میدان تحریر

محمد مرسی، دمکراسی و مصونیت پولادین

politics — Thu, 29 Nov 2012 10:22:52 +0000

سیف‌الدین فوزی

برگردان:

فرهمند علیپور

سیف‌الدین فوزی - محمد مرسی رئیس جمهور مصر با صدور حکمی جنجال برانگیز قدرتی گسترده به خود اعطا کرده است، اقدامی که معمولا از جانب حاکمان مستبد سر می‌زند تا رهبران دمکراتیک.

با این فرمان تازه، رئیس جمهور مصر به جایگاهی "فراتر از قانون" دست پیدا می‌کند و دادگاه‌های مصری نمی‌توانند نظارتی بر تصمیمات و عملکرد رئیس جمهور اسلام‌گرا داشته باشند. این اقدامی بی‌سابقه است که حتی حسنی مبارک، دیکتاتور سرنگون شده مصر هم جرات انجام آن را نداشت.

ظاهرا وعده دمکراسی، عدالت اجتماعی و شفافیت دولت هم‌چنان حقوقی دور از دسترس مصری‌هاست، درست همانند دوران حسنی مبارک. رئیس‌جمهور مصر اکنون قدرت اجرایی را در یک دست گرفته و قدرت قضائی مصر را در دست دیگر و هیچ اراده قضائی نمی‌تواند کنترلی بر عملکرد او داشته باشد. به بیانی دیگر در حال حاضر سیستم "نظارت و توازن قوا" در مصر از بین رفته است. محمد مرسی در سخنرانی روز جمعه خود مدعی شده است که به دنبال انحصار قدرت نیست اما عملکرد او خلاف این ادعا را نشان می‌دهد.

در حالی که سرنوشت مجلس مؤسسان مصر نامعلوم است، آینده‌نه‌چندان روشن و غیرامیدوار کننده‌ای هم در انتظار قانون اساسی تازه مصر است. در حال حاضر و با پیش‌نویس‌هایی که برای قانون اساسی تدارک دیده شده، نقش مذهب در امور سیاسی مصر به طرز بی‌سابقه‌ای در تاریخ این کشور افزایش پیدا کرده است. پیش‌نویس قانون اساسی به پارلمان مصر به عنوان "منبع اصلی قانون‌گذاری" قدرت "نامحدود" تفسیر شریعت را داده است. به بیانی دیگر، بر اساس این قانون اساسی و درصورت تصویب آن، دولت مصر دولتی اسلام‌گرا و بسیار محافظه‌کار خواهد بود.

انتخاب این مقطع زمانی خاص برای صدور چنین احکامی چندان شگفت‌انگیز هم نبود. او سوار بر موج حمایت و حسن‌نیتی که نزد مردم با میانجی‌گری در پایان بخشیدن به جنگ هشت روزه غزه پیدا کرد، مثل هر سیاستمدار دیگری فرصت را غنیمت شمرد تا اهداف و منافع خود را پیش ببرد.

انحلال شورای‌عالی قضات در حالی صورت می‌گیرد که این شورا ظرف ماه‌های اخیر به صورت گسترده‌ای به مقابله با اخوان‌المسلمین و محمد مرسی پرداخته و از جمله با صدور حکمی، پارلمان مصر (مجلس شورا) را به تعطیلی کشاند. مجلسی که اکثریت کرسی‌های آن در اختیار اخوان‌المسلمین بود.

با دستور تازه محمد مرسی، مجلس مؤسسان که در حال تهیه پیش نویس قانون اساسی تازه مصر است، از حیطه کنترل دستگاه قضائی خارج شد، مجلسی که هفتاد درصد آن را اسلام‌گرایان تشکیل می‌دهند و چالش‌های زیادی برانگیخته است. یکی از مهم‌ترین این چالش‌ها و انتقادات، ترکیب این مجلس است که به‌وضوح کفه ترازوی آن به نفع احزاب اسلام‌گرا سنگینی می‌کند. در همین اواخر عده‌ای از اعضای غیراسلام‌گرای این مجلس در اعتراض به تسلط گروه‌های اسلام‌گرا از عضویت در آن کناره گیری کردند.

در حالی‌که سرنوشت مجلس مؤسسان مصر نامعلوم است، آینده ‌نه چندان روشن و غیرامیدوار کننده‌ای هم در انتظار قانون اساسی تازه مصر است. در حال حاضر و با پیش‌نویس‌هایی که برای قانون اساسی تدارک دیده شده، نقش مذهب در امور سیاسی مصر به‌طرز بی‌سابقه‌ای در تاریخ این کشور افزایش پیدا کرده است. پیش‌نویس قانون اساسی به پارلمان مصر به عنوان "منبع اصلی قانون‌گذاری" قدرت "نامحدود" تفسیر شریعت را داده است. به بیانی دیگر، بر اساس این قانون اساسی و درصورت تصویب آن، دولت مصر دولتی اسلام‌گرا و بسیار محافظه‌کار خواهد بود.

رئیس جمهور مصر با خارج کردن مجلس مؤسسان، مجلس شورا (پارلمان ) و حوزه عملکرد خود از دسترسی دادگاه مصر، در واقع به مردم گفته است که نه تنها او فراتر از قانون است بلکه او خود قانون است. مرسی گفته که این قوانین تازه را نه برای خود بلکه برای مقابله با محدودیت‌هایی صادر کرده که بر سر راه اوست. به نظر می‌رسد که صدور این احکام توسط محمد مرسی، تلاشی باشد از سوی اخوان‌المسلمین برای نفوذ در دستگاه قضائی مصر، دستگاهی که به مستقل و غیر حزبی بودن مشهور است.

یک ماه پیش محمد مرسی تلاش کرد تا ژنرال عبدالمجید محمود، دادستان کل را برکنار کند، اقدامی که با اعتراض قضات برجسته ناکام ماند. محمود یکی از چهره‌های دوران حکومت حسنی مبارک است که در احکام تازه مرسی حکم برکناری دریافت کرده است.

بخش عمده‌ای از تلاش مصر برای گذار به دمکراسی در دستگاه قضائی آن نهفته است، دستگاهی که از انقلاب ژانویه مصری‌ها منفک شده بود. از یکسو بسیاری از قضات مصری بازماندگان دوران حسنی مبارک هستند و از سوی دیگر نفوذ دولت بر آنها با احکام تازه ریاست جمهوری، تعرض قوه مجریه است به قوه قضائیه که موجب خدشه‌دار شدن روند قضائی و دادرسی عادلانه در این کشور می‌شود.

از همه مهم‌تر این‌که به این ترتیب، دست دولت، پارلمان و مجلس مؤسسان اسلام‌گرا باز خواهد شد و دیگر راهی برای به چالش کشیدن مرسی وجود نخواهد داشت. گرچه هم اینک قضات در بسیاری از مناطق کشور از جمله در اسکندریه دست به اعتصاب زده‌اند و تظاهرات اعتراضی در میدان تحریر نیز در جریان است. این موارد می‌توانند برای روزهای آینده مصر سرنوشت‌ساز باشند.

محمد مرسی که قدرت مطلقه به خود اعطا کرده است، به خوبی به این امر اشراف دارد که این اقدام و استفاده از چنین قدرتی چندان هم ساده و بی‌هزینه نخواهد بود.

منبع: جدلیه

عکس:

همسانی مرسی و مبارک – بنری در تظاهرات ۱۹ اکتبر در قاهره علیه مرسی

زخمی شدن ۱۱۳ نفر در اعتراضات به حکم دادگاه حسنی مبارک

Maryam — Sun, 03 Jun 2012 12:56:58 +0000

وزارت بهداشت مصر از زخمی شدن دست کم ۱۱۳ نفر در درگیری‌های دو روز گذشته مصر در اعتراض به حکم دادگاه حسنی مبارک، رئیس جمهوری سابق این کشور خبر داده است.

به گزارش خبرگزاری مهر به نقل از الیوم السابع، تجمع معترضان مصری در میدان تحریر قاهره که از روز گذشته آغاز شده همچنان ادامه دارد و در شماری از شهرهای دیگر این کشور از جمله الشرقیه و دمیاط نیز معترضان به خیابان آمده‌اند.

در پی اعلام رای دادگاه شمار زیادی از معترضان مصری به خیابان آمده و اعلام کرده‌اند که تا زمان لغو این احکام به تحصن خود ادامه خواهند داد. معترضان رای دادگاه را “ناعادلانه” دانسته و به تبرئه شماری از متهمان اعتراض دارند

دادگاه مصر روز شنبه، دوم ژوئن حسنی مبارک را به اتهام مشارکت در کشتار معترضان مصری به حبس ابد محکوم کرد و جمال و علا مبارک، دو پسر حسنی مبارک به حکم این دادگاه از اتهام فساد تبرئه شدند. دادگاه همچنین حبیب العدلی، وزیر کشور پیشین مصر را نیز به حبس ابد محکوم کرده است.

در پی اعلام رای دادگاه شمار زیادی از معترضان مصری به خیابان آمده و اعلام کرده‌اند که تا زمان لغو این احکام به تحصن خود ادامه خواهند داد. معترضان رای دادگاه را “ناعادلانه” دانسته و به تبرئه شماری از متهمان اعتراض دارند.

در اسکندریه نیز شهروندان مصری با تجمعات خیابانی و تحصن در مسجد ابراهیم خواستار “پاکسازی دستگاه‌های دولتی مصر از بقایای رژیم حسنی مبارک” شده‌اند. تجمع‌های اعتراضی در استان‌های پورسعید، العریش، قنا، الاقصر و اسوان نیز برپا شده است.

به گزارش روزنامه الاهرام مصر شماری از معترضان نیز به دفتر ستاد انتخاباتی احمد شفیق، آخرین نخست وزیر مصر در دوران زمامداری حسنی مبارک در شهر فیوم حمله کرده‌اند. احمد شفیق در رقابت‌های انتخابات ریاست جمهوری مصر به دور دوم راه یافته است.

از سوی دیگر محمد مرسی، رئیس حزب آزادی و عدالت و نامزد اخوان المسلمین که او نیز به دور دوم انتخابات ریاست جمهوری مصر راه یافته است، در مطلبی که در صفحه توی‌تر خود نوشته “قصاص عادلانه” را درخواست خانواده‌های کشته‌شدگان اعتراضات مصردانست. وی اعلام کرده است که در صورت پیروزی در دور دوم ریاست جمهوری، “ادله و مدارک جدید و کافی به دستگاه قضایی برای ازسرگیری محاکمه مبارک” ارائه خواهد کرد.

ادامه اعتراضات به حکم دادگاه حسنی مبارک در حالی است که به گزارش شبکه العربیه حسنی مبارک، روز گذشته پس از دادگاه به اتاق مراقبت‌های ویژه (سی سی یو) بیمارستان زندان طره منتقل شده است.

انقلاب مصر از ۲۵ ژانویه ۲۰۱۱ آغاز شد که به استعفای حسنی مبارک از ریاست جمهوری و واگذاری قدرت در ۱۱ فوریه‌‌ همان سال انجامید. در پی این امر مبارک و دو پسر او بازداشت شدند تا دادگاه مصر به اتهامات آن‌ها رسیدگی کند.

تظاهرات هزاران نفر عليه شورای نظامی مصر

zamaanehnews — Sat, 24 Dec 2011 06:06:27 +0000

هزاران نفر در قاهره پس از برگزاری نماز جمعه دست به تظاهرات اعتراضی عيله شورای نظامی حاکم بر مصر زدند.

به گزارش خبرگزاری فرانسه، تظاهرکنندگان روز جمعه ۲۳ دسامبر ۲۰۱۱ (دوم دی ۱۳۹۰) با گردآمدن در ميدان تحرير قاهره خواهان کناره‌گيری شورای نظامی از قدرت شدند.

شورای عالی نيروهای مسلح از حدود ۹ ماه پيش که حکومت محمد حسنی مبارک، رئيس‌جمهور پيشين اين کشور در پی اعتراض‌های گسترده در مصر سرنگون شد، قدرت را در دست دارد. اين شورا بنا بر برنامه اعلام شده، تا ماه ژوئن ۲۰۱۲ (خرداد ۱۳۹۰) قدرت را در دست دارد.

اعتراضات تازه در مصر عليه شورای نظامی اين کشور از حدود دو ماه پيش آغاز شد. در اين اعتراضات تاکنون بيش از ۶۰ نفر کشته شده‌اند.

معترضان می‌گويند شورای نظامی از روش‌های حکومت حسنی مبارک برای سرکوب آن‌ها استفاده می‌کند.

شورای عالی نيروهای مسلح از حدود ۹ ماه پيش که حکومت حسنی مبارک، در پی اعتراض‌های گسترده در مصر سرنگون شد، قدرت را در دست دارد، اين شورا بنا بر برنامه اعلام شده، تا ماه ژوئن ۲۰۱۲ قدرت را در دست دارد

شورای نظامی استفاده از زور عليه معترضان را رد می‌کند اما هفته گذشته انتشار فيلمی از حمله سربازان مصری به غاده کمال عبدالخالق، زن معترض مصری واکنش‌های گسترده‌ای را به دنبال داشت.

در اين فيلم، سربازان با برهنه کردن این زن به طور مداوم بر سينه و بدن او لگد می‌زدند.

غاده عبدالخالق گفته است: "در کنار تعدادی از دوستان و معترضان، به‌طور مسالمت‌آميز در حال شعار دادن بوديم که ناگهان سربازان ارتش به سمت ما حمله کردند. تلاش کردم فرار کنم ولی چهار سرباز من را محاصره کردند و شروع به ضرب و شتم من کردند."

وی افزود: "يکی از آن‌ها موی مرا گرفت و سرم را کشيد که روی زمين افتادم. ديگری شروع کرد به پاره کردن پيراهن من. بدون شک خيلی از افراد در سراسر جهان اين صحنه را ديدند، همه اعتراف می‌کنند که رفتاری غير اخلاقی و وحشيانه بود."

غاده عبدالخالق گفته است: "من از حقم نمی‌گذرم. از آن سربازان ارتش در دادگاه شکايت خواهم کرد، زيرا من فردی بی‌گناه هستم. تنها گناه من اين بود که در تظاهرات مسالمت‌آميزی شرکت کرده‌ام که خواهان پايان یافتن حکومت نظاميان و روی کار آمدن غير نظاميان در مصر است."

این فعال مصری که عضو جنبش شش آوریل است، نظاميان را "مسئول" درگيری‌ها و کشتارهای دو ماه اخیر در قاهره معرفی کرده است.

مونا احمد يکی از زنان معترض به خبرگزاری فرانسه گفته است اگر آن‌ها فکر می‌کنند با ضرب و شتم زنان می‌توانند معترضان را ساکت کنند، در اشتباه هستند.

سازمان عفو بين‌الملل نیز از شورای نظامی مصر خواسته است تا حق برگزاری تجمعات مسالمت‌آميز را به رسميت بشناسد.

کشته شدن ۱۰ نفر در درگيری‌های تازه مصر

zamaanehnews — Mon, 19 Dec 2011 05:20:43 +0000

در درگيری‌های تازه مصر که بين معترضان و نيروهای نظامی اين کشور رخ داده است، ۱۰ نفر کشته و صدها نفر زخمی شده‌اند.

اين درگيری‌ها از روز جمعه ۱۶ دسامبر (۲۵ آذر ۱۳۹۰) در ميدان تحرير قاهره آغاز شده است.

معترضان خواهان کناررفتن نظاميان از قدرت در مصر هستند.

يک ماه پيش نيز تظاهرات مشابهی در مصر برگزار شد و تظاهرکنندگان خواهان پايان حکومت نظامی‌ها در مصر شدند.

از يک ماه گذشته تاکنون در جريان اعتراضات حدود ۴۰ نفر از معترضان کشته شده‌اند

شورای عالی نيروهای مسلح از حدود ۹ ماه پيش که حکومت محمد حسنی مبارک، رئيس‌جمهور پيشين اين کشور در پی اعتراض‌های گسترده در مصر سرنگون شد، قدرت را در دست دارد.

ايالات متحده آمريکا نيز ۲۵ نوامبر ۲۰۱۱ اعلام کرد: "انتقال کامل قدرت در مصر به يک دولت غيرنظامی بايد با شيوه‌ای عادلانه و فراگير انجام شود تا پاسخ‌گوی آرمان‌های مشروع مردم اين کشور باشد." همچنين اتحاديه اروپا از دولت موقت اين کشور خواست تا به حقوق بشر احترام بگذارد.

کاترين اشتون، مسئول سياست خارجی اتحاديه اروپا در بيانيه‌ای گفت: "من خواهان آرامش و خويشتن‌داری در مصر هستم و استفاده از خشونت را محکوم می‌کنم."

در اعتراضات يک ماه پيش، دولت غيرنظامی مصر استفعا کرد و شورای نظامی مصر، کمال جنزوری را به عنوان نخست‌وزير جديد معرفی کرد. احمد محمد الطيب، شيخ الازهر که بالا‌ترين مقام مذهبی اهل سنت در جهان است، از معترضان مصری حمايت کرد.

اعتراضات تازه در حالی جريان دارد که دومين مرحله انتخابات پارلمانی مصر برگزار شده اما معترضان می‌گويند نيروهای نظامی به دنبال محکم کردن جايگاه خود در قدرت هستند.

معترضان در درگيری با نيروهای نظامی به طرف آن‌ها سنگ پرتاب می‌کنند و نيروهای ارتش نيز با باتوم، خودروهای آب‌پاش و تيراندازی هوايی به معترضان حمله می‌کنند.

از يک ماه گذشته تاکنون در جريان اعتراضات حدود ۴۰ نفر از معترضان کشته شده‌اند.

مصر به سمت اسلام‌گرایی می‌رود

behnam — Mon, 05 Dec 2011 16:12:46 +0000

سراج‌الدین میردامادی

اولین انتخابات پارلمانی مصر بعد از سقوط رژیم حسنی مبارک برگزار و با استقبال زیادی مواجه شد. نتایج اولیه حکایت از پیروزی اسلامگرایان و احزاب همسو با جمعیت اخوان‌المسلمین دارد. این استقبال مردم علی‌رغم برخی تحریم‌هایی صورت گرفته بود که طی روزها و هفته‌های اخیر میدان تحریر را مجدداً تبدیل به صحنه اعتراض به شورای نظامی حاکم در این کشور نموده بود.

از علی مهتدی روزنامه نگار کارشناس دنیای عرب پرسیدم این حضور گسترده مردم در اولین انتخابات پس از سقوط رژیم مبارک را با توجه به همزمانی تنش‌های اخیری که در میدان التحریر شاهدش بودیم، را چه گونه ارزیابی می‌کنید؟

علی مهتدی: با توجه به این که قبل از برگزاری انتخابات مصر تنش‌های زیادی در سطح جامعه‌‌ مصر وجود داشت و در میدان تحریر قاهره و دیگر شهرهای بزرگ نیز این تنش‌ها به‌خوبی دیده می‌شد، دولت مصر به رهبری شورای نظامی که بعد از سقوط مبارک رهبری این کشور را به‌عهده گرفته بود، به مردم وعده داد که انتخابات پارلمانی را در نهایت آرامش و عدالت و با حضور ناظران بین‌المللی برگزار خواهد کرد.

همین وعده برای مردم کافی بود تا در نخستین انتخابات در مصر جدید، حضور گسترده‌ای پای صندوق‌های رأی داشته باشند. ما در ۲۴ ساعت قبل از شروع عملیات انتخاباتی شاهد بودیم که در میدان تحریر هم بین گروه‌های اپوزیسیون و گروه‌های مخالف شورای نظامی مصر اختلاف نظری پیش آمد. گروهی معتقد بودند که باید رفت و در انتخابات شرکت کرد و گروه دیگری معتقد بودند که باید به اعتراض‌ها ادامه داد تا این شورای نظامی به کلی کنار برود.

در نهایت قرار بر این شد که میدان تحریر را خالی نکنند و بخشی از معترضان در انتخابات شرکت کنند، بخشی به‌عنوان ناظر شرکت کنند و بخش دیگری در میدان باقی بمانند و جای خودشان را با بخش اول در روز انتخابات به شکل دوره‌ای عوض کنند. البته اقبال عمومی مردم هم به این انتخابات و حضور گسترده‌شان پای صندوق‌های رأی، به‌خصوص با توجه به این که اعتراض خاصی هم بعد از انتخابات به نتایج آرا صورت نگرفت، به‌خوبی نشان می‌دهد که مردم مصر تصمیمی جدی دارند تا از طریق صندوق‌های رأی خواسته‌ خودشان را بر کرسی بنشانند و این مرحله‌ انتقالی را هرچه سریع‌تر خاتمه دهند.

بزرگ‌ترین تضمینی که دولت کنونی مصر به مردم داد این بود که آن‌ها را تشویق کرد به حضور در پای صندوق‌های رأی، این بود که اعلام کرد هیچگونه تغییری در زمان و موعد برگزاری انتخابات ایجاد نمی‌شود و در نهایت تا ژوئن سال آینده تمام ترکیب سیاسی در مصر تغییر می‌کند و دولت و پارلمان جدیدی بر سر کار خواهند آمد.

اگر نگاهی به نتایج حاصل از این انتخابات داشته باشیم، به نظر می‌رسد حزب آزادی و عدالت که نزدیک به اخوان‌المسلمین و اسلام‌گراهاست، ۴۳درصد آرا را به دست آورده و برنده‌ این انتخابات باشند. صف‌بندی نیروهای سیاسی در برابر برندگان این انتخابات چگونه بوده است؟ به‌ویژه جایگاه نیروهای سکولار و جایگاه جریان جوانان ششم آوریل که نیروهای سکولار انقلاب مصر بودند، در میان پیروز‌های این انتخابات چیست؟

اکنون قرار است که انتخابات پارلمان مصر در سه مرحله برگزار شود و ۴۹۸ کرسی مجلس در این سه مرحله تعیین می‌شوند. در آنچه بعد از مرحله‌ نخست انتخابات بسیار واضح و روشن است، پیروزی جریان اسلام‌گرا در مصر است. جالب توجه است که رقابت اصلی در انتخابات برخلاف تمام پیش‌بینی‌های ناظران و تحلیل‌گران که فکر می‌کردند بین جریان سکولار و جریان اسلام‌گرا است، این رقابت معطوف شده است به نوعی رقابت بین جریان اسلام‌گرا به رهبری اخوان‌المسلمین و جریان سلفی به رهبری حزب نور و این دو جریان شده‌اند رقیب اصلی در انتخابات مصر.

این نتیجه تا حدودی شگفت‌آور بود و نسبت به آرایی که این دو جریان به دست آوردند، رأی سکولارها بسیار ناچیز است. برای مرحله‌ دوم انتخابات هم اعلام کرده‌اند که برای یکصد و خرده‌ای کرسی که قرار است مرحله‌ی دوم انتخابات برای آن برگزار شود، بازهم رقابت اصلی بین ۴۵ نامزد حزب اخوان‌المسلمین با ۲۶ نامزد حزب سلفی نور است. البته این نشان می‌دهد که جامعه‌ مصر به سمت نوعی از اسلام‌گرایی پیش می‌رود که ما در دیگر کشورهای عربی هم بعد از آنچه بهار عربی خوانده شد، به‌خوبی دیده‌ایم و این امر بیش از پیش نشان می‌دهد که گزینه‌ مردم عرب برای مرحله‌ جدید نوعی مخالفت با اسراییل، آمریکا و غرب است و هرچه هم گمان می‌رفت که نظام‌های سکولار در این کشورها بر سر کار می‌‌آیند، اما نتایج انتخابات در اکثر این کشورها نشان می‌دهد که اسلام‌گراها پیروز اصلی انقلاب‌های مردمی در بهار عربی بوده‌اند.

این نوع اسلام‌گرایی آیا بیشتر شبیه به اسلام‌گرایی در ترکیه است یا مدل اسلام‌گرایی جمهوری اسلامی؟ با توجه به این که اسامی احزاب اسلام‌گرایی هم که انتخاب شده است، معمولاً از عنصر عدالت و توسعه یا آزادی و عدالت تشکیل می‌شود که به نظر می‌رسد بیشتر به مدل ترکیه شباهت داشته باشد. نظر شما چیست؟

من فکر می‌کنم از نظر شکل دولت‌هایی که بر سر کار خواهند آمد، با توجه به این که این دولت‌ها منافعی تنگاتنگ و روابطی قوی با غرب و به‌خصوص آمریکا دارند، ممکن است شکل این دولت‌ها تغییری نکند و آنها روابط خودشان را با غرب و با آمریکا حفظ کنند. مثل سیستم حکومتی که در ترکیه حاکم است و بعید به نظر می‌رسد که نظامی مثل نظام ایران در این کشورها بر سر کار آید، اما نکته‌ی اصلی اینجاست که نتایج انتخابات در کشورهای عربی برای غرب یک‌مقدار نگران‌کننده است.

هرچند دولت‌هایی که بر سر کار خواهند آمد، از هم اکنون دارند وعده‌ی سکولاریسم و جدایی دین از سیاست و حفظ روابط حسنه با تمامی کشورهای جامعه بین‌الملل را سرمی‌دهند، اما این نگرانی جدی است. چون جریان‌های اسلام‌گرا یک بستر گسترده در میان مردم عرب دارند که این مردم عرب برخلاف تبلیغات حاکمان‌شان زاویه‌ای با اسراییل دارند و نوعی دشمنی سنتی و دیرینه با این کشور و رهبرانش دارند.

بنابراین وقتی غرب بخواهد اجازه دهد که دولت‌های اسلامی و اسلام‌گرا در این کشورها بر سر کار آیند، در ابتدا ممکن است مانند آنچه در سال‌های ۵۸ و ۵۹ در ایران شاهد بودیم، حتی دولت‌ها نوعی همکاری، هماهنگی و حتی مذاکره با غرب داشته باشند، اما آینده برای غرب یک‌مقدار مه‌آلود است و آن‌ها این احتمال را می‌دهند که اتفاق‌هایی که در ایران افتاد، در افغانستان افتاد و خیلی نمونه‌های دیگری که شاهد آن بودند، در کشورهای عربی هم رخ دهد و دولت‌هایی که بر سر کار می‌آیند، هرچند که ابتدا می‌گویند سکولار هستند و دین را در سیاست دخالت نمی‌دهند، اما بعدها با الهامی که از بستر جامعه می‌گیرند، روند فعالیت خود را تغییر دهند. ما چه بخواهیم و چه نخواهیم باید قبول کنیم که بستر جوامع عربی یک بستر غرب‌ ستیز و به‌خصوص اسراییل‌ستیز است که این در سیاست‌های آتی دولت‌ها ممکن است نقش بسیار مهمی ایفا کند.

در پی این انتخابات و پیروزی اسلام‌گراها با توجه به قدرت ریشه‌دار نظامی‌ها در نظام سیاسی مصر، جایگاه و آینده‌ سیاسی نظامی‌ها چه خواهد شد؟ آیا نظامی‌ها به صورت مسالمت‌آمیز قدرت را به اسلام‌گراها واگذار خواهند کرد؟

در کشوری مثل مصر با توجه به کمک مالی هنگفتی که آمریکا به ارتش این کشور می‌کند، نظامیان نقشی را ایفا می‌کنند که نظامیان ترکیه ایفا می‌کنند. یعنی آنها همواره در هماهنگی با آمریکا هستند، به خاطر این که هویت خودشان و بودجه‌ اصلی و تسلیحات‌شان را از آمریکا می‌گیرند. این به شکل اهرمی بر سر نیروهای اسلام‌گرا در مصر خواهد بود و بعد از انتخابات به احتمال قوی مقداری در حاشیه قرار خواهند گرفت، اما از پشت پرده کنترل امور را در دست خواهند داشت و چنانچه روند تشکیل حکومت و سیاست‌های حکومت‌ جدید در مصر بخواهد با منافع ارتش در تضاد باشد، حتی این احتمال وجود دارد که مصر شاهد کودتای نظامی هم باشد و مقداری شرایط تغییر کند.

به‌هرحال مصر یک خط قرمزی برای غرب است؛ به‌خصوص با توجه به نفوذ گسترده‌ای که در میان فلسطینی‌ها دارد، نفوذ گسترده‌ای که در میان تمام کشورهای عربی دارد و همچنین مرز مشترک آن با اسراییل. بنابراین غرب رضایت نخواهد داد که ارتش این کشور در حاشیه قرار گیرد و تأثیر خود را در سیاست‌گذاری‌های کشور از دست بدهد.

خواست مردم مصر: پایان قدرت نظامی‌ها

Babak M — Mon, 28 Nov 2011 15:18:59 +0000

سراج‌الدین میردامادی

در آستانه اولین انتخابات پارلمانی مصر پس از سقوط حسنی مبارک، موج جدید اعتراض‌ها در مصر و گردهمایی مردم در میدان تحریر در پی خشونت‌های اعمال شده از سوی حاکمان نظامی این کشور بالا گرفته است.

از ایلیا جزایری روزنامه‌نگار و کارشناس دنیای عرب پرسیده‌ایم: عمده مطالبات معترضان در میدان تحریر چیست و جرقه‌ آغازین این اعتراض‌ها به چه دلیل بود؟

ایلیا جزایری: دو مسئله در اعتراض‌ها وجود دارد. یکی بحث حضور نظامی‌ها در قدرت مصر و طولانی شدن آن است و دوم بحث مشارکت سیاسی وابستگان به حزب حاکم مصر در قدرت و در انتخابات و در زندگی سیاسی‌؛ اما این که جرقه‌اعتراض‌ها کجا زده شد؟ جرقه‌ اعتراض‌ها جمعه‌ هفته‌ پیش بود. اسلام‌گراها مردم را دعوت کردند برای تجمع در میدان تحریر. این تجمع در اعتراض به ادامه حضور نظامی‌ها در قدرت بود. البته تجمع مثل حوادثی نبود که در روزهای اخیر شاهد آنها بودیم. تجمعی نبود که بخواهد به خشونت کشیده شود. در حقیقت از نظامی‌ها می‌خواستند هرچه سریع‌تر قدرت را تحویل غیر نظامی‌ها بدهند.

اتفاقی که افتاد این بود که گروهی که متشکل شده بود از خانواده‌های کشته‌شدگان انقلاب مصر و یکسری از زخمی‌های آن، شب در میدان تحریر تحصن کردند و گفتند که خواسته‌ها‌ی‌شان را تا زمان محقق شدن پی‌گیری خواهند کرد و همچنین تا محقق شدن اهداف‌شان به تحصن ادامه خواهند داد. شب در میدان تحریر خیمه زدند و تا صبح آنجا بودند. عمده‌ خواسته‌شان همین خواسته‌ای بود که مطرح کردم. این که نظامی‌ها قدرت را به غیر نظامی‌ها تحویل دهند و وابستگان به نظام سابق مصر در انتخابات شرکت نکنند.

همانطور که مطلع هستید، بسیاری از وابستگان حزب حاکم دوره‌ مبارک در انتخابات پارلمانی نامزد شدند؛ به اسم‌های مختلف و با تشکیل گروه‌های مختلف و این محل اعتراض بود. انقلابیون مصر تاکنون این درخواست را داشتند که این افراد دست کم تا مدتی از حق مشارکت سیاسی محروم شوند. چون به گفته‌ آن‌ها در سرکوب‌ها دست داشتند در فسادی که دولت مصر در دوره‌ مبارک بر کشور حاکم کرده بود و آن‌ها را انسان‌هایی می‌دانستند که در فساد سیاسی حکومت مبارک دست داشتند.

تجمع اعتراض‌‌آمیز، در حقیقت تحصن صبح، به روال همین تحصن‌ها در میدان تحریر شکل می‌گیرد. تعداد حاضران در تحصن کم شد و به حدود دویست تا سیصد نفر رسید. نیروهای امنیتی آمدند و با این تحصن برخورد کردند و با زور خیمه‌ها را برچیدند. این باعث شد که به تدریج بر تعداد حاضران در میدان تحریر اضافه شود و اعتراض‌ها شکل گیرد و به خشونت کشیده شود.

به موضع اسلام‌گراها و اخوان‌المسلمین اشاره کردید. وزن گروه‌های اسلام‌گرا و به‌ویژه اخوان‌المسلمین در این اعتراض‌های جدید و میزان نفوذ و تأثیرگذاری آن‌ها چیست؟

اسلام‌گراها اکنون در یک خواسته با معترضین مشترک هستند و آن این است که می‌خواهند قدرت هرچه سریع‌تر به غیر نظامی‌ها محول شود، اما الان اسلام‌گراها یک ترسی دارند، به‌ویژه گروه اخوان‌المسلمین و آن این است که انتخابات باید در موعد مقرر خود روز ۲۸ نوامبر که دوشنبه‌ آینده است، برگزار شود. دلیل اصرار اسلام‌گراها بر این قضیه این است که اسلام‌گراها متشکل‌ترین گروه در مصر هستند که فعالیت‌های تشکیلاتی خودشان را از دوره‌ مبارک آغاز کردند. آنها براین گمانند که هرچه زودتر اگر انتخابات برگزار شود، می‌توانند پیروز رقابت‌های انتخاباتی باشند.

آن‌ها می‌خواهند گروه‌های دیگر، مخصوصاً گروه‌های جوانی که پس از انقلاب به صورت حزب درآمده‌اند، فرصت کار تشکیلاتی نداشته باشند. برای همین در این تظاهرات و اعتراض‌هایی که بعد از جمعه‌ هفته‌ گذشته شکل گرفت، حضور نداشتند. برعکس، مخالف این تظاهرات و اعتراض‌ها بودند و در آن شرکت نکردند و اعضای خودشان را نیز از مشارکت منع کردند.

گروه "جوانان انقلابی شش آوریل" که شاید طبقه‌ سکولار مصر را نمایندگی می‌کنند، چه نقشی در این اعتراض‌های جدید دارد؟

بین گروه‌های سیاسی در اعتراض‌های جدید "جنبش جوانان انقلابی شش آوریل" نقش اول را بازی می‌کند. این گروه بزرگ‌ترین دعوت‌کننده‌ به این اعتراض‌هاست. به‌طوری که روز گذشته، یعنی روز جمعه، در مصر اعلام "تشکیل دولت در سایه" کرده است؛ دولتی به ریاست محمد البرداعی، دبیرکل سابق آژانس بین‌المللی انرژی اتمی.

موضع آمریکا را در حمایت از اعتراض‌ها و درخواست آمریکا برای انتقال قدرت به غیر نظامی‌ها را چگونه ارزیابی می‌کنید؟

پس از انقلاب‌های اخیر و پس از تجربه تونس که به صورت ناگهانی پیش آمد، آمریکا در خاورمیانه وارد فازی جدید شده است و آن حمایت از خواسته‌ طیف‌های گسترده‌ جامعه است. عملکرد آمریکا در مصر، سوریه و لیبی اگرچه هرکدام به سبک و سیاق آن کشور متفاوت بود، اما سعی کرده است موضعی بگیرد که همسان خواسته‌های عمومی باشد تا حوزه‌ نفوذش عقب نماند.

در مورد مصر هم یک نکته را باید بگویم. یکسری از جوانانی که در انقلاب مصر نقش داشتند، ازجمله یکسری از "جوانان ششم آوریل" یا کسان دیگری که فعالان حوزه‌ اینترنت و شبکه‌های اجتماعی بودند، در آمریکا دوره‌های دموکراسی‌خواهی دیده‌اند. آمریکا می‌بیند که به نفع‌اش است اگر دموکراسی ریشه بدواند. طوری که خواسته‌های طیف سکولار در جامعه حاکم شود، نه اسلام‌گراها.

اگر آمریکا فشار بیآورد که قدرت هرچه سریع‌تر به غیر نظامی‌ها تحویل داده شود، می‌تواند مؤثر باشد. زیرا از ده‌سال پیش حمایت‌های آمریکا از نظامی‌های مصر شروع شده است. یعنی آمریکا بزرگ‌ترین پشتیبان ارتش مصر است و اگر روزی این کمک‌ها و پشتیبانی‌ها کاهش پیدا کند، می‌تواند بر قدرت نظامی‌ها در مصر تأثیر بگذارد.

شورای نظامی مصر، کمال جنزوری را مأمور تشکیل دولت جدید کرده است. او از چه طیف سیاسی است، چه گرایش سیاسی دارد و این دولت جدید چه پیام‌‌ها و پیامدهایی دارد؟

آقای جنزوری یک شخصیت مستقل در مصر به‌حساب می‌آید. او در دوره‌ مبارک نخست‌وزیر بود و نخست‌وزیر اسبق مصر به حساب می‌آید. دولت او به دولت پاک شهرت یافته است و اینطور که همه طیف‌های مصر می‌گویند، وی در فسادهای مالی و اداری دست نداشت و به گفته خود معترضان و انقلابیون مصر، همین باعث شد که بین آقای جنزوری و حسنی مبارک اختلاف پیش آید و وی کنار گذاشته شود.

اسلام‌گراها اما الان از آقای جنزوری و حکومتش استقبال کرده‌اند. در مقابل گروه‌هایی مثل "گروه شش آوریل" و معترضان در میدان تحریر با حضور جنزوری مخالفت کرده‌اند و تأکید می‌کنند هیچ نمادی که بتواند نشانه‌ای از دوره‌ مبارک داشته باشد، نباید در قدرت باشد و می‌گویند آقای جنزوری به‌هرحال نخست‌وزیر مبارک بوده است.

اگر در همین شرایط انتخابات ۲۸ نوامبر برگزار شود، فکر می‌کنید چه گروهی در بین گروه‌های انقلابی موجود در عرصه سیاسی مصر برنده خواهد شد؟

من اصلاً نمی‌توانم الان در مورد این موضوع صحبت کنم. یعنی اگر این سئوال را تا قبل از این اعتراض‌ها از من می‌کردید، می‌گفتم به طور حتم اسلام‌گراها پیروز می‌شوند، اما اتفاقی افتاد در روز جمعه و آن تجمعی بود که تشکیل شد. اخوان‌المسلمین و گروه سلفی النور از مردم دعوت کردند، به‌عنوان تجمع میلیونی حمایت از مسجدالاقصی در میدان الازهر جمع شوند که این تجمع با استقبال مواجه نشد و فقط چند ده نفر در آن شرکت کردند. با این شرایط نمی‌دانم آیا کار تشکیلاتی اسلام‌گراها می‌تواند فائق آید یا بسیج مردمی که نشان دادند که گروه‌هایی مثل "شش آوریل" را تشکیل می‌دهند و مردم را به میدان می‌کشانند.

آمریکا: قدرت در مصر باید به غیرنظامیان واگذار شود

zamaanehnews — Fri, 25 Nov 2011 23:56:27 +0000

ایالات متحده آمریکا اعلام کرد "انتقال کامل قدرت در مصر به یک دولت غیرنظامی باید با شیوه‌ای عادلانه و فراگیر انجام شود تا پاسخ‌گوی آرمان‌های مشروع مردم این کشور باشد."

به گزارش خبرگزاری آسوشیتدپرس، کاخ سفید شامگاه جمعه ۲۵ نوامبر (چهارم آذر ۱۳۹۰) در بیانیه‌ای گفت: "ما اعتقاد داریم که گذار مصر به دموکراسی باید ادامه پیدا کند، انتخابات سریع برگزار شود و اقدامات لازم برای تأمین امنیت و جلوگیری از ارعاب صورت گیرد."

هزاران نفر از تظاهرکنندگان مصری روز جمعه در ادامه تظاهرات چند روز گذشته، با تجمع در میدان تحریر خواهان کناره‌گیری شورای نظامی حاکم بر این کشور شدند.

احمد محمد الطیب، شیخ الازهر که بالا‌ترین مقام مذهبی اهل سنت در جهان است، از معترضان مصری حمایت کرده است

معترضان می‌گویند انتخابات پارلمانی که قرار است روز دوشنبه ۲۸ نوامبر در مصر برگزار شود، باید تا زمان کناره‌گیری شورای نظامی از قدرت به عقب بیفتد اما شورای نظامی اعلام کرده است این انتخابات در وقت مقرر برگزار می‌شود.

شورای عالی نیروهای مسلح از حدود ۹ ماه پیش که حکومت محمد حسنی مبارک، رئیس‌جمهور پیشین این کشور در پی اعتراض‌های گسترده در مصر سرنگون شد، قدرت را در دست دارد.

دور تازه اعتراض‌ها در مصر از یک هفته پیش آغاز شده است. مخالفت با پیش‌نویس قانون اساسی مصر که شورای نظامی را مسئول نظارت بر قانون اساسی معرفی کرده، در ابتدا محور اعتراضات تازه مصری‌ها بود اما پس از حمله نیروهای ارتش به معترضان که تاکنون ۴۱ کشته و بیش از سه هزار زخمی به دنبال داشته، کناره‌گیری شورای نظامی از قدرت نیز به خواسته‌های معترضان افزوده شد.

معترضان، نیروهای امنیتی و ارتش را به "استفاده از خشونت" متهم کرده‌اند. سازمان عفو بين‌الملل نیز در بیانیه‌ای اعلام کرد روش‌های به کار رفته از سوی ارتش و نیروهای امنیتی مصر در مقابله با معترضان "همان روش‌های دوره حکومت حسنی مبارک است."

با گسترش اعتراضات، دولت غیرنظامی مصر استفعا کرد و شورای نظامی مصر، کمال جنزوری را به عنوان نخست‌وزیر جدید معرفی کرد اما معترضان می‌گویند تا زمان کناره‌گیری شورای نظامی از قدرت، میدان تحریر را ترک نمی‌کنند.

در همین حال احمد محمد الطیب، شیخ الازهر که بالا‌ترین مقام مذهبی اهل سنت در جهان است، از معترضان مصری حمایت کرده است.

همزمان با تظاهرات مخالفان حکومت نظامیان، حدود پنج هزار نفر از هواداران ارتش نیز با تجمع در میدان عباسیه در قاهره از شورای نظامی حمایت کردند.

خیزش دوباره در میدان تحریر

Babak M — Tue, 22 Nov 2011 15:25:36 +0000

فرشاد آریا

گزارشگر شبکه خبری الجزیره در گزارش زنده روز دوشنبه ۲۱ نوامبر گفت: "ما شاهد بودیم که معترضان تا لحظه گزارش (یعنی پیش از ظهر) حداقل ۱۲ نفر را به بیمارستانی در نزدیکی میدان تحریر منتقل کرده‌اند. از آن‌ها گروهی حتماً تحت تاثیر گازهای اشک‌آور به کمک‌های درمانی نیاز داشتند، اما برخی دیگر دچار خونریزی شده بودند. این خونریزی‌ها می‌تواند بر اثراصابت گلوله‌های پلاستیکی باشد."

میدان تحریر در قاهره بار دیگر صحنه‌ درگیری‌های خونین بین مردم معترض و پلیس شده است. در حالی‌که پلیس همه تلاش خود را کرده است تا میدان تحریر را پاکسازی کند، باز هم عده‌ای موفق شدند شب دوشنبه تا صبح در چادرهای خود در این میدان بمانند. با طلوع خورشید اما درگیری‌ها دوباره از سر گرفته شد: پلیس با گازهای اشک‌آور از یک سو و معترضان با سنگ از سوی دیگر.

این سومین روز از آغاز دوباره‌ اعتراض‌ها در پایتخت مصر است. به گزارش پلیس شمار معترضان طی روزهای گذشته بیش از پنج‌هزار نفر نبوده است، اما بعضی منابع خبری از حضور ده‌ها هزارنفری مردم خبر داده‌اند. وزیر بهداشت مصر نیز خبر بیست کشته در شهر قاهره را در جریان ناآرامی‌های روزهای گذشته تایید کرده است.

این اعتراض‌ها در حالی صورت می‌گیرد که قرار است هفته‌ آینده مردم پای صندوق‌های رای بروند. یک معترض مصری می‌گوید: "من هیچ اعتمادی به این انتخابات ندارم. دادگاه‌های بی‌طرف که نداریم، ناظران بی‌طرف بین‌المللی هم که نیستند. وزارت کشوری هم که قراراست امنیت انتخابات را تضمین کند الان به ما حمله‌ور شده است."

برخی منابع از رهبری اعتراض‌ها توسط گروه تندروی اخوان‌المسلمین خبر داده‌اند. اخوان‌المسلمین از بزرگ‌ترین حزب‌های اپوزیسیون در مصر به شمار می‌آید.

محمد البرادعی، یکی از مهم‌ترین شخصیت‌های اپوزیسیون، در مصاحبه‌ای با گاردین، همدردی خود را با مردم معترض اعلام کرد و گفت: "من هر کاری خواهم کرد تا این کشور را از تجزیه نجات دهم. آنچه ما الان شاهد آن هستیم جریانی به سوی از هم پاشیدن است."

این اعتراض‌ها تنها در قاهره محدود نمانده است. در سوئز، می‌نیا و آسوان نیز تظاهراتی برپا شده است. در درگیری‌های اسکندریه حداقل یک نفر کشته شده است. اعتراض‌کنندگان بسیار خشمگین هستند و خواستار کناره‌گیری ارتش از قدرت هستند. لازم به یادآوری است که پس از برکناری حسنی مبارک، در ماه فوریه ارتش کنترل کشور را به دست گرفته است.

به گزارش سایت خبری الجزیره، قرار است یک نماینده‌ ارتش امروز در یکی از خیابان‌های منتهی به میدان تحریر از دیدگاه ارتش نسبت به اعترض‌های روزهای گذاشته سخن بگوید.

جای طرح این پرسش نیز هست: آیا این سخنان که یادآور آخرین پیام تلویزیونی مبارک در تلویزیون پیش از برکناری‌اش از قدرت است، التیامی بر درد مردم خشمگین در خیابان‌ها خواهد بود، یا برعکس نقش بنزینی بر آتش را دارد؟

درگيری‌های "مرگبار" در ميدان تحرير قاهره

zamaanehnews — Mon, 21 Nov 2011 05:36:36 +0000

درگيری‌ ميان معترضان مصری در ميدان تحرير قاهره با نيروهای امنيتی دست‌کم باعث کشته‌شدن ۱۳ نفر از معترضان شده است.

به گزارش خبرگزاری فرانسه، نيروهای پليس شامگاه يکشنبه ۲۱ نوامبر (۳۰ آبان ۱۳۹۰) با استفاده از شوکرهای الکترونيکی، باتوم و گاز اشک‌آور به معترضانی که خواهان واگذاری حکومت مصر به غيرنظاميان هستند، حمله کرده‌اند.

وزارت بهداشت مصر گفته است در جريان اين تظاهرات ۱۷۰۰ نفر نيز زخمی شده‌اند.

اين تظاهرات از روز جمعه ۱۸ نوامبر آغاز شده است. اعتراضاتی که از روز جمعه در ميدان تحرير مصر آغاز شده، گسترده‌ترين اعتراض پس از کناره‌گيری حسنی مبارک، رئيس‌جمهوری پيشين مصر از قدرت است.

انتخابات پارلمانی مصر قرار است ۲۸ نوامبر در مصر برگزار شود اما معترضان می‌گويند با پيش نويس قانون اساسی که "اختيارات زيادی" به ارتش حتی پس از برقراری دولت غير نظامی می‌دهد، مخالف هستند.

با اين حال مقام‌های مصری گفته‌اند انتخابات پارلمانی طبق برنامه پيش‌بينی شده برگزار می‌شود.

انتخابات پارلمانی مصر قرار است ۲۸ نوامبر در مصر برگزار شود اما معترضان می‌گويند با پيش نويس قانون اساسی که اختيارات زيادی به ارتش حتی پس از برقراری دولت غير نظامی می‌دهد، مخالف هستند

در واکنش به رويدادهای چند روز گذشته مصر، اتحاديه اروپا از دولت موقت اين کشور خواسته است تا به حقوق بشر احترام بگذارد.

کاترين اشتون، مسئول سياست خارجی اتحاديه اروپا در بيانيه‌ای گفت: "من خواهان آرامش و خويشتن‌داری در مصر هستم و استفاده از خشونت را محکوم می‌کنم".

تجمع های اعتراضی در اسکندريه و سوئز نيز برگزار شده است. به گزارش العربيه، معترضان شعارهايی عليه شورای عالی نظامی مصر و رئيس اين شورا "محمد حسين طنطاوی" سر دادند.

پيش از اين محمد البرادعی، نامزد احتمالی انتخابات رياست جمهوری مصر، انتخابات پارلمانی را تحريم کرده و گفته بود که انتخابات مصر با "تقلب و دروغ" همراه خواهد بود و هر فردی که در آن شرکت کند بر خلاف وجدان ملی عمل کرده است.

همچنين چندی پيش نيز ائتلافی از حدود ۶۰ حزب سياسی مصر به رهبری گروه اسلام‌گرای اخوان‌المسلمين هشدار داد در صورتی که قانون انتخابات اصلاح نشود از شرکت در انتخابات پارلمانی خودداری خواهد کرد.

اعتراض اين ائتلاف به ماده‌ای در قانون انتخابات بود که برپايه آن، يک‌سوم کرسی‌های پارلمانی بايد در اختيار نمايندگان مستقل و غير وابسته به احزاب قرار گيرد.

اين احزاب می‌گفتند قانون انتخابات بايد به‌گونه‌ای تغيير يابد که از ورود چهره‌های سياسی رژيم پيشين مصر در قالب نامزدهای مستقل جلوگيری شود.

شورای عالی نيروهای مسلح مصر که اداره موقت اين کشور را در دست دارد پس از اين اعتراض اعلام کرد که با اصلاح قانون انتخابات اين کشور موافق است.

اين تصميم شورای عالی نيروهای مسلح مصر پس از ملاقات سامی عنان، رئيس ستاد مشترک ارتش اين کشور با سران اين ائتلاف گرفته شد.

میدان تحریری دیگر برای زنان عراقی

Maryam — Sat, 03 Sep 2011 10:37:50 +0000

برگردان:

برگردان: نیلوفر گلکار

در رخ‌دادهای اخیر منطقه، زنان در خط مقدم تظاهرات اعتراضی، همواره توجه رسانه‌ها را به خود جلب کرده‌اند. در مقابل، پوشش خبری گردهمایی‌های زنان در میدان تحریر عراق چندان قابل توجه نبود. در گزارشی که می‌خوانید، «سازمان حقوق زنان در توسعه» تلاش کرده است تا دلیل این مسئله را بررسی کند.

وضعیت زنان هر کشور می‌تواند شاخصی قوی در تعیین تغییرات سیاسی- اجتماعی کشور‌ها باشد و از آنجا که بحث دموکراسی و آزادی با رهایی زن درهم آمیخته است با خواندن این گزارش و گزارش‌های دیگر این پرسش پیش می‌آید: آیا می‌توان گفت عراق پس از جنگ، عراق بهتری از زمان صدام است؟ آیا تنها یک نظام دیکتاتوری مقصر تمامی مشکلات است یا در کنار تلاش برای تغییر یک نظام سرکوبگر و محاکمه دیکتاتور‌ها، نیاز به جنبشی همه‌جانبه برای تغییر مشکلات و نابرابری‌های جامعه نیز هست تا در تمام سطوح جامعه رسوخ کرده و از میان مردم برآمده باشد؟

با خیزش موج انقلاب و جنگ و تغییر در جهان عرب و کشورهای همسایه ایران، بحث‌های گوناگونی در میان ایرانیان خارج و داخل کشور راه افتاده است؛ از بحث پیرامون دخالت ناتو در لیبی و تقسیم قدرت پس از هر انقلاب و جنگ گرفته تا تاثیر خارجی بر زندگی مردم. از همین رو شاید نگاهی نزدیک‌تر و دقیق‌تر به زوایای مختلف هریک از این تغییرات که زندگی میلیون‌ها انسان را تحت‌الشعاع خود قرار می‌دهد و تحلیل و پی‌گیری تغییرات، کمک موثرتری به درک وضعیت ایران کند.

ادامه حملات به زنان مدافع حقوق بشر در عراق

در خیزش‌ها و انقلاب‌های اخیر در خاورمیانه و شمال آفریقا، زنان در خط مقدم یا پشت صحنه، در مقام سازمان‌دهنده تظاهرات نقشی اساسی بازی کردند. فعالیت سیاسی- اجتماعی زنان و سازماندهی آنان در تونس، مصر، بحرین و لیبی توجه جهانی زیاد و مهمی را به خود جلب کرد. با وجود حمله‌های متعدد و آزارهای جنسی به زنان عراقی فعال و سازمان‌های آن‌ها از بهمن‌ماه تاکنون، نقش زنان در تظاهرات میدان تحریر عراق چندان پوشش رسانه‌ای نگرفته است. خشونت علیه آنان از تیرماه شدت گرفت که یکی از ماه‌های مرگبار برای عراقی‌ها در سال ۲۰۱۱ میلادی بود.

سازمان رهایی زنان در عراق، یکی از رهبران تظاهرات میدان تحریر عراق است که در زمینه سازماندهی جوانان فعال و گسترش حقوق زنان کمک می‌کند. سازمان حقوق زنان در توسعه با نگاه به عملکرد سازمان رهایی زنان عراق و شرایط مدافعان و فعالان حقوق زنان به پرس‌وجو درباره چرایی بی‌توجهی جامعه جهانی به وقابع میدان تحریر عراق می‌پردازد.

حقوق زنان و زنان فعال حقوق بشر در عراق

از زمان حمله آمریکا به عراق در سال ۸۲، صد‌ها هزار نفر از شهروندان عراقی در اثر درگیری‌ها کشته شده‌اند. نزدیک به چهارمیلیون و هشتصدهزار نفر آواره شده‌اند و نزدیک به هفتصد و پنجاه هزار زن، بیوه شده‌اند. حتی قبل از حمله به عراق و در نتیجه سال‌ها تحریم اقتصادی و جنگ، مردم عراق شاهد آمار بالای خشونت، آوارگی، تبعید، مرگ همسر، بی‌کاری و بی‌سوادی بوده‌اند. امروزه زنان عراقی مورد خشونت همه‌جانبه قرار دارند: ارتش‌ها و نیروهای امنیتی از یک‌سو و گروه‌های جدایی‌طلب و سران قبایل از سوی دیگر. شرکت‌های خصوصی که در حوزه امنیت فعال هستند و حتی به قوانین بین‌المللی پایبند نیستند، نیز از دیگر اعمال خشونت‌کنندگان علیه زنان عراقی‌اند.

احزاب سیاسی گوناگون شامل جنبش‌های مخالف و مقاومت نیز به نظر می‌رسد که در برنامه‌های سیاسی خود، زنان و روابط جنسیتی را از طریق خشونت فیزیکی یا قانونی مورد هجوم قرار می‌دهند. بر اساس گزارش سالیانه انجمن «رهایی زنان عراق» در سال ۲۰۱۰، زنان در عراق مورد خشونت جنسیتی با اشکال گوناگون قرار گرفته‌اند که شامل: خشونت‌های ناموسی، قاچاق انسان و همچنین خشونت‌هایی در پیوند با اتهاماتی چون تن‌فروشی، بی‌حجابی و آرایش می‌شود.

در چنین شرایط نظامی‌گری، تسلط مذهب، چندپارگی سیاسی، خشونت گسترده علیه زنان و گسترش دیدگاه محافظه‌کار در روابط جنسیتی در عراق است که زنان مدافع حقوق بشر به سازماندهی می‌پردازند. آن‌ها مورد‌‌ همان انکار حقوق مدنی و سیاسی قرار می‌گیرند که همه شهروندان عادی با آن روبه‌رو هستند. این حقوق مدنی شامل حق تجمع مسالمت‌آمیز، حق آزادی بیان و حق زندگی و امنیت است. بعضی از زنان مدافع حقوق بشر در گروه‌های حقوق بشری و جنبش‌های اجتماعی شرکت می‌کنند در حالی که باقی افراد در زمینه محکوم کردن ناپدید شدن اعضای خانواده‌ها و یا به طور مستقیم روی مسائل زنان کار می‌کنند.

از زمانی که گردهمایی‌های روز جمعه میدان تحریر در بهمن‌ماه گذشته شروع شد، سازمان رهایی زنان عراق نیز با خشونت، حملات جنسی، ارعاب و آزار مواجه شده که آن‌ها را از ادامه کار بازداشته است، همچنین شماری از جوانان همراه آنان نیز بازداشت یا ربوده شده‌اند

مفهوم تهاجم و اشغال عراق به وسیله نیروهای خارجی منجر به دینامیک مشکل‌‌آفرین برای آن دسته از فعالان حقوق زنان شده است که به خاطر فعالیت‌شان برچسبی غربی یا خائن می‌خوردند. آن‌ها همچنین توسط برخی اسلام‌گرایان، همسو با خط مشی سکولار رژیم صدام حسین تلقی می‌شوند. در این شرایط دشوار، زنان فعال در زمینه حقوق بشر مجبور به ترک فعالیت سیاسی خود، تبعید و یا صرفاً توجه به اعضای خانواده و محافظت و نجات آنان هستند.

با وجود این چالش‌های بزرگ اما زنان عراقی مدافع حقوق بشر به تلاش در مقابله با خشونت و نظامی‌گری ادامه می‌دهند و به سازماندهی برای تغییرات دموکراتیک می‌پردازند. برخی از دستاوردهای اصلی جنبش زنان عراق شامل کمپین‌هایی علیه قوانین تبعیض‌آمیز ازدواج اجباری، طلاق، حضانت فرزندان و همچنین محدود کردن نقش قانونی اسلام و تلاش برای ایجاد یک فضای برابر جنسیتی برای ورود زنان به فضای سیاسی و نمایندگی می‌شود. آن‌ها همچنین برای این‌که قانونگذاری در عراق مطابق کنوانسیون‌های جهانی نظیر کنوانسیون منع انواع تبعیض علیه زنان انجام بگیرد، تلاش می‌کنند.

میدان تحریری دیگر

از زمان انتخابات نافرجام ۲۰۱۰، دولت ائتلافی عراق با جنگ داخلی و رسوایی مالی در تنگنا افتاده است و هنوز بسیاری از عراقی‌ها از امکانات اولیه برخوردار نیستند و موقعیت شغلی بسیار کم و محدود است. شهروندان عراقی نیز همگام با وقایع منطقه از بهمن‌ماه تاکنون هر جمعه در میدان تحریر بغداد در اعتراض به فساد، حکومت ضعیف، نبود امکانات رفاهی اولیه، درصد بیکاری بالا و نبود آزادی بیان تجمع کرده‌اند.

مقامات به شدت به این گردهمایی‌‌ها پاسخ داده‌اند، تظاهرات خیابانی را ممنوع اعلام کرده‌اند و سعی دارند گردهمایی‌های اعتراضی را محدود به استادیوم‌های فوتبال کنند. در نتیجه برخوردهای متعددی بین اعتراض‌کنندگان دموکراسی‌خواه و ماموران امنیتی و گردهمایی‌های طرفدار حکومت رخ داده است که منجر به کشته شدن دست کم ۱۲۵ نفر، زخمی شدن صد‌ها نفر و بازداشت و زندانی شدن ده‌ها فعال مدنی شده است. در میان فعالانی که مورد حمله قرار گرفته‌اند چندین عضو سازمان رهایی زنان عراق نیز وجود دارند که نقش موثری در کمک به حضور زنان در گردهمایی‌های میدان تحریر بازی کرده‌اند.

سازمان رهایی زنان عراق با ساماندهی برنامه‌هایی که مشارکت سیاسی زنان و رهایی آن‌ها از خشونت را قوت می‌بخشد، خواهان ایجاد تغییر در ساختاری است که راه را برای عاملان خشونت علیه زنان بی‌هیچ مجازاتی باز گذاشته است. آن‌ها دست به ایجاد خانه‌های مخفی و امن برای زنان فراری از خشونت، حمایت از زنان زندانی و سازماندهی علیه قاچاق جنسی و راه‌اندازی روزنامه و رادیو زده‌اند. از زمان تاسیس سازمان رهایی زنان عراق با سه عضو اولیه، این سازمان دستخوش تغییراتی در شمار اعضای خود مطابق با شرابط امنیتی کشور بوده است و هم اکنون دارای ۶۰ عضو فعال و صد‌ها حامی است و در چهار شهر در مرکز، جنوب و غرب عراق به فعالیت می‌پردازد.

هدف قرار دادن سازمان رهایی زنان عراق و دیگر فعالان عراقی

از زمانی که گردهمایی‌های روز جمعه میدان تحریر در بهمن‌ماه گذشته شروع شد، سازمان رهایی زنان عراق نیز با خشونت، حملات جنسی، ارعاب و آزار مواجه شده که آن‌ها را از ادامه کار بازداشته است. همچنین شماری از جوانان همراه آنان نیز بازداشت یا ربوده شده‌اند. یانار محمد، مدیر سازمان رهایی زنان عراق که از تاسیس‌کنندگان این سازمان در سال ۸۲ است ، در مصاحبه با وب‌سایت «رهایی زنان عراق»،یکی از دلایل اصلی حمله به فعالان این سازمان را سازماندهی جوانان در میدان تحریر برشمرده است.

در روز جمعه ۲۰ خرداد پس از اتمام مهلت صدروزه‌ای که نخست‌وزیر نوری مالکی برای بهبود وضعیت خدمات اولیه برق، آب، شغل و پایان‌بخشی به فساد گرفته بود، مردم معترض به دلیل عدم تغییر در وضعیت، گرد هم جمع شدند. در این گردهمایی چهار زن از اعضای هیئت ۲۵ نفره سازمان رهایی زنان عراق مورد حمله، آزار جنسی و ضرب و شتم تظاهرات‌کنندگان طرفدار حکومت قرار گرفتند. پوسترهای آن‌ها تخریب شد، با چوب مورد ضرب و شتم قرار گرفتند و بدن‌شان دستمالی شد. این حمله از سوی سازمان رهایی زنان عراق به عنوان تلاش برای خجالت‌زده کردن فعالان زن در فضای عمومی عنوان شد.

فعالان این سازمان در تیرماه سال جاری، در جلسه‌ای به بحث در مورد راه حل این‌گونه حملات پرداختند و در روز جمعه ۱۷ تیرماه با اتوبوسی که از فعالان زن و جوانان حامی پر بود با در دست داشتن پلاکاردهایی به میدان تحریر برگشتند که روی آن‌ها نوشته شده بود: «کتک زدن زنان تحریر عزم ما به تغییر را افزایش داده است» و «به جای عملی‌کردن قول‌های صدروزه‌شان، اراذل و اوباش را به جان ما می‌اندازند»

سه فعال اجتماعی با نام‌های جنت بسیم، آیا لامی و یانار محمد با رسانه‌ها مصاحبه کردند و با بلندگوی دستی به بیان عزم خود برای ادامه چالش با حکومت در قبال سرکوب دست زدند. به محض این‌که این هیئت میدان را ترک کرد، طرفداران حکومت به ارعاب و حمله فیزیکی به جوانان همراه اعضای سازمان رهایی زنان عراق پرداختند، اتوبوس آن‌ها را محاصره و از در و پنجره به آن‌ها حمله کردند. آن‌ها همچنین یکی از این جوانان را ربودند و مدتی بعد آزاد کردند. طرفداران حکومت تنها هنگامی که خبرنگاران خارجی به صحنه آمدند، متفرق شدند.

سازمان حقوق زنان «مدری» در آمریکا سرکوب علیه سازمان رهایی زنان در عراق را به عنوان تلاش برای ارعاب و تهدید زنانی که عامل گردهمایی‌هایی با خواسته عراقی جدید بودند توصیف کرد.‌‌ همانطور که یانار محمد نیز در گفت‌وگویش با مدری گفت: آن‌ها می‌دانند در جامعه‌ای مثل عراق، زنان با تحقیر جنسی می‌شکنند.

نقش حمایت بین‌المللی

رسانه‌های جریان اصلی به طور گسترده‌ای از گزارش این وقایع و تشدید خشونت در عراق چشم‌پوشی کرده است. برخی از آن‌ها با تاکید بر درماندگی عراق، به توجیه کم‌کاری خود می‌پردازند. بر اساس گفته یانار محمد، پوشش خبری رسانه‌های مختلف، نقش اساسی در محافظت از زنان مدافع حقوق بشر بازی می‌کند: «اگر در این روز‌ها شما فمینیستی فعال باشید و در تظاهرات میدان تحریر شرکت کنید هیچ جایی از شما حمایت و محافظت نمی‌کند. بنا بر این پوشش خبری بهترین حامی است.»

او در ادامه می‌گوید: «اگر مداخله آمریکا که پیش از حمله نظامی اتفاق افتاد، زندگی ما را نابود کرد، ما اکنون به مداخله مدنی نیازمندیم. ما می‌خواهیم مردم آمریکا از ما حمایت کنند تا ما قدرت از دست رفته خود را بازیابیم ومشکلات کشور را در دستان خودمان بگیریم و انتخاباتی آزاد برگزار کنیم.»

در واقع حمایت گسترده بین‌المللی (و نه تنها آمریکایی) از زنان مدافع حقوق بشر عراق همچنان اهمیت زیادی در ادامه کار آن‌ها دارد. لازم است به این نکته توجه شود که فعالان میدان تحریر عراق، همگام با زنان فعال در صحنه اصلی انقلاب‌ها و خیزش‌های منطقه هستند.

پی‌نوشت:

متن اصلی این گزارش را در این لینک ببنید.