ناوی پیلای

بشار اسد، همچنان رهبر ارکستر جنگ می‌ماند

politics — Tue, 08 Jan 2013 13:45:46 +0000

فرهاد سلمانیان

فرهاد سلمانیان - بشار اسد در سخنرانی خود در سالن اُپرای دمشق بدون توجه به خواست اکثریت مخالفان برای واگذاری قدرت و برگزاری همه‌پرسی برای پایان دادن به جنگ داخلی، صحبت از «طرح صلح» پنج ماده‌ای کرد و وعده‌ اصلاحات سیاسی و قانون اساسی جدید را داد.

گرچه رئیس جمهوری سوریه در نخستین سخنرانی مستقیم طی هفت ماه گذشته، در جمع مقام‌های دولتی و تشکل‌های طرفدار خود گفت که شهروندان از ناآرامی‌های دو سال گذشته آسیب دیده‌اند، اما بار دیگر طیف‌های گوناگون مخالفان را در عبارت‌هایی مانند «عروسک خیمه‌شب‌ بازی غرب»، «تروریست‌های القاعده» و «قاتلان و مجرمان» خلاصه کرد.

در پیوند با گفته‌های بشار اسد در باره‌ تروریسم، روزنامه‌ آمریکایی «نیویورک تایمز» نیز در آذرماه گزارش داد که گروه اسلامی تندرویی مانند «جبهه‌‌‌ النصره»، ‌وابسته به شاخه‌ عراقی شبکه‌ «القاعده» به جمع مخالفان مسلح سوری راه یافته و اقدام‌هایی را علیه نیروهای دولتی شکل داده، اما چنین گروه‌های معدودی همان کسانی نیستند که با سرکوب تظاهرات مسالمت‌آمیز خود توسط رژیم اسد، رفته‌رفته اسلحه به دست گرفتند.

تندروها، پاسخ ناخواسته به خشونت حکومتی

حتی نفوذ تندروهای اسلامی در میان مخالفان مسلح نتیجه‌ عملکرد بشار اسد است، چون او می‌توانست با سپردن سرنوشت مخالفت‌ها به صندوق رأی و برگزاری همه‌پرسی، از گسترش اقدام‌های مسلحانه و فعالیت بیشتر گروه‌های افراطی جلوگیری کند. بشار اسد در سخنرانی‌ روز یکشنبه ۶ ژانویه خود، از چین و روسیه و ایران به دلیل جانبداری از دولتش در جنگ داخلی قدردانی کرد و به کشورهای غربی و عربی حامی مخالفان گفت که آن‌ها تنها مراکز قدرت در رفع بحران سوریه نیستند.

البته او با طرح پیشنهاد «گفت‌وگوی ملی» بار دیگر نشان داد فقط می‌خواهد اوضاع را کم‌ خطرتر از آن‌چه هست، نشان بدهد. به نظر می‌رسد زمان برای ایده‌هایی از این دست گذشته باشد، چون زیان‌های جانی، مالی و فرار نزدیک ۵۰۰ هزار پناهجو به کشورهای همسایه و آوارگی هزاران نفر طی درگیری‌های ۲۲ ماه گذشته زمینه‌ سازش میان دولت سوریه و مخالفان را از بین برده است. گذشته از این نمی‌توان در جایگاه رئیس دولت، هم مخالفان را «تروریست» خواند و هم با آن‌ها به صلح رسید.

اسد با طرح پیشنهاد «گفت‌وگوی ملی» بار دیگر نشان داد فقط می‌خواهد اوضاع را کم‌ خطرتر از آن‌چه هست، نشان بدهد. به نظر می‌رسد زمان برای ایده‌هایی از این دست گذشته باشد، چون زیان‌های جانی، مالی و فرار نزدیک ۵۰۰ هزار پناهجو به کشورهای همسایه و آوارگی هزاران نفر طی درگیری‌های ۲۲ ماه گذشته زمینه‌ سازش میان دولت سوریه و مخالفان را از بین برده است. گذشته از این نمی‌توان در جایگاه رئیس دولت، هم مخالفان را «تروریست» خواند و هم با آن‌ها به صلح رسید.

سخنرانی رئیس جمهوری سوریه در پی افزایش تبادل آتش نیروهای ارتش و مخالفان مسلح در حومه‌ دمشق برگزار شد که وقوع آن بازتاب ادامه‌ فشار نظامی مخالفان بر پایتخت است.

جغرافیای کشمکش‌ها و ویرانی سوریه

هفته‌ گذشته نبرد مخالفان حکومت و نیروهای دولتی سوریه از جمله بر سر فرودگاه نظامی و استراتژیک «تفتناز» در ادلب ادامه داشت. این درگیری‌ها در ادلب، استان شمالی هم‌مرز با ترکیه، بر سر یکی از پایگاه‌های نیروهای دولتی بود که پروازهای جنگی برای بمباران مواضع مخالفان از آن صورت می‌گیرد. در استان‌های حلب در شمال، رقه در شمال شرق، دیرالزور در شرق، درعا در جنوب، حمص در غرب و حماه در مرکز سوریه نیز درگیری‌هایی وجود داشته است.

در هفته‌های گذشته تبادل آتش میان مخالفان بشار اسد و نیروهای ارتش با کشته‌ها و زخمی‌های بسیار همراه بود. آسیب به زیرساخت‌ها در جریان جنگ‌های شهری، انفجار مکان‌هایی مانند پمپ بنزین‌، ساختمان‌های عمده‌ دولتی و آسیب به خطوط آب و برق و گاز موضوع‌هایی هستند که موضوع بازسازی سوریه پس از درگیری‌ها و سوال تأمین‌کنندگان مالی آن را جدی‌تر می‌کنند.

شمار کشته‌های جنگ داخلی در حالی به بیش از ۶۰ هزار نفر رسیده که اخیرا ناوی پیلای، کمیسر عالی حقوق بشر سازمان ملل اشاره کرد که احتمالاً هر دو طرف درگیر مرتکب «جنایت‌های جنگی» شده‌اند.

نزدیکی ناتو به سوریه

هم‌زمان با ادامه‌ درگیری‌ها استقرار سامانه‌های ضدموشکی «پاتریوت» از سوی سازمان «پیمان آتلانتیک شمالی»، در ترکیه با هدف «مقابله با تهدیدهای احتمالی ناشی از جنگ داخلی سوریه» برای آنکارا آغاز شده است. استقرار تجهیزات شش سامانه‌ای که آمریکا، آلمان و هلند هر یک دو مجموعه از آن را برای استقرار در سه استان ترکیه تأمین می‌کنند، از جمله در پایگاه هوایی اینجرلیک در جنوب آن کشور آغاز شده است. این حرکت همچنین سناریوی جنگ لیبی و نزدیک شدن ناتو به کشور محل درگیری‌ را تداعی می‌کند.

آسیب به زیرساخت‌ها در جریان جنگ‌های شهری، انفجار مکان‌هایی مانند پمپ بنزین‌، ساختمان‌های عمده‌ دولتی و آسیب به خطوط آب و برق و گاز موضوع‌هایی هستند که موضوع بازسازی سوریه پس از درگیری‌ها و سوال تأمین‌کنندگان مالی آن را جدی‌تر می‌کنند. شمار کشته‌های جنگ داخلی در حالی به بیش از ۶۰ هزار نفر رسیده که اخیراً‌ ناوی پیلای، کمیسر عالی حقوق بشر سازمان ملل اشاره کرد که احتمالاً هر دو طرف درگیر مرتکب «جنایت‌های جنگی» شده‌اند.

اقدام ناتو برای انتقال سامانه‌‌های دفاع موشکی به ترکیه، گذشته از اهداف استراتژیک در منطقه، پیامی مستقیم به حکومت سوریه است که شلیک به مناطق غیرنظامی خارج از مرزهای آن کشور قابل قبول نیست. با آغاز استقرار این سامانه‌ها لحن مقام‌های ترک نسبت به سوریه تغییر کرد. رجب طیب اردوغان، نخست وزیر ترکیه، در آستانه‌ انتقال سامانه‌های ضدموشکی پاتریوت اعلام کرد که کشورش خواهان صلح در منطقه است اما برای جنگ در برابر سوریه در صورت تعرض به مناطق مرزی جنوبی‌اش آمادگی دارد.

واکنش‌ها به سخنرانی اسد

پس از سخنرانی اخیر بشار اسد مقام‌های ترک بار دیگر خواهان کناره‌گیری او شدند. ولید بونی، سخنگوی «شورای ملی سوریه»، دربرگیرنده‌ گروه‌های اصلی مخالف دولت آن کشور، در واکنش به این سخنرانی به خبرگزاری «رویترز» گفت که بیش از ۶۰ هزار سوری کشته نشده‌اند تا اسد همچنان در قدرت باقی بماند. به نوشته‌ همین خبرگزاری، مخالفان اسد نطق رئیس جمهوری را اعلان جنگی دیگر برای خود ارزیابی کرده‌اند.

ویلیام هیگ، وزیر امور خارجه‌ بریتانیا نیز در واکنش به سخنان رئیس جمهوری سوریه، او را «دورو» و وعده‌هایش را «توخالی» خواند. از طرف دیگر مسئولان سیاست خارجی در آمریکا، آلمان و اتحادیه اروپا نیز در گفت‌وگوهای رسانه‌ای خواهان کناره‌گیری اسد شدند. از طرفی بان کی مون، دبیر کل سازمان ملل متحد هم گفته است بشار اسد طرحی واقعی برای پایان دادن به رنج مردم کشورش ندارد.

موفقیت‌های پراکنده‌ مخالفان در درگیری‌های شمال سوریه و افزایش فشار بر نیروهای نظامی پایتخت، گمانه‌زنی‌ها را در باره پایان دوران اسد در سال جاری میلادی بیشتر کرده‌اند. بعضی از مبارزان سوری به خبرگزاری‌ها گفته‌اند حتی می‌توانند بدون کمک‌های نظامی کشورهای خارجی به حکومت فعلی پایان بدهند. این روند با پشتوانه‌ی به رسمیت شناخته شدن مخالفان سوری از سوی کشورهای غربی به عنوان نماینده‌ «مردم سوریه» همراه شده است.

با ادامه‌ی جنگ داخلی، ریزش نیرو نزد نظامیان بلندپایه‌‌ ارتش بشار اسد نیز بیشتر شده است. اغلب آن‌ها به ترکیه و بعضی نیز به اردن گریخته‌اند. به نوشته‌ی خبرگزاری «آلمان» تعداد ژنرال‌های جدا شده از ارتش سوریه که در ترکیه حضور دارند، به دست‌کم ۵۰ نفر رسیده است. این تعداد بدون شمارش نظامیان رده‌های دیگری است که به آن کشور گریخته‌اند.

ایستگاه بعدی تغییر کجاست؟

از علت‌های حمایت سران جمهوری اسلامی از حکومت سوریه ترس از سرایت مخالفت با حکومت به ایران و مقابله‌ آشکار با نظام سیاسی مانند تونس، مصر، لیبی، یمن و بحرین است. گذشته از این، همان‌طور که احمد خاتمی، روحانی محافظه‌کار در سخنرانی روز سه‌شنبه ۱۲ دی (۱ ژانویه) گفته؛ سوریه تنها متحد ایران در منطقه در برابر اسرائیل است.

جنگ داخلی سوریه بار دیگر ناتوانی جمهوری اسلامی در آینده‌نگری و اولویت‌یابی سیاست خارجی را نیز به نمایش گذاشت. بحران سوریه ایران را به سوی استراتژی «با اسد تا سقوط» سوق داده، در حالی که تهران می‌توانست با کمک به کناره‌گیری اسد یا خروج او از سوریه روند انتقال قدرت را کم‌هزینه‌تر کند. تضاد اولویت‌های استراتژیک کشورهای غربی و عربی خاورمیانه با روسیه، چین و ایران در موضوع سوریه از جمله علت‌های بی‌نتیجه ماندن تلاش‌های دیپلماتیک برای پایان خشونت‌ها بوده است.

اما نه خاطره‌ حمایت حافظ اسد، رئیس جمهوری سابق سوریه از جمهوری اسلامی در جنگ هشت‌ساله در برابر عراق و نه احساسات‌زدگی ناشی از همبستگی بشار اسد در دیپلماسی تقابل جمهوری اسلامی با اسرائیل می‌تواند توجیه‌گر تنش استراتژیک ایران با کشورهای غربی و عربی بر سر سوریه باشد.

پیامدهای این جانبداری اشتباه در کنار کشورهایی مانند روسیه و ستایش وزارت خارجه‌ ایران از سخنرانی روز یکشنبه‌ رئیس دولت سوریه، در صورت سرنگونی بشار اسد و روی کار آمدن مخالفان او نمایان‌تر خواهند شد. حکومت سوریه در روند فرسایش قدرت قرار گرفته و موضوع مطرح اکنون برنامه‌ریزی برای وضعیت پس از آن است.

جمهوری اسلامی و راهبرد همراهی تا سقوط

جنگ داخلی سوریه بار دیگر ناتوانی جمهوری اسلامی در آینده‌نگری و اولویت‌یابی سیاست خارجی را نیز به نمایش گذاشت. بحران سوریه ایران را به سوی استراتژی «با اسد تا سقوط» سوق داده، در حالی که تهران می‌توانست با کمک به کناره‌گیری اسد یا خروج او از سوریه روند انتقال قدرت را کم‌هزینه‌تر کند.

تضاد اولویت‌های استراتژیک کشورهای غربی و عربی خاورمیانه با روسیه، چین و ایران در موضوع سوریه از جمله علت‌های بی‌نتیجه ماندن تلاش‌های دیپلماتیک برای پایان خشونت‌ها بوده است.

با وجود این، به نوشته‌ خبرگزاری «رویترز» اخضر ابراهیمی، فرستاده‌‌ ویژه‌ اتحادیه‌ی عرب و سازمان ملل متحد برای رفع بحران سوریه، همچنان برای یافتن راه حلی دیپلماتیک برای توقف درگیری‌ها رایزنی با آمریکا و روسیه را با هدف نزدیک‌کردن موضع آن‌ها برای دستیابی طرح صلحی ادامه داده است. گذشته از دیدار با بشار اسد، او طرف‌های درگیر در سوریه را به تشکیل دولتی موقت با حضور همه‌ی نیروهای سیاسی فراخوانده است. پیشنهادی که مخالفان دولت آن را رد کرده‌اند. از طرف دیگر طبق اعلام مسعود خان، رئیس دوره‌ای شورای امنیت سازمان ملل، وضعیت سوریه همچنان یکی از اولویت‌های آن شورا باقی می‌ماند.

در صورت ادامه‌ انعطاف‌ناپذیری در برابر خواسته‌های مخالفان باید پرسید که آیا رئیس جمهوری سوریه می‌تواند مانند علی‌عبدالله صالح، رئیس جمهوری سرنگون‌شده‌ یمن، زنده از کشور خارج شود یا به سرنوشت معمر قذافی، رهبر مقتول لیبی دچار و به دست مخالفانش می‌افتد. البته بشار اسد دو ماه قبل در مصاحبه‌ای تلویزیونی با شبکه‌‌ روسی «راشا تودی» رفتن به تبعید یا خارج شدن از کشور را رد کرد.

ناوی پیلای: عدالت درباره بشار اسد اجرا خواهد شد

Wed, 28 Mar 2012 09:23:24 +0000

ناوی پیلای، کمیسر عالی حقوق بشر مسئولیت رخدادهای سوریه را بر عهده بشار اسد، رئیس جمهور این کشور دانست و گفت که در این زمینه شواهدی کافی علیه اسد وجود دارد.

پیلای در گفت‌وگو با خبرنگار بی‌بی‌سی جهان، اظهار داشت: "رئیس جمهور بشار اسد می‌توانست به‌سادگی فرمان توقف کشتار را صادر کند. اکنون شواهدی کافی وجود دارد که اثبات می‌کند بسیاری از اقدامات نیروهای امنیتی سوریه در این مدت با موافقت بالاترین مقام‌ها و همدستی آنان انجام شده‌است."

او همچنین با اشاره به مسئولیت اسد در قبال اعمال نیروهای امنیتی تحت امر خود گفت که قضات می‌توانند او را به اتهام "جنایت علیه بشریت" محاکمه کنند.

بخشی از این گفت‌وگو به کشتار یا بازداشت کودکان در سوریه اختصاص داشت که از مهم‌ترین موارد نقض حقوق بشر در این کشور به‌شمار می‌رود.

به گفته ناوی پیلای، نیروهای امنیتی سوريه به دفعات و به دلایل متفاوت کودکان را مورد حمله و آزار قرار داده‌اند

به گفته ناوی پیلای، نیروهای امنیتی به دفعات و به دلایل متفاوت کودکان را مورد حمله و آزار قرار داده‌اند.

او اظهار داشت: «وحشتناک است. آن‌ها به زانوی کودکان شلیک می‌کنند و آن‌ها را به‌عنوان گروگان یا منبع اطلاعات همراه با بزرگسالان در شرایطی غیرانسانی نگه می‌دارند. در این حال از مداوای زخم‌های آن‌ها نیز امتناع می‌کنند."

خبرنگار بی‌بی‌سی نوشته ‌است ناوی پیلای در دوران حضور خود در دیوان محاکمات رواندا به‌عنوان قاضی با موارد بسیاری از کشتار کودکان روبه‌رو بوده، اما او می‌گوید که مورد سوریه از آن مواردی است که تاکنون در کار خود با آن برخورد نکرده است.

پیلای در این‌باره گفت: "در رواندا تصاویر بسیاری از جنازه‌های کودکان به دست ما می‌رسید، اما حبس و شکنجه در این سطحی که امروز در سوریه انجام می‌شود، مورد دیگری است. این کودکان هنوز در حبس هستند و همین مسأله مرا آزار می‌دهد."

او افزود: "چرا آن‌ها کودکان را دستگیر می‌کنند؟ به‌نظر می‌رسد این کار کاملأ نظام‌مند و باهدف انجام می‌شود. مسأله‌ ناراحت‌کننده این است که ما نمی‌توانیم به این کودکان دسترسی داشته باشیم."

بخش پایانی این گفت‌وگو درباره امکان محاکمه قضایی بشار اسد در ارتباط با خشونت‌های سوریه بود که ناوی پیلای در این‌باره اظهار داشت: "تا آن‌جا که به من مربوط است باید بگویم امروز هر کسی که مرتکب خشونت‌هایی در این سطح می‌شود، جواب پس خواهد داد چرا که اکنون ما سازوکارهایی داریم که آن‌ها را پای میز محاکمه می‌کشاند. این مسأله به هیچ‌وجه مشمول مرور زمان نیز نخواهد شد."

وی افزود: "کسانی چون بشار اسد اگرچه می‌توانند برای مدتی طولانی به تجاوزات خود ادامه دهند، اما عاقبت روزی عدالت درباره آن‌ها اجرا خواهد شد."

سازمان ملل، سوريه را به "جنايت عليه بشريت" متهم کرد

zamaanehnews — Tue, 14 Feb 2012 03:43:11 +0000

ناوی پيلای، کميسر عالی حقوق بشر سازمان ملل می‌گويد ميزان سرکوب‌ها در سوريه نشان می‌دهد که در اين کشور احتمالاً "جنايت عليه بشريت"‌رخ داده است.

به گزارش الجزيره، ناوی پيلای، روز دوشنبه ۲۴ بهمن ۱۳۹۰ (۱۳ فوريه) در مجمع عمومی سازمان ملل گفت: "ناتوانی شورای امنيت در تصويب قطعنامه عليه سوريه، حکومت اين کشور را برای افزايش حملات عليه غيرنظاميان جسور کرده است."

روسيه و چين دو بار قطعنامه‌های شورای امنيت را در خصوص سوريه وتو کرده‌اند. روسيه و چين در روز شنبه ۱۵ بهمن برای بار دوم قطعنامه شورای امنيت را در محکوميت خشونت‌های دولت سوريه وتو کردند. اين دو کشور پيش از اين نيز در اکتبر ۲۰۱۱ قطعنامه مشابهی را وتو کرده بودند.

ناوی پیلای: ناتوانی شورای امنيت در تصويب قطعنامه عليه سوريه، حکومت اين کشور را برای افزايش حملات عليه غيرنظاميان جسور کرده است

ناوی پيلای همچنين در خصوص "افزايش خطر بحران انسانی در سراسر سوريه" هشدار داد.

فعالان می‌گويند نيروهای بشار اسد، رئيس‌جمهور سوريه از چهارم فوريه سال جاری میلادی تاکنون دست‌کم ۵۰۰ نفر را با بمباران در شهر حمص کشته‌اند.

بمباران شهر حمص از ۱۵ بهمن (چهارم فوريه) يعنی همان روزی که روسيه و چين قطعنامه شورای امنيت را در خصوص سوريه وتو کردند، آغاز شد.

اين اقدام دمشق باعث شد تا اتحاديه عرب در نشستی خواهان اعزام مشترک مأموران حافظ صلح سازمان ملل و اين نهاد عربی به سوريه شود.

اتحاديه عرب فعاليت ناظران خود را در سوريه متوقف کرده است.

اين نهاد عربی می‌گويد برای تشکيل دولت وحدت ملی، بشار اسد قدرت را به معاونش واگذار کند.

با اين حال سوريه با ناديده‌گرفتن پيشنهادهای اتحاديه عرب برای توقف خونريزی‌ها، همچنان با توپ و تانک به شهر حمص حمله می‌کند.

دمشق مخالفان مسلح را در اين شهر "تروريست" می‌داند.

سرگی لاوروف، وزير خارجه روسيه نيز روز دوشنبه پس از مذاکرات با "عبدالله بن زياد آل نهيان"، وزير خارجه امارات متحده عربی گفت مسکو آماده همکاری با اتحاديه عرب برای حل بحران سوريه است.

بر پايه آخرين آمار سازمان ملل که چند هفته پيش منتشر شد، در اعتراضات ۱۱ ماه گذشته سوريه ۵۴۰۰ نفر از مخالفان کشته شده‌اند. دولت سوريه نيز می‌گويد در اين مدت دو هزار نيروی امنيتی کشته شده‌اند.

آمار کشته‌شدگان ناآرامی‌های سوريه از پنج هزار نفر فراتر رفت

zamaanehnews — Tue, 13 Dec 2011 05:19:02 +0000

ناوی پيلای، کميسر عالی حقوق بشر سازمان ملل متحد گفت از آغاز ناآرامی‌های سوريه تاکنون بيش از پنج هزار نفر کشته شده‌اند که دست‌کم ۳۰۰ نفر از آن‌ها کودک هستند.

به گزارش الجزيره، ناوی پيلای روز دوشنبه ۱۲ دسامبر (۲۱ آذر ۱۳۹۰) در نشستی با اعضای شورای امنيت سازمان ملل گفت در يک سال گذشته بيش از ۱۴ هزار نفر در سوريه بازداشت شده‌اند و ۱۲۴۰۰ نفر نيز به کشورهای همسايه گريخته‌اند.

به گفته ناوی پیلای اين آمار، شمار کشته‌شدگان نيروهای امنيتی سوريه را شامل نمی‌شود. دولت سوريه می‌گويد بيش از هزار پليس و نيروی امنيتی در اين ناآرامی‌ها کشته شده‌اند.

کميسر عالی حقوق بشر سازمان ملل اين وضعيت را "غير قابل تحمل" خواند و از شورای امنيت سازمان ملل خواست تا پرونده سوريه را به دادگاه جنايی بين‌المللی بفرستد.

وزير امور خارجه آلمان: من فکر می‌کنم لازم است کشورهايی که در شورای امنيت با ترديد (در برابر وقايع سوريه) عمل می‌کنند، نظرشان را تغيير دهند

روسيه و چين که از اصلاحات سياسی در سوريه پشتيبانی می‌کنند، در ماه اکتبر سال جاری ميلادی، قطعنامه‌ای را که در مورد بحران سوريه به رأی گذاشته شد، وتو کردند.

در ميان اعضای شورای امنيت علاوه بر روسيه و چين، کشورهای برزيل، هند و آفريقای جنوبی نيز مخالف صدور قطعنامه عليه سوريه هستند.

گيدو وستروله، وزير امور خارجه آلمان پس از سخنان ناوی پيلای به خبرنگاران گفت: "من فکر می‌کنم لازم است کشورهايی که در شورای امنيت با ترديد (در برابر وقايع سوريه) عمل می‌کنند، نظرشان را تغيير دهند."

وی افزود از شنيدن "سنگدلی‌ها" در سوريه شوکه شده است.

جراد آراد، سفير فرانسه در سازمان ملل نيز گفته است "سکوت و بی‌تفاوتی" در برابر بحران سوريه، اعتبار شورای امنيت را به خطر انداخته است.

در تازه‌ترين درگيری‌ها در سوريه روز يکشنبه ۱۱ دسامبر، دست‌کم ۲۶ نفر از جمله پنج کودک و زن کشته شدند.

اقدامات حکومت سوريه در سرکوب تظاهرات مخالفان، خشم قدرت‌های جهانی را برانگيخته و تحريم‌هايی را عليه اين کشور از سوی اتحاديه عرب، اتحاديه اروپا، آمريکا و ترکيه به دنبال داشته است.

تظاهرکنندگان خواهان پايان يافتن حکومت اسد و برگزاری انتخابات دموکراتيک هستند. بشار اسد از سال ۲۰۰۰ تاکنون در قدرت است و پدرش نيز به مدت سه دهه در اين کشور حکومت کرد.

در همين حال مخالفان از روز يکشنبه ۱۱ دسامبر اعلام اعتصاب سراسری کردند. اين اعتصاب که با نام "اعتصاب کرامت" معرفی شده، برای اخلال در عملکرد دولت سوريه سازماندهی شده است.

مخالفان می‌گويند مردم در حمص و شهرهای مجاور به طور گسترده‌ای به اعتصاب پيوسته‌اند و مغازه‌ها را تعطيل کرده‌اند. اما خبرگزاری رسمی سوريه (سانا) می‌گويد در اين کشور هيچ نشانه‌ای از اعتصاب وجود ندارد و فعاليت عادی بازار ادامه دارد.

بررسی تعليق عضويت سوريه در اتحاديه عرب

zamaanehnews — Mon, 17 Oct 2011 07:12:41 +0000

اتحاديه عرب می‌گويد قصد دارد عضويت سوريه را در اين اتحاديه تعليق کند.

به گزارش العربيه، وزيران خارجه اتحاديه عرب روز يکشنبه ۲۴ مهر ۱۳۹۰ در نشستی اعلام کردند اعضای اين اتحاديه به دليل "خودداری" سوريه از اجرای قطعنامه‌ها و درخواست‌های اتحاديه درصدد هستند عضويت این کشور را تعليق کنند.

العربيه به نقل از "منابع مطلع" اعلام کرد کشورهای عربی می‌خواهند يک جدول زمان‌بندی شده برای انتقال مسالمت‌آميز قدرت به دولت بشار اسد ارائه دهند.

اتحاديه عرب پيشتر نيز از دولت سوريه خواسته بود "سرکوب مخالفان و خونريزی" را متوقف کند و "گام‌های عملی برای انتقال مسالمت‌آميز قدرت بردارد" اما سوريه، اتحاديه عرب را به دخالت در امور داخلی خود متهم کرد.

وزيران خارجه اتحاديه عرب اعلام کردند اعضای اين اتحاديه به دليل خودداری سوريه از اجرای قطعنامه ها و درخواست های اتحاديه درصدد هستند عضويت آن را تعليق کنند

شمار کشته‌شدگان ناآرامی‌های سوريه در هشت ماه گذشته از سه‌هزار نفر فراتر رفته است.

ناوی پيلای، کميسر عالی حقوق بشر سازمان ملل گفت در بين کشته‌شدگان، دست‌کم ۱۸۷ کودک نيز وجود دارد.

با افزايش خشونت‌ها در سوريه، آمريکا و کشورهای اروپايی تلاش داشتند تا با تصويب قطعنامه‌ای عليه دولت سوريه در شورای امنيت سازمان ملل، مقامات اين کشور را به دليل "سرکوب مخالفان" تحريم کنند اما روسيه و چين که از اصلاحات در سوريه حمايت می‌کنند، اين قطعنامه را وتو کردند.

با اين حال آمريکا و اتحاديه اروپا، تحريم‌های يک‌جانبه‌ای عليه شماری از مقامات سوريه و صنعت نفت و گاز اين کشور اعمال کرده‌اند.

در همين حال شورای ملی انتقالی ليبی با به رسميت شناختن شورای ملی سوريه اعلام کرد سفارت سوريه را در طرابلس تعطيل می‌کند.

ديمتری مدودف، رئيس‌جمهوری روسيه که کشورش با تحريم سوريه موافق نيست، با اين حال چندی پيش هشدار داد "مقامات سوريه يا بايد در اين کشور اصلاحات انجام داده و يا کنار بروند."

شورای همکاری کشورهای خليج فارس نيز روز جمعه کشورهای عربی را به برگزاری نشستی فوری درباره اوضاع سوريه فراخواند.

اين شورا که عربستان، امارات متحده عربی، کويت، قطر،عمان و بحرين در آن عضويت دارند، معتقد است اين نشست بايد در سطح وزيران امور خارجه برگزار شود و مسايل انسانی و بحث درباره توقف کشتار در سوريه در دستور کار آن قرار داشته باشد.

آمار کشته‌شدگان ناآرامی‌های سوريه از سه‌هزار نفر فراتر رفت

zamaanehnews — Sat, 15 Oct 2011 06:49:51 +0000

شمار کشته‌شدگان ناآرامی‌های سوريه در هشت ماه گذشته از سه‌هزار نفر فراتر رفت.

به گزارش رويترز، ناوی پيلای، کميسر عالی حقوق بشر سازمان ملل گفت در بين کشته‌شدگان، دست‌کم ۱۸۷ کودک نيز وجود دارد.
به گفته وی در ۱۰ روز گذشته بيش از ۱۰۰ نفر در سوريه کشته شده‌اند.
تظاهرات مخالفان بشار اسد، رئيس‌جمهوری سوريه از ميانه ماه مارس ۲۰۱۱ (اسفند ۱۳۸۹) آغاز شده است.

العربيه گزارش داد روز جمعه ۱۴ اکتبر ۲۰۱۱ در پی فراخوان فعالان سوری برای حضور در تظاهرات "جمعه آزادگان ارتش" مردم شهرهای مختلف سوريه به خيابان‌ها آمدند و بر "سرنگونی" حکومت بشار اسد تأکيد کردند.

به گفته ناوی پيلای، کميسر عالی حقوق بشر سازمان ملل در بين کشته‌شدگان سوریه، دست‌کم ۱۸۷ کودک وجود دارد

از آغاز اعتراضات سوريه تاکنون شمار زيادی از نظاميان در اعتراض به سرکوب معترضان از ارتش سوريه جدا شده‌اند.

ماهر الرحمونی نظامی جدا شده از گارد رياست جمهوری سوريه به العربيه گفت بيش از ۳۰۰ نفر ازسربازان نيز حکومت سوريه جدا شده‌اند و به مردم پيوسته‌اند.

این شورا که عربستان، امارات متحده عربی، کويت، قطر،عمان و بحرين در آن عضويت دارند، معتقد است اين نشست بايد در سطح وزيران امور خارجه برگزار شود و مسايل انسانی و بحث درباره توقف کشتار در سوريه در دستور کار آن قرار داشته باشد.

سرنوشت اسد در راهی مشابه قذافی

arezoo — Thu, 01 Sep 2011 10:59:49 +0000

سعید بیانی

با گذشت هشت‌ماه از قیام‌های مردمی در تونس، خط سیر خیزش‌های مردم خاورمیانه علیه دیکتاتورهای کوچک و بزرگ مسیری غیر قابل توقف را می‌پیماید؛ مسیری که نقطه آغاز آن شمال آفریقا بود و حال به سوریه در خاورمیانه رسیده است.

بعد از شش‌ماه نبرد خونین بین مخالفان معمر قذافی و طرفداران او، حال شرایط سیاسی لیبی به نتیجه قابل قبولی از نظر مجامع بین‌المللی رسیده و اینک در ایستگاه بعدی سوریه را دستخوش تحولات بی‌چون و چرایی کرده است. در نخستین واکنش بعد از تصرف شهر طرابلس توسط مخالفان، به گزارش خبرگزاری‌ها، اتحادیه عرب در نشست خود شورای ملی انتقالی لیبی را به عنوان نماینده مشروع مردم این کشور به رسمیت شناخت. سخنگوی شورای ملی انتقالی لیبی، عبدالحفیظ عبدالقادرغوقه، گفت: «دیکتاتور لیبی هنوز در طرابلس است و دستگیر خواهد شد.»

شبکه تلویزیونی اسکای‌نیوز در گزارشی به‌نقل از سخنگوی این شورا گفت: «باتوجه به شواهدی که وجود دارد فکر می‌کنم معمر قذافی هنوز در طرابلس باشد. اگر او می‌خواست از طرابلس خارج شود، ما او را دستگیر می‌کردیم یا به هلاکت می‌رساندیم. معمر قذافی فردی ابله و دیوانه است و از طرابلس خارج نمی‌شود.»

به گفته وی، «پسر قذافی یعنی سیف‌الاسلام نیز هنوز در طرابلس است. ما مراکز ایست و بازرسی متعددی در طرابلس و گروه‌های کوچکی برای گشت‌زنی در شهر و محافظت از آن و ساکنانش ایجاد کرده‌ایم. پیدا کردن معمر قذافی و پناهگاه او مدت زیادی طول نخواهد کشید زیرا طرابلس محاصره شده است. اوضاع در طرابلس روزبه‌روز بهتر می‌شود. ما توانستیم کشورمان را از شر دیکتاتور آزاد کنیم. ما خون زیادی در این راه داده‌ایم. ما طرابلس را در کنترل خود داریم. ما قذافی را دیر یا زود خواهیم گرفت. این مسئله برای ما چندان اهمیت ندارد. آن‌چه بیش از این مسئله مهم است، بازسازی لیبی است.»

آن‌چه از شواهد امر پیداست دیکتاتور لیبی که زمانی رونالد ریگان، رئیس‌جمهور سابق آمریکا، او را «سگ دیوانه خاورمیانه» خوانده بود اینک تا یک قدمی دستگیری و محاکمه قرار دارد.

بهار عربی و بشار اسد

از سوی دیگر، این تغییر و تحولات بنیادی که به بهار عربی شهرت یافت اینک بشار اسد، دیکتاتور خونریز دیگری را تا سراشیبی پرتگاه کشانده است. بعد از انتقاد مجامع بین‌المللی از نقض فاحش حقوق بشر و سرکوب مخالفان توسط نیروهای امنیتی بشار اسد در سوریه، صدای بان کی‌مون را هم درآورد. دبیر کل سازمان ملل، از رهبر سوریه بشار اسد انتقاد کرد که چرا به وعده خود مبنی بر توقف عملیات نظامی علیه مخالفان پایبند نیست.

این انتقاد‌ها و واکنش‌ها به جایی انجامید که شورای حقوق بشر سازمان ملل با اکثریت بزرگ آرا، با تصویب یک قطعنامه، سرکوب خشونت‌آمیز اعتراض‌ها توسط نیروهای امنیتی سوریه را محکوم کرد. در حالی که کشورهای قطر و عربستان سعودی به این قطعنامه رای مثبت دادند، روسیه و چین جزو کشورهایی بودند که به این قطعنامه رای منفی دادند. روسیه و چین اعلام کردند که اقدام‌های اتخاذ شده، دخالت در امور داخلی سوریه محسوب می‌شود.

ادعا‌های مقامات چین و روسیه مبنی بر دخالت در امور داخلی سوریه در حالی بیان می‌شود که ناوی پیلای، کمیسر عالی حقوق بشر سازمان ملل، روز دوشنبه (۲۲ اوت/ ۳۱مرداد) سوریه را متهم کرد که کماکان با خشونتی بیش از اندازه با تظاهرکنندگان مسالمت‌جو مقابله می‌کند.

خانم پیلای، در نشست اخیر شورای حقوق بشر سازمان ملل در ژنو گفته بود، بر اساس اسناد این شورا، از آغاز اعتراض‌ها علیه حکومت بشار اسد، یعنی از پنج‌ماه پیش تاکنون، بیش از دوهزار و ۲۰۰ تن در سوریه کشته شده‌اند.

وی افزود: «به‌رغم وعدهٔ بشار اسد به دبیر کل سازمان ملل، اعمال خشونت علیه معترضان همچنان ادامه دارد. به گزارش فعالان حقوق بشر، روز دوشنبه نیز در شهر حمص سه تن هدف گلوله قرار گرفته و کشته شده‌اند. این حادثه زمانی روی داد که جمعیت زیادی می‌خواستند از هیئت نمایندگی سازمان ملل استقبال کنند.»

قبل از این رسانه‌های غربی از جمله روزنامه آلمانی «دی تسایت» به نقل از یک افسر امنیتی از وجود ۳۲ گور دسته‌جمعی در شهر حمص خبر داد.

در اقدامی دیگر علیه بشار اسد، کشورهای اتحادیه اروپا با محوریت ایالات متحده آمریکا، تحریم‌هایی را علیه مقامات بلند پایه حکومت اسد و شرکت‌های سوری اعمال کردند. دیپلمات‌های اروپایی و آمریکایی بسیار خوش‌بین هستند که بتوانند نظر ترکیه، همسایه دیوار به دیوار سوریه را که از نا‌آرامی‌ها در خانه همسایه خود به ستوه آمده است، با خود همراه کنند. ترک‌ها اگرچه سخنی از تحریم حکومت دمشق به زبان نیاورده‌اند، اما به نظر می‌رسد مقامات آنکارا در محافل دیپلماتیک در حال سبک و سنگین کردن راه‌هایی برای فشار بر حکومت سوریه هستند. روزنامه «خبر ترک» چاپ آنکارا از اقدامات ترکیه برای جست‌وجو و انتخاب مسیر دیگری غیر از سوریه برای رساندن کالاهای خود به عربستان سعودی و کشورهای حوزه خلیج فارس پرده برداشت؛ ازجمله گزینه‌ها این است که ترکیه به جای انتقال کالا‌ها که تاکنون از طریق زمین انجام شده است، راه دریایی را برگزیند.

سعید بیانی: برخی از مخالفان حکومت سوریه در اعلامیه‌ای از ناتو خواستند برای حفظ جان غیر نظامی‌ها و شهروندان سوری بخصوص در شهر حمص، منطقه پرواز ممنوع اعلام کند. به واسطه اخبار و گزارش‌های مربوط به سوریه، حکومت بشار اسد در راهی غیر قابل بازگشت قرار گرفته است.

در یک تحول سیاسی دیگر، اپوزیسیون حکومت سوریه نشستی متشکل از گروه‌هایی از نیروهای اسلام‌گرا، لیبرال عرب و اقلیت کرد در شهر استانبول ترکیه تشکیل دادند. این نشست تفاوت آشکاری با دیگر نشست‌های اپوزیسیون سوری داشت. در جلسات قبلی گروه‌های اسلام‌گرا با لیبرال‌ها بر سر تعیین نوع حکومت و بعضی اصول اختلاف جدی داشتند، اما در نشست اخیر، تمامی گروه‌ها متفق القول شدند تا سرنگونی حکومت کنونی سوریه دست از اختلاف‌های خود بردارند و تنها روی نقشه راهی برای انتقال آرام قدرت و اتحاد بین نیرو‌ها متمرکز شوند.

در همین نشست، برخی از مخالفان حکومت سوریه در اعلامیه‌ای از ناتو خواستند برای حفظ جان غیر نظامی‌ها و شهروندان سوری بخصوص در شهر حمص، منطقه پرواز ممنوع اعلام کند. به واسطه اخبار و گزارش‌های مربوط به سوریه، می‌توان عرصه سیاسی سوریه را تصور کرد. حکومت بشار اسد در راهی غیر قابل بازگشت قرار گرفته است. دو متحد اصلی سوریه، یعنی روسیه و چین که همچنان بر مخالفت خود برای هرگونه صدور قطعنامه استوارند، بعد از آخرین نماز جمعه ماه رمضان، به تلویح زبان به انتقاد گشودند. در این روز سوری‌ها به خیابان‌های دیرالزور، در ادلیب، نوا، حمص، دمشق و چند شهر دیگر ریختند و با توجه به فرار معمر قذافی شعار: الشخص التالیکنت بشار «نفر بعدی تو هستی، بشار» را سر دادند و طی آن دست کم چهارنفر کشته، ده‌ها نفر زخمی و ده‌ها نفر دستگیر شدند.

خبرگزاری فرانسه به نقل از امیر قطر نوشت: «همه می‌دانند که راه حل‌های امنیتیبی‌ثمر است و به‌نظر می‌رسد مردم سوریه حاضر نیستند بعد از این‌همه بهایی کهپرداخته‌اند از خواست‌های خود صرف نظر کنند.»

قطر در جریان آموزش نیروهای مخالف قذافی، کمک بسیاری به شورای انتقالی لیبی انجام داده است، از دادن کمپ برای آموزش‌های نظامی به داوطلبان لیبیایی گرفته تا کمک‌های مالی و لجیستکی برای سرنگونی حکومت قذافی.

ساختار حکومت در لیبی و سوریه

نوع حکومت لیبیجماهیری عربی سوسیالیستی مردمی عظیماست. حاکم اصلی و رهبر این کشورمعمر قذافیاست که هیچ مقام رسمی ندارد و معمولاً برادر رهبر و پیشوای انقلاب نامیدهمی‌شود. او از طریق کودتای نظامی و برکناری رژیم سلطنتی بر سر کارآمده است. در لیبی حکومت به دو بخش تقسیم می‌شود: بخش انقلابی که ازسال ۱۹۶۹ بر سر کار آمده است. معمر قذافی، رهبر تاریخی انقلاب در این کشوراست. او با رأی مردم انتخاب نشده است و به همین دلیل با رأی مردم هم نمی‌تواناو را از کار برکنار کرد.

بخش دوم حکومت شامل بخش جماهیری) جمع جمهوری) که از کمیته‌های مردمی تشکیل می‌شود. 87 درصد این کمیته‌ها از قبایل عرب، هفت درصد بربر و ۹/۳ درصد از بقیه مردم تشکیل شده‌اند و عمدتاً از طرفداران قذافی به شمار می‌آیند. قذافی در پیام صوتی خود از همین کمیته‌ها یا به عبارتی قبایل درخواست کمک و پشتیبانی کرد؛ درخواستی که بی‌پاسخ ماند و تکیه‌گاه حکومت قذافی در برابر موج آزادیخواهی مردم لیبی بی‌اثر شد. بنابرین به نوعی می‌توان گفت عدم مشروعیت سیاسی قذافی باعث این امر شد.

حدود ۷۴درصد جمعیت سوریه را مسلمانان سنی، ۱۳درصد علوی، شیعه دوازده امامی واسماعیلی، ۱۰درصد مسیحی و سه درصد دروزی تشکیل می‌دهند. اعراب حدود ۹۰ درصد جمعیت سوریهشامل یک میلیون آواره عراقی و پانصدهزار فلسطینی هستند و کردها نیز ۹ درصد جمعیت اینکشور را تشکیل می‌دهند. ارمنی‌ها، ترک‌ها، چرکس‌ها و یهودیان اقلیت‌های دیگر ساکن این کشورند. حکومت بیشتر در دست اقلیت علوی است و بیشتر افسرانعالی‌رتبه نظامی و امنیتی سوریه از هم‌کیش‌های خانواده اسد یعنی علویان هستند. در سوریه تنها حزب بعث، حزب قانونی سوریه است. اگرچه سنی‌ها در کمیتهمرکزی حزب بعث اکثریت را دارند، اما تمامی نهادهای قدرت در دست خویشاوندان اسد است.

در اعتراض‌های اخیر مرکز اصلی این ناآرامی‌ها عمدتاً در مناطق سنی‌نشین و کردنشین صورت گرفته است و این نشان از لبریز شدن صبر مردم سوریه از ستمگری سران حکومت اسد (حکومت اقلیت) بر اکثریت (سنی‌ها) است. از سوی دیگر، کشورهای همانند عربستان سعودی و قطر که نقش پررنگی در جریان سقوط قذافی بازی کرده‌اند، به‌خاطر ارتباط بسیار نزدیک سوریه با متحدان شیعی خود (جمهوری اسلامی، حزب‌الله لبنان)، خواهان تغییرات اساسی در این کشور هستند تا مانع چنگ‌اندازی جمهوری اسلامی به دیگر کشورهای منطقه از طریق پروکسی‌های خود (حزب‌الله لبنان، گروه‌های شیعی در بحرین، عراق، کویت و عربستان) شوند.

اقتصاد در سوریه و لیبی

لیبی یکی از بزرگ‌ترین صادرکننده‌های نفت در جهان است. نفت، نود و پنج درصد صادرات لیبی را به خود اختصاص داده است و پایه اصلی اقتصاد لیبی به‌شمار می‌رود. لیبی با اکثر شرکت‌های مطرح نفتی همانند شل، رپسول و آنی قرارداد دارد. قبل از شروع ناآرامی‌ها در لیبی، این کشور توانایی صادر کردن روزانه یک میلیون و ششصدهزار بشکه نفت را داشت. به گفته علی ترهونی، مسئول صنعت نفت و امور مالی در شورایملیانتقالی لیبی، این کشور «در ماه ژوئیه روزانه به صدهزار بشکه نفت رسید که این رقم در مقایسه با دوران قبل از ناآرامی‌ها کاهش چشمگیری داشته است». با آغاز اعتراض‌ها در لیبی کشورهای نفت‌خیز حوزه خلیج فارس خصوصاً عربستان سعودی، قطر، کویت و امارات با چراغ سبز آمریکا برای تامین نفت مصرفی جهان تولیدات و صادرات نفت خود را بالا بردند و نگرانی کشورهای اروپایی از پیامدهای بالا رفتن قیمت نفت در اوپک را به حداقل رساندند. این موضوع خود راه را برای اتحادیه اروپا برای اقدام نظامی به لیبی را هموار ساخت.

این در حالی است که وزارت نفت سوریه اعلام کرده بود: سوریه در ماه‌های ژانویه تا مارس 2011 به‌طور کلی 34 میلیون و800هزار بشکه نفت تولید کرده که 18 میلیون و 300 هزار بشکه از آن ازسوی شرکت‌های دولتی سوری و باقیمانده آن از سوی هشت شرکت سرمایه‌گذاری مشترکتولید شده است. سوریه در مجموع روزانه 110521 بشکه نفت در ماه گذشته صادر کرده است .به عبارتی دیگر لیبی پنچ برابر سوریه توانایی تولید نفت خام را دارد و هشتمین کشور بزرگ تولیدکننده عضو اوپک است.

ارتش، آخرین سنگر

اگرچه هنوز خبرهای پیوستن ارتش سوریه به اعتراض‌های مردم سوریه تایید نشده است، ولی مشخص است اعمال خشونت لجام‌گسیخته از جانب ارتش سوریه به مردم بی‌دفاع سوریه است. در واقع، این خشونت خود به مانند شمشیری دودم در دست دیکتاتورهای کوچک و بزرگ خودنمایی می‌کند. هر اندازه این خشونت به شکل گسترده‌تر نمایان شود، به همان میزان ریزش نیروهای سرکوب‌گر شدت خواهد یافت. این همان اتفاقی است که در لیبی شاهد آن بودیم و در ابتدا منجر به سقوط شهر استراتژیک بنغازی شد. از آنگاه شهر بنغازی به عنوان دژی محکم برای مخالفان بدل شد و تمامی سازماندهی مخالفان قذافی از طریق این شهر صورت می‌گرفت. حکومت سوریه، از ترس تبدیل نشدن شهرهای مرزی سوریه بخصوص حمص و درعا به بنغازی دیگر در سوریه دست به لشگرکشی بی سابقه‌ای به این شهرها زده است.

بی شک آخرین سنگر دیکتاتور قبل از سقوط ، ارتش و نیروهای نظامی و امنیتی آن است. در روزهای آتی باید منتظر بود و دید آیا این اتفاقی که در لیبی افتاد در سوریه هم تکرار خواهد شد یا خیر؟

تصاویر:

۱- اینجا.

۲- کاریکاتور اثر اسامه حجاج، منبع: اینجا.

۳- کاریکاتور اثر محجوب، منبع: اینجا.

۴- اینجا.

۵- اینجا.