خبرآنلاين&quot; گفته است که آمار نزاع&zwnj;&zwnj;های اجتماعی عمدی در جامعه ايران در حال افزايش است.</p> <!--break--><!--break--><div dir="RTL">&nbsp;جعفر بای می&zwnj;گوید: &laquo;<span>بررسی در قوه قضائیه نشان می&zwnj;دهد که آمار نزاع&zwnj;های خیابانی عمدی&nbsp;در دوسال پیش نسبت به سال&zwnj;های قبل افزایش داشته است. قبلاً این نسبت ۳۰ به ۷۰ بود، اما از دو سال پیش درصد نزاع خیابانی عمد به غیر عمد ۷۰ به ۳۰ شده است&raquo;. مطابق آمار ۱۱ ماهه تا پایان بهمن ماه سال گذشته، ۵۶۷ هزار و ۳۱۵ پرونده نزاع به پزشکی قانونی ارجاع شده است.</span></div> <div dir="RTL"><b>&nbsp;</b></div> <div dir="RTL">رسانه&zwnj;&zwnj;های خبری با اعداد و ارقام متوجه این واقعیت می&zwnj;شوند، اما مردم ایران برای پی بردن به افزایش خشونت در جامعه خود نیازی به آمار و ارقام ندارند. خشونت مدتی است که به یک واقعیت ملموس در جامعه تبدیل شده است.</div> <div dir="RTL">&nbsp;</div> <div dir="RTL">خشونت در چهارچوب درگیری&zwnj;های فیزیکی و نزاع&zwnj;&zwnj;های خیابانی محدود نمی&zwnj;شود<i>. <em><span>اگر خشونت</span></em></i> رابه مفهوم &laquo;از بین رفتن برابری در یک رابطه&raquo; در نظر بگیریم و رابطه&zwnj;&zwnj;های اجتماعی را پیرامون وجود یا عدم وجود &quot;برابری در رابطه&quot; مورد بررسی قرار دهیم، نتیجه این خواهد بود که هرگونه رفتار عمدی یا غیر عمدی که منجر به نقض حریم شخصی زندگی افراد جامعه شود یا شرایطی نابرابر را در روابط اجتماعی دیکته یا اعمال کند، نوعی خشونت خواهد بود.</div> <div dir="RTL">&nbsp;</div> <div dir="RTL"><b>جامعه&zwnj;ای جوان</b></div> <div dir="RTL"><b>&nbsp;</b></div> <div dir="RTL"><span>بر ميانگين سن جمعيت ايران طی ۱۵ سال، هفت سال افزوده شده است، اما باز هم جامعه ایران را جمعیتی جوان تشکیل می&zwnj;دهد که میانگین سنی آن در حدود ۲۷ سال است.</span></div> <div dir="RTL">&nbsp;</div> <blockquote><div dir="RTL"><span>در ایران، سیستم حکومتی درک صحیحی از جهان پیرامون خود ندارد و ارزش&zwnj;&zwnj;هایی را به&zwnj;کار می&zwnj;گیرد و بر مبنای آن عمل می&zwnj;کند که عامل پس&zwnj;رفت جامعه است.</span></div> </blockquote> <div dir="RTL">بر اساس نتایج آخرین سرشماری نفوس و مسکن، جمعیت ایران به ۷۵ میلیون و ۱۴۹ هزار و ۶۶۹ نفر رسیده است. طبق آمار سال ۱۳۸۵ تعداد جمعيت افراد هرگز ازدواج نكرده بين سنين ۱۵ تا ۴۴ سال ۱۶ ميليون و ۸۲۴ هزار و ۸۸۳ نفر است كه ۹ ميليون و ۷۴۰ هزار و ۵۸۶ نفر آنها مرد و هفت ميليون و ۱۰۲ هزار و ۲۹۷ نفر آنها نيز زن هستندکه انتظار می&zwnj;رود در آمار سال ۱۳۹۰ افزایش یافته باشد.</div> <div dir="RTL">&nbsp;</div> <div dir="RTL">در جامعه&zwnj;ای که بافت آن را جمعیت جوان تشکیل داده باشد در صورتی که سیستم حکومتی یک کشور درک صحیحی از جهان پیرامونی خود داشته باشد و رویکردی سازنده و مترقی نسبت به مردم و اجتماع پیشه کند، به&zwnj;کارگیری این نیروهای جوان در یک سیستم تولیدی موفق و مدیریت این نیروی اجتماعی یک &quot;فرصت&quot; ارزیابی و عامل رشد، توسعه و پیشرفت آن کشور می&zwnj;شود،<span> اما در ایران، سیستم حکومتی درک صحیحی از جهان پیرامون خود ندارد و ارزش&zwnj;&zwnj;هایی را به&zwnj;کار می&zwnj;گیرد و بر مبنای آن عمل می&zwnj;کند که عامل پس&zwnj;رفت جامعه است. نیروی توانمند جمعیت جوان ایران به دلیل مدیریت ناکارآمد و ارزش&zwnj;های ارتجاعی سیستم حکومتی، تبدیل به یک معضل اجتماعی شده است.</span></div> <div dir="RTL">&nbsp;</div> <div dir="RTL"><b><span>بیکاری</span></b></div> <div dir="RTL"><b>&nbsp;</b></div> <div dir="RTL"><span>به&zwnj;ندرت می&zwnj;توان کسی را در جامعه ایران پیدا کرد که منافع و به تبع آن ایدئولوژی&zwnj;اش وابسته به حکومت نباشد و در عین حال اعتقادی به آمار و ارقام رسمی اعلام شده توسط حکومت داشته باشد. آمار ارائه شده از سوی مقامات رسمی به حدی نادرست و غیر قابل اعتماد است که حتی خبرگزاری&zwnj;های دارای مجوز یا نزدیک به جریان&zwnj;های درونی نظام نیز هر از گاهی آشکارا دروغ بودن این آمار را اعلام می&zwnj;کنند.</span></div> <div dir="RTL">&nbsp;</div> <blockquote><div dir="RTL"><img width="200" height="133" align="middle" src="http://radiozamaneh.com/sites/default/files/%25b%25f/userfiles/%25u/kazeb.jpg" alt="" /></div> <div dir="RTL"><span>در سال&zwnj;های اخیر بر تعداد افراد مشغول به شغل&zwnj;&zwnj;های کاذب و پاره&zwnj;وقت افزوده شده است و سرمایه&zwnj;داران بزرگ ایران - که غالباً از افراد حکومتی و به خصوص از بورژوازی نظامی ایران هستند- علاقه&zwnj;ای به گردش سرمایه&zwnj;&zwnj;های خود در کارهای تولیدی ندارند و به کسب سود از طریق دلالی، واسطه&zwnj;گری و واردات کالا به ایران مشغول&zwnj;اند. حجم بالای واردات کالا خود عاملی پر قدرت و مهم در افزایش نرخ بیکاری در جامعه است.</span></div> </blockquote> <div dir="RTL">به گزارش خبرگزاری آفتاب &laquo;در سال ۱۳۸۹، بیست و دو و نیم درصد از خانواده&zwnj;های ایران بدون فرد شاغل، ۵۵٫۴ درصد دارای یک فرد شاغل، ۲٫۱۷ درصد دو فرد شاغل و ۴٫۹ درصد دارای دو و بیشتر فرد شاغل بوده&zwnj;اند.&raquo; در عین حال در سال ۱۳۹۰، چیزی در حدود ۸۰۰ هزار فرصت شغلی از دست رفته که معادل ۱۸ میلیارد دلار تولید بوده &zwnj;است.</div> <div dir="RTL">&nbsp;</div> <div dir="RTL">منطقاً میزان بیکاری در نسل جوان ایران بیش از افراد میان سال و مسن است و به دلیل وضعیت اسفباری که در دولت محمود احمدی&zwnj;نژاد بر اقتصاد ضعیف و متکی به نفت ایران به وجود آمده است در هیچ تحلیل علمی&zwnj;ای امیدی به تغییر وضعیت اقتصادی ایران و به دنبال آن، امید به کاهش نرخ بیکاری در ایران وجود ندارد.</div> <div dir="RTL">&nbsp;</div> <div dir="RTL"><span>در سال&zwnj;های اخیر بر تعداد افراد مشغول به شغل&zwnj;&zwnj;های کاذب و پاره&zwnj;وقت افزوده شده است و سرمایه&zwnj;داران بزرگ ایران - که غالباً از افراد حکومتی و به خصوص از بورژوازی نظامی ایران هستند- علاقه&zwnj;ای به گردش سرمایه&zwnj;&zwnj;های خود در کارهای تولیدی ندارند و به کسب سود از طریق دلالی، واسطه&zwnj;گری و واردات کالا به ایران مشغول&zwnj;اند. حجم بالای واردات کالا خود عاملی پر قدرت و مهم در افزایش نرخ بیکاری در جامعه است.</span></div> <div dir="RTL">&nbsp;</div> <div dir="RTL"><span>با وجود این آمار گویا و این وضعیت مشخص می&zwnj;توان تصور کرد اگر درصدی از انرژی عظیم یک نیروی جوان پر تعداد که به دلیل &quot;بیکاری&quot; در مسیر سازندگی جامعه قرار نگرفته است صرف درگیری&zwnj;های فیزیکی و روانی مخرب شود، چون اصطکاک&zwnj;&zwnj; زیادی در جامعه ایران ایران به وجود می&zwnj;آورد. وقتی این بخش از جامعه - مانند دیگر حکومت شوندگان - از حقوق سیاسی و اجتماعی متعددی محروم است، <br /> &nbsp;امیدی به آینده خود ندارد و در عرصه سیاست و مناسبات بین&zwnj;المللی با انبوهی از استرس و خبرهای نگران&zwnj;کننده مانند خطر حمله نظامی به ایران، تحریم&zwnj;&zwnj;های اقتصادی و غیره مواجه باشد طبیعتاً باید انتظار داشت هر لحظه بر میزان اصطکاک اجتماعی این نیروی عظیم افزوده شود.</span></div> <div dir="RTL">&nbsp;</div> <div dir="RTL"><b><span>خشونت حکومتی</span></b></div> <div dir="RTL"><b>&nbsp;</b></div> <div dir="RTL"><span>جمعیت جوان، بیکاری، ناامیدی، نرخ بالای طلاق، نرخ بالای تجرد در ایران و مسائلی از این دست گرچه عوامل مهمی در بررسی افزایش خشونت&zwnj;ها- اعم از فیزیکی، روانی، اجتماعی، جنسیتی و غیره- هستند، اما به هیچوجه عامل اصلی ایجاد و افزایش نرخ این خشونت&zwnj;ها، جوانان نیستند. </span></div> <div dir="RTL">&nbsp;</div> <blockquote><div dir="RTL"><span>اعدام زندانیان سیاسی در دهه شصت و پس از آن قتل&zwnj;&zwnj;های زنجیره&zwnj;ای توسط دستگاه اطلاعاتی و امنیتی کشور که قربانی آن آزاداندیشان و دگراندیشان جامعه ایران بودند، قطعه&zwnj;&zwnj;های دیگر پازل خشونت بود که با حمله&zwnj;&zwnj;های فیزیکی و روانی گروه&zwnj;&zwnj;های فشار در دوران اصلاحات به عرصه عمومی جامعه کامل شد.</span></div> </blockquote> <div dir="RTL"><span>عامل اصلی بدون تردید سیستم فکری تاریخ مصرف گذشته حکومت ایران و مدیریت نادرست و فاجعه&zwnj;بار حکومت بر جامعه است. جدای از این مسئله خشونت حاکمیت در کل بستر تاریخی خود موضوع قابل توجه دیگری است.</span></div> <div dir="RTL">&nbsp;</div> <div dir="RTL"><span>جمهوری اسلامی ایران کار خود را با محاکمات ناعادلانه و اعدام&zwnj;&zwnj;های گسترده در اولین قدم شکل&zwnj;گیری خود شروع کرد و هنوز چندی از شکل&zwnj;گیری آن نگذشته وارد یک جنگ طولانی&zwnj;مدت ویرانگر با کشور عراق شد. همه مسائل انسانی، اجتماعی، فرهنگی، سیاسی و ... جامعه در دوگانگی&zwnj;&zwnj;های جعلی &laquo;وطن - دشمن&raquo; و &laquo;اسلام - کفر&raquo; قرار گرفت و هر فکر و اندیشه مغایر با سیستم فکری حاکمیت به بهانه &laquo;خیانت به کشور و اسلام&raquo; در &laquo;شرایط جنگی&raquo; سانسور و یا شامل خودسانسوری شد. اعدام زندانیان سیاسی در دهه شصت و پس از آن قتل&zwnj;&zwnj;های زنجیره&zwnj;ای توسط دستگاه اطلاعاتی و امنیتی کشور که قربانی آن آزاداندیشان و دگراندیشان جامعه ایران بودند، قطعه&zwnj;&zwnj;های دیگر پازل خشونت بود که با حمله&zwnj;&zwnj;های فیزیکی و روانی گروه&zwnj;&zwnj;های فشار در دوران اصلاحات به عرصه عمومی جامعه کامل شد. پس از آن نیز مردم ایران خشونت&zwnj;های گسترده بعد از انتخابات ۱۳۸۸ و تسلط یک وضعیت پلیسی - امنیتی لخت و برهنه در کشور را شاهد بودند که تاکنون نیز ادامه دارد. جامعه ایران در طول حیات جمهوری اسلامی حتی یک لحظه مجال در امان بودن از خشونت سازمان&zwnj;یافته حکومتی را نداشته است.</span></div> <div dir="RTL">&nbsp;</div> <div dir="RTL"><b><span>تناقض&zwnj;های درونی حاکمیت</span></b></div> <div dir="RTL"><b>&nbsp;</b></div> <div dir="RTL"><span>حکومت ایران دچار تناقض&zwnj;های پرشماری است. حکومتی حریص در بقا و منافع مادی، اما توجیه&zwnj;گر خود با افکار و دلایل غیر زمینی و تخیلی که در تاریخ تکامل اجتماعی، متعلق به مراحل گذشته تکامل اندیشه و اجتماع انسانی محسوب می&zwnj;شود.</span></div> <div dir="RTL">&nbsp;</div> <blockquote><div dir="RTL"><img width="200" height="137" align="middle" src="http://radiozamaneh.com/sites/default/files/%25b%25f/userfiles/%25u/nirooyekar.jpg" alt="" /></div> <div dir="RTL"><span>حاکمان ایران در حالی که خود بزرگ&zwnj;ترین دشمن &quot;تولید&quot; در سیستم اقتصادی ایران هستند میل دارند برای قدرتمند شدن و رشد و توسعه کشور نیروی کار ایران را افزایش دهند. آنها مردم ایران را به چشم سربازانی برای جنگیدن و مشتریانی برای کالاهای وارداتی خود نگاه می&zwnj;کنند.</span></div> </blockquote> <div dir="RTL"><span>حاکمان ایران در حالی که قادر به تامین زندگی حداقلی برای تعدادی زیادی از افراد جامعه ایران نیستند میل دارند جمعیت ایران را از ۷۵ میلیون نفر به ۱۵۰ میلیون نفر افزایش دهند. علی خامنه&zwnj;ای در مرداد مرداد ۱۳۹۰ گفت: &laquo;هر اقدام و تدبيرى كه مي&zwnj;خواهد براى متوقف كردن رشد جمعيت انجام بگيرد، بعد از صد و پنجاه ميليون انجام بگيرد&raquo; و محمود احمدی&zwnj;نژاد طرح کنترل جمعیت در ایران را طرحی غربی می&zwnj;داند که عامل ضربه خوردن منافع ایران خواهد بود. </span></div> <div dir="RTL">&nbsp;</div> <div dir="RTL"><span>حاکمان ایران توقع دارند انسان&zwnj;ها بدون آنکه نانی برای خوردن و امیدی برای زندگی داشته باشند، زاد و ولد کنند. حاکمان ایران در حالی که خود بزرگ&zwnj;ترین دشمن &quot;تولید&quot; در سیستم اقتصادی ایران هستند میل دارند برای قدرتمند شدن و رشد و توسعه کشور نیروی کار ایران را افزایش دهند. آنها مردم ایران را به چشم سربازانی برای جنگیدن و مشتریانی برای کالاهای وارداتی خود نگاه می&zwnj;کنند بدون آنکه به این مسئله فکر کنند که هر انسانی معمولاً زاده شرایط حداقلی مادی، و تصمیم و اراده&zwnj;ای برآمده از آرامش فکری و روانی و امنیت مادی زاد و ولدکنندگان است و هر مشتری&zwnj;ای برای آنکه کالایی را بخرد به شغلی نیاز دارد تا درآمدی داشته باشد. حکومتی که خود با خشونت پایه&zwnj;هایش را استوار کرده است و با خشونت بر مردم کشور فرمانروایی می&zwnj;کند از افزایش خشونت در جامعه احساس خطر می&zwnj;کند.</span></div> <div dir="RTL">&nbsp;</div> <div dir="RTL"><b><span>تجزیه جامعه به ساده&zwnj;ترین واحد سازنده</span></b></div> <div dir="RTL"><b>&nbsp;</b></div> <div dir="RTL"><span>در ایران </span>روزانه بیش از هزار و ۷۵۰ مورد نزاع به پزشک قانونی کشیده می&zwnj;شود<span dir="LTR">.</span><span> نزاع&zwnj;های خیابانی که با واسطه مردم خاتمه می&zwnj;یابند یا به محاکم قضائی کشیده نمی&zwnj;شوند را باید به این آمار اضافه کرد. همچنین خشونت&zwnj;&zwnj;های کلامی و روانی که هیچ آماری از آن وجود ندارد ولی با زندگی در ایران می&zwnj;توان موارد بسیاری از آن را مشاهده کرد. خشونت&zwnj;&zwnj;های فیزیکی و روانیِ درون خانواده&zwnj;ها، موارد کودک&zwnj;آزادی و خودآزادی، همچنین خشونت&zwnj;&zwnj;های جنسیتی که در حجمی وسیع در جامعه ایران وجود دارد از دیگر موارد خشونت در ایران هستند.</span></div> <div dir="RTL">&nbsp;</div> <blockquote><div dir="RTL"><img width="200" height="145" align="middle" src="http://radiozamaneh.com/sites/default/files/%25b%25f/userfiles/%25u/fardiyat.jpg" alt="" /></div> <div dir="RTL"><span>تجزیه جامعه به &quot;من&quot;، به عنوان ساده&zwnj;ترین واحد سازنده اجتماع از دیگر دلایل کلیدی رواج خشونت است. اعضای جامعه ایران به خصوص کسانی که در ابتدای راه زندگی قرار دارند با منابع محدودی روبه&zwnj;رو شده&zwnj;اند که افزایش رقابت را میان آنان دامن زده است. فشارهای روانی در پی این رقابت در همه عرصه&zwnj;ها قابل مشاهده است. گسست روابط عاطفی انسانی بین زوج&zwnj;ها، والدین و فرزندان و نیز جدایی انسان&zwnj;ها از یکدیگر و بریده شدن ارتباطات اجتماعی تحت فشارهای اقتصادی و نا امنی&zwnj;&zwnj;های روانی، افراد جامعه را هرچه بیشتر به سمت یک &quot;زیست انفرادی&quot; و &quot;تنهایی&quot; سوق داده است.</span></div> </blockquote> <div dir="RTL"><span>مجموعه&zwnj;ای از دلایل به هم پیوسته و مرتبط، عامل رواج خشونت در جامعه ایران است که در راس آن&zwnj;ها خود حاکمیت به عنوان بازتولیدکننده خشونت قرار دارد. فقدان یک برنامه جامع اجتماعی، نابودی عمدی ارزش&zwnj;های ملی، فرهنگی و انسانی (از نوع مترقی) برای تقویت دین به عنوان ایدئولوژی حکومتی ار عواملی هستند که در صدر فهرست قرار دارند.</span></div> <div dir="RTL">&nbsp;</div> <div dir="RTL"><span>تجزیه جامعه به &quot;من&quot;، به عنوان ساده&zwnj;ترین واحد سازنده اجتماع از دیگر دلایل کلیدی رواج خشونت است. اعضای جامعه ایران به خصوص کسانی که در ابتدای راه زندگی قرار دارند با منابع محدودی روبه&zwnj;رو شده&zwnj;اند که افزایش رقابت را میان آنان دامن زده است. فشارهای روانی در پی این رقابت در همه عرصه&zwnj;ها قابل مشاهده است. گسست روابط عاطفی انسانی بین زوج&zwnj;ها، والدین و فرزندان و نیز جدایی انسان&zwnj;ها از یکدیگر و بریده شدن ارتباطات اجتماعی تحت فشارهای اقتصادی و نا امنی&zwnj;&zwnj;های روانی، افراد جامعه را هرچه بیشتر به سمت یک &quot;زیست انفرادی&quot; و &quot;تنهایی&quot; سوق داده است. نتیجه چنین وضعیتی تجزیه جامعه به &quot;من&zwnj;&quot;هایی است که دیگر &quot;من&quot;ها را به چشم غریبه، رقیب و دشمن می&zwnj;نگرد.</span></div> <div dir="RTL">&nbsp;</div> <p><span dir="RTL">&nbsp;فقدان &laquo;ارزش&zwnj;های مترقی همگانی&raquo; و &laquo;هدف&zwnj;های جمعی&raquo; افراد سازنده اجتماع در ایران را بیش از پیش به یکدیگر بی&zwnj;ربط کرده است و چشم&zwnj;اندازی جز شانه خالی کردن مردم از مسئولیت&zwnj;&zwnj;های اجتماعی، اتکا به نیروی غیر و خارج از جامعه برای تغییر مناسبات اجتماعی و فروپاشی اجتماعی در افق دید قرار نداده است. رویکرد فعالان سیاسی و اجتماعی ایران به امر سازمان&zwnj;یابی نیروهای اجتماعی و تلاش برای عرضه آگاهی&zwnj;&zwnj;های سازنده به منظور برپایی ارزش&zwnj;های جمعی و اهدافی همگانی امری لازم و حیاتی است. همچنین باید توجه به</span><span dir="RTL"> مسائل اقتصادی و بهبود وضعیت معیشتی مردم وارد برنامه نیروهای مخالف حکومت جمهوری اسلامی شود، چراکه یکی از عوامل شتاب&zwnj;دهنده روند فروپاشی اجتماعی در ایران، وضعیت اقتصادی نابه&zwnj;سامان و چپاول ثروت&zwnj;های طبیعی و نابودی نیروهای انسانی توسط بورژوازی نظامی ایران است.</span></p> <p>&nbsp;</p> <p><strong>تصاویر</strong>: نقاشی اثر نیکزاد نجومی.</p> https://archive.radiozamaneh.com/society/khiyaban/2012/08/02/17812#comments آسیب های اجتماعی بیکاری جمعیت جمهوری اسلامی جوانان عزیز خسروشاهی فقر خیابان Thu, 02 Aug 2012 07:47:16 +0000 17812 at https://archive.radiozamaneh.com https://archive.radiozamaneh.com/society/humanrights/2012/07/31/17684 <div class="fb-social-like-widget"><fb:like href="https://archive.radiozamaneh.com/society/humanrights/2012/07/31/17684" send="false" layout="box_count" show_faces="false" width="500" action="like" font="arial" colorscheme="light"></fb:like></div><div class="field field-type-text field-field-nevisandeh"> <div class="field-items"> <div class="field-item odd"> امین سرخابی </div> </div> </div> <div class="field field-type-filefield field-field-maghaleh-image"> <div class="field-items"> <div class="field-item odd"> <img class="imagefield imagefield-field_maghaleh_image" width="273" height="200" alt="" src="https://archive.radiozamaneh.com/sites/default/files/yahossienshahid.jpg?1344182910" /> </div> </div> </div> <p>امین سرخابی - هرچند عده&zwnj;ای با نگرشی جامعه&zwnj;شناسانه، رخت بر بستن دین از سطح جامعه و حکومت را به عنوان واقعیتی اجتماعی ناممکن می&zwnj;دانند، اما در نگاهی کارکردگرایانه، نه تنها نمادها و شعائر مذهبی نشئت گرفته از مذهب، بلکه بسیاری از نمادها و شعائر طبیعی نیز به مرور زمان یا دچار تغییر می&zwnj;شوند یا اینکه به کلی کارکرد خود را از دست می&zwnj;دهند و به فراموشی سپرده می&zwnj;شوند.</p> <!--break--><!--break--><div dir="RTL">&nbsp;</div> <div dir="RTL">نمادها و شعائر مذهبی کدامند؟ چه زمانی کارکرد خود را از دست می&zwnj;دهند؟ نمادها و شعائر مذهبی در چه شرایطی بازتولید می&zwnj;شوند؟ چه عواملی در بازتولیدشان دخیل هستند؟ چرا در ایران علی&zwnj;رغم تجربه ناموفق حکومت دینی در برخی مواقع شعائر و نمادهای دینی بازتولید می&zwnj;شوند و نه تنها کارکرد تدافعی بلکه کاربرد اعتراضی نیز دارند؟</div> <div dir="RTL">&nbsp;</div> <div dir="RTL"><b>نمادها و شعائر</b></div> <div dir="RTL"><b>&nbsp;</b></div> <div dir="RTL">از ابتدای شکل&zwnj;گیری روابط اجتماعی میان افراد در جوامع انسانی یکی از ابزارهای انسجام بخش اجتماعی و کنش&zwnj;های جمعی میان افراد نمادها ب<span dir="RTL">وده&zwnj;اند.</span></div> <div dir="RTL">&nbsp;</div> <div dir="RTL">نماد چیزی است که به جای چیزهای دیگر می&zwnj;نشیند و آن را بازنمود و بیان می&zwnj;کند. در واقع منظور از شعائر نیز همان نمادها هستند که بیشتر به نمادهای اسلامی اشاره دارند. شعائر دینی به آداب، مناسک، اعمال مذهبی &nbsp;و برخی شعارهای برخاسته از نهاد مذهب گفته می&zwnj;شود که انسجام&zwnj;بخش دین یا مذهب مشخصی است. در واقع نمادهای مذهبی رابطه مستقیمی با محتوای مذهب دارند و در مقابل نیز مذهب در صورت عدم وجود نمادها و شعائر و مناسک از محتوا تهی و به حاشیه رانده می&zwnj;شوند. در واقع مذاهب تنها با تمسک جستن به مناسک و نمادهای مذهبی&nbsp;که توسط مردم اجرا می&zwnj;شوند <span dir="RTL">می&zwnj;تواند</span> خود را دوباره در سطح جامعه ارائه دهد و بازتولید کند. گاهی نیز نمادهای مذهبی توسط گروهی خاص با تفسیری ویژه به ابزار موثری جهت مقاومت یا تغییر در امری اجتماعی تبدیل می&zwnj;شوند. به عبارتی دیگر اگر مذاهب را به مثابه ایدئولوژی يا گفتمان تلقی کنیم، نمادهای مذهبی عناصر انسجام&zwnj;بخش و هماهنگ&zwnj;کننده ایدئولوژی&zwnj;ها و گفتمان&zwnj;ها هستند.</div> <div dir="RTL"><b>&nbsp;</b></div> <div dir="RTL"><b>کارکرد نمادها</b></div> <div dir="RTL">&nbsp;</div> <blockquote><div dir="RTL"><img align="middle" width="170" height="277" src="http://radiozamaneh.com/sites/default/files/%25b%25f/userfiles/%25u/alaho-akbar.jpg" alt="" /></div> <div dir="RTL">نخبگان قدرت در ایران، یکی از عوامل بازتولید نمادهای مذهبی بوده&zwnj;اند. آنها در جمهوری اسلامی با دستکاری برخی نمادهای مذهبی به بازتولید آنها پرداخته&zwnj;اند؛ از ترکیب موسیقی تکنو و پاپ با نوحه&zwnj;خوانی و روضه گرفته تا ارتباط دادن دمکراسی به دین تحت عنوان &quot;دمکراسی دینی&quot; یا &quot;مردم&zwnj;سالاری دینی&quot;.</div> </blockquote> <div dir="RTL">یکی از کارکردهای مهم و تأثیرگذار نمادهای مذهبی وجه مشارکت&zwnj;زای آن است. اجرای مناسک مذهبی و اهمیت نمادهای دینی در جامعه می&zwnj;تواند در مشارکت دادن مردم در سطوح گوناگون نقش داشته باشد، زیرا نماد وسیله&zwnj;ای است جهت ابراز و بیان عقاید افراد؛ حال چه نماد طبیعی، قراردادی، حسی، دیداری و صوتی باشند. نمادها در در نقش محرکی هستند جهت تجمیع افراد در انجام عملی جمعی و بدین&zwnj;وسیله افراد درک مشترکی نسبت به یکدیگر پیدا می&zwnj;کنند.</div> <div dir="RTL">&nbsp;</div> <div dir="RTL">از کارکردهای دیگر نماد می&zwnj;توان به وجه ارتباطی آنها اشاره کرد. نمادها باعث می&zwnj;شوند ارتباط میان مردم با سرعت و شتاب بیشتری صورت بگیرد و آنها را به آسانی با همدیگر آشنا کند. اجرای مناسک مذهبی و اهمیت یافتن نمادها می&zwnj;تواند ارتباط میان افراد جامعه را تقویت کند و آنها را در قبال مسائل مهم به سمت موضعی همسان سوق دهد. به عبارتی دیگر جریان&zwnj;های اجتماعی و گروه&zwnj;های سیاسی از طریق نمادهاست که هواداران خود را به رخ یکدیگر می&zwnj;کشند و قدرت&zwnj;نمایی می&zwnj;کنند.</div> <div dir="RTL">&nbsp;</div> <div dir="RTL">همچنین نمادها می&zwnj;توانند بسیاری از مسائل و پیچیدگی&zwnj;هایی را که مردم را با سردرگمی روبه&zwnj;رو می&zwnj;کنند همچون افیونی ساده و حل کند و آنها را از درد و رنج ناشی از مشکلات برهانند و احساس توانایی حل مشکلات را به آنها منتقل &nbsp;کنند.</div> <div dir="RTL">&nbsp;</div> <div dir="RTL">نمادها در صورت صورت&zwnj;بندی مناسب از جانب برخی کنشگران می&zwnj;توانند عاملی باشند جهت برهم زدن نظم عمومی و ایجاد نظمی جدید. در واقع نمادها می&zwnj;توانند وجه اعتراضی هم در خود داشته باشند. خصوصاً زمانی که جامعه دچار آنومی اجتماعی و آبستن تغییرات شده باشد، نمادها می&zwnj;توانند نقش اعتراضی در بسیج عمومی داشته باشند.</div> <div dir="RTL"><b>&nbsp;</b></div> <div dir="RTL"><b>عومل موثر در تغییر کارکرد نمادها</b></div> <div dir="RTL">&nbsp;</div> <div dir="RTL">نمادها مرتب در حال تغییر و بازیابی خود هستند و نمادهای دینی نیز بسته به نوع ماهیت دین در معرض تغییر قرار دارند. عوامل گوناگونی مانند تغییرات سیاسی، بحران&zwnj;های اقتصادی، نخبگان قدرت و رسانه&zwnj;ها در تغییر و بازتولید نمادها دخیل هستند.</div> <div dir="RTL">&nbsp;</div> <blockquote><div dir="RTL"><img align="middle" width="190" height="113" src="http://radiozamaneh.com/sites/default/files/%25b%25f/userfiles/%25u/multimedia_pics_1390_9_photo_3005.jpg" alt="" /></div> <div dir="RTL">اقشار پایین جامعه و تهیدستان از بزرگ&zwnj;ترین منابع مشروعیت&zwnj;بخش جمهوری اسلامی بوده&zwnj;اند. چنین منبع مهمی در ایران بیشتر به عامل مذهب برمی&zwnj;گردد. جمهوری اسلامی در مراسم عاشورا و تاسوعا که خیل عظیمی از قشرهای پایین را به خیابان&zwnj;ها می&zwnj;آورد، به نوعی مشروعیت خود را از طریق این نماد مذهبی بازسازی و در مقابل شور و هیجان مردم را از طریق چنین کارناوالی کنترل می&zwnj;کند.</div> </blockquote> <div dir="RTL">پس از تغییر سیستم&zwnj;های سیاسی خصوصاً اگر بر اثر انقلاب به وجود آمده باشند یا نمادهای جدیدی سر بلند می&zwnj;کنند یا نمادهای کهنه در لباسی جدید ظاهر می&zwnj;شوند یا اینکه برخی نمادها که بیشتر سیاسی هستند از گردونه جامعه خارج می&zwnj;شوند.</div> <div dir="RTL">&nbsp;</div> <div dir="RTL">گاهی مواقع نیز بحران&zwnj;های اقتصادی تغییر یا از میان رفتن برخی نمادها را با خود به همراه دارند. معمولاً برخی از نمادها که&nbsp;گروهی را نمایندگی می&zwnj;کنند و در به وجود آمدن بحران مقصر شناخته می&zwnj;شوند، در معرض تهدید قرار می&zwnj;گیرند و احتمال از میان رفتن یا تغییر در آنها وجود دارد.</div> <div dir="RTL">&nbsp;</div> <div dir="RTL">نخبگان قدرت نیز که معمولاً قبل از مردم عادی خطر از میان رفتن نمادها را درک می&zwnj;کنند به فکر تغییر در نمادها می&zwnj;افتند و در راستای منافع دستگاه قدرت نمادها را به نوعی دستکاری می&zwnj;کنند که از ایجاد ازهم&zwnj;گسیختگی اجتماعی جلوگیری شود و تمایل&zwnj;های ساختارشکنانه را به صورت تدریجی کنترل کنند. دستكاری و ارائه تفسیرهای جدید از نمادها توسط نخبگان كه به ایجاد الگوهای رفتار سیاسی جدید <span dir="RTL">می&zwnj;انجامد</span>، تغییر فرهنگ سیاسی را نیز به همراه دارد.</div> <div dir="RTL">&nbsp;</div> <div dir="RTL">رسانه جمعی نیز &laquo;قوی&zwnj;ترین ابزار&raquo; مورد استفاده &laquo;جهت نمادسازی و تغییر در نمادها&raquo; هستند. &laquo;رسانه جمعی به عقاید و ایستارها شکل بخشیده، آنها را قالب&zwnj;ریزی کرده و آنچه را رایج و قابل پذیرش است تعریف می&zwnj;کنند&raquo;. صاحبان رسانه&zwnj;ها می&zwnj;توانند در پی&zwnj;ریزی سیاست&zwnj;های کلی خود طوری برنامه&zwnj;سازی کنند که برخی نمادها را تضعیف و بعضی را تقویت و حتی عده دیگری را نیز به کلی از اذهان عمومی خارج کنند.</div> <div dir="RTL"><b>&nbsp;</b></div> <div dir="RTL"><b>ایران</b></div> <div dir="RTL">&nbsp;</div> <div dir="RTL">حال با توجه به تأثیر شاخص&zwnj;های سیاسی، اقتصادی، نخبگان و رسانه&zwnj;ها بر نمادها به تبیین نمادهای مذهبی و عوامل بازتولید آنها می&zwnj;پردازیم. در ایران <span dir="RTL">می&zwnj;توان</span> به نمادهای مذهبی از قبیل مساجد، عاشورا و تاسوعا، شعار الله&zwnj;اکبر، مردم&zwnj;سالاری دینی، یاحسین، اعدام و حجاب اشاره کرد.</div> <div dir="RTL"><i>&nbsp;</i></div> <blockquote><div dir="RTL"><img align="middle" width="200" height="200" src="http://radiozamaneh.com/sites/default/files/%25b%25f/userfiles/%25u/namadhaye_mazhabi3.jpg" alt="" /></div> <div dir="RTL">چرا حکومت مذهبی جمهوری اسلامی که کلیه نمادهای مذهبی را در تسخیر خود دارد، در مواقعی که دچار بحران شدید مشروعیت و اقتصادی و سیاسی می&zwnj;شود بازهم مخالفان داخلی&zwnj;اش از این نمادها برای اعتراض استفاده می&zwnj;کنند و کمتر شعارها و نمادهای غیر مذهبی برجسته می&zwnj;شوند؟ به عنوان نمونه می&zwnj;توان به شعار &quot;الله&zwnj;اکبر&quot; در اعتراض به تقلب&zwnj;های انتخاباتی استقاده کرد. یا شعار &quot;یاحسین میرحسین&quot; در حمایت از یک کاندیدای انتخاباتی که در ذهن مردم مظلوم واقع شده است.</div> </blockquote> <div dir="RTL">هرکدام از این نمادها در ایران قدمتی چندین ساله دارند و تاکنون نیز اهمیت و کارکرد قابل توجهی داشته&zwnj;اند. هرکدام از این نمادها بسته به شرایط&nbsp;و عوامل گوناگون در تحولات اجتماعی ایران تأثیر داشته&zwnj;اند. تا قبل از انقلاب ۱۳۵۷ در ایران، به ویژه در اواخر دوران پهلوی بیشتر نمادهای مذهبی به نمادهای اعتراضی تبدیل شده بودند. مساجد به مرکز تردد فعالان سیاسی -مذهبی تبدیل و عاشورا و تاسوعا به مراسمی اعتراضی مبدل شده بودند. گفتن &laquo;یاحسین&raquo; و &laquo;الله&zwnj;اکبر&raquo; نیز به شعار و نمادی اعتراضی تغییر یافته بود. محجبه بودن نشانه اعتراض و متفاوت بودن با نمادهای سکولار حکومتی بود.</div> <div dir="RTL">&nbsp;</div> <div dir="RTL">پس از انقلاب و در بحبوحه حذف جریان&zwnj;های سکولار، چپ و دمکرات جریان&zwnj;های مذهبی قدرت را به چنگ گرفتند و به عبارتی مصادره کردند. در این مقطع کلیه نمادهای مذهبی اعتراضی به نمادهای حکومتی و تدافعی علیه مخالفان حکومت تبدیل شدند. پرسش اصلی اما این است که چرا حکومت مذهبی جمهوری اسلامی که کلیه نمادهای مذهبی را در تسخیر خود دارد، در مواقعی که دچار بحران شدید مشروعیت و اقتصادی و سیاسی می&zwnj;شود بازهم مخالفان داخلی&zwnj;اش از این نمادها برای اعتراض استفاده می&zwnj;کنند و کمتر شعارها و نمادهای غیر مذهبی برجسته می&zwnj;شوند؟ به عنوان نمونه می&zwnj;توان به شعار &quot;الله&zwnj;اکبر&quot; در اعتراض به تقلب&zwnj;های انتخاباتی استقاده کرد. یا شعار &quot;یاحسین میرحسین&quot; در حمایت از یک کاندیدای انتخاباتی که در ذهن مردم مظلوم واقع شده است. یا اینکه چرا مردم به روند سرکوب زنان و حجاب اجباری واکنش جدی نشان نمی&zwnj;دهند و بی تفاوت از کنار چنین مسئله&zwnj;ای <span dir="RTL">می&zwnj;گذرند</span>. همچنین چرا علی&zwnj;رغم تشدید روند اعدام&zwnj;ها در ایران مخالفتی سراسری و جدی در کلیه مناطق ایران دیده نمی&zwnj;شود؟</div> <div dir="RTL"><b>&nbsp;</b></div> <div dir="RTL"><b>عوامل سیاسی</b></div> <div dir="RTL">&nbsp;</div> <div dir="RTL">جهان سیاست، به ویژه تحولات سیاسی از دو قاعده سیالیت و حضور می&zwnj;گذرد. بدین دلیل بر کسی پوشیده نیست که از دهه ۷۰ خورشیدی به این سو تاکنون مهم&zwnj;ترین اپوزیسیون سراسری جمهوری اسلامی اپوزیسیونی ساختاری (اصلاح&zwnj;طلب&zwnj;های حکومتی) بوده است که در مقطع خاصی از گردونه سیاسی به حاشیه رانده شده بودند و در حساس&zwnj;ترین لحظات نیز قائل به عبور از نظام نبوده&zwnj;اند و در انتخاب نمادها نیز به دلیل نوع خاستگاه سیاسی&zwnj;شان سعی در تأکید بر نمادهای مذهبی داشته&zwnj;اند. بدین معنی که در انتخاب نمادهای اعتراضی از&nbsp;مردم&zwnj;سالاری دینی، شعار الله&zwnj;اکبر، رنگ سبز و یا حسین استفاده می&zwnj;کردند. بدین منوال در نبود جریان&zwnj;های دیگر برای تقویت نمادهای طبیعی، عینی و ملموس در میان مردم، نمادهای بازسازی شده&zwnj; مذهبی بازتولید می&zwnj;شوند.</div> <div dir="RTL">&nbsp;</div> <div dir="RTL">از سویی در چنین شرایطی شدت سرکوب از جانب حاکمیت به حدی است که حتی کسانی نیز که مذهبی نیستند به سلبی&zwnj;گرایی اعتراضی روی می&zwnj;آورند. بدین&zwnj;معنا که در شرایط اعتراضی به ماهیت نمادهای اعتراضی توجهی ندارند و به آینده تسلط چنین نمادی فکر نمی&zwnj;کنند و هر نمادی که در مقابل شخص اول حکومت قرار بگیرد را حمایت می&zwnj;کنند.</div> <div dir="RTL">&nbsp;</div> <div dir="RTL">همچنین انتخاب نمادهای مذهبی در شرایط اعتراضی به مردم این امکان را می&zwnj;دهد که در اتهام&zwnj;هایی مانند ارتداد و برانداز بودن تبرئه شوند، زیرا در چهارچوب گفتمانی حکومتی نمادهای اعتراضی را گزینش کرده است. یعنی با اتخاذ مصلحت&zwnj;طلبی سیاسی با انتخاب نمادی مذهبی هم اعتراض می&zwnj;کند هم ابزار دفاعی را در اختیار دارد.</div> <div dir="RTL"><b>&nbsp;</b></div> <div dir="RTL"><b>عوامل اقتصادی</b></div> <div dir="RTL">&nbsp;</div> <div dir="RTL">بسته به شرایط اقتصادی نیز برخی نمادهای مذهبی از جانب طبقات و قشرهای اجتماعی پایین جامعه بازتولید می&zwnj;شوند. معمولاً طبقات و قشرهای پایین جامعه به سبب ویژگی&zwnj;های خاص فرهنگی&zwnj;اش به راحتی تسلیم شعائر و نمادهای مذهبی می&zwnj;شوند.</div> <div dir="RTL"><i>&nbsp;</i></div> <blockquote><div dir="RTL"><img align="middle" width="190" height="125" src="http://radiozamaneh.com/sites/default/files/%25b%25f/userfiles/%25u/13901007175153711_photol.jpg" alt="" /></div> <div dir="RTL">نمادهای مذهبی برای اقشار پایین جامعه مانند تیغه دو لبه عمل می&zwnj;کند. از سویی برخی گروه&zwnj;های سیاسی و اجتماعی می&zwnj;توانند با شورانیدن و تحریک&zwnj;شان از آنها&nbsp;استفاده کنند و از سویی اگر حکومتی دینی بر سر کار باشد می&zwnj;تواند به راحتی نمادهای مذهبی را جهت کنترل قشرهای پایین که پتانسیل گسترده اعتراضی هم دارند، به&zwnj;کار گیرد.</div> </blockquote> <div dir="RTL">در واقع مذهب برای اقشار پایین جامعه نقشی آرام&zwnj;بخش دارد و این افراد را برای تحمل درد و رنج ناشی از شرایط بد اقتصادی آماده می&zwnj;کند. نمادهای مذهبی برای اقشار پایین جامعه مانند تیغه دو لبه عمل می&zwnj;کند. از سویی برخی گروه&zwnj;های سیاسی و اجتماعی می&zwnj;توانند با شورانیدن و تحریک&zwnj;شان از آنها&nbsp;استفاده کنند و از سویی اگر حکومتی دینی بر سر کار باشد می&zwnj;تواند به راحتی نمادهای مذهبی را جهت کنترل قشرهای پایین که پتانسیل گسترده اعتراضی هم دارند، به&zwnj;کار گیرد.</div> <div dir="RTL">&nbsp;</div> <div dir="RTL">اقشار پایین جامعه و تهیدستان از بزرگ&zwnj;ترین منابع مشروعیت&zwnj;بخش جمهوری اسلامی بوده&zwnj;اند. چنین منبع مهمی در ایران بیشتر به عامل مذهب برمی&zwnj;گردد. جمهوری اسلامی در مراسم عاشورا و تاسوعا که خیل عظیمی از قشرهای پایین را به خیابان&zwnj;ها می&zwnj;آورد، به نوعی مشروعیت خود را از طریق این نماد مذهبی بازسازی و در مقابل شور و هیجان مردم را از طریق چنین کارناوالی کنترل می&zwnj;کند. در چنین شرایطی حتی اعتراض&zwnj;های اجتماعی در روز عاشورا را نیز از طریق تفسیر متون دینی، یا مصادره می&zwnj;کند یا انحرافی می&zwnj;داند و در نتیجه آنها را در چهارچوب گفتمانی مذهبی سامان می&zwnj;بخشد.</div> <div dir="RTL">&nbsp;</div> <div dir="RTL">حجاب نیز به عنوان یکی از نمادهای مذهبی در ایران بیشتر از سوی قشرهای پایین جامعه تقویت و بازتولید می&zwnj;شود. قشرهای پایین جامعه ایران به دلیل قبول کلیه مناسک مذهبی و اعمال آن، حجاب را ابزاری جهت حفاظت از ناموس خویش تلقی می&zwnj;کنند. همچنین حکومت نیز از طریق تبلیغات و سخن&zwnj;پراکنی، تفاوت قشرهای پایین جامعه را نسبت به طبقه متوسط و بالا به طور مرتب در مورد حجاب گوشزد می&zwnj;کند و آنها نیز با بی بندوبار تلقی کردن بی&zwnj;حجابی طبقات بالا و متوسط عامل مهمی در بازتولید نماد حجاب تلقی می&zwnj;شوند.</div> <div dir="RTL">&nbsp;</div> <div dir="RTL">اعدام و فعل اعدام نیز به عنوان یکی دیگر از نمادهای مذهبی و تا حدی طبیعی است.&nbsp;به غیر از اعدام&zwnj;های سیاسی، نمایش اعدام &nbsp;به طور کلی کمتر از جانب مردم ایران مذموم و تقبیح می&zwnj;شود، اما شاید پرسش مهم این باشد که چرا مردم از صحنه اعدام استقبال می&zwnj;کنند؟ نمایش صحنه اعدام بیشتر در مکان&zwnj;هایی صورت می&zwnj;گیرد که به مناطق پایین&zwnj;دست و جنوب شهری تعلق دارند. مناطق جنوب شهری آکنده از بزهکاران اجتماعی و خلافکارانی است که به راحتی می&zwnj;توانند صحنه اعدام را نظاره&zwnj;گر باشند و به نوعی چنین صحنه&zwnj;ای به لحاظ روانی افراد خلافکار و بزهکار را ارضا می&zwnj;کند. بدین&zwnj;ترتیب با وجود سیستم حقوقی که بر اساس ترس و تهدید بنا نهاده شده بازتولید نماد اعدام و قصاص امکان&zwnj;پذیر است</div> <div dir="RTL"><b>&nbsp;</b></div> <div dir="RTL"><b>نخبگان قدرت</b></div> <div dir="RTL">&nbsp;</div> <div dir="RTL">نخبگان قدرت در ایران نیز یکی از عوامل بازتولید نمادهای مذهبی بوده&zwnj;اند. آنها در جمهوری اسلامی با دستکاری برخی نمادهای مذهبی به بازتولید آنها پرداخته&zwnj;اند؛ از ترکیب موسیقی تکنو و پاپ با نوحه&zwnj;خوانی و روضه گرفته تا ارتباط دادن دمکراسی به دین تحت عنوان &quot;دمکراسی دینی&quot; یا &quot;مردم&zwnj;سالاری دینی&quot;؛ از طراحی لباس&zwnj;های اسلامی ترکیبی با مدل&zwnj;های غربی گرفته تا دانشگاهیزه کردن حوزه&zwnj;های علمیه. همه این نمونه&zwnj;ها مصداق دست&zwnj;کاری نخبگان قدرت در نمادهای مذهبی جهت بازتولید آنها بوده است.</div> <div dir="RTL"><b>&nbsp;</b></div> <div dir="RTL"><b>رسانه&zwnj;های جمعی </b></div> <div dir="RTL">&nbsp;</div> <div dir="RTL">در نبود رسانه&zwnj;های آزاد و ممنوعیت شبکه&zwnj;های ماهواره&zwnj;ای در ایران، رسانه&zwnj;های دولتی در بازتولید نمادهای مذهبی نقشی اساسی بازی می&zwnj;کنند. پخش اذان، پوشش دادن خطبه&zwnj;های نماز جمعه، اشاعه اصول تشیع، تدوین برنامه&zwnj;هایی در زادروز تولد و مرگ دوازده امام شیعه و معصوم جلوه دادن آنها، سعی در تقدیس سران نظام، پخش سریال&zwnj;های مذهبی تلویزیونی، مصادره و تحریف تاریخ تحولات سیاسی و اجتماعی ایران و ترویج نوعی از فرهنگ اسلامی، ازمصادیق تأثیر رسانه&zwnj;های جمعی&nbsp;در بازتولید نمادهای مذهبی است که در فرآیند جامعه&zwnj;پذیری سیاسی صورت می&zwnj;گیرد.</div> <div dir="RTL">&nbsp;</div> <div dir="RTL"><strong>پانویس: </strong></div> <div dir="RTL">برای نگارش این مقاله از منبع زیر استفاده استنباطی کرده&zwnj;ام:</div> <div dir="RTL"><span>-<span> </span></span>دیوید مارش و جری استوكر، روش و نظریه در علوم سیاسی، ترجمه امیرمحمد حاجی یوسفی، چاپ اول، تهران، پژوهشكده مطالعات راهبردی۱۳۷۸.</div> <div dir="RTL">&nbsp;</div> <div dir="RTL"><strong>نقاشی</strong>: اثر گلرخ.&nbsp;</div> https://archive.radiozamaneh.com/society/humanrights/2012/07/31/17684#comments اللهاکبر امین سرخابی تاسوعا جمهوری اسلامی عاشورا مذهب نمادهای مذهبی یاحسین خیابان Tue, 31 Jul 2012 10:45:10 +0000 17684 at https://archive.radiozamaneh.com https://archive.radiozamaneh.com/politics/2012/07/24/17388 <div class="fb-social-like-widget"><fb:like href="https://archive.radiozamaneh.com/politics/2012/07/24/17388" send="false" layout="box_count" show_faces="false" width="500" action="like" font="arial" colorscheme="light"></fb:like></div><div class="field field-type-text field-field-nevisandeh"> <div class="field-items"> <div class="field-item odd"> آرش سلیم </div> </div> </div> <div class="field field-type-filefield field-field-maghaleh-image"> <div class="field-items"> <div class="field-item odd"> <img class="imagefield imagefield-field_maghaleh_image" width="400" height="317" alt="" src="https://archive.radiozamaneh.com/sites/default/files/khamenei_selections.jpg?1343407332" /> </div> </div> </div> <div dir="RTL">آرش سلیم &minus; شرکت یا عدم شرکت در انتخابات ریاست جمهوری ۱۳۹۲، موضوع بحث بخشی از کنشگران سیاسی و به ویژه اصلاح طلبان است. مهمترین دلیلی که برای شرکت در انتخابات ارائه می&zwnj;شود، تبدیل انتخابات به یک &laquo;فرصت&raquo; برای ایجاد تحرک و بسیج اجتماعی است. یعنی معرفی یک کاندیدا از طرف اصلاح طلبان و یا جنبش سبز، فرصت فعالیت در ستادهای انتخاباتی را برای کنشگران فراهم می&zwnj;کند که می&zwnj;تواند به تحرکی در جامعه به ظاهر خموده بینجامد.</div> <div dir="RTL">&nbsp;</div> <!--break--><!--break--><div dir="RTL">تلاش این یادداشت این است که از دیدگاه حاکمیت جمهوری اسلامی به مسئله نگاه شود. به عبارت دیگر نگارنده بر این باور است که در شرایط حاضر در صورت بندی مسئله، به جای &laquo;ما چه می&zwnj;خواهیم&raquo; باید از &laquo;حاکمیت علی خامنه&zwnj;ای چه می&zwnj;خواهد&raquo; آغاز کرد.</div> <div dir="RTL">&nbsp;</div> <div dir="RTL">اگر قبول کنیم که:</div> <div dir="RTL">۱) در حال حاضر در جامعه ایران تحرکی وجود ندارد،</div> <div dir="RTL">۲) حاکمیت جمهوری اسلامی با قدرت سخت افزاری از سلاح&zwnj;های سنگین و هلیکوپتر تا سلاح&zwnj;های سبک و تجهیزات ضد شورش شامل گازهای کشنده به لحاظ تکنیکی دست بسیار بالا را دارد، و</div> <div dir="RTL">۳) بنا بر تجربه این سه دهه اراده استفاده از امکانات خود در برابر مردم را نیز دارد،</div> <div dir="RTL">پس:</div> <div dir="RTL">در شرایط حاضر باید گزینه&zwnj;ها و تصمیم&zwnj;های حاکمیت را واکاوی کرد.</div> <div dir="RTL">&nbsp;</div> <div dir="RTL">اولین پرسش در تصمیم گیری مقامات جمهوری اسلامی این است:</div> <div dir="RTL">&nbsp;</div> <div dir="RTL"><b>آیا حاکمیت جمهوری اسلامی می&zwnj;خواهد به &laquo;اصلاحات&raquo; واقعی تن در دهد و یا نه؟ </b></div> <div dir="RTL"><b>&nbsp;</b></div> <div dir="RTL">در این یادداشت پاسخ &laquo;آری&raquo; و &laquo;نه&raquo; به پرسش بالا را پی می&zwnj;گیریم. خواهیم دید که اگر جمهوری اسلامی نخواهد به اصلاحات تن در دهد، منافع اش در برگزاری یک انتخابات <b>&laquo;کنترل شده&raquo;</b> با شرکت اصلاح طلبان و حتی پیروزی یک کاندیدای اصلاح طلب است. اما باید دید آیا این راه حل جمهوری اسلامی به نفع جنبش دمکراسی خواهی و مردم ایران می&zwnj;باشد!</div> <div dir="RTL">&nbsp;&nbsp;</div> <p><span style="font-size: larger;"> </span></p> <div dir="RTL"><b>۱. حالت نخست- جمهوری اسلامی مایل به اصلاحات واقعی نیست</b></div> <p><span style="font-size: smaller;"> </span></p> <div dir="RTL">&nbsp;<span style="font-size: larger;"> </span><span style="font-size: larger;"><b>&nbsp;</b></span></div> <div dir="RTL">می خواهیم ببینیم اگر در این حالت اصلاح طلبان وارد انتخابات شوند:</div> <div dir="RTL">اولا تا چه حد می&zwnj;توانند در استفاده از &laquo;فرصت&raquo; انتخابات موفق باشند؟</div> <div dir="RTL">ثانیاً در صورت پیروزی در انتخابات، پیروزی آن&zwnj;ها چه دستاوردهایی برای جنبش دمکراسی خواهی و مردم ایران خواهد داشت؟</div> <div dir="RTL">&nbsp;&nbsp;</div> <p><span style="font-size: larger;"> </span></p> <div dir="RTL"><b>۱.۱. یک ارزیابی ساده احتمال موفقیت در استفاده از &laquo;فرصت&raquo; انتخاباتی</b></div> <p>&nbsp;<span style="font-size: larger;"><b>&nbsp;</b></span></p> <div dir="RTL">برای انجام یک محاسبه ساده احتمالاتی باید به دو پرسش پاسخ داد و برای پاسخ&zwnj;های هر پرسش گمانه زنی کرد:</div> <div dir="RTL">&nbsp;</div> <div dir="RTL">۱) آیا می&zwnj;توان از فضای انتخاباتی استفاده کرد؟&nbsp;</div> <div dir="RTL">۲) آیا مردم از کاندیدای اصلاح طلبان حمایت و در انتخابات شرکت خواهند کرد؟</div> <div dir="RTL">&nbsp;</div> <div dir="RTL">به نظر می&zwnj;رسد کسانی که با شرکت در انتخابات موافقند، پاسخ هر دو پرسش بالا را آری فرض می&zwnj;کنند. یعنی این که تصور می&zwnj;کنند تجمعات خیابانی قبل از انتخابات مانند انتخابات ۸۸ آزاد خواهد بود، و مناظره&zwnj;های تلویزونی برگزار خواهد شد. علاوه بر این، فرض را بر این می&zwnj;گذارند که درصد بالایی در انتخابات شرکت خواهند کرد. در حالی که طبق نمودار یک اگر پاسخ به هر پرسش بالا ، &laquo;آری&raquo;، &laquo;نه&raquo;، و &laquo;نمی&zwnj;دانیم&raquo; با احتمال مساوی باشد، احتمال موفقیت (آری. آری) استفاده از &laquo;فرصت&raquo; فقط <b>یازده درصد</b> خواهد بود.</div> <div dir="RTL">&nbsp;</div> <p><span style="font-size: medium;"> </span></p> <div dir="RTL"><b>۱.۲. پیروزی کاندیدای اصلاح طلبان در انتخابات </b></div> <p>&nbsp;<span style="font-size: medium;"><b>&nbsp;</b></span></p> <div dir="RTL">دیدیم که شانس موفقیت در ایجاد حرکتی در جامعه با استفاده از &laquo;فرصت&raquo; انتخابات بسیار اندک است. ولی بیایید فرض کنیم که کاندیدای اصلاح طلبان در انتخابات برنده شود و مسئولیت قوه مجریه را به عهده بگیرد. می&zwnj;دانیم که علاوه بر همه محدودیت&zwnj;های رئیس جمهور طبق قوانین جاری، وارث دولتی بدهکار خواهد شد با درآمدهای نفتی نامطمئن و هزاران معضل اقتصادی، سیاسی، اجتماعی، فرهنگی... همچنین عوامل و نهادهای ریز و درشت پنهان و آشکار حکومت که در بیم از دست رفتن موقعیت&zwnj;های خود هستند، کارشکنی&zwnj;ها را آغاز خواهند کرد.</div> <div dir="RTL">&nbsp;</div> <div dir="RTL">فراموش نکنیم که فرض ما در این بخش این است که حاکمیت اراده اصلاحات ندارد. جای شگفتی نخواهد بود اگر رئیس جمهور نه تنها نتواند گامی در جهت اصلاحات بردارد، بلکه در تامین ابتدایی&zwnj;ترین نیازهای مردم ناموفق باشد. پس هم مردم و هم عوامل و نهادهای حکومت از رئیس جمهور و اصلاح طلبان ناراضی خواهند شد. با این حساب شکست چنین دولتی، پیروزی حکومت خواهد بود در شکستن همه کاسه کوزه&zwnj;ها بر سر اصلاح طلبان. حتی بعید نیست برای حل مشکلات با غرب به آن&zwnj;ها میدان داده شود، اما شمشیر استیضاح و حتی خطر دستگیری و محاکمه به اتهام خیانت دور سر آن&zwnj;ها در چرخش باشد!</div> <div dir="RTL">&nbsp;&nbsp;</div> <p><span style="font-size: larger;"> </span></p> <div dir="RTL"><b>۲. حالت دو- جمهوری اسلامی مایل به اصلاحات واقعی است</b></div> <p>&nbsp;<span style="font-size: larger;"><b>&nbsp;</b></span></p> <div dir="RTL">اینجاست که بهتر است منتظر شد تا حاکمیت با آزاد کردن زندانیان سیاسی و آزادی مطبوعات و احزاب اراده خود را نشان دهد. حتی شاید بهتر باشد برای نترساندن حاکمیت در فرآیند باز کردن فضای سیاسی، در انتخابات پیش رو از طرف اصلاح طلبان و یا جنبش سبز کاندیدی معرفی نگردد. در عوض به بازسازی و تحکیم نهادهای مدنی پرداخته شود. به عبارت دیگر همانطور که میرحسین موسوی گفت برای به رسمیت شناختن حقوق مردم توسط حاکمیت قرار نیست ما کاری انجام دهیم یا قراردادی امضا کنیم. حکومت خود شروع کند به عمل کردن به قانون اساسی خودش. برای این کار باید بخش&zwnj;های معطل مانده قانون اساسی در رابطه با حقوق مردم را زیر پا نگذارد. یعنی حاکمیت هم نباید کاری کند. باید قانون خودش را زیر پا نگذارد.</div> <div dir="RTL">&nbsp;&nbsp;</div> <p><span style="font-size: larger;"> </span></p> <div dir="RTL"><b>۳. نتیجه</b></div> <p>&nbsp;</p> <div dir="RTL">در حالتی که حاکمیت اراده اصلاحات ندارد و در زور فیزیکی هم در برابر مردم فعلا دست بالا را دارد، &laquo;صبر و مترصد فرصت بودن&raquo; استراتژی جنبش دمکراسی خواهی خواهد شد. اما می&zwnj;توان با طرح مسائل اجتماعی &laquo;مقاومت مدنی&raquo; را ادامه داد. می&zwnj;توان روی برنامه&zwnj;هایی چون &laquo;نه به حجاب اجباری&raquo; و یا مبارزه برای انفاق داوطلبانه اموال مازاد عوامل حکومتی به نیازمندان، و برنامه&zwnj;های دیگر در جامعه حرکت ایجاد کرد. چرا این همه لشکرکشی خیابانی برای آزار و تحقیر شهروندان در جریان است؟ چرا باید شهروندان برای ابتدایی&zwnj;ترین نیازهای معیشتی خود ساعت&zwnj;ها در صف بایستند و تحقیر شوند؟</div> <div dir="RTL">&nbsp;</div> <div dir="RTL">شانس ایجاد &laquo;فرصت&raquo; در انتخابات پیش رو بسیار اندک است. در حالی که عواقب منفی آن چون عمیق&zwnj;تر شدن شکاف در ارودگاه دمکراسی&zwnj;خواهان و سرخوردگی&zwnj;های بیشتر را نمی&zwnj;توان دست کم گرفت. بگذاریم حاکمیت خود حقوق مردم را به رسمیت بشناسد. برای &laquo;تغییر&raquo; در جامعه و رشد شهروندان به آزادی نیاز داریم. فرصت انتخابات پیش رو را به حاکمیت واگذار کنیم و &laquo;فرصت&raquo;&zwnj;های دیگر را با خلاقیت و &laquo;برنامه&raquo; خلق کنیم. بلکه ترسشان بریزد و با به رسمیت شناختن حقوق شهروندان اراده خود را در اصلاح به مردم نشان دهند و اعتماد برباد رفته خود را بازسازی کنند. با ادامه کار و ادامه گردن کلفتی کسانی که در کودتای ۸۸ آدم کشتند و شکنجه کردند و دادگاه&zwnj;های فرمایشی راه انداختند، گره&zwnj;ای از کار این کشور باز نخواهد شد.</div> <div dir="RTL" class="rtecenter">&nbsp;<img width="550" height="651" align="middle" src="http://radiozamaneh.com/sites/default/files/%25b%25f/userfiles/%25u/salim_graph.jpg" alt="" /></div> <div align="center" dir="RTL"><b>نمودار ۱- شانس موفقیت در استفاده از &laquo;فرصت&raquo; انتخابات پیش رو</b></div> <div dir="RTL">&nbsp;</div> <div dir="RTL"><b>عکس</b>: رهبر انتخاب می&zwnj;کند، اردیبهشت ۱۳۹۱، دور دوم انتخابات مجلس</div> <p>&nbsp;</p> https://archive.radiozamaneh.com/politics/2012/07/24/17388#comments آرش سلیم اصلاحات اصلاح‌طلبی انتخابات ریاست جمهوری جمهوری اسلامی خامنه‌ای موسوی گوی سیاست Tue, 24 Jul 2012 11:40:28 +0000 17388 at https://archive.radiozamaneh.com https://archive.radiozamaneh.com/politics/2012/07/04/16477 <div class="fb-social-like-widget"><fb:like href="https://archive.radiozamaneh.com/politics/2012/07/04/16477" send="false" layout="box_count" show_faces="false" width="500" action="like" font="arial" colorscheme="light"></fb:like></div><div class="field field-type-text field-field-nevisandeh"> <div class="field-items"> <div class="field-item odd"> اکبر گنجی </div> </div> </div> <div class="field field-type-filefield field-field-maghaleh-image"> <div class="field-items"> <div class="field-item odd"> <img class="imagefield imagefield-field_maghaleh_image" width="450" height="338" alt="" src="https://archive.radiozamaneh.com/sites/default/files/islamic_republic.jpg?1341687133" /> </div> </div> </div> <p>اکبر گنجی &minus; تحلیل&zwnj;های ایدئولوژیک با سیاه-سفید سازی&zwnj;های مطلق&zwnj; گرایانه مانع درک سرشت رژیم&zwnj;های استبدادی و روابط آنها با مردم شان می&zwnj;شوند. به عنوان مثال ادعا می&zwnj;شود که زمامداران مستبد همه&zwnj;ی سرمایه&zwnj;های ملی را غارت می&zwnj;کنند. آنها دزدانی هستند که همه چیز را به یغما می&zwnj;برند. این مدعیات تماماً کاذب نیستند، یعنی بهره&zwnj;ای از حقیقت می&zwnj;برند. اما تحلیل علمی متکی بر شواهد و قرائن است، در اینجا آمارها سخن می&zwnj;گویند.</p> <!--break--><!--break--><div dir="RTL">به عنوان نمونه، برای درک میزان فساد رژیم&zwnj;های سیاسی- خصوصاً نظام&zwnj;های استبدادی- می&zwnj;توان و باید به رتبه بندی&zwnj;های سازمان شفافیت جهانی که همه ساله منتشر می&zwnj;شود، استناد کرد (ایران در سال ۲۰۱۱ در میان ۱۸۳ کشور جهان در رتبه&zwnj;ی ۱۲۰ قرار گرفت). برای طرح ادعایی درباره&zwnj;ی نابرابری&zwnj;ها باید به ضریب جینی استناد کرد.</div> <div dir="RTL">&nbsp;</div> <div dir="RTL"><b>کل واقعیت&zwnj;های نظام استبدادی</b></div> <div dir="RTL">&nbsp;</div> <div dir="RTL">هیچ نظام دیکتاتوری&zwnj;ای فاقد طرفدارانی در میان مردم کشورش نیست. رژیم سیاسی هر قدر هم که استبدادی و فاسد باشد</div> <div dir="RTL">اولاً: یک اقلیت به طور سیستماتیک از آن منتفع می&zwnj;شود.</div> <div dir="RTL">ثانیاً: درآمدهای کشور را به طور نابرابر میان مردم توزیع می&zwnj;کند.</div> <div dir="RTL">ثالثاً: دیکتاتورها حتی اگر معتقد به توسعه&zwnj;ی اقتصادی کشورشان نباشند، عظمت طلبی آنان را به سوی پروژه&zwnj;های اقتصادی بزرگ می&zwnj;راند.&quot;تمدن بزرگ&quot; شاه یک نمونه&zwnj;ی این امر بود. عظمت طلبی اتمی علی خامنه&zwnj;ای نیز یک نمونه&zwnj;ی دیگر است.</div> <div dir="RTL">&nbsp;</div> <div dir="RTL">در زمان رژیم شاه، مخالفان آن رژیم نه تنها این واقعیت&zwnj;ها را نمی&zwnj;دیدند، بلکه آگاهانه با تحلیل&zwnj;های ایدئولوژیک همگان را از دیدن آنها محروم می&zwnj;ساختند. امروزه عده&zwnj;ی زیادی از پیشرفت&zwnj;های اقتصادی دوران رضا شاه و محمد رضا شاه پهلوی سخن می&zwnj;گویند. چرا آن واقعیت&zwnj;ها در آن دوران <b>دیده نمی&zwnj;شد</b> و اینک <b>دیده می&zwnj;شود</b>؟</div> <div dir="RTL">&nbsp;</div> <div dir="RTL"><b>ایدئولوژی، عشق و نفرت</b></div> <div dir="RTL">&nbsp;</div> <div dir="RTL">ایدئولوژی- به تعبیر ریمون آرون- آدمی را افسون می&zwnj;کند. فرد و گروه آن چنان فریفته&zwnj;ی ایدئولوژی می&zwnj;شود که دیگر واقعیت- خصوصاً واقعیت&zwnj;های معارض با ایدئولوژی- را نمی&zwnj;بیند. ایدئولوگ به جای آن که با دیدن واقعیت&zwnj;های معارض و مبطل ایده&zwnj;های کاذب خود را تغییر دهد، می&zwnj;کوشد تا به زور واقعیت را تغییر دهد و لباس ایدئولوژی را بر تن آن کند.</div> <div dir="RTL">&nbsp;</div> <div dir="RTL">عشق و نفرت نیز آدمی را به کور چشمی مبتلا می&zwnj;سازد. عاشق نمی&zwnj;تواند معایب معشوق را ببیند. در داستان لیلی و مجنون، وقتی پادشاه لیلی را فرا خواند و به او گفت که تو چندان زیبا نیستی، پس چگونه مجنون تو را زیبا می&zwnj;بیند؟ لیلی در پاسخ گفت:&quot;خاموش چون تو مجنون نیستی&quot;:</div> <div dir="RTL">&nbsp;</div> <div dir="RTL">دیده&zwnj;ی مجنون اگر بودی تو را</div> <div dir="RTL">هر دو عالم بی خبر بودی تو را</div> <div dir="RTL">با خودی تو، لیک مجنون بی خود است</div> <div dir="RTL">در طریق عشق هوشیاری بد است</div> <div dir="RTL">&nbsp;</div> <div dir="RTL">نفرت هم بلا را بر سر آدمی می&zwnj;آورد. اجازه نمی&zwnj;دهد تا آن چه خوش نداریم، ببینیم. نفرت آدمی را به سیاه سازی متعلق نفرت و نابودی آن سوق می&zwnj;دهد. گذشت زمان و فاصله گرفتن از پدیده، موجب زوال رابطه&zwnj;ی شدید احساسی - در اینجا نفرت- می&zwnj;شود. نفرت از شاه که زایل شد، <b>توانایی دیدن</b> واقعیت&zwnj;های دوران زمامداری او پدید آمد.</div> <div dir="RTL">&nbsp;</div> <div dir="RTL">ایدئولوژی و نفرت یکسان زمامدار خودکامه و مخالفانش را در چنبره&zwnj;ی خود اسیر می&zwnj;کند. آیت الله خمینی و آیت الله خامنه&zwnj;ای نمونه&zwnj;های خوبی برای تثبیت این مدعا هستند. آنان اسلام رابه یک ایدئولوژی تبدیل کرده&zwnj;اند. این ایدئولوژی اگرچه موجه ساز خودکامگی و ابزار سلطه است، اما خنثی نیست، دنیا را به گونه&zwnj;ی دیگری به آنها می&zwnj;نمایاند و نمایانده است. این ایدئولوژی به آنها می&zwnj;آموزاند که دشمنان عامل همه&zwnj;ی مسائل و مشکلات کشورند. همه چیز معلول توطئه&zwnj;های بی شمار آنان است. جمهوری اسلامی و رهبری خردمند آن هیچ نقشی در آفرینش مسائل و مشکلات نداشته&zwnj;اند.</div> <div dir="RTL">&nbsp;</div> <div dir="RTL">عشق به خود (توهم شکوه) و نفرت از مخالفان و منتقدان به علی خامنه&zwnj;ای اجازه نمی&zwnj;دهد تا واقعیات تلخ کشور را ببیند. همه&zwnj;ی منتقدان و مخالفان عوامل دشمن هستند. جمهوری اسلامی و رهبری اش جز خدمت به مردم و پیشرفت کشور کاری انجام نداده&zwnj;اند. به همین دلیل مخالفت با نظام و رهبری چه معنایی می&zwnj;تواند داشته باشد؟ شاه در اوج دوران انقلاب بارها پرسیده بود:&quot;<b>مگر من با آنها چه کرده ام؟ </b>&quot;. یعنی او استبداد و خودکامگی و سرکوب را نمی&zwnj;دید. حداقل شاه از دموکراسی دم نمی&zwnj;زد. اما خامنه&zwnj;ای استبداد و نقض سیستماتیک حقوق بشر را مردم سالاری دینی قلمداد می&zwnj;کند.</div> <div dir="RTL">&nbsp;</div> <div dir="RTL"><b>ایران: سیاهی مطلق؟</b></div> <div dir="RTL">&nbsp;</div> <div dir="RTL">گروهی از مخالفان جمهوری اسلامی نیز از موضع ایدئولوژیک و نفرت شدید نمی&zwnj;توانند واقعیت&zwnj;ها را آن گونه که هست، ببینند. گویی جز &quot;<b>سیاهی مطلق</b>&quot; چیزی وجود ندارد. به عنوان نمونه به تولید خودرو در ایران بنگرید. <a href="http://khabareghtesadi.com/fa/news/1148/%D8%B9%D9%85%D9%84%DA%A9%D8%B1%D8%AF-%D8%AE%D9%88%D8%AF%D8%B1%D9%88%D8%B3%D8%A7%D8%B2%D8%A7%D9%86-%D8%AF%D8%B1-%D8%B3%D8%A7%D9%84-90-%D9%85%D9%88%D9%81%D9%82%DB%8C%D8%AA-%D9%87%D8%A7-%D9%88-%DA%86%D8%A7%D9%84%D8%B4-%25">سازمان بین المللی سازندگان وسایل نقلیه&zwnj;ی موتوری</a> در گزارش خود آمار تولید خودروی کشورهای جهان در سال ۲۰۱۱ را اعلام کرده است. چین با تولید ۱۸.۴ میلیون دستگاه بزرگترین خودروساز جهان در سال ۲۰۱۱ شناخته شده و آمریکا با ۸.۶ میلیون دستگاه و ژاپن با ۸.۴ میلیون دستگاه به ترتیب در رتبه&zwnj;های دوم و سوم از این نظر قرار گرفته&zwnj;اند. روسیه با تولید ۱.۹۸۸ میلیون دستگاه در رتبه&zwnj;ی ۱۲ و ایران با تولید ۶۴۸/۱ میلیون خودرو در رتبه&zwnj;ی ۱۳ قرار گرفته است. انگلیس نیز با تولید ۱.۴۶۳ میلیون دستگاه در رتبه&zwnj;ی ۱۵ قرار گرفت. چرا این واقعیت دیده نمی&zwnj;شود؟ برای این که با &quot;<b>سیاه سازی مطلق</b>&quot; نمی&zwnj;خواند.</div> <div dir="RTL">&nbsp;</div> <div dir="RTL">جمعیت ایران از سرنگونی رژیم شاه تاکنون کمی بیش از دو برابر شده است. اما:</div> <div dir="RTL">تعداد دانشجویان از ۱۷۶ هزار تن در سال ۱۳۵۷ به چهار و نیم میلیون تن رسیده است. یعنی شاهد افزایش ۲۷ برابری هستیم.</div> <div dir="RTL">&nbsp;</div> <div dir="RTL">در آستانه&zwnj;ی انقلاب، زنان سی و یک و نیم درصد دانشجویان را تشکیل می&zwnj;دادند، اما در سال تحصیلی ۸۱- ۱۳۸۰ این میزان به شصت و یک و هفت دهم درصد افزایش یافت. در عین حال مطابق گزارش شاخص توسعه&zwnj;ی انسانی سازمان ملل در سال ۲۰۱۱، از نظر نابرابری جنسیتی در میان ۱۸۷ کشور جهان، ایران در رتبه&zwnj;ی ۹۲ &ndash; سوئد اول، هلند دوم، دانمارک سوم، سوئیس چهارم، فنلاند پنجم، نروژ ششم ، آلمان هفتم، آمریکا ۴۷ ، ترکیه ۷۷ &ndash; قرار دارد.</div> <div dir="RTL">&nbsp;</div> <div dir="RTL">در سال ۱۳۵۵ و ۱۳۵۶، هر سال ۹۰۰ عنوان کتاب در ایران منتشر شد. سال ۱۳۵۷- به علت شرایط انقلابی و بحرانی- تنها ۲۷۴ عنوان کتاب منتشر شد. در سال ۱۳۸۹، ۶۴۹۲۶ عنوان کتاب و در سال ۱۳۹۰، ۶۸ هزار عنوان کتاب در ایران منتشر شد، که ۱۴۰۹۱ عنوان ترجمه و ۵۴۷۲۸ عنوان کتاب تالیفی هستند.</div> <div dir="RTL">&nbsp;</div> <div dir="RTL">مطابق گزارش سازمان ملل در ارزیابی <b>شاخص توسعه&zwnj;ی انسانی</b> (بر اساس معیارهایی چون امید به زندگی، کیفیت نظام آموزشی، درآمد واقعی و درآمد سرانه ملی)، ایران در سال ۲۰۱۰ در جایگاه ۸۷ و در سال ۲۰۱۱ در رتبه&zwnj;ی ۸۸ قرار گرفته و همچنان در میان &quot;کشورهای با توسعه&zwnj;ی انسانی بالا&quot; قرار دارد. مطابق همین گزارش، شکاف درآمدی میان طبقات، ایران با ضریب جینی ۳۸۳/۰ وضع بهتری نسبت به آمريكا (با ضريب جينی ۴۰۸/۰)، قطر (با ضريب جينی ۴۱۱/۰) و تركيه (با ضريب جينی ۳۹۷/۰) دارد.</div> <div dir="RTL">&nbsp;</div> <div dir="RTL">در زمان شاه صدای زندانیان سیاسی به گوش هیچ کس نمی&zwnj;رسید، چه رسد به آن که از درون زندان&zwnj;ها نامه&zwnj;های سرگشاده علیه شاه بنویسند، اما اینک زندانیان سیاسی از درون زندان&zwnj;ها علیه علی خامنه&zwnj;ای نامه&zwnj;های تند سرگشاده انتشار می&zwnj;دهند. این وضعیت در هیچ یک از کشورهای منطقه نظیر ندارد.</div> <div dir="RTL">&nbsp;</div> <div dir="RTL">دیدن این نوع واقعیت&zwnj;ها و اذعان به آنها هیچ مشکلی ایجاد نخواهد کرد. برای این که جمهوری اسلامی در هر صورت یک رژیم استبدادی است که به طور سیستماتیک حقوق بشر را نقض می&zwnj;کند. رژیم استبدادی حتی اگر توسعه یافته&zwnj;ترین رژیم&zwnj;های موجود جهان باشد، باز هم محکوم و ناپذیرفتنی است. برای محکوم کردن جمهوری اسلامی ومبارزه&zwnj;ی با آن نیازی به کتمان حقیقت نیست. نباید خود را به اسارت ایدئولوژی و نفرت در آورد.</div> <div dir="RTL">&nbsp;</div> <div dir="RTL"><b>موقعیت تاریخی خطرناک</b></div> <div dir="RTL">&nbsp;</div> <div dir="RTL">رژیم سیاسی باید <b>مخلوق مردم</b> و مورد <b>رضایت</b> آنها باشد. مردم هرگاه زمامداران را <b>نپسندیدند</b> و <b>نخواستند</b>، بتوانند آنها را از طریق صندوق&zwnj;های رأی برکنار ساخته و افراد مقبول دیگری را جانشین آنها سازند. آزادی در سنت جمهوری&zwnj;خواهی به معنای <b>عدم سلطه</b> است. زمامدار سیاسی اگر حق داشته باشد که به طور خودسرانه در زندگی شهروندان دخالت کند، حتی اگر از این حق استفاده نکند، باز هم با نظامی سلطه گر روبرو هستیم. جمهوری اسلامی چنین نظامی است. ولی فقیه دارای این حق است و از این حق استفاده هم کرده است.</div> <div dir="RTL">&nbsp;</div> <div dir="RTL">به جمهوری اسلامی از منظرهای گوناگون می&zwnj;توان نگریست. یک منظر مقایسه&zwnj;ی آن با رژیم شاه است. اما منظر دیگر مقایسه&zwnj;ی آن با کشور همجوار ترکیه است. در زمان انقلاب ترکیه و ایران در چه وضعتی قرار داشتند؟ اینک این دو کشور در چه وضعیتی قرار دارند؟ در آن زمان ایران جلوتر از ترکیه بود. اما واقعیت تلخ این است که طی سه دهه&zwnj;ی گذشته ترکیه خیزهای بزرگی برداشته و ایران را در بسیاری زمینه&zwnj;ها پشت سر نهاده است.</div> <div dir="RTL">&nbsp;</div> <div dir="RTL">ایران اینک در یکی از خطرناکترین موقعیت&zwnj;های تاریخی خود قرار دارد. تحریم&zwnj;ها به شدت افزایش یافته، فقرا فقیرتر شده و طبقه&zwnj;ی متوسط نیز به طبقه&zwnj;ی فقرا خواهند پیوست. مگر می&zwnj;شود تورم افزایش یابد و زندگی مردم بدتر نشود؟ مگر می&zwnj;شود کارخانه&zwnj;ها تعطیل شوند و کارگران بیکار نشوند؟ مگر می&zwnj;شود درآمدهای ارزی کشور کاهش یابد و میزان واردات به قرار سابق باشد؟ مگر می&zwnj;شود قیمت ارز بالا رود و اجناس وارداتی گران نشوند؟</div> <div dir="RTL">&nbsp;</div> <div dir="RTL">قطاری که به راه افتاده- اگر توافقی میان ایران و دولت&zwnj;های غربی صورت نگیرد- ممکن است به جنگی ویران گر منتهی شود. اگر جنگی درگیرد، نه تنها صدها هزار کشته و زخمی و آواره بر جای خواهد نهاد، بلکه احتمال تجزیه&zwnj;ی ایران هم وجود خواهد داشت.</div> <div dir="RTL">&nbsp;</div> <div dir="RTL"><b>نیاز به عقلانیت انتقادی</b></div> <div dir="RTL">&nbsp;</div> <div dir="RTL">مشکل دیکتاتورها این است که خود را از مردم محروم می&zwnj;سازند. اگر نظامی دموکراتیک وملتزم به حقوق بشر در ایران مستقر بود ، این مسائل و مشکلات پدیدار نمی&zwnj;شد. اگر همین نظام جمهوری اسلامی شرایطی مشابه دوران اصلاحات فراهم می&zwnj;آورد، بازهم شاهد این وضعیت بسیار بحرانی نبودیم. کما این که با انتخاب سید محمد خاتمی در خرداد ۱۳۷۶ روابط ایران و دولت&zwnj;های غربی دچار تحول شد.</div> <div dir="RTL">&nbsp;</div> <p><span dir="RTL">افسون ایدئولوژی ، نفرت از منتقدان، تکبر و عدم تحمل زمامدارانی که اندکی استقلال از خود نشان می&zwnj;دهند از سوی علی خامنه&zwnj;ای ، ایران را دچار این وضعیت کرده است. نباید گمان کرد که فقط زمامداران خودکامه در چنین موقعیتی قرار می&zwnj;گیرند. ایدئولوژی و نفرت ما را به بی راهه می&zwnj;کشانند. ما به شدت محتاج عقلانیت انتقادی هستیم. آزادی از جمهوری اسلامی و ولایت فقیه نباید به معنای شیفتگی به قدرت&zwnj;های بزرگ تر جهانی باشد. برای ما که همیشه اسیر استبداد بوده ایم، عقل و نقد رهایی بخش است، نه ایدئولوژی و نفرت.</span></p> https://archive.radiozamaneh.com/politics/2012/07/04/16477#comments اکبر گنجی ایدئولوژی جمهوری اسلامی گوی سیاست Wed, 04 Jul 2012 08:02:11 +0000 16477 at https://archive.radiozamaneh.com https://archive.radiozamaneh.com/politics/2012/07/01/16469 <div class="fb-social-like-widget"><fb:like href="https://archive.radiozamaneh.com/politics/2012/07/01/16469" send="false" layout="box_count" show_faces="false" width="500" action="like" font="arial" colorscheme="light"></fb:like></div><div class="field field-type-text field-field-nevisandeh"> <div class="field-items"> <div class="field-item odd"> حمید رضایی </div> </div> </div> <div class="field field-type-filefield field-field-maghaleh-image"> <div class="field-items"> <div class="field-item odd"> <img class="imagefield imagefield-field_maghaleh_image" width="600" height="388" alt="" src="https://archive.radiozamaneh.com/sites/default/files/musavi_karrubi_prison.jpg?1341423199" /> </div> </div> </div> <p>حمید رضایی &minus; در موقعیت&zwnj;های بسیاری ذهن یک فعال یا علاقه&zwnj;مند به مسائل سیاسی به سمت ارزیابی شیوه اندیشیدن و مکانیسم تصمیم گیری در جمهوری اسلامی ایران معطوف می&zwnj;شود. بررسی&zwnj;های فردی و گروهی&zwnj;ای که معمولاً از اینجا شروع می&zwnj;شود که در یک مورد خاص یا به صورت عام، جمهوری اسلامی &laquo;چرا اینگونه رفتار می&zwnj;کند/نمی کند؟&raquo; و گاهی اوقات به این قضاوت ختم می&zwnj;شود که: جمهوری اسلامی گاهی (اگر نگوئیم اغلب) بر خلاف مصالح و منافع خود رفتار می&zwnj;کند!</p> <!--break--><!--break--><div dir="RTL">به عنوان مثال:</div> <div dir="RTL">چرا جمهوری اسلامی مهندس موسوی و شیخ مهدی کروبی را در حبس خانگی نگاه داشته است و به جای نمایش گاه&zwnj;گاه آنان در عکس&zwnj;های دیدار با اعضای خانواده شان آنها را آزاد نمی&zwnj;کند؟</div> <div dir="RTL">این پرسش از این نظر مطرح است که به نظر می&zwnj;رسد یکی از بهترین راه&zwnj;&zwnj;های فرار سیستم جمهوری اسلامی از فشار بی&zwnj;امانی که بعد از اعتراضات به نتیجه انتخابات ۸۸ بر آن وارد شده است، آزادی موسوی و کروبی باشد.</div> <div dir="RTL">&nbsp;</div> <div dir="RTL"><b>تقلب آری، پیروزی قطعی خیر</b></div> <div dir="RTL">&nbsp;</div> <div dir="RTL">وقتی انتخابت ریاست جمهوری برگزار شد، حتی در اوج بحث تقلب در انتخابات هم طرفداران معقول این دو کاندیدای ریاست جمهوری نمی&zwnj;توانستند ادعا کنند که آنها پیروز انتخابات بوده&zwnj;اند. البته طرفداران شیخ مهدی کروبی از همان ابتدا اعلام کردند که برای پیروزی در انتخابات نیامده&zwnj;اند و طردشدگان حکومت و بیرون گذاشته&zwnj;شدگان از حیطه دغدغه&zwnj;های موسوی را حمایت می&zwnj;کردند تا از انتخابات به عنوان یک مبارزه اجتماعی استفاده کنند. اما طرفداران آقای موسوی پیشاپیش و با قطعیت از پیروزی او در انتخابات صحبت می&zwnj;کردند و حتی خود آقای موسوی نیز سخنرانی ویدئویی به مناسبت پیروزی در انتخابات ریاست جمهوری تهیه کرده بود. بحث تقلب مطرح بود و الگوهای آماری، علم ریاضیات، دانش احتمالات و مشاهدات مستقیم و تجربه تاریخی همه در تایید یک تقلب حکومتی در انتخابات و از لزوم کشیده شدن انتخابات به دور دوم حکایت می&zwnj;کرد. (لینک ۱-۲)</div> <div dir="RTL">&nbsp;</div> <div dir="RTL">در ایران جمعیت روستایی همچنان ۴۵ درصد جمعیت کشور را تشکیل می&zwnj;دهد. رأی دادن در این روستاها کم و بیش زیر نفوذ بزرگ طایفه یا خانواده قرار دارد. نمایندگان مجلس اغلب از طریق رایزنی و توافقات محلی رأی روستاها را پشت کاندیدای مورد نظر خود می&zwnj;برند. اولویت اصلی در روستاها مسائل کشاورزی و به دلیل شیوه درآمد کشاورزی (شش ماه کار و زحمت و در پایان فروش محصول و نیاز به مدیریت منابع مالی تا برداشت سال بعد) از هر نوع پرداخت نقدی استقبال می&zwnj;کنند. حکومت مدتهاست از طریق تعاونی ها، ادارات جهاد سابق، مبلغان مذهبی، در دست داشتن سیستم توزیع نیازهای کشاورزی، خرید تضمینی محصول، بیمه روستائیان، فعالیت&zwnj;های عمرانی و مسائل دیگر روی این قشر کار می&zwnj;کند. در مقابل اصلاح طلبان که بدنه اصلی حامی موسوی بودند برنامه&zwnj;ای برای روستائیان نداشته و تمام توان خود را در زمانی که قدرت را در دست داشتند و بعد از آن، روی طبقه متوسط شهری مترکز کرده بودند.</div> <div dir="RTL">&nbsp;</div> <blockquote><div dir="RTL">سیستم گاهی اوقات خوب بازی می&zwnj;کند، اما مسئله این است که همیشه از قافله عقب است و واکنش&zwnj;هایش هم&zwnj;خوانی زمانی با کنش&zwnj;های بیرونی ندارد. به همین دلیل اغلب راهکارهایش به جای حل کردن مشکل، کار را خراب&zwnj;تر می&zwnj;کند.</div> </blockquote> <div dir="RTL">&nbsp;</div> <div dir="RTL">در شهرها نیز احمدی نژاد برای خود رأی دست و پا کرده بود و در میان طبقات پایین جامعه پیروز مناظره&zwnj;های تلویزیونی محسوب می&zwnj;شد. احمدی نژاد هوشمندانه دوباره به هاشمی رفسنجانی حمله کرد و سعی کرد فضای مناظره تلویزیونی را به سمت افشاگری علیه فساد حکومتی بکشاند و در این امر بسیار موفق&zwnj;تر از موسوی و کروبی عمل کرد. از آنجا که هم اصولگرایان و هم اصلاح طلبان دو نامزد در انتخابات ریاست جمهوری داشتند عملا رأی این دو اردوگاه با تقسیم درونی مواجه شده بود. بنابراین شکی در این باقی نیست که نتایج اعلام شده همراه با تقلبی مفتضحانه بود اما در صورت کشیده شدن انتخابات به دور دوم احتمال پیروزی احمدی نژاد دور از ذهن نبود.</div> <div dir="RTL">&nbsp;</div> <div dir="RTL">حکومت می&zwnj;توانست از میان موسوی و احمدی نژاد دست به انتخاب یکی از گزینه&zwnj;ها بزند. به جز این برتری که وزارت کشور دولت محمود احمدی نژاد برگزار کننده انتخابات بود، مابقی شرایط سیاسی کشور برای هر دو کاندیدا کم&zwnj;وبیش نزدیک به یکدیگر بود. انتخابات ریاست جمهوری به دلیل وجود نهاد شورای نگهبان بیش از آنکه انتخاب مردم باشد انتخاب نظام و رهبری از بین گزینه&zwnj;هایی است که خود به آنها اجازه ورود به عرصه انتخابات را می&zwnj;دهند. هر دو گزینه موسوی و احمدی نژاد برای نظام و رهبری فایده&zwnj;ها و هزینه&zwnj;های مخصوص به خود را داشتند (لینک ۳) اما در کل خطر ایدئولوژیکی از سوی آنها متوجه جایگاه ولایت فقیه نبود.</div> <div dir="RTL">&nbsp;</div> <div dir="RTL">اولی رابطه خود را با رهبر انقلاب پدر و فرزندی می&zwnj;دانست. (لینک ۴) و دومی با شعار بازگشت به دوران طلایی امام و اجرای بدون تنازل قانونی اساسی وارد عرصه انتخابات شد. (لینک۵) همانطور که همه می&zwnj;دانند قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران به محکم&zwnj;ترین شکل ممکن مدافع قدرت ولایت فقیه است.</div> <div dir="RTL">&nbsp;</div> <div dir="RTL">احمدی نژاد از طریق پرداختن به مطالبات اقتصادی و توزیع مبالغی با عنوان سهام عدالت و غیره رأی اکثریت طبقات پائین و روستائیان کشور را پشت سر خود داشت. (لینک ۶-۷-۸) در مقابل رأی طبقه متوسط شهری که جامعه هدف اصلاح طلبان محسوب می&zwnj;شدند پشت سر آقای موسوی بود. (لینک ۹) سران سپاه و قوه قضائیه طرفدار حامی احمدی نژاد بودند و قسمتی از بدنه این نهاد&zwnj;ها طرفدار آقای موسوی بود. هر دو در لایه&zwnj;های مختلف مذهبیون جامعه دارای نفوذ بودند. شرایط به گونه&zwnj;ای بود که جمهوری اسلامی می&zwnj;توانست در یک حالت برد-برد انتخاب کند که احمدی نژاد را برای چهار سال دیگر نگه دارد یا از شر او راحت شود.</div> <div dir="RTL">&nbsp;</div> <div dir="RTL">جمهوری اسلامی احمدی نژاد را &quot;انتخاب&quot; کرد اما از فردای روز اعلام پیروزی&zwnj;اش از یک انتخاب برای سیستم، تبدیل به یک &quot;جبر&quot; شد. (لینک۱۰) او وقتی دید در قسمتی از روند ۳۳ ساله &laquo;وضعیت خطیر فعلی&raquo; &nbsp;&minus; به نام &laquo;فتنه&raquo; &minus; در موقعیتی قرار گرفته است که هرگونه انتقاد از او مستقیماً نقد به نظام و رهبری تلقی می&zwnj;شود و حتی رقبای اصولگرای او بنا به حمایت صریح رهبر نظام از شخص او و دولتش سکوت پیشه کرده&zwnj;اند و در غالب دفاع از نظام و رهبری در برابر فتنه &quot;اجباراً&quot; پشت سر او قرار گرفته&zwnj;اند چنان به یکه تازی مشغول شد که هزینه&zwnj;های سرسام آور داخلی و خارجی آن برای سیستم غیر قابل پرداخت شد. مردم معترض را خس و خاشاک نامید و ادعا کرد: &laquo;حمایت رهبری، از آرای او کاسته است&raquo;، یعنی تلویحا اعلام کرد که این او نیست که به ترک رهبری بسته شده است بلکه این رهبری است که به ترک او بسته شده است و به او وابسته است.</div> <div dir="RTL">&nbsp;</div> <blockquote><div dir="RTL">وقتی چاکران و بندگان برای اخذ خبرهای شهر امین پادشاه باشند تا اولین گلوله توپ به باروی شهر اصابت نکرده باشد همواره خبر این است که &laquo;سر سلطان به سلامت باد. شهر در امن و امان است&raquo;. نباید فراموش کرد که دروغگو خود اولین کسی است که دروغ&zwnj;های خودش را باور می&zwnj;کند و با دروغ&zwnj;هایش زندگی می&zwnj;کند.</div> </blockquote> <div dir="RTL">&nbsp;</div> <div dir="RTL">&nbsp;بعد از فروپاشیدن اصلاح&zwnj;طلبان کم کم خودی&zwnj;های سیستم برای رقابت یا احمدی نژاد به میدان آمدند و در فراز و فرودهایی او را به شدت زیر ضرب گرفتند (لینک ۱۱) اما متوجه شدند که رئیس جمهور منتخب رهبر خوب فهمیده است که صورت حساب&zwnj;هایش مستقیم برای رهبری فرستاده می&zwnj;شود و از هیچ خرج کردنی از کیسه رهبری ابایی ندارد. به همین دلیل چاره&zwnj;ای نداشتند جز آنکه &laquo;صبر و مدارا کنند تا مدت قانونی دولت احمدی&zwnj;نژاد با همه مسائلی که دارد به پایان برسد و ان شاالله این دولت نیمه کاره نماند.&raquo; (لینک ۱۲ و ۱۳) در کل همه چیز به انتخابات ریاست جمهوری آینده موکول شد.</div> <div dir="RTL">&nbsp;</div> <div dir="RTL">اکنون سیستم نه تنها بسیاری از معتقدان خود را از دست داده است که امید به اصلاح خود را هم در دل معتقدان به اصلاحش به ناامیدی تبدیل کرده است. نظام جمهوری اسلامی با یک اجماع بی&zwnj;سابقه جهانی بر سر یک رشته تحریم&zwnj;های اقتصادی &minus; که هر لحظه شدیدتر می&zwnj;شود &minus; عملاً در مرز فروپاشی اقتصادی قرار گرفته است. (لینک ۲۵ -۲۶ ) این فروپاشی اقتصادی خود به دلایل متعدد سیاسی، اقتصادی و فرهنگی با یک فروپاشی اجتماعی همراه شده است. خطر حمله نظامی آمریکا و ناتو بیخ گوش جمهوری اسلامی است و رژیم سوریه به عنوان متحد استراتژیک این سیستم &minus;که پل ارتباطی و حیاتی بین ایران و دیگر متحدان منطقه&zwnj;ای است &minus; در لبه پرتگاه سرنگونی قرار دارد.</div> <div dir="RTL">&nbsp;</div> <div dir="RTL">جمهوری اسلامی می&zwnj;خواهد بر سر مسئله هسته&zwnj;ای دست به یک توافق آبرومند بزند و در عوض کنار گذاشتن غنی&zwnj;سازی اورانیوم اندکی از این فشار&zwnj;ها بکاهد اما قدرت&zwnj;های غربی تازه مزه تحت فشار گذاشتن جدی جمهوری اسلامی زیر زبانشان رفته است و می&zwnj;خواهند بر شدت فشار اقتصادی خود بیافزایند. کار به جایی رسیده است که مسئله انتخاب مهره&zwnj;های جایگزین حکومت فعلی جدی گرفته شده است. گروهای سیاسی و دولتهای غربی نشست می&zwnj;گذارند و رایزنی می&zwnj;کنند. نیروهای اپوزیسیون ایران در این زمینه وارد رقابت با یکدیگر شده&zwnj;اند و کم کم جنگ رسانه&zwnj;ای رقبا پیرامون این موضوع بالا گرفته است.</div> <div dir="RTL">&nbsp;</div> <div dir="RTL">آش آنقدر شور شده است که عده&zwnj;ای به سبک بست&zwnj;نشینی&zwnj; در سفارت انگلیس (لینک ۲۷) برای رئیس جمهور آمریکا نامه می&zwnj;نوسند و تقاضای دخالت بشر دوستانه می&zwnj;کنند و پسر دیکتاتور سابق ایران جلو افتاده است و به دلیل تراکم برنامه مصاحبه&zwnj;ها و دیدارها وقت سر خاراندن ندارد. یک روز می&zwnj;گوید که با نمره&zwnj;ای بین شش تا هفت (از ۱۰) سوسیال دموکرات است و روز دیگر می&zwnj;گوید قانوناً شاه ایران است و حتی اگر لازم باشد نلسون ماندلا و مهاتما گاندی ایران هم می&zwnj;شود! (لینک ۱۴ و ۱۵)</div> <div dir="RTL">&nbsp;</div> <div dir="RTL">در شرایطی که رابطه رئیس جمهور با رهبر، رابطه پدر و فرزندی است، دولتش بهترین دولت تاریخ جمهوری اسلامی (لینک ۱۶ و ۱۷) و رهبر سیستم با چشمان گریان، اندک آبرویش را کف دست علیل اش گرفته است و به پای این رئیس جمهور و دولت گذاشته است، نماینده سیاسی سیستم (یعنی احمدی نژاد) در چه حد و حدودی می&zwnj;تواند به غرب روی خوش نشان دهد و زانو بزند؟ نخواهد یا نخواهند که زانو بزند یا وارد رابطه با &laquo;دشمن&raquo; شود (لینک ۱۸) با بقای در خطر قرار گرفته&zwnj;شان چه کنند؟</div> <div dir="RTL">&nbsp;</div> <div dir="RTL"><b>آزادی کروبی و موسوی برای سیستم چه فوایدی دارد؟ </b></div> <div dir="RTL">&nbsp;</div> <div dir="RTL">حال حساب کنید که موسوی و کروبی به جای منتشر شدن عکس&zwnj;هایشان در سفر شمال یا منزل شخصی (عکس&zwnj;ها با یک جستجو ساده در اینترنت قابل دسترسی هستند.)، خودشان در جامعه ظاهر شود. آزاد شوند و یا کانا&zwnj;لهای ارتباطی کنترل شده &minus; اما مداومی &minus; برای آنها در نظر بگیرند. طبیعتاً سازی که با زندانی شدن آنها کوک شده است ناکوک می&zwnj;شود. دیکتاتوری از وضعیت قرمز وارد وضعیت نارنجی می&zwnj;شود. بی شک موسوی و کروبی هر دو با حمله نظامی به ایران مخالف هستند و یکی از محورهای فعالیت و توصیه هایشان هم همین خواهد بود. بسیاری از کسانی که در خارج ایران خود را نماینده یا رهبر جنبش سبز معرفی کرده&zwnj;اند می&zwnj;سوزند و سوخت می&zwnj;شوند. بساط رایزنی&zwnj;های به سبک &quot;لوی جرگه&quot; برای انتخاب کرزایی برای ایران به هم می&zwnj;خورد. جمهوری اسلامی دوباره می&zwnj;تواند بخشی از نیروهای مخالف خود را از مرزهای سرنگونی طلبی به اصلاح طلبی بکشاند. شاید سیستم بتواند در یک جدال سیاسی، درون اردوگاه خودی&zwnj;ها جایگزینی برای احمدی نژاد انتخاب کند و &quot;مثلا&quot; قالیباف، لاریجانی، رحیم صفوی، جلیلی یا هر کس دیگر را جایگزین او کند، اما باید بخشی از جامعه را همچنان بیرون قلمرو حکومت نگاه دارد و این به صلاح حکومت نیست چرا که بخش اعظم مشکلات داخلی و بین المللی&zwnj;اش به دلیل (یا به بهانه) همین بخش از جامعه به وجود آمده است. این بخش یا باید وارد گفتمان اصلاح طلبی درون ساختاری بشود و یا در بدترین حالت مجدداً تبدیل به آرای خاموش گردد. (لینک ۱۹ -۲۰ -۲۱ -۲۲)</div> <div dir="RTL">&nbsp;</div> <div dir="RTL">شاید جمهوری اسلامی روزی دست به این کار بزند اما با شناختی که از این سیستم وجود دارد، آزادی کروبی و موسوی کمی دور از ذهن است، چرا که تجربه نشان داده است جمهوری اسلامی حتی اگر روزی چنین کاری کند آنقدر دیر خواهد بود که دیگر اثری در معادلات نخواهد داشت. این سیستم گاهی اوقات خوب بازی می&zwnj;کند، اما مسئله این است که همیشه از قافله عقب است و واکنش&zwnj;هایش هم&zwnj;خوانی زمانی با کنش&zwnj;های بیرونی ندارد. به همین دلیل اغلب راهکارهایش به جای حل کردن مشکل، کار را خراب&zwnj;تر می&zwnj;کند.</div> <div dir="RTL">&nbsp;</div> <div dir="RTL">&nbsp;این سیستم عوام&zwnj;گرا و نخبه&zwnj;آزار است، قرائتی مبتذل از یک ایدئولوژی ارتجاعی دارد، فرصت سوز و صُلب است. چنان خواست&zwnj;ها و انرژی مردم را با خفقان سرکوب و فشرده کرده است که با اندک گشایشی در وضعیت احتمال &laquo;انبساط کنترل نشده&raquo; آن دور از تصور نیست. این سیستم محدود به مانور در سطح است و در ریشه هایش به شدت دیر جنب است.</div> <div dir="RTL">&nbsp;</div> <div dir="RTL">سالها سانسور و خودسانسوری مردم ایران را از دست&zwnj;یابی به اطلاعات محروم کرده است و اپوزیسیون برآمده از آن را ریاکار و پراعوجاج &nbsp;بار آورده است. در کنار آن خود سیستم هم به عنوان سانسور کننده، هر لحظه بیشتر در جزمیات خویش فرو رفته است. کسی که مورد سانسور قرار گرفته است برای شکستن آن دست و پا می&zwnj;زند اما سیستمی که سانسور می&zwnj;کند دست به ایجاد بستر غیر واقعی برای اطلاعات و آگاهی سانسورچیان خود می&zwnj;زند. تاریخ نشان داده است وقتی چاکران و بندگان برای اخذ خبرهای شهر امین پادشاه باشند تا اولین گلوله توپ به باروی شهر اصابت نکرده باشد همواره خبر این است که &laquo;سر سلطان به سلامت باد. شهر در امن و امان است&raquo;. نباید فراموش کرد که دروغگو خود اولین کسی است که دروغ&zwnj;های خودش را باور می&zwnj;کند و با دروغ&zwnj;هایش زندگی می&zwnj;کند.</div> <div dir="RTL">&nbsp;</div> <blockquote><div dir="RTL">سیستم می&zwnj;خواهد قدرت&zwnj;اش افزایش یابد ولی چون از علم، نخبگان، تخصص، نیروهای اجتماعی و دستاوردهای تکامل جوامع انسانی دیگر در هراس است و آنها را دشمن خود می&zwnj;پندارد این کار را با ضعیف کردن مردم انجام می&zwnj;دهد. نتیجه این می&zwnj;شود که ظاهراً روز به روز نسبت به مردم قوی تر می&zwnj;شود اما واقعیت این است که حکومت در حال تحلیل رفتن است و این احساس قدرت در برقراری یک نسبت با مردمی که روز به روز ضعیف می&zwnj;شوند حاصل شده است. عاقبت آنچه سخت و استوار تصور می&zwnj;شود دود می&zwnj;شود و به هوا می&zwnj;رود.</div> </blockquote> <div dir="RTL">&nbsp;</div> <div dir="RTL">سیستم می&zwnj;خواهد قدرت&zwnj;اش افزایش یابد ولی چون از علم، نخبگان، تخصص، نیروهای اجتماعی و دستاوردهای تکامل جوامع انسانی دیگر در هراس است و آنها را دشمن خود می&zwnj;پندارد این کار را با ضعیف کردن مردم انجام می&zwnj;دهد. نتیجه این می&zwnj;شود که ظاهراً روز به روز نسبت به مردم قوی تر می&zwnj;شود اما واقعیت این است که حکومت در حال تحلیل رفتن است و این احساس قدرت در برقراری یک نسبت با مردمی که روز به روز ضعیف می&zwnj;شوند حاصل شده است. عاقبت آنچه سخت و استوار تصور می&zwnj;شود دود می&zwnj;شود و به هوا می&zwnj;رود.</div> <div dir="RTL">&nbsp;</div> <div dir="RTL">این سیستم بر مبنای تمرکز قدرت پیش می&zwnj;رود، بنابراین حتی برای شکار کردن حاضر نیست کمی از این قدرت را به عنوان طعمه، دانه بپاشد. کاسه&zwnj;ای که روزی خان نعمت مهره&zwnj;ها و جریانات زیادتری بود اکنون هم کوچکتر شده است و هم از محتویاتش کاسته شده است. ضمن اینکه اندک دست&zwnj;های برخوردار از آن روز به روز زیاده خواه&zwnj;تر شده&zwnj;اند و حریصانه دست هر شریک تازه&zwnj;ای را پس می&zwnj;زنند. بورژاوزی نظامی ایران در اجرای سیاست&zwnj;های تعدیل ساختاری شتاب می&zwnj;کند تا در نتیجه آن تبدیل به اقلیت قانونی و انحصاری دارنده منافع اقتصادی در ایران باشند. (لینک ۲۳ -۲۴) اسلام سیاسی به عنوان روبنای سیاسی یک زیربنای اقتصادی نئولیبرالی تنها با کنار گذاشتن عقلانیت و پرسشگری در حال مقاومت در برابر تغییر است. همین عامل در حال ضعیف کردن خود سیستم جمهوری اسلامی است. (لینک ۲۸)</div> <div dir="RTL">&nbsp;</div> <div dir="RTL">دین نمی&zwnj;تواند سوال را تحمل کند. سوالات پر شماری که امروزه رواست در برابر دین قرار داد اکثرا سوالاتی هستند که خود دین طراحی کرده، و در حالی که جواب آنها را تدارک دیده است اجازه طرح آنها را صادر کرده است. جز این باشد، سوال پرسیده شده یک تحمیل بیرونی است. یک سوال طراحی و پیش&zwnj;بینی نشده نه تنها تقویت کننده دین نیست که تخریب کننده آن است و این نوع سوالات محصول یا به وجود آورنده نوعی رنسانس است که پایه&zwnj;های دین و نفوذ و قدرت آن را می&zwnj;لرزاند.</div> <div dir="RTL">&nbsp;</div> <div dir="RTL">جمهوری اسلامی نمی&zwnj;تواند به علم و به تخصص بها و زمینه بروز بدهد. این سیستم یک سیستم کوتوله پروری است که همیشه دیر از شرایط زمانی و مکانی آگاه می&zwnj;شود. این سیستم بسته است و هر روز خودش را کوچکتر می&zwnj;کند. در سیستم&zwnj;های حکومتی بسته و فرد سالار ترس حاکم از توطئه اطرافیان سبب می&zwnj;شود که زیر دستان و اهل خانواده قدرت به حرم پروردگی و عیاشی عادت داده شوند و عمداً از تربیت سیاسی و اجتماعی دور نگاه داشته شوند. مشهور است که روزی به شاه سلطان حسین گفتند محمود افغان کرمان را گرفته است. گفت: اشکالی ندارد، پایتخت و حرم&zwnj;سرایش مرا بس!</div> <div dir="RTL"><b><font size="5">&nbsp;</font></b></div> <div dir="RTL"><b>ارجاع&zwnj;ها&zwnj;:</b></div> <div dir="RTL"><span dir="LTR">&nbsp;</span><span dir="LTR">● </span><span dir="LTR"><a href="http://www.radiofarda.com/content/o2_rezaei_election_result_iran/1757622.html"><span dir="RTL">لینک ۱-۲</span></a></span><span dir="LTR"> ● </span><span dir="LTR"><a href="http://www.radiozamaneh.com/politics/2012/06/12/15591"><span dir="RTL">لینک ۳</span></a></span><span dir="LTR"> ● </span><span dir="LTR"><a href="http://www.farsnews.com/newstext.php?nn=9002110753"><span dir="RTL">لینک ۴</span></a></span><span dir="LTR"> ● </span><span dir="LTR"><a href="http://eslah.malakut.org/mousavi-statements.html"><span dir="RTL">لینک ۵</span></a></span><span dir="LTR"> ● </span><span dir="LTR"><a href="http://eslah.malakut.org/mousavi-statements.html"><span dir="RTL">لینک ۶-۷-۸</span></a></span><span dir="LTR"> ● </span><span dir="LTR"><a href="http://www.jamejamonline.ir/newstext.aspx?newsnum=100946310216"><span dir="RTL">لینک ۷</span></a></span><span dir="LTR"> ● </span><span dir="LTR"><a href="http://www.magiran.com/npview.asp?ID=1837158"><span dir="RTL">لینک ۸</span></a></span><span dir="LTR"> ● </span><span dir="LTR"><a href="http://www.kaleme.com/1391/01/21/klm-97527/"><span dir="RTL">لینک ۹</span></a></span><span dir="LTR"> ● </span><span dir="LTR"><a href="http://eslah.malakut.org/mousavi-statements.html"><span dir="RTL">لینک ۱۰</span></a></span><span dir="LTR"> ● </span><span dir="LTR"><a href="http://shafaf.ir/fa/news/56122/%D9%87%D8%B4%D8%AF%D8%A7%D8%B1-%D8%AF%D8%A8%DB%8C%D8%B1%DA%A9%D9%84-%D9%85%D9%88%D8%AA%D9%84%D9%81%D9%87-%D8%AF%D8%B1%D8%A8%D8%A7%D8%B1%D9%87-%D8%AF%D8%B3%D8%AA-%D8%A7%D8%AE%D9%84%D8%A7%D9%84%E2%80%8C%DA%AF%D8%B1-%D8%AF%D8%B1-%D8%AF%D9%88%D9%84%D8%AA"><span dir="RTL">لینک ۱۱</span></a></span><span dir="LTR"> ● </span><span dir="LTR"><a href="http://www.khabaronline.ir/detail/209780/politics/parties"><span dir="RTL">لینک ۱۲</span></a></span><span dir="LTR"> ● </span><span dir="LTR"><a href="http://www.jahannews.com/vdcaionu049n6a1.k5k4.html"><span dir="RTL">لینک۱۳</span></a></span><span dir="LTR"> ● </span><span dir="LTR"><a href="http://www.irandarjahan.net/%D8%B3%DB%8C%D8%A7%D8%B3%D8%AA/%D8%A7%DB%8C%D9%86%DA%A9%D9%87-%D8%A2%DB%8C%D8%A7-%D9%85%D9%86-%D8%AA%D8%A7%D8%AC.html"><span dir="RTL">لینک ۱۴</span></a></span>&nbsp;● <a href="http://www.kayhanlondon.com/Pages/archive/weekly/sale1391/1408/Boghrat_1408.htm"><span>لینک ۱۵</span></a><span dir="LTR"> ● </span><span dir="LTR"><a href="http://sahamnews.net/1390/05/77442"><span dir="RTL">لینک ۱۶</span></a></span>&nbsp;● <a href="http://www.bbc.co.uk/persian/iran/2011/10/111020_l13_khamenei_ahmdinejad_conflict.shtml"><span>لینک ۱۷</span></a> ● <a href="http://www.farsnews.com/newstext.php?nn=13910119001401"><span>لینک ۱۸</span></a> ● <a href="http://news.tebyan-zn.ir/article/%D9%86%D8%B8%D8%B1+%D8%AF%D8%A8%DB%8C%D8%B1+%DA%A9%D9%84+%D9%85%D9%88%D8%AA%D9%84%D9%81%D9%87+%D8%AF%D8%B1%D8%A8%D8%A7%D8%B1%D9%87+%D8%AA%D8%A7%DB%8C%DB%8C%D8%AF+%D8%B5%D9%84%D8%A7%D8%AD%DB%8C%D8%AA+%D8%AC%D8%B1%DB%8C%D8%A7%D9%86+%D8%A7%D9%86%D8%AD%D8%B1%D8%A7%D9%81%DB%8C/66906.html">لینک ۱۹</a>&nbsp;● <a href="http://www.atynews.com/fa/news/42491/%D9%86%D8%B8%D8%B1-%D9%82%D8%A7%D9%84%DB%8C%D8%A8%D8%A7%D9%81-%D8%AF%D8%B1%D8%A8%D8%A7%D8%B1%D9%87-%DA%A9%D8%A7%D9%86%D8%AF%DB%8C%D8%AF-%D8%B4%D8%AF%D9%86-%D8%AF%D8%B1-%D8%B1%DB%8C%D8%A7%D8%B3%D8%AA-%D8%AC%D9%85%D9%87%D9%88%D8%B1%DB%8C">لینک ۲۰</a> ● <a href="http://www.entekhab.ir/fa/news/65873/%D8%B2%DB%8C%D8%A8%D8%A7%DA%A9%D9%84%D8%A7%D9%85-%D8%B9%D8%A7%D8%B1%D9%81-%DA%A9%D8%A7%D9%86%D8%AF%DB%8C%D8%AF%D8%A7-%D8%B4%D9%88%D8%AF-%D8%AF%D9%88%D9%85-%D8%AE%D8%B1%D8%AF%D8%A7%D8%AF-%DB%B7%DB%B6-%D8%AA%DA%A9%D8%B1%D8%A7%D8%B1-%D9%85%DB%8C%E2%80%8C%D8%B4%D9%88%D8%AF-%D8%A7%D8%AD%D8%AA%D9%85%D8%A7%D9%84-%DA%A9%D8%A7%D9%86%D8%AF%DB%8C%D8%AF%D8%A7%D8%AA%D9%88%D8%B1%DB%8C-%D8%B9%D9%84%DB%8C-%D9%85%D8%B7%D9%87%D8%B1%DB%8C">لینک ۲۱</a> ● <a href="http://www.ghanoononline.ir/News/Item/712/25/%D9%84%D8%A7%D8%B1%DB%8C%D8%AC%D8%A7%D9%86%DB%8C-%D9%86%DB%8C%D8%A7%DB%8C%D8%AF-%D8%A8%D8%B1%D8%A7%DB%8C-%D8%B1%DB%8C%D8%A7%D8%B3%D8%AA%E2%80%8C%D8%AC%D9%85%D9%87%D9%88%D8%B1%DB%8C-%DA%A9%D8%A7%D9%86%D8%AF%DB%8C%D8%AF-%D9%85%DB%8C%E2%80%8C%D8%B4%D9%88%D9%85.html">لینک۲۲</a> ● <a href="http://www.sazandegi.net/?p=428">لینک ۲۳</a> ● <a href="http://www.bbc.co.uk/persian/business/2009/09/090927_ka_stockexchange_irantelecom.shtml">لینک ۲۴</a> ● <a href="http://www.bbc.co.uk/persian/iran/2012/01/120102_l78_rial_dollar_ir.shtml">لینک ۲۵</a>&nbsp;● <a href="http://www.radiozamaneh.com/politics/2012/05/25/14790">لینک ۲۶</a> ● <a href="http://fa.wikipedia.org/wiki/%D8%AC%D9%86%D8%A8%D8%B4_%D9%85%D8%B4%D8%B1%D9%88%D8%B7%D9%87_%D8%A7%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86">لینک ۲۷</a> ● <a href="http://www.tabnak.ir/fa/news/250550/%D9%BE%D8%B4%D8%AA-%D9%BE%D8%B1%D8%AF%D9%87-%D8%AA%D9%82%D8%AF%DB%8C%D8%B1-%D8%B5%D9%86%D8%AF%D9%88%D9%82-%D8%A8%DB%8C%D9%86%E2%80%8C%D8%A7%D9%84%D9%85%D9%84%DB%8C-%D9%BE%D9%88%D9%84-%D8%A7%D8%B2-%D9%87%D8%AF%D9%81%D9%85%D9%86%D8%AF%DB%8C-%DB%8C%D8%A7%D8%B1%D8%A7%D9%86%D9%87%E2%80%8C%D9%87%D8%A7">لینک ۲۸</a>&nbsp;</div> <p>&nbsp;</p> https://archive.radiozamaneh.com/politics/2012/07/01/16469#comments احمدی‌نژاد جمهوری اسلامی حصر خانگی حمید رضایی موسوی کروبی گوی سیاست Sun, 01 Jul 2012 20:58:06 +0000 16469 at https://archive.radiozamaneh.com https://archive.radiozamaneh.com/politics/2012/07/01/16436 <div class="fb-social-like-widget"><fb:like href="https://archive.radiozamaneh.com/politics/2012/07/01/16436" send="false" layout="box_count" show_faces="false" width="500" action="like" font="arial" colorscheme="light"></fb:like></div><div class="field field-type-text field-field-nevisandeh"> <div class="field-items"> <div class="field-item odd"> پاتریک کلاوسن − مهدی خلجی* </div> </div> </div> <div class="field field-type-text field-field-motarjem"> <div class="field-label">برگردان:&nbsp;</div> <div class="field-items"> <div class="field-item odd"> نعیمه دوستدار </div> </div> </div> <div class="field field-type-filefield field-field-maghaleh-image"> <div class="field-items"> <div class="field-item odd"> <img class="imagefield imagefield-field_maghaleh_image" width="450" height="300" alt="" src="https://archive.radiozamaneh.com/sites/default/files/iran-oil-embargo.jpg?1341422364" /> </div> </div> </div> <p>پاتریک کلاوسن، مهدی خلجی &minus; هرچه تحریم&zwnj;های آمریکا و اتحادیه اروپا در روزهای هشتم تیر (۲۸ ژوئن) و ۱۱ تیر (اول ژوئیه) شدیدتر می&zwnj;شوند، رهبران جمهوری اسلامی نیز اعتماد به نفس بیشتری در مواجهه با بن&zwnj;بست هسته&zwnj;ای از خود نشان می&zwnj;دهند. مقامات ایران باور دارند که در ارتباط با غرب در جایگاه مطمئنی قرار دارند و بنابراین چندان دلیلی برای مذاکرات آتی نمی&zwnj;بینند.</p> <!--break--><!--break--><p>آنها در مقابل، مقاومت در برابر ۵+۱ (آمریکا، بریتانیا، چین، روسیه و آلمان) را مفید می&zwnj;دانند. ۲۹ خرداد (هجدهم ژوئن)، علی خامنه&zwnj;ای، رهبر ایران، در سخنانی گفت: &quot;پیروزی بدون پذیرش خطر ممکن نیست. ما ایستاده&zwnj;ایم. دشمنان ما باید بدانند که لجاجت، تکبر و خود بزرگ&zwnj;بینی و توقعات بی&zwnj;جا در مقابل ملت ایران آنها را به هیچ&zwnj;جا نخواهد رساند.&quot; اکنون چالش آمریکا و اتحادیه اروپا این است که چگونه به رهبران ایران بفهمانند که درباره قدرت خود و ضعف غرب دچار توهم شده&zwnj;اند.</p> <div dir="RTL">&nbsp;</div> <div dir="RTL"><b>ایران، غرب را گرفتار می&zwnj;بیند</b></div> <div dir="RTL">&nbsp;</div> <div dir="RTL">رهبران ایران باور دارند که اروپا گرفتار بحران اقتصادی است و این بحران نشان می&zwnj;دهد که الگوی اقتصادی آن شکست خورده است. آنها همچنین آمریکا را درگیر مبارزات انتخاباتی می&zwnj;دانند و معتقدند که این کشور به دلیل دو جنگ طولانی و بی&zwnj;نتیجه در منطقه خاورمیانه، خسته است. در نگاه مقامات ایران، بیش از آن&zwnj;که این کشور علاقه&zwnj;ای به معامله با غرب داشته باشد، اتحادیه اروپا و به خصوص آمریکا، تمایل به معامله با ایران دارند.</div> <div dir="RTL">&nbsp;</div> <div dir="RTL">رهبران جمهوری اسلامی، احتمال حمله زودهنگام نظامی را هم نمی&zwnj;دهند، به&zwnj;خصوص پیش از انتخابات ریاست جمهوری آمریکا در ماه نوامبر. آنها معتقدند که حتی پس از ماه نوامبر، غرب درباره اثرات جنگ بر اقتصاد لرزان خود آن&zwnj;قدر نگرانی دارد که از مقابله با ایران خودداری کند. به این ترتیب، تهران هیچ عجله&zwnj;ای برای پاسخگویی به خواسته&zwnj;های ۵+۱ ندارد. آنها معتقدند که غربی&zwnj;ها بیشتر نگران تحرکات نظامی اسرائیل هستند تا روند هسته&zwnj;ای شدن ایران.</div> <div dir="RTL">&nbsp;</div> <div dir="RTL"><b>خیزش جهان عرب از نگاه ایران: مثبت برای خود، منفی برای غرب</b></div> <div dir="RTL"><b>&nbsp;</b></div> <div dir="RTL">در نظر ایران، اتفاقات سال گذشته نشان می&zwnj;دهد که اسلام سیاسی در مصر، لیبی، یمن یا تونس در حال پیشرفت است. رهبران ایران از کنار گذاشته شدن رهبران سکولار رضایت دارند. در مورد سوریه، آنها معتقدند که اسد بر سر کار باقی می&zwnj;ماند اما ایزوله می&zwnj;شود و همین امر، باعث اتکای بیشتر او به ایران خواهد شد. به باور آنها در بدترین حالت، نه غرب و نه اسرائیل، چیزی از سقوط اسد به دست نخواهند آورد چون سوریه در بحران باقی خواهد ماند و اسلامگرایانی که میانه&zwnj;ای با غرب ندارند، نقش مهم&zwnj;تری در صحنه ایفا خواهند کرد.</div> <div dir="RTL">&nbsp;</div> <div dir="RTL"><b>ایران موقعیت اقتصادی خود را عالی می&zwnj;بیند</b></div> <div dir="RTL"><b>&nbsp;</b></div> <div dir="RTL">در سال&zwnj;های اخیر، قیمت بالای نفت برای ایران درآمد بسیاری به ارمغان آورده است. حتی با وجود بحران&zwnj;&zwnj;های اخیر، درآمد امروز نفت، چهار برابر سال ۲۰۰۲ است. در اگوست ۲۰۱۱، پیش از تصویب آخرین دور تحریم&zwnj;ها، صندوق بین&zwnj;المللی پول پیش&zwnj;بینی کرد که درآمد صدور نفت ایران در سال&zwnj; ۲۰۱۲- ۲۰۱۳، ۱۰۴ میلیارد دلار یا چهار و نیم برابر درآمد ۲۳ میلیارد دلاری ایران در سال ۲۰۰۲- ۲۰۰۳ خواهد بود. حتی اگر حجم صادرات ایران به نصف برسد و این کشور تنها ۵۰ دلار بابت هر بشکه نفت دریافت کند، درآمد آن بیشتر از یک دهه قبل خواهد بود. ایران حتی منابع اقتصادی جایگزین هم دارد: چنانچه بعضی پیشنهاد می&zwnj;کنند، حتی اگر ۷۰ درصد این درآمد به دست نیاید، ایران همچنان می&zwnj;تواند از ۳۰ میلیارد دلار ذخیره ارز خارجی استفاده کند.</div> <div dir="RTL">&nbsp;</div> <div dir="RTL">تندروهای ایران، موقعیت اقتصادی این کشور را مسئله مهمی نمی&zwnj;دانند و می&zwnj;گویند ایران از سال ۲۰۰۷ نسبت به آمریکا و اروپا رشد سالانه بیشتری داشته است. آنها می&zwnj;گویند که اقتصاد این کشور بهتر از غرب است. در حالی که کشورهای نفت&zwnj;خیز همسایه برای غلبه بر ناآرامی&zwnj;ها هزینه&zwnj;های زیادی را صرف بالا بردن رفاه می&zwnj;کنند، رهبران ایران از برداشتن یارانه&zwnj;های دولتی راضی&zwnj;اند. هرچند تورم در این کشور پس از چهار برابر شدن قیمت انرژی به شکل قابل ملاحظه&zwnj;ای بالا رفته است، آنها معتقدند اثر آن بر خانواده&zwnj;ها به دلیل یارانه ماهانه&zwnj;ای که دولت می&zwnj;پردازد، کنترل شده است. به طور خلاصه، رهبران ایران موقعیت اقتصادی خود را به&zwnj;خصوص در مقایسه با بحران اقتصادی در غرب، خوب می&zwnj;بینند.</div> <div dir="RTL">&nbsp;</div> <div dir="RTL"><b>ایران تحریم&zwnj;ها را تهدیدی برای خود نمی&zwnj;بیند</b></div> <div dir="RTL"><b>&nbsp;</b></div> <div dir="RTL">آیت&zwnj;الله خامنه&zwnj;ای و سرداران سپاه پاسداران کاملا اطمینان دارند که تحریم&zwnj;ها هر نتیجه&zwnj;ای داشته باشند، اثرات سیاسی آنها ناچیز است. آنها خشم ناشی از تورم بالا یا بحران بیکاری را تهدیدی برای خود نمی&zwnj;دانند و کمتر احتمال می&zwnj;دهند که نآارامی&zwnj;های سیاسی قابل توجهی در آینده نزدیک رخ دهد.</div> <div dir="RTL">&nbsp;</div> <div dir="RTL">در واقع فقدان ایدئولوژی، سازماندهی و رهبری، نیروهای دموکراسی&zwnj;خواه ایران را به حالت سکون درآورده است. رهبران سمبولیک جنبش سبز در سال ۲۰۰۹ - میر&zwnj;حسین موسوی و مهدی کروبی- دو سال است در حصر خانگی به سر می&zwnj;برند و هواداران&zwnj;شان نمی&zwnj;توانند برای فشار به رژیم در جهت آزادی آنها، حرکتی سیاسی انجام دهند.</div> <div dir="RTL">&nbsp;</div> <div dir="RTL"><b>ایران در مذاکره با </b><b>۵</b><b>+</b><b>۱</b><b>منفعت نمی&zwnj;بیند</b></div> <div dir="RTL">&nbsp;</div> <div dir="RTL">در هفته&zwnj;های اخیر، رهبران ایران ادعا کرده&zwnj;اند که غرب در مذاکرات هسته&zwnj;ای جدی نیست؛ همان بهانه&zwnj;ای که غرب سال&zwnj;ها در مورد آنها مطرح می&zwnj;کرد. هفته پیش، اکبر هاشمی رفسنجانی، رییس مجمع تشخیص مصلحت نظام که یک چهره عملگرای شناخته شده است، درباره مذاکرات مسکو، گفت: &quot;این مذاکرات نشان داد که غرب نمی&zwnj;خواهد کاری بکند و در مذاکرات صادق نیست. آنها می&zwnj;خواهند با قلدری به هدف&zwnj;هایشان برسند.&quot;</div> <div dir="RTL">&nbsp;</div> <div dir="RTL">در نظر ایران، غرب مصالحه در زمینه هسته&zwnj;ای را گام اول می&zwnj;بیند و خواهان شفافیت بیشتر و بازرسی بیشتر، قبل از برداشتن کامل تحریم&zwnj;هاست. اما حتی حل کامل موضوع هسته&zwnj;ای هم باعث ایجاد مشکلات دیگر میان ایران و غرب خواهد شد. حیدر مصلحی، وزیر اطلاعات ایران، روز ۳۱&zwnj; خرداد (بیستم ژوئن) گفته است: &quot;آمریکا و غرب با مطرح کردن موضوع حقوق بشر، تحریم و تروریسم، تلاش می&zwnj;کنند به ایران فشار بیاورند اما دلیل واقعی این رویارویی، هیچ&zwnj;کدام از این مسائل نیست. آنها اسلام و گفتمان اسلام را هدف قرار داده&zwnj;اند.&quot;</div> <div dir="RTL">&nbsp;</div> <div dir="RTL">علاوه بر این، رهبران ایران، باور دارند که قطع گفت&zwnj;و&zwnj;گوها باعث توقف حملات سایبری به برنامه هسته&zwnj;ای آنها و ترور دانشمندان هسته&zwnj;ای نخواهد شد. در نظر آنان، اسرائیل و غرب می&zwnj;خواهند این برنامه را نابود کنند، چه ایران مذاکره کند، چه نکند.</div> <div dir="RTL">&nbsp;</div> <div dir="RTL"><b>چالش تغییر برداشت در رهبران ایران </b></div> <div dir="RTL"><b>&nbsp;</b></div> <div dir="RTL">ایران قدرت خود را در نظر می&zwnj;گیرد و نقاط ضعف غرب را دلیل بر حق بودن خود می&zwnj;داند. هرچند رهبران اروپایی درباره اوضاع اقتصادی خود نگرانند، این حقیقت هرگز باعث نشده که تحریم نفت ایران را عقب بیندازند یا منتفی کنند. حتی یونان که مشتری اصلی نفت ایران در این قاره است و بیشترین آسیب را از بحران اقتصادی دیده، چنین کاری نکرده است. در مقابل، در حالی که وضعیت اقتصادی ایران بهتر از یک دهه قبل است، مردم از آن رضایت ندارند و معتقدند اگر به دلیل رفتار تندروها، ایران در جهان منزوی نشده بود، موقعیت&zwnj;شان از این بهتر بود.</div> <div dir="RTL">&nbsp;</div> <div dir="RTL">اکنون چالش ۵+۱ این است که<span dir="LTR">&nbsp;</span>برداشت رهبران ایران را عوض کند؛ کاری دشوار با در نظر گرفتن جهل این کشور در نادیده گرفتن دنیای خارج، که با اعتماد به نفس و کوری ایدئولوژیک آمیخته شده و باعث شده باور کنند قدرت ایران رو به افزایش و قدرت غرب رو به کاهش است. تغییر دادن این دیدگاه شاید نیاز به یک شوک داشته باشد، چیزی مانند تحریم&zwnj;های سخت&zwnj;تر، انزوای بیشتر سیاسی یا حمله نظامی. آمریکا تاکنون از تحریم&zwnj;ها به عنوان کلید سازش با ایران استفاده کرده و اعلام دور آخر تحریم&zwnj;ها، محور اصلی تلاش برای بازگردان ایران به میز مذاکره بوده است. اما این تحریم&zwnj;ها باعث نشده که ایران حتی ذره&zwnj;ای، آنقدر که برای ۵+۱ قابل قبول باشد، از موضع خود عقب&zwnj;نشینی کند. این توقع که تحریم&zwnj;های جدید باعث شود ایران قدم&zwnj;های قابل قبولی بردارد، کمی غیر واقعی است و به نظر می&zwnj;رسد واشنگتن و همراهانش، باید تحریم&zwnj;های تازه&zwnj;ای علیه ایران وضع کنند.</div> <div dir="RTL">&nbsp;</div> <div dir="RTL">در پایان باید به این نکته اشاره کرد که هرچند رهبران ایران دموکرات نیستند اما از افکار عمومی اثر می&zwnj;پذیرند. اگر غرب بتواند با شهروندان عادی ایران ارتباط برقرار کند تا موقعیت واقعی کشور خود را بدانند، شانس نزدیک شدن به این رهبران هم بیشتر خواهد شد. این مسئله، همان&zwnj;طور که اوباما در سخنان روز اول فروردین امسال (۲۰مارس) خطاب به مردم ایران گفت، اهمیت نفوذ به پرده الکترونیکی که حکومت ایران به دور مردم کشیده است را مشخص&zwnj;تر می&zwnj;کند.</div> <div dir="RTL">&nbsp;</div> <div dir="RTL">*پاتریک کلاوسن، مدیر تحقیقات مؤسسه واشنگتن و مهدی خلجی، عضو ارشد این موسسه است</div> <p><b><span dir="RTL">منبع</span></b><span dir="RTL">: سایت <a href="http://www.washingtoninstitute.org/policy-analysis/view/iran-confident-as-sanctions-tighten">موسسه مطالعات خاورنزدیک واشنگتن</a></span></p> https://archive.radiozamaneh.com/politics/2012/07/01/16436#comments تحریم‌ها جمهوری اسلامی مؤسسه واشنگتن مذاکرات هسته‌ای مهدی خلجی نعیمه دوستدار پاتریک کلاوسن گوی سیاست Sun, 01 Jul 2012 00:06:28 +0000 16436 at https://archive.radiozamaneh.com https://archive.radiozamaneh.com/politics/2012/06/26/16218 <div class="fb-social-like-widget"><fb:like href="https://archive.radiozamaneh.com/politics/2012/06/26/16218" send="false" layout="box_count" show_faces="false" width="500" action="like" font="arial" colorscheme="light"></fb:like></div><div class="field field-type-text field-field-nevisandeh"> <div class="field-items"> <div class="field-item odd"> اکبر فلاح‌زاده </div> </div> </div> <div class="field field-type-filefield field-field-maghaleh-image"> <div class="field-items"> <div class="field-item odd"> <img class="imagefield imagefield-field_maghaleh_image" width="600" height="388" alt="" src="https://archive.radiozamaneh.com/sites/default/files/syria1_7.jpg?1340989435" /> </div> </div> </div> <p>اکبر فلاح&zwnj;زاده &minus; همزمان با بمباران شهرها و کشتن مردم، بشار اسد در تقلای اصلاحات و حفظ حکومت خود کابینه جدیدی تحت عنوان &quot;آشتی ملی&quot; تشکیل داد. این کابینه یک ماه و نیم پس از برگزاری انتخابات مجلس این کشور که مخالفان آن را تحریم کرده بودند، تشکیل می&zwnj;شود.</p> <!--break--><!--break--><p>در یک اقدام نمایشی دو تن از مخالفان میانه رو رژیم اسد در این کابینه حضور دارند: علی حیدر به عنوان وزیر &quot;آشتی ملی&quot; و قدری جمیل به عنوان معاون نخست وزیر و وزیر تجارت به کار گرفته شده&zwnj;اند. این دو مخالف هم به ظاهر مخالفند، آنها جزو شورای ملی سوریه که توسط مخالفان در خارج از سوریه ایجاد شده، نیستند و با هر گونه مداخله خارجی در سوریه هم مخالفند.</p> <div dir="RTL">&nbsp;</div> <div dir="RTL">&nbsp;اساسا انتخابات تغییری در ترکیب حکومت نداده و باز بعثی&zwnj;ها قدرت را همچنان در دست دارند. وزرایی هم که قبلا پست&zwnj;های مهم را در دست داشتند در مقامشان ابقا شده&zwnj;اند. به دستور بشار اسد باز ولید معلم وزیر خارجه، محمد ابراهیم الشعار وزیر کشور، و داوود راجحه وزیر دفاع است. به این ترتیب در این دولت جدید هم همچنان در بر پاشنه دولت قبلی می&zwnj;چرخد.</div> <div dir="RTL">&nbsp;</div> <div dir="RTL">&nbsp;دولت جدید در داخل سوریه در حالی تشکیل می&zwnj;شود که تلاشهای گسترده&zwnj;ای در منطقه و در سطح بین الملی برای برکنار کردن بشار اسد از قدرت در جریان است. روسیه و ایران متحدین اصلی اسد، پشتیان او هستند، اما جبهه مخالف بسیار گسترده است. طرح صلح کوفی عنان که سعی در رعایت حقوق و منافع متضاد طیف&zwnj;های های مختلف در گیر در ماجرا داشت، عملا زیر بمباران شهرها و آوار ساختمان&zwnj;ها دفن شد. معامله با روسیه برای یافتن یک راه حل &quot;یمنی&quot; نیز فعلا به جایی نرسیده <span dir="LTR">:</span> در یمن یک گذار نسبتا صلح&zwnj;آمیز در پیش گرفته شد و علی عبدالله صالح در ماه فوریه ۲۰۱۱ قدرت را واگذار کرد. اما اسد تاکنون زیر بار چنین طرحی نرفته و به گزارش رسانه&zwnj;ها ایده خارج کردن او و خانواده اش از سوریه و امان دادن به آنها&nbsp;نیز او را راضی نکرده است.</div> <div dir="RTL">&nbsp;<img width="350" height="269" align="left" src="http://radiozamaneh.com/sites/default/files/%25b%25f/userfiles/%25u/syria3.jpg" alt="" /></div> <div dir="RTL">او همچنان بر قدرت پافشاری می&zwnj;کند و روزانه دهها نفر از مردم را می&zwnj;کشد. دستگاه تبلیغاتی اسد، مخالفان را گروههای تروریست و شورشی و مقصر در درگیریها می&zwnj;داند.</div> <div dir="RTL">&nbsp;</div> <div dir="RTL"><b>تلاش&zwnj;های کوفی عنان</b></div> <div dir="RTL">&nbsp;</div> <div dir="RTL">هرچند امکان حل صلح&zwnj;آمیز بحران سوریه هرروز کمتر می&zwnj;شود، اما کوفی عنان برای یافتن راه حل صلح آمیز از پای نمی&zwnj;نشیند.علت این است که او نگران اوضاع است و&nbsp;هشدار داده که وقت برای حل بحران سوریه درحال تمام شدن است. او در گفتگو با خبرنگاران اظهار داشته:&quot; نگرانم که اوضاع به کلی از کنترل خارج شود و دیگر کاری از دستمان ساخته نباشد&quot;.</div> <div dir="RTL">&nbsp;</div> <div dir="RTL">او که&nbsp;نماینده ویژه سازمان ملل متحد و اتحادیه عرب در سوریه است، در مذاکره با وزیران کشورهای مختلف از جمله&nbsp;اعضای دائمی شورای امنیت و اتحادیه عرب کوشیده تا آن&zwnj;ها را علیرغم اختلافاتشان برای شرکت در نخستین نشست &quot;گروه تماس سوریه&quot; آماده کند.نخستین جلسه این نشست قرار است در روز ۳۰ ژوئن در ژنو برگزار شود.</div> <div dir="RTL">&nbsp;</div> <div dir="RTL">عنان خواهان شرکت دادن ایران در این نشست است، اما در این مورد با آمریکا اختلاف نظر دارد. آن گونه که در رسانه&zwnj;ها انعکاس یافته عنان بار دیگر به آمریکا و روسیه توصیه کرده تا اختلافاتشان در مورد شرکت دادن ایران در گفتگو در مورد سوریه را کنار بگذارند.</div> <div dir="RTL">&nbsp;</div> <div dir="RTL">روسیه اصرار دارد پای ایران را به میان بکشد و ایران نیز تلاش زیادی می&zwnj;کند تا نقش میانجیگرانه&zwnj;ای ایفا کند. برای ایفای چنین نقشی جمهوری اسلامی&nbsp;همیشه ابراز آمادگی کرده، چون در پی تغییر و تحولات منطقه&zwnj;ای دو دهه گذشته خود را در موقعیت بهتری می&zwnj;بیند و به تناسب این موقعیت خواهان آن است که به عنوان یک قدرت منطقه&zwnj;ای به رسمیت شناخته شود. پا در میانی در مورد جت سرنگون شده ترکیه توسط سوریه را می&zwnj;توان در همین راستا ارزیابی کرد. صالحی وزیر خارجه جمهوری اسلامی در گفتگوی تلفنی با همتای ترک او را به خویشتنداری تشویق نمود.</div> <div dir="RTL">&nbsp;</div> <div dir="RTL">این دعوت به خویشتنداری نوعی عرضه خویش هم بود، چون به طور گسترده&zwnj;ای رسانه&zwnj;ای شد و پخش گسترده آن احتمال به بازی گرفته شدن جمهوری اسلامی در مورد نشست مربوط به سوریه را تقویت کرد.</div> <div dir="RTL">&nbsp;</div> <div dir="RTL"><b>سقوط فانتوم ترکیه</b></div> <div dir="RTL">&nbsp;</div> <div dir="RTL">اما از آنطرف پای ناتو نیز به مسئله سقوط فانتوم ترکیه به میان کشیده شده، چون ترکیه عضو ناتو است و ناتو به این سادگی&zwnj;ها از سقوط هواپیمایش نمی&zwnj;گذرد. به ویژه از این لحاظ که سوریه متحد روسیه و ایران است. به هرحال ورود ناتو به میدان نشانه تقویت وزنه نظامی و تضعیف احتمال موفقیت راههای صلح آمیز است. در موارد عادی گذر هواپیماهای نظامی از مرزهای کشورهای مجاور هرچند عادی نیست اما حتما خصمانه تلقی نمی&zwnj;شود. هواپیما نخست شناسایی و به آن تذکر داده می&zwnj;شود و اگر واکنشی نشان نداد ممکن است به آن حمله شود یا اینکه وادارش نمود فرود بیاید. اما در مورد ترکیه و سوریه که روابطشان از آغاز درگیرهای دولت سوریه با مخالفان تیره شده، وضع فرق می&zwnj;کند. ترکیه به مخالفان اسد پناه می&zwnj;دهد و به پایگاهی علیه دولت سوریه تبدیل شده. باید منتظر بود و دید ناتو چه پاسخی به اقدام سوریه می&zwnj;دهد.</div> <div dir="RTL">&nbsp;</div> <blockquote><div dir="RTL">هرچند امکان حل صلح&zwnj;آمیز بحران سوریه هرروز کمتر می&zwnj;شود، اما کوفی عنان برای یافتن راه حل صلح آمیز از پای نمی&zwnj;نشیند. علت این است که او نگران اوضاع است و هشدار داده که وقت برای حل بحران سوریه درحال تمام شدن است. او در گفتگو با خبرنگاران اظهار داشته:&quot; نگرانم که اوضاع به کلی از کنترل خارج شود و دیگر کاری از دستمان ساخته نباشد.&quot;</div> </blockquote> <div dir="RTL">&nbsp;</div> <div dir="RTL"><b>خبرهای جنگی در رسانه&zwnj;های ایران</b></div> <div dir="RTL">&nbsp;</div> <div dir="RTL">نگاهی به اخبار مربوط به ایران و سوریه در رسانه&zwnj;های روزهای اخیر نشان می&zwnj;دهد که حجم اخبار جنگی به طرز چشم گیری زیاد شده است. بعد از آنکه خبر خبرگزاری فارس مبنی بر مانور مشترک سوریه، ایران، روسیه و چین در خاک سوریه تکذیب شد، خبرهای دیگری منتشر شدند و می&zwnj;شوند که بنا بر آنها کشورهای منطقه خود را آماده جنگ می&zwnj;کنند. به نوشته روزنامه &quot;انتخاب&quot; روزنامه معاریو نوشت: هزاران سرباز اسرائیلی و حدود 3 هزار سرباز امریکایی قرار است در بزرگترین مانور مشترک بین دو دولت در ماه اکتبر شرکت کنند. این مانور در پی شبیه سازی حمله موشکی ایران پس از حمله اسرائیل به تاسیسات هسته&zwnj;ای ایران و مقابله با آن است. سیستمهای مدرن موشکی از جمله سیستمهایی که می&zwnj;توانند موشک پرتاب شده را بسیار سریع شناسایی کند مورد آزمایش قرار می&zwnj;گیرند.</div> <div dir="RTL">&nbsp;</div> <div dir="RTL">فرمانده نیروی زمینی ارتش جمهوری اسلامی از رونمایی دستاورد&zwnj;های جدید نیروی زمینی در آخر شهریورماه و احتمال برگزاری چند مانور مشترک میان ارتش و سپاه در سال جاری خبر داد و گفت اگر ایران در معرض خطر قرار بگیرد از همه اهرم&zwnj;ها از جمله بستن تنگه هرمز استفاده می&zwnj;شود.</div> <div dir="RTL">&nbsp;</div> <div dir="RTL">به گزارش ایسنا، فرمانده نیروی زمینی ارتش یکشنبه چهارم تیرماه در جمع خبرنگاران اعلام کرد که &quot;هماهنگی&zwnj;های لازم انجام شده است و قرار است ارتش و سپاه در نیمه دوم امسال در یکی از محورهای جنوب&zwnj; شرقی ایران رزمایشبرگزار کنند اما رایزنی&zwnj;های بسیاری با ستادکل نیروهای مسلح صورت گرفته تا بیش از یک رزمایش مشترک برگزار شود.&quot;<span dir="LTR"><br /> </span>&nbsp;</div> <div dir="RTL">&nbsp;<img width="350" height="213" align="right" src="http://radiozamaneh.com/sites/default/files/%25b%25f/userfiles/%25u/syria2.jpg" alt="" /></div> <div dir="RTL"><b>تحریم سوریه</b></div> <div dir="RTL">&nbsp;</div> <div dir="RTL">وزرای خارجه بیست و هفت کشور اتحادیه اروپا در ۲۵ ژوئن در لوگزامبورگ گرد هم می&zwnj;آیند تا در کنار تغییر اوضاع سیاسی در مصر بعد از پیروزی محمد مرسی نامزد اسلامگرا، به سوریه و ایران هم بپرازند. نکته جالب به عقیده ناظران یک کاسه شدن مشکلات این سه کشور در نظر غربی هاست. به گفته دیپلمات&zwnj;ها قرار است بر تحریم ورود نفت ایران از اول ماه ژوئیه تاکید شود.تحریم نفتی ایران در ادامه تشدید تحریمها از مدتها پیش تصویب شده بود.</div> <div dir="RTL">&nbsp;</div> <div dir="RTL">در رابطه با مسئله سوریه نیز قرار است در یک اقدام تنبیهی شش شرکت یا سازمان سوریایی در لیست سیاه قرار گیرند. این به این معنی خواهد بود که کشورهای اتحادیه اروپا هیچ معامله&zwnj;ای با این شرکتها نخواهند کرد و اموال و داراییهای شرکتهای مزبور را در کشورهای خود ضبط می&zwnj;کنند.</div> <p>&nbsp;</p> https://archive.radiozamaneh.com/politics/2012/06/26/16218#comments اکبر فلاح‌زاده بشار اسد ترکیه جمهوری اسلامی سوریه ناتو کوفی عنان گوی سیاست Tue, 26 Jun 2012 05:15:50 +0000 nikfar 16218 at https://archive.radiozamaneh.com