عراق

خامنه‌ای و راه دشوار مذاکره با آمریکا

politics — Sun, 24 Mar 2013 00:14:28 +0000

اکبر گنجی

اکبر گنجی - آیت‌الله خامنه‌ای همه ساله در روز اول سال، مهم‌ترین سخنرانی خود را در مشهد ایراد می‌کند. رابطه‌ با آمریکا، مهمترین رکن سخنرانی سال جاری او بود. نکاتی که او در این سخنرانی درباره‌ آمریکا بیان کرد، به شرح زیر بود:

الف- دولت آمریکا به طور مستقیم و غیرمستقیم به ما پیغام می‌دهد که هدفش تغییر جمهوری اسلامی نیست، اما ما به هیچ وجه نگران چنین برنامه‌ای نبوده و نیستیم. برای این که وقتی جرج بوش به صراحت از تغییر رژیم سخن می‌گفت، هیچ کاری نتوانست انجام دهد، شما هم قادر به انجام این کار نیستید. در عین حال، آمریکا "لانه‌ اصلی توطئه علیه ملت ایران است". هیلاری کلینتون به صراحت گفت تحریم‌هایی وضع می‌کنیم تا ایران را فلج سازیم. اوباما پیروزمندانه از مشکلات اقتصادی ایران- افت پول ملی- سخن می‌گوید. اوباما از طریق نامه و پیغام نسبت به من و ملت ایران اظهار دوستی می‌کند، اما از ابتدای سال ۹۱ تحریم‌های شدیدی- تحریم نفت، تحریم بانک و مبادلات بانکی و پولی بین جمهوری اسلامی و کشورهای دیگر ــ علیه ایران وضع کرد.

ب- رهبران آمریکا ما را نفهم فرض کرده‌اند: "این هم یکی از آن لطائف عالم است که آمریکائی‌ها دشمنی می‌کنند، می‌گویند شما نفهمید که ما با شما دشمنیم؛ مخالفت و عناد می‌ورزند، متوقعند که ملت ایران نفهمد که آنها معاندند و دشمنی می‌کنند! این سیاست از اواخر دوران بوش در مقابل ایران شروع شده است، امروز هم متأسفانه همان سیاست را دولتمردان آمریکا ادامه می‌دهند؛ همان پنجه‌ چدنی زیر دستکش مخملی". آمریکا از هیچ کوششی جهت منزوی کردن سیاسی ایران دریغ نکرده است، از جمله ممانعت از شرکت رهبران جهان در اجلاس غیر متعهدها در تهران، که در این زمینه شکست خورد.

پ- اوباما و دیگر رهبران آمریکا اظهار خوشحالی کرده‌اند که من به تأثیر تحریم‌های اقتصادی اذعان کرده‌ام: "بله، تحریم‌ها بی‌اثر نبود؛ می‌خواهند خوشحالی کنند، بکنند. تحریم‌ها بالاخره اثر گذاشت... بله، تحریم‌ها اثر گذاشت، منتها نه آن اثری را که دشمن می‌خواست". هدف آمریکا سرنگونی جمهوری اسلامی بود و نتوانست به این هدف دست یابد.

ت- اما تحریم‌های اقتصادی پیامدهای مثبتی هم داشته است. رشد همه جانبه- از جمله: به فضا فرستادن ماهواره‌ ناهید، فرستادن کاوشگر پیشکام با موجود زنده، ساختن جنگنده‌های فوق پیشرفته، دستیابی به مقام اول زیست فناوری در منطقه، کسب رتبه اول نانوفناوری در منطقه، مقام اول تولید علم در منطقه، ۲۵ برابر شدن دانشجویان نسبت به سال ۵۷، غنی سازی ۲۰ درصدی اورانیوم برای نیروگاه تحقیقاتی تهران، و غیره، برخی از این موارد هستند. ما باید همیشه نقشه‌های دشمن را از قبل پیش بینی کرده و هوشمندانه نسبت به آنها واکنش نشان دهیم. نیروگاه تحقیقاتی تهران- که رادیو داروهای مهم مورد نیاز کشور را تولید می‌کند- نیازمند سوخت ۲۰ درصدی است. آمریکا به دنبال آن بود که از این طریق هم به ما فشار آورده و ما را وادار به قبول زورگویی‌های خود نماید. پیش‌بینی هوشمندانه موجب غنی سازی ۲۰ درصدی و تبدیل آن به صفحه‌های مورد نیاز نیروگاه شد. آنها در انتظار التماس ما بودند، اما ما پیروزمندانه اعلام کردیم که محتاج شما نبوده و خود آن را تولید کرده‌ایم.

جمهوری اسلامی به رهبری خامنه‌ای و از طرف دیگر آمریکا و اسرائیل تنها بازیگران سرنوشت ساز منطقه و ایران نیستند. عربستان سعودی، قطر، ترکیه و...نیز در صحنه حضور داشته و به شدت در حال تغییر و تحول رویدادها به سود خود هستند. آیا نتیجه‌ بازی‌ای که همه‌ این فاعلان ترتیب داده‌اند، به سود دموکراسی و حقوق بشر است؟ شواهد و قرائن دقیقاً جهت معکوسی را نشان می‌دهند.

ث- دولت آمریکا "مرتب و پی در پی پیغام" می‌دهد که به دنبال مذاکره‌ صادقانه است. من بارها صادقانه و منطقی گفته‌ام که "در پی سلاح هسته‌ای نیستیم". وقتی شما مدعای صادقانه‌ ما را باور نمی‌کنید، "ما چرا باید حرف شما را باور کنیم؟! ". پیشنهاد مذاکره‌ مستقیم برای فریب مردم جهان و ایران است، نه تفاهم و توافق.

خامنه‌ای در سخنرانی ۲۹/۱۱/۹۱ نیز گفته بود: "اگر ما می‌خواستیم سلاح هسته‌اى درست کنیم، شما چطور می‌توانستید نگذارید؟ اگر ایران اراده می‌کرد که سلاح هسته‌اى داشته باشد، آمریکا به هیچ وجه نمی‌توانست جلوى او را بگیرد. ما نمی‌خواهیم سلاح هسته‌اى درست کنیم؛ نه به خاطر این که آمریکا از این ناراحت می‌شود؛ عقیده‌ خود ما این است. ما اعتقاد داریم که سلاح هسته‌اى جنایت بر بشریت است و نباید تولید شود؛ آنچه هم که در دنیا هست، باید محو شود و از بین برود؛ این عقیده‌ ماست، به شما ربطى ندارد. اگر ما این عقیده را نداشتیم و تصمیم می‌گرفتیم سلاح هسته‌اى درست کنیم، هیچ قدرتى نمی‌توانست جلوى ما را بگیرد؛ همچنان که در جاهاى دیگر هم نتوانستند بگیرند: در هند نتوانستند، در پاکستان نتوانستند، در کره‌ شمالى نتوانستند. آمریکائى‌ها مخالف هم بودند، اما آنها هم سلاح هسته‌اى درست کردند".

ج- یکی از تاکتیک‌های آمریکایی‌ها این است که شایع کرده‌اند که افرادی از سوی رهبری با آنها مذاکره کرده‌اند."این هم یک تاکتیک تبلیغاتیِ دیگر و دروغ محض است. تا کنون از سوی رهبری، هیچ‌ کس با آنها مذاکره نکرده است". دولت‌های قبلی در چند مورد خاص- با مجوز رهبری و ضمن رعایت خطوط قرمز رهبری- مذاکره کرده‌اند.

چ- من به دعوت آمریکایی‌ها خوشبین نیستم، چون هدف آنها مذاکره نیست، تحمیل نظر خود به ایران است. آنها خواستار پذیرش کلیه‌ مطالبات ناحق خود بوده و نام آن را مذاکره می‌نهند.

ح- آمریکا هیچ تمایلی به اتمام مذاکرات هسته‌ای و حل مسئله ندارد. برای این که راه حل مناقشه "بسیار نزدیک و بسیار آسان" است. تنها خواست ما، به رسمیت شناختن حق غنی سازی اورانیوم برای اهداف صلح آمیز است. رفع نگرانی آنها نیز "بسیار آسان" است:"می توانستند مقررات قانونی آژانس هسته‌ای را هم اعمال کنند؛ ما هم از اول هیچ مخالفتی با اعمال این نظارتها و مقررات نداشتیم".

خ- در عین عدم خوشبینی به دعوت رهبران آمریکا به مذاکره‌ مستقیم با ایران، "اما مخالفت هم ندارم".

د- تحریم‌های اقتصادی به منظور تحریک مردم به شورش علیه جمهوری اسلامی و سرنگونی نظام وضع شده و می‌شوند. همه گونه فعالیت عملی علیه امنیت داخلی ایران- از جمله حفظ تمامیت ارضی ایران- انجام داده‌اند.اگر دولت آمریکا دست از دشمنی و اقدامات خصمانه با جمهوری اسلامی بردارد، همه‌ مشکلات فی مابین حل خواهد شد. "راه عاقلانه" دست کشیدن از دشمنی با ملت ایران است.

درباره‌ سخنان جدید خامنه‌ای چند نکته قابل توجه است:

یکم- برخلاف موارد قبلی که به صراحت و با قاطعیت مذاکره‌ مستقیم با دولت آمریکا را نفی می‌کرد، این بار، علی‌رغم ایراد تمامی نقدها، اعلام کرد که مخالفتی با مذاکره‌ مستقیم میان ایران و آمریکا ندارد. این حتی با یکی از آخرین سخنرانی هایش نیز تفاوت داشت که گفته بود: "من دیپلمات نیستم، من انقلابى‌ام، حرف را صریح و صادقانه می‌گویم. دیپلمات یک کلمه‌اى را می‌گوید، معناى دیگرى را اراده می‌کند. ما صریح و صادقانه حرف خودمان را می‌زنیم؛ ما قاطع و جازم حرف خودمان را می‌زنیم. مذاکره آن وقتى معنا پیدا می‌کند که طرف، حُسن نیت خود را نشان بدهد؛ وقتى طرف، حُسن نیت نشان نمی‌دهد، خودتان می‌گویید فشار و مذاکره؛ این دوتا با هم سازگار نیست. شما می‌خواهید اسلحه را مقابل ملت ایران بگیرید، بگویید: یا مذاکره کن یا شلیک می‌کنم".

دوم- در مسئله‌ هسته‌ای نیز راه حل خود را با شفافیت تمام اعلام کرد. به رسمیت شناختن حق غنی‌سازی اورانیوم توسط ایران- برای مقاصد صلح‌آمیز- از سوی دولت‌های غربی. نگرانی دولت‌های غربی در خصوص صلح‌آمیز بودن نیز در چارچوب قوانین آژانس بین‌المللی انرژی هسته‌ای قابل حل است. اگر حق ایران به رسمیت شناخته شود، ایران نیز با تصویب پروتکل الحاقی به رفع نگرانی‌های دولت‌های غربی خواهد پرداخت.

تنها دولت‌ها فاعلان تعیین کننده‌ سرنوشت ایران و منطقه نیستند. مخالفان رژیم‌های خودکامه نیز فاعلانی هستند که در تحلیل مسائل منطقه و ایران نباید نادیده گرفته شوند. این عاملان نیز به راه‌های مختلف رفته و می‌روند. برخی از راه ها- اگرچه لزوماً سریع نیستند- ولی قطعاً به نظام‌های دموکراتیک منتهی می‌شوند. برخی دیگر از راه ها، شاید بتوانند در کوتاه مدت رژیم‌های استبدادی موجود را سرنگون سازند، اما دموکراسی ساز نیستند

اما مسئله این است که دولت‌های غربی غنی سازی ۲۰ درصدی توسط ایران را- که حق مشروع اعضای آژانس است- نمی‌پذیرند و خواهان تعطیل کردن آن هستند. به تعبیر دیگر، دولت آمریکا خواهان تعطیلی غنی سازی ۲۰ درصدی و تصویب پروتکل الحاقی است، اما در برابر، فقط بخش اندکی از تحریم‌ها ملغی خواهد شد.

سوم- با این که مواضع اش علیه اسرائیل را مجدداً تکرار کرد، اما باز هم فارغ از تهدیدهای تهاجمی و تجاوزگرایانه بود. او هیچ گاه تاکنون نگفته است که ایران به دنبال نابود کردن اسرائیل است، بلکه از مدل افریقای جنوبی دفاع کرده و می‌کند. از جمله در سخنرانی ۹/۶/۹۱ اجلاس غیرمتعهدها در تهران گفته است: "ما راه‌حلى عادلانه و کاملاً دموکراتیک را پیشنهاد کرده‌ایم: همه‌ى فلسطینى‌ها، چه ساکنان کنونى آن، و چه کسانى که به کشورهاى دیگر رانده شده و هویت فلسطینى خود را حفظ کرده‌اند، اعم از مسلمان و مسیحى و یهودى، در یک همه‌پرسىِ عمومى، با نظارتى دقیق و اطمینان‌بخش شرکت کنند و ساختار نظام سیاسى این کشور را انتخاب نمایند و همه‌ فلسطینیانى که سالها رنج آوارگى را تحمل کرده‌اند، به کشور خود باز گردند و در این همه‌پرسى و سپس تدوین قانون اساسى و انتخابات، شرکت نمایند. آنگاه صلح برقرار خواهد شد".

خامنه‌ای اما در خصوص تهدیدهای دائمی جنگ طلبانه‌ی نتانیاهو مبنی بر بمباران تأسیسات هسته‌ای ایران گفت: "گاهی سردمداران رژیم صهیونیستی، ما را تهدید هم می‌کنند؛ تهدید به حمله‌ نظامی می‌کنند؛ اما به نظرم خودشان هم می‌دانند، و اگر نمی‌دانند، بدانند که اگر غلطی از آنها سر بزند، جمهوری اسلامی "تل‌آویو" و "حیفا" را با خاک یکسان خواهد کرد".

این مدعا درست باشد یا نادرست- یعنی جمهوری اسلامی توان مقابله به مثل و نابودی تل آویو و حیفا را داشته باشد یا نداشته باشد- تهدید به واکنش به تجاوز است. هیچ گاه از حمله‌ به اسرائیل سخن نمی‌گوید، فقط و فقط می‌گوید، اگر اسرائیل به ایران تجاوز کند، جمهوری اسلامی نیز عکس العمل نشان خواهد داد.

وضعیت تأسف بار برای نیروهای دموکراسی خواه ایران این است که جنگ‌طلبان حاکم بر کشوری دارای ۳۰۰-۲۰۰ بمب اتمی با تهدید دائمی بمباران ایران به دلیل غنی سازی اورانیوم، موجب کلنگی کردن بیشتر منطقه شده و همه را از امنیت و دموکراسی دورتر می‌سازند.

چهارم- جمهوری اسلامی به رهبری خامنه‌ای و از طرف دیگر آمریکا و اسرائیل تنها بازیگران سرنوشت ساز منطقه و ایران نیستند. عربستان سعودی، قطر، ترکیه و...نیز در صحنه حضور داشته و به شدت در حال تغییر و تحول رویدادها به سود خود هستند. آیا نتیجه‌ بازی‌ای که همه‌ این فاعلان ترتیب داده‌اند، به سود دموکراسی و حقوق بشر است؟ شواهد و قرائن دقیقاً جهت معکوسی را نشان می‌دهند. همه این بازیگران در حال گسترش جنگ و ناامنی در منطقه‌اند و حتی اوباما برای اولین بار اعتراف کرد که در اردن در حال آموزش نظامی نیروهای مخالف رژیم بشار اسد است.

وظیفه تحلیل‌گر ارائه تبیینی جامعه شناختی از رویدادهاست و نمی‌توان جامعه شناسی را به روان‌شناسی فروکاست. اما در عین حال، نمی‌توان ویژگی‌های روان شناختی فاعلان را نادیده گرفت. به عنوان نمونه، زمامدار خودکامه‌ای چون علی خامنه‌ای را در نظر بگیرید. بسیار کینه‌ای و انتقام‌گیر است.

فضای جنگی/امنیتی، دموکراسی و حقوق بشر و نیروهای دموکراسی خواه را به حاشیه می‌راند. در فضای جنگی/امنیتی، جنگ سالاران و نظامیان حاکم خواهند شد. سوریه امروز یک مصداق خوب این مدعا است. در چنین شرایطی، نیروهایی رشد می‌کنند که اگر هم پیروز شوند، به زور اسلحه حکومت خواهند کرد. وقتی فرد یا گروهی برای رسیدن به قدرت حاضر به انجام هر عملی باشد، وقتی به قدرت دست یابد، برای از دست ندادن آن نیز از انجام هیچ عملی دریغ نخواهد کرد.

اوباما از یک سو بیش از ۵۰۰ میلیون دلار به مخالفان داده و به آنها از آموزش نظامی می‌دهد، و از سوی دیگر، هشدار می‌دهد که اسلام گرایان القاعده‌ای در سوریه در حال رشد هستند. این غیر از میلیاردها دلار کمک مالی و تسلیحاتی کشورهای غربی و منطقه به مخالفان است. چین، روسیه و جمهوری اسلامی نیز از رژیم اسد حمایت مالی و تسلیحاتی می‌کنند.

پنجم- مسئله‌ منطقه و ایران، مسئله‌ گذار از رژیم‌های فاسد استبدادی به نظام دموکراتیک ملتزم به آزادی و حقوق بشر است. اما تنها دولت‌ها فاعلان تعیین کننده‌ سرنوشت ایران و منطقه نیستند. مخالفان رژیم‌های خودکامه نیز فاعلانی هستند که در تحلیل مسائل منطقه و ایران نباید نادیده گرفته شوند. این عاملان نیز به راه‌های مختلف رفته و می‌روند. برخی از راه ها- اگرچه لزوماً سریع نیستند- ولی قطعاً به نظام‌های دموکراتیک منتهی می‌شوند. برخی دیگر از راه ها، شاید بتوانند در کوتاه مدت رژیم‌های استبدادی موجود را سرنگون سازند، اما دموکراسی ساز نیستند (رجوع شود به مقاله‌ "سازش با حکومت استبدادی").

در طرح‌های کلنگی کردن افغانستان، عراق، لیبی و سوریه، برخی از گروه‌های مخالف این کشورها نیز با دولت‌های قدرتمند هم‌سو شده و نقش بازی کردند. دولت آمریکا قانوناً- قانونی که به تصویب کنگره رسیده است- مکلف است که در هرگونه تغییر و تحولی در منطقه، برتری استراتژیک اسرائیل را تأمین سازد. مرتجع‌ترین دولت‌های استبدادی منطقه (عربستان سعودی، قطر، امارات، کویت، و...) به مهم‌ترین متحدان آن کشور تبدیل می‌شوند، اگر همسوی با آمریکا بوده و مخالفتی با اسرائیل نداشته باشند. اما اگر نظام‌های استبدادی در این جهت نباشند، به سرنوشت افغانستان و عراق و لیبی و سوریه گرفتار خواهند شد. به همین دلیل، سخنان نتانیاهو، اوباما و خامنه‌ای مهم است. اگر راه مذاکره و سازش ایران با آمریکا گشوده شود، ایران به آن سرنوشت نابودکننده دچار نخواهد شد.

مخالفان به عنوان فاعلان- اگر تأثیری داشته باشند- در این دو راهی ایفای نقش می‌کنند. بخشی از اپوزیسیون از مذاکره‌ ایران و آمریکا- و طبعاً موافقت خامنه‌ای با این امر- استقبال می‌کند تا ایران سوریه‌ای نشود. اما بخش دیگری از اپوزیسیون، مخالف مذاکره و سازش جمهوری اسلامی و آمریکا است، برای این که خیال می‌کند که بدین ترتیب سرنگونی جمهوری اسلامی منتفی خواهد شد. به همین دلیل بر آتش نزاع ایران و آمریکا بنزین می‌پاشد.

ششم- آدمیان موجوداتی صرفاً عاقل و تابع عقلانیت نظری (تناسب دلیل و مدعا) و عقلانیت عملی (تناسب روش‌ها و وسایل با اهداف) نیستند. آنها احساس (عشق و نفرت و...) هم داشته و بسیار در چنبره‌ آن اسیر شده و مطابق آن عمل می‌کنند. این حکم زمامداران سیاسی (دموکرات و مستبد) و مخالفانشان را در بر می‌گیرد.

فضای جنگی/امنیتی، دموکراسی و حقوق بشر و نیروهای دموکراسی خواه را به حاشیه می‌راند. درچنین فضایی جنگ سالاران و نظامیان حاکم خواهند شد. سوریه امروز یک مصداق خوب این مدعا است. در چنین شرایطی، نیروهایی رشد می‌کنند که اگر هم پیروز شوند، به زور اسلحه حکومت خواهند کرد.

وظیفه تحلیل‌گر ارائه تبیینی جامعه شناختی از رویدادهاست و نمی‌توان جامعه شناسی را به روان‌شناسی فروکاست. اما در عین حال، نمی‌توان ویژگی‌های روان شناختی فاعلان را نادیده گرفت. به عنوان نمونه، زمامدار خودکامه‌ای چون علی خامنه‌ای را در نظر بگیرید. بسیار کینه‌ای و انتقام‌گیر است. آیت‌الله منتظری استاد او بود، اما چند انتقاد درست، به پنج سال حصر آن منتقد مدافع حقوق مخالفان منتهی شد. هاشمی رفسنجانی دوست ۶۰- ۵۰ ساله‌ اوست که وی را به رهبری رساند. با او چه کرده است؟ به رفتارش با افراد سالخورده‌ای چون مهندس موسوی، مهدی کروبی، زهرا رهنورد، بهزاد نبوی و... بنگرید.

رژیم‌های فاسد خودکامه‌ جنایتکار، خشم و کینه و نفرت و انتقام را در مخالفان پرورش می‌دهند. تجربه‌ شاه را به یاد بیاورید. نفرت از شاه چشم عقلانیت مخالفان را کور کرده بود. همه به دنبال سرنگونی شاه و انتقام از او بودند. به اطلاعیه‌های گروه‌های سیاسی اول انقلاب رجوع کنید که می‌گفتند ارتش را منحل و همه‌ فرمانده هان ارتش را بدون محاکمه اعدام کنید. سازمان مجاهدین خلق استدلال می‌کرد که محاکمه‌عادلانه برای حنیف نژادهاست، نه فرماندهان ارتش و ساواکی‌ها.

صدام حسین هم موجب نفرت مخالفانش شد که فقط و فقط به سرنگونی او فکر می‌کردند. می‌گفتند هیچ راهی برای سرنگونی صدام جز حمله‌ نظامی آمریکا وجود ندارد. اگر چه شواهد و قرائن بسیار زیاد منتشر شده نشان می‌دهند که تیم بوش/چینی/رامسفلد از پیش تصمیم قطعی به حمله‌ نظامی به عراق را گرفته بودند (به عنوان مثال رجوع شود به مصاحبه‌ اخیر جان پرسکات- معاون تونی بلر- که جزئیات ملاقات ماه‌ها قبل از جنگ با دیک چینی و رهبران آمریکا را توضیح داده است)، اما مخالفان صدام نیز آگاهانه به رهبران آمریکا دروغ می‌گفتند که صدام دارای سلاح‌های کشتار جمعی است (رجوع شود به مقاله‌ "جنگ عراق؛ نقش دو جاسوس دروغگو". خصوصاً به فیلم "جاسوسانی که دنیا را فریب دادند" بنگرید). نکته‌ مهم این است که دروغگوی آن زمان می‌گوید اگر تاریخ تکرار شود، باز هم مرتکب همان عمل خواهد شد، چون هیچ راه دیگری برای سرنگونی صدام حسین وجود نداشت.

جنایتکارانی چون حافظ اسد و بشار اسد نیز موجب خشم و کینه و نفرت مخالفان خود شدند که نتیجه‌اش سوریه‌ امروز است. آنان نیز برای سرنگونی رژیم، با دولت‌های کلنگی گر منطقه همراه شده و سوریه را به کلی کلنگی کردند. تحلیل گران ورزیده‌ آمریکایی می‌گویند که داستان سوریه- حتی اگر رژیم اسد سرنگون شود- حداقل یک دهه طول خواهد کشید و به کشورهای همسایه هم سرایت خواهد کرد.

تونی بلر بازیگر مهمی است. می‌گوید که این منطقه دارای ذات و طبیعتی است که این مشکلات را می‌آفریند. اینک باید به سوریه حمله کرد و سپس نوبت ایران است. این داستان هم یک نسل طول خواهد کشید و دوران سخت و پر هزینه‌ای در پیش است.

جنایتکارانی چون حافظ اسد و بشار اسد نیز موجب خشم و کینه و نفرت مخالفان خود شدند که نتیجه‌اش سوریه‌ امروز است. آنان نیز برای سرنگونی رژیم، با دولت‌های کلنگی گر منطقه همراه شده و سوریه را به کلی کلنگی کردند. تحلیل گران ورزیده‌ آمریکایی می‌گویند که داستان سوریه- حتی اگر رژیم اسد سرنگون شود- حداقل یک دهه طول خواهد کشید و به کشورهای همسایه هم سرایت خواهد کرد.

ما نیز به شدت از جمهوری اسلامی به رهبری خامنه‌ای خشمگین هستیم. نفرت و کینه‌ از او سراپای وجود ما را فرا گرفته و فقط و فقط به فکر انتقام هستیم (این حکمی کلی نیست، آماری به آن بنگرید). اینجا، جایی است که مسیرهای مخالفان جمهوری اسلامی از یکدیگر جدا می‌شود.

یک گروه می‌گویند، اگر چه این رژیم باید تغییر کند، اما تمامیت ارضی ایران باید حفظ شود و ایران به سوریه یا عراقی دیگر تبدیل نشود. باید در داخل قدرت ساخت و گذار به دموکراسی و حقوق بشر را ممکن کرد. لذا مذاکره و سازش جمهوری اسلامی (خامنه ای) با آمریکا (اوباما) به سود فرایند گذار به دموکراسی است.

اما برخی دیگر، می‌گویند، به هیچ روشی نمی‌توان این رژیم را سرنگون کرد. هر بلایی که بر سر ایران بیاید، وضع از این که هست بدتر نخواهد شد. ضمن آن که حق شان است، چون حکومت ستمگر است و مردم ستم پذیر. ایران حتی اگر مانند افغانستان و عراق و لیبی و سوریه شود، یا حتی تجزیه شود؛ بهتر از شرایط فعلی است که جمهوری اسلامی بر آن سیطره دارد. اساساً بهتر است که ایران تجزیه شود تا از شر جمهوری اسلامی خلاص شویم. به همین دلیل، مذاکره و سازش جمهوری اسلامی و آمریکا به معنای محال شدن سرنگونی جمهوری اسلامی است.

بدون آمریکا نمی‌توان از شر جمهوری اسلامی خلاص شد. پس همان نقش مخالفان صدام حسین باز تکرار می‌شود. بیانیه‌های سیاسی صادر می‌شود: ایران در حال استفاده‌ نظامی از انرژی هسته‌ای است و استفاده‌ نظامی‌اش از انرژی هسته‌ای به مرحله‌ تعیین کننده‌ای رسیده است. ایران خطری برای صلح و امنیت جهانی است. عملیات لیبی باید در ایران تکرار شود. کردستان باید به عنوان "منطقه‌ پرواز ممنوع" اعلان شود.

گروه اول می‌گویند که برای گذار از جمهوری اسلامی باید مطابق مدل‌های افریقای جنوبی و شیلی و اسپانیا عمل کرد و بدون عمل نمی‌توان از جمهوری اسلامی عبور کرد و به دموکراسی رسید.

اما گروه دوم، هیچ راه حل عملی برای سرنگونی جمهوری اسلامی جز دخالت خارجی پیشنهاد نمی‌کند. مانند شیعیان محافظه‌کار، به انتظار امام زمان آمریکا نشسته‌اند که به جای آنها جمهوری اسلامی را سرنگون سازد (رجوع شود به مقاله‌ "آمریکا شیفتگی امام زمانی ایرانی").

جمهوری اسلامی به رهبری خامنه‌ای همچنان اقتدارگرایانه سخن می‌گوید و بر خشم و نفرت و کینه و انتقام می‌افزاید. رژیم‌های استبدادی با اعمال خود، اپوزیسیون خود را هم می‌سازند. یعنی به آن شکل و محتوا می‌بخشند. به گونه‌ای عمل می‌کنند، که نفرت جایگزین عقلانیت شود. مانع گفت و گوی عقلانی می‌شوند.

بدین ترتیب، خشم و کینه و نفرت و انتقام جایگزین تأمل عقلانی پیرامون این پرسش‌ها می‌شود:

چگونه می‌توان از جمهوری اسلامی به نظام دموکراتیک ملتزم به آزادی و حقوق بشر گذار کرد؟ روابط دوستانه‌ ایران و دولت‌های غربی به رهبری دولت آمریکا به سود فرایند گذار به دموکراسی است، یا افزایش تنش میان آمریکا با ایران و کلنگی کردن کل منطقه توسط نیروهای بین المللی و منطقه‌ای؟

۳۳ کشته در حمله به مرکز پلیس کرکوک

Maryam — Sun, 03 Feb 2013 12:12:23 +0000

دو انفجار تروریستی در شهر کرکوک در شمال عراق دست‌کم ۳۳ کشته و ۸۵ زخمی بر جای گذاشت.

به گزارش خبرگزاری رویترز یکی از این انفجارها در اثر بمب‌گذاری در داخل یک خودرو در مرکز شهر کرکوک بود و انفجار دوم در برابر ساختمان مرکزی پلیس کرکوک رخ‌ داد.

خبرگزاری‌ها گزارش داده‌اند افراد مهاجم پس از انفجار خودروی بمب‌گذاری شده در پی حمله انتحاری به مرکز پلیس کرکوک بوده‌اند.

بر اساس این گزارش‌ها دو مرد که لباس پلیس بر تن داشتند با بستن کمربند‌های انفجاری قصد ورود به مرکز پلیس کرکوک را داشتند.

خبرگزاری‌ها گزارش داده‌اند افراد مهاجم پس از انفجار خودروی بمب‌گذاری شده در پی حمله انتحاری به مرکز پلیس کرکوک بوده‌اند

این افراد پیش از انفجار بمب هایی که بر خود بسته بودند و در آستانه ورود به ساختمان مرکز پلیس در اثر شلیک گلوله از سوی نیروهای پلیس کشته شدند. این افراد موفق شدند پیش از شلیک پلیس نارنجک‌هایی که به همراه داشتند را منفجر کنند.

کرکوک از جمله مناطقی است که اقوام مختلفی در آن زندگی می‌کنند و دولت عراق و دولت خودمختار کردستان عراق بر سر مالکیت میادین نفتی آن مناقشه دارند.

۲۷ دی ماه سال جاری نیز در اثر حمله انتحاری به دفتر حزب دموکرات کردستان در کرکوک دست کم ٣٠ تن کشته شدند.

سلسله انفجارهای که ۱۱ دی‌ ماهدر شهرهای مختلف عراق رخ داد نیز بیش از ۱۰ کشته و ۴۶ زخمی بر جای گذاشته بود. در این سلسله انفجارها٬ در استان کرکوک نیز یک بمب در یک گشتی پلیس منفجر شد و منجر به کشته شدن یک پلیس و مجروح شدن یک شهروند عراقی شد.

کشورعراق در سال‌های اخیر همواره درگیر انفجارهای تروریستی در نقاط مختلف این کشور است.

تنها شدن آمریکا در حمایت از ستم

politics — Thu, 10 Jan 2013 12:32:51 +0000

اکبر گنجی

اکبر گنجی - مسئله‌ فلسطین یکی از مهم‌ترین مسائل چند دهه‌ اخیر و محل نزاع، اشغال سرزمین دیگران و ستمگری و سرکوب و آپارتاید- به تعبیر جیمی کارتر رئیس جمهور اسبق آمریکا - است. کارتر که بانی صلح اسرائیل و مصر و پیمان کمپ دیوید بود، در کتاب ناقدانه‌اش می‌نویسد: «آمریکا بیش از ۴۰ بار از حق وتوی خود در شورای امنیت برای رد قطعنامه‌هایی استفاده کرده که در محکومیت اقدامات اسرائیل تهیه شده بودند.

برخی از این وتوها باعث بی‌اعتباری آمریکا و تخریب وجهه‌ آن در سطح جهان شده و بدین ترتیب جای تردید چندانی باقی نمانده است که فقدان تلاشی جدی از سوی آمریکا برای حل مسئله‌ فلسطین را باید یکی از دلایل مولد احساسات ضد آمریکایی و اقدامات تروریستی علیه منافع این کشور در سرتاسر جهان اسلام و خاورمیانه تلقی کرد.» (جیمی کارتر، فلسطین، صلح نه آپارتاید، ترجمه‌ مهران قاسمی، نشر ثالث، ص ۳۴۱). «ایالات متحده، اکنون در حمایت مستمر و مداوم خود از اسرائیل تقریباً تنها مانده است.» (فلسطین، صلح نه آپارتاید، ص ۴۶)

شاید "تنها ماندن" آمریکا در حمایت بی چون و چرا از اسرائیل، در زمانی که کارتر این سطور را می‌نوشت، به اندازه‌ امروز آشکار نشده بود.

مجمع عمومی سازمان ملل در ۹/۹/۹۱ با ۱۳۸ رأی موافق، ۴۱ رأی ممتنع و ۹ رأی مخالف (اسرائیل، آمریکا، کانادا، جمهوری چک، پاناما، جزیره‌ میکرونزی، جزیره نارو، جزیره پالائو، جزایر مارشال) فلسطین را به عنوان "کشور" غیرعضو ناظر در سازمان ملل به رسمیت شناخت.

هیلاری کلینتون وزیرخارجه آمریکا نیز پیش از آغاز رای‌گیری در سازمان ملل گفته بود که «آرمان‌های فلسطینی‌ها در رام‌الله و اورشلیم و از طریق بازگشت فلسطینی‌ها به پشت میز مذاکرات با اسرائیل به‌دست خواهد آمد و نه از راه نیویورک». محمود عباس پیش از سخنرانی در مجمع عمومی سازمان ملل، تاکید کرد که فشارهای بسیار سنگینی [از سوی آمریکا] بر او وارد شد که "کوه هم تحمل آن را نداشت" اما وی "فشار‌ها را رد کرد".

پس از این رویداد، زبیگنیو برژینسکی- مشاور امنیت ملی دولت جیمی کارتر- خطاب به اوباما در فارین پالیسی نوشت: «اين که در رای‌گیری اخیر سازمان ملل بر سر پذیرش حاکميت ملی فلسطین، ایالات متحده با وجود تلاش‌ بسیار تنها توانست هشت کشور از کل ۱۸۸ کشور دارای حق رأی را با خود همراه سازد، نمايانگر سقوط اعتبار جهانی امريکا به پايين ترين سطح در رويارويی با مسئله‌ای است که امروز به لحاظ اخلاقی مايه‌ دردسر گشته و در درازمدّت به سوی انفجار می‌رود". البته یکی از آن ۸ کشور خود اسرائیل بود و چهار مورد دیگر، ۴ جزیره‌ کوچک.

واکنش اسرائیل: ارتکاب جنایت جنگی

دولت اسرائیل در واکنش به مصوبه‌ مجمع عمومی سازمان ملل، همان شب اعلام کرد که مجوز لازم را برای بنای سه هزار واحد مسکونی جدید در آبادی‌های یهودی‌نشین کنونی در کرانه باختری صادر کند. خانه‌سازی‌ها در منطقه "ای یک" انجام خواهند شد تا با قطع پیوستگی در سرزمین‌های کرانه باختری، مانع جدی بیشتری بر سر راه استقلال کشور فلسطین بوجود آید. این منطقه شامل شرق بیت‌المقدس، اورشلیم، و یهودی‌نشین‌های دیگری دراطراف در کرانه باختری است. اورشلیم تا شهر بزرگ یهودی‌نشین "معله ادومیم" از طریق سرزمین‌های ناحیه موسوم به "ای‌یک" به یکدیگر وصل می‌شود؛ بدین مفهوم که میان بخش شمالی کرانه باختری با بخش جنوبی کرانه شکاف ایجاد خواهد شد و این دو بخش، به یکدیگر پیوستگی نخواهند داشت.

شهرک‌های اسرائیلی در حال محاصره بیت‌المقدس هستند و این امر، رؤیای فلسطینی‌ها برای پایتخت قرار دادن این شهر را روز به روز کمرنگ‌تر می‌کند. اشغال ۶۰ درصد از کرانه باختری توسط اسرائیل، عملاً فلسطین را به جای یک دولت به مجموعه از شهرهای جدا از هم تبدیل کرده است. روزنامه کریستین ساینس مانیتور می‌نویسد که رویکرد آمریکا در قبال طرح عباس در سازمان ملل، نشانگر آن است که این کشور در عمل از موضع "دو دولت" به موضع "نبود دولت" در سرزمین‌های مورد ادعای دولت اسرائیل متمایل شده است.

اسرائیل برنامه شهرک‌سازی خود را در مناطق اشغالی بیت‌المقدس شرقی افزایش داد و دولت اسرائیل مجوز ساخت ۲۶۰۰ مسکن دیگر را در این منطقه در ۲۹/۹/۹۱ صادر کرد.

در واکنش به اقدامات دولت اسرائیل، دبیرکل سازمان ملل متحد و اعضای شورای امنیت جز ایالات متحده، در ۲۹/۹/۹۱، با محکوم کردن شهرک‌سازی‌های اسرائیل در کرانه‌ی غربی و اورشلیم، بیت‌المقدس، خواستار توقف فوری ساختمان‌‌سازی‌ شدند. نمایندگان ۱۴ عضو شورای امنیت، در بیانیه‌ای ضمن محکوم کردن شهرک‌سازی‌های اسرائیل، این اقدام را تهدیدی برای روند صلح دانستند. در اظهاراتی جداگانه، بان کی‌مون، دبیرکل سازمان ملل متحد، نیز در جمع گزارشگران گفت که شهرک‌‌سازی‌های اسرائیل «تلاش‌ها برای ایجاد یک کشور فلسطینی بادوام را به شدت تهدید می‌کند.از اسرائیل می‌خواهم تا حرکت در این مسیر خطرناک را ادامه ندهد.»

در اینجا هم دیده می‌شود که آمریکا در شورای امنیت، تنها شد و به تنهایی با این بیانیه همراهی نکرد. دولت اسرائیل به رغم انتقاد ۱۴ عضو از مجموع ۱۵ عضو شورای امنیت سازمان ملل متحد مجوز ساخت ۶۰۰۰ مسکن جدید در کرانه غربی رود اردن را در ۳۰/۹/۹۱ صادر کرد.

سخنگوی کاترین اشتون- هماهنگ‌کننده سیاست خارجی اتحادیه اروپا- در ۲۸/۹/۹۱ در باره‌ شهرک ‌‌سازی اخیر اسرائیل در مناطق اشغالی گفت: «اتحادیه‌ اروپا تاکید می‌کند که چنین شهرک‌هایی برمبنای حقوق بین‌الملل غیرقانونی هستند و سدی شده‌اند برای رسیدن به صلح در خاورمیانه.»

در همین حال، تایمز اسرائیل خبر داد آلیستر برت- معاون خاورمیانه‌ای وزارت خارجه انگلیس- با صدور بیانیه‌ای نسبت به دور جدید شهرک‌سازی‌های اسرائیل در قدس شرقی واکنش نشان داد و این اقدام را نقض کنوانسیون ژنو و مصداق جنایت جنگی دانست. به گفته‌ برت، ویلیام هیگ- وزیر خارجه بریتانیا هفته قبل هم "محکومیت و ناراحتی" خود از طرح اسرائیل برای گسترش ساخت و ساز در مناطق فراتر از محدوده سبز را اعلام کرده بود. وی همچنین طرح‌های جدید اسرائیل برای ساخت و ساز در دو منطقه "گیوات حاماتوس" و "گیلو" را تقبیح کرده است.

در بخشی از بیانیه وزارت خارجه بریتانیا با اشاره به جنایت جنگی بودن این ساخت و سازها، آمده است: این اقدامات به شدت تحریک‌آمیز هستند و برخلاف کنوانسیون چهارم ژنو انجام می‌گیرند. مطابق بند ۴۹ کنوانسیون ژنو، دولت‌های اشغالگر حق ندارند بخشی از جمعیت خود را به مناطق اشغال شده منتقل کنند و بر همین اساس است که جامعه بین‌الملل ساخت و ساز شهرک‌های اسرائیلی در مناطق فراتر از محدوده سبز، غیرقانونی می‌داند. نقض کنوانسیون ژنو مصوب سال ۱۹۴۹، به عنوان جنایت جنگی به شمار می‌رود و از آن جا که اسرائیل عضو این کنوانسیون است، لذا به دلیل شهرک‌سازی در اراضی اشغالی قدس شرقی و کرانه باختری، جنایتکار جنگی محسوب می‌شود.

اروین کوتلر- وزیر سابق دادگستری کانادا و از حامیان اسرائیل- می‌گوید اشاره‌ برت به کنوانسیون ژنو در حقیقت تشدید تدریجی انتقادات علیه شهرک‌سازی‌های مداوم اسرائیل است. وی همچنین می‌گوید گروه‌های حامی حقوق بشر پیش از این در بیانیه‌های خود از این کنوانسیون برای محکوم کردن اقدامات اسرائیل استفاده می‌کردند، اما دولت‌های غربی تاکنون از به کار بردن لفظ این کنوانسیون در بیانیه‌های خود در مورد شهرک‌سازی‌ها، خودداری کرده بودند.

ادای دین می‌تواند به عنوان یک احتمال در رویکرد دولت آمریکا در نظر گرفته شود. جان روالز، فیلسوف لیبرال به "یهودستیزی رستگارکننده" مسیحیان در طول تاریخ پرداخته و فاجعه‌ هولوکاست را هم در همین بستر تاریخی توجیه می‌کند. او می‌گوید: "بدون یهودستیزی مسیحی طی قرون متمادی- که به ویژه در روسیه و اروپای شرقی بی رحمانه بود- هولوکاست به وقوع نمی‌پیوست". شاید دولت آمریکا خود را در این زمینه مسئول می‌داند. اما نه جنایت هولناک هولوکاست کار دولت آمریکا بود، نه فلسطینیان یهودستیز بودند، نه تأیید اشغالگری و آپارتاید ادای دین به شمار می‌رود.

وزیر دادگستری سابق کانادا اشتباه می‌کند. شورای امنیت در قطعنامه‌ ۴۶۵- اول مارس ۱۹۸۰- ضمن محکوم سازی رفتارهای اشغالگرانه‌ اسرائیل «یک بار دیگر براین مسئله که معاهده‌ چهارم ژنو در مورد حفاظت از شهروندان غیرنظامی در زمان جنگ، در ۱۲ اوت ۱۹۴۹، در مورد اراضی عرب که توسط اسرائیل از سال ۱۹۶۷ اشغال شده‌اند از جمله بیت المقدس هم تعمیم می‌یابند،تأکید می‌کند.»

شورای امنیت سازمان ملل سپس با صراحت بیشتری عملکرد اسرائیل در سرزمین‌های اشغالی را با استناد به کنوانسیون ژنو محکوم می‌کند. در بند ۵ قطعنامه می‌نویسد: «تمامی اقدامات صورت گرفته از سوی اسرائیل برای تغییر شاخصه‌های فیزیکی، دموگرافیک، ترکیب، ساختار نهادی و یا وضعیت اراضی فلسطینی و یا عرب اشغال شده از سال ۱۹۶۷، از جمله بیت‌المقدس یا هر بخش دیگری را فاقد اعتبار قانونی شناخته و اذعان می‌کند که سیاست‌ها و اقدامات اسرائیل در اسکان بخشی از جمعیت خود و نیز مهاجران جدید در این اراضی به مفهوم نقض عامدانه‌ معاهده‌ چهارم ژنو در مورد حفاظت از شهروندان غیرنظامی در زمان جنگ بوده و هم مانعی جدی در برابر تحقق یک صلح ماندگار، عادلانه و جامع در خاورمیانه محسوب می‌شود.»

بدین ترتیب، شورای امنیت سازمان ملل نیز اقدام اسرائیل را با استناد به کنوانسیون ژنو، مصداق جنایت جنگی به شمار آورده بود. دولت آمریکا- دوران ریاست جمهوری کارتر- این قطعنامه را وتو نکرد. اما دولت اوباما اینک حتی در مجمع عمومی سازمان ملل نیز به این گونه قطعنامه‌ها رأی مخالف می‌دهد.

۵ قطعنامه‌ علیه اسرائیل و مخالفت‌های آمریکا

مجمع عمومی سازمان ملل متحد در نشست ۲۸/۹/۹۱ پنج قطعنامه‌ زیر را علیه اسرائیل به تصویب رساند: اولین قطعنامه تحت عنوان "اقدامات تاثیرگذار اسرائیل بر حقوق بشر مردم فلسطین در سرزمین‌های فلسطین اشغالی" با ۱۶۴ رأی مثبت، ۸ رأی منفی (اسرائیل، آمریکا، کانادا، استرالیا، پاناما، جزایر مارشال، میکرونزی، پالائو) و ۶ رأی ممتنع به تصویب رسید. در این قطعنامه اقدامات رژیم صهیونیستی در نقض سازمان یافته حقوق بشر مردم فلسطین از جمله استفاده‌ مفرط از زور و عملیات نظامی علیه افراد غیرنظامی به خصوص زنان و کودکان، بازداشت و زندانی کردن ظالمانه فلسطینیان، تنبیه دسته جمعی، توقیف اموال، شهرک‌سازی و گسترش آن، ساخت دیوار حائل، تخریب منازل، مراکز آموزشی و درمانی فلسطینیان، محاصره نوار غزه و استفاده‌ی گسترده از زور در نوار غزه که منجر به کشته و مجروح شدن تعداد زیادی از مردم فلسطین شده، محکوم شده است.

دومین قطعنامه تحت عنوان "شهرک‌های اسرائیلی در سرزمین‌های فلسطین اشغالی و جولان سوریه" از اقدامات اسرائیل در زمینه‌ شهرک‌سازی در بیت‌المقدس شرقی و نیز ساخت دیوار حائل شدیداً ابراز نگرانی کرده و این اقدامات را به عنوان مصادیق نقض حقوق بین‌المللی بشردوستانه و قطعنامه‌های سازمان ملل برشمرده است. قطعنامه از اسرائیل خواسته ضمن توقف فوری و کامل عملیات شهرک‌سازی در سرزمین‌های اشغالی فلسطین و نیز در جولان سوریه، نسبت به اجرای قطعنامه‌های شورای امنیت در این خصوص اقدام کند. این قطعنامه با ۱۶۹ رأی مثبت، ۶ رأی منفی (اسرائیل، آمریکا، کاناد، جزایر مارشال، میکرونزی، پالائو) و ۳ رأی ممتنع به تصویب رسید.

سومین قطعنامه تحت عنوان "کار کمیته‌ ویژه تحقیق در مورد اقدامات تأثیرگذار اسرائیل بر حقوق بشر مردم فلسطین و سایر اعراب سرزمین‌های اشغالی" با ۹۸ رأی مثبت، ۸ رأی منفی (اسرائیل، آمریکا، کانادا، استرالیا، جزایر مارشال، پالائو، پاناما، میکرونزی) و ۷۲ رأی ممتنع به تصویب کمیته‌ ویژه امور سیاسی مجمع عمومی رسید. در این قطعنامه به کارگیری زور توسط اسرائیل علیه مردم غیرنظامی فلسطین و کشته و مجروح شدن هزاران نفر از آنان، تخریب و توقیف اموال فلسطینان، تنبیه دسته جمعی آنان و بازداشت و زندانی کردن هزاران فلسطینی محکوم شده و بر ادامه کار کمیته ویژه تحقیق تاکید شده است.

جیمی کارتر نشان داده است که اسرائیل هر قرارداد صلحی را هم که امضا کند، بدان عمل نخواهد کرد. او به قرارداد کمپ دیوید میان اسرائیل و مصر اشاره کرده و می‌گوید شادمانی و سرور ما عمر کوتاهی داشت، وقتی کاخ سفید را ترک می‌کردم، اسرائیل موارد مهم را اجرا نکرده بود: «اسرائیلی‌ها هرگز هیچ خودمختاری قابل ذکری به فلسطینیان اعطا نکرده و رهبران اسرائیلی حتی به جای عقب کشیدن نیروهای نظامی و سیاسی خود از اراضی اشغالی، سلطه‌ خود بر این مناطق را بسط و گسترش دادند.

چهارمین قطعنامه تحت عنوان "کاربرد کنوانسیون ژنو مربوط به حمایت از افراد غیرنظامی در زمان جنگ"، مورخ ۱۲ اوت ۱۹۴۹، در مورد سرزمین فلسطین اشغالی و سایر سرزمین‌های عربی اشغالی، با ۱۷۱ رأی مثبت، ۶ منفی (اسرائیل، آمریکا، کانادا، جزایر مارشال، میکرونزی، پالائو) و ۳ ممتنع به تصویب رسید.

پنجمین قطعنامه مصوب مجمع تحت عنوان "جولان اشغالی سوریه" که با ۱۶۸ رأی مثبت، یک رأی منفی (اسرائیل) و ۱۱ رأی ممتنع به تصویب رسید، بر خاتمه اشغال جولان از سوی اسرائیل و اجرای قطعنامه ۴۹۷ (۱۹۸۱) شورای امنیت مبنی بر عدم به رسمیت شناخته شدن حاکمیت این رژیم بر جولان، تاکید کرده است.

گذار از طرح دو دولت به طرح نابودی فلسطین

وقتی به چهار سال زمامداری اوباما می‌نگریم، تحولی کاملاً مشهود است. او طرح دو دولت را مطلقا پیگیری نکرده است، اما به جای آن، از دولت اسرائیل حمایت بی چون و چرا به عمل آورده است.

روزنامه‌ کریستین ساینس مانیتور در ۱۶/۹/۹۱ نوشت که رویکرد آمریکا در قبال طرح عباس در سازمان ملل، نشانگر آن است که این کشور در عمل از موضع "دو دولت" به موضع "نبود دولت" در سرزمین‌های مورد ادعای کنونی دولت اسرائیل متمایل شده است. این تغییر سیاست، یک شبه رخ نداده، بلکه روندی است که از بیست سال پیش تاکنون اندک اندک تحقق پیدا کرده است. از زمان آغاز روند مذاکرات صلح "اسلو" در سال ۱۹۹۳ تاکنون، شمار ساکنان یهودی در شهرک‌های اسرائیلی با افزایش چشمگیر، از ۱۰۹ هزار نفر به ۳۵۰ هزار نفر رسیده است. اما رویدادی که اکنون در حال رخ دادن است، این که شهرک‌های اسرائیلی در حال محاصره‌ بیت‌المقدس هستند و این امر، رؤیای فلسطینی‌ها برای پایتخت قرار دادن این شهر را روز به روز کمرنگ‌تر می‌کند.

اشغال ۶۰ درصد از کرانه باختری توسط اسرائیل، عملاً فلسطین را به جای یک دولت به مجموعه ای از شهرهای جدا از هم تبدیل کرده است. یک روز پس از رأی‌گیری سازمان ملل، دولت اسرائیل از برنامه‌هایش برای گسترش شهرک‌سازی در منطقه‌ "ای یک" خبر داد تا از این راه، بیت‌المقدس شرقی را به کرانه باختری پیوند دهد. انجام این برنامه، در عمل آخرین میخ بر تابوت راهکار "دو دولت" خواهد بود.

علل رویکرد دولت آمریکا

ادای دین می‌تواند به عنوان یک احتمال در نظر گرفته شود. جان روالز- فیلسوف لیبرال- به "یهودستیزی رستگاری‌بخش" مسیحیان در طول تاریخ پرداخته و فاجعه‌ی هولوکاست را هم در همین بستر تاریخی توجیه می‌کند. او می‌گوید: "بدون یهودستیزی مسیحی در طی قرون متمادی- که به ویژه در روسیه و اروپای شرقی بی رحمانه بود- هولوکاست به وقوع نمی‌پیوست" (جان راولز، قانون مردمان، ترجمه‌ جعفر محسنی، ققنوس، ص ۳۶). شاید دولت آمریکا خود را در این زمینه مسئول می‌داند. اما نه جنایت هولناک هولوکاست کار دولت آمریکا بود، نه فلسطینیان یهودستیز بودند، نه تأیید اشغالگری و آپارتاید ادای دین به شمار می‌رود.

تحقیق مشترک جان میر شایمر و استفان والت تحت عنوان "لابی اسرائیل و سیاست خارجی آمریکا"

پاسخ‌گوی این مسئله است. آنها به طور مستند نشان داده‌اند که چگونه لابی اسرائیل دولت آمریکا را در خاورمیانه تابع سیاست‌های خود کرده و به دنبال خود می‌کشاند. این دو استاد دانشگاه هاروارد و شیکاگو، براین باورند که باید به دنبال "منافع ملی" آمریکا بود و دنباله‌ روی آمریکا از اسرائیل، به زیان منافع ملی آمریکا تمام شده و اخلاقاً هم قابل دفاع نیست. این دو نشان داده‌اند که اسرائیل به هیچ وجه زیر بار دولت مستقل فلسطینی نمی‌رود، بلکه به دنبال تثبیت اشغال‌گری است.

تحقیق مشترک جان میر شایمر و استفان والت تحت عنوان "لابی اسرائیل و سیاست خارجی آمریکا" به طور مستند نشان ‌می‌دهد که چگونه لابی اسرائیل دولت آمریکا را در خاورمیانه تابع سیاست‌های خود کرده و به دنبال خود می‌کشاند. این دو استاد دانشگاه هاروارد و شیکاگو، براین باورند که باید به دنبال "منافع ملی" آمریکا بود و دنباله‌روی آمریکا از اسرائیل، به زیان منافع ملی ایالات متحده تمام شده و اخلاقاً هم قابل دفاع نیست. این دو نشان داده‌اند که اسرائیل به هیچ وجه زیر بار دولت مستقل فلسطینی نمی‌رود، بلکه به دنبال تثبیت اشغالگری است.

نوام چامسکی ضمن تأیید نظر میرشایمر و والت، نادیده گرفتن نقش نفت و منافع کمپانی‌های نفتی در سیاست خارجی آمریکا در خاورمیانه توسط آن دو را به نقد می‌کشد. چامسکی در تأیید مدعای خود این جمله‌ را از استفان زونس به عنوان شاهد نقل می‌کند: «منافع بسیار مهم تری از منافع آی پک (یا لابی در کل) در آن چه در منطقه‌ خلیج فارس می‌گذرد نهفته است، از جمله منافع شرکت‌های نفتی، صنایع نظامی و منافع خاص دیگری که نفوذ لابی‌ها و فعالیت هایشان از آن چه لابی صهیونیست و هم پیمانان اعانه دهنده اش در رقابت‌های کنگره لاف آن را می‌زنند بسیار فراتر است».

میرشایمر و والت در پاسخ نوشته اند: «ما معتقدیم که سیاست ایالات متحده در خاورمیانه را عمدتاً تعهد به اسرائیل هدایت می‌کند، و نه منافع نفتی. اگر کمپانی‌های نفتی یا کشورهای تولید کننده‌ی نفت سیاست هدایت کننده بودند واشنگتن سعی می‌کرد به جای حمایت از اسرائیل از فلسطین دفاع کند. علاوه‌ بر آن، ایالات متحده به احتمال یقین در مارس ۲۰۰۳ به جنگ علیه عراق نمی‌رفت و دولت بوش تهدید نمی‌کرد که از نیروی نظامی علیه ایران استفاده خواهد کرد».

مایکل مسینگ در مقاله‌ای در نیویورک ریویو- ۸ ژوئن ۲۰۰۶- ضمن تأیید مدعای اصلی این دو محقق- یعنی نفوذ عظیم و مخرب لابی اسرائیل بر سیاست خارجی آمریکا- شواهد و قرائن بسیار زیاد دیگری از قدرت این لابی بر نمایندگان کنگره و سنا و قوه‌ مجریه ارائه کرد و نشان داد که چگونه با پول‌های هنگفت افراد را به عضویت در می‌آورند یا حذف می‌کنند. او نشان می‌دهد که هیلاری کیلینتون چگونه توانست بیشترین کمک مالی لابی اسرائیل را برای رفتن سنا جذب کند و در عوض "تقریباً در هر موردی رأی دادن به روش آی پک سعی دارد این کمک را جبران کند".

مسینگ در ادامه می نویسد: «این فشار وقتی هیلاری کلینتون تصمیم گرفت برای کسب نمایندگی سنا در نیویورک وارد مبارزه شود بیش‌تر هم شد. او که می‌خواست آرای از همه لحاظ مهم یهودیان را به دست آورد، اول مشتاقانه بیت المقدس را "پایتخت ابدی و تقسیم ناپذیر اسرائیل" اعلام کرد و بعد، در تمام طول مبارزه‌ انتخاباتی، او و رقیب جمهوری خواه وی، ریک لاتزیو، در کنیسه‌ها و سخنرانی‌ها سر این موضوع که کدام یک با سرعت بیش تری موفق به انتقال سفارت[آمریکا] به بیت المقدس خواهد شد مشاجره کردند».

نکته‌ جالب توجه این است که هیلاری کلینتون در این زمان بانوی اول آمریکا و همسرش بیل کلینتون رئیس جمهور کشور بود. در انتخابات ریاست جمهوری اخیر آمریکا دقیقا همین موضوع تکرار شد. اوباما و میت رامنی در حال رقابت بودند که کدامیک بیشتر به اسرائیل خدمت کرده و خواهند کرد.

جیمی کارتر نشان داده است که اسرائیل هر قرارداد صلحی را هم که امضا کند، بدان عمل نخواهد کرد. به قرارداد کمپ دیوید میان اسرائیل و مصر اشاره کرده و می‌گوید "شادمانی و سرور ما عمر کوتاهی داشت". وقتی من کاخ سفید را ترک می‌کردم، اسرائیل موارد مهم را اجرا نکرده بود: «اسرائیلی‌ها هرگز هیچ نوع خودمختاری قابل ذکری به فلسطینیان اعطا نکرده و رهبران اسرائیلی حتی به جای عقب کشیدن نیروهای نظامی و سیاسی خود از اراضی اشغالی، سلطه‌ خود بر این مناطق را بسط و گسترش دادند.» (جیمی کارتر، فلسطین، صلح نه آپارتاید، ص ۹۷)

جرج بوش در ژوئن ۲۰۰۲ از راه حل دو کشور برای حل نزاع دفاع کرد و از کشور "مستقل" فلسطینی سخن گفت. اما اسرائیلی‌ها همان طور که پیمان کمپ دیوید را به بایگانی سپردند، پیمان اسلو و نقشه‌ راه را هم بایگانی کردند. نوبت که با اوباما رسید، در عمل، دیگر جز مخالفت با فلسطینیان و دفاع از اسرائیل، چیزی باقی نماند. اوباما برخلاف نطق قاهره، در مسئله‌ فلسطین، بیش از همه‌ روسای جمهور سابق آمریکا دنباله روی دولت اسرائیل شده است. گلن گراینوالد طی مقاله‌ای به نقد افرادی پرداخته است که رابطه‌ خدمت‌گذارانه میان اوباما و اسرائیل را از نقاط مثبت ریاست جمهوری وی قلمداد می کنند.

کارتر به خوبی نشان می‌دهد که «فلسطینیان در شرایط فعلی عملاً در زندانی در درون بخش کوچکی از اراضی خود، که هنوز از آنان گرفته نشده، گرفتار آمده اند» (فلسطین، صلح نه آپارتاید، ص ۳۴۸). آنان زیر سلطه‌ آپارتاید اسرائیل قرار دارند. با این همه، لابی قدرتمند اسرائیل نمی‌گذارد تا مردم آمریکا از این واقعیت‌های فاجعه بار آگاه شوند: «در آمریکا به دلیل وجود نیروهای قوی سیاسی، اقتصادی و مذهبی حامی اسرائیل، تصمیمات دولت اسرائیل به ندرت زیر سئوال رفته و یا محکوم می‌شوند. در شرایطی که صدایی که از درون رسانه‌های ما شنیده می‌شود همان صدای مقامات اسرائیل است- یا حداقل صدای غالبی که شنیده می‌شود چنین صدایی است- شهروندان آمریکایی آگاهی چندانی از آنچه در درون اراضی اشغالی می‌گذرد، و عواقب آن، ندارند.» (فلسطین، صلح نه آپارتاید، ص ۳۴۰)

بیل کلینتون در خاطراتش- زندگی من- می‌گوید وقتی یاسر عرفات و اسحاق رابین برای امضای قرارداد اسلو به کاخ سفید آمدند، پس از مراسم به طور خصوصی از اسحاق رابین پرسیدم چرا قرارداد اسلو را پذیرفت؟ رابین توضیح می‌دهد که سرزمین‌های اشغالی مسائل امنیتی فراوانی برای اسرائیل پدید آورده‌اند. در عین حال اسرائیل دو راه بیشتر در پیش ندارد، ادامه‌ اشغال و برقراری رژیم آپارتاید، یا واگذاری سرزمین‌های اشغالی به صاحبانشان: «اگر قرار باشد اسرائیل کرانه‌ غربی را برای همیشه برای خود نگه دارد، باید تصمیم گرفت آیا به عرب‌های مقیم آنجا اجازه داده شود در انتخابات اسرائیل شرکت کنند یا نه؛ چون آنانی که در درون مرزهای پیش از سال ۱۹۶۷ زندگی می‌کردند، چنین حقی را داشتند. اگر فلسطینی‌ها حق رأی دادن به دست می‌آوردند، با توجه به تولید مثل بیشتری که داشتند، در عرض چند دهه در اسرائیل دیگر یک ایالت یهودی باقی نمی‌ماند. اگر حق رأی دادن از آنان سلب می‌شد، اسرائیل دیگر حکومتی مردم سالار نبود، بلکه کشور با تبعیض نژادی بود. بنابراین، رابین نتیجه گیری کرد که اسرائیل باید از قلمروی اشغالی صرف نظر کند.» (بیل کلینتون، زندگی من، برگردان محمد رضا رضایی هنجی و میترا معتضد، نشر البرز، جلد دوم، ص ۷۹۰)

جیمی کارتر در کتاب خود با شواهد و قرائن کافی توضیح می‌دهد که اسرائیل راه ضمیمه‌سازی سرزمین‌های اشغالی و برقراری رژیم آپارتاید را برگزید. بیل کلینتون که چند سالی واسطه‌ مذاکرات مخفیانه‌ حافظ اسد- رئیس جمهور سابق سوریه- و دولت اسرائیل برای صلح بود، گزارش مبسوطی از آن مذاکرات ارائه کرده است. او می‌گوید همیشه حافظ اسد عقب‌نشینی می‌کرد تا به صلح دست یابد و بلندی‌های جولان را پس گیرد. اما همیشه اسرائیلی‌ها پس از مذاکرات بلند مدت، در آخرین دقایق به بهانه‌های مختلف زیر توافقات می‌زدند. مسئله این است که اسرائیل نمی‌خواهد حتی سرزمین‌های اشغالی پس از ۱۹۶۷ را به صاحبانشان بازگرداند.

بسیاری از رهبران دولت اسرائیل از مهاجران شوروی و بلوک شرق سابق بوده‌اند. کلینتون توجیه شگرف این گروه را بازگو می‌کند: «مهاجران روس، به ویژه با پس دادن جولان، مخالف بودند. ناتان شارانسکی که در طی زندانی بودن طولانی اش در شوروی، در غرب به قهرمانی بدل شده و در سال ۱۹۹۸ همراه با نتانیاهو به وای ریور آمده بود، نگرش یهودی‌های روس را برای من توضیح داد. او گفت که آنان از پهناورترین کشور جهان، به یکی از کوچک‌ترین کشورهای جهان آمده‌اند و اعتقاد نداشتند با پس دادن جولان یا کرانه‌ باختری رود اردن، اسرائیل را کوچک‌تر از پیش کنند. افزون بر آن، آنان سوریه را تهدیدی برای اسرائیل به شمار نمی‌آوردند. اسرائیل و سوریه با هم در حالت صلح به سر نمی‌بردند؛ اما در حال جنگ هم نبودند. اگر سوریه به اسرائیل حمله می‌کرد، اسرائیلی‌ها می‌توانستند به راحتی در جنگ پیروز شوند. پس چرا باید جولان را پس دهند؟ » (بیل کلینتون، زندگی من، جلد دوم، ص ۱۲۳۰)

جرج بوش در ژوئن ۲۰۰۲ از راه حل "دو کشور" برای حل نزاع دفاع کرد و از کشور "مستقل" فلسطینی سخن گفت. اما اسرائیلی‌ها همان طور که پیمان کمپ دیوید را به بایگانی سپردند، پیمان اسلو و نقشه‌ راه را هم بایگانی کردند. نوبت که با اوباما رسید، در عمل، دیگر جز مخالفت با فلسطینیان و دفاع از اسرائیل، چیزی باقی نماند. اوباما برخلاف نطق قاهره، در مسئله‌ فلسطین، بیش از همه‌ روسای جمهور سابق آمریکا دنباله روی دولت اسرائیل شده است. گلن گراینوالد طی مقاله‌ای به نقد افرادی پرداخته است که رابطه‌ خدمت‌گذارانه میان اوباما و اسرائیل را از نقاط مثبت ریاست جمهوری وی قلمداد می‌کنند. ضمیمه‌سازی سرزمین‌های اشغالی به اسرائیل، به صورت مهم‌ترین بحث احزاب دست راستی- از جمله لیکود، حزب نتانیاهو- در انتخابات ۲۲ ژانویه ۲۰۱۳ در آمده است.

پروژه‌ گذار ایران به دموکراسی، بدون تحلیل توزان قوا در منطقه و سیر تحولات منطقه ناممکن است. بازیگران بین‌المللی (آمریکا، روسیه، چین، اروپا) و منطقه‌ای (عربستان سعودی، قطر، امارات، ترکیه، اسرائیل، و...) نقش تعیین کننده‌ای در تحولات منطقه دارند. به تعبیر دیگر، صفحه‌ شطرنج فقط دارای یک مهره- یعنی رژیم جمهوری اسلامی- نیست، مهره‌های بسیار مهم‌تری در صفحه حضور دارند ولی متأسفانه جمهوری اسلامی نقش ایران را به مهره‌ سرباز تقلیل داده است.

میرشایمر و والت شواهد و قرائن فراوانی ارائه کرده‌اند که اسرائیل در ابتدای سال ۲۰۰۰ دولت آمریکا را نه تنها وادار به حمله به عراق ‌کرد، بلکه به دولت آمریکا فشار می‌آورد که باید کار سوریه و ایران را یکسره سازد. سوریه امروز به ویرانه‌ای تبدیل شده است. مردم سوریه که چندین دهه زیر سلطه‌ رژیمی جنایتکار به سر برده و به شدت سرکوب شده‌اند، اینک شاهد کلنگی شدن کشورشان هستند.

روزنامه‌ معاریو گزارش مرکز تحقیقات سیاسی وابسته به وزارت خارجه اسرائیل را که در نشست اخیر سفرای آن کشور مطرح شده، منتشر کرده است. این گزارش به وضعیت محور مقاومت و پیامدهای بمباران تأسیسات هسته‌ای ایران توسط اسرائیل پرداخته است. مدعا این است که اگر اسرائیل به ایران حمله کند، سوریه و حزب‌الله نمی‌توانند صورت دهند. برای این که:«جنگ داخلی در سوریه، ارتش این کشور را ضعیف کرده است. اسرائیل دیگر از ورود سوریه برای حمایت از ایران در صورت بروز جنگ، نگرانی ندارد... شانس این که در صورت بروز جنگ، حزب‌الله نیز به کمک ایران در جنگ علیه اسرائیل بیاید، کاهش یافته است. این مسئله در نتیجه‌ بروز مشکلاتی است که برای تأمین اسلحه‌ حزب‌الله بعد از بحران در سوریه ایجاد شده است.»

ایران هم زیر سلطه‌ رژیم استبداد دینی فقیهان قرار دارد. آنان مردم را سرکوب کرده و برخلاف منافع ملی ایران گام بر می‌دارند. توازن قوا در کل منطقه به زیان ایران به هم خورده و آیت‌الله خامنه‌ای نه تنها حاضر به فهم این مسئله نیست، بلکه با شعارهای دن کیشوت‌وار و غیرانسانی کاملاً در مسیری حرکت می‌کند که به سود دولت اسرائیل تمام می‌شود (رجوع شود به مقاله‌ "جهان صهیونیستی خامنه‌ای- احمدی نژاد"). به جای مذاکره‌ با دولت آمریکا و حل مسائل و برقراری روابط دوستانه، همچنان معکوس حرکت می‌کند.

مایکل مسینگ در سال ۲۰۰۶ در نقد میرشایمر و والت نوشت: «از اواسط دهه‌ نود، آی پک بخش اعظم هم خود را مصروف به هشدار دادن علیه سلاح‌های هسته‌ای توسط ایران، و تلاش برای سرنگونی آن‌ها کرده است. میرشایمر و والت روی حمایت لابی از جنگ عراق خیلی تأکید می‌کنند، اما کار آی پک روی ایران تا همین حالا تأثیری به مراتب بیش‌تر در واشنگتن داشته است (چرا که ملازم با گفتارها و کردارهای تهاجمی احمدی نژاد بوده است)».

برژینسکی در ۱۴/۱۰/۹۱ در مقاله‌ای در واشنگتن پست، به صورت پرسشی نشان می‌دهد که حمله‌ نظامی احتمالی آمریکا به ایران به خاطر اسرائیل است. او می‌پرسد:«اسر‌ا‌ئیل بیش از ۱۰۰ سلاح هسته‌ای دارد. آیا این فرضیه منطقی است که ایران ممکن است به اسرائیل حمله‌ نظامی کند، در حالی که دستیابی ایران به سلاح‌های هسته‌ای به باور کارشناسان دست کم چند سال دیگر طول خواهد کشید؟».

برژینسکی در مقاله‌ای در واشنگتن پست، به صورت پرسشی نشان می‌دهد که حمله‌ نظامی احتمالی آمریکا به ایران به خاطر اسرائیل است. او می‌پرسد: «اسر‌ا‌ئیل بیش از ۱۰۰ سلاح هسته‌ای دارد. آیا این فرضیه منطقی است که ایران ممکن است به اسرائیل حمله‌ نظامی کند، در حالی که دستیابی ایران به سلاح‌های هسته‌ای به باور کارشناسان دست کم چند سال دیگر طول خواهد کشید؟». وی سپس توضیح می‌دهد که تهاجم به ایران به تنهایی بیشتر آمریکا منتهی خواهد شد.

وی سپس توضیح می‌دهد که تهاجم به ایران به تنهایی بیشتر آمریکا منتهی خواهد شد: «عملکرد اخیر ایالات متحده در سازمان ملل متحد در قبال تقاضای فلسطین برای عضویت در سازمان ملل، مورد اعتراض گسترده‌ کشورهای عضو این سازمان قرار گرفت. در واکنش به اعتراض آمریکا و اسرا‌ئیل به تقاضای عضویت فلسطینیان در سازمان ملل، از ۱۸۸ کشور، تنها ۷ کشور با اعتراض آمریکا و اسرائیل هم صدا شدند. اقدام نظامی احتمالی علیه ایران نیز قاعدتاً به انزوای بیشتر ایالات متحده در جامعه‌ جهانی خواهد انجامید، و احتمال آن وجود دارد که دبیر کل سازمان ملل، آمریکا را به سبب اعلام جنگ علیه ایران محکوم کند، که برای وجهه‌ی جهانی آمریکا نامطلوب و مخرب خواهد بود».

خوب یا بد، اسرائیل و لابی قدرتمندش در تعیین سیاست خارجی آمریکا در منطقه نقش چشمگیری دارند. مسئله‌ اصلی نیروهای دموکراسی‌خواه، مسئله‌ حفظ ایران و ایرانیان است. اگر ایران همانند سوریه کلنگی شود، دموکراسی و حقوق بشر و آزادی در کار نخواهد بود، میلیون‌ها کشته و زخمی و آوارگی و تجزیه در انتظارمان خواهد بود (در مقاله‌ "دیدار خامنه‌ای و دیپلمات سابق آمریکایی" نشان داده شده است که دولت آمریکا تاکنون بارها مدعای دولت اسرائیل را رد کرده است). مذاکره‌ با آمریکا و حل مسأئل نه تنها می‌تواند این خطر را رفع کند، بلکه- همانند پیمان هلسینکی- می‌تواند به گذار به دموکراسی و بهبود وضعیت حقوق بشر منتهی شود.

پروژه‌ گذار ایران به دموکراسی، بدون تحلیل توزان قوا در منطقه و سیر تحولات منطقه ناممکن است. نمی‌توان چشم‌ها را بست و نقش بازیگران بین‌المللی و منطقه‌ای در تحولات منطقه را نادیده گرفت و از چارچوب تحلیل حذف کرد. بازیگران بین‌المللی (آمریکا، روسیه، چین، اروپا) و منطقه‌ای (عربستان سعودی، قطر، امارات، ترکیه، اسرائیل، و...) نقش تعیین کننده‌ای در تحولات منطقه دارند. تحولات منطقه ربط وثیقی به یکدیگر داشته و هر حرکتی در کشوری، موجب تغییر توازن قوا در دیگر کشورها خواهد شد. به تعبیر دیگر، صفحه‌ شطرنج فقط دارای یک مهره- یعنی رژیم جمهوری اسلامی- نیست، مهره‌های بسیار مهم‌تری در صفحه حضور دارند ولی متأسفانه جمهوری اسلامی نقش ایران را به مهره‌ سرباز تقلیل داده است.

بازیگران بین‌المللی و منطقه‌ای هم باید به پیامدهای ناخواسته‌ کنش‌های خود بنگرند. به دو نمونه‌ی زیر بنگرید:

الف- مصر: عصام عریان- از رهبران اصلی اخوان‌المسلمین و مشاور مرسی- در روز اول ژانویه‌ ۲۰۱۳ در مصاحبه‌ی با تلویزیون مصری "ان تی وی" گفته است: «تا ۱۰ سال دیگر فلسطین آزاد شده و اسرائیل از بین خواهد رفت و اشغال‌گران باید به سرزمین‌های اصلی خود بازگردند. به دلیل از بین رفتن اسرائیل در ۱۰ سال آینده از یهودیان مصری تبار می‌خواهم که به کشور اصلی خود، مصر باز گشته و سرزمین کنونی اسرائیل را برای فلسطینی‌ها رها کنند. ایدئولوژی صهیونیسم به شکست انجامیده و یهودیان باید فلسطین را ترک کنند، تا راه برگشت پناهندگان فلسطینی هموار شود. آوارگان فلسطینی باید به کشورشان بازگردند و مهاجران یهودی نیز می‌بایست به کشورهای اصلی خود بروند».

ب- سوریه: مهم‌ترین مخالفان در حال جنگ با دولت جنایتکار و سکولار سوریه، اسلام‌گرایان هستند. اسلام‌گرایانی که اخوان‌المسلمین طیف میانه رو آنان است و سلفی‌ها و القاعده طیف تندرو آنان (مورد حمایت قطر و عربستان و ترکیه). آمریکا مجبور شد تا یک گروه از آنان را "تروریست" اعلام کند. شورای حقوق بشر سازمان ملل و دیگر نهاهای حقوق بشری بارها آنان را به "جنایات جنگی" و "جنایت علیه بشریت" متهم کرده‌اند (رجوع شود به مقاله‌ "افغانستان کردن سوریه"). پیروزی آنها به سود آمریکا و اسرائیل نخواهد بود.

گسیل داشتن نیروهای جهادی به افغانستان و تشکیل طالبان و القاعده به زیان آمریکا تمام شد (رجوع شود به مقاله "القاعده‌ی خوب، القاعده‌ی بد"). اینک نیز باید به یاد داشت که کلنگی کردن منطقه به سود اسرائیل، ممکن است نتیجه‌ معکوس داشته باشد و موجب تقویت نیروهای سلفی، چون طالبان و القاعده شده و به زیان آمریکا و اسرائیل تمام شود.

بیش از ۱۰ کشته و ۴۶ زخمی در انفجارهای امروز عراق

Maryam — Mon, 31 Dec 2012 10:54:07 +0000

سلسله انفجارهای امروز٬ دوشنبه ۱۱ دی‌ ماه ۱۳۹۱ در شهرهای مختلف عراق بیش از ۱۰ کشته و ۴۶ زخمی بر جای گذاشت.

به گزارش خبرگزاری رویترز هفت نفر از جان‌باختگان این انفجارها اعضای یک خانواده بودند که در اثر انفجاری در برابر منزل‌شان در روستای المسیب واقع در جنوب بغداد جان خود را از دست دادند. بر اساس گزارش‌های منتشر شده چهار نفر دیگر ز ساکنین این منطقه نیز بر اثر این انفجار زخمی شدند.

شهرهای بعقوبة، بابل، کرکوک و صلاح‌الدین نیز امروز شاهد انفجارهای تروریستی بودند.

سه انفجار در جاده الحلة – کربلا نزدیک به ۲۰ نفر کشته و زخمی بر جای گذاشته است. یک مقام امنیتی حلة به خبرگزاری فارس گفت که یک کاروان عزاداری در استان حله و یک حسینیه در نزدیکی شورای استانداری بابل از جمله اهداف این انفجارها بودند. خبرگزاری رویترز نوشته است که در اثر این انفجارها دو نفر کشته و دست‌کم ۱۷ نفر زخمی شده‌اند.

در منطقه بعقوبة واقع در استان دیالی نیز ۹ نفر بر اثر انفجار یک خودروی بمب‌گذاری شده مجروح شدند.

سوءقصد به محمد المسعودی٬ استاندار بابل از دیگر اهداف انفجارهای روز دوشنبه بود. یک منبع آگاه به نقل از پلیس استان بابل گفته است که این انفجار در مقابل شورای استانداری رخ داد و در اثر آن یکی از محافظان استاندار کشته و ۱۲ نفر از جمله شماری از شهروندان غیرنظامی عراقی زخمی شدند.

سه انفجار در جاده الحلة – کربلا نزدیک به ۲۰ نفر کشته و زخمی بر جای گذاشته است. یک مقام امنیتی حلة به خبرگزاری فارس گفت که یک کاروان عزاداری در استان حله و یک حسینیه در نزدیکی شورای استانداری بابل از جمله اهداف این انفجارها بودند. خبرگزاری رویترز نوشته است که در اثر این انفجارها دو نفر کشته و دست‌کم ۱۷ نفر زخمی شده‌اند

استان کرکوک نیز امروز شاهد انفجار بمب بود در یک گشتی پلیس بود که منجر به کشته شدن یک پلیس و مجروح شدن یک شهروند عراقی شد.

انفجاری دیگر در استان صلاح‌الدین نیز دو زخمی بر جای گذاشته است. به گزارش پلیس این استان این بمب که داخل یک خودرو در شرق تکریت جاسازی شده بود دو کودک را زخمی کرده است.

امروز همچنین دو خودروی بمب‌گذاری شده دیگر در نزدیکی مسجد الوهاب در منطقه طوزخورماتو واقع در استان صلاح‌الدین منفجر شدند که این انفجارها خسارت جانی در پی نداشت.

عراق در سال‌های اخیر همواره درگیر انفجارهای تروریستی در نقاط مختلف این کشور است. آمار این انفجارها در در نزدیکی مراسم‌های مذهبی چون عاشورا واربعین افزایش می‌یابد و زائران امکان مذهبی شیعیان را هدف قرار می‌دهد.

۲۴ آذر ماه سال جاری يک اتوبوس حامل زائران ايرانی در مسير سامرا هدف بمب‌گذاری قرار گرفت و چند نفر کشته و زخمی شدند.

پیش از آن نیز در ۲۵ آبان‌ماه سال جاری نيز يکی از اتوبوس‌های حامل زائران ايرانی که به سمت سامرا در حرکت بود در خروجی شهر بغداد با انفجار بمبی دچار سانحه شد. در اين رويداد دو نفر

کشته و پنج نفر زخمی شدند.

در همین زمینه:

چند کشته و زخمی در انفجار اتوبوس زائران ايرانی در عراق

مذاکره معطوف به بقا

politics — Mon, 19 Nov 2012 15:32:39 +0000

آیا جمهوری اسلامی به مذاکره مستقیم با آمریکا تن می‌دهد؟

حمید مافی

حمید مافی - داستان مذاکره ایران و آمریکا، عمری به درازای تاریخ جمهوری اسلامی دارد. از ۱۳ آبان ۱۳۵۸ تا به امروز، هر از گاهی به بهانه‌های مختلف، امکان و احتمال مذاکره مستقیم میان دو کشور و فرو ریختن دیوار بی‌اعتمادی‌ها پیش آمده و هر بار با دخالت مستقیم عالی‌ترین مقام نظام جمهوری اسلامی، این امکان ابتر مانده و راه به جایی نبرده است. شاید بهترین فرصت، همان زمانی بود که مادلین آلبرایت در مقام وزیر امور خارجه امریکا، از دخالت دولت امریکا در کودتای ۲۸ مرداد عذرخواهی کرد و سید محمد خاتمی در مقام رئیس جمهور ایران، سیاست تنش زدایی را در پیش گرفت.

اما حمله تند رهبر جمهوری اسلامی به آمریکا و گفته‌های محمد خاتمی در گفت‌و‌گو با شبکه سی ان ان، راه را بر گفت‌و‌گوی مستقیم دو کشور بست و پس از آن، در دوران بوش پسر در آمریکا، ایران در شمار کشورهای محورهای شرارت قرار گرفت و سیاست‌های تحریمی ایالات متحده در قبال ایران، سخت گیرانه‌تر پیگیری شد.

پیروزی اوباما در چهار سال قبل، واکنش غیر منتظره محمود احمدی‌نژاد را به دنبال داشت. او در نامه‌ای، پیروزی باراک اوباما را تبریک گفت. اوباما نیز بر خلاف بوش پسر، زبانی نرم در سخن گفتن با ایران در پیش گرفت و بار‌ها بر مذاکره و حل مسالمت آمیز مسئله هسته‌ای ایران تاکید کرد. نطق به یاد ماندنی او در قاهره مصر، شاید پیام مستقیمی بود به ایران که دست دوستی اوباما را بفشارد، اما رهبر جمهوری اسلامی ایران، این دست را «مشتی آهنین در پوشش مخملی» توصیف کرد.

ستیزه جویی مقام‌های ایرانی در عرصه بین‌المللی و تن ندادن به شفاف سازی برنامه هسته‌ای در گفتگوهای ایران با گروه 5+1 و در پی آن انتخابات مناقشه برانگیز سال ۸۸ و سرکوب مخالفان در ایران، دایره تحریم‌های آمریکا علیه جمهوری اسلامی را گسترده‌تر کرد و این بار اتحادیه اروپا و بسیاری دیگر از کشورهای دنیا به باشگاه تحریم‌کنندگان ایران پیوستند. گسترده شدن دایره تحریم‌ها، آن گونه که کمیته حمایت از تولیدات داخلی مجلس گزارش داده است، برای مقامات ایرانی غیرمنتظره بوده و موجب نابسامانی‌های بسیاری در تامین منابع مالی و کالاهای اساسی کشور شده است.

ایران می‌خواهد از میان گفت‌و‌گوی مستقیم با آمریکا و گروه ۱+۵ راهی برای گریز از تحریم‌ها بیابد. این در حالی است که تحریم‌های اعمال شده، تنها معطوف به برنامه هسته‌ای ایران نیست. بخشی از تحریم‌ها، رفتار حکومت در نقض حقوق شهروندان را نشانه رفته است. برای همین، چنانچه قرار بر این باشد که ایران و آمریکا به صورت مستقیم بر سر میز مذاکره بنشینند، باید در این باره نیز به توافق برسند.

افزایش فشار تحریم‌های اقتصادی، بخشی از مقام‌های دولتی را بر آن داشت تا به گلایه از شرایط موجود بپردارند و خواستار مذاکره مستقیم با آمریکا شوند. محمود احمدی‌نژاد، در مقام رئیس دولت ایران در آخرین سفر خود به امریکا، از مذاکره مستقیم با آمریکا استقبال کرد. در نخستین واکنش‌ها، نمایندگان مجلس و مقام‌های نظامی ایران، این خط را خط سازش خواندند و به تقبیح دولت روی آوردند.

اما گویا اینک انتخاب دوباره اوباما و افزایش فشارهای بین‌المللی بر ایران، مسئولان ارشد نظام و جناح‌های نزدیک به رهبر جمهوری اسلامی را بر آن داشته تا از امکان و احتمال مذاکره با امریکا سخن بگویند. به گونه‌ای که عضو کمیسیون امنیت ملی مجلس گفته است: «مذاکره با امریکا تابو نیست.» محمد جواد لاریجانی، رئیس کمیسیون حقوق بشر قوه قضائیه هم گفته است: «برای منافع نظام اگر لازم باشد، در قعر جهنم هم با امریکا مذاکره می‌کنیم.»

هم‌زمان با این واکنش‌ها، خبرگزاری فارس به نقل از معاون وزیر امور خارجه روسیه از درخواست روسیه برای مذاکره مستقیم میان ایران و امریکا خبر داده و علی‌اکبر صالحی وزیر خارجه ایران نیز در واکنش به این خبر گفته است که «حرف آخر در باره مذاکره با امریکا را رهبر جمهوری اسلامی ایران می‌زند.»

دو راهی سخت

در سی سال گذشته، مذاکره با "شیطان بزرگ" خط قرمز جمهوری اسلامی ایران بوده است. مقام‌های حکومتی برای بیرون راندن رقبای خود از میدان بازی، آن‌ها را وابسته به آمریکا و یا پیرو سیاست‌های آمریکا در ایران می‌خوانند و با شیوه برچسب زنی تلاش می‌کنند مخالفان سیاسی خود را بدنام جلوه دهند.

اینک اما به نظر می‌رسد که حلقه تنگ تحریم‌ها و شرایط دشواری که حکومت با آن روبرو شده، مخالفان همیشگی ارتباط مستقیم با آمریکا را در دو راهی سختی قرار داده باشد. کاهش صادرات نفت ایران در ماه‌های گذشته، دشواری نقل و انتقال پول و بحران ارزی به وجود آمده در کشور و تهدیدهای‌گاه به‌گاه اسرائیل برای حمله نظامی به ایران و مخالفت باراک اوباما با حمله نظامی، دوگانه‌ای تازه برای مقام‌های ارشد جمهوری اسلامی به وجود آورده است: ادامه سرسختی در مقابل خواست‌های جامعه جهانی یا تن دادن به گفت‌و‌گوی مستقیم با امریکا و ادامه بازی در دایره تعیین شده از سوی آمریکا و متحدانش.

آن‌گونه که شواهد نشان می‌دهد، ایران حاضر است در برابر لغو و یا حتی تعلیق موقت تحریم‌ها، غنی سازی بیست درصدی اورانیوم را به حالت تعلیق درآورد. این را می‌توان از لابه لای گفته‌های جلیلی – مسئول تیم گفت‌و‌گو کننده ایرانی با گروه ۱+۵ – و مهدی محمدی – از مشاوران فرمانده سپاه و اعضای تیم گفت‌و‌گو کننده با گروه ۱+۵ – به روشنی دید.

سرنوشت معمر قذافی و صدام حسین در لیبی و عراق، در مقابل دیدگان مقام‌های جمهوری اسلامی قرار دارد و آن‌ها تا به حال نه تن به مدل قذافی داده‌اند که اورانیوم‌های غنی شده خود را به کشور دیگری منتقل کنند و نه همچون صدام حسین در عراق، از سر استیصال گشایش فضای داخلی و تن دادن به همه خواست‌های غرب در دقیقه نود را در پیش گرفته‌اند.

مهدی محمدی در یک ماه گذشته دوبار در سرمقاله روزنامه "وطن امروز" نوشته است: «ایران نمی‌داند طرف مقابل پس از تعلیق غنی سازی بیست درصد چه می‌خواهد. اگر ایران بداند که آن‌ها پس از تعلیق غنی سازی بیست درصد، ایران هسته‌ای را با غنی سازی ۵ درصد به رسمیت می‌شناسند و تحریم‌ها را لغو می‌کنند، آن وقت می‌توان امیدوار بود که گفت‌و‌گو‌ها نتیجه بخش باشد.»

پیش از این نیز رسانه‌های فارسی زبان، از سفر ولایتی، مشاور سیاست خارجی رهبر جمهوری اسلامی به آمریکا و مذاکره او با مقام‌های این کشور خبر داده بودند. این مذاکره‌ گرچه از سوی مقامات رسمی هر دو دولت تکذیب شد، اما به نظر می‌رسد مقام‌های ایرانی پس از انتخاب دوباره اوباما و تاکید او بر یافتن راهی برای حل مسئله هسته‌ای ایران، چندان بی‌میل نیستند که راه را برای گفت‌و‌گو باز کنند.

دشواری‌های مذاکره مستقیم

اما آن‌چه که گفت‌و‌گوی مستقیم میان دو کشور را دشوار می‌کند، دیوار بلندی است که در ۳۴ سال گذشته ساخته شده و برای حکومت جمهوری اسلامی به یک سلاح برنده برای برچسب زنی به منتقدان و مخالفانش تبدیل شده است. جناح حاکم بر جمهوری اسلامی ایران، موافقان مذاکره با امریکا را به سازش محکوم می‌کند. اینک همین برچسب زنی به مخالفان، گفت‌و‌گوی مستقیم با آمریکا را به «یک تابو» در سیاست خارجی ایران تبدیل کرده است.

از سوی دیگر، ایران می‌خواهد از میان گفت‌و‌گوی مستقیم با آمریکا و گروه ۱+۵ راهی برای گریز از تحریم‌ها بیابد. این در حالی است که تحریم‌های اعمال شده، تنها معطوف به برنامه هسته‌ای ایران نیست. بخشی از تحریم‌ها، رفتار حکومت در نقض حقوق شهروندان را نشانه رفته است. برای همین، چنانچه قرار بر این باشد که ایران و آمریکا به صورت مستقیم بر سر میز مذاکره بنشینند، باید در این باره نیز به توافق برسند.

همچنین حکومت ایران می‌داند که اسرائیل مهم‌ترین متحد آمریکا در منطقه خاورمیانه است، کشوری که ایران هنوز آن را به رسمیت نمی‌شناسد و رهبر جمهوری اسلامی به صراحت اعلام کرده است که از هر جنگی علیه اسرائیل پشتیبانی می‌کند. چنانچه رهبر جمهوری اسلامی که تصمیم گیرنده نهایی در باره این مذاکره است، اجازه گفتگو را بدهد، باید در دیدگاه خود در باره مسئله اسرائیل و فلسطین نیز تجدید نظر کند.‌‌ همان طور که در باره مناقشات سوریه نیز باید یک چرخش در دیدگاه‌هایش را تجربه کند.

مذاکره برای بقا

آنچه که می‌تواند امکان مذاکره مستقیم میان دو کشور را تقویت کند، شرایط دشواری است که جمهوری اسلامی در آن قرار گرفته است. جمهوری اسلامی نگران است که ادامه تحریم‌های نفتی و بانکی، در بلندمدت به نارضایتی عمومی در ایران بیانجامد .نگران است که اگر به خواست جامعه جهانی تن ندهد، پس از حل بحران سوریه، هدف فشارهای شدیدتری قرار بگیرد . هدفی که معطوف به تغییر حکومت در ایران و نه تعلیق غنی سازی هسته‌ای باشد. جمهوری اسلامی در این صورت، دیگر نمی‌تواند با تعلیق غنی سازی و یا گشایش محدود عرصه داخلی، راه را برای بقای حکومت هموار کند.

سرنوشت معمر قذافی و صدام حسین در لیبی و عراق، در مقابل دیدگان مقام‌های جمهوری اسلامی قرار دارد و آن‌ها تا به حال نه تن به مدل قذافی داده‌اند که اورانیوم‌های غنی شده خود را به کشور دیگری منتقل کنند و نه همچون صدام حسین در عراق، از سر استیصال گشایش فضای داخلی و تن دادن به همه خواست‌های غرب در دقیقه نود را در پیش گرفته‌اند.

شاید مقام‌های ارشد ایرانی همچنان منتظر انتخابات ریاست جمهوری در سال ۹۲ بمانند تا از دل انتخابات یک رئیس دولت مورد اعتماد رهبر جمهوری اسلامی بر مسند قوه مجریه بنشیند و آن‌گاه با اجازه رهبر جمهوری اسلامی، یخ‌های رابطه مستقیم را آب کند. چرا که هم اکنون نیز ایران به آنچه که در غنی سازی اورانیوم می‌خواسته رسیده است.

مقام‌های جمهوری اسلامی همچنان به بازی با جامعه جهانی ادامه داده و بر سر میز مذاکره باقی مانده‌اند. اما آن گونه که اوباما در زمان تبلیغات انتخابات ریاست جمهوری گفته بود؛ «این بازی چندان هم بلندمدت نخواهد بود و آمریکا اجازه ایران هسته‌ای را نمی‌دهد». در نتیجه ایران نمی‌تواند انتظار داشته باشد که همچون گذشته به بازی در سر میز مذاکره بپردازد.

شاید مقام‌های ارشد ایرانی همچنان منتظر انتخابات ریاست جمهوری در سال ۹۲ بمانند تا از دل انتخابات یک رئیس دولت مورد اعتماد رهبر جمهوری اسلامی بر مسند قوه مجریه بنشیند و آن‌گاه با اجازه رهبر جمهوری اسلامی، یخ‌های رابطه مستقیم را آب کند. چرا که هم اکنون نیز ایران به آنچه که در غنی سازی اورانیوم می‌خواسته رسیده است.

اگر تا پیش از این، بحث بر سر غنی سازی سه تا پنج درصد بود، هم اکنون چانه‌زنی بر سر غنی سازی بیست درصدی در ایران است. تجربه سیاست خارجی ایران نشان می‌دهد، هر‌گاه که ضرورت ایجاب کند، می‌توان با نظریه‌های فقهی حاکمان راهی تازه برای برون رفت از وضع موجود یافت. چه بسا این بار نیز به استناد این نظر که «دشمنی ایران با هیچ کشوری دائمی نیست و هر کجا که منافع نظام ایجاب کند، مذاکره با شیطان بزرگ در قعر جهنم نیز صورت می‌گیرد»؛ ایران و امریکا بر سر میز مذاکره نشستند. اتفاقی که شاید تا خرداد سال آینده باید همچنان منتظر آن ماند.

فاجعه زیستبومی خلیج فارس، یک فاجعه انسانی

arezoo — Thu, 08 Nov 2012 00:30:00 +0000

فاجعه زیستبومی خلیج فارس، یک فاجعه انسانی

جلال ایجادی*

جلال ایجادی - خلیج فارس در بحران است. بحران سیاسی، بحران نظامی و امروز بحران اکولوژیکی فاجعه‌ای گرانبار در پهنه آبهای این دریا به‌شمار می‌آید. در حال حاضر آلودگی خلیج فارس ۴۶ برابر حد مجاز است. بی تفاوتی جامعه ایران و سیاستمداران حاکم نسبت به چنین وضعیتی غیرقابل قبول است. چرا به فکر خلیج فارس نیستیم؟

خلیج فارس تاریخ و ثروت ما

بیش از ۲۴۰۰ سال تاریخ نویسان درباره خلیج فارس نوشته‌اند، نام خلیج فارس در بیش از ۲۰۰۰ نقشه تاریخی آمده و متجاوز از ۳۰ قرارداد سیاسی و بازرگانی منطقه‌ای و بین المللی از آن یاد کرده‌اند

خلیج فارس به شهادت تاریخ‌نویسان یونان باستان چون هرودت (۴۸۴ ـ ۴۲۵ ق. م)، كتزياس (۴۴۵ـ ۳۸۰ ق. م) و گزنفون (۴۳۰ ـ ۳۵۲ ق.م) كه به اين دريا نام پرس و به سرزمين ايران پارسه، پرسای، ‌پرس‌پوليس، يعنی شهر يا مملكت پارسيان داده‌اند؛ تا داریوش اول که در ۲۵۰۰ سال پیش در کتیبه بیستون در کرمانشاه از این منطقه با عنوان دریای پارس نام برده است، تا همه پیمان‌های بین‌المللی، به‌عنوان بخشی از هویت ایرانی معرفی شده، پس چرا به این واقعیت هویت‌بخش بی اعتنا هستیم؟ دعوا ودفاع نباید فقط بر سر نام فارسی این خلیج باشد، پیکار برای حفظ آن از همه گزندها و همچنین حفاظت محیط زیستی آن نیز نباید فراموش شود.

خلیج فارس با وسعت ۲۳۲۸۵۰ کیلومتر مربع در جنوب کشور و میان ایران و شبه جزیره عربستان قرارگرفته و با دریای عمان از راه تنگه هرمز ارتباط دارد. درازای آن از دهانه اروندرود تا تنگه هرمز نزدیک ۸۰۵ کیلومتر و پهنای آن میان ۵۶ تا ۲۸۸ کیلومتر است. همسایگان خلیج فارس ایران، عراق، عربستان سعودی، کویت، عمان، امارات متحده عربی، قطر و بحرین هستند.

خلیج فارس به عنوان دریائی آزاد، در دنیای معاصراز اهمیت استراتژیک و بازرگانی درجه یک برخوردار است و به لحاظ وجود مخازن و میدان‌های نفتی وگازی وسیع و صدور نفت کشورهای همسایه از این دریا به سایر مناطق جهان، مورد توجه کشورهای صنعتی جهان قرار دارد. به‌علاوه موقعیت سیاسی و استراتژیکی منطقه خاورمیانه و خلیج فارس و هم‌چنین هژمونی‌طلبی دیرینه انگلستان و آمریکا در این منطقه، منجر به تنش‌های سیاسی و نظامی و چند جنگ در کشورهای همسایه خلیج فارس شده است.

ساخت جزایر مصنوعی عامل نابودکننده زیستگاه‌های طبیعی و زیست محیطی خلیج فارس است. نتیجه اقدام فاجعه بار امارات متحده عربی و قطر، تخریب اکوسیستم آب‌ها و آبزیان و گیاهان و برهم خوردن تعادل شکننده محیط طبیعی خواهد بود. فاجعه هم‌زمان با پایان ساخت نخستین جزیره نخل نمایان شد. برای ساختن جزیره نخل به طول ۱۴ و عرض ۸.۵ کیلومتر و مساحت ۸۰ کیلومتر مربع، از سال ۲۰۰۱ تاکنون ۶۵.۱ میلیارد متر مکعب ماسه و ۸۷ میلیون تن سنگ‌های صخره‌ای برای پی‌سازی مصرف شده است.

این دریای تاریخی پیوسته مورد توجه نفت‌خواران و جنگ‌افروزان بوده و تنش‌ها و جاه طلبی‌های سیاسی و اقتصادی در این آبراه بزرگ همیشه وجود داشته است. توطئه‌های استعماری پرتغال و انگلستان در سده‌های پیش فراموش‌نشدنی است، از سال‌های ۶۰ میلادی عرب‌ها تلاش کردند تا نام آن‌را جعل و منتسب به خود کنند. با کمک انگلستان، بحرین از ایران جدا شد. ادامه صادرات نفت و سایر منابع در این منطقه آبی و استفاده ازاین دریا به مثابه راه مطمئن نفت و اسلحه برای اقتصاد، پیوسته مورد توجه همه حاکمان سیاسی ایرانی و عرب ودیپلماسی بین‌المللی قرار گرفته است. منافع اقتصادی و سیاسی فراموش نشد، ولی آنچه که فراموش شد، وضعیت محیط زیست خلیج فارس بود. آنچه که فراموش شد پاکی آب‌ها و سلامتی انسان و زندگی جانور و پرنده و طبیعت این دریا بود. خلیج فارس از بی‌مهری و بی‌توجهی در عرصه زیست‌بومی به موازات تبهکاری اقتصادی و نظامی رنج برده است.

خلیج فارس ثروت‌های بیکران دارد. در کف خلیج فارس برآمدگی‌های سنگی و مرجانی وجود دارد که محل صید مروارید است. بخش عمده صید ماهی و کشت میگو برای نیازهای داخلی ایران در سواحل خلیج فارس صورت می‌گیرد که از آن میان مهم‌ترین نوع ماهیان، حلوا، شیرماهی، شوریده، قباد، سرخو و سنگسرهستند. در آب‌های این دریا، جزایر طبیعی با جاذبه گردشگری فوق‌العاده و اهمیت سیاسی و ژئوپلتیکی فراوانند. در این آب‌ها و پیرامون آن پرندگان زیبای مهاجراز جمله گیلانشاه، فلامینگو، پلیکان، اردک سرسبز، خوتکا، فالاروپ، گردن سرخ، سبز قبای هندی و نیز پرندگان بومی همانند بلبل خرما، لیکو معمولی، شهد خور، زنبور خور سبز وحواصیل خاکستری موج می‌زنند.

در اینجا جزایر زیبا وبی‌نظیر اکوسیستمی بسیارند. به عنوان نمونه، عجایب هفتگانه قشم که همگی از جاذبه‌های طبیعی این منطقه هستند، شامل زیستگاه لاک‌پشت پوزه عقابی، دلفین‌های جزیره هنگام، غار نمکدان، دره ستاره‌ها، تنگه چاه‌کوه، جنگل دریایی حرا و جزایر ناز می‌شوند. وجود بیش از ۳۰۰۰ نمونه جانوری موزه ژئوپارک قشم، نمونه‌ای از بیودیورسیته و ثروت‌های طبیعی و فرهنگی خلیج فارس هستند. حال ببینیم چه تعرضات و آسیب‌های سنگین زیست محیطی بر خلیج فارس وارد می‌شوند.

فاجعه جزایر مصنوعی

طی دهسال اخیردر خلیج فارس جزایری مصنوعی سر برآورده که شامل سه جزیره به شکل نخل و مجموعه ۳۲۵ جزیره مصنوعی به صورت نقشه جهان است. با ساخت این جزایر، سواحل امارات در خلیج فارس از۶۰ کیلومتر کنونی به ۱۲۰۰ کیلومتر افزایش خواهد یافت، امری که به گسترش ارضی منجر می شود و اختلافات مرزی را دامن خواهد زد.

طرح‌های مهندسی وساخت جزایر مصنوعی "النخیل" و "العالم" به یک کنسرسیوم سه جانبه اماراتی، امریکایی و انگلیسی سپرده شده است. همچنین امیرنشین راس‌الخیمه نیز در حال احداث جزیره مصنوعی "القصر" توسط شرکت "الوسام" عربستان است و ده جزیره مصنوعی نیز توسط امیرنشین شارجه و قطردر حال ساختمان است.

باید پرسید که اهداف اعلام شده ساخت این جزایر کدامند؟ یکی از این هدف‌ها، بورس زمین و املاک لوکس و مرکز تجاری و هتل‌های لوکس است. به گفته‌ سخنگوی مهندسان مشاور جزایر مصنوعی دبی و مدیر اجرایی جزیره العالم، بیش از چهار هزار ویلا و واحد تجاری پروژه نخل توسط شیخ‌های ثروتمند وساکنان متمول خارجی امارات و سایر کشورهای حوزه خلیج فارس خریداری شده‌اند. از میان واحدهای باقی مانده، ۲۵ درصد توسط ثروتمندان و سوداگران انگلیسی‌ خریداری شده و سایر واحدهای مسکونی و ویلاها هم به تصاحب افرادی از ۷۵ کشور درآمده‌اند.

طبق ارزیابی سرمایه گذاران و پیمانکاران، ساخت و فروش این جزایر نه تنها تجارت ورونق اقتصادی ومعاملات بانکی را به سرعت روانه این جزایر خواهد کرد، بلکه جاذبه‌های گردشگری ومصرف‌زدگی بیمارگونه را نیز به دنبال می‌آورد. هدف جزیره‌سازی به نکات برشمرده محدود نمی‌شود.

در کناراین اهداف اعلام شده، می‌توان یقین داشت که در همسایگی ایران و ادعای اعراب نسبت به سه جزیره ایرانی در نزدیکی تنگه هرمز نیز اهداف سیاسی و جغرافیائی وارضی وجود دارد.

عربستان و شیوخ کشورهای عربی، قصد تقویت استراتژیکی و حتا نظامی در خلیج فارس را دارند. ادامه ساخت جزایر مصنوعی در خلیج فارس امکان دارد در آینده تمامیت ارضی کشورهای حوزه خلیج فارس از جمله ایران رابه خطر بیندازد. طبق تعریف‌های سیاسی، «آب‌های تحت حاکمیت» ۱۲ مایل و «آب‌های تحت صلاحیت» ۲۰۰ مایل از مرز خاکی هر کشور فاصله دارد. بدین ترتیب اگر کشورهای عربی با ساختن جزایر مصنوعی بر بخش خشکی کشور خود بیفزایند، هیچ بعید نیست که در سال‌های آینده بیشتر از آن‌چه حق واقعی‌شان است، طلب کنند. امری که منشا اختلافات سیاسی دیگر خواهد شد.

ساخت این جزایر مصنوعی عامل نابودکننده زیستگاه‌های طبیعی وزیست محیطی خلیج فارس است. نتیجه اقدام فاجعه بار امارات متحده عربی و قطر، تخریب اکوسیستم آب‌ها و آبزیان و گیاهان و برهم خوردن تعادل شکننده محیط طبیعی خواهد بود. فاجعه هم‌زمان با پایان ساخت نخستین جزیره نخل نمایان شد. برای ساختن جزیره نخل به طول ۱۴ و عرض ۸.۵ کیلومتر و مساحت ۸۰ کیلومتر مربع، از سال ۲۰۰۱ تاکنون ۶۵.۱ میلیارد متر مکعب ماسه و ۸۷ میلیون تن سنگ‌های صخره‌ای برای پی سازی مصرف شده است. همچنین برای جزایر جهان در ۴ کیلومتری ساحل دبی به طول ۹ کیلومتر و عرض ۶ کیلومتر با ارتفاع ۵۰ تا ۱۰۰ متر از سطح دریا، که لایروبی آن از سال ۲۰۰۴ آغاز شده است، میلیون‌ها مترمکعب سنگ و خاک استفاده شده است.

جزیره "جمیرا" با مساحت ۵ در ۵ کیلومتر با بیش از ۵۰ میلیون متر مکعب خاک‌ریزی که ساخت آن در سال ۲۰۰۱ آغاز شده ونیز جزیره "جبل‌علی" که ساخت آن در سال ۲۰۰۲ آغاز شد و ۵۰ درصد از "جمیرا" بزرگ‌تر است، حجم عظیمی از سنگ و خاک در دل دریای خلیج فارس ریخته واین اقدام خسارات زیست محیطی جبران ناپذیری ایجاد کرده است.

پرکردن خلیج فارس از سنگ و سیمان و بتن و آهن توسط قطر و امارات عربی به آسیب‌های گسترده منجر می‌شود. محیط زیست خلیج فارس محیطی محدود و بسته است و تنها راه ارتباطی آن با اقیانوس و آب‌های آزاد از طریق تنگه هرمز صورت می‌گیرد. در نتیجه هر نوع تغییر و تحولی در آن، بر اکوسیستم این منطقه به سرعت تاثیر خواهد گذاشت.

آلودگی‌های نفتی در خلیج فارس

بخش دیگری از ویرانگری‌ها در خلیج فارس ناشی از نفت و فعالیت نفتکش‌هاست.

کویت و عراق درزمان جنگ با خود، بالاترین نقش را در آلودگی خلیج فارس داشتند. بیش از ۱۰۰ هزار یورش هوایی و تعرض‌های پیاپی موشکی، زمینی و دریایی در مدت ۴۰ شبانه ‌روز بر سراسر خاک کویت و عراق با متوسط هر شبانه ‌روز ۲۵۰۰ پرواز، استفاده از اورانیوم در بمباران‌ها و بالاخره به آتش کشیدن ۷۳۴ حلقه چاه نفت کویت در سال۱۹۹۰، منجر به گسترش گازهای سمی و آلودگی‌های فسیلی گازکربنیک درزمین و هوا و آب‌های خلیج فارس شد.

طبق آمار ۵۷.۱ درصد آلودگی‌های نفتی خلیج فارس مربوط به حمل و نقل نفتکش‌ها و ۲۲.۴ درصد مربوط به بهره برداری از دریا می‌شود. این آمار در دیگر دریاهای جهان در بدترین وضع به ترتیب ۱۵.۴ و ۴.۴ درصد بوده است.

باید یادآوری کرد که تنها کشورعربستان و قطر به ترتیب با داشتن ۵۶ و ۴۵ نفتکش اقیانوس‌پیما و

سوء‌مدیریت نفتی، نقش خطرناکی در افزایش آلودگی‌های خلیج فارس بازی می‌کنند. این نفتکش‌های غول‌پیکر پس از تخلیه نفت در کشورمقصد، مقداری زیادی آب به عنوان "آب تعادل" یا "آب توازن" وارد مخزن نفت خالی شده می‌کنند تا نفتکش همواره در سطح دریا دارای تعادل باشد. اما این نفتکش‌ها پس ازرسیدن به کشورهای خود با تخلیه آب تعادل آلوده شده به دریا، موجب آلوده شدن آب خلیج می‌شوند.

این آبراه بزرگ نقشی حیاتی در اقتصاد جهان بازی می‌کند به نحوی که هم اکنون نزدیک ۹۰ درصد صادرات نفت و فرآورده‌های نفتی توسط نفتکش‌های دنیا از خلیج فارس و تنگه هرمز انجام می‌گیرد. بر اساس آمار سازمان بنادر و دریانوردی سالیانه ۴۰ هزار شناور از خلیج فارس و تنگه هرمز عبور می‌کنند که به راحتی می‌توان خطرات ناشی از آن‌ را ارزیابی کرده و حجم آلودگی‌های نفتی را تخمین زد. روزانه ۱۳ میلیون بشکه نفت خام از خلیج فارس به کشورهای گوناگون صادر می‌شود و این رقم در سال به ۴ میلیارد و ۷۴۵ میلیون بشکه می‌رسد. درسال به خاطر نشت از کشتی‌ها ویا آب توازن، چند میلیون بشکه نفت درآب‌های خلیج فارس ریخته می‌شود. صنایع جهان به ویژه هند و ژاپن و اروپا و آمریکا از نفت خلیج فارس سیراب می‌شوند، ولی زیست‌بوم خلیج فارس وزندگی انسان‌های وابسته به آن آسیب می‌بیند.

کویت و عراق درزمان جنگ با خود، بالاترین نقش را در آلودگی خلیج فارس داشتند. بیش از ۱۰۰ هزار یورش هوایی و تعرض‌های پیاپی موشکی، زمینی و دریایی در مدت ۴۰ شبانه ‌روز بر سراسر خاک کویت و عراق با متوسط هر شبانه ‌روز ۲۵۰۰ پرواز، استفاده از اورانیوم در بمباران‌ها و بالاخره به آتش کشیدن ۷۳۴ حلقه چاه نفت کویت در سال۱۹۹۰، منجر به گسترش گازهای سمی و آلودگی‌های فسیلی گازکربنیک درزمین و هوا و آب‌های خلیج فارس شد.

حدود ۸/۵ میلیون بشکه نفت نیز در همان زمان در خلیج فارس به دلیل تلفات جنگی رها شد. در یک دوره طولانی پدیده باران اسیدی که از آتش و دود فرآورده‌های نفتی حاصل شده بود، منطقه خلیج فارس را به روزسیاه کشاند. چنان‌که سازمان جهانی هواشناسی وابسته به سازمان ملل اعلام کرد:«سوختن صدها چاه نفت کویت، روزانه نیم میلیون تن گازکربنیک، ۴۰ هزار تن اکسید گوگرد و ۳ هزار تن اکسید‌های ازت و مقادیر زیادی از عناصر آلوده کننده دیگر وارد هوای خلیج فارس کرده است.»

یک بررسی توسط دانشگاه اهواز در سال ۱۳۶۲ نشان داد که آبزیان خلیج ‌فارس بطور وسیع بخاطر میزان آلودگی آب‌های آن در هنگام جنگ عراق با ایران از بین رفتند به نحوی که میزان کادمیوم هزار برابر، کبالت سیصد برابر، روی سیصد برابر، سرب حدود بیست‌هزار برابر و نیکل هزار برابر آب دریاهای پاک برآورد شده بود.

یک کارشناس ارشد شیلات استان بوشهر در تاریخ ۲۵/۲/۱۳۸۸ در گفتگو با مهر می‌گوید: کشورهای حاشیه خلیج و همچنین ایران از خلیج فارس طی سال‌های اخیر به عنوان مدفن آلاینده‌ها، مخصوصا آلاینده‌های نفتی استفاده کرده‌اند. منطقه خلیج فارس و دریای عمان بر اساس آخرین آمار ارائه شده در گزارش‌های جهانی بر اثر ورود آلاینده‌ها از کشتی‌‌های نفتی و تجاری، آلاینده‌های جنگی و فاضلاب‌ها یکی از آلوده‌‌ترین مناطق دریایی جهان است. در حال حاضر نزدیک ۷۰ سکوی نفتی در خلیج فارس فعال هستند که سهم قابل توجهی در آلودگی خلیج فارس دارند.

منابع نفتی که منبع اصلی درآمد دولت‌های منطقه و اهرم اصلی تحکیم دیکتاتوری‌های اسلامی و ثروت‌های شرکت‌های بزرگ نفتی هستند، عامل اصلی تخریب محیط زیست و افزایش بیماری انسان‌ها و مرگ جانوران و ماهیان و ویرانی اکوسیستم خلیج فارس نیز به حساب می‌آیند.

آلودگی‌های صنعتی در آب‌های خلیج فارس

از دیگر منابع آلوده ‌کننده خلیج فارس می‌توان به رودخانه‌های استان بوشهر ونیز زمین‌های کشاورزی اطراف رودخانه‌ها، پساب صنعتی کارخانجات، پالایشگاه‌ها وکارخانه‌های پتروشیمی‌، نشت وسیع خطوط کهنه نفتی، تخلیه آب شستشوی کشتی‌ها به داخل دریا اشاره کرد.

عربستان و قطر با داشتن ۵۶ و ۴۵ نفتکش اقیانوس‌پیما وسوء‌مدیریت نفتی، نقش خطرناکی در افزایش آلودگی‌های خلیج فارس بازی می‌کنند. این نفتکش‌های غول‌پیکر پس از تخلیه نفت در کشورمقصد، مقداری زیادی آب به عنوان "آب تعادل" یا "آب توازن" وارد مخزن نفت خالی شده می‌کنند تا نفتکش همواره در سطح دریا دارای تعادل باشد. این نفتکش‌ها پس ازرسیدن به کشورهای خود با تخلیه آب تعادل آلوده شده به دریا، موجب آلوده شدن آب خلیج می‌شوند.

بیش از ۱۵۰ کارخانه صنعتی و تعداد زیادی پالایشگاه، کارخانه‌های سیمان، کارخانه‌های آب شیرین‌کن و غیره در کرانه‌های خلیج فارس و کشتی‌های صیادی، تجاری، جنگی و نفتکش ودریک سخن تمام کشورهای منطقه با سوء‌مدیریت خود خلیج فارس را مورد تعرض قرارداده‌اند. دستگاه‌های دولتی ایران نیز در تخریب فعال هستند. از جمله اقدامات ویرانگرانه سازمان‌های دولتی، ریختن مازوت در خلیج فارس است.

پيمانکاری که مسئوليت شستشوی مخازن شرکت توانير را دارد، هربار با ۵۰ تن گازوئیل مخزن‌های شرکت توانیر را می‌شوید ومواد حاصل از شسشتوی مخازن سوخت سنگين (مازوت) را همراه با گازوئيل روانه دريا می‌کند. امروز به خاطر تکراراین اقدام‌ها، بخشی ازافکار عمومی ورسانه‌ها به این واقعه آگاه شده و به آن اعتراض کرده‌اند. چندی پیش مسئول آلودگی دريايی اداره کل بنادر کشتيرانی استان هرمزگان، به خبرگزاری ميراث فرهنگی گفت:«آلودگی نفتی که در سواحل خليج فارس ايجاد شده سهوی نبوده بلكه کاملا عمدی ايجاد شده است.»

اودرباره وسعت و مقدار یکی از آلودگی‌های سواحل خليج فارس گفت:« برآورد ما حدود يکصد تن مواد است که حدود ۸ کيلومتر از ساحل را به عرض متوسط يک متر آلوده کرده است. ما احتمال می‌دهيم که آلودگی‌های ناشناخته‌ای هم که قبلا در اين منطقه انجام می‌شد و فکر می‌کرديم ناشی از

کشتی‌هاست، از شرکت توانير يا پيمانکارانی باشد که برای آن کار می‌کنند.» مديرکل سازمان حفاظت محيط زيست استان هرمزگان در همین باره گفت: «در منطقه‌ای به مساحت ۸۰ هکتار آلودگی شديد ايجاد شده که سواحل غرب بندرعباس را در بر گرفته است. اين اتفاق بر اثر سهل‌انگاری پيمانكار مورد قرارداد شركت توانير در بندرعباس صورت گرفته که لجن‌های نفتی باقی‌مانده در مخازن ذخيره نفت كوره در محوطه توانير را به دريا تخليه کرد.»

این گفته نشان می‌دهد که چنین رفتارهایی اشتباهی وناآگاهانه نیست، بلکه اقدامی سیستماتیک و مجرمانه از جانب صاحبان صنایع و همراهی مسئولان دولتی با آنهاست. بیاد داشته باشیم که سه سال پیش تاسیسات توانیر بندرعباس ۱۰۰ هزار لیتر روغن آسکارول را که روغنی بسیار غلیظ‌ است و برای روان کار کردن چرخ دنده‌ ژنراتورهای نیروگاه به کار می‌رود، شبانه به خلیج‌ فارس ریخت.

نمونه دیگرآسیب‌رسانی، فعالیت زیان‌آور نهادهای شهری و دولتی ایران است. هر نیروگاه تولید برق زیر نظر وزارت نیرو، به طور متوسط ۱۷۵ هزار متر مکعب در ساعت پساب از طریق پالایشگاه به سمت دریا تخلیه می‌کند. پساب‌های شهری که اغلب فاقد سیستم جمع‌آوری و انتقال تصفیه فاضلاب شهری هستند، روزانه ۷۰ هزار متر مکعب آلودگی وارد خلیج فارس می‌کنند. تا یکسال پیش، تعداد ۱۲ کانال، فاضلاب بوشهر را به دریا هدایت می‌کرد، شهری که در خاک خود مخازن نفت دارد و دارای یک نیروگاه اتمی است، کانال کشی فاضلاب ندارد و وزارت نیرو برای حل این معضل، بهترین و کم هزینه‌ترین راه را رها کردن فاضلاب‌ها در داخل خلیج فارس می‌داند.

بالاخره صیادان جنوبی نیزکه از خلیج فارس زندگی خودرا می‌گذرانند، بدون توجه به آلودگی مواد نفتی؛ روغن موتور و مواد نفتی کشتی‌ها و قایق‌های موتوری را به دریا می‌ریزند. گویی همه مسابقه گذاشته‌اند تا خلیج فارس را به کثافت بکشانند. از امیرنشین امارات و قطر تا وزارت نیروی جمهوری اسلامی، از ثروتمندان عرب و شرکت‌های بساز و بفروش چند ملیتی تا شهرداری وشرکت‌ها و شهروند ایرانی، از ارتش آمریکا تا کشتی‌های نفتکش بین‌المللی، همه به تخریب اکولوژی خلیج فارس مشغولند.

این واقعیت تلخ نتیجه عوامل گوناگونی است ، از یکسو فقدان مدیریت درست شرکت‌های مختلف و قراردادهای ناروشن آنها ونبود پایش و کنترل فعالیت‌های صنعتی‌شان و از سوی دیگر شرکت‌های دولتی و مدیران آنها که فاقد حساسیت و فرهنگ زیست محیطی بوده و بطور دائم زمین و آب خلیج فارس رامورد تخریب اکولوژیکی قرارمی‌دهند.

نتایج مرگباربرای طبیعت و انسان

تاریخ جنگ و نفت و صنعت ودولت در خلیج فارس و پیرامون آن، تاریخ گسترش آلودگی‌هاست. فلزاتی مانند کادمیوم، جیوه، مس، سرب و روی در مدت ۹۶ ساعت اثرمخرب خود را می‌بخشند و تخم و لارو ماهی‌ها را از بین می‌برند. آلودگی‌ها بر روی پلانگتون‌ها (جانوران و گیاهان ذره‌بینی) که در تغذیه ماهی‌ها نقش اول را دارند نیز اثر نابود کننده برجای می‌گذارند.

از دیگر منابع آلوده ‌کننده خلیج فارس می‌توان به رودخانه‌های استان بوشهر ونیز زمین‌های کشاورزی اطراف رودخانه‌ها، پساب صنعتی کارخانجات، پالایشگاه‌ها وکارخانه‌های پتروشیمی‌، نشت وسیع خطوط کهنه نفتی، تخلیه آب شستشوی کشتی‌ها به داخل دریا اشاره کرد. بیش از ۱۵۰ کارخانه صنعتی و تعداد زیادی پالایشگاه، کارخانه‌های سیمان، کارخانه‌های آب شیرین‌کن و غیره در کرانه‌های خلیج فارس و کشتی‌های صیادی، تجاری، جنگی و نفتکش ودریک سخن تمام کشورهای منطقه با سوء‌مدیریت خود خلیج فارس را مورد تعرض قرارداده‌اند. دستگاه‌های دولتی ایران نیز در تخریب فعال هستند. از جمله اقدامات ویرانگرانه سازمان‌های دولتی، ریختن مازوت در خلیج فارس است.

گسترش تدریجی آلودگی‌های خلیج فارس، آثار زیانباری مانند مرگ و میر آبزیان را به همراه داشته است. طی سالیان اخیر مهاجرت آبزیان به خارج از منطقه، تغییرات در تنوع زیستی و کاهش تنوع زیستی و تغییر رفتار موجودات در محیط زیست منطقه از جمله آثار ناشی از آلودگی خلیج فارس بوده است. در حال حاضر طبق آمارها میزان صید در خلیج فارس بسیار کاهش یافته است به گونه‌ای که ماهی‌های گونه تن و ماهی‌های تهاجی و گوشتی در خلیج فارس کاهش غیرقابل تصوری داشته‌اند.

زمانی که در دریا خاک ریخته شود، تمام موجودات بسترزی درمحل خاکریزی کشته می‌شوند. این عملیات کدورت آب را تا شعاع چندصد متری بالا می‌برد و منجر به از بین رفتن مرجان‌ها، نکتون‌ها و برخی دیگر از آبزیان دریایی می‌شود که به کدورت آب حساس هستند. به علاوه نرم‌تنان که با فیلتر کردن آب زندگی می‌کنند، به دلیل به‌هم خوردن اکوسیستم و نبود اکسیژن از بین می‌روند. از یاد نبریم ایجاد جزیره با خاک‌ریزی در دریا و ساختار بتنی، مسیر و الگوی جریان آب را تغییر می‌دهد. بدین ترتیب مبادله طبیعی آب به خوبی صورت نمی‌گیرد و مواد غذایی آبزیان تأمین نمی‌‌شود.

پدیده "کشند قرمز" حاصل آلودگی‌های خلیج فارس است. بسیاری از کارشناسان شیلاتی و محیط زیست استان بوشهر تاکید دارند که این پدیده که باعث از بین رفتن بخش اعظم جانداران دریایی به ویژه ماهیان و مرجان‌ها شده، حاصل آلودگی‌های خلیج فارس و به ویژه آلودگی‌های نفتی بوده است. این کارشناسان همچنین معتقدند به لحاظ آلایندگی‌های فراوان، دریای خلیج فارس ۴۶ برابر از دیگر دریاهای جهان آلوده‌تر است.

دکتر اسماعیل کهرم، استاد دانشگاه محیط زیست دانشگاه آزاد اسلامی به "خبرآنلاین" می‌گوید: «آلودگی‌های ناشی از رهاسازی پسماندهای صنعتی و کشاورزی بدون خنثی ‌سازی‌ مواد خطرناک آن، فاجعه‌ای انسانی را به ‌وجود خواهد آورد؛ در واقع با این روند چرنوبیلی تازه در کشور به وقوع می‌پیوندد.» این متخصص محیط زیست می‌افزاید: «شخصا در ماهشهر شاهد بوده‌ام که گوشت ماهی‌های آنجا طعم نفت می‌دهد، در عسلویه و نخل تقی در استان بوشهر کسی ماهی را به علت طعم بد آن نمی‌خورد. فکر نکنیم حوادث ناگوار فقط برای ماهیان و جانوران دریا اتفاق می‌افتد. زمانی که عناصر و موادسمی و خطرناک مانند نیترات‌ها، فسفات‌ها و جیوه در اثر ورود پساب‌های کشاورزی و صنعتی به دریا سرازیر می‌شود و ماهیان از این آب تغذیه می‌کنند مواد سمی در بدن این موجودات انباشته شده و عوارض ناشی از تغذیه انسان از این ماهیان مانند بروز سرطان و تولد نوزادان ناقص‌الخلقه گریبانگیر ما خواهد شد.»

زمانی که در دریا خاک ریخته شود، تمام موجودات بسترزی درمحل خاکریزی کشته می‌شوند. این عملیات کدورت آب را تا شعاع چندصد متری بالا می‌برد و منجر به از بین رفتن مرجان‌ها، نکتون‌ها و برخی دیگر از آبزیان دریایی می‌شود که به کدورت آب حساس هستند. به علاوه نرم‌تنان که با فیلتر کردن آب زندگی می‌کنند، به دلیل به‌هم خوردن اکوسیستم و نبود اکسیژن از بین می‌روند. از یاد نبریم ایجاد جزیره با خاک‌ریزی در دریا و ساختار بتنی، مسیر و الگوی جریان آب را تغییر می‌دهد. بدین ترتیب مبادله طبیعی آب به خوبی صورت نمی‌گیرد و مواد غذایی آبزیان تأمین نمی‌‌شود.

تخریب زیست‌بوم به معنای مرگ زندگی است و مواد نفتی و مشتقات آن یکی از عوامل سرطان‌زا هستند. تجربه نشان می‌دهد که کارگران بیمار پالایشگاه‌ها و بنگاه‌های شیمیائی اغلب دستخوش سرطان پوست، ریه، مجاری ادار وغیره بوده‌اند. بخشی ازهیدروکربورها از طریق مواد غذائی مانند گیاهان و مواد گوشتی و ماهیان وارد بدن انسان شده و به مرور به بیماری‌های سرطان‌زا منجرمی شوند.

چرخه زیست ماهی‌ها در اثر مواد نفتی تغییر یافته و پروتئین پلاسمای آنها عوض می‌شود. ماهی‌ها در این موقعیت، مقاومت خودرا از دست داده و دچار لرزش بدن و اختلال متابولیسم و استرس می‌شوند. به طور مسلم مشتقات نفتی نه تنها زندگی انسانی، بلکه زندگی گیاهی و جانوری در دریا‌ها رابا زیان بسیار مواجه ساخته و منجر به بیماری و مرگ پرندگان ولاک‌پشت‌ها می‌شود.

براساس آمار رسمی از سال ۸۳ تاکنون جسد بیش از پانصد دلفین قلمرو آبی ایران در خلیج فارس به خشکی افتاده است. دلفین‌ها پستاندار آبی هستند ومانند انسان‌ها با شش تنفس می‌کنند و برخلاف ماهی‌ها باید روی آب بیایند تا نفس بکشند. اگر سطح آب آلوده به نفت باشد، نفت به راحتی از راه دهان، پوست و سوراخ تنفسی دلفین‌ها جذب بدن آنها می‌شود. وجود كشتی‌های نفتکش، نشت نفت از سكوهای نفتی و نیز آلودگی ناشی از تاسیسات نفتی ساحلی، عامل مرگ دلفین‌های خلیج فارس است.

طبق برآوردها، از ذخائر ماهیان غضروفی حدود دو سوم آنها در قسمت شمال، و سه چهارم دیگر در قسمت جنوبی این دریا از بین رفته است. حتی در مورد ماهی آزاد این کاهش بسیار شدید بوده چنان‌که تنها یک‌دهم ذخیره آن باقیمانده است. واقعیت اینست‌ که آب‌های خلیج فارس بیش از بیش به مواد نفتی وفلزات سنگین آلوده بوده و محیط زیست دریائی و زنجیره تغذیه مربوط به آن هم بیش از گذشته مسموم شده است. این حقایق را دولت اسلامی پنهان می‌کند و می‌کوشد خطرات برملا شده را نیز

بی‌اهمیت جلوه دهد.

چاره کار در کجاست، مسئله یک فاجعه است

یکم: سازمان‌دهی اقدامی جهانی علیه تخریب خلیج فارس در پروژه‌های جزیره‌سازی قطر و امارات یک ضرورت است. چنین اقدامی وظیفه سازمان ملل و یونسکو است. امروز قطر در غرب از جمله فرانسه به سرمایه‌گذاری هنگفت در زمینه فوتبال و ساختمان‌سازی و طرح‌های اقتصادی دست زده و به‌طور مسلم این امر راهی برای ساکت نگاه‌داشتن محافل سیاسی و رسانه‌ای در غرب است.

سازمان‌دهی اقدامی جهانی علیه تخریب خلیج فارس در پروژه‌های جزیره‌سازی قطر و امارات یک ضرورت است. چنین اقدامی وظیفه سازمان ملل و یونسکو است. امروز قطر در غرب از جمله فرانسه به سرمایه‌گذاری هنگفت در زمینه فوتبال و ساختمان‌سازی و طرح‌های اقتصادی دست زده و به‌طور مسلم این امر راهی برای ساکت نگاه‌داشتن محافل سیاسی و رسانه‌ای در غرب است.

پول نفت و نیاز غرب به سرمایه‌ شیخ‌ها و سعودی‌ها هموارکننده تجاوزات اکولوژیکی و سیاسی آنان است. در شرایط انزوای جمهوری اسلامی، کشورهای عربی به تاخت وتاز در منطقه مشغول هستند واز ضعف حاکمان ایران بهره برداری می‌کنند. دولت ایران نیز اعتراضی به ساخت جزایر مصنوعی توسط این کشورها نمی‌کند و تنها به فکر بمب اتم و غارت منابع مردم و سرکوب آزادی‌خواهان است. سیاستمداران حاکم قبل از هرچیز به منافع سیاسی هیات حاکمه توجه دارند و برای آنها میراث طبیعی و فرهنگی و زیست محیطی و سلامتی ایرانیان فاقد اهمیت است.

دیپلمات‌های ایرانی با اتکاء به قوانین بین‌المللی در زمینه محیط زیست دریاها می‌توانستند به مراجع قانونی بین‌المللی شکایت کرده واز گسترش آسیب‌ها جلوگیری نمایند. طبق کنوانسیون حفاظت از محیط زیست خلیج فارس و دریای عمان، تمام پروژه‌های بزرگ عمرانی در خلیج فارس باید از نظر زیست محیطی ارزیابی شده و در صورت بی‌خطر بودن اجرا شوند. ماده ۱۲۳ کنوانسیون ۱۹۸۲ سازمان ملل درخصوص حقوق دریاها و دریاهای بسته یا نیمه بسته (خلیج‌ فارس)‌، بر این اصل استوار است که دولت‌های ساحلی باید در امور گوناگون مربوط به بهره‌برداری از حقوق و انجام تکالیف خود با یکدیگر همکاری کنند. در چنین وضعی، نهادها، انجمن‌ها، سازمان‌ها، شخصیت‌ها، رسانه‌ها، طرفداران محیط زیست ومنافع ملی ایران باید تلاش کنند و سکوت و مماشات در این زمینه را به چالش بکشند.

دوم: تجربه بسیاری از کشورها نشان داده که نفت نه عامل مدرن‌سازی و دمکراتیک کردن یک کشور بلکه عامل بازدارنده دربرابر ترقی جامعه و موجب فربه شدن مستبدان واقتصاد دلالی بوده است. نفت و کشتی‌های نفتی خلیج فارس برای تمام رژیم‌های پیرامون آن و شرکت‌های بین‌المللی نفتی وسیله ثروت‌اندوزی و مسابقه برای قدرت سیاسی و رقابت‌طلبی بوده و در مقابل برای آب و آب‌زیان وجانوران و گیاهان وانسان‌ها عامل ویرانگری. این همه سرمایه‌‌گذاری برای استخراج و صادرات نفت صورت می‌گیرد ولی برای امنیت زیست محیطی و برقراری نهادهای مدیریتی آب‌ها و سیستم‌های کنترل و پایش خطرات نفتی و آلودگی‌های صنعتی، کاری نمی‌شود. این امر نیازمند همکاری همه کشورهای مجاور خلیج فارس و سازمان‌های جهانی است. بحران سیاسی میان رژیم‌ها و فقدان همزیستی مسالمت‌آمیز در این منطقه، اجازه همکاری اکولوژیکی به آنها را نمی‌دهد. تنها در سایه صلح می‌توان کاری برای حفظ محیط زیست انجام داد.

سوم: بسیاری از نهاد‌ها و سازمان‌های دولتی ایران فاقد دانش در مدیریت محیط زیست هستند و خود به خرابکاری در این عرصه مشغولند. وزارت نیرو، تکنوکرات‌ها و مسئولان ادارات دولتی به خاطر فساد اخلاقی و نبود شایستگی‌های حرفه‌ای و نبود الگوهای زیست محیطی در مدیریت، به عوامل آسیب‌زننده تبدیل شده‌اند. عناصر دلسوز و آگاه به مسائل اکولوژیکی در این سازمان‌ها نیز به بازی گرفته نمی‌شوند و تعیین مسیر با بینش عقب مانده ایدئولوژیکی و منافع شخصی مسئولان است. درچنین شرایطی نهادها و انجمن‌های مستقل می‌توانند با تلاش مستمر خود به سیستم حکومتی فشار آورده و نهادهای جهانی را مورد خطاب قراردهند. اینان با تلاش و همکاری مشترک و همچنین با همراهی کارشناسان محیط زیست در ایران و خارج کشور، می‌توانند کاری ارزنده انجام دهند.

چهارم: آسیب دیدن خلیج فارس در عین حال نتیجه بی‌فرهنگی و ناآگاهی شهروندان در زمینه محیط زیست است. امروز به ازای هر هزار نفر که به دیدن دلفین‌های خلیج فارس می‌روند، یک دلفین به خاطر گیرکردن به پره قایق‌های حامل گردشگران کشته می‌شود. بسیاری از گردشگران زباله‌های خود را کنار دریا رها کرده و آلودگی‌ها را تشدید می‌کنند. فقدان آموزش و تربیت و فرهنگ پیشرو زیست محیطی و وجود روحیه مصرفی، شهروندان را به خرابکار طبیعت تبدیل می‌کند. مبارزه برای گسترش فرهنگ زیست محیطی و نشان دادن رابطه ارگانیک بین انسان و طبیعت یک وظیفه تاریخی است. باید آگاه بود وآگاه کرد که آلودگی خلیج فارس، فاجعه انسانی به بار خواهد آورد.

*جلال ایجادی

استاد دانشگاه و کارشناس محیط زیست

بهار عربی و بالا گرفتن جنگ شیعه و سنی

hosseinn — Tue, 30 Oct 2012 14:47:18 +0000

علی افشاری

علی افشاری- یکی از پسامد‌های ناخواسته بهار عربی افزایش تنش شیعه و سنی در منطقه خاورمیانه است. این پدیده اگر چه ارتباطی با موضوع جنبش‌های ضد استبدادی و تغییرخواهانه مردم عرب ندارد اما حضور پر رنگ آن، بهار عربی و شکل آینده منطقه را تحت‌الشعاع قرار داده است.

منازعه شیعه و سنی امری قدیمی و ریشه‌دار است، اما حوادث دو دهه اخیر به تنش‌های دیرین دامن زده است. نخست سقوط صدام حسین و تغییر موازنه عقیدتی قوا در عراق به‌سود شیعیان، باعث شد تا نیرو‌های سنی نگرانی خود را از گسترش هلال شیعی به رهبری جمهوری اسلامی نشان دهند.

جمهوری اسلامی ضمن این‌که می‌کوشد دیدگاه ایدئولوژیک خود را در جهان اسلام گسترش دهد و رهبری جریانات اسلام‌محور اقتدارگرا را در دست بگیرد، اما در عین حال در مقایسه با دیدگاه سنت‌گرایان شیعی تمایل بیشتری به کاهش درگیری فرقه‌های شیعه وسنی نشان داده است. هم آیت‌الله خمینی و هم خامنه‌ای در مقایسه با دیگر مراجع سنتی کوشیده‌اند وحدت سنی وشیعه را گسترش دهند. البته در عمل سخت‌گیری‌های حکومت نسبت به جامعه سنی‌های ایران، ادعا‌های آنها در تلاش برای بسط اخوت شیعیان با آنها را زیر سئوال برده است.

نگرانی کشور‌های سنی بیشتر از مقوله قدرت است تا عقیده. سیطره سنی‌ها بر عراق، حاکمیت اقلیت بر اکثریت بود وبه نوعی محرومیت شیعیان از حقوق سیاسی و اجتماعی را در برداشت. به هم خوردن این نظم سیاسی نابرابر، خوشایند نیرو‌های سیاسی غیر مردمسالار مانند حکومت عربستان سعودی و متحدانش نیست که می‌خواهند جهان اسلام در کلیت خود زیر نظر سنی‌ها اداره شود و شیعیان شهروند درجه دوم جهان اسلام باشند.

بررسی رفتار جمهوری اسلامی در جهان اسلام نشان می‌دهد که این نظام همکاری‌هایی در سطح تاکتیک با جریانات سنی داشته است. بنابراین می‌توان نتیجه گرفت هدف اصلی حکومت بیشتر تقویت نگاه ایدئولوژیک در تبدیل اسلام به قدرتی جهانی است تا مفاهیم بنیادی مذهب شیعه. این موجب می‌شود که دغدعه اصلی جمهوری اسلامی، به دست گرفتن پرچم رهبری بنیادگرایی اسلامی باشد که نام بیداری اسلامی به آن داده است.

اما در تحلیل آخر قدرت گرفتن جمهوری اسلامی موقعیت شیعیان در جهان اسلام را بهبود خواهد بخشید.

در آن سوی میدان نیز نگرانی کشور‌های سنی بیشتر از مقوله قدرت است تا عقیده. سیطره سنی‌ها بر عراق، حاکمیت اقلیت بر اکثریت بود وبه نوعی محرومیت شیعیان از حقوق سیاسی و اجتماعی را در برداشت. به هم خوردن این نظم سیاسی نابرابر، خوشایند نیرو‌های سیاسی غیر مردمسالار مانند حکومت عربستان سعودی و متحدانش نیست که می‌خواهند جهان اسلام در کلیت خود زیر نظر سنی‌ها اداره شود و شیعیان شهروند درجه دوم جهان اسلام باشند.

به هم خوردن موازنه قوا در عراق و حاکم شدن شیعیان، به تشدید فعالیت‌های ضد شیعه عربستان سعودی و متحداش منجر شد که به خودی خود نگرانی بی‌موردی است. البته تا جایی که حقوق شهروندان سنی عراق رعایت شود و دولت جدید عراق مناسبات دوران صدام حسین را به صورت وارونه بازسازی نکند.

دیگر عنصری که به درگیری شیعه و سنی دامن زد، روی کار آمدن طالبان در افغانستان و تشدید فعالیت ‌گروه‌هایی مانند القاعده بود که در تحلیل آخر شیعیان را گمراه دانسته و خون آنها را مباح می‌دانند.

حال بر بستر این پیش‌زمینه تاریخی و توسعه نیافتگی سیاسی، منطقه خاورمیانه که منازعات عقیدتی و مسلکی و جنگ‌های فرقه‌ای در آن دست بالا را دارد و هنوز تعریف ملت بر فراز تمایزات نژادی، مذهبی، زبانی و مسلکی جا نیفتاده است، اتفاقاتی در بهار عربی رخ داد که به شعله‌ورتر شدن اختلافات شیعه وسنی منجر شد.

نخست رشد نیرو‌های سلفی در مصر پسا مبارک بود. تغییر مشی سلفی‌ها از مبارزه مسلحانه به سیاسی باعث شد تا به دومین جریان پیروز در انتخابات تبدیل شوند. اگرچه رسانه‌های تصویری سلفی‌ها در مصر از سال ۲۰۰۵ تاسیس شدند، ولی تعداد و تعدد برنامه‌های آنها پس از پیروزی انقلاب مصر بیش از پیش شده است. برخی از برنامه‌های این تلویزیون‌ها سمت‌گیری تندی علیه شیعیان دارند.

سلفی‌های مصر اگرچه به لحاظ سیاسی مستقل هستند و سبک دیگری از نگاه متن‌گرایانه، ارتودوکسی و قالبی (ظاهر شریعت) به اسلام را عرضه می‌کنند، اما در عین حال شباهت‌های زیادی به آئین وهابیت دارند. یکی از عناصر اصلی هویت سلفی‌ها، شیعه‌ستیزی و گسترش شیعه‌هراسی در جهان اسلام است.

دومین محوری که در گسترش تنش بین شیعیان و سنی‌ها نقش مهمی ایفا کرده، درگیری‌های خونبار در سوریه است. بشار اسد و رهبران حزب بعث سوریه، علویان را که به شیعه بسیار نزدیک هستند، علیه مخالفان بسیج کردند. استفاده ابزاری از آنها با این هدف انجام شد که خصلت فرقه‌ای دادن به منازعات، همانند سپری دفاعی برای حکومت عمل خواهد کرد.

دومین محوری که در گسترش تنش بین شیعیان وسنی‌ها نقش مهمی ایفا کرده، درگیری‌های خونبار در سوریه است. بشار اسد و رهبران حزب بعث سوریه، علویان را که به شیعه بسیار نزدیک هستند، علیه مخالفان بسیج کردند. استفاده ابزاری از آنها با این هدف انجام شد که خصلت فرقه‌ای دادن به منازعات، همانند سپری دفاعی برای حکومت عمل خواهد کرد.

سهیم بودن علویان در ساختار قدرت نیز عامل دیگری بود که آنها از تغییر وضعیت سیاسی سوریه احساس خطر کنند. بدین‌گونه بخش مهمی از آنها موجودیت خود را با نظام سیاسی سوریه پیوند زدند. این برخورد با واکنش متقابل سنی‌های سوریه مواجه شد که مانند شیعیان عراق در زمان صدام حسین، ده‌ها سال زیر سلطه اقلیت علوی حاکم طعم تلخ نابرابری را چشیده‌اند.

ماه‌ها است که درگیری بین نیرو‌های سیاسی خواهان تغییر در سوریه با نظام استبدادی حاکم سوریه، حالت جنگ داخلی و فرقه‌ای پیدا کرده است. در چنین فضایی سلفی‌ها فعال شده‌اند. البته شبه‌نظامیان الشعبیه نیز که وابسته به علوی‌ها هستند، با بی‌رحمی مخالفان سنی را قلع و قمع می‌کنند. در واکنش متقابل سلفی‌ها و برخی از مخالفان مسلح نیز در مواجه با علوی‌ها با خشونت و نفرت برخورد می‌کنند و ابایی از کشتار بی‌رحمانه آنها ندارند.

در این میان اقدامات توهین‌آمیز و حساسیت برانگیز برخی از روحانیان شیعه مانند یاسر الحبیب روحانی کویتی که به عایشه همسر پیامبر جسارت‌های موهن کرد، در برانگیخته شدن احساسات سنی‌ها و بهره‌برداری جریانات شیعه‌ستیز موثر بود. البته اکثر مراجع و حتی رهبری جمهوری اسلامی و سید حسن نصر‌الله رهبر حزب‌الله لبنان این اظهارات را محکوم کردند.

با این همه، گرایش برخی از شیعیان افراطی به اغراق در جایگاه امامان شیعه و نشاندن آنها بر جایگاه الوهیت و توهین‌های زشت به خلفای راشدین در منابر وسخنرانی‌های عمومی، در گرم نگاه‌داشتن آتش تنور خصومت بین دو مذهب اصلی جهان اسلام نقش بسزایی دارد.

در عین حال علمای وهابی نیز هر از چند گاه، توهین‌هایی را نثار مراجع تقلید شیعه می‌کنند. از جمله آنها می‌توان ناسزاگویی محمد العریفی به آیت‌الله سیستانی را ذکر کرد.

دیگر محور تنش، اقدامات سلفی‌ها در تخریب امام‌زاده‌ها و قبور متبرک صوفیان در لیبی است. این گروه‌ها اگر چه کوچک هستند و در ساختار قدرت لیبی نیز جایی ندارند، اما توانایی ایجاد دعوا‌های مسلکی در آن کشور را دارند.

در مجموع وضعیت موجود نگران کننده است. یکی از محور‌های اصلی ثبات در خاورمیانه افزایش رواداری مذهبی بین شیعیان و جماعت اهل سنت است. در واقع وحدت شیعه وسنی و اخوت اسلامی امری استراتژیک در ایجاد آرامش در منطقه است.

لازمه این مهم دور کردن منازعات قدرت از جنگ‌های فرقه‌ای است. امری که صاحبان قدرت اکراه دارند تا از آن صرف‌نظر کنند. در اصل پایه منازعات بیشتر از آنکه متکی بر عقیده باشد بر معادلات قدرت استوار است. برخورداری از امتیازات قدرت انحصاری و به‌خصوص داعیه زعامت جهان اسلام باعث می‌شود تا گروه‌های اسلام‌گرا، حقانیت اسلامی را پوششی مناسب برای اختفای تمایلات قدرت‌طلبانه خود قرار داده و یا هویت خود را در تضاد آشتی‌ناپذیر با فرقه‌های اسلامی غیر قرار دهند.

خاورمیانه جدید پس از انقلاب عربی نیازمند توجه و تلاش ویژه‌ای برای ترمیم آسیب‌های ناشی از جنگ‌های فرقه‌ای و برقراری سامان مناسب برای هم‌زیستی مسالمت‌آمیز فرق مختلف اسلامی است. در این میان توجه رهبران بلندپایه شیعه و سنی به تنش‌زدایی و پذیرش تکثرگرایی در داخل جهان اسلام نقشی کلیدی دارد.

انفجار اتوبوس زائران ايرانی در بغداد چند کشته بر جای گذاشت

news-zamaneh — Sat, 27 Oct 2012 13:55:40 +0000

در انفجار يک اتوبوس زائران ايرانی در بغداد تاکنون پنج نفر کشته و ۱۲ نفر زخمی شده‌اند.

خبرگزاری مهر امروز شنبه ششم آبان‌ماه به‌نقل از شبکه الفرات عراق گزارش داد پنج زائر ايرانی بر اثر انفجار بمب در شمال بغداد کشته شدند.

بنا به اين گزارش اين حادثه بر اثر انفجار بمب چسبان به اتوبوس حامل زائران ايرانی در مسير حرکت آنها به سامراء برای زيارت بوده است.

پيش از اين مسعود اخوان، مدير کل عتبات عاليات سازمان حج و زيارت ايران به خبرگزاری فارس گفته بود اتوبوس زائران ايرانی در راه برگشت از سمت سامراء به بغداد بر اثر انفجار بمبی که بر سر راه آن قرار داشت منفجر شده و از مجموع ۱۹ زائر ايرانی سه نفر کشته و بقيه آنها مجروح شده‌اند.

خبرگزاری فرانسه نوشته است امروز در بغداد انفجارهای ديگری نيز رخ داده است که در مجموع ۱۸ نفر از جمله سه کودک کشته و ده‌ها نفر ديگر زخمی شده‌اند

اين گزارش افزده بود اين زائران ايرانی از کاشان به‌شکل شخصی به عراق سفر کرده بودند و مربوط به سازمان حج و زيارت نبودند.

اخوان گفت: "از مجموع مجروح‌شدگان پنج نفر به صورت سرپايی مداوا و ۱۱ نفر در بيمارستانی در کاظمين بستری شده‌اند."

مدير کل عتبات عاليات سازمان حج و زيارت ايران همچنين گفت دو نفر از کشته‌شدگان زن و يک نفر مرد بوده‌اند.

در همين حال خبرگزاری فرانسه نوشته است امروز در بغداد انفجارهای ديگری نيز رخ داده است که در مجموع ۱۸ نفر از جمله سه کودک کشته و ده‌ها نفر ديگر زخمی شده‌اند.

خبرگزاری فرانسه نوشته است اين انفجارها دو منطقه شيعه‌نشين را مورد هدف قرار داده‌ بودند.

انفجار اتوبوس‌های زائران ايرانی در عراق امر بی‌سابقه‌ای نيست و پيش از اين بارها رخ داده است.

يک سال پيش در آبان‌ماه نيز بر اثر انفجار بمبی در نزديکی اتوبوس حامل زائران ايرانی در خروجی شهر بغداد سه نفر کشته و پنج نفر زخمی شده بودند.

فروردين ماه سال جاری نيز در انفجار خودروی بمب‌گذاری شده در محله کاظمين بغداد يک زائر ايرانی کشته و هفت زائر ديگر زخمی شدند.

جنگ عراقی‌های شیعه و سنی در میدان سوریه

politics — Mon, 22 Oct 2012 14:45:21 +0000

فرهمند علیپور

فرهمند علیپور - در حالی که طی ماه‌های گذشته گزارش‌هایی مبنی بر حضور گسترده جنگجویان سنی عراقی در صفوف مخالفان حکومت بشار اسد در سوریه منتشر شده است، اینک خبرگزاری رویترز در گزارشی از حضور رزمندگان شیعه عراقی نیز در صفوف حامیان اسد خبر داده است.

در این گزارش که روز پنج‌شنبه ۱۸ اکتبر منتشر شد، به نقل از سیاستمداران و نظامیان عراقی آمده است که به نظر نمی‌رسد جنگجویان ایرانی در سوریه حضور داشته باشند اما افسران و متخصصانی از حزب‌الله لبنان در کار آموزش حامیان حکومت اسد هستند.

برخی از مقامات عراقی از حضور تعداد زیادی از شبه نظامیان شیعه عراقی در صفوف حامیان اسد خبر داده‌ و گفته‌اند که درگیری‌های سوریه به سرعت در حال تبدیل به میدان یک جنگ نیابتی از سوی بشار اسد تحت حمایت حکومت شیعه ایران و کشورهای سنی خلیج فارس است.

بحران سوریه که اکنون ۱۹ ماه از آن می‌گذرد، در یک‌سال اخیر موجب جذب جنگجویان اسلام‌گرای سنی از سراسر منطقه و پیوستن آن‌ها به صفوف مبارزان سوری شده است. درطرف مقابل نیز مخالفان مسلح سوریه گروه شیعی حزب‌ا‌‌لله لبنان را متهم به حمایت از نیروهای اسد می‌کنند.

یکی از جنگجویان شیعی عراقی که اخیرا از سوریه بازگشته می‌گوید که ماموریت ما حفاظت از مرقد حضرت زینب و محلات شیعه‌نشین دمشق است، اما گاهی پیش می‌آمد که حملاتی به پایگاه‌های ارتش آزاد سوریه نیز داشته باشیم. در یکی از محلات شیعه‌نشین بغداد نیز اخیرا پوستری از یک «شهید» دیده شده است. همسایگان این «شهید» اما می‌گویند که وی در درگیری‌های سوریه جان باخته است.

منابع عراقی، وفاداری و نزدیکی برخی از شیعیان عراقی به آیت‌الله خامنه‌ای رهبر ایران را دلیل حضور رزمندگان شیعه عراقی در جنگ سوریه عنوان کرده‌اند.

در میان این افراد می‌توان به اعضای «سپاه المهدی» اشاره کرد، گروهی که زیر نظر مقتدی صدر، روحانی معروف شیعه شکل گرفت تا علیه اشغال عراق توسط سربازان امریکا مبارزه کند. برخی از اعضای این گروه شبه نظامی در جریان سرکوب آن توسط ارتش عراق در سال ۲۰۰۷ به سوریه پناه برده بودند.

یکی از جنگجویان شیعی عراقی که اخیرا از سوریه بازگشته می‌گوید که ماموریت ما حفاظت از مرقد حضرت زینب و محلات شیعه‌نشین دمشق است، اما گاهی پیش می‌آید که حملاتی به پایگاه‌های ارتش آزاد سوریه نیز داشته باشیم.

در یکی از محلات شیعه‌نشین بغداد نیز اخیرا پوستری از یک «شهید» دیده شده است. همسایگان این «شهید» اما می‌گویند که وی در درگیری‌های سوریه جان باخته است.

در ویدئویی منتشر شده توسط مخالفان مسلح اسد، فردی شکنجه‌دیده مشاهده می‌شود که به عضویت در سپاه مهدی اعتراف کرده و می‌گوید که برای حمایت از حکومت بشار اسد به سوریه آمده است.

با این همه، سپاه مهدی، اصحاب‌الحق و سازمان بدر که از جمله گروه‌های شبه نظامی شیعی عراقی هستند، در گفت‌وگو با رویترز اعزام جنگ‌جویان شیعی عراقی به سوریه را تکذیب می‌کنند. آنها می‌گویند که بحران سوریه امری داخلی است و تاکید می‌ورزند که نمی‌خواهند وارد مسائل داخلی کشور همسایه خود شوند.

یکی از اعضای بلندپایه سازمان بدر که نمی‌خواهد نامش افشا شود می‌گوید: «ما به هیچ وجه فردی را برای مبارزه به سوریه نفرستاده‌ایم. اما شاید بعضی‌ها جنگیدن در سوریه را امری مشروع بدانند.»

روزنامه تلگراف چاپ لندن نیز در گزارشی که اسفند ماه گذشته منتشر کرد از حضور گسترده مبارزان سنی عراقی در میان جنگ‌جویان سوری خبر داده و به نقل از شیخ یکی از قبایل سنی در استان انبار - استان سنی‌نشین و هم مرز با سوریه - نوشت که وی صد‌ها تن از مردان قبیله‌ خود را به همراه ده‌ها هزار دلار اسلحه و دیگر کمک‌ها برای مبارزه با حکومت اسد به سوریه فرستاده است.

شیخ یکی از قبایل سنی در استان انبار به روزنامه تلگراف گفته که صد‌ها تن از مردان قبیله‌ خود را به همراه ده‌ها هزار دلار اسلحه و دیگر کمک‌ها برای مبارزه با حکومت اسد به سوریه فرستاده است. در استان دیاله نیز گروه‌هایی تشکیل شده که کارشان استخدام جنگجو و اعزام آن‌ها به سوریه است. خانواده‌های این افراد در صورت کشته شدن آنها در جریان نبرد با ارتش سوریه، مراسم خاکسپاری‌ را از ترس نیروهای امنیتی به‌طور پنهانی برگزار کرده و دلیل مرگ فرزندشان را تصادف خودرو در اردن یا جای دیگر عنوان می‌کنند.

در استان دیاله نیز گروه‌هایی تشکیل شده که کارشان استخدام جنگجو و اعزام آن‌ها به سوریه است. خانواده‌های این افراد در صورت کشته شدن آنها در جریان نبرد با ارتش سوریه، مراسم خاکسپاری‌ را از ترس نیروهای امنیتی به‌طور پنهانی برگزار کرده و دلیل مرگ فرزندشان را تصادف خودرو در اردن یا جای دیگر عنوان می‌کنند.

دولت شیعی عراق که روابط خوبی با تهران دارد و نگران سرایت درگیری‌های فرقه‌ای سوریه به داخل مرزهای خود است، چندی پیش دستور داد تا مناطق مرزی این کشور با سوریه بیش از پیش کنترل شوند و هیچ فرد بالغی اجازه عبور از مرز و ورود به خاک سوریه را پیدا نکند.

دولت عراق اما قادر به اعمال قدرت در مرزهای شمالی‌ خود با سوریه نیست. کنترل این مناطق کردنشین عملا در دست نیروهای اقلیم کردستان است و کردهای این سوی مرز با کردهای سوریه به آسانی در تماس هستند و به آنها کمک می‌کنند.

ریتا ۲۹ ساله که سال‌ها پیش به خاطر هرج و مرج عراق به سوریه پناهنده شده بود و اکنون دوباره به بغداد بازگشته به نیویورک تایمز می‌گوید: «ارتش آزاد سوریه خانه‌های شیعیان را ویران می‌کند و دست به آدم‌ربایی به خصوص در بین شیعیان و عراقی‌ها می‌زند».

در مرکز سوریه جنگجویان سنی به شیعیان حمله می‌کنند و سنی‌ها نیز توسط دولت مورد حمله قرار می‌گیرند. هیچ‌کس احساس امنیت نمی‌کند و قادر به اعتماد به دیگری نیست. این آن چیزی بود که چند سال پیش در عراق رخ داد:«همه از یکدیگر هراس داشتند.»

ايران به بازرسی هواپيمای خود در عراق اعتراض کرد

news-zamaneh — Wed, 03 Oct 2012 16:46:37 +0000

سفير ايران در عراق اقدام دولت عراق در بازرسی از هواپيمای ايرانی عازم به سوريه را "خلاف عرف و توافق‌های سازمان‌های هواپيمايی دو کشور" دانست و اظهار اميدواری کرد که اين رفتار "تکرار نشود".

عراق روز گذشته، ۱۱ مهر (دو اکتبر) يک هواپيمای ايرانی را که از مسير اين کشور عازم سوريه بود، متوقف و بازرسی کرد. اين اقدام دولت عراق واکنشی به فشارهای ايالات متحده آمريکا تفسير می‌شود که ايران را متهم به ارسال سلاح به سوريه از مسير هوايی عراق می‌کند.

حسن دانايی‌فر امروز (چهارشنبه) در گفت‌وگو با خبرگزاری دانشجويان ايران (ايسنا) با اشاره به اتهام ارسال سلاح به سوريه توسط ايران از مسير هوايی عراق گفت: "حدود دو ماه است که مباحثی در اين‌باره از جانب آمريکايی‌ها و برخی منابع ديگر مطرح می‌شود. مسئولان عراقی عنوان کردند که اگر مدرکی در اين‌باره داريد ارائه دهيد اما آنها بدون ارائه هيچ مدرکی بر بازرسی هواپيماهای ايرانی که از آسمان عراق عبور می‌کنند و به سمت سوريه می‌روند اصرار داشتند."

اين نخستين بار بود که عراق تحت تأثير فشارهای ايالات متحده يک هواپيمای ايرانی را در راه سوريه متوقف و بازرسی کرد، اما به گفته مقامات عراق از آنجا که هيچ سلاحی در اين هواپيما يافت نشد، در نهايت هواپيما اجازه پيدا کرد که به پرواز خود ادامه دهد.

ويکتوريا نولاند، سخنگوی وزارت امور خارجه آمريکا: ما ارزيابی بسيار مثبتی از اين اقدام عراق مبنی بر بازرسی محموله‌های عازم به سوريه از آسمان اين کشور داريم

بر اساس گزارش‌ها، اين هواپيما متعلق به شرکت دولتی ايران‌اير بود که پس از چند ساعت توقف در فرودگاه بغداد، پرواز را از سر گرفت.

دانايی‌فر گفت: "نماينده ايران‌اير روز سه‌شنبه با ما تماس گرفت و اين مسئله را به ما اطلاع داد. ما اين موضوع را پيگيری کرديم و پس از بررسی‌ها و انجام بازرسی از سوی عراق، موضوع خاتمه يافت و هواپيما به مسير خود ادامه داد."

سفير ايران در عراق همچنين گفت: "اين اقدام عراق خلاف توافقی است که ميان سازمان‌های هواپيمايی دو کشور است و اين مسئله حق عمل متقابل را برای ما محفوظ نگه می‌دارد. هر چند ما تمايل نداريم وارد چنين فضاهايی شويم و اميدواريم اين مسئله ديگر تکرار نشود."

از سوی ديگر خبرگزاری فرانسه نوشت ويکتوريا نولاند، سخنگوی وزارت امور خارجه ايالات متحده اقدام دولت عراق در بازرسی از هواپيمای ايرانی را ستايش کرده است.

نولاند گفت: "ما ارزيابی بسيار مثبتی از اين اقدام عراق مبنی بر بازرسی محموله‌های عازم به سوريه از آسمان اين کشور داريم."

او افزود: "اميدواريم اين نوع محموله‌ها به‌طور منظم مورد بازرسی قرار گيرند تا مانعی برای ارسال سلاح به سوريه از آسمان عراق ايجاد شود."

ايران همواره اتهام ارسال سلاح به سوريه را رد می‌کند و می‌گويد هواپيماهای باربری اين کشور حامل کمک‌های بشردوستانه به مردم سوريه هستند.

تلاش عراق برای پايان دادن به حضور نظامی ترکيه در خاک خود

news-zamaneh — Wed, 03 Oct 2012 16:15:07 +0000

دولت عراق از پارلمان اين کشور پيمان‌هايی را که به نيروهای خارجی اجازه ورود به کشور را می‌داد لغو کنند. در همين حال حکومت ترکيه قصد گسترش عمليات‌ فرامرزی خود عليه اعضای حزب غيرقانونی کارگران کردستان (پ.ک.ک) را دارد.

به گزارش رسانه‌های ترکيه‌ای، علی دباغ، سخنگوی دولت عراق در بيانيه‌ای گفت: "کابينه تصميم گرفته است که به حضور تمام نيروهای خارجی مستقر در خاک عراق پايان دهد و ورود هر نيروی خارجی نظامی به داخل کشور را منع کند."

سخنگوی دولت عراق تأييد کرد، کابينه به پارلمان پيشنهاد لغو و عدم تمديد تمام معاهداتی را داده است که بر مبنای آن کشورهای خارجی اجازه می‌يابند پايگاه نظامی و نيرو در خاک عراق داشته باشند يا وارد خاک عراق شوند.

کابينه عراق همچنين طرح دولت ترکيه برای گسترش عمليات‌ فرامرزی خود عليه شبه‌نظاميان پ.ک.ک در شمال عراق را محکوم کرد.

کابينه عراق طرح دولت ترکيه برای گسترش عمليات‌ فرامرزی خود عليه شبه‌نظاميان پ.ک.ک در شمال عراق را محکوم کرد

طرح دولت ترکيه برای تمديد يک ساله اجازه ورود نيروهای نظامی به داخل عراق اواخر ماه سپتامبر به پارلمان اين کشور ارائه شد.

به گزارش خبرگزاری ترکيه‌ای آناتوليا، علی دباغ گفت: "اين طرح مخالف اصول مجاورت دو کشور و روابط خوب ميان آنها است و معنای نقض امنيت و اصل حاکميت عراق را می‌دهد. کابينه عراق هيچ پايگاه نظامی خارجی يا حضور نيروهای خارجی در داخل کشور را نمی‌پذيرد. دولت نوری مالکی ورود هيچ نيروی خارجی به داخل عراق به بهانه تعقيب شورشيان را نمی‌پذيرد."

ترکيه از دهه ۱۹۹۰ چندين پايگاه نظامی در شمال عراق برپا کرده است.

يکی از مقامات عالی‌رتبه عراق گفت که اين تصميم با توجه به پايگاه نظامی ترکيه در استان شمالی دوهاک عراق گرفته شده است.

بر اساس يکی از معاهده‌ها که ميان صدام حسين و حکومت ترکيه در سال ۱۹۹۵ امضا شد، نيروهای ترکيه به‌منظور تحت تعقيب قرار دادن اعضای پ.ک.ک امکان حضور در مناطق شمالی عراق را پيدا می‌کردند.

روابط آنکارا و بغداد به‌تازگی تحت تأثير برخی اختلافات قرار گرفته است که از جمله آنها می‌توان به خودداری ترکيه از تحويل طارق هاشمی، معاون سابق رئيس جمهوری عراق به اين کشور خبر داد که به مجازات اعدام محکوم شده است.

آمريکا شرکت‌های هواپيمايی ايران را متهم به ارسال سلاح به سوريه کرد

news-zamaneh — Thu, 20 Sep 2012 09:47:35 +0000

دولت باراک اوباما اعلام کرد ۱۱۷ هواپيمای ايرانی را که به حکومت سوريه سلاح می‌رسانند، شناسايی کرده است.

به گزارش آسوشيتدپرس، وزارت خزانه‌داری آمريکا روز چهارشنبه، ۱۹ سپتامبر (۲۹ شهريور) گفت اين هواپيماها که متعلق به شرکت‌های ايران اير، ماهان و ياس اير هستند، تحت پوشش کمک‌های انسان‌دوستانه سلاح و نيروی نظامی به سوريه حمل می‌کنند.

اين شرکت‌های هواپيمايی تحت تحريم‌های ايالات متحده هستند و آمريکايی‌ها امکان تجارت با آنها را ندارند. ضمن آن که دارايی‌های آنان نيز در خاک آمريکا مسدود شده است.

وزارت خزانه‌داری آمريکا تيرماه ۱۳۹۰ اعلام کرد که نام دو شرکت هواپيمايی ايران اير و شرکت هواپيمايی ايران اير تور را به فهرست تحريم‌های خود افزوده است.

در مهرماه همين سال نيز پس از نسبت دادن برنامه‌ريزی ترور سفير عربستان در آمريکا به ايران، شرکت هواپيمايی ماهان به دليل آن‌چه که نقش اين شرکت در انتقال فرد متهم عنوان گرديد، مورد تحريم آمريکا قرار گرفت.

ايالات متحده اين بار به‌طور جداگانه‌ای فهرست اين هواپيماها را تدوين کرده تا به دولت عراق فشار بياورد و مانع عبور آنان از آسمان عراق به مقصد سوريه شود

اما ايالات متحده اين بار به‌طور جداگانه‌ای فهرست اين هواپيماها را تدوين کرده تا به دولت عراق فشار بياورد و مانع عبور آنان از آسمان عراق به مقصد سوريه شود.

در همين حال خبرگزاری رويترز ادعا کرده است، گزارش‌های سرويس‌های امنيتی غرب نشان می‌دهد ايران از هواپيماهای غيرنظامی برای انتقال نيروی نظامی و سلاح به سوريه از طريق آسمان عراق استفاده می‌کند.

مقامات ايالات متحده در روزهای اخير دولت عراق را در رابطه با استفاده هواپيماهای ايرانی از آسمان اين کشور برای انتقال سلاح به سوريه مورد سئوال قرار داده‌اند.

روز گذشته (چهارشنبه) نيز سناتور جان کری تهديد کرد که اگر عراق مانع اين پروازها نشود، ايالات متحده در کمک‌های خود به بغداد تجديد نظر خواهد کرد.

عراق می‌گويد اجازه نمی‌دهد که از آسمان آن کشور هواپيمای حامل سلاح بگذرد، اما گزارش‌های امنيتی که به دست رويترز رسيده است، نشان می‌دهد مقادير بسيار زيادی از سلاح‌های ايران از طريق عراق به سوريه منتقل شده است.

اين گزارش می‌گويد که سپاه پاسداران انقلاب اسلامی در ارسال اين سلاح‌ها به سوريه نقش دارند.

در اين گزارش که توسط يک مقام ديپلماتيک سازمان ملل متحد به دست رويترز رسيده، آمده است: "اين بخشی از شيوه‌های بازبينی شده عملياتی ايران است که مقامات آمريکا در روزهای اخير به طور علنی از آن صحبت کرده‌اند."

در بخش ديگر اين گزارش آمده است: "اين پروازها تقريبأ هر روز از ايران به سوريه و از مسير عراق انجام می‌شود و حامل نيروهای سپاه پاسداران انقلاب اسلامی و ده‌ها تُن سلاح به‌منظور تجهيز نيروهای امنيتی سوريه و شبه‌نظاميان در مقابله با شورشيان است."

اين گزارش همچنين می‌گويد ايران از طريق زمينی نيز از مسير عراق، کاميون‌های نظامی به سوريه ارسال می‌کند.

اما علی الموسوی، مشاور رسانه‌ای نوری المالکی، نخست‌وزير عراق اين گزارش را رد کرد.

او گفت: "عراق اين ادعاهای بی‌پايه را که به ايران اجازه می‌دهد از آسمان آن برای انتقال سلاح به سوريه استفاده کند، رد می‌کند."

او همچنين گفت: "نخست‌وزير همواره خواستار يک راه‌حل صلح‌آميز برای نبرد سوريه شده است و می‌گويد هيچ دولتی نبايد با ارسال سلاح به سوريه يا کمک به طرف‌های درگير در امور سوريه مداخله کند."

نبرد سوريه به يک تنش بين‌المللی تبديل شده است. ايران و روسيه از مهم‌ترين حاميان حکومت بشار اسد هستند در حالی که ترکيه، کشورهای عربی و غرب از شورشيان حمايت می‌کنند.

بحران سياسی سوريه در طول اين ۱۸ ماه به کشته شدن نزديک به ۲۷ هزار تن انجاميده است.

تشکيل صندوق مشترک ايران و عراق برای مهار ريزگردها

news-zamaneh — Sat, 01 Sep 2012 11:56:16 +0000

قائم‌مقام سازمان محيط زيست ايران از قول نخست‌وزير عراق از همکاری بيشتر اين کشور در مهار ريزگردها خبر داد.

علی محمد شاعری، قائم‌مقام سازمان محيط زيست ايران، امروز شنبه ۱۱ شهريور در گفت‌و‌گو با خبرگزاری مهر، نتايج مذاکرات با نخست‌وزير عراق در اجلاس کشورهای غيرمتعهد را مثبت ارزيابی کرد و گفت: "نوری المالکی قول‌های مساعدی برای همکاری بيشتر عراق در مهار ريزگردها داده است."

وی با اشاره به طرح تهيه شده از سوی ايران که در اختيار وزارت کشاورزی و محيط زيست عراق قرار داده شده است، افزود: "از سازمان‌های بين‌المللی مانند يونامی ( دفتر هماهنگ‌کننده همکاری‌های بين‌المللی در عراق) و يونپ (برنامه محيط زيست سازمان ملل متحد) خواسته شده تا با نظارت بيشتر بر اجرای اين طرح در عراق روند مهار ريزگردها در اين کشور را افزايش دهند."

وی نصب سيستم‌های پايش ريزگردها و مقابله با پديده بيابان‌زايی در يک ميليون هکتار از اراضی عراق با ايجاد پوشش گياهی، احيای هفت ميليون نخل از بين رفته در جنگ ايران و عراق و مالچ‌پاشی و پخش سيلاب را از جمله موارد همکاری ايران با عراق اعلام کرد.

محمدجواد محمدی‌زاده، رئيس سازمان حفاظت محيط زيست ايران: برنامه‌هايی برای عراق به‌عنوان کانون اصلی گرد و غبار و ساير کشورهای منطقه مانند سوريه، عربستان و شمال آفريقا تهيه شده است

شاعری همچنين امروز در گفت‌و‌گو با خبرگزاری کار ايران (ايلنا) از تشکيل صندوق مشترک سرمايه‌گذاری بين دو کشور ايران و عراق برای مقابله با گرد و غبار در کشور عراق خبر داد و گفت: "ايران برای اين صندوق ۱۰۰ ميليون دلار اعتبار پيش‌بينی کرده است."

از سوی ديگر، روز گذشته جمعه دهم شهريورماه، محمدجواد محمدی‌زاده، رئيس سازمان حفاظت محيط زيست ايران از تهيه طرح پنج ساله برای مقابله با ريزگردها خبر داده و افزوده بود: "نيازمند چهار هزار ميليارد تومان و همکاری بخش خارجی هستيم تا بتوانيم مشکل ريزگردها را برطرف کنيم."

وی با بيان اينکه برنامه‌هايی برای عراق به‌عنوان کانون اصلی گرد و غبار و ساير کشورهای منطقه مانند سوريه، عربستان و شمال آفريقا تهيه شده است، افزوده بود: "نزديک به شش ميليون و ۴۰۰ هزار هکتار کانون توليد ريزگرد در منطقه وجود دارند که کشورهای درگير، نحوه مديريت و تأمين منابع آنها را تأمين می‌کنند."

وی ابراز اميدواری کرده بود که با مجموع اين اقدامات در مدت پنج سال، مشکل ريزگردها که افزون بر استان خوزستان ٢٣ استان ديگر ايران را درگير کرده است برطرف شود.

۱۵ مرداد ماه سال جاری رئيس سازمان حفاظت محيط زيست ايران در جلسه غيرعلنی مجلس پيرامون بررسی پديده ريزگردها گفته بود: "اين موضوع بر اساس پديده‌های طبيعی و دخالت در طبيعت شکل گرفته که بخشی از آن ناشی از حمله آمريکا به عراق و برهم زدن بافت طبيعت بوده است."

محمدی‌زاده در آن جلسه از ارائه لايحه‌‌ای به مجلس برای مقابله با ريزگردها در آينده‌ای نزديک خبر داده بود.

وحيد نوروزی، مشاور زيست‌محيطی معاون شهردار تهران، پيش از اين در تيرماه سال جاری نسبت به بروز سکته‌های قلبی و مغزی و به‌خطر افتادن سلامت زنان باردار، نوزادان، کودکان و کهنسالان در پی وجود ريزگردها در هوای تهران هشدار داده بود.

اسماعيل کهرم، فعال محيط ‌زيست و مدرس دانشگاه در مورد عامل ايجاد ريزگردها معتقد است: "ناميدن ريزگردها به نام ريزگردهای غربی يا عربی صحيح نيست چون خود ما نيز عامل ايجاد آن هستيم. زمانی که ۴۰۰ هزار هکتار از تالاب‌هايی مثل نيريز و بختگان خشک می‌شود، رسوبات خشک‌شده کف آن‌ها با باد حرکت می‌کند و تشکيل ريزگردها را می‌دهد."

حکومت عراق ۲۱ تن را در یک روز اعدام کرد

Tue, 28 Aug 2012 10:17:02 +0000

حکومت عراق ۲۱ تن از جمله سه زن را که به خاطر فعالیت‌های تروریستی محکوم شده بودند، در یک روز اعدام کرد.

خبرگزاری فرانسه با اعلام این خبر به نقل از یکی از سخنگویان حکومت عراق نوشت که با احتساب این ۲۱ تن شمار کسانی که از آغاز سال تاکنون در عراق اعدام شده‌اند به ۹۱ تن رسیده ‌است.

این اعدام‌ها در شرایطی انجام می‌شود که رئیس شورای حقوق بشر سازمان ملل متحد از عراق خواسته ‌است که مجازات اعدام را متوقف کند. همچنین نگرانی‌هایی نیز در رابطه با شفافیت فرایندهای قضایی در این کشور وجود دارد.

حیدرالسعدی، سخنگوی وزارت دادگستری عراق امروز، ۲۸ اوت (هفت شهریور) در پیام کوتاهی نوشت: "وزارت دادگستری ۲۱ تن از جمله سه زن را که به خاطر فعالیت‌های تروریستی محکوم شده بودند، اعدام کرد."

سازمان عفو بین‌الملل در ماه ژوئن افزایش "وحشتناک" اعدام‌ها در عراق را محکوم کرد

یک مقام وزارت دادگستری عراق نیز گفت، اعدام‌ها روز گذشته (دوشنبه) انجام شده‌اند.

عراق در سال ۲۰۱۲ چندین بار اعدام‌های دسته جمعی انجام داده ‌است که از جمله آن‌ها می‌توان به اعدام ۱۴ تن در روز هفت فوریه و اعدام ۱۷ تن دیگر در روز ۳۱ ژانویه اشاره کرد.

ناوی پیلای، کمیسر عالی حقوق بشر سازمان ملل متحد اوایل سال جاری نگرانی خود را از شمار اعدام‌ها در عراق بیان کرد در حالی که فرایند قضایی این احکام به هیچ وجه شفاف نیستند.

او همچنین خواستار توقف فوری مجازات اعدام در عراق شد.

پیلای در ماه ژانویه گفت: "حتی اگر دادگاه ‌‌نهایت دقت و انصاف را به خرج داده باشد، باز هم شمار اعدام‌هایی که در یک روز انجام شده‌اند، وحشت‌آور است."

عفو بین‌الملل نیز در ماه ژوئن افزایش "وحشتناک" اعدام‌ها در عراق را محکوم کرد.

این سازمان همچنین از مقامات عراق خواست مانع از اجرای مجازات شوند و مجازات همه آن کسانی را که به اعدام محکوم شده‌اند، تخفیف دهد.

آمريکا: ۷۱۹ تن در جريان بازسازی عراق کشته شده‌اند

Fri, 27 Jul 2012 13:30:15 +0000

اداره تحقيقات فدرال آمريکا برای نخستين بار گزارشی منتشر کرد که در آن تعداد کسانی که در جريان بازسازی عراق پس از اشغال اين کشور در سال ۲۰۰۳ کشته شده‌اند، آمده ‌است.

آسوشيتدپرس نوشته ‌است، بر اساس اين گزارش ۷۱۹ تن که در پروژه‌های مختلف بازسازی عراق همکاری می‌کردند، کشته شده‌اند که حدود نيمی از اين تعداد آمريکايی‌ بودند.

اين گزارش وجهی از جنگ عراق را نشان می‌دهد که کمتر مورد توجه عموم بوده و همواره در سايه مسائل ديگری قرار گرفته ‌است، از قبيل تعداد کشته‌شدگان در جنگ‌ها يا ميلياردها دلاری که از ماليات‌های مردم آمريکا در اين کشور صرف شده ‌است.

هنوز هيچ گزارش تأييد شده‌ای از تعداد کل کشته‌شدگان جنگ عراق منتشر نشده‌ است، با اين حال تصور می‌شود که از ۱۰۰ هزار تن تجاوز کند.

اين ۷۱۹ تن شامل افراد غيرنظامی وابسته به دولت آمريکا، پيمان‌کاران بخش خصوصی، اعضای ارتش آمريکا، کارگران غيرنظامی عراقی و ديگر کشورها می‌شود

ارتش ايالات متحده آمريکا چهارهزار و ۴۸۸ تن از افراد خود را در اين جنگ از دست داده ‌است در حالی که تعداد تلفات متحدان آن در عراق بالغ بر ۳۰۰ تن است.

دوان جی. ولف، افسر نيروی دريايی آمريکا يکی از اين ۷۱۹ تن است که در حال جنگ با شورشيان نبود، اما در نهايت توسط شورشيان کشته شد.

او نيز در شمار وکلا، مهندسان و پيمان‌کاران ارتش بود که بهای سنگينی برای فعاليت‌های خود در عراق از هم گسيخته پرداخت.

مرگ اين آدم‌ها هميشه به حساب تلفات کلی جنگ نوشته می‌شد و تاکنون هيچگاه کسانی که در جريان بازسازی عراق کشته شده‌اند، موضوع يک فهرست جداگانه نبوده ‌است.

ولف در تاريخ ۲۵ ماه مه ۲۰۰۹ کشته شد به خاطر بمب‌گذاری در جاده به قتل رسيد در حالی که او از مأموريت نظارت بر عمليات ساخت فاضلاب در نزديکی شهر فلوجه در غرب عراق بازمی‌گشت.

با اين حال دفتر بازرسی کل عراق اعلام کرده ‌است، تعداد کسانی که به‌خاطر بازسازی عراق کشته شده‌اند ممکن است از ۷۱۹ تن نيز بيشتر باشد، چرا که دولت آمريکا برای طبقه‌بندی کشته‌شدگان جنگ عراق قاعده واحدی ندارد.

اين ۷۱۹ تن شامل افراد غيرنظامی وابسته به دولت آمريکا، پيمان‌کاران بخش خصوصی، اعضای ارتش آمريکا، کارگران غيرنظامی عراقی و ديگر کشورها می‌شود. آن‌ها مربی، بازرس، حسابدار، مشاور، مترجم و... بودند که به‌طور عمده مأموريت آن‌ها تنها تلاش برای بازسازی کشور عراق محسوب می‌شد.

در ميان آن‌ها همچنين کسانی بودند که پليس تازه‌کار عراق را کمک می‌کردند و آموزش می‌دادند يا مشاوران ارتش عراق بودند. اغلب اين مربی‌ها و مشاوران که اعضای ارتش ايالات متحده بودند، به‌عنوان کسانی در نظر گرفته شده‌اند که مأموريت آن‌ها توسعه و بهبود عملکرد نيروهای امنيتی عراق بود.