https://archive.radiozamaneh.com/taxonomy/term/5832/all fa https://archive.radiozamaneh.com/culture/silver-screen/2011/09/16/6953 <div class="fb-social-like-widget"><fb:like href="https://archive.radiozamaneh.com/culture/silver-screen/2011/09/16/6953" send="false" layout="box_count" show_faces="false" width="500" action="like" font="arial" colorscheme="light"></fb:like></div><div class="field field-type-text field-field-sartitr"> <div class="field-items"> <div class="field-item odd"> بررسی فیلم‌های ایرانی در سی‌و ششمین جشنواره فیلم تورنتو، مرغ و خورش آلو ساخته مرجان ساتراپی </div> </div> </div> <div class="field field-type-text field-field-nevisandeh"> <div class="field-items"> <div class="field-item odd"> محمد عبدی </div> </div> </div> <div class="field field-type-filefield field-field-maghaleh-image"> <div class="field-items"> <div class="field-item odd"> <img class="imagefield imagefield-field_maghaleh_image" width="277" height="188" alt="" src="https://archive.radiozamaneh.com/sites/default/files/tiffsata01.jpg?1316157805" /> </div> </div> </div> <p>بخش فرهنگ زمانه- جشنواره فیلم تورنتو (tiff) یک جشنواره سینمایی است که از سال ۱۹۷۶ تاکنون، هر سال به مدت ۱۰ روز در تورنتو، در برج فستیوال که به نام بل لایت&zwnj;باکس (Bell Lightbox) شهرت دارد، برگزار می&zwnj;شود.</p> <!--break--><!--break--><p>این جشنواره چه از نظر شکوه ظاهری و چه از نظر اعتبار سینمایی نمی&zwnj;تواند با جشنواره&zwnj;های اروپایی رقابت کند. اما به دلیل حضور انجمن بین&zwnj;المللی تهیه&zwnj;کنندگان فیلم در آن، از نظر اقتصاد فیلم اهمیت دارد. سی و ششمین جشنواره فیلم تورنتو در سال ۲۰۱۱ میزبان&nbsp;پنج فیلم ایرانی&zwnj;ست. &laquo;مرغ و خورش آلو&raquo; از مرجان ساتراپی، &laquo;این یک فیلم نیست&raquo; ساخته مجتبا میرطهماسب، &laquo;به امید دیدار&raquo; از محمد رسول&zwnj;اف، &laquo;جدایی نادر از سیمین&raquo; ساخته اصغر فرهادی و کات از امیر نادری. همه این فیلم&zwnj;ها به استثنای فیلم امیر نادری&nbsp;پیش از این در جشنواره&zwnj;های معتبر اروپایی به نمایش درآمده بودند.<br /> &nbsp;</p> <p>جشنواره فیلم تورنتو، یکشنبه ۲۷ شهریور (۱۸سپتامبر) به پایان می&zwnj;رسد. به این مناسبت در طی سه روز نگاهی داریم به پنج فیلم ایرانی که در سی و ششمین جشنواره فیلم تورنتو به نمایش درآمدند. نگاه محمد عبدی به &laquo;مرغ و خورش آلو&raquo; ساخته مرجان ساتراپی را می&zwnj;خوانیم:</p> <p>&nbsp;</p> <p><strong>محمد عبدی</strong> - &laquo;مرغ و خورش آلو&raquo;، تجربه تازه مرجان ساتراپی (با همکاری ونسان پارانو)، ادامه&zwnj;ای است بر جهان &laquo;پرسپولیس&raquo; که این&zwnj;بار می&zwnj;خواهد در دنیای واقعی- و نه انیمیشن و کتاب مصور-&zwnj;&zwnj; همان تم&zwnj;ها و جهان قصه&zwnj;گوی فانتزی را دنبال کند؛ اما در ارائه این جهان به قدر فیلم دیدنی و صادقانه پرسپولیس- یا کتاب&zwnj;های مصور جذابش- موفق نیست.</p> <p>&nbsp;</p> <p>فیلم قصه ویولون&zwnj;نوازی به نام &laquo;ناصر علی&raquo; را بازمی&zwnj;گوید که روزی همسرش ویولون او را می&zwnj;شکند و ناصر علی که نمی&zwnj;تواند ویولونی در حد و اندازه آن پیدا کند، تصمیم می&zwnj;گیرد در گوشه خانه کز کند تا بمیرد. فیلم روزهای انتظار او برای مرگ را با فلش بک&zwnj;هایی از زندگی و گذشته او و عشق&zwnj;اش به دختری جوان دنبال می&zwnj;کند. <br /> &nbsp;</p> <p>&laquo;مرغ و خورش آلو&raquo; از ابتدا تکلیفش را روشن می&zwnj;کند و تصمیمش را برای &laquo;قصه&zwnj;گویی&raquo; در فضایی فانتزی با تماشاگر در میان می&zwnj;گذارد: راوی اولین جمله&zwnj;اش را به زبان فارسی می&zwnj;گوید: &laquo;یکی بود، یکی نبود&raquo; و بعد در ادامه به زبان فرانسه توضیح می&zwnj;دهد که این جمله آغازگر قصه&zwnj;های فارسی است. روند قصه&zwnj;گویی به همین ترتیب ادامه می&zwnj;یابد و ما صدای راوی را بر روی برخی تصاویر می&zwnj;شنویم که قصه ناصر علی و حس&zwnj;های او را در برابر رویدادهای گوناگون برای ما بازمی&zwnj;گوید. <br /> &nbsp;</p> <blockquote><p><img alt="" align="middle" src="http://www.radiozamaneh.com/sites/default/files/tiffsata02.jpg" />&nbsp;مرجان ساتراپی و ونسان پارنو</p> </blockquote> <p>فیلم به چند دهه قبل بازمی&zwnj;گردد؛ به تهران قدیم. در نتیجه به&zwnj;طور غیر مستقیم داستان آن به دوران مصدق و سرخوردگی&zwnj;های ناشی از کودتای بیست و هشت مرداد ربط پیدا می&zwnj;کند. شاید تلخی فیلم- یا چیزی که خود ساتراپی آن را &laquo;نیهلیسم&raquo; می&zwnj;نامد- از همین جا نشأت می&zwnj;گیرد: سیاهی&zwnj;ای که بر سراسر فیلم سایه افکنده و شخصیت اصلی&zwnj;اش را با شکست&zwnj;های مختلف عشقی و اجتماعی روبرو می&zwnj;کند، تا آنجا که او سرانجام با کوله&zwnj;باری از غم می&zwnj;میرد. <br /> &nbsp;</p> <p>اما شاید هم نوعی تعهد اجتماعی که فیلمساز برای خودش در نظر گرفته، فیلم را از مسیر اصلی منحرف می&zwnj;کند. &laquo;مرغ و خورش آلو&raquo;، می&zwnj;توانست فیلم فانتزی جذابی درباره شخصیت&zwnj;های تازه&zwnj;اش و حس&zwnj;های درونی آن&zwnj;ها باشد، اما در &zwnj;&zwnj;نهایت اصرار فیلمساز/فیلمنامه&zwnj;نویس بر تأکیدهای اجتماعی و سیاسی و اصرار بر نماد&zwnj;پردازی و قرض گرفتن استعاره&zwnj;های نه چندان ضروری، فیلم را به یک نوستالژی دردمندانه درباره وطن ساتراپی بدل می&zwnj;کند.</p> <p>&nbsp;</p> <p>در واقع فیلم در لایه&zwnj;های زیرین خود حرف تازه&zwnj;ای ندارد، جز دلتنگی ساتراپی برای وطنش. تمام عشقی که فیلم بر اساس آن بنا شده، با تنها یک اشتباه در به کار گرفتن یک نام، از مسیر اصلی و درونی&zwnj;اش منحرف می&zwnj;شود و &laquo;مرغ و خورش آلو&raquo; را درگیر یک نماد&zwnj;پردازی سطحی&zwnj; می&zwnj;کند: نام دختر مورد علاقه ناصر علی، &laquo;ایران&raquo; است!</p> <p>&nbsp;</p> <p>ناصر علی در جوانی با دختری به نام ایران (گلشیفته فراهانی) برخورد می&zwnj;کند و عاشقش می&zwnj;شود، اما پدر ایران، با ازدواج آن&zwnj;ها مخالفت می&zwnj;کند و این دو عاشق و معشوق در یک صحنه زیبا با هم خداحافظی می&zwnj;کنند. سال&zwnj;ها بعد وقتی ناصر علی در خیابان با ایران برخورد می&zwnj;کند، ایران تظاهر می&zwnj;کند که او را نمی&zwnj;شناسد، اما ما او را در صحنه بعد می&zwnj;بینیم که در گوشه&zwnj;ای می&zwnj;گرید. صحنه&zwnj;ها و فضای فیلم بیانگر عشقی درونی و زیبا بین دو انسان است که تا انتهای زندگی&zwnj;شان با آن&zwnj;ها باقی می&zwnj;ماند، اما این ظاهراً برای سازندگان فیلم کافی نیست.</p> <p>&nbsp;</p> <p>فیلمساز عامدانه می&zwnj;خواهد با &laquo;ایران&raquo; نام نهادن دختر، عشق ناصر علی را عشق به وطن معرفی کند و در نتیجه به یک نماد&zwnj;پردازی سطحی و کلیشه&zwnj;ای می&zwnj;رسد. در واقع شاید ناصر علی با این تأکید&zwnj;ها به نمادی از خود فیلمساز بدل می&zwnj;شود که سال&zwnj;های زندگی در غربتش به دو دهه می&zwnj;رسد. در نتیجه این حدیث نفس گفتن، جمله&zwnj;های استعاری بیشتری را در این&zwnj;باره به همراه می&zwnj;آورد، به ویژه آنجا که راوی (یعنی در واقع خود فیلمساز) پس از مهاجرت ناصر علی و اقامت طولانی&zwnj;اش در اروپا به ما می&zwnj;گوید: &laquo;در تمام این ۲۰ سال در هر نت او ایران نهفته بود!&raquo;</p> <p>&nbsp;</p> <p>این نوع نگاه استعاری سطحی، فیلم را از دنیای فانتزی جهانشمولش بیرون می&zwnj;کشد و به جای پرداختن به دنیای درونی یک شخصیت (که در وهله اول ایده ستایشبرانگیزی هم هست: درباره هنرمندی که جز هنرش چیزی ندارد و بدون آن می&zwnj;خواهد که بمیرد؛ و سرانجام هم می&zwnj;میرد) آن را محدود به یک نوستالژی نسبت به وطن و شعارهای کلیشه&zwnj;ای می&zwnj;کند.&nbsp;<br /> &nbsp;</p> <blockquote><p>&nbsp;<img alt="" align="middle" src="http://www.radiozamaneh.com/sites/default/files/tiffsata03.jpg" />گلشیفته فراهانی و مرجان ساتراپی در جشنواره فیلم ونیز</p> </blockquote> <p>جز این اما کارگردانی ساتراپی و پارانو - به عنوان تجربه اولشان در فیلمسازی غیر انیمیشن- تجربه نسبتاً موفقی در فضاسازی است. شاید این خوشاقبالی آنهاست که محدودیت&zwnj;های آن&zwnj;ها در خلق تهران قدیم (و این نکته که نمی&zwnj;توانسته&zwnj;اند در محله&zwnj;های قدیمی تهران فیلمبرداری کنند) عملاً با نقاشی&zwnj;های درون تصویر که شدیداً با فضای فانتزی قصه و نزدیک بودن آن به فضای انیمیشن همخوانی دارد، جبران شده است. نماهای عمدتاً بسته در فضاهای خارجی به باورپذیری فضای تهران قدیم- از جمله صحنه داخلی کافه نادری- کمک می&zwnj;کند و در عین حال نور&zwnj;پردازی غریبی که در سراسر فیلم دیده می&zwnj;شود، از ابتدا تماشاگر را برای ورود به دنیایی دیگر با مناسبات و قصه&zwnj;های خاص خود آماده می&zwnj;کند؛ تماشای داستانی از نوع قصه&zwnj;های &laquo;جن و پری&raquo;.</p> <p>&nbsp;</p> <p>تماشاگر به مدد تکنیک و شیوه قصه&zwnj;گویی راوی، با شخصیت اصلی جلو می&zwnj;رود و قصه او برایش جذاب می&zwnj;شود. اما در میانه فیلم، زمانی که با روایت تک تک روزهای انتظار او برای مرگ روبرو هستیم، ریتم فیلم کند می&zwnj;شود و به تکرار می&zwnj;رسد. بازی خودآگاهانه متیو آلماریک (که البته عمدتاً بازیگر خوبی است در سینمای فرانسه&zwnj; این سال&zwnj;ها) با تأکیدهای زیاد در ادای برخی کلمات و نوعی سردی نچسب در رفتار، مانع دیگری می&zwnj;شود در ارتباط کامل تماشاگر با جهان شخصیت اصلی.</p> <p>&nbsp;</p> <p>با این حال فیلم سعی دارد با شوخی&zwnj;های&zwnj; گاه به&zwnj;گاه (از جمله کودکی که با تریاک به خواب می&zwnj;رود!) تماشاگر را با خود همراه نگه دارد و البته با چند صحنه زیبا و دلنشین، خاطره&zwnj;ای از خود برای تماشاگرش باقی بگذارد. یکی از این صحنه&zwnj;ها زمانی است که گلشیفته در زیر بارانی زیبا در تهران قدیم می&zwnj;دود تا به خانه ناصر علی برسد و برای همیشه با او خداحافظی کند. جبر زندگی بر زیبایی&zwnj;های آن غلبه می&zwnj;کند: پدر- یا اگر معناهای استعاری فیلمساز را بپذیریم: دیکتاتور- می&zwnj;خواهد عشق را بکشد و مانع از رسیدن دو عاشق می&zwnj;شود، اما آن&zwnj;ها با بوسه&zwnj;ای گرم برای وداع، یاد و خاطره این عشق را ابدی می&zwnj;کنند.<br /> &nbsp;</p> <p><img alt="" align="right" src="http://www.zamaaneh.com/pictures-new/VI.gif" /></p> <p>&nbsp;</p> <p>&nbsp;</p> <p><u>پیش پرده &laquo;مرغ و خورش آلو&raquo; ساخته مرجان ساتراپی و ونسان پارنو</u></p> <div class="field field-type-emvideo field-field-maghaleh-video"> <div class="field-items"> <div class="field-item odd"> <div class="emvideo emvideo-video emvideo-youtube"><iframe id="media-youtube-html5-1" title="YouTube video player" class="media-youtube-html5" type="text/html" width="425" height="350" src="http://www.youtube.com/v/zKta7_te07A?hd=1" frameborder="0"></iframe> </div> </div> </div> </div> https://archive.radiozamaneh.com/culture/silver-screen/2011/09/16/6953#comments سینمای ایران محمد عبدی مرجان ساتراپی مرغ و خورش آلو پرده نقره اي Fri, 16 Sep 2011 07:23:26 +0000 6953 at https://archive.radiozamaneh.com