اکبر فلاح‌زاده

مبارزه ایدئولوژیک جمهوری اسلامی با "اسلام اردوغانی"

politics — Fri, 15 Mar 2013 13:41:51 +0000

دبسکو با دعای افتتاح و رقص با حجاب اسلامی

اکبر فلاح‌زاده

اکبر فلاح‌زاده – وبسایت "جهان نیوز" طی گزارشی از افتتاح یک "مرکز ضد ارزشی" دیسکو در استانبول ترکیه و برگزاری "برنامه‌هایی تاسف‌بار" در مراسم افتتاحیه آن خبر داده است. در این گزارش آمده که در مراسم افتتاحیه این "مرکز فساد" با حضور برخی مسئولان شهر استانبول "دعای افتتاح" خوانده شده است.

این که خبر تا چه حد درست باشد، به عهده "جهان نیوز". اما انتشار آن در این سایت وابسته به محافل راستگرای حاکم، نشان‌دهنده دق دلی شدید از ترکیه است. (لینک گزارش "جها‌ن نیوز")

اسلام آمریکایی

"جهان نیوز" نوشته که این برنامه «همان اسلام آمریکایی است که در ترکیه متاسفانه به شدت در حال گسترش می‌باشد و مردم مسلمان ترکیه را تهدید می‌کند.»

در این گزارش آمده که پس از افتتاح دیسکو، زنان با حجاب اسلامی "در مقابل چندهزار نفر" رقصیده‌اند و پس از رقص زنان باحجاب در مقابل "مردان مسلمان ترکیه" و مسئولان شهر استانبول، یک زن کاملا محجبه مالزیایی پشت تریبون محل مراسم رفته و اقدام به خوانندگی و نوازندگی کرده است.

"جهان نیوز" نتیجه گرفته که با این کار «به طور علنی ارزش‌های اسلامی و حجاب را زیر سوال برده و این ارزش‌ها را به سخره گرفته‌اند.»

دعای افتتاح

دعای افتتاح یکی از دعاهایی‌ است که شیعیان در شب‌های ماه رمضان می‌خوانند. محمد باقر مجلسی در "زاد المعاد" می‌نویسد: «امام زمان این دعا را برای شیعیان نوشته‌ است که هر شب ماه رمضان بخوانند، فرشتگان می‌شنوند و برای خوانندهٔ آن استغفار می‌کنند.»

این دعا گذشته از حمد و ثنا، متضمن راز و نیاز عارفانه، صلوات و درود برمعصومین، انتظار فرج و شکایت از غیبت امام زمان، شکایت از کثرت دشمنان و قلت مومنان، و آرزوی ظهور "دولت کریمه" و آمادگی برای جانفشانی و خدمت در آن دولت و در نهایت، دعا برای سلامتی و پیروزی مسلمانان است.

شرق و غرب در استانبول

"جهان نیوز" توضیح نداده که چرا "هزاران مرد" مسلمانی که در مراسم حاضر بوده‌اند، واکنشی به "زیر پا گذاشتن ارزش‌ها" نشان نداده و بر و بر رقص و آواز زنان را تماشا کرده‌اند.

ایدئولو‌گ‌های جمهوری اسلامی، "اسلام اردوغانی" را روی دیگر سکه‌ اسلام آمریکایی می‌دانند. اردوغان که با رهبری حزب "عدالت وتوسعه" به قدرت رسیده، با پیش گرفتن گفتمان مسامحه و اعتدال به پیشرفت‌های زیادی در داخل و خارج ترکیه نائل شده است. این در آغاز از او که اسلامگرای مرتجع انگاشته می‌شد، انتظار نمی‌رفت.

از قرار معلوم، مسئولان نیز که در دولت اسلامگرای اردوغان غالبا از مسلمانان هستند، در مراسم افتتاح رسمی شاهد رقص زنان محجبه بوده و کک‌شان هم نگزیده است. جهان نیوز این همه را ناشی از اسلام آمریکایی می‌داند که با ترویج آن و «با تبلیغات گسترده مردم مسلمان این کشور را به سمت و سوهای مشخص می‌کشانند.»

در شهر بزرگ استانبول همه چیز، از شیر مرغ تا جان آدمیزاد پیدا می‌شود. هر جا بروی، ساختمان‌های قدیمی، مساجد، کاخ‌ها و غیره را می‌بینی. شرق و غرب در این شهر به هم آمیخته و سنت و مدرنیته همسایه دیوار به دیوار یکدیگرند.

باحجاب و بی‌حجاب کنار هم راه می‌روند. استانبول هم قهوه‌خانه دارد، هم میخانه. زندگی شبانه آن از ده شب شروع می شود و تا چهار صبح ادامه پیدا می‌کند.

برای هر سلیقه‌ای در این شهر چیز دیدنی هست. از جمله توریست‌ها می‌توانند بروند برنامه شب ترکی ببینند که مجموعه‌ای از رقص‌های فولکوریک ترکی، برنامه رقص عربی و غیره است. یا سری به دیسکو و بارهای میدان تکسیم و شیشلی بزنند.

به نوشته یک سایت گردشگری ترکیه، « قایق سواری روی دریای مرمره با شام و رقص عربی بسیار زیباست.» اینها همه نمودهای آن چیزی است که دستگاه تبلیغاتی جمهوری اسلامی، "اسلام اردوغانی" می‌نامد.

اسلام اردوغانی

ایدئولو‌گ‌های جمهوری اسلامی، "اسلام اردوغانی" را روی دیگر سکه‌ اسلام آمریکایی می‌دانند. استانبول که این دیسکو در آن افتتاح شده، زادگاه رجب طیب اردوغان رییس جمهوری ترکیه است. او در همین شهر درس خوانده و وارد دنیای سیاست شده و مدتی هم شهردار همین شهر بوده و آن را مثل کف دستش می‌شناسد.

او که با رهبری حزب "عدالت وتوسعه" به قدرت رسیده، طی یک دهه گذشته با پیش گرفتن گفتمان مسامحه و اعتدال به پیشرفت‌های زیادی در داخل و خارج ترکیه نائل شده است. این پیشرفت‌ها در آغاز کار، از او که اسلامگرای مرتجع انگاشته می‌شد، انتظار نمی‌رفت.

تحولات بهار عربی که جمهوری اسلامی "بیداری اسلامی" و ناشی از نفوذ خودش می‌پندارد، عملا از نوع حکومت ترکیه الگوبرداری شده است. این چیزی است که به مذاق رهبران جمهوری اسلامی ایران با همه ادعاها و هزینه‌های گزافی که صرف تبلیغات صدورانقلاب می‌کنند، خوش نمی‌آید.

هر چند اردوغان در مواردی به سیاست‌های سخت‌گیرانه روی آورد و از جمله آزادی بیان را محدود و عده‌ای را دستگیر کرد، اما روی هم رفته با رویکرد مثبت به غرب و تلاش برای عضویت ترکیه در اتحادیه اروپا، سیاستی در پیش گرفت که سبب پیشرفت و رشد اقتصادی ترکیه شد.

ناگفته نماند که در این میان، باد زمانه نیز به بادبان‌ ترک‌ها وزید و از جمله بحران اقتصادی شدید و بی‌اعتبار شدن رقیب اروپایی‌شان یونان، به اعتبار و منزلت آنها نزد اروپاییان افزود.

رقابت جمهوری اسلامی و ترکیه بر سر نفوذ در منطقه

سیاست اعتدال ترکیه نقطه مقابل سیاست تهاجمی و دشمن تراشانه جمهوری اسلامی است. این دو سیاست برای نفوذ در منطقه با هم رقابتی تنگاتنگ دارند و تمام شواهد حاکی از آن است که جمهوری اسلامی گوی رقابت را باخته و از حریف عقب افتاده است.

جمهوری اسلامی زیر فشار تحریم‌ها مجبور شده در مواردی به ترکیه باج هم بدهد و در گفتگو با کشورهای گروه ۵+۱ از میزبانی و میانجیگری ترکیه استقبال کند.

در چهارچوب همین مذاکرات چند روز دیگر مذاکرات کارشناسان فنی در استانبول برگزار می‌شود. ترکیه به این ترتیب به یک وزنه اقتصادی و سیاسی مهم تبدیل شده است.

تحولات بهار عربی در منطقه و در کشورهای عربی نظیر مصر، تونس، لیبی و یمن که جمهوری اسلامی "بیداری اسلامی" و ناشی از نفوذ خودش می‌پندارد، عملا از نوع حکومت ترکیه الگوبرداری شده است.

این چیزی است که به مذاق رهبران جمهوری اسلامی ایران با همه ادعاها و هزینه‌های گزافی که صرف تبلیغات صدورانقلاب می‌کنند، خوش نمی‌آید.

حتی خالد مشعل رهبر حماس که همواره مورد حمایت معنوی و مادی جمهوری اسلامی ایران بوده و سفرهای مکرری به ایران داشته است، اردوغان را در جهان اسلام ستوده است. قبل از او نیز رهبران احزاب اسلامی در مصر و تونس چنین کرده‌اند.

اردوغان آن‌گونه هم که جمهوری اسلامی تبلیغ می‌کند، سکولار نیست. چند ماه پیش هزاران نفر از طرفداران جدایی دین از سیاست علیه دولت اردوغان در پایتخت ترکیه دست به تظاهرات زدند اما هر چه هست ترکیه توانسته با سیاست مسامحه دینی و ایجاد توازن در خارج، مدلی ارائه بدهد که از لحاظ اقتصادی و سیاسی موفق بوده است.

سیاست ماهرانه اردوغان در ایجاد توازن نسبی، یعنی حفظ روابط دوستانه با آمریکا و اروپا، و حمایت از فلسطینی‌ها و رودررویی با اسراییل در قالب اعزام کشتی حامل کمک به غزه که به کشته شدن چند تن از اتباع ترکیه در حمله کماندوهای اسرائیلی انجامید و تنش لفظی اردوغان با شیمون پرز آشکارا وجهه وی در منطقه را تقویت کرد.

هر چه جمهوری اسلامی با ندانم‌کاری منزوی‌تر شده، اردوغان بیشتر مطرح و محبوب شده است. او با دادن اجازه استقرار سپر موشکی غرب در خاک کشورش، ضمن دهن کجی به جمهوری اسلامی، پیوندهای خود با غرب را تقویت و شانس عضویت ترکیه به اتحادیه اروپا را بیشتر کرد.

اما او آن‌ گونه هم که جمهوری اسلامی تبلیغ می‌کند، سکولار نیست. چند ماه پیش هزاران نفر از طرفداران جدایی دین از سیاست علیه دولت اردوغان در آنکارا تظاهرات کردند و با واکنش سخت پلیس مواجه شدند.

به گزارش خبرگزاری‌ها، طرفداران جدایی دین از سیاست نگران هستند که دولت محافظه کار اسلامی برخاسته از حزب "عدالت و توسعه" تهدیدی برای نظام سکولار ترکیه باشد. آنها هم‌چنین نگران تبدیل کشور به امپراتوری عثمانی و خدشه‌دار شدن اصول جمهوریت هستند.

سال گذشته مجامع بین‌المللی از بازداشت صد‌ها خبرنگار، استاد دانشگاه و نظامی به اتهام توطئه علیه دولت اردوغان خبر دادند. "کمیته دفاع از خبرنگاران" ترکیه را متهم کرد که بیشترین آمار خبرنگار بازداشتی را در جهان دارد.

اما هر چه هست ترکیه توانسته با در پیش گرفتن سیاست مسامحه دینی و ایجاد توازن در خارج، مدلی ارائه بدهد که از لحاظ اقتصادی و سیاسی موفق بوده است.

در حال حاضر یکی از مشکلات منطقه و جهان اسلام این است که چطور می‌شود بین اسلام و سکولاریسم سازش ایجاد کرد، چون تقلید از دمکراسی غربی بدون برخوردار بودن از فرهنگ و سنت دمکراسی غربی با فرهنگ بومی تضاد پیدا می‌کند.

از این رو تلاش‌های زیادی در میان روشنفکران منطقه صورت گرفته و می‌گیرد تا به مدلی متعادل برسند که با اسلام و دمکراسی همخوان باشد. ترکیه بهترین مدل نیست، اما عجالتا تنها مدلی است که به طور نسبی موفق از آب در آمده است.

انتشار اخباری از زندگی باز مردم از نوعی که "جهان نیوز" منتشر کرده، نشان می دهد که جمهوری اسلامی که به راه‌های مختلف زندگی مدنی شهروندانش را محدود ساخته، بوی خطر را حس کرده است.

آیا چین در آستانه انقلاب است؟

politics — Tue, 12 Mar 2013 10:16:19 +0000

مارک سیمونس

برگردان:

اکبر فلاح‌زاده

مارک سیمونس- رئیس دفترسیاسی حزب کمونیست چین در ته صندوقخانه خود به کتابی از قرن نوزدهم برخورده که با دقتی عجیب وضع امروز کشور چین را تشریح می‌‌کند و خبر از فرا رسیدن یک انقلاب می‌دهد. این کتاب اثر الکسی دو توکویل، جامعه‌شناس قرن نوزدهم فرانسه است.

نام کتاب مورد نظر L'Ancien Régime et la Révolution یا "رژیم کهن و انقلاب" است. کتابی که الکسی دو توکویل (Alexis de Tocquevilles) جامعه‌شناس فرانسوی آن را نوشته و در سال ١٨٥٦ منتشر شده است.

لی کچیانگ( Li Keqiang) دومین فرد حزب کمونیست چین و نخست وزیر آینده کشور و همینطور وانگ چیشان(Wang Qishan) عضو بلند پایه دفترسیاسی و مسئول مبارزه با فساد، بارها خواندن این کتاب را به همگان توصیه کرده‌اند. خواندن این کتاب از جمله در دیدار با مشاوران دولت سفارش شده که مشغول بررسی راه‌های جلوگیری از افول حزب و دولت هستند.

این‌ها دلایلی هستند که کتاب یاد شده را نزد مقامات و روشنفکران چینی اینقدر محبوب کرده‌اند. در غرب، "رژیم کهن و انقلاب" زیر سایه اثر دیگر توکویل یعنی "دمکراسی درآمریکا" قرار گرفته است.

حال در این زمینه دو پرسش مطرح است : امروز کمونیست‌های چینی با تحلیل توکویل از فرانسه قبل از انقلاب ١٧٨٩ هم‌ذات پنداری می‌کنند. این چه معنی می‌دهد؟ پرسش دوم این است که چرا این موضوع را علنی و برملا می‌سازند.

یک جامعه به کلی متشتت

طرفه آن که این کتاب، فرانسه قبل از انقلاب ١٧٨٩ را مانند آن تصویری توصیف نمی‌کند که نظریه پردازان غربی تا همین چندی پیش از دولت‌های سوسیالیست واقعا موجود ارائه می‌دادند؛ یعنی سیستمی که به علت اصلاح ناپذیر بودن و کله شقی‌اش نابود می‌شود.

توکویل اصلا جامعه فرانسه تحت حاکمیت استبدادی قبل از انقلاب را دارای پویایی روز افزون، شفافیت و در مسیر مدرنیته می‌داند. اما نکته اینجا بود که سیاست تمرکزگرایی و عقلایی و صرفه‌جویانه کردن اقتصاد دولت استبدادی، نهادهای کهن و اشکال همکاری را چنان بی‌محتوا کرد که در جامعه فقط کاست‌های متخالف باقی ماندند.

جامعه‌ای چنین متشتت - که توکویل آن را "فردیت اشتراکی" نامیده - چیز مشترکی جز اشتیاق به آن ندارد که به هر قیمتی ثروتمند شود.

حکومت استبدادی قبل از انقلاب فرانسه نیز از ترس متحد شدن مردم، از این انشقاق اجتماعی هیچ بدش نمی‌آمد و به آن دامن هم می‌زد تا هرگونه شور و هیجان و حس مشترک اجتماعی و هم‌چنین ضرورت هرگونه تفاهم را از جامعه بگیرد.

این هم وصف حال چین امروز است که حرص و ولع مردم برای ثروتمند شدن از طرف سیستم نه تنها مشروع شناخته می شود، بلکه آن را به عنوان بدیل هر گونه جاه‌طلبی سیاسی، تبدیل به تکلیف هم می‌کنند. در این میان هر کس دنبال این است که گلیم خود را از آب بیرون بکشد و برای بالا کشیدن خود از سر و کول دیگران بالا برود.

در قرون گذشته اشراف زادگان و مردمی که بعدها به شهروند تبدیل شدند، در وظایف و امور مشترک اجتماعی با هم همکاری می‌‌کردند اما کم کم دولت اجرای این امور را به عهده گرفت.

هر چه به عهده گرفتن اجرای این وظایف توسط قدرت مرکزی بیشتر شد، کوس رسوایی تبعیض و نابرابری هم گوشخراش‌تر شد. از جمله این نابرابری‌ها معافیت اشرا‌ف زادگان از پرداخت مالیاتی بود که مدام افزایش می‌یافت.

از آنجا که در چنین جامعه‌ای هیچ چیز ثبات و دوام ندارد، همه مردم ملتهب و برانگیخته‌اند: بعضی از ترس سقوط، برخی هم از غصه این که از قافله پیشرفت عقب بمانند.

پرهیز از سرنوشت اتحاد شوروی

این هم وصف حال چین امروز است که حرص و ولع مردم برای ثروتمند شدن از طرف سیستم نه تنها مشروع شناخته می‌شود، بلکه آن را به عنوان بدیل هر گونه جاه‌طلبی سیاسی، تبدیل به تکلیف هم می‌کنند. در این میان هر کس دنبال این است که گلیم خود را از آب بیرون بکشد و برای بالا کشیدن خود از سر و کول دیگران بالا برود. به ویژه کشاورزان و طبقه متوسط شهری دیگر منافع مشترک ندارند.

هر گونه امکان کار مشترک از بین می‌رود و به این ترتیب حزب نقش قدرت مرکزی در سیستم توکویل را به عهده می‌گیرد. از طرف دیگر این حزب همانند اشرافیت فاقد ارزش اجتماعی در فرانسه است که در زمینه اقتصاد نیز در بلبشوی تبعیض و نابرابری، امتیاز بذل و بخشش می‌کند.

از سال ۱۹۸۹ نظر رژیم این بوده که ثبات سیستم می‌تواند از راه افزایش مداوم تولید ناخالص ملی، عقلایی کردن پیشرونده اقتصاد و سیستماتیک کردن سلطه حکومت محقق شود . یعنی از راه اصلاحاتی که توان حل مشکلات را داشته و در امور مشخص انعطاف نشان دهد و هم‌زمان سبب تحکیم و صلابت سلطه تک حزبی در کل شود، به نحوی که جمهوری خلق چین هرگز به سرنوشت اتحاد شوروی دچار نیاید. از قضا "لیبرال‌ها" در داخل حزب همیشه استدلال کرده‌اند که اصلاحات به جا و به موقع جلوی وقوع انقلاب را می‌گیرد.

چرا در فرانسه کار به انقلاب کشید؟

علاقه به توکویل دلالت دارد بر این که از نظر کارکرد، این مدل چینی عمرش به سر آمده است. توکویل می‌نویسد که در نیمه قرن هجدهم از اشتیاق به آزادی در ملت فرانسه خبری نبود. "این ملت بیشتر اصلاحات می‌خواست تا قانون". شهروندان این جامعه هم چیزی بیش از این نمی خواسته‌اند که "نوکران برابر حقوق اربابان دنیا باشند."

به نظر توکویل، دلیل این که چند ده سال بعد از این ارزیابی از جامعه فرانسه، یک باره در مقابل چشمان حیرت‌زده همگان کار به انقلاب سال ١٧٨٩کشید، فرسودگی نهادهای خودگردان میانجی بین دولت مرکزی و فرد بود. هم‌چنین به این دلیل که سیاست نوگرایی در سال‌های قبل از انقلاب همیشه با اصلاحات اجتماعی بیشتر همراه بود، به طوری که توقعات و انتظارات را در مردم افزایش داد.

مردمی که مدت‌های مدید از امور اجتماعی برکنار مانده بودند، بی‌خیال و کر تلقی می‌شدند. از این رو هنگامی که بحث‌هایی در مورد سرنوشت مردم شروع شد، در حضور خودشان جوری از آنها حرف می‌زدند،

انگار که حضور ندارند و نمی‌شنوند.

رسانه های دولتی و مشاوران دولت پشت سر هم از نشانه‌های تشدید بحران خبرمی‌دهند: یک درصد خانواده‌ها صاحب ۴ / ۴۱ درصد دارایی‌های خصوصی هستند. ۹۱ درصد مردم معتقدند که ثروتمندان از رابطه با حزب بهره‌مند می‌شوند. به گفته یکی از مشاوران دولت، بسیاری از مقامات حزبی خود را ناامن احساس می‌کنند و به همین دلیل زن و دارایی‌هایشان رابه خارج منتقل می‌کنند. از این گذشته به نحو فزاینده‌ای به بودا اعتقاد پیدا می‌کنند.

به این ترتیب چیزهایی به گوش ملت خورد که در بستری از رشد نامعقول نابرابری‌ها سبب سوء تفاهم شد. یعنی باعث شد خلاء ناشی از استبداد، پیش زمینه ایجاد آن مدل اجتماعی دیده شود که روشنفکران متمرکز بر انتزاعات و سیستم‌ها ارائه کرده بودند.

انتقال دارایی ها به خارج

توصیه خواندن توکویل در پکن حالا به طرز قابل توجهی هم‌زمان شده با تغییر در تاکتیک سخنوری حزبی در پی تغییر رهبری در ماه نوامبر .در حالی که تا قبل از این تغییر هر گونه قیاس با دیکتاتورهای سرنگون شده در بهار عربی به شدت تکذیب می‌شد، شی جین پینگ ،رهبر جدید بارها اعلام کرده که "اگر مسئله فساد حل نشود، این به معنی پایان حزب و آخر خط دولت خواهد بود."

رسانه های دولتی و مشاوران دولت پشت سر هم از نشانه‌های تشدید بحران خبرمی‌دهند: یک درصد خانواده‌ها صاحب ۴ / ۴۱ درصد دارایی‌های خصوصی هستند. ۹۱ درصد مردم بنا به بررسی روزنامه حزبی "رنمین ریباو" معتقدند که ثروتمندان از رابطه با حزب بهره‌مند می‌شوند. به گفته یکی از مشاوران دولت به نام " یو کپینگ" بسیاری از مقامات حزبی خود را ناامن احساس می‌کنند و به همین دلیل زن و دارایی‌هایشان رابه خارج منتقل می‌کنند. از این گذشته به نحو فزاینده‌ای به بودا اعتقاد پیدا می‌کنند.

در یک سال گذشته دولت چین برای امنیت داخلی بیشتر خرج کرده تا برای امنیت خارجی. اما عواقب این که چینی ها با خواندن توکویل چشم و گوش‌شان به بحران خودشان باز شده، برای حزب چه خواهد بود؟ در حال حاضر نشانه‌ای از این که حال جامعه مدنی بیشتر حمایت شود، به چشم نمی‌خورد .البته از سیاست اصلاحی نیز نکاسته‌اند تا به سرکوب مطلق روی آورند.

عجالتا و ظاهرا، دفترسیاسی جدید حزب می‌خواهد از روحیه تکنوکراتیک دفتر سابق فاصله بگیرد. البته منظور شان لیبرالیزه کردن به معنی غربی نیست، بیشتر دنبال کسب مجدد وجهه اخلافی حزب‌اند که مخدوش شده است.

نظرات عجیب رهبر جدید

چکیده مواضع "شی جین پینگ" رهبر جدید حزب به این قرار است: از نظرات سختگیرانه‌ای مانند جدل علیه "نیهیلیسم تاریخی" اتحاد شوروی گرفته تا اقدامات سمبلیکی چون سخنرانی آتشین‌ علیه بی‌محتوایی گفته‌ها و شیوه زندگی مقامات و اعلان جنگ به فساد درون حزبی. او در این زمینه حتی از اصطلاح "منافع پنهان" استفاده کرد که توسط تبعیدیان به کار می رود، تا بگوید دژ این منافع را باید ویران ساخت.

او حتی زیر این توافق ضمنی می‌زند که نام حزب تنها یک نماد خشک و خالی است. یک بار به مناسبتی گفت: "رویای چینی یک آرمان است. ولی به عنوان کمونیست ما طبیعتا باید آرمان والاتری داشته باشیم و آن آرمان کمونیسم است".

اما او هیچ اشاره‌ای به این نمی‌کند که این همه مواضع و خواسته‌ها در کدام نقطه بهم می‌رسند و یک کاسه می‌شوند. چگونه حزبی که سلطه واقعی آن با منافع اقتصادی گردانندگانش پیوند دارد، می‌تواند با همت و توان خودش، خود را از منجلاب بیرون بکشد؟

در هنگامی که رسانه‌های دولتی مدام از موارد مکشوفه رشوه‌خواری خبر می‌دهند، دهان روزنامه‌ها و روشنفکرانی بسته می‌شود که دم را غنیمت می‌شمارند تا مردم را به احترام به حق آزادی بیان و عقیده مندرج در قانون اساسی متوجه سازند.

آخرین نکته عجیب کتاب توکویل این نقطه نظر بود که انقلاب فرانسه در دومین مرحله خود، دوباره همان نهادهای رژیم ساقط شده را زنده کرده است. همان نهادهایی که با آنها می‌شد "مردم را از هم جدا و مطیع و حرف‌شنو " کرد. با این حال در مورد توکویل اصلا نمی‌شد تشخیص داد که آیا او با اوضاع نابسامان دولت قبل از انقلاب سر و کار داشت یا با اوضاع انقلاب.

منبع: FAZ

چاوز، مردی از تبار سیمون بولیوار

politics — Wed, 06 Mar 2013 16:29:59 +0000

اکبر فلاح‌زاده

اکبر فلاح‌زاده − هوگو چاوز رئیس جمهور ونزوئلا دیروز در اثر ابتلا به بیماری سرطان درگذشت. مرگش موجب اندوه مردم در داخل و خارج ونزوئلا شد و رهبران جهان آن را به مردم ونزوئلا تسلیت گفتند. از جمله اوباما رئیس جمهور آمریکا که پیام تسلیت اش را با یک متلک و نیش ملایم همراه کرد و از "آغاز مقطعی نوین" بعد از چاوز یاد کرد و بر احترام آمریکا به موازین دموکراسی، حکومت قانون و رعایت حقوق بشر تاکید نمود.

روابط چاوز با آمریکا در زمان ریاست جمهوری اوباما چندان خصمانه نبود، اما در زمان جرج دبلیو بوش روابط دو کشور به شدت تیره بود، به طوری که بعد از حمله آمریکا به عراق، چاوز از احتمال حمله آمریکا به ونزوئلا جهت تصرف منابع نفتی آن سخن می‌گفت و تنش لفظی شدیدی بین دو کشور حاکم بود. اثری از این تیرگی مناسبات با آمریکا را می‌شود در صدور دستور اخراج دو تن از اعضای دفتر وابستگی نظامی سفارت آمریکا در کاراکاس توسط نیکلاس مادورو، معاون چاوز مشاهده کرد. این دستور چند ساعت قبل از اعلام مرگ چاوز صادر گردید.

ضد آمریکایی بودن رهبران چپگرای آمریکای لاتین سنتی دیرینه دارد که ریشه اش را باید در سالهای سلطه استعمار جست. چاوز همیشه با احترام از مقابله قبایل و رهبران بومی کشورش علیه استعمارگران اسپانیایی یاد می‌کرد و خود را رهبر انقلاب بولیواری می‌دانست. سیمون بولیوار رهبر انقلابی و ضد استعماری قرن نوزدهم در ونزوئلا و آمریکای لاتین است. چاوز با الهام از ایده‌های انقلابی و محبوبیت بولیوار، در پی ساختن یک جنبش توده‌ای مبتنی بر دموکراسی مردمی، استقلال اقتصادی، توزیع عادلانه درآمدها و پایان دادن به فساد سیاسی بود، و در این راه به شهادت دوست و دشمن به توفیقات چشمگیری هم نائل شد.

سوسیالیسم قرن بیست و یک

او سوسیالیسم خود را سوسیالیسم قرن بیست و یکم می‌نامید و با طرح‌های مبتکرانه و مشارکت دادن مردم در امور وبا تکیه بر درآمد سرشار نفت به واقع نیز اقدامات مثبتی در ونزوئلا انجام داد. بنا به گزارش کمیسیون اقتصادی برای آمریکای لاتین و کارائیب، ونزوئلا و اکوادور بین سالها‌ی ١٩٩٦ تا ۲۰۱۲ پیشرفت قابل ملاحظه‌ای در زمینۀ کاهش فقر داشته‌اند. بنا به این گزارش در ۱۰ سال گذشته فقر در ونزوئلا پنجاه درصد کاهش یافته است. مطابق این گزارش در سال ۱۹۹٨ که چاوز به قدرت رسید، فقر ۶۰ درصد بود، در سال ۲۰۰۲ این میزان به ۴۶,۶ درصد و سال ۲۰۰٨ به ۲۷,۶ درصد رسید. این میزان در کل آمریکای لاتین بی سابقه است.

ضد آمریکایی بودن رهبران چپگرای آمریکای لاتین سنتی دیرینه دارد که ریشه اش را باید در سالهای سلطه استعمار جست. چاوز همیشه با احترام از مقابله قبایل و رهبران بومی کشورش علیه استعمارگران اسپانیایی یاد می‌کرد و خود را رهبر انقلاب بولیواری می‌دانست. سیمون بولیوار رهبر انقلابی و ضد استعماری قرن نوزدهم در ونزوئلا و آمریکای لاتین است. چاوز با الهام از ایده‌های انقلابی و محبوبیت بولیوار، در پی ساختن یک جنبش توده‌ای مبتنی بر دموکراسی مردمی، استقلال اقتصادی، توزیع عادلانه درآمدها و پایان دادن به فساد سیاسی بود، و در این راه به شهادت دوست و دشمن به توفیقات چشمگیری هم نائل شد.

هم اکنون در ونزوئلا بنا به طرح "برنامه‌های اجتماعی" در زمینه بهداشت، آموزش و یارانه مواد غذایی دستاوردهای بزرگی کسب شده و خدمات بهداشتی و درمان در تمامی سطوح رایگان است، آموزش از مقطع ابتدایی تا آخرین مراحل دانشگاهی نیز مجانی است. از این گذشته فروشگاه‌های عرضه کالا در مناطق فقیرنشین با قیمت پائین در تمام ونزوئلا در دسترس مردم است.

کمک به دیگر کشورهای آمریکای لاتین

چاوز در کنار مردم کشور خودش به فکر مردم محروم کشورهای دیگر آمریکای لاتین هم بود. به همین دلیل نزد بسیاری از آنها محبوب است و از او به عنوان قهرمان یاد می‌کنند. اما او خانه تاریک کن و بیرون روشن کن نبود. اول زیرساخت‌های اقتصادی کشور خودش را درست می‌کرد، بعد می‌رفت سراغ کمک به دیگران، از جمله کمک به اقتصاد کوبا.

چاوز میلیاردها دلار از درآمدهای نفتی را در کشورهای دیگر آمریکای لاتین و در قراردادهای نفتی، در پروژه‌های زیربنایی، و در کمک به بازپرداخت بدهی کشورهایی چون آرژانتین و برزیل سرمایه گذاری و مصرف کرد.

او همچنین قراردادهایی برای فروش نفت ارزان منعقد نمود و به کشورهای کوچک منطقه کارائیب و کشورهایی مانند اکوادوردر آمریکای لاتین نفت را به بهای پایین تر از ارزش واقعی آن عرضه کرد. به ویژه تا توانست به فیدل کاسترو هم کمک کرد و همین خشم آمریکا را علیه او بر انگیخت.

او علاوه بر اینها با ملی کردن نفت و برخی از صنایع بزرگ، و کاستن از کاهش قدرت شرکت‌های چند ملیتی و محدود کردن فعالیت‌های آن‌ها دشمنان زیادی برای خودش تراشید. در مقابل با ساختن صدها هزار خانه ارزان قیمت در نقاط مختلف کشور و واگذاری آن‌ها به مردم، دوستی آنها را به خود جلب می‌کرد.

حمایت از دیکتاتورها

با وجود تمام این اقدامات مثبت، پاره‌ای سیاستهای خارجی چاوز از جمله حمایت از دولت محمود احمدی نژاد خشم مردم ایران را برانگیخت. گذشته از احمدی نژاد، قذافی، صدام حسین و بشار اسد نیز مورد حمایت چاوز بوده‌اند. این بی‌اعتنایی به موازین حقوق بشر و آزادی‌های بنیادین در سیاست خارجی از جمله نکات منفی در کارنامه چاوز است.

سفرهای متعدد و پی در پی به ایران به ویژه در زمان احمدی نژاد و همزمان با سرکوب جنبش سبز، از سوی اپوزیسیون جمهوری اسلامی به عنوان دهن کجی به مردم تلقی و محکوم شد.

سفرهای چاوزبه ایران زمان ریاست جمهوری محمد خاتمی شروع شد و رفته رفته با سفرهای متقابل در زمان احمدی نژاد، و سفر به مشهد و زیارت مرقد امام رضا بحث برانگیز شد. دو کشور که هر دو عضو اوپک هستند به علت سیاست مقابله با آمریکا نیز خود را به همدیگر نزدیک احساس می‌کنند و در زمینه‌های اقتصادی، فنی و آموزشی یکدیگر سرمایه گذاری می‌کنند.

استفاده از ونزوئلا برای خروج از انزوا و دور زدن تحریمها

جمهوری اسلامی در تنگنای انزوای جهانی و زیر فشار تحریمها، از کشورهایی مانند ونزوئلا برای دور زدن تحریمها استفاده می‌کرد. همچنین پیدا شدن یک چک پنجاه میلیون یورویی در دست یک مقام جمهوری اسلامی در آلمان، که چندی پیش راهی ونزوئلا بود، به شائبه پولشویی نیز دامن زد. آمریکا مکررا ونزوئلا را متهم به همکاری با جمهوری اسلامی در دور زدن تحریمها کرده است.

شدت نزدیکی دو کشور به حدی است که محمود احمدی نژاد در عزای مرگ چاوز یک روز عزای عمومی اعلام نموده است.

احمدی نژاد در پیام تسلیت خود مانند معاون چاوز بیماری او را که به مرگ منجر شد، "مشکوک" دانست. احمدی نژاد نام چاوز را " یادآور زلال پاکی و مهربانی، شجاعت، پایمردی، عشق به مردم و فداکاری و تلاش بی‌وقفه برای خدمت به مردم به ویژه محرومین و زخم خوردگان از استعمار و استکبار" دانست. او در ادامه این پیام چیزی نوشت که صدای پاره‌ای از اهل حوزه را در آورد:

احمدی نژاد با ابراز این که "هوگو جاوز زنده است، تا عدالت، عشق و آزادی زنده است" افزوده است: "تردید ندارم که او باز خواهد گشت و به همراه صالحان و حضرت مسیح و تنها باقیمانده از نسل پاکان، انسان کامل، خواهد آمد و جامعه بشری را در استقرار صلح و عدالت کامل و مهربانی و کمال یاری خواهد کرد."

به گزارش نیمروز نیوز حجت‌الاسلام سید مهدی طباطبایی با درست نداستن ادعای رئیس جمهور در مورد رجعت چاوز همراه با حضرت مسیح و امام عصر گفت: اینگونه صحبت کردن نه وجه شرعی دارد و نه وجه قانونی.

این حجت‌الاسلام با اشتباه خواندن اعلام عزای عمومی برای یک فرد خارجی در کشور تصریح کرد: درست است که چاوز دوست و همراه ایران بوده است و در راه مقابله با استکبار قدم برداشته است، ولی اعلام کردن عزای عمومی برای ایشان یک حرکت اشتباه بود.

یورو یارا ندارد

politics — Mon, 04 Mar 2013 11:26:02 +0000

پیامدهای انتخابات ایتالیا

اکبر فلاح‌زاده

اکبر فلاح‌زاده - تاکنون مشکل ثبات یورو یونان بود، اما حالا دو غول اقتصادی اروپا؛ ایتالیا و فرانسه نیز دارند لنگ میزنند. انتخابات ایتالیا که نتیجه‌اش اروپا را لرزاند، به یک معنا شکست اصلاحات اقتصادی دولت ماریو مونتی و نشانه خستگی از برنامه‌های ریاضت اقتصادی بود.

مردم اروپا در ابتدای به جریان افتادن یورو نمی‌دانستند چه آشی دارد برایشان پخته می‌شود و پول واحد در آینده چه هزینه‌هایی روی دوش‌شان خواهد گذاشت. تصور عام بر این بود که پول واحد به شرایط واحد خواهد انجامید.

از این گذشته مردم از پاره‌ای تسهیلات، از جمله این که بدون ویزا و تعویض پول به همه جای اروپا سفر می‌کنند، خوشحال بودند. به ویژه کشورهای کمتر پیشرفته اروپا دلشان را صابون می‌زدند که با وحدت با بزرگان اروپا همه مشکلات‌شان حل می‌شود. اما رفته رفته بحران سرمایه‌داری، با افزایش بیکاری و تورم جلوه‌های ناخوشایندی از خود را به مردم نشان داد.

بحران یورو

این بحران که اساسا بخشی از بحران سرمایه‌داری است، بدون پول واحد یورو هم رخ می‌نمود. اما مردم تحت فشار اروپا تصور می‌کنند که بدون یورو وضع شان بهتر می‌بود. نتیجه انتخابات ایتالیا یک نمونه این گونه واکنش‌هاست. پیروزی پوپولیست‌هایی مانند برلوسکونی و بپه گریلو شکست اروپا محسوب می‌شود. این دو با زرنگی و با استفاده وسیع از قدرت رسانه‌ها، به ویژه تلویزیون در شکل و جهت دادن به افکار عمومی، روی موج نارضایتی مردم سوار شدند.

اوضاع سیاسی ایتالیا پس از اعلام نتایج انتخابات، مغشوش است و عملا این کشور "غیرقابل حکومت" شده است. پیر لوئیجی برسانی نامزد اتحاد چپ توانسته است با استفاده از قانونی که به کسب ‌کننده بالاترین رای امتیازهایی می‌دهد، اکثریت را در مجلس ملی کسب کند.

اما در مقابل، احزاب زیر رهبری سیلویو برلوسکونی و بپه گریلو روی هم بیش از ۵۰ درصد آرا را کسب کرده‌اند. آن‌ها با اشغال اکثریت کرسی‌های مجلس سنا می‌توانند مصوبات مجلس ملی را رد کنند. به این ترتیب تقریبا هیچ لایحه‌ای تصویب نمی‌شود و دست دولت توی پوست گردو می‌ماند.

سردرگمی در ایتالیا

سردرگمی در ایتالیا بر بازارهای بورس و قدرت یورو تاثیر منفی گذاشت است. ایتالیا تا خرخره (حدود دو هزار میلیارد یورو) در قرض فرو رفته و اعتبارش توسط موسسات اعتبارسنجی سه درجه پایین آمده است.

سناتور پیشین سنای ایتالیا اعلام کرده که در چند نوبت از برلوسکونی سه میلیون یورو رشوه گرفته تا تغییر موضع داده و ائتلاف دولتی به ریاست رومانو پرودی را از اکثریت بیاندازد. پرودی، نخست وزیر پیشین ایتالیا می‌گوید اگر این خبرها درست باشند، در ایتالیا به دمکراسی سوءقصد شده است. البته برلوسکونی در دو دهه گذشته از این سوءقصدها زیاد کرده اما هر بار به بهانه‌ای قانون را دور زده است.

در این وانفسا که کشور به ثبات و دولت قوی و کارا نیاز دارد، به علت شدید شدن ابعاد بحران و پیچیدگی ساختار سیاسی، تشکیل دولتی که بتواند بحران را مهار کند تقریبا غیر ممکن شده است.

این غیر ممکن بودن از سویی به دلیل عمق بحران است و از طرفی به علت نزدیک بودن آرای کسب شده احزاب راست و چپ و میانه. چون هیچیک یک از احزاب حائز اکثریت نشده، باید دولت ائتلافی تشکیل شود که این هم با اختلاف شدید احزاب، شدنی نیست.

احزاب ایتالیا به این سادگی‌ها یک کاسه نمی‌شوند، چون برخی از آنها مانند حزب طرفدار بپه گریلوی کمدین، خلق‌الساعه ایجاد شده‌اند. البته برلوسکونی پوپولیست، نخود هر آش است و برای رسیدن به قدرت هیچ شرم و حیایی نمی‌شناسد. اما احزاب سوسیال دمکرات و چپ هیچ تمایلی به ائتلاف با او ندارند و حق هم دارند. چون برلوسکونی وبال گردن‌شان می‌شود.

هنوز هیچ ائتلافی تشکیل نشده، یک رسوایی سیاسی- مالی دیگر برلوسکونی بر ملا شده است. سرجیو دوگرگریو، سناتور پیشین سنای ایتالیا، اعلام کرده که از سال ٢٠٠٦ در چند نوبت از برلوسکونی رشوه گرفته است. او در مجموع سه‌ میلیون یورو دریافت کرده تا تغییر موضع داده و ائتلاف دولتی به ریاست رومانو پرودی را از اکثریت بیاندازد.

رومانو پرودی، نخست وزیر پیشین ایتالیا می‌گوید که اگر این خبرها درست باشند، در ایتالیا به دمکراسی سوء قصد شده است. البته برلوسکونی در دو دهه گذشته از این سوء قصدها زیاد کرده اما هر بار به بهانه‌ای قانون را دور زده است.

استعفای ماریو مونتی که سه ماه پیش روی داد راه را برای انتخابات پارلمانی باز کرد. مونتی برای نجات ایتالیا از بحران یک بسته ریاضتی سی میلیارد یورویی شامل افزایش مالیات‌ها و بالا بردن سن دریافت حقوق بازنشستگی را اعلام کرده بود.

به گفته او این برنامه لازم اما دردناک بود. استعفای او و نتیجه انتخابات پارلمانی نشان داد که ایتالیایی ها دیگر تاب تحمل درد را ندارند.

ریاضت اقتصادی

وقتی وضع ایتالیا که سومین اقتصاد منطقه یورو محسوب می شود، چنین باشد، وای به حال دیگر اعضا.

منطقه یورو هفده عضودارد که هیچکدام از لحاظ رشد اقتصادی همسان نیستند. سران اروپا برای آنکه بتوانند ثبات یورو را تضمین کنند، کشورهای عضو را که اکثرا مقروض و محتاج وام هستند، مجبور به تن دادن به برنامه‌های صرفه‌جویانه شدید کرده‌اند.

هدف اصلی این برنامه‌ها که تصویب و اجرای‌شان همیشه با تنش‌های سیاسی و اجتماعی همراه بوده، زیاد کردن مالیات‌ها و کم کردن کردن کمک‌ها و خدمات دولتی است که آشکارا به مردم طبقات متوسط و پایین فشار می‌آورد.

تاکنون مشکلات اصلی یورو توسط غول‌های اقتصادی مانند آلمان، فرانسه و ایتالیا رفع و رجوع می‌شد. اما بحران ایتالیا نشان داد که خود این سران نیز در کار خودشان مانده‌اند. مشکل ایتالیا کم بود، مشکلات عظیم مالی فرانسه نیز قوز بالا قوز شده است. فرانسوی‌ها که در کنار آلمان بحران دیگران را مدیریت، و برنامه‌های ریاضت اقتصادی را به دیگر اعضا دیکته می‌کردند، حالا درمانده شده و کاسه کوزه‌ها را سر آلمان می‌شکنند.

ثروتمندان نیز با خارج کردن دارایی‌های خود از کشور از مالیات فرار می‌کنند. تازه‌ترین و مشهورترین موردش ژرار دو پاردیو هنرپیشه فرانسوی است که با کسب تابعیت روسی از زیر دادن مالیات به دولت فرانسه شانه خالی کرد.

فرانسوا اولاند، رئیس جمهور فرانسه با ارائه طرحی کوشید مالیات بر درآمدهای بیشتر از یک میلیون یورو را مشمول ۷۵درصد مالیات کند. این طرح البته از سوی دیوانعالی فرانسه برای بازبینی پس فرستاده شد. این در حالی است که مالیات بر درآمد در روسیه برای همه ۱۳ درصد است.

اعتراضات گسترده خیابانی

تاکنون بارها در کشورهای مختلف اروپا از جمله یونان، اسپانیا و پرتغال کار به اعتراضات گسترده خیابانی کشیده. مردمی که از بیکاری و گرانی رنج می‌برند، در مادرید با پلیس درگیر شده و عده‌ای مجروح شده‌اند. اما این جراحت‌ها در مقابل فشار سنگین بحران مالی بر مردم چیزی به حساب نمی‌آید.

در اروپای غربی وضع پرتغال از همه بدتر است. بحران اقتصادی در این کشور چنان وخیم است که وام صد میلیارد یورویی هم گره‌ای از کار فروبسته‌ آن باز نمی‌کند. بهره این وام‌ها هم خیلی سنگین است و میزان آن با درجه اعتباری کشورها تنظیم می‌شود. درجه اعتباری پرتغال به پایین ترین سطح تنزل کرده و در چنین شرایطی سرمایه‌داران نیز ریسک سرمایه‌گذاری را به این آسانی‌ها نمی‌پذیرند. بدون سرمایه‌گذاری هم کار ایجاد نمی‌شود.

در اعتراض به سياست‌های رياضت اقتصادی مردم در روزهای گذشته در شهرهای مختلف پرتغال دست به تظاهرات و راه پيمايی زدند. در ليسبون تظاهرکنندگان در مقابل وزارت دارايی پلاکاردهايی در دست داشتند که بر روی آن‌ها نوشته شده بود «رياضت اقتصادی می‌کشد» و «دولت بايد کناره گيری کند». عده‌ای از آنها سرود انقلاب ۱۹۷۴ پرتغال عليه حکومت نظاميان را می‌خواندند که به «انقلاب ميخک» معروف است.

با این حال چنان که تجربه نشان داده، کناره‌گیری دولت هم نمی‌تواند راه حل اساسی برای رفع بحران ارائه دهد. روشن است که دولت با ثبات که بتواند برنامه‌های ریاضت اقتصادی را اجرا کند و به سرمایه‌گذاران اطمینان و تضمین لازم جهت سرمایه‌گذاری بدهد، کمک بزرگی به تعادل اقتصادی می‌کند. اما مسئله این است که بار سنگین این برنامه‌ها بر دوش مردم است که تحمل‌شان بی حد و مرز نیست .

بحران در میان غول‌های اقتصادی

تا کنون مشکلات اصلی یورو توسط غول‌های اقتصادی مانند آلمان، فرانسه و ایتالیا رفع و رجوع می‌شد. اما بحران ایتالیا نشان داد که خود این سران نیز در کار خودشان مانده‌اند. مشکل ایتالیا کم بود، مشکلات عظیم مالی فرانسه نیز قوز بالا قوز شده است. فرانسوی‌ها که در کنار آلمان بحران دیگران را مدیریت، و برنامه‌های ریاضت اقتصادی را به دیگر اعضا دیکته می‌کردند، حالا خود درمانده شده‌اند.

یورو کم کم دارد یارای خود را از دست می‌دهد. رویای اروپا برای آن‌که مانند یک کشور فدرال یا "ایالات متحده" اداره شود، کمرنگ شده. انگلیسی‌ها مدت‌هاست به فکر خروج از اتحادیه افتاده‌اند، بقیه اعضا نیز از مشکلات گوناگون رنج می‌برند. این رنج‌ها دیگر رنج مشترک نیستند و دولت‌های اروپایی برای حل آنها خود راسا اقدام می‌کنند.

فرانسوی‌ها برای فرار از مسئولیت کاسه کوزه‌ها را سر آلمان و برنامه ریاضت اقتصادی آنگلا مرکل شکسته‌اند. خانم مرکل نیز در داخل آلمان با مشکل روبرو شده و سیاست‌هایش گذشته از احزاب راست و چپ، سر و صدای پاره‌ای از اعضای دولت ائتلافی محافظه کاران و لیبرال‌های آزاد را هم در آورده است.

آلمانی‌ها که عملا رهبر منطقه پولی یورو شده‌اند، باید بار سنگینی را به دوش بکشند. اقتصاد آلمان که بر صادرات استوار است، از پول واحد سود می‌برد، اما این در صورتی است که همه کشورهای عضو از رشد اقتصادی معقولی برخوردار بوده و پول واحد اروپا ثبات داشته باشد.

اما حفظ این ثبات به علت تفاوت زیاد رشد اقتصادی کشورهای عضو از یک سو، و بحران جهانی سرمایه‌داری از سوی دیگر، بسیار دشوار شده است. این دشواری جنبه‌های سیاسی و اجتماعی هم پیدا می‌کند.

به تازگی در آلمان حزبی از مخالفان یورو به نام «آلترناتیو برای آلمان» تاسیس شده که خود را مهیای رقابت‌های انتخاباتی تعیین کننده سیاست کشور در چند ماه آینده می‌کند. این حزب جدیدالتاسیس به نظر ناظران احتمالا قادر خواهد بود آرای بسیاری از آلمانی‌ها را به خود جلب کند.

زمینه‌های لازم برای رشد چنین احزابی به حد کافی فراهم است زیرا مردم عادی و طبقه متوسط آلمان نمی‌توانند بپذیرند که بار عقب ماندگی و بحران اقتصادی دیگر کشورهای منطقه یورو به دوش آلمانی‌ها بیفتد.

یورو که از آغاز به جریان افتادن تاکنون به یک پول قدرتمند تبدیل شده، کم کم دارد یارای خود را از دست می‌دهد. سست شدن یورو بنیان‌های اتحادیه اروپا را نیز سست می‌کند.

رویای اروپا برای آن‌که در چارچوب اتحادیه اروپا مانند یک کشور فدرال یا "ایالات متحده" اداره شود، کمرنگ شده است. انگلیسی‌ها مدت‌هاست به فکر خروج از اتحادیه افتاده‌اند، بقیه اعضا نیز از مشکلات گوناگون رنج می‌برند. این رنج‌ها دیگر رنج مشترک نیستند و دولت‌های اروپایی برای حل آنها خود راسا اقدام می‌کنند.

به گزارش اشپیگل، فریدریش وزیرکشور آلمان می‌خواهد مانع پیوستن بلغارستان و رومانی به پیمان شنگن شود که علت‌اش ترس از مهاجرت در داخل خود اروپاست. بنا به آمار فقط در سال ٢٠١١، صد و چهل و هفت هزار تن از شهروندان رومانی و بلغارستان در جستجوی کار به آلمان مهاجرت کرده‌اند.

افزایش گرایش به احزاب و گروه‌های راست‌گرا و رشد ناسیونالیسم در اروپا با ایده اصلی و فلسفه اتحادیه اروپا تناقض دارد. اینک حفظ ارزش‌های بنیادین اروپا به عنوان مهد فرهنگ و تمدن، در بستر بحران‌های اقتصادی دشوارتر از هر زمان دیگری شده است.

اقتصاد الله‌بختکی

politics — Thu, 28 Feb 2013 07:24:04 +0000

اکبر فلاح‌زاده

اکبر فلاح‌زاده - اقتصاد ایران ماشینی بی‌راننده است که در سرازیری رها شده. این توصیف محسن رضایی از وضع اقتصاد ایران است. او می‌گوید که راننده این ماشین هم پیاده شده و با دیگران دست به یقه شده. منظور او احتمالا دعوای روسای سه قوه است. از این بهتر نمی‌شود وضع وخیم اقتصاد ایران را توصیف کرد.

محسن رضایی که برای دانشجویان بوشهری سخنرانی می‌کرد، در مورد اقتصاد ایران راه‌حلی ارائه نداد و به کلی‌گویی پرداخت. او گفت اگر بخواهیم تحریم‌ها را به "نعمت" تبدیل کنیم باید پیش از هر چیز "صداقت" به کشور برگردد، از عوام‌فریبی دست برداشته و شعار ندهیم. رضایی توضیح نداد که "صداقت" چگونه به کشور بر می‌گردد.

بعد از رسوایی اختلاس سه هزار میلیارد تومانی که پرونده‌اش هنوز در حال بررسی است، اخیرا رسوایی به مراتب بزرگ‌تری در صنایع پتروشیمی ایران برملا شد. این همه تازه نوک کوه یخ فساد است که از آب بیرون زده است.

رضایی با گفتن این سخن مبهم و کلی که "هر ملتی برای پیشرفت خود به دو بال سیاست و اقتصاد نیاز دارد"؛ اضافه کرد: «در بررسی‌های مجمع تشخیص مصلحت نظام به ضعفی در نظام جمهوری اسلامی پی بردیم و آن ضعف در بال اقتصاد و زندگی بود که منجر به بیکاری و گرانی می‌شود.» ظاهرا او بال سیاست را بی‌ایراد می داند. این البته بی دلیل نیست، چون رضایی در آشفته بازار سیاست، سنگ خودش را به سینه می‌زند و گویا می‌خواهد به ریاست جمهوری برسد.

محسن رضایی،دبیر مجمع تشخیص مصلحت نظام و فرمانده پیشین سپاه پاسداران، چشم‌اندازی برای رسیدن دولت به اهدافش نمی‌بیند و حق هم دارد. ایران در میان کشورهای منطقه کمترین رشد و بیشترین تورم را داراست. احمدی‌نژاد فقط یک سال گذشته را سال سخت اقتصاد کشور دانسته و پیش بینی کرده که ایران تا چند سال آینده به قدرت اول یا دوم اقتصاد منطقه تبدیل شود. این در حالیست که متوسط رشد اقتصادی کشورهای منطقه ۱۲ برابر ایران است.

بازگرداندن سیستم کوپنی

به گفته رئیس بانک مرکزی، نرخ تورم تا پایان سال جاری به ۵/ ۳۱ درصد می‌رسد. در تلاش برای کنترل قیمت‌ها، بانک مرکزی جهت جمع‌آوری نقدینگی مردم، سکه پیش‌فروش می‌کند. اما قیمت سکه پیش فروشی که شش ماه دیگر تحویل می‌شود چنان بالاست که صدای صرافان و مردم را در ‌آورده است. این سیاست بانک مرکزی به جای کاستن از قیمت های طلا و ارز، ‌آنها را افزایش داده است.

همچنین برای کاستن از فشار طرح هدفمندی یارانه‌ها، قصد دارند باز سیستم منسوخ شده کوپنی را دو باره راه اندازی کنند. یک دلیل این کار پیشگیری از شورش طبقات تهی دست اجتماع است که در تنگنای زندگی مدام بر تعدادشان افزوده می‌شود.

در این میان مجلس شورای اسلامی کلیات طرحی را تصویب کرد که بنا بر آن، دولت باید بین فقرا و افراد کم درآمد کالاهای اساسی نظیر برنج، روغن و گوشت توزیع کند.

سیاست کوپنی که باز دارد به راه می‌افتد، با هدفمندی یارانه‌ها تضاد دارد. این یک جور دادن آش نذری به مردم است و هیچ جنبه اقتصادی ندارد. این سیاست گداپروری و وابسته کردن مردم به حکومت است و از نشانه های آن که کل این اقتصاد الله بختکی است. در این اقتصاد که به درآمدهای باد آورده نفت و گاز متکی است، چیزی به اسم تولید نقش ندارد که اساس اقتصاد سالم است. کارخانه‌ها تعطیل و کارگران بیکار می‌شوند.

جرئیات این طرح نیز در مجلس به تصویب رسید. براساس ماده واحده این طرح، به منظور حفظ امنیت غذایی اقشار آسیب پذیر به ویژه خانواده‌های تحت پوشش کمیته امداد و سازمان بهزیستی، دولت موظف شد در مقاطع سه ماهه سبدهای کالایی شامل برنج، روغن و گوشت را تامین و از طریق دستگاه‌های مزبور توزیع کند. اعتبار مورد نیاز برای اجرای این قانون به پیشنهاد وزارتخانه ذیربط در بودجه سالانه کشور منظور می‌شود. اجرای این قانون نافی پرداخت مستمری ماهیانه به خانواده‌های تحت پوشش کمیته امداد امام خمینی و سازمان بهزیستی نیست.

خبرگزاری ایسنا به نقل از یک کارشناس اقتصادی می‌نویسد: «این طرح تنها اگر در قالب هدفمندی یارانه‌ها اجرا و جایگزین پرداخت نقدی شود مناسب است. در غیر این صورت توجیه اقتصادی ندارد. نفس کمک به اقشار کم‌درآمد از طریق ارائه‌ کالا به آنها تنها در شرایطی می‌تواند درست باشد که بتواند به عنوان جایگزینی برای پرداخت‌های نقدی هدفمندی یارانه‌ها قرار گرفته و بخشی از هزینه‌های دولت را کاهش دهد.»

یکی از اهداف اساسی طرح هدفمندی یارانه‌ها که از پیش شرط های دریافت وام و تسهیلات از صندوق بین‌المللی پول و بانک جهانی است، کم کردن نقش دولت در اقتصاد و باز کردن راه برای اقتصاد آزاد، رقابت و گردش سرمایه است. سیاست کوپنی که باز دارد به راه می‌افتد، با هدفمندی یارانه‌ها تضاد دارد.

این یک جور دادن آش نذری به مردم است و هیچ جنبه اقتصادی ندارد. این سیاست گداپروری و وابسته کردن مردم به حکومت است و از نشانه های آن که کل این اقتصاد الله بختکی است. در این اقتصاد که به درآمدهای باد آورده نفت و گاز متکی است، چیزی به اسم تولید نقش ندارد که اساس اقتصاد سالم است. کارخانه‌ها تعطیل و کارگران بیکار می‌شوند.

به گزارش خبرگزاری‌های دولتی، تولید و اشتغال در صنایع ایران نصف شده است. کارخانجاتی هم که هنوز کار می‌کنند، به علت کمی بازدهی و بدهی‌های معوقه بانکی با پنجاه تا سی درصد ظرفیت به حیات خود ادامه می‌دهند. کارگرانی هم که ظاهرا کار دارند، ماه ها بدون حقوق می‌مانند و تازه اگر هم بگیرند، با وجود تورم وحشتناک کفاف خرجشان را نمی‌دهد. زندگی شرافتمندانه عملا غیر ممکن شده است و مردم چشم به آسمان یا به آش نذری حکومت دارند.

چندی پیش که احمدی نژاد در خیال‌بافی های خود تمام زمین‌های ایران را بین ایرانیان تقسیم می‌کرد تا همه صاحب خانه و ویلا بشوند، نماینده‌ای با طنز گفت آقای رئیس جمهور در این حاتم بخشی ثروت‌های خدادادی یک چیز را از قلم انداخت: وقتی با بخشش زمین‌ها مردم را صاحب زمین و خانه کرد، یادش رفت آب دریاها را هم تقسیم کند، تا خانه مردم بدون حوض نماند.

اختلال روانی و خودکشی

فشار سنگین اقتصادی به همراه فشارها و ناهنجاری‌های اجتماعی، سبب اختلال روانی میلیون‌ها ایرانی شده است. "مدیرکل سلامت وزارت بهداشت جمهوری اسلامی" از ابتلای بیش از ۲۳ درصد ایرانی ها به اختلالات روانی خبر داده است. این میزان بالغ بر ۱۲ میلیون نفر می‌شود. برخی محققان دانشگاهی این میزان را ۳۵درصد اعلام کرده‌اند.

آمار فروش کلیه، تن فروشی و در نهایت خودکشی نیز رشد چشم‌گیری را نشان می دهد. روز هشتم اسفندماه سایت کلمه از خودکشی یک جانباز شیمیایی در شهر گرگان خبر داد که به علت مشکلات مالی خود را حلق آویز کرد: «پیکر بی جان این جانباز را دخترش در حالی پیدا کرد که خود را زیر راه پله های ساختمان به دار زده بود. چندی پیش بنیاد شهید و امور ایثارگران، حقوق این جانباز شیمیایی را که از مشکلات اعصاب و روان هم رنج می برد، قطع کرده بود. وبلاگ جانبازان شیمیایی ایران از درگیری وی با نگهبان اداره بنیاد و شکسته شدن شیشه های در ورودی این اداره توسط وی خبر داده است.»

حدود یک ماه قبل نیز یک جانباز قصد داشت در مقابل ساختمان بنیاد شهید با بنزین اقدام به خودسوزی کند که به علت عمل نکردن سنگ فندک موفق به این اقدام نشد و ماموران نیروی انتظامی مانع از ادامه کار وی شدند.

اینان همه قربانیان تبعیض و ندانم کاری و شرایط دشوار کشور هستند. تحریم‌های اقتصادی که در نتیجه همین ندانم‌کاری‌ها به کشور تحمیل شده‌اند، تا اندازه‌ای و فقط تا اندازه‌ای در ایجاد این شرایط موثر بوده‌اند. این مشکلات قبل از تحریم‌ها هم بودند. کم یا زیاد شدن تحریم‌ها. سود و زیان قاچاقچیان، دلالان و رانت خواران را کم و زیاد می‌کند و اثر چندانی در رفع مشکلات مردم ندارد چرا که کل شرایط ناعادلانه است

گروهی از اقتصاد دانان داخلی با انتشار نامه‌ای سرگشاده و انتقاد از شرایط اقتصادی کشور گفته‌اند که وقت بازنگری اساسی در رویکردهاست. آنها ضمن بی فایده دانستن اقداماتی مانند توزیع سهام عدالت، مسکن مهر و دادن یارانه و عیدی نوشته‌اند که «جامعه هنوز از تحقق عدالت اجتماعی فرسنگ‌ها فاصله دارد.»

مشکل اصلی اقتصاد جمهوری اسلامی، رانت خواری، فساد اقتصادی، رشد سرسام آور نقدینگی، پس ندادن وام‌های کلان از بانک‌ها توسط کله گنده‌ها، بی ارزش شدن پول ملی و از همه مهم‌تر کنار گذاشتن افراد لایق و انحصار تمام امور در دست خودی‌ها، اقتصاد قاچاق حکومتی و باند بازی‌های مافیایی است.

نامه ٤٣ نفر از اقتصاددانان

در این میان آش آنقدر شور شده که صدای اقتصاد دانان داخلی هم در آمده است. ٤٣ نفر از اقتصاد دانان داخلی با انتشار نامه‌ای سرگشاده گفته‌اند که وقت بازنگری اساسی در رویکردهاست. آنها با ابراز نگرانی از سیاست‌های کلان سیاسی و اقتصادی کشور، دولت را به نادیده‌ گرفتن قوانین مسلم علم اقتصاد متهم ساخته‌اند.

به نوشته آنها سیاست‌های سیاسی و اقتصادی، وضع معیشتی مردم را خراب کرده و نارضایی قشرهای مختلف مردم را سبب شده است. به نظر اقتصاددانان تشدید تحریم‌ها، اوضاع اقتصادی و اجتماعی ایران را بحرانی کرده و بیم آن می‌رود که ادامه این روند در درازمدت "به تشدید تعارضات اجتماعی و سیاسی منجر شود و کیان کشور را به مخاطره اندازد."

آنها با اشاره به روند نگران ‌کننده خروج فارغ‌التحصیلان دانشگاهی از ایران تصریح کرده‌اند که «محیط کشور برای نشو و نمای استعدادهای درخشان جوان مناسب نیست.» در این نامه سرگشاده ابراز نگرانی شده که ادامه این روند کشور را از سرمایه انسانی لازم برای بهبود وضعیت اقتصادی خالی کند.

این اقتصاددانان با ذکر ناهنجاری‌های اجتماعی، افزایش نرخ طلاق، آمار اعتیاد، دزدی و جنایت و پایین آمدن سن فحشا، نسبت به اثرات اجتماعی ناشی از سیاست‌های نادرست اقتصادی و سیاسی هشدار داده‌اند.

به نظر امضاءکنندگان این نامه، در سال‌های ۱۳۸۴ تا پایان سال ۱۳۸۹، ایران ۶۳۰ میلیارد دلار درآمد داشته و با این وجود حالا ۲۰۰ هزار میلیارد تومان به نظام بانکی و بخش خصوصی بدهکار است: «دولت بعدی نه تنها باید تنگناهای ارزی حاصل از تحریم ها و کاهش درآمدهای مالیاتی ناشی از رکود اقتصادی دست پنجه نرم کند، بلکه باید بار بازپرداخت بدهی های سنگین دولت فعلی را نیز بر دوش بکشد.»

به نوشته آنان دولت در سال‌های اخیر تمام درآمدهای نفتی را با این تصور خرج کرد که « تزریق هر چه سریع‌تر و بیشتر عایدات نفتی به اقتصاد کشور داروی معجزه آسایی است که می تواند دردهای بیکاری و فقر را شفا بخشد.»

به نظر این متخصصان اقتصادی، میزان افزایش نقدینگی از ۷۰ هزار میلیارد تومان (در آغاز ریاست جمهوری احمدی‌نژاد) به بیش از ۴۰۰ هزار میلیارد تومان در حال حاضر، برنامه پرداخت یارانه برای گسترش عدالت اقتصادی را بی‌اثر و ثروتمندان را ثروتمندتر می‌کند.

آنها ضمن بی فایده دانستن اقداماتی مانند توزیع سهام عدالت، مسکن مهر و دادن یارانه و عیدی، گفته‌اند که «جامعه هنوز از تحقق عدالت اجتماعی فرسنگ‌ها فاصله دارد.»

امضاءکنندگان نامه با انتقاد از شیوه مدیریت کشور، از "وجود یک بیماری مهلک در دستگاه تصمیم گیری" گله کرده اند، که روشن است منظورشان صرفا دولت نبوده و کل حکومت را در نظر داشته اند.

این اقتصاددانان اعمال تحریم‌های اقتصادی را به درستی به سیاست عداوت‌آمیز دولت نسبت داده و خواهان آشتی با دنیای خارج شده‌اند. آنها هم‌چنین توصیه کرده‌اند که در شرایط بی ثباتی سیاسی و اقتصادی امروز ایران، مرحله دوم طرح هدفمندی اجرا نشود.

اما از این گونه اظهارات خیراندیشانه آبی گرم نمی‌شود و دولت این گونه حرف‌ها را از این گوش می‌گیرد و از آن گوش در می‌کند.

دیپلماسی پینگ‌پنگ، دیپلماسی کشتی

politics — Sat, 23 Feb 2013 21:12:34 +0000

اکبر فلاح‌زاده

اکبر فلاح‌زاده – رقابت‌های جام جهانی کشتی در تهران به پایان رسید. به گزارش خبرگزاری‌های دولتی "دلاور مردان" جمهوری اسلامی آمریکایی‌ها را سر دست بلند کردند و به زمین کوبیدند. روس‌ها را هم در کشتی آزاد شکست دادند و "قهرمان جهان" شدند.

این قهرمانی در مقابل کشورهایی که پشت میز مذاکره ۱+۵ باید با آنها کشتی گرفت، فرصت مغتنمی بود تا سیاستمداران چند لحظه‌ هم که شده از انزوا در آیند و به قیمت همت و غیرت ورزشکاران، بر روی سکو و در معرض دید قرار گیرند و جلوه بفروشند.

اولین کسی که این فرصت را قاپید و به میدان پرید، احمدی‌نژاد بود. اصولا ورزشکاران احمدی‌نژاد را شوم می‌دانند. نشان به آن نشان که چند سال پیش ورودش به استادیوم منجر به باخت تیم ملی فوتبال شد. مردم مدت‌ها او را به خاطر باخت تیم ملی فوتبال لعن و نفرین می‌کردند. به ویژه تماشاگران مسابقات ورزشی به انحاء مختلف از احمدی‌نژاد خواهش می‌کردند که هر جا می‌رود برود، فقط هنگام مسابقه طرف ورزشگاه آفتابی نشود. اما احمدی‌نژاد که خود را منتخب ملت می‌داند، بیدی نیست که از این بادها بلرزد.

عکس یادگاری با کشتی‌گیران و مربیان آمریکایی

او همین چند روز پیش هنگام مسابقات جهانی کشتی فرنگی در تهران هم منتظر بود که ببیند نتیجه مسابقات چگونه است، تا در صورت پیروزی وارد ورزشگاه شود. ولی وقتی به او خبر دادند که سنبه روس‌ها در کشتی فرنگی پر زور است، راهش را کج کرد و نیامد.

در فینال مسابقات کشتی آزاد هم منتظر و گوش به زنگ ماند و به محض این‌که خبردار شد پیروزی تیم ایران مسجل و برگشت‌ناپذیر، فورا شال و کلاه کرد و با چند نفر از وزیران از راهرو جایگاه مخصوص وارد ورزشگاه شد تا سهمی از پیروزی را نصیب خود کند.

احمدی‌نژاد در عین حال کوشید با گرفتن"عکس یادگاری" با کشتی‌گیران و مربیان آمریکایی یک بار دیگر به آمریکایی‌ها چشمک و چراغ بزند. او همین چندی پیش در آخرین سفر به نیویورک پنج بار خواهان مذاکره با آمریکا شده بود.

احمدی‌نژاد در فینال مسابقات کشتی آزاد منتظر و گوش به زنگ ماند و به محض این‌که خبردار شد پیروزی تیم ایران مسجل شده، شال و کلاه کرد و با چند نفر از وزرا از جایگاه مخصوص وارد ورزشگاه شد تا سهمی از این پیروزی را نصیب خود کند. او در عین حال کوشید با گرفتن عکس یادگاری با کشتی‌گیران و مربیان آمریکایی یک بار دیگر به آمریکایی‌ها چشمک و چراغ بزند.

با چنین زمینه‌ای و با توجه به فشار شدید تحریم‌ها، روشن است که از فرصت حضور آمریکایی‌ها در تهران بیشترین بهره‌برداری می‌شود. به ویژه که حذف ورزش کشتی از بازی‌های المپیک به "درد مشترک " کشتی‌گیران تبدیل شده و سیاستمداران با وجود اختلافات فراوان در همه زمینه‌ها، این نقطه کوچک "اشتراک" را غنیمت می‌شمرند و از هر گونه پیشنهاد همکاری در این زمینه حمایت می‌کنند.

دیپلماسی پینگ‌پنگ

آمریکا و چین در دهه هفتاد میلادی به بهانه مسابقات پینگ‌پنگ با هم مذاکره کردند. لابی مذاکره ایران و آمریکا نیز انتظار دارد در کنار امکانات و دستاویزهای گوناگون پنهان و نهان، از کشتی هم مثل پینگ‌پنگ اسباب مذاکره و رابطه فراهم کند.

استفاده از ورزش و ورزشکاران برای رابطه سیاسی کار امروز و دیروز نیست و سابقه‌ای طولانی دارد. چنانچه گفته شد، یک مورد آن در دهه هفتاد میلادی به رابطه چین و آمریکا مربوط می‌شود که به خاطر استفاده از مسابقات پینگ‌پنگ به "دیپلماسی پینگ‌پنگ" معروف شده است.

بانی این دیپلماسی چوئن لای نخست وزیر وقت چین و هنری کیسینجر وزیر خارجه وقت آمریکا بودند. بعد از انقلاب چین در سال ١٩٤٩، چینی‌ها در جنگ کره و در پی آن جنگ ویتنام مقابل آمریکا قرار گرفتند. آمریکا از به رسمیت شناختن دولت کمونیست چین خودداری می‌کرد و تایوان را نماینده آن می‌دانست. چینی‌ها هم از زبان مائو آمریکا را "ببر کاغذی" خوانده و به نابودی "امپریالیسم آمریکا" فراخوان می‌دادند.

روابط خصمانه چین و آمریکا ادامه یافت تا آن که برخی رویدادها از جمله "انقلاب فرهنگی" چین در سال‌های پایانی دهه هفتاد شکاف در رهبری و اغتشاش در سیاست‌های آن کشور را آشکار کرد. هم‌زمان اختلافات چین با شوروی به اوج خود رسید و کار به قشون‌کشی به مرزها و پاره‌ای درگیری‌های نظامی (از جمله برخورد نظامی سال ۱۹۶۹ در سین‌کیانگ) کشید.

چینی‌ها در این زمان به دلایل مختلف، از جمله نیاز به پیدا کردن متحدی در مبارزه با شوروی و برای ایجاد موازنه با دو ابر قدرت، کوشیدند به آمریکا نزدیک شوند. آمریکا نیز در زمان نیکسون به علت گرفتاری در ویتنام از برقراری رابطه با چین استقبال کرد.

به ویژه آن که گفتگوهای معروف به "گفتگوهای ورشو" دردهه قبل از آن شکست خورده بود. این بود که برگزاری مسابقات تنیس روی میز (پینگ‌پنگ) در شهر ناگویای ژاپن در سال ١٩٧١ را غنیمت شمردند.

در این مسابقات، یک بازیکن آمریکایی به نام گلن کوان و یک پینگ‌پنگ باز چینی به نام ژوانگ تسدونگ با هم دوست شدند. در پی آن رئیس فدراسیون پینگ‌پنگ چین تیم آمریکا را به پکن دعوت کرد. چوئن لای اظهار امیدواری نمود که این سفر فصل تازه‌ای در روابط دو کشور بگشاید. متعاقب آن کیسینجر وزیر خارجه آمریکا به چین سفر کرد و به این ترتیب مقدمه دیدار رسمی نیکسون از چین در فوریه ١٩٧٢ فراهم شد.

دیپلماسی کشتی

حال چیزی شبیه این دیپلماسی را در مورد کشتی و رابطه جمهوری اسلامی و آمریکا مشاهده می‌کنیم. کشتی‌گیران در مراسم افتتاحیه چهل و یکمین دوره پیکارهای جام جهانی کشتی آزاد، پس از رژه،دست به دست هم دادند و نمایندگان تیم‌های برتر جهان از جمله ایران، روسیه و آمریکا پوستر بزرگی را به دست گرفتند که روی آن به فارسی و انگلیسی شعار "المپیک بدون کشتی؟ هرگز، هرگز" نوشته شده بود.

دیپلماسی پینگ‌پنگ با چین و دیپلماسی کشتی با جمهوری اسلامی هر چند در مواردی به هم شبیه هستند، اما چند فرق اساسی هم با یکدیگر دارند. فرق بزرگ آنها، فرق فیل و فنجان است. در دیپلماسی پینگ‌پنگ پای دو ابر قدرت در میان بود، اما در دیپلماسی کشتی، یک ابر قدرت با یک قدرت منطقه‌ای طرف است. یک فرق دیگر تعدد مراکز قدرت و نق و نوق‌های جمهوری اسلامی علی‌رغم میل و نیاز شدیدش به مذاکره است.

"میچ هال" مدیر تیم‌های ملی کشتی آمریکا نیز گفت: «ما با همکاری نزدیک ایران و روسیه و بسیاری از کشورهای دیگر در مقابل حذف کشتی از بازی‌های المپیک خواهیم ایستاد.»

وی افزود: این حرکت واقعا می‌تواند تأثیرگذار باشد چون ما هر چند از نظر سیاسی در یک سو نیستیم، اما در ورزش کشتی بدون تردید همه با هم خواهیم بود و ایران را یکی از متحدان قدرتمند خود در ورزش کشتی می‌دانیم.

میچ هال گفت: «اطمینان داریم که می‌توانیم با فدراسیون کشتی ایران همکاری کنیم. کشتی‌گیران ایرانی و مردم ایران به جهان نشان خواهند داد که بدون توجه به مسایل سیاسی، همه ما یک هدف، باور و علاقه مشترک به ورزش کشتی داریم.»

او با بیان اینکه ایجاد رابطه بین تیم‌های کشتی ایران و آمریکا دشوار است، تصدیق کرد که مسابقاتی مثل جام جهانی، معمولا رفاقت و دوستی را که برای این رشته لازم است، بیشتر می‌کند.

این اظهار لطف‌ها و مراتب دوستی و همدلی فقط روی کاغذ نماند و به دعوت متقابل از تیم ایران برای سفر به آمریکا هم کشید. به گزارش خبرگزاری‌ها در حاشیه جام جهانی کشتی آزاد در تهران، مسئولان فدراسیون کشتی آمریکا شفاها از فدراسیون کشتی ایران دعوت کردند تا تیم ملی ایران در تورنمنت تایمز اسکوئر (میدان تایمز) نیویورک در سه ماه آینده شرکت کند.

آخرین حضور تیم ملی کشتی ایران در آمریکا به مسابقات جهانی ۲۰۰۳ بر می‌گردد. هر ساله یک تورنمنت کشتی در میدان تایمز نیویورک و در فضای باز برگزار می‌شود که مردم عادی برای تماشای مسابقات در این میدان جمع می‌شوند. در دو سال گذشته تیم ملی روسیه به این مسابقات دعوت شده است.

هم‌چنین ویکتوریا نولند سخنگوی وزارت خارجه آمریکا نیز از "رفتارهای جوانمردانه ورزشکاران ایرانی و آمریکایی" و صحنه‌های "دست دادن آنها با یکدیگر" اظهار خرسندی نمود و خواهان مذاکرات دوجانبه دو کشور در مذاکرات قزاقستان شد.

دیپلماسی پینگ‌پنگ با چین و دیپلماسی کشتی با جمهوری اسلامی هر چند در مواردی به هم شبیه هستند، اما چند فرق اساسی هم با یکدیگر دارند. فرق بزرگ آنها، فرق فیل و فنجان است. در دیپلماسی پینگ‌پنگ پای دو ابر قدرت در میان بود، اما در دیپلماسی کشتی، یک ابر قدرت با یک قدرت منطقه‌ای طرف است. یک فرق دیگر تعدد مراکز قدرت و نق و نوق‌های جمهوری اسلامی علی‌رغم میل و نیاز شدیدش به مذاکره است.

در حالی که جان کری وزیر خارجه آمریکا صریحا خواهان مذاکره دو کشور شده، رهبر جمهوری اسلامی بر خلاف رئیس جمهور و وزیر خارجه جمهوری اسلامی، دبه در آورده که "ما رابطه با آمریکا را برای چه می‌خواهیم".

تمام شواهد حاکی از آن است که جمهوری اسلامی نیز به رغم مخالفت‌های رهبر آن، موافق مذاکره است. اشکال فقط بر سر دکان "مرگ بر آمریکا" است که جهت مصرف داخلی، مصلحت نمی‌بینند آن را تخته و نان خیلی‌ها را آجر کنند.

جمهوری اسلامی رابطه با آمریکا را با دست پس می‌زند و با پا پیش می‌کشد.

"به جهنم که نفت نمی‌خرید!"

politics — Wed, 23 Jan 2013 21:09:33 +0000

اکبر فلاح‌زاده

اکبر فلاح‌زاده - محمود احمدی‌نژاد روز سه شنبه سوم بهمن و هنگام افتتاح طرح‌های عمرانی استان همدان، با تاکید بر اینکه "ملت ایران امکان تامین ۱۰ برابر ارز حاصل از فروش نفت را با استفاده از ابداعات خود دارد" گفت: "به جهنم که از ما نفت نمی‌خرید". این در حالی است که حدود هشتاد درصد از درآمد ایران از راه صادرات نفت تامین می‌شود.

خطاب او در فرودگاه همدان، نه مردم، که کشورهای تحریم کننده غربی بودند. احمدی‌نژاد این بار هم تا می‌توانست به مردم وعده داد. در کنار آوردن نفت بر سر سفره مردم که قبلا وعده شده بود، این بار به مردم "زمین" وعده کرد؛ چون به قول خودش در کنار نفت، در ایران هر چه بخواهی زمین هست. او با اشاره به اینکه در کل ایران نزدیک به ۲۰ میلیون خانوار زندگی می‌کنند گفت: «از این ۲۰ میلیون خانوار نزدیک به ۵ تا ۶ میلیون خانوار زمین دارند و ما می‌توانیم به ۱۵ میلیون خانوار دیگر زمین اختصاص دهیم تا آن را آباد کنند.»

او چند روز پیش هم در مجلس از "ثروت خدادادی" گفته و مشکل آب این زمین‌ها را نیز حل کرده بود: «آب هم هست، آب کم است اما هست، مگر می‌شود خدا زمین حاصلخیز خلق کند و آب ندهد؟ این نشدنی است.»

احمدی‌نژاد در این مراسم پردهش به این هم بسنده نکرد و با اشاره به آن که باید استخراج منابع و معادن در اختیار مردم قرار گیرد، گفت: «چه اشکالی دارد که ما معادن را به مردم بدهیم تا آن را استخراج کنند؟»

در کنار این بخشش‌های عظیم، کارهای عمرانی پیش پا افتاده‌ای مانند وعده "تکمیل فاز دوم آزاد‌راه ساوه - همدان"، "ریل گذاری خط آهن بین دو شهر" یا وعده تسهیل در بازپرداخت وام‌های مسکن مهر و امثالهم چندان به حساب نمی‌آیند.

احمدی‌نژاد با گذاشتن هندوانه‌هایی نظیر "تمدن باستانی استان همدان" و "فرهنگ و تمدنی درخشان" به زیر بغل مردمی که کمتر از سال‌های پیش به استقبال او آمده بودند، آنها را آماده تحمل سختی‌های اجرای فاز دوم هدفمندی یارانه‌ها کرد. او گفت: ما ملت امام زمانی هستیم و حرکت خود را به سمت قله آغاز کرده‌ایم؛ هر چند "بدخواهان" نمی‌گذارند، اما به "شرط آزاد شدن انرژی مردم"، با همدلی و همکاری و پشتکار می‌توانیم به قله برسیم.

دست به دست هم دادن و با همدلی به جلو حرکت کردن، می‌تواند اشاره‌ای باشد به مخالفت مجلس که حاضر نیست دست در دست دولت بنهد، چون به عیان دیده که فاز اول هدفمندی کار دست مردم داده است.

احمدی‌نژاد ضمن تاکید بر امکان پیشرفت در شرایط دشوارعنوان کرد: «چگونه ۲ هزار سال پيش در تمام اين مملکت راه و جاده کشيده‌اند؟ ما هم می‌توانيم اين کار را انجام دهيم.» او نگفت که دو هزار سال پیش کار دست که بود و حالا دست کیست. چون به عقیده ناظران، در ایران همه چیز هست: از مین و معادن و امکانات گرفته تا استعدادهای سرشار. آنچه نیست این است که کار دست کاردان نیست.

احمد توکلی نماینده تهران در مجلس می‌گوید: « از ۸ سال دوره خدمت دولت‌های نهم و دهم ۲۰۰ روز باقیمانده است، بنابراین دولت به کارهای روزمره عادی بپردازد و سراغ طرح‌های بزرگ نرود زیرا تا تفاهم درباره آن ایجاد شود این وقت باقیمانده هم از دست می‌رود.»

موثر بودن تحریم‌ها

احمدی‌نژاد ضمن تاکید بر امکان پیشرفت در شرایط دشوارعنوان کرد: «چگونه ۲ هزار سال پيش در تمام اين مملکت راه و جاده کشيده‌اند؟ ما هم می‌توانيم اين کار را انجام دهيم»". او نگفت که دو هزار سال پیش کار دست که بود و حالا دست کیست. چون به عقیده ناظران، در ایران همه چیز هست: از مین و معادن و امکانات گرفته تا استعدادهای سرشار. آنچه نیست این است که کار دست کاردان نیست.

از فحوای کلام احمدی‌نژاد بر می‌آید که ظاهرا سیاست شلاق و هویج تحریم‌کنندگان بین‌المللی کارساز شده است. اساسا لحن سخنرانی احمدی‌نژاد حاکی از موثر بودن همین تحریم‌هایی است که می‌گفت ورق پاره‌ای بیش نیستند. حال تمام تلاش‌ها دارد در پس و پشت پرده با واسطه خیلی از دلالان و لابی‌ها صورت می‌گیرد تا از بار همین تحریم‌ها کم کنند. فشار تحریم‌ها به جایی رسیده که دیگر بعضی مقامات حکومت، تعارف و شعار را کنار گذاشته و آشکارا از آن می‌نالند.

از جمله غلامرضا کاتب سخنگوی کمیسیون برنامه و بودجه مجلس از کاهش ۴۰ درصدی فروش نفت و کاهش ۴۵ درصدی وصول درآمدهای گازی ایران خبر داده است. خبرگزاری ایسنا هم گزارش می‌دهد که در سه ماهه پایانی سال جاری نیز، کاهش قابل توجهی در وصول و فروش درآمدهای حاصل از نفت نسبت به مدت مشابه سال قبل پیش‌بینی می‌شود.

با اجرای تحریم‌های نفتی که اوایل تابستان شروع شد، صادرات نفت ایران از حدود دو میلیون و پانصد هزار بشکه در اوایل سال جاری، به حدود ۸۰۰ هزار بشکه در روز رسیده است. نفت ایران بی مشتری یا در انبارها مانده یا روی نفتکش‌ها شناور است.

آیت‌الله خامنه‌ای تحریم‌ها را "وحشیانه" خوانده است. به قول مهدی غضنفری وزیر صنعت و تجارت، این بار تحریم‌های بین‌المللی علیه ایران با تحریم‌های قبلی فرق دارد. او این تحریم‌ها را "فلج‌کننده" دانسته و گفته است که تحریم‌ها سبب شده‌اند که ایران نتواند نیازهای مختلف اقتصادی را تامین کند.

کاهش صادرات نفت سبب کاهش شدید ارزش ریال شده است: روز سه شنبه سوم بهمن ماه همزمان با سخنرانی احمدی‌نژاد، قیمت هر دلار آمریکا در بازار تهران از مرز ۳۶۰۰ تومان گذشت و صرافی‌های تهران قیمت آن را بین ۳۶۱۰ تا ۳۶۹۰ تومان گزارش کردند. سال گذشته در همین روز دلار ٢١٠٠ تومان معامله می‌شد.

نفت در مقابل غذا

حال با امضای تحریم‌های تازه از سوی باراک اوباما، حلقه محاصره اقتصادی ایران تنگ‌تر از پیش می‌شود و دیگر نمی‌شود، یا خیلی سخت می‌شود تحریم‌ها دور زد.

هدف تحریم‌های تازه که از ششم فوریه اجرایی می‌شود، جلوگیری از مبادله نفت ایران با طلا و سایر فلزات قیمتی است. همین است که داد احمدی‌نژاد در آمده؛ یعنی ایران هر چند هم‌چنان می‌تواند در بازارهای آسیایی نفت بفروشد، اما بابت آن پول نقد نخواهد گرفت. ایران هم اکنون هم در ازای نفت خود از هند گندم و چای، از اوروگوئه برنج و از پاکستان گوشت و میوه دریافت می‌کند.

چنانکه می‌دانیم این تحریم‌ها با هدف محروم کردن جمهوری اسلامی از درآمدهای نفتی و واداشتن آن به همکاری با جامعه جهانی برای بر طرف کردن ابهامات درباره برنامه هسته‌ای صورت می‌گیرد.

محروم شدن از درآمدهای بادآورده نفتی است که احمدی‌نژاد را به فکر دیگر "ثروت‌های خدادادی" از جمله معادن و زمین انداخته است. چون او قبلا لاف می‌زد « ملتی که روی دریای ثروت نشسته نباید فقیر داشته باشد.» در حالی که می‌بینیم دارد و زیاد هم دارد. مردم کلیه و کلبه‌شان را می‌فروشند، باز هم به جایی نمی‌رسند و هشت‌شان گرو نه‌شان است. دو زورگیری که همین چند روز پیش اعدام شدند، قربانی فقر بودند و از زور فقر زورگیری می‌کردند نه از سر شرارت.

بنا به تحریم‌های تازه، به جمهوری اسلامی اجازه می‌دهند که در مقابل نفت گندم، دارو یا کالاهای مصرفی و غذا دریافت کند. این تقریبا شبیه همان تحریمی است که علیه عراق بعد از اشغال کویت و جنگ خلیج اعمال شد و آن کشور را از لحاظ اقتصادی از پای در آورد.

یک نماینده مجلس به نام محمد حسین آصفری با توجه به همین پیش زمینه از بان کی مون، دبیرکل سازمان ملل، انتقاد کرده که چرا در برابر افزایش تحریم‌ها علیه ایران چیزی نمی‌گوید. او پرسیده است: «سوال ما از بان کی مون که ادعای دبیرکلی سازمان ملل را دارد، این است که آیا نمی‌بیند تحریم‌های آمریکا به سمت نفت در مقابل غذا پیش می‌رود؟»

همین محروم شدن از درآمدهای بادآورده نفتی است که احمدی‌نژاد را به فکر دیگر "ثروت‌های خدادادی" از جمله معادن و زمین انداخته است. چون او قبلا لاف می‌زد « ملتی که روی دریای ثروت نشسته نباید فقیر داشته باشد.» در حالی که می‌بینیم دارد و زیاد هم دارد. مردم کلیه و کلبه‌شان را می‌فروشند، باز هم به جایی نمی‌رسند و هشت‌شان گرو نه‌شان است. دو زورگیری که همین چند روز پیش اعدام شدند، قربانی فقر بودند و از زور فقر زورگیری می‌کردند نه از سر شرارت.

عجیب آنکه با وجود این فلاکت اقتصادی که دامنگیر کشور شده، بانک توسعه صادرات ایران از اختصاص خط اعتباری یک میلیارد دلاری به سوریه خبر می‌دهد.

به گزارش خبرگزاری ایسنا، قرارداد این خط اعتباری روز ۲۷ دی سال‌ جاری در حضور محمدرضا رحیمی، معاون اول رییس‌جمهور ایران و وائل الحلقی، نخست‌وزیر سوریه در سفر ایران امضاء شده است.

محمدرضا خباز، نماینده ادوار مجلس شورای اسلامی، در گفت‌وگو با "خانه ملت"، خبرگزاری مجلس گفته است: «اخیرا هیئت وزیران مصوبه‌ای داشته که بر اساس آن، چهار میلیون دلار از درآمد وزارت نفت را در اختیار سه کشور آفریقایی ازجمله زیمبابوه، آفریقای مرکزی قرار دهد؛ در حالی که بر طبق قانون اساسی دولت حتی حق اعطای وام ندارد، چه رسد به اهدای پول بلاعوض.» وی در ادامه پرسیده است: «در شرایطی که کل درآمد سالانه وزارت نفت در بودجه، ۱۶ میلیون دلار است، چگونه می‌توان ۴ میلیون دلار آن را به این سه کشور بخشید...»

در ضرب‌المثل هم گفته‌اند، چراغی که به خانه رواست، به مسجد حرام است.

چالش بر سر مجازات اعدام

politics — Sun, 13 Jan 2013 19:03:43 +0000

اکبر فلاح‌زاده

اکبر فلاح‌زاده - چالش امروز بر سر مجازات اعدام از چند قرن قبل شروع شد. بحث برسر این است که آیا می‌شود جرم را با جرم پاسخ گفت؟ زیرا اگر قتل جرم محسوب می‌شود، باید در همه حال جرم باشد. پرسش اینجاست که چرا قصاص قتل توسط جامعه یا دولت قتل به شمار نمی‌رود، بلکه امری "عادلانه" هم شناخته می‌شود.

چه کسی به دولت حق داده آدم بکشد؟ طبق اعلامیه حقوق بشر سازمان ملل، هر فردی حق زندگی، آزادی و امنيت شخصی دارد. دولت‌ها به مثابه نماینده ملت‌ها باید حافظ این حقوق بنیادین باشند. اما آن‌چه در طول تاریخ دیده‌ایم و هنوز هم کم و بیش اینجا و آنجا می‌بینیم، تصویر دیگری از دولت و حکومت ارائه می‌دهد.

حکومت‌هایی که به عنوان مجازات پوست مردم را می‌کندند، انسان را زنده زیر خاک می‌کردند، میل گداخته به چشم می‌کشیدند، به غل و زنجیر می‌بستند، شمع‌آجین می‌کردند، فلک می‌کردند و مواد مذاب در حلق می‌ریختند، گوش و بینی می‌‌‌بریدند، زبان از حلق بیرون می‌کشیدند، چشم از کاسه در می‌آوردند، با شمشیر دو شقه می‌کردند، تخته‌بند می‌کردند، وارونه می‌آویختند، به چهار میخ می‌کشیدند و سرب گداخته در گوش‌ها می‌ریختند‌، در روغن داغ می‌جوشاندند، قیمه قیمه می‌کردند، در آب خفه می‌کردند، به صلابه یا به صلیب می‌کشیدند، زنده در آتش می‌سوزاندند، زیر پای فیل می‌انداختند، دیوار به سر آوار می‌کردند، از بالای صخره به پایین پرت می‌کردند، سنگسار می‌کردند، گردن می‌زدند و به دار می‌کشیدند؛ آن می‌کردند که به نوشته تاریخ بیهقی "عادت ایشان است از مثله کردن و کشتن و سوختن".

این اقدامات برای اجرای عدالت نبود، که برای حفظ قدرت و هیبت سلطان انجام می‌گرفت. اعدام همیشه وسیله‌ای برای ارعاب و ادامه حکومت حکام بوده است. بیهوده نیست که توهین به حاکم، قیام علیه حاکم، ارتداد از دین حاکم، و پشت پا زدن به اخلاق حاکم با مجازات مرگ کیفر داده می‌شد. برخلاف حکومت‌های مستبد، دولت‌های متمدن و سکولار جهان اکثرا یا مجازات اعدام را لغو کرده یا به شدت محدود ساخته‌اند.

"تاریخ مجازات اعدام"

کارل برونو لدر در کتاب "تاریخ مجازات اعدام" به گذشته‌های بسیار دور باز می‌گردد تا ریشه‌های درخت کهنسال اعدام را پیدا کند. او بعد از بررسی مفصل توتم و انواع تابوها، به ادیان نخستین و مراسم و آیین‌های قربانی انسان می‌‌پردازد و از آنجا کم کم به تشکیل دولت‌ها و چگونگی شکل‌گیری قوانین الهی از دل آیین‌های نخستین می رسد.

سیر پژوهشی او بعد از بررسی جرایم و مجازات‌ها در یونان و روم و شرق باستان، به قرون وسطی، شکار جادوگران، دادگاه‌های تفتیش عقاید و افکار منتهی می‌شود. بعد از آن‌جا به عصر روشنگری و سپس انقلاب فرانسه پل می‌زند و بر مجادله فلاسفه در مورد مجازات اعدام مکث می‌کند. سپس با ورود به قرون پرتلاطم نوزده و بیست و بررسی تحولات قوانین و مجازات‌ها در متن رویدادهای تاریخی، به شیوه‌های جدید اعدام می‌پردازد. کارل برونو لدر در پایان، نظرات موافق و مخالف مجازات اعدام را رو در روی هم قرار می‌دهد و آن‌ها را به تفصیل تجزیه و تحلیل می‌کند.

در کتاب لدر نکات متعدی بررسی می‌شوند، از جمله این‌که آیا شیوه‌های جدید اعدام آن‌طور که موافقان این مجازات مدعی هستند، به سهولت اجرای آن کمکی کرده یا خیر. پرسش اساسی این است که آیا اصولا ممکن است یک کار غیرانسانی مانند اعدام را انسانی برگزار نمود؟ دشواری‌های فنی زیاد در حین اعدام با صندلی الکتریکی، و قبل از آن با گیوتین و امثالهم گواه آن هستند که چیز زیادی از رنج اعدامیان کاسته نشده است و شیوه‌های جدید اعدام ماهیتا فرقی با روش‌های قدیمی ندارند.

حکم "دندان در برابر دندان، چشم در برابر چشم، جان در برابر جان"، به عصر حجر تعلق دارد و شایسته انسان متمدن نیست. در این حکم، اساسا بین جرم و مجازات تعادلی دیده نمی‌شود. تازه در مواردی چون قتل که موافقان مجازات اعدام، کیفر ارتکاب به آن را مرگ می‌دانند، باید به شرایط اجتماعی و روانی قاتل توجه کرد. قاتلی را که بی‌رحمانه آدم کشته، چه بسا باید به تیمارستان فرستاد، نه پای چوبه دار.

موافقان مجازات اعدام طیف وسیعی را در بر می‌گیرند و میان‌شان فیلسوفان برجسته‌ای چون ایمانوئل کانت هم دیده می‌شوند. اگر بخواهیم منصفانه قضاوت کنیم، پاره‌ای از مهم‌ترین و قابل اعتناترین دلایل موافقان اعدام این‌ است که مجازات اعدام امنیت اجتماعی ایجاد می‌کند، بازدارنده است، عادلانه است یا نسبت به مجازات زندان ارزان‌تر تمام می‌شود. اما آن‌طور که در کتاب لدر می‌خوانیم، هیچ‌کدام از این دلایل برای تداوم مجازات اعدام کافی نیستند و تجربه نشان داده که به این وسیله از میزان جرم و جنایت کاسته نشده است. آمار جرایم در کشورهایی که در آن‌ها اعدام ملغی شده، کمتر است.

ویکتور هوگو، نویسنده فرانسوی می‌گوید که مجازات اعدام نه عادلانه است نه عبرت‌آفرین: «آیا گمان دارید درس عبرت است اعدام؟ چرا؟ به خاطر آنچه می‌آموزد؟ مگر چه می‌آموزید با این درس عبرت؟ این را که نباید کشت؟ نباید کشت را چگونه می‌آموزید؟ با کشتن؟ من در تأثیر مستقیم یا غیرمستقیم مجازات مرگ تأمل کرده‌ام. چیست معنایش؟ هیچ، جز عملی نفرت‌انگیز و بیهوده، هیچ، جز خشونتی خون‌بار که اگر به دست فرد باشد جنایتش می‌گویند و دردا و دریغا اگر جامعه مرتکب شود، عدالت نام می‌گیرد. قانون‌گذار یا قاضی و یا هر کسی که هستید بدانید این را که در درگاه خداوند و در پیشگاه وجدان، آن‌چه برای فرد جنایت است برای جامعه نیز جنایت خواهد بود.» [منبع]

جامعه متمدن امروزی امکانات فراوانی برای جایگزین کردن مجازات اعدام در اختیار دارد. در حال حاضر که اعدام در ملاء‌عام هزاران تن را به خیابان‌ها می‌کشاند و تماشای جان کندن پر رنج اعدامی بر چوبه‌ دار اسباب سرگرمی مردم شده است، اندیشیدن و بازاندیشیدن به مجازات اعدام ضرورتی تام دارد.

کارل برونو لدر مولف آلمانی کتاب "تاریخ مجازات اعدام" خود سال‌ها زندانی بوده و تلخی حبس و شیرینی آزادی را چشیده است .این کتاب که مبتنی و مستند به نوشته‌های متعدد و اسناد کهن است، فرصت این بازاندیشی را به ما می‌دهد.

ترجمه این کتاب به زودی در وب‌سایت رادیو زمانه منتشر می‌شود.

چرا یادگیری بعضی زبانها اینقدر سخت است؟

politics — Thu, 20 Dec 2012 21:09:47 +0000

ولفگانگ کریشکه / Wolfgang Krischke

برگردان:

اکبر فلاح‌زاده

ولفگانگ کریشکه − چرا ساختمان بعضی زبانها بسیار پیچیده و بعضی دیگر خیلی ساده است؟ می‌گویید آلمانی زبان دشواری است؛ پس یاگوا (Yagua) زبان مناطق آمازون پرو را چه می‌گویید؟ این زبان در فعل گذشته پنج حالت دارد که با پسوند آخر فعل از هم متمایز می‌شوند. سخنگویان به این زبان وقتی فعل ماضی به کار می‌برند باید مشخص کنند که چند ساعت، چند روز، چند ماه یا زمان بیشتری از یک واقعه گذشته است.

این زبان در اصل از سه زبان تشکیل شده که دوتای آنها از بین رفته‌اند . حدود پنج هزار نفر از اهالی منطقه آمازون پرو به این زبان سخن می‌گویند.

یک زبان کشور آفریقایی گینه نو بیش از شصت هزار فعل مسندی و ۸۶۰ وجه مصدری فعل دارد. هایدا زبان سرخ پوستان آمریکای شمالی دارای هفتاد پیشوند متفاوت است . زبان اسکیمو‌ها برای زمان حال بیش از شصت صورت مختلف دارد و نام‌های ساده تا بیش از ۲۵۰ حالت صرف شده گوناگون دارند.

یا زبان دالابون (Dalabon) استرالیایی را بگیرید: در این زبان نسبت قوم و خویشی افراد مورد گفتگو در یک سیستم پیچیده از هجاها پیشاپیش کلمات گنجانده می‌شود. هر جمله خبری که از دهان درمی آید باید معلوم کند که آیا خودمان شاهد چیزی بوده ایم، یا اینکه چیزی از آن به گوشمان خورده، یا این که فقط گمان می‌کنیم.

هر چه زبان شناسان در مناطق بیرون اروپا بیشتر پژوهش کردند، برایشان روشن تر شد که :زبانهای زیادی هستند که از نظر دستور زبان بسیار پیچیده‌اند. کارکرد آنها شبیه است به ورد جادویی "موتابور" (Mutabor) در افسانه "خلیفه لک لک "ویلهلم هوف (Wilhelm Hauff)، نویسنده آلمانی. این کلمه لاتین یکجا چند کلمه مختلف را در شکم خود دارد و به معنی یک جمله است و آن طور که در داستان شاهدیم به معنی "من تبدیل می‌شوم به... " است، که اشاره دارد به تبدیلی جادویی به حیوانات مختلف بعد از به زبان آوردن ورد جادویی.

زبانهایی با این جور ساختارهای پیچیده تا بخواهی اطلاعات مختلف در مورد زمان، فعل، معلوم و مجهول یا محتمل بودن و نسبت‌های دیگر مانند مقدار و روابط منطقی و مالکیتی را در پیشوند و پسوندهای کلمات جمع می‌آورند. این زبانها - که به آنها زبانهای مصنوعی می‌گویند- یاد گرفتنشان سخت است و ساختن یک جمله ساده پدر در می‌آورد.

به این ترتیب آشکار می‌شود که زبانهای بسیاری در دنیا پیدا می‌شوند که به مراتب از زبان لاتین دشوارترند. این شامل زبانهای کهن هم می‌شود. مثلا زبان‌های هندواروپایی که نیای زبان آلمانی و سایر زبانهای ژرمن محسوب می‌شوند هزاران سال پیش چنین ساختار پیچیده‌ای داشته اند: اسم هشت حالت داشته. یعنی علاوه به مفرد و جمع، مثنی هم برای جفت‌ها (اشخاص و اشیا) وجود داشته. صرف افعال هم چنان سخت بوده که عرق یاد گیرندگان را در می‌آورده. بخش بزرگی از این دشواری‌ها بعدها به زبان آلمانی منتقل شده است.

زبانهای کوچک پیچیده تر از زبانهای بزرگ هستند

با این حال این را هم باید گفت که زبانهای کوچک غالبا پیچیده تر از زبانهای بزرگ دنیا هستند.

به تازگی برای کسانی که دنبال علت این موضوع و چرایی پیچیده بودن زبانها می‌گردند، یک فرصت استثنایی پیدا شده. بانک اطلاعات زبان شناسی در اطلس جهانی ساختار زبانی بخش زبانشناسی مؤسسه انسان‌شناسی فرگشتیِ ماکس پلانک (Max-Planck-Institut für evolutionäre Anthropologie) در شهر لایپزیک آلمان چند سالی است که به پژوهش این موضوع اختصاص یافته و مطالعات و تحقیقات زبانشناسان از سراسر دنیا را در خود جمع آورده.

با کمک اطلاعات جمع آوری شده در این بانک زبان شناسی دو زبان شناس آمریکایی به نامهای گری لوپیان و ریک دیل (Gary Lupian – Rick Dale) در مورد زبانهایی با پیچیده‌ترین دستور زبانها به این نتیجه رسیده‌اند که: دشوارترین و پر پیچ و خم‌ترین قواعد زبانی مال زبانهای کوچک و نسبتا دور افتاده است.

این دو زبان شناس قواعد صرف و واژه سازی بیش از ۲۲۳۶ زبان را به نسبت تعداد افرادی که به آن زبانها سخن می‌گویند بررسی کرده و به این نتیجه رسیده‌اند که: زبانهای کوچک که فقط چند هزار و غالبا چند صد نفر گویشگر دارند، از زبانهای بزرگ مانند آلمانی، انگلیسی، چینی یا سواحلی پیچیده ترند.

به گفته زبان شناس و جامعه شناس پتر ترودگیل (Peter Trudgill) در محفل زبانهای کوچک که مردم همه همدیگر را می‌شناسند، قواعد دشوار زبانی بیشتر دوام می‌کنند، چون این زبانها بر خلاف زبانهای بزرگ از تاثیر محیط بیرون محفوظ‌اند. از این گذشته کسی که می‌خواهد زبان بیگانه فرا بگیرد، کمتر سراغ زبانهای کوچک و پرت افتاده می‌رود.

دشواری یادگیری برای بزرگسالان

یک نکته دیگر این است که بچه‌ها قواعد زبانی زبان مادری را راحت یاد می‌گیرند، اما برای بزگسالان قواعد دستوری زبان بیگانه همیشه دشوار است. از این رو بزرگسالان تمایل دارند به اینکه این قواعد دشوار را ساده کنند. یک نمونه بارز این مورد زبانی است که در آلمان به "آلمانی به شیوه کارگران مهمان" در دهه هفتاد میلادی معروف است. این مال وقتی است که تعداد کارگران ترک در آلمان زیاد و زیادتر شد. فرا گرفتن زبان آلمانی و قاطی شدن در جامعه آلمان برای این کارگران دشوار بود. از این رو آنها زبان آلمانی را بدون رعایت قواعد دستور زبان و صرفا برای رفع احتیاجات روزمره شان به کار می‌بردند. جملاتی مانند "دیروز من دیدار کردن برادر من" )به جای: دیروز برادرم را دیدم) نمونه‌ای از زبان آنهاست.

نمونه دیگر، زبان روزمره جوانان در شهرهای بزرگ است که پر از جمله‌های شکسته و کلمات عجیب و غریب است که صرفا در قاموس فرهنگ کوچه معنی دارند.

این نمونه‌های زبانی هم می‌توانند به زبان استاندارد تبدیل شوند، اما فقط در صورتی که اکثریت مردم به آنها سخن بگویند.

چیزی شبیه همین وضع برای زبان انگلیسی هم پیش آمد: زبانی که اشغالگران انگلوساکسون با خودشان آوردند، در دهان اقوام سلت، وایکینگ‌ها و نورمانها رفته رفته در طی صدها سال بسیاری از ظرایف و پیچ و خم‌های دستورزبانی خود را از دست داد. امروزه زبان انگلیسی در جمع خانوده زبانهای ژرمنی دارای ساده‌ترین ریخت شناسی است. زبان آلمانی از لحاظ دشواری در میانه قرار دارد. در حالی که زبان ایسلندی و فاروئی ( (Färöischقواعد دشوارو پیچیده خود را حفظ کرده‌اند.

این هم به نظر پتر ترودگیل اتفاقی نیست. چون این دو زبان (ایسلندی و فاروئی) قرنها منزوی بوده‌اند.

با این همه معیارهای زبانشناسانه سنجش پیچیدگی زبانها ایرادهایی هم دارد: ایرادشان این است که بر ریخت شناسی زبان محدود می‌شوند و به جنبه‌های دیگر توجه نمی‌کنند.

واقعیت این است که در میان شش هزار زبان دنیا زبانهایی یافت می‌شوند که از هر نظر ساده بنا شده‌اند. این زبانها قطب مقابل زبانهای پیچیده‌ای مانند یاگوا هستند.

یکی از جمع و جور‌ترین دستورزبانها را زبان ریاو اندونزیایی (Riau-Indonesische) دارد که زبان عامیانه میلیونها مردم سوماتراست. این زبان از خیلی از قواعد دستور زبانی خالی است: مثلا در جمله "آیام ماکان" (ayam makan) دو کلمه "مرغ" و "خوردن" خیلی راحت کنار هم قرار گرفته‌اند . حال باید دید منظور از این جمله چیست: آیا کسی مرغ می‌خورد یا اینکه خود مرغ خودش را می‌خورد. آیا منظور یک مرغ است یا چند مرغ، فعل خوردن آیا در زمان حال صورت می‌گیرد یا در گذشته؟ این همه را فقط با حدس و گمان و از رابطه جملات با هم می‌شود بدست آورد.

در نظر دیوید گیل زبانشاس مرکز ماکس پلانک که در زبانهای اندونزیایی پژوهش می‌کند، این مقدار ابهام ایرادی محسوب نمی‌شود. به عقیده او پیچیدگی زبانها برای روابط انسانها در جامعه به کلی غیر ضروری است. مارتین هاسپلمت (Martin Haspelmath) یک زبان شناس دیگر نیز در این مورد با او هم عقیده است: برای ایجاد رابطه و تفاهم در میان مردم، به اکثر قواعد دستور زبانی اصلا نیازی نیست. جملات به تنهایی اطلاعات اندکی در بر دارند . همچون کوهی از یخ که فقط نوک آن از آب بیرون است. بقیه کوه زیر آب است و با حدس و گمان باید به آن دست یافت. این در مورد همه زبانها مصداق دارد.

زبان نوشتار و گفتار

قواعد دستورزبانی برای نوشتن لازم‌اند، اما برای حرف زدن بیشتر دست و پاگیرند.

در آلمانی اگر بخواهیم صحیح صحبت کنیم باید بدانیم که حرف تعریف قاشق مذکر، مال چنگال مونث و از آن چاقو خنثی است. حال باید دید آیا به راستی قواعد دستورزبانی لوکس و زیادی هستند؟ به عقیده اوتس ماس (Utz Maas) از پژوهشگران دانشگاه گراتس اتریش باید بین گفتن و نوشتن تمایز قائل شد: کسی که روی نردبان ایستاده و برای کوبیدن میخ چکش لازم دارد، فقط باید داد بزند: "چکش". منظور او را همه می‌فهمند. اما این برای رابطه نوشتاری کافی نیست.

زبان نوشتاری فقط صداها را به شکل حروف الفبایی تبدیل نمی‌کند. زبان نوشتاری یک وسیله انتزاع است که با تکیه بر متن افکار مختلف را با فواصل مکانی و زمانی منتقل می‌کند.

منبع: دی تسایت

ده پرسش اساسی در مورد حقوق بشر

society — Mon, 10 Dec 2012 08:22:49 +0000

میشائیل کِرِنِریچ، مدیر مرکز حقوق بشر نورنبرگ

برگردان:

اکبر فلاح‌زاده

میشائیل کِرِنِریچ − حقوق بشر یعنی چه؟ چه کسی‌ از حقوق بشر برخوردار است؟ حقوق بشر چگونه تکامل پیدا کرد؟ چه مبارزاتی منجر به دستیابی به حقوق بشر شد؟ حقوق بشر کدامند؟ حقوق بشر چه کسانی را موظف به انجام یا رعایت این حقوق می‌کند؟ چگونه بر حقوق بشر نظارت می‌شود؟ آیا حقوق بشر همه جا اعتبار دارد؟ آیا تعریف حقوق بشر غیر قابل تغییر است؟ آیا حقوق بشر را می‌شود محدود کرد؟

حقوق بشر یعنی چه؟

حقوق بشر مجموعه حقوقی هستند که هر انسان به صرف انسان بودن باید از آنها برخوردار باشد. انسان‌ها باید از این حقوق در همه جای جهان به طور برابر برخوردار باشند. هدف این حقوق حمایت از شرافت و آزادی انسان است.

حقوق بشر که در میان مباحث اخلاقی، سیاسی و حقوقی جای گرفته اند، پیچیده‌اند. این حقوق را می‌شود از لحاظ اخلاقی مستدل کرد و از طریق تصمیم‌های سیاسی آنها را به حقوق "مثبت" تبدیل کرد. یعنی حقوقی که توسط انسان‌ها ایجاد شده اند و قابل تغییرند. این حقوق در جهان مدرن معاصر در میثاق‌های بین‌المللی و از آن هم مهم‌تر، در قوانین اساسی کشورها گنجانیده شده‌اند. بنا بر این میثاق‌ها انسان‌ها دارنده این حقوق‌ و دولت‌ها - و نه فقط دولت‌ها- موظف به رعایت، حمایت و اجرای آن هستند.

چه کسی‌ از حقوق بشر برخوردار است؟

محور مرکزی حقوق بشر"فرد خود مختار" است که باید حفاظت شود. بنا‌ بر این حقوق بشر معمولاً به‌‌ عنوان حقوق فردی فرمول‌بندی می‌‌شوند. مثلاً "هر انسانی این حق را دارد که "... حتی وقتی‌ میثاق‌های خاصی‌ مربوط به‌‌ حقوق بشر گروه‌های انسانی مانند زنان یا کودکان مطرح می‌شود، باز منظور تک تک زنان یا تک‌ تک‌ کودکان است.

در کنار این اما تلاش‌هایی صورت می‌‌گیرد تا حقوق گروه‌ها و جوامع در میثاق‌های بین‌المللی گنجانده شوند تا به‌‌ عنوان مثال تمام خلق‌ها یا اقلیت‌ها مورد حمایت قرار گیرند. حق تعیین سرنوشت اقوام یکی‌ از همین حقوق گروهی است که البته سخت مورد بحث و جدل است.

حقوق بشر چگونه تکامل پیدا کرد؟

حقوق بشر را می‌شود از نظر فلسفی مستدل کرد. این حقوق، حقوق اساسی اخلاقی را ارائه می‌دهند. حقوق بشر در قوانین اساسی و میثاق‌های حقوق انسانی به عنوان حقوق مثبت تضمین می‌شوند. این حقوق نخستین‌بار در اعلامیه استقلال ایالات متحده آمریکا در سال ۱۷۷۶ و سپس در قوانین اساسی بعضی ایالات آمریکای شمالی گنجانده شدند. ازجمله در منشور حقوق ایالت ویرجینیا در سال ۱۷۷۶ و در پی آن در اعلامیه حقوق بشر و حقوق شهروندی فرانسه در سال ۱۷۸۹ و متعاقباً در منشور حقوق ایالات متحده در سال۱۷۹۱.

نهادهای دولتی (پلیس، ارتش و غیره) که در بسیاری جاها خودشان ناقض حقوق بشرند، طبق قانون حق نقض این حقوق را ندارند. آنها موظفند با استفاده از ابزارهای قانونی از حمله دیگران به این حقوق جلوگیری کنند. از این گذشته آنها موظفند اجرای این حقوق را از راه اقدامات مثبت امکان‌پذیر کنند.

منشور حقوق ایالات متحده United States Bill of Rights ده بندی است که به قانون اساسی آمریکا الحاق شد. طبق این ملحقات قدرت دولت فدرال محدود می‌شد و حقوق شهروندان ایالات متحده را تضمین می‌کرد.

در زمان تصویب قانون اساسی ایالات متحده آمریکا در سال ۱۷۸۹ بعضی از ایالت‌ها به رهبری ویرجینیا که نسبت به نقض حقوق شهروندان توسط دولت در حال تأسیس در ایالات متحده آمریکا نگران بودند، کوشیدند با الحاق موادی به قانون اساسی آزادی‌های فردی و اجتماعی شهروندان را تضمین کنند. ده ماده الحاقی نخست قانون اساسی که به "منشور حقوق" مشهور شد، از تلاش‌های توماس جفرسون برای احقاق حقوق و آزادی‌های شهروندان ازجمله آزادی بیان، مطبوعات، اجتماعات، دین و حق برابری در مقابل دادگاه به شمار می‌آید.

این "اسناد بنیادین" حمایت از حقوق بشر تاثیر تعیین‌کننده‌ای در تکامل قوانین اساسی در آمریکا و اروپا داشتند، اما مدت‌ها، تا قرن بیستم طول کشید تا میثاق‌های بین‌المللی حمایت از حقوق بشر تدوین و تصویب شوند.

منشور ملل متحد در سال ۱۹۴۵ نقطه شروع حمایت از حقوق بشر در سطح جهان است. این منشور حمایت و تثبیت حقوق بشر را سرلوحه اهداف خود قرار داده است. یک سلسله از پیمان‌های بین‌الملی در خدمت این اهداف‌ هستند. اینان عبارتند از: اعلامیه جهانی حقوق بشر در سال ۱۹۴۸ و میثاق بین‌المللی در مورد حقوق شهروندی و سیاسی و پیمان بین‌المللی در مورد حقوق اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی در سال ۱۹۶۶ که سال ۱۹۷۷ لازم الاجرا شدند.

این پیمان‌ها و منشورها زیربنای میثاق‌های جهانی حقوق بشر و پیمان‌های مجزا در موارد خاص را تشکیل می‌دهند: ازجمله پیمان ممنوعیت شکنجه، یا پیمان‌های در حمایت از زنان، کودکان، کارگران سیار و معلولان. گذشته از اینها پیمان‌های تکمیلی دیگری در سطح منطقه‌ای در آمریکا و اروپا منعقد شده است.

این قوانین و پیمان‌های بین‌المللی به نوبه خود بر پیمان‌های مشابه ملی موثر بوده‌اند. قوانین اساسی که جدیداً نگاشته می‌شوند به طرزی گسترده‌تر حقوق بشر را درخود می‌گنجانند. از طرف دیگر قوانین مجازات بین‌المللی هم توسعه یافته‌اند. دیوان بین‌المللی کیفری لاهه برای رسیدگی به نسل‌کشی، جنایت علیه بشریت و جنایت جنگی از آن جمله است.

چه مبارزاتی منجر به دستیابی به حقوق بشر شد؟

هرگونه تلاش برای مستدل و قانونی کردن حقوق بشر تلاشی برای یافتن پاسخ به ظلم تاریخی بوده است. مثلاً در مورد اعلامیه جهانی حقوق بشر، تجربه هولوکاست و جنایت نازی‌ها زمینه‌ساز بوده است. تدوین‌کنندگان اعلامیه جهانی حقوق بشر، متاثر از جنایات نازی‌ها، می‌خواستند جوری اعلامیه حقوق بشر را تدوین کنند که دیگر بشر شاهد چنان ظلم و جنایتی نباشد، اما در این میان ظلم دوران استعمار نیز نقش داشته است.

به موازات این تلاش‌ها حقوق بشر حاصل کوشش‌های زنان و مردانی است که برای رهایی از هرگونه ستم و برای برابری فداکارانه مبارزه می‌کنند، اما این نکته را نیز باید به یاد داشت که تکامل حقوق بشر همیشه هم مستقیم و رو به جلو نیست. اگر برای این حقوق مدام مبارزه نشود شاهد شکست و عقب گرد هم خواهیم بود. برای حفظ و توسعه این حقوق باید مدام مبارزه کرد، ورنه ظلم برمی‌گردد.

حقوق بشر کدامند؟

حقوق بشر حاصل کوشش‌های زنان و مردانی است که برای رهایی از هرگونه ستم و برای برابری فداکارانه مبارزه می‌کنند، اما این نکته را نیز باید به یاد داشت که تکامل حقوق بشر همیشه هم مستقیم و رو به جلو نیست. اگر برای این حقوق مدام مبارزه نشود شاهد شکست و عقب گرد هم خواهیم بود.

عموما سه "نسل" حقوق بشر از هم متمایز می‌‌شوند. حقوق نسل نخست شامل حقوق کلاسیک شهروند و حقوق آزدی‌های سیاسی و مشارکت در امور اجتماعی است. ازجمله حق زندگی‌، منع شکنجه، برده‌داری و کار اجباری، آزادی‌ها و امنیت فردی، آزادی اندیشه، دین، عقیده و حق برگزاری اجتماعات، همچنین حقوق قضائی مانند برابر بودن همه در مقابل قانون، اصل برائت و بیگناهی و حق برخوردار شدن از محاکمه عادلانه. از این میان سیستم‌های حفاظتی ملی و بین المللی برای حقوق شهروندی‌ و سیاسی بیش از سایر حقوق توسعه یافته‌اند.

حقوق نسل دوم مدت‌ها مورد غفلت واقع شده بودند. اینها شامل حقوق اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی هستند. مانند حق کار و حقوق حین کار، حق برخورداری از امنیت و برخورداری از غذا، مسکن، آب، بهداشت و تحصیل.

از سال ۱۹۹۰ محتوا و شمول این قوانین دقیق‌تر شده‌اند، اما هنوز جای آن است که نهادهای حمایتی و اجراکننده این حقوق در سطح ملی و بین‌المللی تقویت شوند.

حقوق نسل سوم جدید هستند و هنوز در پیمان‌ها و میثاق‌های بین‌الملی گنجانده نشده‌اند. مانند حق توسعه، صلح یا برخورداری از محیط زیست سالم.

حقوق بشر چه کسانی را موظف به رعایت این حقوق می‌کنند؟

دولت‌ها مسئولیت اصلی برای اجرای این حقوق را برعهده دارند. نهادهای دولتی (پلیس، ارتش و غیره) که در بسیاری جاها خودشان ناقض حقوق بشرند، طبق قانون حق نقض این حقوق را ندارند. آنها موظفند با استفاده از ابزارهای قانونی از حمله دیگران به این حقوق جلوگیری کنند. از این گذشته آنها موظفند اجرای این حقوق را از راه اقدامات مثبت امکان‌پذیر کنند.

در این میان حقوق شهروندی- سیاسی حقوق دفاعی و حقوق اقتصادی، اجتماعی و فرهنگ حقوق استحقاقی و مطالباتی محسوب می‌شوند. نحوه و میزان حمایت از این دو دسته حقوق توسط دولت‌ها همواره مورد بحث و جدل بوده است.

به طور سنتی دولت‌ها معمولاً مسئول قلمرو داخلی خودشان هستند. نکته قابل بحث این است که تا چه اندازه می‌شود دولت‌ها را در خارج قلمرو خودشان، یعنی در سطح بین‌الملی مسئول دانست. در عین حال تلاش‌هایی صورت می‌گیرد تا سازمان‌های بین‌المللی، افراد خصوصی و از همه مهم‌تر شرکت‌های اقتصادی را موظف به رعایت حقوق بشر کنند.

به این نکته هم باید توجه داشت که هرچند دولت‌ها مسئول حقوق بشرند، اما چنان چه دولتی ضعیف باشد نمی‌تواند به طور موثر از حقوق بشر حمایت کند.

چگونه بر حقوق بشر نظارت می‌شود؟

جامعه جهانی تاکنون مایل یا قادر نبوده است که حمایت جهانی از حقوق بشر را با به کار گیری ابزارهای موثر ممکن کند.

جامعه جهانی تاکنون مایل یا قادر نبوده است که حمایت جهانی از حقوق بشر را با به کار گیری ابزارهای موثرممکن کند.

با وجود اصلاحات مهم در نهادهای ناظر مانند تاسیس کمیساریای عالی سازمان ملل برای حقوق بشر در سال۱۹۹۳، دادگاه کیفری بین‌الملی۱۹۹۸-۲۰۰۲، یا شورای حقوق بشر سازمان ملل در سال ۲۰۰۶، هنوز تشکیل یک دادگاه جهانی برای حقوق بشر از خیال به واقعیت تبدیل نشده است.

امضای میثاق‌های حقوق بشری از سوی دولت‌ها آنها را از شکایت و تعقیب مصون نمی‌دارد. در این زمینه دشواری کار اینجاست که برخلاف حقوق ملی، حقوق بشر را نمی‌شود در سطح بین‌المللی با فشار ابزارهای قانونی و اجرایی پیاده کرد.

با این حال کشورهای امضاکننده میثاق‌های حقوق بشری در سطح جهانی یا منطقه‌ای بابت فعالیت‌هایشان باید حساب پس بدهند. در هرحال در عمل حمایت بین‌المللی از حقوق بشر بر حمایت ملی از این حقوق اولویت ندارد. یک جامعه دمکرات مبتنی بر قانون، یک جامعه زنده مدنی مهم‌ترین ضامن نظارت و حفظ حقوق بشر در یک کشور است.

آیا حقوق بشر همه‌جا اعتبار دارند؟

حقوق بشر فرای سنت‌ها و ویژگی‌های فرهنگی، قوانین پایه برای همه انسان‌ها هستند. انسان‌ها همه به طور مساوی از این حقوق برخوردارند.

در روند همه‌گیر کردن این حقوق در سطح جهان، مسئله از لحاظ اخلاقی بر سر دلایل توجیه‌کننده عمومی، تدوین حقوقی و تطابق و هماهنگی با قوانین کشورهاست، تا بشود به رعایت این حقوق در سطح جهانی تحقق بخشید. اشکال جهانی کردن حقوق بشر این است که قدرت‌های غربی ممکن است تحت پوشش این حقوق دنبال منافع سیاسی خودشان باشند، اما نکته اینجاست که احقاق این حقوق و تقاضا برای رعایت آنها فقط از غرب نیست. این همه در مبارزه با ستم، استثمار و شرایط اضطراری می‌تواند منشاء داخلی داشته باشد و از مجموعه سازمان‌ها و محافل محلی برآیند.

آیا تعریف حقوق بشر غیر قابل تغییر است؟

کاتالوگی از حقوق بشر که همیشه معتبر باشد وجود ندارد. حقوق بشر محصول تاریخ است و طی زمان تغییر می‌کند. مثلاً مدافعان حقوق طبیعی چندان به حقوق بشر قائل نبودند، ازجمله به حق حفظ نفس، اما در روند زمان حقوق بشر توسعه یافتند و ما هم اکنون سه نسل از آنها را در اختیار داریم.

بعضی از حقوق بشر مانند ممنوعیت شکنجه یا برده داری مطلق‌اند و تحت هیچ شرایطی - حتی شرایط اضطراری - نمی‌شود آنها را محدود کرد، اما بعضی قوانین دیگر حقوق بشر را بنا به دلایل موجه و مشروع تحت شرایطی می‌شود محدود کرد. این محدودیت در چهارچوب یک جامعه دمکرات به منظور حفظ امنیت ملی، نظم عمومی یا جلوگیری از بعضی جرایم یا برای حفظ سلامتی مردم یا حمایت از حقوق و آزادی‌های دیگران می‌تواند صورت بگیرد، اما سر خود نمی‌شود حقوق بشر را محدود کرد.

تغییر در زندگی و پیشرفت علم، و بهتر و در عین حال پیچیده شدن شرایط زندگی مثلاً در نتیجه پیشرفت در زمینه مهندسی ژنتیک و ارتباطات کم کم در آینده بندهای تازه‌ای به حقوق بشر موجود می‌افزایند.

بنا بر این حقوق بشر دگم و ثابت نیستند. مبارزه برای احقاق این حقوق شامل تعبیر و تفسیر قوانین موجود و انتقاد از نحوه حمایت از این حقوق هم می‌شود. همچنین در طی زمان دارندگان و حافظان این حقوق به تناسب شرایط زمان تفسیر می‌شوند.

آیا حقوق بشر را می‌شود محدود کرد؟

بعضی از حقوق بشر مانند ممنوعیت شکنجه یا برده داری مطلق‌اند و تحت هیچ شرایطی - حتی شرایط اضطراری - نمی‌شود آنها را محدود کرد، اما بعضی قوانین دیگر حقوق بشر را بنا به دلایل موجه و مشروع تحت شرایطی می‌شود محدود کرد. این محدودیت در چهارچوب یک جامعه دمکرات به منظور حفظ امنیت ملی، نظم عمومی یا جلوگیری از بعضی جرایم یا برای حفظ سلامتی مردم یا حمایت از حقوق و آزادی‌های دیگران می‌تواند صورت بگیرد، اما سر خود نمی‌شود حقوق بشر را محدود کرد و برای این کار نیاز به زمینه قانونی و رعایت اصل حفظ اصول تعادل و نسبیت در قوانین است.

اینکه کی و کجا می‌شود این حقوق را محدود کرد نیز دست هر کسی نیست. در موارد مشکوک یا مبهم دادگاه به آن رسیدگی می‌کند. این کار در آلمان به عهده دادگاه قانون اساسی یا دادگاه اروپایی حقوق بشر است.

در موارد استثنایی و اضطراری، مثلاً در شرایط جنگی می‌شود از مورد استثنایی قانونی استفاده کرد با این حال حتی در این موارد نیز زیاده روی مجاز نیست و نمی‌توان بعضی اصول مانند ممنوعیت تبعیض را زیر پا گذاشت.

منبع:

Zehn Fragen zu Menschenrechten

در همین زمینه:

پرونده «حق شادی» در گروه جامعه زمانه، زیر نظر سپیده شایان و با مشارکت و همکاری اسماعیل جلیلوند (در گفت‌وگو با ناصر مهاجر، حسن مکارمی، حسن یوسفی اشکوری، مژگان کاهن و بهروز شیدا)، آیدا قجر(در گفت‌وگو با شاهرخ مشکین‌قلم، شهلا شفیق و سعید پیوندی)، بهنام دارایی‌زاده (در گفت‌وگو با جلال ایجادی و مانا نیستانی)، نعیمه دوستدار (در گفت‌وگو با احمد علوی)، حسین نوش‌آذر (مقاله شیللر: «به راه خود بروید، شادمانه، همچون یک قهرمان)، سارا روشن (در گفت‌و گو با محمدرضا نیکفر) و اکبر فلاحیان (ده پرسش اساسی در مورد حقوق بشر) تهیه شده است.

گفت و گوهای حق شادی را می توانید از طریق لینک های زیر بخوانید:

ده پرسش اساسی در مورد حقوق بشر

حقوق بشر و افق دید ما- در گفت‌وگو با محمدرضا نیکفر، نویسنده و پژوهشگر- بخش نخست

حق شادی- در گفت‌وگوبا محمدرضا نیکفر، بخش دوم و پایانی

اندوهباری نظام آموزشی در ایران – گفت‌وگو با سعید پیوندی، جامعه‌شناس و استاد دانشگاه

شیللر: «به راه خود بروید، شادمانه، همچون یک قهرمان»

مرگ‌پرستی حکومت ایران – گفت‌وگو با شهلا شفیق، جامعه‌شناس، پژوهشگر و فعال حقوق زنان

پیوند شادی با محیط زیست سالم – گفت‌وگو با جلال ایجادی، استاد دانشگاه وکارشناس

محیط زیست

شادی در سکوت ممکن نیست- گفت‌وگو با بهروز شیدا، منتقد، نویسنده و پژوهشگر ادبی

حق شادی و زخم‌های تاریخی - در گفت‌وگو با ناصر مهاجر، پژوهشگر تاریخ ایران

سکس، شادی و حقوق بشر- گفت‌وگو با مژگان کاهن، روان‌شناس

حق شادی، حق انتقاد - در گفت‌وگو با مانا نیستانی، کاریکاتوریست ساکن فرانسه

جامعه ایران و زخم‌های روحی - در گفت‌وگو با حسن مکارمی، روانشناس، پژوهشگر و فعال اجتماعی

افسردگی، تورم و بحران اقتصادی - گفت‌وگو با احمد علوی، اقتصاد‌دان و پژوهشگر علوم اجتماعی

رقص، شادی و اعتراض- گفت‌وگو با شاهرخ مشکین‌قلم، رقصنده باله

حق شادی، دین و دینداری- گفت‌وگو با حسن یوسفی اشکوری، پژوهشگر امور دینی و فعال ملی مذهبی

محمد مرسی مبارک: نیمی مبارک، نیمی مرسی

politics — Wed, 05 Dec 2012 12:08:09 +0000

اکبر فلاح‌زاده

اکبر فلاح‌زاده − محمد مرسی رئیس جمهوری مصر در اقدامی خودسرانه یک باره به قدرت خودش افزوده است. او مدعی شده که برای سرعت بخشیدن به روند اصلاحات، به خودش قدرت بیشتری بخشیده است. در حقیقت او با اتکا به نفوذ گسترده اخوان المسلملین و سلفی ها، از کیسه خلیفه بخشیده است. این اقدام با مخالفت وسیع مردم مصر روبرو شده است. مردم که همین یک سال پیش از زیر یوغ یک نظام دیکتاتوری در آمده اند، حاضر نیستند حاصل تلاش خود را از دست رفته ببینند و به زیر سلطه مطلق اسلامگرایان بروند.

مخالفان مرسی و مبارک را از یک جنس می دانند. در تصویری که در بسیار از روزنامه‌های جهان از تظاهرات مردم مصر چاپ شده، دیده می‌شود که یک مخالف پلاکاردی بالای سر برده که روی آن نوشته شده: "محمد مرسی مبارک". این نام ترکیبی طعنه آمیز، زیر عکس بزرگی چاپ شده که نیمی از صورت آن چهره مرسی و نیمی دیگر چهره حسنی مبارک را نشان می دهد.

تلاش‌های مخالفان

مخالفان دولت مصر هر چند در اقلیت‌اند، اما از هر وسیله ای برای ابراز مخالفت با رفتار خودسرانه محمد مرسی استفاده می کنند. از جمله چند روزنامه پرتیراژ مصری روز سه‌شنبه (۴ دسامبر) به عنوان اعتراض به پیش‌نویس قانون اساسی مبتنی بر شریعت، چاپ خود را به حال تعلیق در آوردند و بعضی روزنامه های دیگر نیز صفحات سیاه رنگ چاپ کردند. این در حالی است که مردم خشمگین در ادامه تظاهرات و اجتماعات در میدان تحریر قاهره، روز سه شنبه جلوی کاخ رئیس جمهوری جمع شدند و با وجود گاز اشک آور موانع امنیتی پلیس را بر چیدند و به کاخ نزدیک شدند.
بنا به پاره ای گزارش‌ها، رئیس جمهور بنا به توصیه ماموران امنیتی، کاخ ریاست جمهوری را از ترس مردم موقتا ترک کرده تا زمینه آرام شدن جمعیت فراهم شود.
اما مردم کوتاه نمی آیند. هر چند که تاکنون صدها نفر در تظاهرات زخمی شده و یک نوجوان وپانزده ساله نیز روز ٢٥ نوامبر در شهر دمنهور کشته شده است.

اینک محمد مرسی سوار بر امواج حمایتی که میانجیگری در آتش بس درگیری اخیر در غزه نصیبش کرده، شعارهای مردم سالارانه می دهد تا بتواند گذشته از اسلام گرایان، عده ای از مخالفان و به خصوص منتقدان خارجی را راضی کند. او گفته "اینک دنیا به مصر نگاه می کند تا ببیند چگونه نظام مردم سالار خود را ایجاد خواهند کرد."

به ویژه آرام کردن مخالفت کشورهای خارجی که مرسی برای نجات اقتصاد نابسامان مصر چشم به کمک هایشان دوخته، اهمیت به سزا دارد. نمایندگان اتحادیه اروپا از مرسی خواسته اند به روند دمکراتیزه کردن مصر احترام بگذارد.

عده ای از آنها شب تا صبح در میدان تحریر می مانند. به گزارش خبرگزاری ها تظاهرات فقط به قاهره محدود نمانده و در شهرهای دیگر از جمله اسکندریه نیز هزاران نفر دست به اعتراض زده اند. تظاهرات روز سه شنبه، ۴ دسامبر، که مخالفان آنرا "آخرین هشدار" خوانده اند، از سوی نیروهای سکولار و نیز شخصیهای سیاسی مخالف مانند عمر موسی، حمدین صباحی، و محمدالبرادعی سازماندهی شده بود. محمد مرسی از مردم خواسته به جای اعتراض خیابانی، نظر خود درباره پیش‌نویس قانون اساسی در روز ١٥ دسامبر را پای صندوق های رأی اعلام کنند. این در حالی است که هواداران خود مرسی نیز روز شنبه به نفع او تظاهرات کردند. مخالفان برگذاری رفراندوم را خدعه آمیز و وسیله ای برای اعمال قانون شریعت بر کشور می دانند. چون با توجه به نفوذ گسترده اسلام گرایان، همه پرسی به نفع دولت و تحکیم قدرت آن ارزیابی می شود.

شکاف در جامعه مصر

جامعه مصر آشکارا دچار شکاف شده است : ماجرا با فرمان محمد مرسی در روز ٢٢ نوامبر آغاز شد که بنا بر آن او به بهانه حفظ و صیانت انقلاب هر عملی که لازم بداند انجام می دهد و هیچ دادگاهی نیز نمی تواند تصمیم های او را لغو کند. فرمان محمد مرسی قضات را از انحلال مجلس تدوین قانون اساسی منع می کند. اسلام گرایان در این مجلس حائز اکثریت اند و می خواهند قانونی تدوین کنند که آزادیهای بنیادین را محدود و قانون شریعت را حکمفرما می کند. محمد مرسی مدعی است که دستگاه قضایی هنوز در دست طرفداران رژیم سابق است و باید پاکسازی شود.

موافقان دولت شعار می دهند: الشعب یرید تطبیق شرع الله / الشعب یرید تطهیر موسسات الدوله) مردم خواهان جاری شدن احکام الهی و پاکسازی ادارات دولتی هستند. (

عده ای از قضات در اعتراض به دخالتهای مرسی و اخوان المسلمین، از جمله فشار روانی ناشی از تجمع طرفداران دولت در مقابل ساختمان دادگاه قانون اساسی، اعتصاب کرده و اعلام کردند که نمی خواهند بر انتخابات قانون اساسی نظارت کنند. طرفداران اخوان المسلمین از نفوذ این دادگاه آگاه‌اند و به همین دلیل با تجمع مقابل دادگاه می خواهند از تشکیل آن جلوگیری کنند. چون چند ماه پیش، در ماه ژوئن همین دادگاه مجلس سفلای پارلمان را که تحت تسلط اسلامگرایان بود، منحل کرده بود. اسلام گرایان خواهان پاکسازی یا به قول خودشان "تطهیر" دستگاه های دولتی و دادگاه های به جا مانده از زمان مبارک هستند.

محمد مرسی برای آرام کردن اوضاع با قضات ارشد کشور دیدار کرد و به آنها گفت که فرمان وی موقتی و صرفا به حاکمیت ملی و حفاظت از نهادهای مهم محدود می شود. اما قضات قانع نشدند. آنها خواهان لغو فرمان مرسی هستند. در این میان بنا به آخرین اخبار، زیر فشار طرفداران حکومت، باشگاه قضات نیز دچار دو دستگی شده و جمعی از آنها حاضر شده اند نظارت بر همه پرسی قانون اساسی را بپذیرند. با این حال سایر معترضین از جمله جوانان و نیروهای مترقی و سکولار حاضر نیستند کوتاه بیایند و به انحاه مختلف به مخالفت می پردازند.

دامنه این مخالفت ها به خارج از مصر نیز کشیده شده است. ناوی پیلاوی، کمیسر سازمان ملل متحد در امور حقوق بشر از تصمیمات رئیس جمهور مصر انتقاد کرده و آنها را مغایر با قوانین بین المللی دانسته است.

بعد از آنکه دادگاه قانون اساسی تهدید به انحلال مجلس موسسان کرد، این مجلس با اتکا به اکثریت آرای اسلامگرایان در روز ٣٠ نوامبر پیش‌نویس قانون اساسی را تصویب کرد. این همان قانونی است که محمد مرسی می‌خواهد به رفراندوم بگذارد. مفاد این قانون به نظر مخالفان دستاوردهای انقلاب مصر را به باد می دهد. از آزادیهای بنیادین می کاهد و بر جایگاه قوانین اسلامی می افزاید و از جمله مرکز اسلامی الازهر مصر را مرجع مشاوره درباره مسائل مرتبط با اسلام تعیین می کند. همچنین آزادی مذاهب را به سه دین اسلام، مسیحیت و یهودیت محدود می کند.

چشم به خارج

اینک محمد مرسی سوار بر امواج حمایتی که میانجیگری در آتش بس درگیری اخیر در غزه نصیبش کرده، شعارهای مردم سالارانه می دهد تا بتواند گذشته از اسلام گرایان، عده ای از مخالفان و به خصوص منتقدان خارجی را راضی کند. او گفته "اینک دنیا به مصر نگاه می کند تا ببیند چگونه نظام مردم سالار خود را ایجاد خواهند کرد. "

به ویژه آرام کردن مخالفت کشورهای خارجی که مرسی برای نجات اقتصاد نابسامان مصر چشم به کمک هایشان دوخته، اهمیت به سزا دارد. نمایندگان اتحادیه اروپا از مرسی خواسته اند به روند دمکراتیزه کردن مصر احترام بگذارد.

هر چند مخالفان مرسی از اعتراض دست بر نمی دارند، اما با توجه به حمایت اخوان المسلمین و سلفی ها، تاکید مرسی به برگزاری همه پرسی زدن یک تیر به دو نشان است: او با این تدبیر ضمن بسط قدرت خود، امنیت لازم برای سرمایه‌گذاران خارجی را هم فراهم می کنند. به نوشته هفته‌نامه آلمانی "دی تسایت" این سرمایه گذاران از سال گذشته تاکنون منتظر تصویب قانون اساسی جدید و تثبیت حاکمیت قانون در مصرهستند تا بتوانند با خیال راحت سرمایه گذاری کنند.

بشار اسد؛ رقص رپ و کابوس

politics — Fri, 21 Sep 2012 08:48:13 +0000

ای. کاپِرت و گ. کِلِر در گفت‌وگو با "جمیل"، کارگردان سوری

اکبر فلاح‌زاده − یک کارگردان تبعیدی سوری اوضاع پریشان حکومت بشار اسد را به صورت نمایش عروسکی اجرا کرده و فیلم آن را هم در یوتیوب گذاشته تا همه ببینند.

در این نمایش عروسکی که نقش آفرینان آن بر سر انگشت حرکت می‌‌کنند، افزون بر مردم عادی، نقش نیروی سرکوبگر شبیحه و خود بشار اسد را هم بازی می‌‌کنند . نمایش با بی قراری اسد شروع می‌شود که خوابش نمی‌برد، چون کابوس می‌بیند . شبیحه لالایی گویان او را به خواب می‌کند، اما اسد باز با دیدن کابوس از خواب می‌پرد . شبیحه مثل جن ظاهر می‌شود و به‌‌ اسد دلداری می‌دهد که کشور در امن و امان است. اما اسد مدام ناله می‌‌کند که خوابش نمی‌برد چون مدام کابوس می‌‌بیند. شبیحه به‌‌ او‌ اطمینان می‌‌دهد که ۹۹ درصد مردم سوریه اسد را دوست دارند و جای نگرانی نیست. اسد هم کمی دلگرم می‌‌شود و می‌‌خوابد. اما یک دفعه از خواب پرانده می‌شود. می‌شنود که انقلاب شده و به‌‌ زودی اسد هم به‌‌ قذافی می‌‌پیوندد. اسد وحشت زده دور خودش می‌‌چرخد و ناله کنان می‌‌گوید: باید فورا با احمدی نژاد مشاوره کنم…

در قسمت‌های بعدی این نمایش که جدی‌تر پرداخت شده، مبارزان سوری هم نشان داده می‌شوند که به خانه‌ای پناه برده و مدام در خطر دستگیری توسط نیروهای امنیتی هستند . این نیروها همه جا می‌گردند و خانه‌های مردم را بازرسی می‌کنند.

صحنه‌ای از نمایش عروسکی در توصیف اوضاع سوریه

● گفت‌وگو با "جمیل"، هنرمند سوری

روزنامه آلمانی "تاتس" با کارگردان این نمایش که از او‌ با نام مستعار "جمیل" نام برده، گفت‌وگو کرده است که قسمتهایی از آن را می‌خوانیم:

تاتس: آقای جمیل از کی‌ تصمیم گرفتید دل‌ به‌‌ دریا بزنید و بشار اسد را در ملا عام دست بیندازید؟

جمیل: مانند بسیاری از هنرمندان از همان ابتدا با انقلاب همراه بودم. ما گروه هنری "مصاصة متة "را همین تابستان امسال درست کردیم. نخستین اپیزود تئاتر ما ("یادداشت‌های روزنه یک دیکتاتور") از ماه اوت پارسال در یوتیوب در دسترس است.

ولی شما خودتان در تبعید هستید.

بله، دلم برای وطنم سوریه لک زده است. هر چند که به لطف شبکه‌های اجتماعی مثل اسکایپ در تماس تنگاتنگ با کشورم هستم.‌ اما نمی‌توانم بگویم کجا زندگی‌ می‌‌کنم، چون نامم در لیست سیاه است.

عروسک اسد در نمایش شما کله اش چوبی، گوشهایش پت و پهن، و چشمهایش از میخ درست شده. قیافه اش با اسد مو نمی‌زند. اما شما راستی چرا اصلا با عروسک کار می‌‌کنید، و چرا پس زمینه نمایش تان سیاه است؟

سیاهی جعبه‌ای که نمایش در آن اجرا می‌شود کنایه‌ای از طنز سیاه‌مان است. استفاده از عروسک به‌‌ جای اشخاص بازی‌ هم به‌‌ دلایل امنیتی‌ صورت گرفته است. چون نمایش چهره افراد ممکن است عواقب خطرناکی داشته باشد.

اسد در این نمایش یک احمق خونریز است که رفتاری بچگانه و ترس زده دارد . راستی این اسد و پدرش چگونه توانستند که چهل سال تمام چنان جامعه را ترور کنند که کسی‌ جرأت نکند در ملا عام آنها را به‌‌ سخره بگیرد؟

رژیم اسد بر بخور بخور و فساد بنا‌ شده. اندیشه مافیایی به‌‌ شدت در سوریه گسترده بوده است. شبکه بزرگی از مردم وجود دارد که برای پر کردن کیسه شان به‌‌ اسد نیاز دارند. به همین دلیل آنها موفق شدند با ایجاد وحشت حکومت کنند. به‌‌ سخره گرفتن چنین حکومتی به‌‌ اعدام یا شکنجه ختم می‌‌شود. مردم در چهار دیواری خانه‌هایشان به‌‌ حکومت می‌‌خندند، اما فقط در همان چهار دیواری، درست مثل یک جعبه سیاه.

به‌‌ لطف اینترنت این نمایش را در یوتیوب گذاشته‌اید تا همه ببینند. اینترنت مزایای دیگری هم برای شما دارد. مثلا در تظاهرات برق آسایی که در دمشق بر پا می‌شود. این تاکتیک تظاهرات به‌‌ علت حضور سنگین امنیتی‌ رژیم صورت می‌‌گیرد. فیلم‌های تظاهرات هم فورا در اینترنت گذاشته می‌‌شود. ظاهرا انقلاب بدون اینترنت نمی‌شود. اسد اینترنت را سال ۲۰۰۰ آزاد اعلام کرد. او‌ ظاهرا نمی‌دانست که گًور خودش را می‌‌کند. این شوخی تاریخ نیست؟

اینترنت مهم است، اما فقط یکی‌ از عوامل انقلاب است. با اینترنت خالی‌ نمی‌شود انقلاب کرد و در مورد نقش آن هم نباید اغراق کرد . زمانی که اسد اینترنت را آزاد اعلام کرد قصدش صرفا تقویت رژیم خودش بود. او‌ هیچ حسابش را نکرده بود که مخالفانش از آن استفاده می‌‌کنند. دیکتاتورها زیاد هم آینده نگر نیستند. عقلشان به‌‌ فکر منطقی قد نمی‌دهد.

هر اپیزود این نمایش با رقص و آواز شروع می‌‌شود . در اپیزود نخست اسد رقص رپ می‌کند و همانطور که قر می‌د‌‌‌هد، می‌‌گوید: "من دیوانه نیستم، دیوانه نیستم." آیا خبر دارید که مردم تظاهرکننده در خیابان هم همین رقص و آواز اسد را تقلید می‌‌کنند؟

متاسفانه نه‌. رقص رپ هنوز در میان مردم ما زیاد جا نیفتاده.‌ اما اخیرا شنیده ام که مردم در خیابان‌ها بشار اسد را مانند نمایش ما به‌‌ سخره "بشار فسقلی " می‌نامند، که نشان می‌دهد نمایش در مردم اثر کرده و این باعث خوشحالی من است.

قسمت دوم نمایش خیلی‌ غمناکتر از قسمت اول است. اینجا دیگر از شوخی و متلک خبری نیست، چون انقلابیون را نشان می‌دهید که در کار مبارزه و تحت تعقیب پلیس‌اند. درد و مصیبت محور این قسمت است.

ما آنچه را که در خیابان می‌‌گذرد نشان می‌‌دهیم. یاس و نومیدی زیاد است. با این حال ما همچنان می‌‌خواهیم امید ایجاد کنیم.

چطور؟

این‌طور که از پا نیافتیم و ادامه بدهیم.

اپوزیسیون سوریه با زحمت و مشقت و به جان خریدن خطرات، سانسور را دور می‌زند تا تصاویر سرکوب را به‌‌ بیرون سوریه برساند. دنیا هم با دیدن این تصاویر شکی در خونریز بودن رژیم ندارد، با این حال حاضر به‌‌ کمک نیست.

این تازگی ندارد، همیشه در تاریخ همین‌طور بوده. جامعه بین المللی فاجعه روندا را هم درک نکرد. این جامعه چشم به‌‌ منافع خودش دارد و دقّت کافی‌ به‌‌ دور و برش ندارد.

در شرایطی که خشونت در سوریه روز افزون می‌‌شود، هنر چه وظیفه‌ای دارد؟

باید نشان بدهد که جامعه سوری بکر است و انقلاب همچنان درست‌ترین و شریف‌ترین اهداف را پی‌ می‌‌گیرد.

آیا این ماستمالی واقعیت نیست؟

نه‌ که نیست! مشکل این است که اسد خبرنگاران خارجی را راه نمی‌دهد، بنا‌ بر این تصویر غلطی در ذهن غربی‌ها ایجاد می‌‌شود.

آیا دخالت نظامی خارجی را درست می‌‌دانید؟

نه‌ . دخالت نظامی فقط منجر به‌‌ خونریزی بیشتر می‌‌شود. به ضرب سلاح نمی‌شود جامعه مدنی بنا‌ کرد. اما فشار بین‌المللی به‌‌ اسد باید به‌‌ شدت افزایش پیدا کند.

تازگی‌ها در گروه تئاترتان دعوا شده بود سر نحوه برخورد با رژیم. دو نفر از گروهتان جدا شدند چون معتقد بودند باید مسلح شد و انتقام قربانیان را گرفت.

با وجود این اختلاف‌ها همچنان با هم دوستیم. اما من با ایده انتقام مخالفم. در یکی از اپیزودهای این نمایش که "دیو" نام دارد، موضوع سر همین انتقام است: یک مبارز راه آزادی شکنجه می‌‌شود، اسد هم او را اغوا می‌کند: " بگذار دیو درونت آزاد بشود. مرا بزن، همینطور که من ترا می‌زنم". این درست همان چیزی است که ما باید از آن پرهیز کنیم. ما به‌‌ هیچ وجه نباید مانند رژیم اسد رفتار کنیم. حتی اگر شکنجه شویم و با وجود قتل عامی عامی‌ که همین حالا راه افتاده، باز نباید انتقام گیری کنیم.

هنر آوای روح است. هنر به‌‌ نام عشق و بخشش انسان‌ها را دور هم جمع می‌‌کند. نه‌ فقط من ، که خیلی از هنرمندان و بازیگران دارند تلاش می‌‌کنند که جلوی نفرت را بگیریم.

منبع: TAZ

دیکتاتور رفته، اما دیکتاتوری نرفته

Sun, 26 Aug 2012 08:44:55 +0000

هوبرتوس کنابه / Hubertus Knabe

برگردان:

اکبر فلاح‌زاده

هوبرتوس کنابه − در تونس، گذشته انگار نمی‌خواهد بگذرد. قربانیان رژیم سابق در این کشور در یک کنفرانس از شکنجه‌ها گزارش می‌دهند. کسانی که در گذشته این زندانیان را شکنجه کرده‌اند، امروز راست راست می‌گردند.

ساختمان خالی وزارت کشور تونس در خیابان محمد پنجم سفید رنگ است. مردم به طعنه به آن کاخ سفید می‌گویند. اینجا قبلا از انقلاب تونس مرکز حزب مستبدی بود که خودشان به آن "مجمع دمکراتیک منطبق با قانون اساسی" (RCD) می‌گفتند.

ژانویه سال ۲۰۱۱ اینجا شمار زیادی از تظاهرکنندگان تابلوی طلایی حزب را از سر در ساختمان کندند و با شکستن شیشه‌ها خشم شان را نسبت به رژیم فاسد نشان دادند. چیزی نگذاشت که دولت انتقالی جای دولت قبلی را گرفت. از آن به بعد ساختمان وزارت کشور خالی مانده و چند تایی سرباز مقابلش گشت می‌زنند. شعار "مرگ بر حزب حاکم" هنوز گُله به گُله بر دیوارهای این ساختمان به چشم می‌خورد.

این ساختمان خالی حزب دولتی به سمبل وضع سیاسی تونس تبدیل شده است. زین العابدین بن علی فرار کرده، اما ساختمانها و ساختارهای قدیم سرجایشان باقی مانده‌اند. کسی نمی‌داند چگونه باز امور این کشور، که آتش بهار عربی را روشن کرد، راست و ریس می‌شود. آیا آنطور که روشنفکران امید دارند، تونس واقع در شمال آفریقا و نزدیک به اروپا، به مسیر دمکراسی می‌افتد و رژیمی مانند دولت‌های غربی پیدا می‌کند؟ یا آنکه بنا به خواست سلفی‌های تند رو رژیم به دست اسلام‌گراها می‌افتد؟

ساختمان خالی وزارت کشور تونس در خیابان محمد پنجم.
ژانویه سال ۲۰۱۱ اینجا شمار زیادی از تظاهرکنندگان تابلوی طلایی حزب حاکم را از سر در ساختمان کندند و با شکستن شیشه‌ها خشم شان را نسبت به رژیم فاسد نشان دادند. چیزی نگذاشت که دولت انتقالی جای دولت قبلی را گرفت. از آن به بعد ساختمان وزارت کشور خالی مانده و چند تایی سرباز مقابلش گشت می‌زنند. شعار "مرگ بر حزب حاکم" هنوز گُله به گُله بر دیوارهای این ساختمان به چشم می‌خورد.
این ساختمان خالی حزب دولتی به سمبل وضع سیاسی تونس تبدیل شده است. زین العابدین بن علی فرار کرده، اما ساختمانها و ساختارهای قدیم سرجایشان باقی مانده‌اند. کسی نمی‌داند چگونه باز امور این کشور، که آتش بهار عربی را روشن کرد، راست و ریس می‌شود. آیا آنطور که روشنفکران امید دارند، تونس واقع در شمال آفریقا و نزدیک به اروپا، به مسیر دمکراسی می‌افتد و رژیمی مانند دولت‌های غربی پیدا می‌کند؟ یا آنکه بنا به خواست سلفی‌های تند رو رژیم به دست اسلام‌گراها می‌افتد؟

پیروزی حزب میانه‌روی اسلامی النهضه در انتخابات مجلس مؤسسان تونس که در ۲۴ اکتبر ۲۰۱۱ برگزار شد، وقوع این احتمال را تقویت می‌کند.

یک احتمال دیگر هم این است که شور انقلاب که خوابید، دوباره رژیم سابق بر می‌گردد.

دیکتاتوری اسلامی؟

دست کم اقشار بالای روشنفکری تونس به طرزی روز افزون از پیروزی آزادی دلسرد می‌شوند. مدام این سو و آنسو عده‌ای اظهار نگرانی می‌کنند از اینکه امید به قانونیت و دمکراسی زیر آوار یک رژیم اسلامی مدفون شود.

بعد از انتخابات مجلس مؤسسان در ماه اکتبر سال گذشته که حزب میانه‌روی اسلامی النهضه در آن چهل درصد آرا را به دست آورد، بسیاری به برقراری نوعی ساخت و پاخت بین اسلام‌گراها و دستگاه امنیتی رژیم سابق بد گمان شده‌اند. دراین میان اسلام‌گراهای افراطی سلفی با حمله به فیلمها یا نمایشگاه‌های هنری فضای جامعه را مخدوش می‌کنند.

از جمله گروهی از سلفی‌های تونس ۲۶روز مردادماه با ایجاد اخلال در جشنواره‌‌ «صوفی» در قیروان تونس، مانع از برگزاری کنسرت ا یک گروه ایرانی شدند.
به گزارش خبرگزاری فرانسه، این گروه سلفی مدعی بودند که اشعار این گروه ایرانی ارزش‌های مقدس سنی‌ها را مورد حمله قرار می‌دهد.

این در حالی است که اواسط مهرماه سال گذشته هم گروهی از سلفی‌ها فیلم" پرسپولیس" مرجان ساتراپی را توهینی به مقدسات مسلمانان دانسته وبه پخش این فیلم از سوی شبکه تلویزیونی خصوصی "نسمه" تونس، به شدت اعتراض کردند. به گزارش خبرگزاری‌ها، حدود ۳۰۰ سلفی به نشانه اعتراض به پخش این فیلم، به ساختمان این شبکه تلویزیونی در تونس حمله کردند.

آنها همچنین اواسط ماه ژوئن سال جاری به یک گالری در تونس حمله کردند و آثاری را که به گفته آنها از دیدگاه اسلام توهین‌آمیز بود تخریب کردند. در جریان این حمله یک تن کشته و بیش از صد تن مجروح شدند.

حزب اسلام‌گرای النهضه که رهبری ائتلاف حاکم در تونس را بر عهده دارد نسبت به سلفی‌ها میانه رو محسوب می‌شود، با این حال همین حزب به تازگی قانونی را به تصویب رسانده است که به موجب آن هر شخصی که به مقدسات توهین کند می‌تواند تا دو سال به زندان محکوم می‌شود.

همچنین بیش از شش هزار تن از مردم تونس که اکثرا زن بودند، در راه‌پیمایی روز دوشنبه (۱۳ اوت) از همین حزب حاکم النهضة خواستند که اصل مربوط به تضمین حقوق برابر زنان و مردان مندرج در قانون اساسی سابق تونس، مصوب سال ۱۹۵۶ را تغییر ندهد. برابر این اصل زن و مرد از نظر حقوقی کاملا برابرند. ولی در طرح قانون اساسی جدید تونس این دو "مکمل" یکدیگر خوانده شده‌اند. از این رو معترضان پلاکاردهایی حمل می‌کردند که روی آن‌ها نوشته شده بود: "زن مکمل نیست؛ زن همه چیز است."

ساختار سیاسی تونس تاکنون تغییر چندانی نکرده

که می‌داند، شاید دست آخر این اقدامات به برقراری یک دیکتاتوری اسلامی بیانجامد! دلیل این نگرانی ها، که دولت آنها را بی مورد می‌داند، این است که در ساختار سیاسی تونس تاکنون تغییر چندانی صورت نگرفته. مجلس از یک ماه پیش دارد با قانون اساسی جدید کلنجار می‌رود. تا کنون آنها فقط در این مورد توافق کرده‌اند که اصل نخست قانون اساسی سابق دست خورده باقی بماند. بنا به این اصل تونس کشوری آزاد، مستقل و حاکم بر خود است، که دینش اسلام و سیستم‌اش جمهوری است. کار تدوین قوانین دیگر هم بالاخره روزی باید تمام شود تا اینکه احتمالا در پاییز ۲۰۱۳ برای انتخاب رییس جمهور و مجلس جدید رای گیری شود.

وارد کردن روح دمکراسی به نهادهای دولتی هم به اندازه تدوین قانون اساسی دمکراتیک اهمیت دارد. قبل از هر چیز دستگاه امنیتی این کشور ده میلیونی باید از اساس تغییر کند. برای این کار فقط به برنامه‌های آموزشی از آلمان و سازمان ملل نیاز نیست، بلکه بیشتر باید به تحلیل انتقادی گذشته دیکتاتوری پرداخت. دیکتاتور رفته اما دیکتاتوری نرفته.

قیام مردم تونس که در دسامبر سال ۲۰۱۰ آغاز شد تا ژانویه‌ ۲۰۱۱ ادامه داشت. این قیام به ۲۳ سال حکومت دیکتاتوری بن‌علی در این کشور پایان داد. بن علی در ۱۴ ژانویه‌ ۲۰۱۱ به عربستان ‌سعودی گریخت. او نخستین دیکتاتور کشورهای عربی بود که در جریان تحولات موسوم به "بهار عربی" قدرت را از دست داد.

بعد از سرنگونی دیکتاتور فقط دو کمیسیون به کار گرفته شدند تا میزان فساد و جنایات نیروهای امنیتی علیه شرکت کنندگان در تظاهرات را روشن کنند. یک گزارش در مورد فساد در ماه نوامبر سال گذشته منتشر شد و دادستانی در ۳۲۰ مورد پرونده تشکیل داد. یک گزارش هم به رئیس جمهور ارائه شد که تا امروز کسی از چند و چون آن خبری ندارد

با وجود بیش از سی‌صد کشته و دو هزار مجروح، تا بحال فقط دو پلیس به بیست سال حبس محکوم شده‌اند.هیچکدام از فرماندهان به حسابرسی کشیده نشده‌اند. فقط سال گذشته بن علی و همسرش به علت فساد و بالا کشیدن اموال عمومی هر کدام غیابا به ۳۵ سال حبس محکوم شدند. اما چه فایده؟ چون این زوج دیکتاتور در عربستان به سر می‌برند.

مایوس تا مرز خودکشی

در مورد رفتارهای غیر انسانی قبل از انقلاب چیز زیادی گفته نشده. فقط همین چندی پیش بنیاد خصوصی "تمیمی" شکنجه در زندانهای تونس را برای نخستین بار موضوع بررسی خود قرار داد. در کنفرانسی در مورد شکنجه سیستماتیک، که باحمایت بنیاد آلمانی کنراد آدناوئر برپا شد، بیش از بیست نفر از قربانیان که به دلایل سیاسی یا غیر سیاسی در زندانهای تونس شکنجه شده بودند، از جزئیات شکنجه‌ها گزارش دادند.

از جمله حمة الهمامی دبیر کل حزب کارگران کمونیست تونس (TCOT)، که سالها زندانی بوده می‌گوید: "مرا با ماشین به یک مزرعه بردند. آنجا یک کیسه روی سرم کشیدند، طوری که فکر کردم می‌خواهند اعدام کنند." او را به خانه‌ای می‌برند و زیر بازجویی و کتک می‌گیرند. بعد موهایش را می‌کشند و کشان کشان او را از پله‌ها پایین می‌آورند و توی یک سلول در زیرزمین می‌اندازند. شکنجه‌ها چنان شدید بوده که او برای رهایی خود قصد خود کشی داشته.

یک اسلام‌گرای مخالف خشونت بنام عبداللطیف بوجیلا هم از میل به خود کشی در زندان سخن گفته. او یکی از دهها هزار نفری است که به علت طرفداری از حزب النهضة به زندان افتاده بود. می‌گوید: "مرا زیر ضرب کتک گرفته و به جاهای حساس بدنم هم ضربه می‌زدند. پاهایم را بسته بودند و با طناب و قرقره آویزانم کرده بودند تا سرم را توی یک تشت آب فرو ببرند." هنگامی که گزارش دهی این زندانی مقابل کمیسیون تمام شد و او برخاست که برود، همه دیدند که می‌لنگد و با عصا راه می‌رود.

یکی دیگر از زندانیان از "کشف سال ۱۹۹۱" یا به قول او شوک الکتریکی به ناحیه گوش و آلت تناسلی گزارش داد. یکی دیگر از قربانیان که هنگام دستگیری هجده ساله بوده، نیز شهادت داد که چگونه شکنجه گران برای اعتراف گیری روی بدن او تمرین می‌کرده‌اند تا بدانند به کجاها باید ضربه زد تا زندانی به حرف بیاید.

نیاز به شکنجه از بین برود

به این ترتیب کنفرانسی که اساسا به قصد مطالعات علمی برگزار شده بود، رفته رفته به محاکمه دستگاه امنیتی تونس تبدیل شد. گزارش شهود در مورد شکنجه، نه فقط حضور همه جانبه آن در جامعه تونس را نشان داد، بلکه تردید از سرگیری آن در آینده نزدیک را هم عیان کرد. یکی از افراد شرکت کننده در کنفرانس معتقد است که " حاکمان فعلی تونس شکنجه را از سر می‌گیرند." او حمله نیروهای امنتی به تظاهر کنندگان در ماه آوریل را شاهد مثال آورد.

دولت و مجلس برای رفع و رجوع در این مورد کمیسیون‌های تحقیق را ه انداخته‌اند، اما واقعیت این است که خشونت‌های اخیر علیه تظاهرات آرام مردم در جامعه ایجاد ناامنی کرده است.

خانم راجیه نصروری وکیل و رئیس انجمن ضد شکنجه تردید دارد که نیروهای امنیتی براستی از شکنجه دست بکشند. به نظر او "شکنجه را بدون ایجاد تغیر در شعور همگانی نمی‌شود ریشه کن کرد". این حرف از دهان وکیلی در می‌آید که وکالت دهها قربانی شکنجه را به عهده داشته و چم و خم کار را می‌شناسد. در این مورد حتی سمیر دیلو وزیر حقوق بشر از حزب النهضة هم با او هم عقیده است. او در نطق افتتاحیه کنفرانس گفت: " شکنجه بعد از انقلاب متوقف نمی‌شود، باید ریشه هایش را پیدا کرد". در این مورد ایجاد نهادهای اصلاحگر و وضع قوانین جدید باید هدف شان این باشد که "نیاز به شکنجه از بین برود".

اگر شکنجه گران برای شکنجه‌هایی که کرده‌اند به پای میز محاکمه کشیده شوند، آنوقت روند تغییر در وجدان همگانی تسریع می‌شود.

تقریبا نمام قربانیان شکنجه در هنگام شهادت نام شکنجه گران را ذکر کردند و خواهان محاکمه آنها شدند. اما دستگاه قضایی که فقط اندکی نسبت به سابق عوض شده، از ترس واکنش متقابل یا به علت وفاداری به دستگاه اصولا سابق تاکنون هیچ کس از شکنجه گران را احضار نکرده است، تا درس عبرتی شود و مسئولان هم شیرفهم شوند که چوب اعمالشان را می‌خورند.

در زمینه دسترسی به اسناد پلیس مخفی هم تا کنون پیشرفتی حاصل نشده. دستگاه امنیتی کشور رسما بیش از یک سال پیش از هم پاشید. اما حتی اعضای کابینه هم دقیقا نمی‌توانستند بگویند که پرونده‌هایشان کجاست و کی آنها را کنترل می‌کند. آنها صرفا از راه شایعات می‌دانستند که بخش عمده پرونده‌ها نابود شده است. قربانیان و تاریخ نگران متفق القول‌اند که برای تحلیل انتقادی گذشته دیکتاتوری پرونده‌ها باید باز شوند. دمکراسی فقط از این طریق می‌تواند همیشه استوار بماند. به همین منظور مختار یعقوبی از قضات سابق و مامور حفظ و حراست از پرونده‌ها در تونس که خود از فعالان سابق است، پیشنهاد قانونی بر اساس الگوی قانون آلمان در این مورد کرده است.

اما در این میان خود دولت طرح دیگری در سر دارد که ظاهرا کمتر درد سر دارد: آنها می‌خواهند به جای تحلیل انتقادی گذشته به قربانیان شکنجه جهت جبران خسارت پول بدهند. اما روشنفکران سکولار در این اقدام دولت کلکی برای پر کردن جیب هواداران حزب حاکم می‌بینند. برخی مخالفان اسلامگرا مانند عبد اللطیف بوجیلا هم با این طرح مخالفند و جبران اخلاقی و معنوی را به جبران مادی ترجیح می‌دهند. در این میان مختار طریفی رئیس افتخاری سازمان حقوق بشر تونس پیشنهاد کرده که یک مرکز درمانی برای قربانیان شکنجه مانند نمونه مشابه در برلین ایجاد شود. اما عملا از ان همه طرح تاکنون هیچ آبی گرم نشده.

اواخر آوریل وزیر دادگستری اعلام کرد که قرار است موزه‌ای در یک زندان واقع در شصت کیلومتری شهر تونس احداث شود. اینجا در سالهای دهه شصت میلادی انسانها را مانند حیوان به هم دیگر بسته بودند. مشکل این طرح این است که محل موزه دور افتاده است، و تازه تعداد اندکی زندانی سیاسی در آن بوده‌اند.

مدافعان حقوق بشر می‌خواهند طرحی نو در اندازند

اما مدافعان حقوق بشر می‌خواهند طرحی نو در اندازند و ساختمان وزارت کشور را بنای یادبود کنند.

این ساختمان که محل استقرار استعمار گران فرانسوی هم بوده، سمبل ستم و سرکوب شناخته می‌شود. بیشتر زندانیان سیاسی همین جا وحشیانه شکنجه شده‌اند. همین جا در ژانویه ۲۰۱۱ توده‌های مردم جمع شدند تا فرار دیکتاتور بن علی را جشن بگیرند.

حُسن این ساختمان این است که درست وسط پایتخت در خیابان پر رفت و آمد حبیب بورقیبه قرار گرفته و توی چشم همه است.

منبع: فرانکفورتر آلگماینه

سوریه در آستانه ساعت صفر

Tue, 07 Aug 2012 07:34:34 +0000

اکبر فلاح‌زاده

اکبر فلاح‌زاده − رژیم سوریه هنوز به آخر خط و به آخرین ساعت عمرش نرسیده، اما پوسته امنیت ظاهری دمشق شکافته شده و این شکاف مدام بیشتر می‌شود. واکنشهای غلط و شتابزده رژیم نیز در مردم تردید و ترس ایجاد کرده‌اند. این توصیف فواز حدّاد، نویسنده سوری اهل دمشق، از اوضاع سوریه است.

از آغاز اعتراضات در تقریبا یک سال و نیم پیش، سوریه شاهد دگرگونی‌ها و چرخش‌های شگفت آور بوده است. این در حالی است که نه کشورهای عربی و نه کشورهای بزرگ هنوز نتوانسته‌اند راه حلی برای آن پیدا کنند. جامعه بین‌المللی وقت زیادی هدر داده اما در این مورد به هیچ جا نرسیده.

قیام، آرام و صلح آمیز شروع شد و مدتها به رغم همه کش و قوس‌ها خصلت صلح آمیز خود را حفظ کرد - هنوز هم هرجا فرصت مغتنم باشد، تظاهراتی برگزار می‌شود. به ویژه جمعه‌ها شلوغ می‌شود، به خصوص هنگام مراسم خاکسپاری کشته شدگان، که مردم سرود می‌خوانند و شعار سرنگونی سر می‌دهند.

تلاش حکومت برای آنکه با تک‌تیراندازی و دستگیری مردم جنبش را در هم بکوبد، شکست خورد. هر روز عده ای، گاهی صدها نفر از جمله زنها و بچه‌ها قربانی ‌شدند، اما باز حکومت به جایی نرسید. تا اینکه سرانجام استراتژی سرکوبگرانه حکومت منجر به نظامی شدن جنبش شد: برای حفاظت از تظاهرات "ارتش آزاد سوریه" تشکیل شد، سربازان فراری به آن پیوستند و رفته رفته علاوه بر سربازان، افسران رده‌های مختلف هم از ارتش دولت گریختند و به ارتش آزادی پیوستند. واحدها و گروهان‌های نظامی درشهرهای مختلف به ارتش آزاد سوریه ملحق شدند و وارد نبرد با ارتش حکومت شدند. در نتیجه شورشیان توانستند پایگاهها، روستاها و شهرهایی را زیر کنترل خود بگیرند و مقادیر چشمگیری سلاح نیز به غنیمت بگیرند.

اوضاع دمشق

هر چند درگیری در همه کشور جریان دارد، اما به نظر بسیاری از ناظران سرنوشت جنگ در دمشق تعیین می‌شود. هر چند که این کاری است کارستان. دمشق تقریبا دست حکومت خونریز اسد است. زرادخانه‌های امنیتی‌ها که با هزار چشم پاییده می‌شوند، همین جاست. اما با توجه به چندین در گیری و دست و پنجه نرم کردن با نیروهای دولتی، هیچ بعید نیست که ارتش آزاد سوریه تکلیف جنگ را در همین دمشق یک سره کند. به خصوص اینکه مردم حومه دمشق دل خوشی از رژیم ندارند و پشت و پناه مخالفین‌اند. آنها از همان آغاز قیام همراه آن بوده و به سربازان و افسران کمک کرده‌اند تا فرار کنند.

دمشق هم از همان آغاز قیام همانند شهرهای دیگر همراه آن بود. اینجا هم تظاهرات شد، هرچند که به نسبت بزرگی پایتخت ابعاد تظاهرات کوچک تر از جاهای دیگر بود. دمشقی‌ها در تظاهرات شهرهای حومه شرکت می‌کردند و هنگام دفن کشته شدگان به مراسم تشییع ملحق می‌شدند.

علاوه بر اینها زنان و مردان جوان تظاهرات سمبلیک برگزار می‌کردند. آنها شعار می‌دادند "بس کنید کشتن را، ما می‌خواهیم کشوری برای همه بسازیم" و پی دستگیری را هم به تن می‌مالیدند. با اسپری بر در و دیوارها شعار می‌نوشتند و تظاهرات پراکنده و برق آسا در خیابانها بر پا می‌کردند. بعد از اقامه نمازهای جمعه به رغم همه موانع، تظاهرات به پا می‌شد. در پی این تظاهرات در محلات مختلف شهر مرتب کار به در گیری با نیروهای دولتی می‌کشید.

شرکت کنندگان در تظاهرات مدام در خطر دستگیری و شکنجه تا حد مرگ هستند. خانه و محل کار فعالان هم مورد هجوم و غارت قرار می‌گیرد. تا کنون صدها دانشجو هم گرفتار وحشیگری امنیتی‌های شبیحه (لباس شخصی ها) شده‌اند. بعد از چند هفته و در مواردی چند ماه حبس، عده‌ای از سلول زندان یک راست به قبرستان منتقل شده‌اند. امروز شهر و حومه و روستایی در سوریه نیست که شهید نداده باشد.

به تازگی پایتخت هر چه بیشترمحل درگیری شده است. "دوما" (Duma) در حومه دمشق نقطه اوج درگیری بین ارتش و مخالفان مسلح است. نیروهای دولتی دوما را گلوله باران کردند و صدها نفر را کشتند. بیشتر مردم این ناحیه فرار کرده‌اند. دوما در نتیجه شدت جنگ به شهر ویران شده حمص شبیه شده. وضع دیگر نواحی حومه دمشق هم از این بهتر نیست.

نفوذ ارتش آزاد سوریه به قلب دمشق

روز بیستم ماه ژوییه در آستانه ماه رمضان، چندین واحد ارتش آزاد سوریه به دمشق نفوذ کردند. آنها در بعضی مناطق دمشق پنهان و در برخی دیگر آشکارند. در چند منطقه به دفاتر حزب بعث و نیروهای امنیتی حمله کردند. در محلات العدوي والتجارة هم به تازگی درگیری شده که تا نواحی اطراف بیمارستان ابن النفيس کشیده شده. خونین‌ترین این درگیری‌ها اما در الميدان روی داده که تقریبا بیست نفر کشته شدند. در خیابان بغداد نیز یک ساختمان حزب بعث مورد حمله قرار گرفت.

در نتیجه عملیات نظامی در پایتخت، مناطق "الميدان"، "بساتين"، "المزة"، "الحجر الأسود" و"التضامن" عملا به مناطق جنگی تبدیل شده‌اند.

نفوذ ارتش آزاد سوریه به قلب دمشق و در نزدیکی میادین امویان و عباسیان، ساختمانهای دولتی را در معرض آتش آنها قرار داده. در ساختمان امنیت ملی چندی پیش انفجاری روی داد که چهار افسر بلند پایه مرکز به اصطلاح بحران را از پای در آورد. این انفجار شکست مفتضحانه‌ای برای دستگاه امنیتی و تبلیغاتی رژیم بود.

در دمشق دل توی دل کسی نیست، چون هر لحظه ممکن است جایی منفجر شود. هنگامی که مرتب اخبار درگیری در نواحی العدوی پخش می‌شد، صدای گلوله‌ها از نواحی دیگر بازار حمیدیه، خیابان نصر و میدان عباسیان هم به گوش می‌رسید. چند تانک مورد حمله قرار گرفت و یک هلیکوپتر بر فراز منطقه القابون مورد اصابت قرار گرفت و سقوط کرد.نظامیان نیز به نوبه خود بی هدف اطراف و حومه دمشق را زیر گلوله گرفتند که منجر به فرار مردم از منطقه به سمت نواحی آرامتر شد.

رژیم که خود را مورد حمله می‌دید، می‌خواست به هر قیمتی شده هر گونه مخالفت مسلحانه را نابود کند. در این راه حکومت از کشتن غیر نظامیان نیز ابایی نداشت.

نبرد سرنوشت

برای مخالفان مسلح زنگ دور آخر نبرد نواخته شده است. این نبرد طولانی خواهد بود و بیم آن می‌رود که به جنگ داخلی خونینی تبدیل شود که قبلا نشانه‌های آن در قتل عام‌هایی مانند کشتار حمص دیده شده بود. جنگ میان اقوام و فرقه‌های دینی مختلف خطری جدی برای دمشق است.

البته هنوز ساعت صفر یا ساعت سقوط حکومت فرا نرسیده. اما حفاظ فریبنده امنیتی شکاف برداشته. احتمال بمباران دمشق، و این تهدید لباس شخصی‌ها که در صورت لزوم دمشق "ویرانه می‌شود" وحشت در دلها انداخته است.

رژیم و به همراه آن جامعه جهانی دارند زمان می‌خرند. رژیم زمان می‌خرد تا به اقدامی که لازم می‌داند دست بزند. اما آیا جامعه جهانی هم می‌داند چه می‌خواهد؟ خود سوریها دست کم می‌دانند. آنها کشته شدگان را دفن می‌کنند. مبارزان سوری از مرگ نمی‌هراسند. هرچند که مدتهاست که قربانیان از شدت کثرت، نه با نامشان که صرفا با تعدادشان یاد می‌شوند.

بسیج بیست هزار سرباز برای حمله به حلب

در این میان بنا به گزارش خبرگزاری‌ها ارتش سوریه بیش از ۲۰ هزار سرباز برای حمله به شهرحلب بسیج کرده است. آنها در روزهای اخیر چندین بار با سلاح‌های سنگین مواضع شورشیان از جمله پناهگاه آنها در محله "صلاح‌الدین" را کوبیده‌اند.

شهر تاریخی حلب واقع در ۳۵۰ کيلومتری شمال دمشق دو و نیم میلیون جمعیت دارد و از مراکز مهم سیاسی و اقتصادی آن کشور محسوب می‌شود. از همین رو بسیاری از تحلیلگران نبرد در این شهر را سرنوشت ساز می‌دانند.

شورشیان گفته‌اند که تا کنون حملات سنگین نیروهای دولتی را دفع و از مواضع خود دفاع کرده‌اند.

آنها در دو هفته گذشته چند منطقه اين شهر را تحت کنترل گرفته‌اند و برای فتح قلعه تاريخی اين شهر که آن را استراتژيک می‌دانند، تلاش می‌کنند.

انفجار در ساختمان رادیو و تلویزیون دولتی

همچنین روز دوشنبه (ششم ژوئیه) تلویزیون سوریه از انفجار یک بمب در طبقه سوم ساختمان رادیو و تلویزیون دولتی واقع در میدان امویه در مرکز دمشق خبر داده که خساراتی به ساختمان وارد کرده و چند نفر را نیز مجروح کرده است. ماه گذشته نیز دفتر تلویزیونی الاخباریه در جنوب دمشق مورد حمله قرار گرفت که چند کشته و مجروح به جای گذشت. ناظران این حملات را ناشی از نفوذ ارتش آزاد سوریه به شهر دمشق می‌دانند. کنترل مناطقی از دمشق در هفته‌های اخیر چند بار بین شورشیان و نیروهای دولتی دست به دست شده است.

دولت از جمله مدعی شده که منطقه التضامن در جنوب دمشق از وجود" تروریست‌ها" پاکسازی شده. اما بنا به گزارش‌های دیگر نبرد‌های پراکنده در نقاط دیگر این شهر ادامه دارد. به علت نابرابر بودن قوا، شورشیان در بعضی نواحی متناسب با شرایط محیطی به جنگ چریکی دست می‌زنند. از جمله در شهر حلب که تانک‌های ارتش سوریه به علت بافت قدیمی و تنگی کوچه‌ها از حرکت باز می‌مانند و مورد حمله شورشیان قرار می‌گیرند.

نخست وزیر در برابر رئیس جمهور. ریاض حجاب اکنون به رئیسش پشت کرده است.

پیوستن نخست وزیر به مخالفان

طولانی شدن نبرد و مقاومتی که شورشیان از خود نشان می‌دهند، پایه‌های حکومت اسد را لرزانده و موجب ریزش نیروها از جمله سران رژیم شده است. به دنبال پناهندگی چند افسر عالی رتبه امنیتی به کشورهای مجاور، روز دوشنبه )۶ ژوئیه) ریاض حجاب، نخست وزیر سوریه نیز از رژیم روی گرداند وبا خانواده‌اش به اردن پناهنده شد. بنا به پاره‌ای گزارش‌ها او از اردن راهی قطر شده است.

در حالی که دولت سوریه در تلاش برای حفظ وجهه خود، ریاض حجاب را "برکنار" شده اعلام کرده، سخنگوی نخست‌وزیر فراری، از قول او به تلویزیون الجزیره گفته است که حجاب "به رژیم وحشت و کشتار پشت کرده و به صفوف قیام پیوسته‌" است. او در بیانیه خود سرکوب مخالفان به دست نیروهای دولتی را" جنایت جنگی، نسل‌کشی و کشتار وحشیانه" دانسته است.

ریزش نیروها تا حد بالاترین مقامات اجرایی علامت آشکار تزلزل رژیم اسد در مهار اوضاع است. وضع کشور هر روز متشنج تر می‌شود. به گزارش العربیه روز دوشنبه ششم ژوئیه سرهنگ عبدالناصر الشبیر سخنگوی گردان البراء وابسته به ارتش آزاد سوریه، اعلام کرد ۳ تن از ۴۸ گروگان ایرانی، در اثر بمباران هوایی گسترده و بی هدف ارتش بشار اسد، کشته شده‌اند.
وی افزود چنانچه رژیم اسد به حملات هوایی خود ادامه دهد جان همه این گروگان‌ها به خطر خواهد افتاد و احتمالا آنها کشته خواهند شد. جمهوری اسلامی گروگانها را زائر می‌داند، اما بنا به گفته شورشیان سوری بیشتر آنها عضو سپاه پاسداران هستند.

در این میان رژیم اسد با از دست دادن پایگاه خود در میان مردم، به خارج متوسل شده و از روسیه تقاضای کمک اقتصادی کرده است.

نشست‌های "فوق العاده" در مورد آینده سوریه

به علت شدت گرفتن جنگ داخلی و آشفته تر شدن اوضاع سوریه، رایزنی‌های "فوق العاده" برای آینده سوریه به جریان افتاده است.

از جمله سعید جلیلی به لبنان رفته و با میشل سلیمان دیدار کرده. هر چند ظاهرا محور این دیدار دعوت به اجلاس سران جنبش عدم تعهد در تهران بوده، اما به عقیده ناظران قطعا موضوع سوریه نیز مورد گفتگو قرار گرفته است.

همچنین قرار است محمود احمدی نژاد در اجلاس كنفرانس سازمان همكاری‌های اسلامی در روزهای ۲۴ و ۲۵ مرداد در عربستان شرکت کند. این اجلاس برای بررسی تحولات كشورهای اسلامی به صورت فوق العاده برگزار می‌شود.

علاوه بر اینها دولت جمهوری اسلامی قصد دارد روز پنج‌شنبه (۱۹ مرداد) نشستی برای بررسی بحران سوریه برگزار کند.

به گفته یک مقام وزارت خارجه هدف اين نشست "کمک به مردم سوريه، یافتن راه برون رفت از بحران کنونی و بازگشت ثبات و آرامش به اين کشور و نيز حمايت از تمام تلاش‌های سازنده منطقه‌ای و بين المللی" است. به گفته وی "از کشورهایی که دارای مواضع اصولی و واقع‌بینانه در قبال تحولات سوریه هستند" دعوت به عمل آمده است.

با توجه به حمایت قاطع جمهوری اسلامی از رژیم بشار اسد، به نظر می‌رسد که این نشست به طور دربست به حامیان رژیم سوریه اختصاص یابد.

"آرنجتان را بلیسید"

Sun, 05 Aug 2012 21:31:33 +0000

لرزان شدن پایه‌های حکومت استبدادی عمرالبشیر

اکبر فلاح‌زاده

اکبر فلاح‌زاده − هنگامی که سه سال پیش دادگاه بین المللی لاهه حکم جلب عمر البشیر رئیس جمهوری سودان را صادر کرد، اواصلا جا نخورد، گفت: " این حکم را بگذارید در کوزه". حالا هم که عده‌ای ازمخالفان او در خیابان‌های خارطوم شعار سرنگونی او را سر می‌دهند، باز او ککش نگزیده و گفته، اگر پشت گوشتان را دیدید، سرنگونی مرا هم خواهید دید. او اصطلاح خاصی را در این مورد به کار برده تا لج مخالفانش را در آورد وناممکن بودن کارسرنگونی را به رخشان بکشد. گفته: "اگر توانستید آرنجتان رابلیسید، مرا هم می‌توانید سرنگون کنید!"

مخالفان هم در پاسخ او در خیابان فریاد زده اند: آمدهایم آرنج مان را بلیسیم! آنها همچنین شعار "الشعب یرید اسقاط النظام" سرداده‌اند. این شعار معروف انقلاب‌های بهار عربی است که مخالفان با سر دادنآن خواستار سرنگونی حکومتهای خود می‌شدند.

عمر البشیر مطرود جامعه متمدن جهانی و محبوب ناقضان حقوق بشراست. محمود احمدی نژاد او را از دوستان خودخوانده و سال ۱۳۸۵ در تهران از او استقبال کرده است.

روزنامه تایمزمالی آلمان در شماره روز ۲۷ دسامبر سال ۲۰۱۱ خود، گزارشی با عنوان "آخرین دیکتاتورها" منتشر کرد و با مرور کارنامه هفت دیکتاتور هنوز سرنگون نشدهآنها را در شمار مقاماتی قرار داد که شایسته است در سال ۲۰۱۲ صحنه قدرت را ترک کنند. عمر البشیر یکی از آنها بود.

جدایی سودان جنوبی

عمر البشیر سال ۱۹۸۹، زمانی که سرهنگ ارتش بود، کودتا کرد وصادق المهدی، نخستوزیر وقت را برانداخت و خود به جایش نشست. او از آن زمان تاامروز با کلک و کتک زمام قدرت را در دست گرفته. صدها هزار نفر را به کشتن داده تا در قدرت بماند. طولانی‌ترین جنگ داخلی آفریقا زمان او و در کشوراو روی داده. دست کم ۲ میلیون نفر در جریان دو دهه جنگ داخلی در سودان جان خود را از دست دادند و هزاران نفر نیز آواره شده‌اند. تا اینکه سرانجام سال۲۰۱۱طی یک همه پرسی سودان جنوبی از بقیه سودان جدا و مستقل شد. این استقلال دلایل قومی و دینی هم داشت: جنوبی‌ها بیشتر مسیحی و شمالی‌ها مسلمانند.

عمر البشیر سفت به قدرت چسبیده و خودش را نرفتنی می‌داند، اما هر چند که او درشعبده بازی با قدرت مهارت دارد، ولی پایه‌های قدرتش بعد از ۲۳ سال زمامداری لرزیده است. او نخستین رئیس جمهوری است که در زمان ریاست جمهوری حکم جلبش از سوی دادگاه بین المللی کیفری لاهه به جرم نسل کشی و جنایت علیه بشریت صادر شده. این حکم را البشیر صادره از دادگاه کیفری "استعمار نو" نام نهاده است.

باری، استقلال جشن گرفته شد، اما این پایان رنج و درد نبود. اختلافات پس از جدا شدن هم ادامه یافت، چون سودان پس ازجداشدن سودان جنوبی سه چهارم ذخایر نفتی خود را از دست داد. این ذخایرنفتی در جنوب این کشور قرار دارد ولی خط لوله‌های نفت تا رساندن آن به بندردر دریای سرخ از شمال سودان می‌گذرد. سودان جنوبی در خشکی محصور شده و برای صادرات نفت مجبور به استفاده از این خطوط لوله و تاسیسات سودان است.

در مورد نحوه تقسیم در آمد نفت اختلاف جدی وجود دارد. تولید نفت سودان جنوبی معادل ۳۵۰ هزار بشکه در روز بود. اماسودان جنوبی در اعتراض به بهای تعیین شده از سوی سودان برای خدمات انتقال نفت، از ماه ژانویه امسال تولید نفت خود را قطع کرده است. آنطورکه عمر البشیر در مصاحبه با بی بی سی اعلام کرده، سودان می‌خواهد در ظرف پنج سال به تدریج سهم در آمدهای نفت صادراتی سودان جنوبی را افزایش بدهد. یعنی بعد از پنج سال سودان جنوبی به علت دارا بودن منابع نفتی، نود درصد و سودان شمالی به علت گذر لوله‌های نفت از خاک آن کشور، دهدرصد از در آمد نفت را ببرد. اما سودان جنوبی که در آمدی جز نفت ندارد این را باج خواهی تلقی می‌کند و زیربار نمی‌رود. اختلافات در مورد خطوط مرزی و پاره‌ای مناطق نفت خیز واقع در در مرز دو کشور به در گیرهای خونین کشیده است.

منطقه هجلیج (Heglig) یکی از مناطقی است که بنا بر توافقنامه سال ۱۹۵۶ بخشی از خاک سودان شناخته می‌شود و حدود نیمی از محصول نفت سودان در آنجا تولید می‌شود.
منطقه ابیه (Abyei) نیز چون نفت‌خیز و واقع در نوار مرزی است، موضوع کشمکش است. بر اساس پیمان صلح سال ۲۰۰۵ قرار بود مردم ابیه در همه پرسی جداگانه‌ای تصمیم بگیرندکه آیا می‌خواهند به شمال بپیوندند یا قسمتی از کشور جدید در جنوب سودان باشند. اما هنوز نتیجه‌ای حاصل نشده.

عمر البشیرسفت به قدرت چسبیده وخودش را نرفتنی می‌داند، اما هر چند که او درشعبده بازی با قدرت مهارت دارد، ولی پایه‌های قدرتش بعد از ۲۳ سال زمامداری لرزیده است. او نخستین رئیس جمهوری است که در زمان ریاست جمهوری حکم جلبش از سوی دادگاه بین المللی کیفری لاهه به جرم نسل کشی و جنایت علیه بشریت صادرشده. این حکم را البشیر صادره از دادگاه کیفری "استعمار نو" نام نهاده است. گذشته از این حکم، رژیم او در تنگنای درگیری نظامی با سودان جنوبی، اسیرتحریمهای بین المللی هم هست. در این میان اقتصاد نیز وضع مغشوشی دارد و به نوشته "دی تسایت" بودجه امسال سودان دو و نیم میلیارد دلار کسری دارد. بااین حال همچنان هشتاد درصد بودجه صرف سرکوب می‌شود و به ارتش و دستگاه امنیتی اختصاص می‌یابد. برای جبران کسری بودجه از یکماه پیش سیاست ریاضت اقتصادی اعلام شده. یارانه بنزین قطع شده و موادغذایی که قبلا هم گران بود گران تر شده. مالیاتها هم افزایش یافته و قراراست تعداد کارمندان و حتی پستهای وزارت نیز کاسته شود.

به محض اعلام طرح ریاضت اقتصادی مردم به خیابان‌ها ریختند. آنها سیاست جنگ طلبانه حکومت را مسئول این وضع می‌دانند. به خصوص از وقتی که به علت اختلاف مرز با سودان جنوبی درآمدهای نفتی به شدت کم شده، فشاربر مردم طاقت فرسا شده.

احمدی نژاد عمر البشیر را "برادر" خود خوانده است. به گفته او هر دو کشور باید با هم باشند چون هر دو "قربانی دشمنان بشریت اند".

این در حالی است که در منطقه دارفور نیز شورشیان در ارتفاعات "النوبة" با نیروهای دولتی و شنبه نظامیان درگیرند. آنها که مورد حمایت سودانجنوبی هستند با هم دست به یکی کرده و خواهان سرنگونی رژیم عمرالبشیرشده‌اند. در نتیجه این تشنجات و درگیری‌ها صدها هزار نفر در منطقه مرزی دوسودان آواره شده‌اند و بنا به گزارش خبرگزاری‌ها روزانه ۱۵۰ نفراز مردم در همین منطقه از گرسنگی یا بیماری می‌میرند. کسانی که هم قادر به ترک منطقه جنگ زده نیستند، برای زنده ماندن علف یا پوسته درختان را می‌خورند.

بهار عربی سودان

سودانی‌ها بهار عربی‌شان را ۲۵ سال پیش تجربه کردند. آنهاسال ۱۹۸۵ کلافه از تنگنای اقتصادی و خسته از اسلامی کردن کشور، دولت جعفرنمیری را سرنگون کردند. اما خوشی دیری نپایید و سودانی‌ها به چشم دیدند کهچطور چهار سال بعد گل انقلابشان پژمرد. این زمانی بود که عمرالبشیر با کمکاسلام گرایان علیه حکومت ناکار آمد وقت کودتا کرد.

بر خلاف مصر که تازه حالا مهار یک حکومت اسلامی را به دست گرفته اند، در سودان همکاری اسلام گراها و نظامیان خیلی زودتر شروع شد. این بر می‌گردد به دهه نود میلادی که اسامه بن لادن هم چند سالی در سودان اقامت داشت.

اسلام گرایی نوین سودان آیین شریعت را با توسعه ارتش و یک نوع سیستم حمایت از دوستان و خودی‌ها به هم آمیخت. به سرسپردگی ایدئولوژیک با تسهیلات اجتماعی یا شغل‌های نان و آب دار پاداش داده می‌شد. این وضع برقراربود تا اینکه بعد از جنگ داخلی شورش منطقه فقیر دارفور در سال۲۰۰۳ پیش آمد و اوضاع را از آنچه بود بدتر کرد.

اینک آتش جنگ در ارتفاعات "نوبه" هم شعله می‌کشد. دل خکومت به شرق کشور وبهره برداری از منابع طلا خوش بود، که آنجا هم با گروههای محلی درگیری شده است.

شعبده بازی با قدرت یک بار دیگر عمر البشیر را از مخمصه رها کرد. این بعد از حادثه یازده سپتامبر در آمریکا بود که یکباره عمرالبشیر اسلام گرا به جانب ناتو چرخید. او در جریان بهار عربی هم با کمک به مخالفان قذافی اسباب سقوط او را فراهم کرد. از اینها گذشته برای کم کردن فشار بین المللی بر حکومتش اجازه ورود سازمانهای کمک رسان به منطقه جنگی کوهستانهای نوبه را داده است.

در سیاست داخلی نیز با بند بازی خود را درقالب یک اسلام گرا در جنگ با ثروتمندان سکولار جا می‌زند تا مردم فقیر رابه جانب خودش بکشد. بخش‌های رام اپوزیسیون را هم با شریک کردن محدود در قدرت، رام و آرام نگه می‌دارد.

مقدی الغیذولی(Magdi al-Gizouli) ، سودان شناس، بند بازی‌های سیاسی عمر البشیر را "ژیمناستیک شرعی" نامیده. به اعتقاد او عمر البشیر وقتی رفتنی می‌شود که اعتراضات شهری با شورش‌های روستایی پیوند یابند.

عجالتا جنگ داخلی در سوریه سبب شده که مسئله سودان اولویت خود را در سطح جامعه بین المللی از دست بدهد.

اما دو کشور خارجی حتی در این شرایط چشم از سودان بر نمی‌دارند: دولت سودان جنوبی دارد روابط دوجانبه اش با اسراییل را توسعه می‌دهد. از آنسو ایران هم روابط دوستانه اش را با خارطوم پی می‌گیرد. ظاهرا تهران هواپیماهای بی‌سرنشین به سودان داده است.

احمدی نژاد عمر البشیر را "برادر" خود خوانده است. به گفته او هر دو کشور باید با هم باشند چون هر دو "قربانی دشمنان بشریت‌اند".

منبع: دی تسایت