امیر رشیدی

حق تحصیل و دانشجویان ستاره‌دار

Tue, 19 Jun 2012 22:24:02 +0000

گزارشی از میزگرد فعالان دانشجویی در حاشیه بیستمین نشست شورای حقوق بشر سازمان ملل

سیامک حیدری

سیامک حیدری - شماری از ایرانیان فعال در حوزه‌های مدنی و دانشجویی، روز سه شنبه ١٩ ژوئن (۳۰ خرداد ۱۳۹۱) در بیستمین نشست‌ شورای حقوق بشر سازمان ملل که از روز هجدهم ژوئن ٢٠١٢ در مقر سازمان ملل در شهر ژنو آغاز بە کار کرده است شرکت کردند.

در روز یادشده، شورای حقوق بشر سازمان ملل چهار موضوع را در دستور کار خود قرار داده بود و گزارش‌هایی را در زمینە‌های «سلامت»، «آزادی بیان»، «اعدام‌های خودسرانە» و «آموزش» بە سازمان ملل ارائە داد.

هر سال، همزمان با برگزاری نشست سالیانە این سازمان، فعالان ایرانی حقوق بشر نیز میزگردهای مختلفی را در حاشیه آن برگزار می‌کنند تا نظر نهادهای بین‌المللی حقوق بشر و دیگر کشورهای عضو سازمان ملل را بە مسئلە نقض حقوق بشر در ایران جلب کنند.

امسال با حمایت سازمان حقوق بشر ایران، در میزگردهای یادشده به نکاتی چون «معرفی سیستم آموزشی ایران، وزارت علوم و مدیریت دانشگاه‌ها»، «آزادی آکادمیک»، «آزادی بیان در دانشگاه‌ها»، «تشکل‌ها و نشریات دانشجویی»، «اخراج استادان دانشگاه»، «حق تحصیل دانشجویان ستاره‌دار» و «دانشجویان زندانی» پرداخته شد.

نخستین میزگرد جانبی مربوط بە ایران در روز سە‌شنبە، ساعت ١٢ ظهر در سالن بیست و هفت سازمان ملل، با ابتکار سازمان غیر دولتی SUDWIND زیر عنوان "حق آموزش و پرورش و آزادی بیان در ایران" برگزار شد.

حسن نایب‌هاشم، فعال حقوق بشر کە در جلسه یادشده شرکت کرده بود، در این زمینە بە ما گفت: «با توجە بە مباحثی کە در سازمان ملل در جریان هست، ما در جلسه جانبی روز گذشته روی مسئلە آموزش تمرکز کردیم. ما بە منظور تاکید بر وضعیت نقض حقوق بشر در ایران، میزگردی را زیر نام حق آموزش و پرورش و آزادی بیان در ایران برگزار و از افراد کارشناس و فعال در این حوزە برای طرح دیدگاه‌‌هایشان دعوت کردیم.»

این فعال حقوق بشر در ادامە افزود: «سازمان غیر دولتی SUDWIND کە مقر دائمی‌اش در اتریش قرار دارد، دارای مقام مشورتی در سازمان ملل متحد است و از این رو این امکان را دارد کە ناظر برنامەها و فعالیت‌های سازمان ملل باشد و بتواند در مواردی اتخاذ موضع بکند. دیروز کە اولین روز نشست شورای حقوق بشر سازمان ملل بود و خانم پیلای گزارش خود را بە این شورا ارائە کرد، ما هم موضعگیری‌های مد نظر خود را مطرح کردیم. ما دربارە ناپدید شدن چند فعال حقوق بشر در خوزستان ابراز نگرانی کردیم کە ممکن است آنان به سرعت اعدام بشوند. همچنین در مورد شرایط آقای محمد صدیق کبودوند کە در عمل بە نام پدر حقوق بشر کردستان از وی نام می‌برند، صحبت کردیم. ما در حین جلسات شورا، تا جایی کە امکان صحبت داشتە باشیم، در پیوند با موضوعاتی کە در آنجا مطرح می‌شود، مسائل مربوط بە حقوق بشر در ایران را مطرح خواهیم کرد.»

آموزش و پرورش و آزادی بیان در ایران

اولین سخنران فرهنگ قاسمی بود. او که عضو هیئت اجرایی فدراسیون مدارس عالی دانشگاه‌های اروپا و مسئول حقوق بشر این فدراسیون و همچنین رئیس مدارس عالی فرانسە است، زیر عنوان "آموزش و آزادی بیان در ایران" برای حاضران در جلسه سخن گفت.

فرهنگ قاسمی: ما در ایران در اکثر زمینەها با نقض آشکار آزادی بیان و پایمال کردن حقوق بشر مواجە هستیم.

او در آغاز سخنان خود تاکید کرد: «میزگرد امروز در مورد آموزش و مدارس عالی و دانشگاهی و نقض حقوق بشر در این حوزە است، اما نباید از یاد ببریم کە نقض حقوق بشر در ایران صرفاً در یک حوزە مشخص اعمال نمی‌شود. ما در ایران در اکثر زمینەها با نقض آشکار آزادی بیان و پایمال کردن حقوق بشر مواجە هستیم.»

وی ضمن بررسی تاریخی اهمیت و جایگاە دانشگاەها در ایران اظهار داشت: «صحبت کردن از آموزش عالی و دانشگاە، بدون بررسی وضعیت استادان و دانشجویان بحثی بینتیجە خواهد بود.»

این رئیس مدارس عالی فرانسە، ضمن ابراز نگرانی از وضعیت مفاد درسی و تلاش برای حذف بسیاری از دروس علوم انسانی در دانشگاەها، دولت را متهم کرد به اینکە با بازخرید و بازنشستگی اجباری استادان منتقد دانشگاه، سعی می‌کند این محیط را از وجود منتقدان و مخالفان دولت پاک کند. وی در این زمینە بە عنوان نمونە از کسانی چون نصیر احمدی و عماد مردانی نام برد کە به اجبار از دانشگاە اخراج شدەاند.

فرهنگ قاسمی در بخش دیگری از سخنان خود پدیدە خروج اخباری قشر قابل توجهی از دانشجویان از ایران و تقاضای پناهندگی آنان از کشورهای اروپایی و غربی را مطرح کرد و در پایان از مجامع بین‌المللی و نهادهای حقوق بشری خواست تا برای رسیدن بە دمکراسی و آزادی، ملت ایران را یاری دهند.

جنبش دانشجویی و حق تحصیل در نهادهای آموزش عالی

پویان محمودیان، فعال پیشین دانشجویی و فعال کنونی حقوق بشر دومین سخنران میزگرد روز سه‌شنبه بود. او سعی کرد با ارائە آمار و ارقام، تصویری واضح از وضعیت کنونی جنبش دانشجویی و آموزش عالی در ایران ارائه دهد.

پویان محمودیان: در ایران چیزی بە نام استقلال نهادهای آموزشی وجود خارجی ندارد و وزیر علوم آشکارا در استخدام و اخراج استادان نقش دارد.

بر اساس گفتەهای این فعال حقوق بشر، در سال ٢٠١١ میلادی ٩٢ مورد نقض حقوق بشر در دانشگاەهای ایران روی دادە است و افزون بر آن تعداد ٢٥٤ دانشجو توسط نهادهای قضایی بازجویی و توسط نهادهای امنیتی شکنجە شدەاند.

او در در ادامە گفت: «نهادهای رسمی با تجمع‌های مسالمت‌آمیز اعتراضی بسیار خشن برخورد می‌کنند. آنان دفتر تحکیم وحدت را بە جرم اقدام علیە امنیت ملی غیر قانونی اعلام کردند.»

پویان محمودیان ضمن بررسی وضعیت نابه‌هنجار دانش‌آموختگان ایران در زمینە حقوق بشر، بە آمار بیش از سی نفر از دانشجویان اشارە کرد کە طی دوران دولت محمود احمدی‌نژاد بە حبس‌های طولانی مدت محکوم شدەاند. وی گفت: «این افراد صرفاً بە خاطر ابراز عقیدە و شرکت در تظاهرات بازداشت و سپس در کل بە ١٣٠ سال زندان محکوم شدەاند.»

پویان محمودیان همچنین بە حضور نهادهای شبه نظامی مثل بسیج در دانشگاەها اشارە کرد و نقش آنان را در سرکوب دانشجویان ناراضی و دگراندیشان بسیار برجستە ارزیابی کرد. او در ادامە گفت: «در ایران چیزی بە نام استقلال نهادهای آموزشی وجود خارجی ندارد و وزیر علوم آشکارا در استخدام و اخراج استادان نقش دارد. از سال ٢٠٠٩ تاکنون بیش از ١٥٥ استاد بە خاطر تفکیک سیاسی از تدریس منع شدەاند. شورای عالی انقالب فرهنگی چارچوب‌ها و خطوط ایدئولوژی را ترسیم می‌کند و استادان دانشگاه باید خودشان را در این چارچوب بگنجانند.»

او در پایان ضمن برشمردن جنبش دانشجویی «بەمثابە موتور جنبش دمکراسی‌خواهی در ایران» از نهادهای بین‌المللی درخواست کرد توجە بیشتری بە «حق آزادی آموزش در ایران»، بە عنوان حقی نمادین برای انسان‌ها، مبذول دارند.

دانشجویان ستارەدار و تبعیض در دانشگاەهای ایران

از چند سال پیش واژە تازەای وارد ادبیات دانشگاە شدە است: "دانشجویان ستارەدار". آنطور کە صادق شجاعی، فعال پیشین دانشجویی می‌گوید این اصطلاح برای نخستین‌بار از سال ١٣٨٥ بر سر زبان‌ها افتاد.

صادق شجاعی: سال ١٣٨٧ دولت داشتن دانشجویان ستاره‌دار را تکذیب کرد و بە این خاطر کارنامە همە دانشجویان صادر شد، اما در شهریورماە همان سال و پس از انتخابات عده‌ای از دانشجویان کە رتبە خوبی هم داشتند مردود علمی اعلام شدند.

این فعال دانشجویی در این زمینە گفت: «ستار‌ه‌دار بودن در دانشگا‌ه‌های جهان بە معنی برخوردار بودن از توانایی‌های فکری و علمی بالاست، اما در ایران، برعکس، بە دانشجویانی ستاره‌دار گفتە می‌شود کە بە رغم صلاحیت علمی از حق ادامە تحصیل محروم می‌شوند. از سال ١٣٨٥ شمسی تاکنون هر سال ده‌ها فعال دانشجویی کە رتبه‌های علمی خوبی داشتند از ثبت نام در مقاطع عالی‌تر محروم شده‌اند. سال ١٣٨٥، برای اولین‌بار، بعضی از فعالان دانشجویی پس از قبولی در مقاطع کارشناسی ارشد، در فرم‌های ثبت نام با ستاره‌های یک، دو و سە مواجە شدند. سە ستاره‌ها هرگز موفق بە ادامە تحصیل نشدند.»

صادق شجاعی سپس بە مرور سال ١٣٨٦ بە بعد پرداخت و افزود: «سال‌های ١٣٨٦ و ١٣٨٧ ثبت نام اینترنتی شد و با این دستاویز حکومت برای دانشجویان ستاره‌دار کارنامه‌ای صادر نکرد. سال ١٣٨٧ دولت داشتن دانشجویان ستاره‌دار را تکذیب کرد و بە این خاطر کارنامە همە دانشجویان صادر شد، اما در شهریورماە همان سال و پس از انتخابات عده‌ای از دانشجویان کە رتبە خوبی هم داشتند مردود علمی اعلام شدند. حتی سروش ثابت، رتبە نخست گرایش علوم اجتماعی مردود علمی اعلام شد. دولت بە صورت شفاهی بە آنان گفت کە ستاره‌دار هستند. »

آقای شجاعی خاطرنشان ساخت کە در هفته‌های اخیر ده‌ها تن از دانشجویان و ازجملە کسانی مانند فواد شمس و رضا عرب بە خاطر فعالیت‌های مسالمت‌آمیز از دریافت کارنامە و ادامە تحصیل محروم شده‌اند. وی آمار دانشجویان محروم از تحصیل دانشگاه‌های ایران را بدین صورت اعلام کرد: «دانشگاە امیرکبیر ٤٠ دانشجو، دانشگاە علامە طباطبایی ١٠ دانشجو، دانشگاە فردوسی مشهد ٣٠ دانشجو، دانشگاە مازندران ٢٠ دانشجو، دانشگاە علم و صنعت ٢٠ دانشجو و دانشگاە مازندران ١٣ دانشجو.»

بە گفتە این فعال دانشجویی، دانشجویان بهایی بە خاطر عقایدشان از تحصیل محروم می‌شوند. دانشگاە آنلاین بهائیان از طرف دولت تعطیل و شماری از استادان و دانشجویان آن شناسایی و دستگیر شده‌اند.

سهمیه‌بندی جنسیتی از موارد دیگری بود کە صادق شجاعی آن را مورد بررسی قرار داد: «سهمیە‌بندی جنسیتی در سال‌های اخیر ظرفیت پذیرش رشته‌ها را میان زنان و مردان تقسیم کردە است و معمولاً سهم بیشتری بە مردان اختصاص می‌یابد. این کارها، تحصیل را بە عنوان حق اساسی و بنیادین افراد جامعە، بە امتیازی بدل کردە است کە دولت آن را بە طرفدارانش ارزانی می‌دارد.»

او در پایان گفت: «سی سال پیش، دولت با طرح انقلاب فرهنگی بسیاری از استادان مخالف و دگراندیشان را از دانشگاە اخراج کرد و افراد وابستە بە خود را در دانشگاە گماشت، اما اکنون پس از گذشت سە دهە باز هم ما می‌بینیم کە بسیاری از استادان و دانشجویان بە مخالفان و منتقدان نظام تبدیل شده‌اند.»

دانشجویان زندانی

آخرین سخنران میزگرد روز سه‌شنبه، امیر رشیدی، فعال سابق دانشجویی و فعال حقوق بشر کنونی بود. او بە ارائه فهرستی از فعالان دانشجویی و شرح حال آنها پرداخت کە هم اکنون در زندان بە سر می‌برند.

امیر رشیدی: در کشوری مثل هلند به واسطه‌ تحریم‌هایی که علیه ایران وضع شده، الان موجی راه افتاده است که اجازه‌ اقامت بچه‌های دانشجو تمدید نمی‌شود و توجیه خاصی هم برای آن وجود ندارد.

وی در آغاز با تاکید بر اینکە با زندانی کردن دانشجویان، سرمایه‌های علمی و انسانی زیادی بە جای توجە بە توسعە علم و پیشرفت مملکت، مجبور هستند زندگی خود را پشت میله‌های زندان سپری کنند، به وضعیت چهار نفر از فعالان دانشجویی، بهاره هدایت، ضیا نبوی، مجید دری و علی‌اکبر محمدی در زندان پرداخت.

این فعال سابق دانشجویی،در گفت‌وگو با سارا روشن، گزارشگر و تهیه کننده رادیو زمانه، درباره دلایل و اهداف این نشست گفت: «در میزگردی که در مورد بحث حق تحصیل در ایران برگزار شد، من درباره دانشجویان زندانی صحبت کردم، با این محور که زندانی کردن دانشجو به نوعی تضییع حق‌ اوست. با زندانی کردن دانشجو، حق تحصیل از وی گرفته می‌شود. من آماری ارائه دادم از تعداد دانشجویانی که در زندان هستند. در حال حاضر ۳۰ دانشجو در زندان هستند.»

هدف از برگزاری این نشست چه بود؟

امیر رشیدی- همین چند وقت پیش، فکر کنم همین دوماه پیش بود که شاهد موج جدیدی از بازنشسته‌ کردن استادان دانشگاه و همینطور محرومیت از تحصیل بچه‌های دانشجو بودیم. به نوعی می‌توان گفت که حتی در یک فرم جدید هم اتفاق افتاد. به این معنا که به بچه‌هایی که محروم از تحصیل و ستاره‌دار می‌شدند، هیچ نوع مدرکی ارائه نمی‌شد و فقط شفاهی به آنها گفته می‌شد که شما حق تحصیل ندارید. ما فعالان سابق دانشجویی از این فرصت استفاده و با حضور در این نشست سعی کردیم مشکلات و مسائل بچه‌های فعال دانشجویی و دانشجویان را از این تریبون به گوش مسئولان و نمایندگانی برسانیم که در نشست شورای عمومی حقوق بشر سازمان ملل شرکت می‌کنند. در ادامه همین ماجرا هم امروز در برابر در اصلی سازمان ملل دست به یک تجمع اعتراضی خواهیم زد.

نکات مطرح شده چه تاثیری می‌تواند در سیاست‌گذاری‌های کشورهای مختلف یا خود سازمان ملل در پیوند با ایران داشته باشد؟

روز گذشته گزارشگر ویژه حق تحصیل هم گزارش خود را در صحن عمومی شورای حقوق بشر سازمان ملل ارائه داد. ما به‌عنوان فعالان سابق دانشجویی و به‌عنوان کسانی که دغدغه‌ بچه‌هایی را داریم که در زندان هستند، قاعدتاً تلاش خواهیم کرد با گزارشگر ویژه حق تحصیل در سازمان ملل ارتباط بگیریم تا بتوانیم به گزارشی که ایشان در مورد حق تحصیل و به ‌ویژه در مورد ایران می‌نویسد، کمک کنیم تا کامل‌تر نوشته شود. به‌علاوه اینکه تلاش خواهیم کرد با NGOها و سازمان‌هایی که در حوزه‌ تحصیل فعال هستند ارتباط بگیریم تا بتوانیم به نوعی صدای فعالان دانشجویی را که در زندان هستند، به گوش مجامع بین‌المللی برسانیم.

در چند هفته‌ گذشته دولت هلند بررسی پرونده‌های ۱۲۵ متقاضی ادامه‌ تحصیل در مقطع دکترا یا مهاجران متخصص ایرانی را متوقف کرده است. دولت هلند علت این کار را تحریم‌های اتحادیه‌ اروپا علیه ایران دانسته و در حال بررسی رشته‌های تحصیلی یا تخصص‌هایی است که مورد تحریم اروپا قرار گرفته‌اند. به غیر از وضعیت دانشجویان ایرانی در ایران و تبعیض در حق تحصیل، آیا در این نشست، به وضعیت دانشجویان ایرانی خارج از ایران هم پرداخته شد؟

ما به تازگی به نوعی شاهد تضییع حقوق بچه‌های دانشجو فراتر از آن کاری هستیم که جمهوری اسلامی می‌کند. به این معنی که در کشوری مثل هلند به واسطه‌ تحریم‌هایی که علیه ایران وضع شده، الان موجی راه افتاده است که اجازه‌ اقامت بچه‌های دانشجو تمدید نمی‌شود و توجیه خاصی هم برای آن وجود ندارد. ما بررسی کردیم و دیدیم در اسپانیا هم کم و بیش دارد این اتفاق‌ها می‌افتد. در واقع امیدوار هستم که بتوانیم به نوعی جلوی این ماجرا را بگیریم. به خاطر اینکه این تحریم‌ها به طور مستقیم دارد به بچه‌های دانشجو لطمه می‌زند؛ دانشجویانی که در خود ایران برای تحصیل با مشکلاتی بسیار زیاد مواجه هستند و وقتی از همه چیز ناامید می‌شوند و می‌خواهند خارج از کشور تحصیل کنند و صرفاً به خاطر تحصیل از کشور خارج می‌شوند، اینجا هم با بحث تحریم‌هایی که در مورد ایران وضع شده است روبه‌رو می‌شوند و به راحتی نمی‌توانند تحصیل کنند. حتی در کشورهایی مثل هلند و اسپانیا نیز این برخورد دارد باب می‌شود و اجازه‌ اقامت این بچه‌ها تمدید نمی‌شود.

حسین رونقی ملکی و ادامه اعتصاب غذا در زندان

Thu, 07 Jun 2012 08:48:27 +0000

لیدا حسینی‌نژاد

لیدا حسینی‌نژاد - حسین رونقی ملکی، نویسنده وبلاگ «بابک خرمدین» و مدیر سایت «ایران پروکسی» که از فعال‌ترین گروه‌ها در زمینه ساخت فیلترشکن بود، در حالی‌که یک کلیه‌اش به طور کامل و ۲۰ درصد از کلیه دیگرش از کار افتاده‌، همچنان در اعتصاب غذا به سر می‌برد.

این زندانی، در آذرماه ۱۳۸۸ در شهر «ملکان» در آذربایجان شرقی بازداشت شد و از آن زمان بدون مرخصی در زندان به سر می‌برد. این وبلاگ‌نویس به اتهام «تلاش برای براندازی نرم» به ۱۵ سال زندان محکوم شده است.

آقای رونقی ملکی در تاریخ ششم خردادماه سال جاری (۱۳۹۱ خورشیدی) نامه سرگشاده‌ای خطاب به آیت‌الله علی خامنه‌ای، رهبر حکومت اسلامی منتشر و در آن اعلام اعتصاب غذا کرد. او دلیل این اعتصاب غذا را «شکایت از دخالت‌های سازمان اطلاعات سپاه و وزارت اطلاعات در امور قضایی و سلب استقلال این قوه و تلاش برای احیای قانون اساسی، آیین دادرسی، استقلال قضایی و احیای حقوق زندانیان سیاسی و خانواده‌هایشان نظیر برخورداری از مرخصی، تلفن، ملاقات و غیره» اعلام کرده است.

در روزهای گذشته، ۱۱۷ زندانی سیاسی بند ۳۵۰، سازمان عفو بین‌الملل، ۹۰۰ فعال مدنی و سیاسی، فدراسیون بین‌المللی جامعه حقوق بشر، جامعه دفاع از حقوق بشر در ایران، گزارشگران بدون مرز و شیرین عبادی در نامه‌ها و بیانیه‌هایی راجع به وضعیت حسین رونقی ملکی ابراز نگرانی کرده‌اند و از مسئولان خواستار پیشگیری از بروز هرگونه اتفاق ناگوار برای این وبلاگ‌نویس شده‌اند. فعالان مدنی در بیانیه‌ای، رهبر جمهوری اسلامی و نهاد نظامی- امنیتی تحت نظارت وی یعنی سپاه را مسئول مستقیم جان حسین رونقی ملکی دانسته‌اند.

این وبلاگ‌نویس از زمان بازداشت تاکنون از ناراحتی کلیوی رنج می‌برد. بیماری او با وجود چند عمل جراحی روی وی، نه تنها بهبود نیافته که شدت پیدا کرده است. این عمل‌های جراحی هر بار به دلیل موافقت نکردن نهادهای امنیتی با مرخصی استعلاجی این زندانی سیاسی، با عفونت مجدد کلیه‌های وی ناموفق مانده‌اند. خانواده او همچنین به تزریق آمپول‌های مسکن غیر مجاز و حاوی مرفین به فرزندشان به عنوان یکی از دلایل وخیم‌تر شدن وضعیت کلیه‌های او اشاره می‌کنند.

این زندانی سیاسی یکشنبه شب، ۱۴ خرداد در پی وخامت حالش به بیمارستان هاشمی‌نژاد منتقل شده، در حالی‌که پدر او، احمد رونقی ملکی در گفت‌وگو با دویچه‌وله گفته است که بعد از ظهر سه‌شنبه ۱۶ خرداد ماموران امنیتی وارد بیمارستان می‌شوند، حسین را به اتاق دیگری منتقل می‌کنند و تا ۱۱ شب او را مورد بازجویی قرار می‌دهند. حسین رونقی ملکی پس از بازجویی اعلام اعتصاب غذای خشک کرده است. بر اساس گفت‌وگوی یادشده، در بیمارستان حسین رونقی ملکی را تهدید کرده‌اند که «شبانه می‌بریم و گم و گورت می‌کنیم».

صبح روز چهارشنبه ۱۷ خرداد، احمد رونقی ملکی به دادستانی تهران رفته و آن‌چه اتفاق افتاده را به اطلاع مسئولان دادستانی رسانده است.

در همین زمینه و در خصوص آخرین خبر‌ها از وضعیت حسین رونقی ملکی با امیر رشیدی، فعال حقوق بشر در ایتالیا گفت‌وگو کرده‌ایم.

امیر رشیدی در این گفت‌وگو از شکستن اعتصاب غذای خشک حسین رونقی ملکی به دلیل توصیه پزشکان خبر داد و اینکه او با وجود وخامت حالش همچنان بر سر حرف‌های خود باقی مانده و به اعتصاب غذای «‌تر» نیز ادامه داده است.

امیر رشیدی، فشارهای وارده بر حسین رونقی ملکی را ناشی از ترس حکومت از فضای آزاد رسانه‌ای می‌داند. از نظر این فعال حقوق بشر، در کنار حمایت گروه‌ها، سازمان‌ها و فعالان مدنی - سیاسی ایرانی، توجه جامعه جهانی به وضعیت این زندانی سیاسی و نوشتن نامه از سوی فعالان حقوق بشر جهانی و نمایندگان کشورهای مختلف به سفارت‌های ایران از جمله کارهایی است که در این شرایط می‌تواند مفید باشد.

در همین زمینه:

پدر حسین رونقی تهدید به مرگ شد

چهار برنده‌ ایرانی جایزه‏ هلمن- همت

arezoo — Sat, 17 Sep 2011 18:23:56 +0000

سارا روشن

سارا روشن - روز چهاردهم سپتامبر ۲۰۱۱، دیده‏بان حقوق بشر برندگان جایزه "هلمن- همت" را اعلام کرد. نام چهار ایرانی بین اسامی برندگان این جایزه به چشم می‏خورد: بهمن احمدی امویی، امیر رشیدی، کاوه کرمانشاهی و شخصی که به دلایل امنیتی، درخواست داده بود اسمی از او برنده نشود.

جایزه‏ "هلمن- همت" هرساله به فعالان و نویسندگانی اهدا می‏شود که به دلیل انتقاد از مقامات حکومتی یا انتشار گزارش‏های مخالف نظرات حکومت، مجازات می‏شوند. این جایزه طی سال‏های گذشته به ایرانیان دیگری هم تعلق گرفت. از جمله روشنک داریوش، مهرانگیز کار، تقی رحمانی، اسماعیل خویی، هوشنگ گلشیری، آسیه امینی، یوسف عزیزی بنی‏طرف، محمد صدیق کبودوند و آرش سیگارچی.

دو برنده این جایزه، امیر رشیدی و کاوه کرمانشاهی که در حال حاضر خارج از ایران به‏سر می‏برند، در گفت‏وگو با زمانه از جایزه هلمن-همت گفته‌اند.

شما چه فعالیت‏های اجتماعی- سیاسی‏ای داشتید که در فهرست دیده‏بان حقوق بشر و جایزه "هلمن- همت" قرار گرفتید؟

امیر رشیدی- من فعالیت‏هایم را با عضویت در "کمپین یک میلیون امضا" و جنبش زنان شروع کردم و بعد از آن بود که عضو سازمان دانش‏آموختگان ایران (ادوار تحکیم وحدت) شدم و در واقع اوج فعالیت‏هایم از زمانی شروع شد که به عضویت این سازمان درآمدم. در مقطع انتخابات هم در "ستاد شهروندان آزاد، مطالبه‏ محوران حامی برنامه‏های مهدی کروبی" عضویت داشتم.

وقتی عزیزانی در سازمان دیده‏بان حقوق بشر این مجموعه فعالیت‏ها را مرور کرده بودند، به این نتیجه رسیدند که من می‏توانم این جایزه را دریافت کنم.

کاوه کرمانشاهی - اساس این جایزه برای کسانی است که به واسطه نوشته‏های‏شان در معرض مجازات از طرف حاکمیت قرار گرفته‏اند. من در ایران فعالیت حقوق بشری، با تمرکز ویژه‏ روی بحث زندانیان و جانباختگان سیاسی داشتم.

اخبار و گزارش‏هایی که من از وضعیت زندانیان سیاسی یا خانواده‏هایی که عزیزان‏شان را به واسطه اعدام یا در قضایای بعد از انتخابات از دست داده بودند و به طور مشخص گزارش‏هایی که در ارتباط با اعدام احسان فتاحیان و هم‏چنین کشته شدن کیانوش آسا تهیه کرده بودم، مورد توجه اهداکنندگان این جایزه قرار گرفت.

در فهرست برندگان، وقتی به بخش خاورمیانه می‏رسیم، می‏بینیم که چهار ایرانی، یک بحرینی و یک عراقی انتخاب شده‏اند. انتخاب چهار ایرانی برای این جایزه چه معنایی می‏تواند داشته باشد؟

کاوه کرمانشاهی پس از آزادی در آغوش مادرش.

کرمانشاهی - من حداقل در ارتباط با خودم می‏گویم که مطمئناً کسان دیگری بودند که شایستگی بیشتری در نوشتن داشتند و می‏توانستند این جایزه را از آن خود کنند.

اما دلیل انتخاب چهارایرانی و یک بحرینی و عراقی فکر می کنم مربوط می‏شود به حاکمیت این کشورها، مخصوصاً ایران. این حاکمیت‏ها هستند که این مجازات‏ها را بر نویسندگان اعمال می‏کنند. در این کشورها هرنوع نوشتنی، حتی اگر مانند نوشتن من زیاد هم قوی نباشد، از طرف حاکمیت با مجازات مواجه شود و نگاه ویژه این سازمان را به ایران و خاورمیانه جلب کرده است.

رشیدی - همان‏طور که می‏دانید، حجم عظیمی از خبرها، به‏خصوص بعد از انتخابات به ایران اختصاص داده شد و فعالان حقوق بشری، سیاسی، خبرنگارها و در مجموع فعالان اجتماعی ایران بیشتر مورد توجه قرار گرفتند و دیده شدند.

اگر اجازه بدهید، من از بقیه‏ی دوستان‏مان هم یاد کنم که علی‏رغم این‏که فکر می‏کنم خیلی بیشتر از من لیاقت و شایستگی آن را داشتند که این جایزه را دریافت کنند، متأسفانه الان در زندان هستند؛ دوستانی مانند عبدالله مؤمنی، علی ملیحی، علی جمالی، حسن اسدی زیدآبادی، سعید نعیمی، موسی ساکت، بهاره هدایت و خیلی دیگر از بچه‏‏هایی که فکر می‏کنم فعالیت‏های آن‏ها قطعاً خیلی بیشتر، بهتر و مثمر ثمرتر از فعالیت‏های من بوده است، ولی الان در زندان هستند و من برای آن‏ها آرزوی آزادی و سلامتی دارم.

از بین چهار برنده‏ای که از ایران انتخاب شده بودند، یک نفر ناشناس ماند و خود را معرفی نکرد. فکر می‏کنید اگر آن شخص که احتمالاً در ایران است، خود را معرفی می‏کرد، دریافت این جایزه چه عواقبی می‏توانست برای او داشته باشد؟

رشیدی - همان‏طور که می‏دانید، حکومت الان دارد سعی می‏کند اینطور نشان بدهد که تمام کسانی که فعالیت اجتماعی می‏کنند، به نحوی از انحا به دولت‏ها و سازمان‏های خارجی وابسته‏اند. حکومت اصلاً کاری ندارد که سازمانی که از آن نام برده می‏شود، چیست؟ کجاست؟ سابقه فعالیت‏ آن چه بوده است؟ فقط به دنبال آن است تا اتهامی بزند و بتواند مشکلات بیشتری را برای فعالیت بچه‏ها و حتی زندگی طبیعی‏شان به‏وجود بیاورد. بنابراین خیلی طبیعی است که کسی که در ایران زندگی می‏کند، نگران این‏گونه مسائل باشد و علی‏رغم شایستگی بالایی که قطعاً برای‏ ایشان وجود دارد، تصمیم بگیرد که اسمش به شکل عمومی عنوان نشود.

فکر می‏کنید گرفتن این جایزه امکانات خاصی در اختیار شما می‏گذارد یا برعکس محدودیت‏هایی برای‌تان ایجاد خواهد کرد؟

بهمن احمدی امویی همچنان در ایران در بازداشت به سر می برد.

کرمانشاهی - فکر نمی‏کنم بحث محدودیت در میان باشد. چون من به هرحال بعد از تایید حکم‏ام از ایران خارج شده‏ام و الان نزدیک به شش‌ماه است که در خارج از ایران زندگی می‏کنم. محدودیت برای کسی که در داخل ایران زندگی می‏کند، به‏وجود می‏آید. چنان‏چه اسم یکی از این چهار نفر که امروز در ایران زندگی می‏کند، به‏خاطر ترس از ایجاد محدودیت‏ها و مجازات‏های بیشتر، اعلام نشده است. امکاناتی که چنین جایزه‏ای برای امثال ما به‏وجود می‏آورد، این است که بتوانیم از این فرصت استفاده کنیم، برای یاد کردن از افرادی که آن‏ها هم به خاطر نوشته‏های‏شان و به خاطر انتقادات‏شان مورد مجازات حاکمیت قرار گرفته‏اند و امروز دارند در زندان‏های ایران این مجازات را تحمل می‏کنند. به نظر من، مناسب‏ترین استفاده‏ای که از این‏گونه جوایز می‏توان کرد، یاد‏آوری وضعیت افرادی است که امروز به خاطر انتقاد از سیستم حاکم در زندان‏ها به‏سر می‏برند.

کسانی هستند که شجاعت در نوشته‏های‏شان وجود دارد و مسائلی را مطرح کرد‏ه‏اند که طرح آن‏ها واقعاً شجاعت می‏خواهد. ولی این فرصت و امکان برای‏شان فراهم نشد که در این فهرست و فهرست‏های مشابه قرار بگیرند و به عنوان برندگان جایزه از آن‏ها نام برده شود.

من در همین‏جا می‏خواهم از دوست عزیزم که امروز در میان ما نیست و بهار امسال در اثر تصادف فوت کرد، بهاره‏ علوی نام ببرم. جوانی که با وجود سن کم (۲۰ سال)، به عنوان یک فمینیست و وبلاگ‏نویس جسارت ویژه‏ای در نوشتن داشت. من در مدت دوسالی که با بهاره آشنا بودم، بسیار از شجاعتی که در نوشتن و وبلاگ‏نویسی داشت، آموختم و این‏که چگونه می‏توانست تابوهای جامعه و تابوهای حاکمیت را بشکند.

همین‏‏جا می‏خواهم از طرف خودم، جایزه‏ای را که به من تعلق گرفته، به بهاره‏ علوی تقدیم کنم. به نظر من، او با وجود سن کمی که داشت، شایستگی‏اش برای دریافت چنین جایزه‏ای، حداقل از من بیشتر بود، ولی متاسفانه در اثر تصادف فوت کرد و هیچ‏وقت این امکان را به دست نیاورد که روزی از او به خاطر نوشته‏های جسورانه‏اش تقدیر بشود.

رشیدی - طبیعتاً یکی از بزرگ‏ترین اثرهای دریافت چنین جایزه‌ای این است که کمی آدم را به‏خصوص در فضاهای خارج از کشور مطرح‏تر می‏کند. در داخل کشور که ما همه همدیگر را می‏شناسیم، ولی وقتی شما بخواهید در خارج از کشور فعالیت کنید، خیلی مهم است سازمان‏های جهانی، گروه‏ها و تشکل‏های یر دولتی مختلف، به شکلی شما را بشناسند و بتوانند به شما اعتماد کنند. طبعاً چنین جوایزی به افرادی مانند من که خارج از ایران هستند، می‏تواند کمک بزرگی بکند تا بتوانند بقیه فعالیت‏های‏شان را انجام بدهند و صدای بچه‏های داخل ایران باشند. چون من فکر نمی‏کنم ما در خارج از ایران کار زیادی از دست‏مان بربیاید و بزرگ‏ترین کاری که می‏توانیم در این‏جا انجام بدهیم، این است که صدای بچه‏های داخل باشیم و آن‏چه آن‏ها می‏خواهند را این‏جا منتقل کنیم و صدای‏شان را به گوش بقیه مردم دنیا برسانیم.