https://archive.radiozamaneh.com/taxonomy/term/5061/all fa https://archive.radiozamaneh.com/society/humanrights/2012/07/31/17684 <div class="fb-social-like-widget"><fb:like href="https://archive.radiozamaneh.com/society/humanrights/2012/07/31/17684" send="false" layout="box_count" show_faces="false" width="500" action="like" font="arial" colorscheme="light"></fb:like></div><div class="field field-type-text field-field-nevisandeh"> <div class="field-items"> <div class="field-item odd"> امین سرخابی </div> </div> </div> <div class="field field-type-filefield field-field-maghaleh-image"> <div class="field-items"> <div class="field-item odd"> <img class="imagefield imagefield-field_maghaleh_image" width="273" height="200" alt="" src="https://archive.radiozamaneh.com/sites/default/files/yahossienshahid.jpg?1344182910" /> </div> </div> </div> <p>امین سرخابی - هرچند عده&zwnj;ای با نگرشی جامعه&zwnj;شناسانه، رخت بر بستن دین از سطح جامعه و حکومت را به عنوان واقعیتی اجتماعی ناممکن می&zwnj;دانند، اما در نگاهی کارکردگرایانه، نه تنها نمادها و شعائر مذهبی نشئت گرفته از مذهب، بلکه بسیاری از نمادها و شعائر طبیعی نیز به مرور زمان یا دچار تغییر می&zwnj;شوند یا اینکه به کلی کارکرد خود را از دست می&zwnj;دهند و به فراموشی سپرده می&zwnj;شوند.</p> <!--break--><!--break--><div dir="RTL">&nbsp;</div> <div dir="RTL">نمادها و شعائر مذهبی کدامند؟ چه زمانی کارکرد خود را از دست می&zwnj;دهند؟ نمادها و شعائر مذهبی در چه شرایطی بازتولید می&zwnj;شوند؟ چه عواملی در بازتولیدشان دخیل هستند؟ چرا در ایران علی&zwnj;رغم تجربه ناموفق حکومت دینی در برخی مواقع شعائر و نمادهای دینی بازتولید می&zwnj;شوند و نه تنها کارکرد تدافعی بلکه کاربرد اعتراضی نیز دارند؟</div> <div dir="RTL">&nbsp;</div> <div dir="RTL"><b>نمادها و شعائر</b></div> <div dir="RTL"><b>&nbsp;</b></div> <div dir="RTL">از ابتدای شکل&zwnj;گیری روابط اجتماعی میان افراد در جوامع انسانی یکی از ابزارهای انسجام بخش اجتماعی و کنش&zwnj;های جمعی میان افراد نمادها ب<span dir="RTL">وده&zwnj;اند.</span></div> <div dir="RTL">&nbsp;</div> <div dir="RTL">نماد چیزی است که به جای چیزهای دیگر می&zwnj;نشیند و آن را بازنمود و بیان می&zwnj;کند. در واقع منظور از شعائر نیز همان نمادها هستند که بیشتر به نمادهای اسلامی اشاره دارند. شعائر دینی به آداب، مناسک، اعمال مذهبی &nbsp;و برخی شعارهای برخاسته از نهاد مذهب گفته می&zwnj;شود که انسجام&zwnj;بخش دین یا مذهب مشخصی است. در واقع نمادهای مذهبی رابطه مستقیمی با محتوای مذهب دارند و در مقابل نیز مذهب در صورت عدم وجود نمادها و شعائر و مناسک از محتوا تهی و به حاشیه رانده می&zwnj;شوند. در واقع مذاهب تنها با تمسک جستن به مناسک و نمادهای مذهبی&nbsp;که توسط مردم اجرا می&zwnj;شوند <span dir="RTL">می&zwnj;تواند</span> خود را دوباره در سطح جامعه ارائه دهد و بازتولید کند. گاهی نیز نمادهای مذهبی توسط گروهی خاص با تفسیری ویژه به ابزار موثری جهت مقاومت یا تغییر در امری اجتماعی تبدیل می&zwnj;شوند. به عبارتی دیگر اگر مذاهب را به مثابه ایدئولوژی يا گفتمان تلقی کنیم، نمادهای مذهبی عناصر انسجام&zwnj;بخش و هماهنگ&zwnj;کننده ایدئولوژی&zwnj;ها و گفتمان&zwnj;ها هستند.</div> <div dir="RTL"><b>&nbsp;</b></div> <div dir="RTL"><b>کارکرد نمادها</b></div> <div dir="RTL">&nbsp;</div> <blockquote><div dir="RTL"><img align="middle" width="170" height="277" src="http://radiozamaneh.com/sites/default/files/%25b%25f/userfiles/%25u/alaho-akbar.jpg" alt="" /></div> <div dir="RTL">نخبگان قدرت در ایران، یکی از عوامل بازتولید نمادهای مذهبی بوده&zwnj;اند. آنها در جمهوری اسلامی با دستکاری برخی نمادهای مذهبی به بازتولید آنها پرداخته&zwnj;اند؛ از ترکیب موسیقی تکنو و پاپ با نوحه&zwnj;خوانی و روضه گرفته تا ارتباط دادن دمکراسی به دین تحت عنوان &quot;دمکراسی دینی&quot; یا &quot;مردم&zwnj;سالاری دینی&quot;.</div> </blockquote> <div dir="RTL">یکی از کارکردهای مهم و تأثیرگذار نمادهای مذهبی وجه مشارکت&zwnj;زای آن است. اجرای مناسک مذهبی و اهمیت نمادهای دینی در جامعه می&zwnj;تواند در مشارکت دادن مردم در سطوح گوناگون نقش داشته باشد، زیرا نماد وسیله&zwnj;ای است جهت ابراز و بیان عقاید افراد؛ حال چه نماد طبیعی، قراردادی، حسی، دیداری و صوتی باشند. نمادها در در نقش محرکی هستند جهت تجمیع افراد در انجام عملی جمعی و بدین&zwnj;وسیله افراد درک مشترکی نسبت به یکدیگر پیدا می&zwnj;کنند.</div> <div dir="RTL">&nbsp;</div> <div dir="RTL">از کارکردهای دیگر نماد می&zwnj;توان به وجه ارتباطی آنها اشاره کرد. نمادها باعث می&zwnj;شوند ارتباط میان مردم با سرعت و شتاب بیشتری صورت بگیرد و آنها را به آسانی با همدیگر آشنا کند. اجرای مناسک مذهبی و اهمیت یافتن نمادها می&zwnj;تواند ارتباط میان افراد جامعه را تقویت کند و آنها را در قبال مسائل مهم به سمت موضعی همسان سوق دهد. به عبارتی دیگر جریان&zwnj;های اجتماعی و گروه&zwnj;های سیاسی از طریق نمادهاست که هواداران خود را به رخ یکدیگر می&zwnj;کشند و قدرت&zwnj;نمایی می&zwnj;کنند.</div> <div dir="RTL">&nbsp;</div> <div dir="RTL">همچنین نمادها می&zwnj;توانند بسیاری از مسائل و پیچیدگی&zwnj;هایی را که مردم را با سردرگمی روبه&zwnj;رو می&zwnj;کنند همچون افیونی ساده و حل کند و آنها را از درد و رنج ناشی از مشکلات برهانند و احساس توانایی حل مشکلات را به آنها منتقل &nbsp;کنند.</div> <div dir="RTL">&nbsp;</div> <div dir="RTL">نمادها در صورت صورت&zwnj;بندی مناسب از جانب برخی کنشگران می&zwnj;توانند عاملی باشند جهت برهم زدن نظم عمومی و ایجاد نظمی جدید. در واقع نمادها می&zwnj;توانند وجه اعتراضی هم در خود داشته باشند. خصوصاً زمانی که جامعه دچار آنومی اجتماعی و آبستن تغییرات شده باشد، نمادها می&zwnj;توانند نقش اعتراضی در بسیج عمومی داشته باشند.</div> <div dir="RTL"><b>&nbsp;</b></div> <div dir="RTL"><b>عومل موثر در تغییر کارکرد نمادها</b></div> <div dir="RTL">&nbsp;</div> <div dir="RTL">نمادها مرتب در حال تغییر و بازیابی خود هستند و نمادهای دینی نیز بسته به نوع ماهیت دین در معرض تغییر قرار دارند. عوامل گوناگونی مانند تغییرات سیاسی، بحران&zwnj;های اقتصادی، نخبگان قدرت و رسانه&zwnj;ها در تغییر و بازتولید نمادها دخیل هستند.</div> <div dir="RTL">&nbsp;</div> <blockquote><div dir="RTL"><img align="middle" width="190" height="113" src="http://radiozamaneh.com/sites/default/files/%25b%25f/userfiles/%25u/multimedia_pics_1390_9_photo_3005.jpg" alt="" /></div> <div dir="RTL">اقشار پایین جامعه و تهیدستان از بزرگ&zwnj;ترین منابع مشروعیت&zwnj;بخش جمهوری اسلامی بوده&zwnj;اند. چنین منبع مهمی در ایران بیشتر به عامل مذهب برمی&zwnj;گردد. جمهوری اسلامی در مراسم عاشورا و تاسوعا که خیل عظیمی از قشرهای پایین را به خیابان&zwnj;ها می&zwnj;آورد، به نوعی مشروعیت خود را از طریق این نماد مذهبی بازسازی و در مقابل شور و هیجان مردم را از طریق چنین کارناوالی کنترل می&zwnj;کند.</div> </blockquote> <div dir="RTL">پس از تغییر سیستم&zwnj;های سیاسی خصوصاً اگر بر اثر انقلاب به وجود آمده باشند یا نمادهای جدیدی سر بلند می&zwnj;کنند یا نمادهای کهنه در لباسی جدید ظاهر می&zwnj;شوند یا اینکه برخی نمادها که بیشتر سیاسی هستند از گردونه جامعه خارج می&zwnj;شوند.</div> <div dir="RTL">&nbsp;</div> <div dir="RTL">گاهی مواقع نیز بحران&zwnj;های اقتصادی تغییر یا از میان رفتن برخی نمادها را با خود به همراه دارند. معمولاً برخی از نمادها که&nbsp;گروهی را نمایندگی می&zwnj;کنند و در به وجود آمدن بحران مقصر شناخته می&zwnj;شوند، در معرض تهدید قرار می&zwnj;گیرند و احتمال از میان رفتن یا تغییر در آنها وجود دارد.</div> <div dir="RTL">&nbsp;</div> <div dir="RTL">نخبگان قدرت نیز که معمولاً قبل از مردم عادی خطر از میان رفتن نمادها را درک می&zwnj;کنند به فکر تغییر در نمادها می&zwnj;افتند و در راستای منافع دستگاه قدرت نمادها را به نوعی دستکاری می&zwnj;کنند که از ایجاد ازهم&zwnj;گسیختگی اجتماعی جلوگیری شود و تمایل&zwnj;های ساختارشکنانه را به صورت تدریجی کنترل کنند. دستكاری و ارائه تفسیرهای جدید از نمادها توسط نخبگان كه به ایجاد الگوهای رفتار سیاسی جدید <span dir="RTL">می&zwnj;انجامد</span>، تغییر فرهنگ سیاسی را نیز به همراه دارد.</div> <div dir="RTL">&nbsp;</div> <div dir="RTL">رسانه جمعی نیز &laquo;قوی&zwnj;ترین ابزار&raquo; مورد استفاده &laquo;جهت نمادسازی و تغییر در نمادها&raquo; هستند. &laquo;رسانه جمعی به عقاید و ایستارها شکل بخشیده، آنها را قالب&zwnj;ریزی کرده و آنچه را رایج و قابل پذیرش است تعریف می&zwnj;کنند&raquo;. صاحبان رسانه&zwnj;ها می&zwnj;توانند در پی&zwnj;ریزی سیاست&zwnj;های کلی خود طوری برنامه&zwnj;سازی کنند که برخی نمادها را تضعیف و بعضی را تقویت و حتی عده دیگری را نیز به کلی از اذهان عمومی خارج کنند.</div> <div dir="RTL"><b>&nbsp;</b></div> <div dir="RTL"><b>ایران</b></div> <div dir="RTL">&nbsp;</div> <div dir="RTL">حال با توجه به تأثیر شاخص&zwnj;های سیاسی، اقتصادی، نخبگان و رسانه&zwnj;ها بر نمادها به تبیین نمادهای مذهبی و عوامل بازتولید آنها می&zwnj;پردازیم. در ایران <span dir="RTL">می&zwnj;توان</span> به نمادهای مذهبی از قبیل مساجد، عاشورا و تاسوعا، شعار الله&zwnj;اکبر، مردم&zwnj;سالاری دینی، یاحسین، اعدام و حجاب اشاره کرد.</div> <div dir="RTL"><i>&nbsp;</i></div> <blockquote><div dir="RTL"><img align="middle" width="200" height="200" src="http://radiozamaneh.com/sites/default/files/%25b%25f/userfiles/%25u/namadhaye_mazhabi3.jpg" alt="" /></div> <div dir="RTL">چرا حکومت مذهبی جمهوری اسلامی که کلیه نمادهای مذهبی را در تسخیر خود دارد، در مواقعی که دچار بحران شدید مشروعیت و اقتصادی و سیاسی می&zwnj;شود بازهم مخالفان داخلی&zwnj;اش از این نمادها برای اعتراض استفاده می&zwnj;کنند و کمتر شعارها و نمادهای غیر مذهبی برجسته می&zwnj;شوند؟ به عنوان نمونه می&zwnj;توان به شعار &quot;الله&zwnj;اکبر&quot; در اعتراض به تقلب&zwnj;های انتخاباتی استقاده کرد. یا شعار &quot;یاحسین میرحسین&quot; در حمایت از یک کاندیدای انتخاباتی که در ذهن مردم مظلوم واقع شده است.</div> </blockquote> <div dir="RTL">هرکدام از این نمادها در ایران قدمتی چندین ساله دارند و تاکنون نیز اهمیت و کارکرد قابل توجهی داشته&zwnj;اند. هرکدام از این نمادها بسته به شرایط&nbsp;و عوامل گوناگون در تحولات اجتماعی ایران تأثیر داشته&zwnj;اند. تا قبل از انقلاب ۱۳۵۷ در ایران، به ویژه در اواخر دوران پهلوی بیشتر نمادهای مذهبی به نمادهای اعتراضی تبدیل شده بودند. مساجد به مرکز تردد فعالان سیاسی -مذهبی تبدیل و عاشورا و تاسوعا به مراسمی اعتراضی مبدل شده بودند. گفتن &laquo;یاحسین&raquo; و &laquo;الله&zwnj;اکبر&raquo; نیز به شعار و نمادی اعتراضی تغییر یافته بود. محجبه بودن نشانه اعتراض و متفاوت بودن با نمادهای سکولار حکومتی بود.</div> <div dir="RTL">&nbsp;</div> <div dir="RTL">پس از انقلاب و در بحبوحه حذف جریان&zwnj;های سکولار، چپ و دمکرات جریان&zwnj;های مذهبی قدرت را به چنگ گرفتند و به عبارتی مصادره کردند. در این مقطع کلیه نمادهای مذهبی اعتراضی به نمادهای حکومتی و تدافعی علیه مخالفان حکومت تبدیل شدند. پرسش اصلی اما این است که چرا حکومت مذهبی جمهوری اسلامی که کلیه نمادهای مذهبی را در تسخیر خود دارد، در مواقعی که دچار بحران شدید مشروعیت و اقتصادی و سیاسی می&zwnj;شود بازهم مخالفان داخلی&zwnj;اش از این نمادها برای اعتراض استفاده می&zwnj;کنند و کمتر شعارها و نمادهای غیر مذهبی برجسته می&zwnj;شوند؟ به عنوان نمونه می&zwnj;توان به شعار &quot;الله&zwnj;اکبر&quot; در اعتراض به تقلب&zwnj;های انتخاباتی استقاده کرد. یا شعار &quot;یاحسین میرحسین&quot; در حمایت از یک کاندیدای انتخاباتی که در ذهن مردم مظلوم واقع شده است. یا اینکه چرا مردم به روند سرکوب زنان و حجاب اجباری واکنش جدی نشان نمی&zwnj;دهند و بی تفاوت از کنار چنین مسئله&zwnj;ای <span dir="RTL">می&zwnj;گذرند</span>. همچنین چرا علی&zwnj;رغم تشدید روند اعدام&zwnj;ها در ایران مخالفتی سراسری و جدی در کلیه مناطق ایران دیده نمی&zwnj;شود؟</div> <div dir="RTL"><b>&nbsp;</b></div> <div dir="RTL"><b>عوامل سیاسی</b></div> <div dir="RTL">&nbsp;</div> <div dir="RTL">جهان سیاست، به ویژه تحولات سیاسی از دو قاعده سیالیت و حضور می&zwnj;گذرد. بدین دلیل بر کسی پوشیده نیست که از دهه ۷۰ خورشیدی به این سو تاکنون مهم&zwnj;ترین اپوزیسیون سراسری جمهوری اسلامی اپوزیسیونی ساختاری (اصلاح&zwnj;طلب&zwnj;های حکومتی) بوده است که در مقطع خاصی از گردونه سیاسی به حاشیه رانده شده بودند و در حساس&zwnj;ترین لحظات نیز قائل به عبور از نظام نبوده&zwnj;اند و در انتخاب نمادها نیز به دلیل نوع خاستگاه سیاسی&zwnj;شان سعی در تأکید بر نمادهای مذهبی داشته&zwnj;اند. بدین معنی که در انتخاب نمادهای اعتراضی از&nbsp;مردم&zwnj;سالاری دینی، شعار الله&zwnj;اکبر، رنگ سبز و یا حسین استفاده می&zwnj;کردند. بدین منوال در نبود جریان&zwnj;های دیگر برای تقویت نمادهای طبیعی، عینی و ملموس در میان مردم، نمادهای بازسازی شده&zwnj; مذهبی بازتولید می&zwnj;شوند.</div> <div dir="RTL">&nbsp;</div> <div dir="RTL">از سویی در چنین شرایطی شدت سرکوب از جانب حاکمیت به حدی است که حتی کسانی نیز که مذهبی نیستند به سلبی&zwnj;گرایی اعتراضی روی می&zwnj;آورند. بدین&zwnj;معنا که در شرایط اعتراضی به ماهیت نمادهای اعتراضی توجهی ندارند و به آینده تسلط چنین نمادی فکر نمی&zwnj;کنند و هر نمادی که در مقابل شخص اول حکومت قرار بگیرد را حمایت می&zwnj;کنند.</div> <div dir="RTL">&nbsp;</div> <div dir="RTL">همچنین انتخاب نمادهای مذهبی در شرایط اعتراضی به مردم این امکان را می&zwnj;دهد که در اتهام&zwnj;هایی مانند ارتداد و برانداز بودن تبرئه شوند، زیرا در چهارچوب گفتمانی حکومتی نمادهای اعتراضی را گزینش کرده است. یعنی با اتخاذ مصلحت&zwnj;طلبی سیاسی با انتخاب نمادی مذهبی هم اعتراض می&zwnj;کند هم ابزار دفاعی را در اختیار دارد.</div> <div dir="RTL"><b>&nbsp;</b></div> <div dir="RTL"><b>عوامل اقتصادی</b></div> <div dir="RTL">&nbsp;</div> <div dir="RTL">بسته به شرایط اقتصادی نیز برخی نمادهای مذهبی از جانب طبقات و قشرهای اجتماعی پایین جامعه بازتولید می&zwnj;شوند. معمولاً طبقات و قشرهای پایین جامعه به سبب ویژگی&zwnj;های خاص فرهنگی&zwnj;اش به راحتی تسلیم شعائر و نمادهای مذهبی می&zwnj;شوند.</div> <div dir="RTL"><i>&nbsp;</i></div> <blockquote><div dir="RTL"><img align="middle" width="190" height="125" src="http://radiozamaneh.com/sites/default/files/%25b%25f/userfiles/%25u/13901007175153711_photol.jpg" alt="" /></div> <div dir="RTL">نمادهای مذهبی برای اقشار پایین جامعه مانند تیغه دو لبه عمل می&zwnj;کند. از سویی برخی گروه&zwnj;های سیاسی و اجتماعی می&zwnj;توانند با شورانیدن و تحریک&zwnj;شان از آنها&nbsp;استفاده کنند و از سویی اگر حکومتی دینی بر سر کار باشد می&zwnj;تواند به راحتی نمادهای مذهبی را جهت کنترل قشرهای پایین که پتانسیل گسترده اعتراضی هم دارند، به&zwnj;کار گیرد.</div> </blockquote> <div dir="RTL">در واقع مذهب برای اقشار پایین جامعه نقشی آرام&zwnj;بخش دارد و این افراد را برای تحمل درد و رنج ناشی از شرایط بد اقتصادی آماده می&zwnj;کند. نمادهای مذهبی برای اقشار پایین جامعه مانند تیغه دو لبه عمل می&zwnj;کند. از سویی برخی گروه&zwnj;های سیاسی و اجتماعی می&zwnj;توانند با شورانیدن و تحریک&zwnj;شان از آنها&nbsp;استفاده کنند و از سویی اگر حکومتی دینی بر سر کار باشد می&zwnj;تواند به راحتی نمادهای مذهبی را جهت کنترل قشرهای پایین که پتانسیل گسترده اعتراضی هم دارند، به&zwnj;کار گیرد.</div> <div dir="RTL">&nbsp;</div> <div dir="RTL">اقشار پایین جامعه و تهیدستان از بزرگ&zwnj;ترین منابع مشروعیت&zwnj;بخش جمهوری اسلامی بوده&zwnj;اند. چنین منبع مهمی در ایران بیشتر به عامل مذهب برمی&zwnj;گردد. جمهوری اسلامی در مراسم عاشورا و تاسوعا که خیل عظیمی از قشرهای پایین را به خیابان&zwnj;ها می&zwnj;آورد، به نوعی مشروعیت خود را از طریق این نماد مذهبی بازسازی و در مقابل شور و هیجان مردم را از طریق چنین کارناوالی کنترل می&zwnj;کند. در چنین شرایطی حتی اعتراض&zwnj;های اجتماعی در روز عاشورا را نیز از طریق تفسیر متون دینی، یا مصادره می&zwnj;کند یا انحرافی می&zwnj;داند و در نتیجه آنها را در چهارچوب گفتمانی مذهبی سامان می&zwnj;بخشد.</div> <div dir="RTL">&nbsp;</div> <div dir="RTL">حجاب نیز به عنوان یکی از نمادهای مذهبی در ایران بیشتر از سوی قشرهای پایین جامعه تقویت و بازتولید می&zwnj;شود. قشرهای پایین جامعه ایران به دلیل قبول کلیه مناسک مذهبی و اعمال آن، حجاب را ابزاری جهت حفاظت از ناموس خویش تلقی می&zwnj;کنند. همچنین حکومت نیز از طریق تبلیغات و سخن&zwnj;پراکنی، تفاوت قشرهای پایین جامعه را نسبت به طبقه متوسط و بالا به طور مرتب در مورد حجاب گوشزد می&zwnj;کند و آنها نیز با بی بندوبار تلقی کردن بی&zwnj;حجابی طبقات بالا و متوسط عامل مهمی در بازتولید نماد حجاب تلقی می&zwnj;شوند.</div> <div dir="RTL">&nbsp;</div> <div dir="RTL">اعدام و فعل اعدام نیز به عنوان یکی دیگر از نمادهای مذهبی و تا حدی طبیعی است.&nbsp;به غیر از اعدام&zwnj;های سیاسی، نمایش اعدام &nbsp;به طور کلی کمتر از جانب مردم ایران مذموم و تقبیح می&zwnj;شود، اما شاید پرسش مهم این باشد که چرا مردم از صحنه اعدام استقبال می&zwnj;کنند؟ نمایش صحنه اعدام بیشتر در مکان&zwnj;هایی صورت می&zwnj;گیرد که به مناطق پایین&zwnj;دست و جنوب شهری تعلق دارند. مناطق جنوب شهری آکنده از بزهکاران اجتماعی و خلافکارانی است که به راحتی می&zwnj;توانند صحنه اعدام را نظاره&zwnj;گر باشند و به نوعی چنین صحنه&zwnj;ای به لحاظ روانی افراد خلافکار و بزهکار را ارضا می&zwnj;کند. بدین&zwnj;ترتیب با وجود سیستم حقوقی که بر اساس ترس و تهدید بنا نهاده شده بازتولید نماد اعدام و قصاص امکان&zwnj;پذیر است</div> <div dir="RTL"><b>&nbsp;</b></div> <div dir="RTL"><b>نخبگان قدرت</b></div> <div dir="RTL">&nbsp;</div> <div dir="RTL">نخبگان قدرت در ایران نیز یکی از عوامل بازتولید نمادهای مذهبی بوده&zwnj;اند. آنها در جمهوری اسلامی با دستکاری برخی نمادهای مذهبی به بازتولید آنها پرداخته&zwnj;اند؛ از ترکیب موسیقی تکنو و پاپ با نوحه&zwnj;خوانی و روضه گرفته تا ارتباط دادن دمکراسی به دین تحت عنوان &quot;دمکراسی دینی&quot; یا &quot;مردم&zwnj;سالاری دینی&quot;؛ از طراحی لباس&zwnj;های اسلامی ترکیبی با مدل&zwnj;های غربی گرفته تا دانشگاهیزه کردن حوزه&zwnj;های علمیه. همه این نمونه&zwnj;ها مصداق دست&zwnj;کاری نخبگان قدرت در نمادهای مذهبی جهت بازتولید آنها بوده است.</div> <div dir="RTL"><b>&nbsp;</b></div> <div dir="RTL"><b>رسانه&zwnj;های جمعی </b></div> <div dir="RTL">&nbsp;</div> <div dir="RTL">در نبود رسانه&zwnj;های آزاد و ممنوعیت شبکه&zwnj;های ماهواره&zwnj;ای در ایران، رسانه&zwnj;های دولتی در بازتولید نمادهای مذهبی نقشی اساسی بازی می&zwnj;کنند. پخش اذان، پوشش دادن خطبه&zwnj;های نماز جمعه، اشاعه اصول تشیع، تدوین برنامه&zwnj;هایی در زادروز تولد و مرگ دوازده امام شیعه و معصوم جلوه دادن آنها، سعی در تقدیس سران نظام، پخش سریال&zwnj;های مذهبی تلویزیونی، مصادره و تحریف تاریخ تحولات سیاسی و اجتماعی ایران و ترویج نوعی از فرهنگ اسلامی، ازمصادیق تأثیر رسانه&zwnj;های جمعی&nbsp;در بازتولید نمادهای مذهبی است که در فرآیند جامعه&zwnj;پذیری سیاسی صورت می&zwnj;گیرد.</div> <div dir="RTL">&nbsp;</div> <div dir="RTL"><strong>پانویس: </strong></div> <div dir="RTL">برای نگارش این مقاله از منبع زیر استفاده استنباطی کرده&zwnj;ام:</div> <div dir="RTL"><span>-<span> </span></span>دیوید مارش و جری استوكر، روش و نظریه در علوم سیاسی، ترجمه امیرمحمد حاجی یوسفی، چاپ اول، تهران، پژوهشكده مطالعات راهبردی۱۳۷۸.</div> <div dir="RTL">&nbsp;</div> <div dir="RTL"><strong>نقاشی</strong>: اثر گلرخ.&nbsp;</div> https://archive.radiozamaneh.com/society/humanrights/2012/07/31/17684#comments اللهاکبر امین سرخابی تاسوعا جمهوری اسلامی عاشورا مذهب نمادهای مذهبی یاحسین خیابان Tue, 31 Jul 2012 10:45:10 +0000 17684 at https://archive.radiozamaneh.com https://archive.radiozamaneh.com/society/humanrights/2012/06/25/16213 <div class="fb-social-like-widget"><fb:like href="https://archive.radiozamaneh.com/society/humanrights/2012/06/25/16213" send="false" layout="box_count" show_faces="false" width="500" action="like" font="arial" colorscheme="light"></fb:like></div><div class="field field-type-text field-field-nevisandeh"> <div class="field-items"> <div class="field-item odd"> امین سرخابی </div> </div> </div> <div class="field field-type-filefield field-field-maghaleh-image"> <div class="field-items"> <div class="field-item odd"> <img class="imagefield imagefield-field_maghaleh_image" width="315" height="200" alt="" src="https://archive.radiozamaneh.com/sites/default/files/edam.kordestan_0.jpg?1340902585" /> </div> </div> </div> <p>امین سرخابی- معمولاً در ساختارهای سیاسی استبدادزده عامل سرکوب و تضییع حقوق قانونی مردم تنها شخص خاص یا حاکم نیست، بلکه ساختار قدرت در چنین سیستم&zwnj;هایی از پیچیدگی&zwnj;های خاصی برخوردار است و عوامل گوناگونی در مشارکت افراد و دیگر گروه&zwnj;های سرکوبگر دخیل هستند.</p> <!--break--><!--break--><div dir="RTL">&nbsp;</div> <div dir="RTL">هنگام تشدید اعتراض&zwnj;های مردمی و فعال شدن جامعه مدنی، همواره فرد یا نهادی به عنوان عامل سرکوب و خشونت دولتی مطرح می&zwnj;شود. خشونت دو جنبه فیزیکی و نمادین دارد. خشونت فیزیکی و میدانی به وسیله نیروهای واکنش سریع و گارد ویژه صورت می&zwnj;گیرد و بیشتر تداعی&zwnj;کننده نهادی نظامی است، اما خشونت نمادین بیشتر در فرد و شخصیت ویژه&zwnj;ای تداعی می&zwnj;شود. در ایران نیز همواره نام کسانی مانند صادق خلخالی، سعید امامی و سعید مرتضوی به عنوان عاملان خشونت مطرح بوده است.</div> <div dir="RTL">&nbsp;</div> <div dir="RTL">خشونت نمادین چیست؟ عاملان خشونت نمادین چه کسانی هستند؟ عاملان خشونت نمادین و میدانی- فیزیکی بیشتر به کدام پایگاه اجتماعی تعلق دارند؟ آیا عاملان خشونت اجتماعی به ایدئولوژی خاصی مقید هستند یا بیشتر به فرصت&zwnj;طلبی تمایل دارند؟ عاملان خشونت اجتماعی چه زمانی عقب&zwnj;نشینی می&zwnj;کنند؟ عاملان خشونت اجتماعی در کجای هرم قدرت دولتی قرار دارند؟ حکومت&zwnj;های توتالیتر چند درصد از خواسته&zwnj;های خشونت نمادین را برآورده می&zwnj;کنند؟</div> <div dir="RTL">&nbsp;</div> <div dir="RTL"><b>خشونت نمادین</b></div> <div dir="RTL"><b>&nbsp;</b></div> <div dir="RTL">خشونت نمادین مفهومي است كه توسط &quot;پیر بورديو&quot; براي نخستين&zwnj;بار مطرح شده است. خشونت نمادین، نوعی از خشونت است كه با همدستی ضمنی كسانی كه این خشونت بر آن&zwnj;ها اعمال می&zwnj;شود و نیز كسانی كه آن را اعمال می&zwnj;كنند، انجام می&zwnj;شود، زیرا هر دو گروه، نسبت به اعمال آن، آگاهی ندارند.</div> <div dir="RTL">&nbsp;</div> <div dir="RTL">بوردیو معتقد است، چنین خشونتی، تحمیل&zwnj;كننده اطاعت&zwnj;هایی است كه نه فقط به&zwnj;مثابه اطاعت، بلكه با اتكا بر &quot;انتظارات جمعی&quot; و &quot;باورهايی از لحاظ اجتماعی درونی&zwnj;شده&quot;، فهمیده می&zwnj;شوند. نظریه خشونت نمادین نظریه&zwnj;ای است كه بر بازتولید باورها استوار است، یعنی نظریه&zwnj;ای كه نشان می&zwnj;دهد كنشگرانِ برخوردار از قالب&zwnj;های دریافتی و ادراكی خاص، چگونه دستورات درون یك موقعیت یا یك گفتار را درک و از آن&zwnj;ها اطاعت می&zwnj;كنند.(بوردیو، پیر. درباره تلویزیون و سلطه ژورنالیسم، ناصر فكوهی، تهران، آشیان، ۱۳۸۷، ص ۳۲)</div> <div dir="RTL">&nbsp;</div> <div dir="RTL"><b>دولت و خشونت نمادین</b></div> <div dir="RTL"><b>&nbsp;</b></div> <div dir="RTL">بوردیو، دولت را مكان كشمكش بر سر انحصار خشونت نمادین می&zwnj;داند. خشونت نمادین به&zwnj;گونه&zwnj;ای غیر مستقیم و بیشتر از طریق مكانیسم&zwnj;های فرهنگی اعمال می&zwnj;شود و با صورت&zwnj;های مستقیم&zwnj;تر متفاوت است.</div> <div dir="RTL">&nbsp;</div> <div dir="RTL"> <p>نظام آموزشی، نهاد عمده&zwnj;ای است كه از طریق آن خشونت نمادین در مورد انسان&zwnj;ها اعمال می&zwnj;شود. زبان، معانی و نظام نمادین افراد در رأس قدرت، بر بقیه مردم جامعه تحمیل می&zwnj;شود. این نوع خشونت جایگاه افراد در رأس قدرت را تحكیم می&zwnj;بخشد و عملكردهای واقعی آن&zwnj;ها را از چشم بقیه مردم پنهان می&zwnj;سازد. (همان ص ۴۱)</p> <p>&nbsp;</p> <blockquote><p><img width="195" height="292" align="middle" src="http://radiozamaneh.com/sites/default/files/%25b%25f/userfiles/%25u/1322393379_khalkhali00003.jpg" alt="" /></p> <div dir="RTL">در اوایل روی کار آمدن جمهوری اسلامی صادق خلخالی در رأس دادگاه&zwnj;های انقلاب و قاضی شرع قرار گرفت و در دوران مسئولیت&zwnj;اش خشونت زیادی را علیه مردم ایران به ویژه کردستان اعمال کرد و رأی به اعدام صدها تن از از فعالان سیاسی و گاهی اجتماعی داد.</div> </blockquote> </div> <div dir="RTL">&quot;ماكس وبر&quot; نیز معتقد بود دولت یك مجتمع انسانی است كه انحصار استفاده مشروع از خشونت فیزیكی را در یك سرزمین معین، از آن خود می&zwnj;كند، اما بوردیو با تغییری كه در این تعریف ارائه داد، معتقد بود دولت، موجود مهجوری است كه انحصار استفاده مشروع از خشونت فیزیكی و خشونت نمادین را بر یك سرزمین معین و روی مجموعه جمعیت متعلق به آن، با موفقیت، از آن خود می&zwnj;كند.</div> <div dir="RTL">&nbsp;</div> <div dir="RTL">بوردیو دولت را از آن&zwnj;روی راهكار اعمال خشونت نمادین می&zwnj;داند كه كاركرد دولت در دو قالب متجسد می&zwnj;شود: در عینيت، یعنی در قالب ساختارهای ویژه سیاسی و دیگری در ذهنیت، یا به تعبیر دیگر در مغز و اعصاب، یعنی در قالب ساختارهای ذهنی و الگوهای درك و اندیشه. به&zwnj;عنوان مثال، دولت از رهگذر عملیات تقدیس و تأیید (همچون یادبود و بزرگداشت شخصیت&zwnj;های تاریخی یا وارد كردن نام بعضی از درگذشتگان در فهرست قدیسین در كتاب&zwnj;های درسی)، حتی پدیده&zwnj;ای به&zwnj;نام حیات اخروی را می&zwnj;پذیرد تا بتواند قضاوت دولت و صلاحیت او در داوری را به&zwnj;اثبات برساند.</div> <div dir="RTL">&nbsp;</div> <div dir="RTL">دولت طی فرایند همگانی كردن (یعنی راه و رسم&zwnj;های همگانی را كه از طریق اطلاع عمومی به&zwnj;گوش مردم می&zwnj;رساند)، همواره استعداد غصب &quot;حق اعمال خشونت نمادین مشروع&quot; را در خود دارد. به&zwnj;منظور در دست داشتن حق اعمال خشونت نمادین، دولت همواره سعی دارد، تا تمامی اشكال همگانی كردن، اعم از چاپ و انتشار كتاب، نمایش&zwnj;های تئاتری، خطابه&zwnj;های عمومی و دادگاه&zwnj;های ویژه و ... را تنظیم كند.(بوردیو، پیر، نظریه كنش، مرتضی مردیها، ۱۳۸۰، ص۱۴۱)</div> <div dir="RTL">&nbsp;</div> <div dir="RTL"><b>خشونت میدانی و نمادین در جمهوری اسلامی</b></div> <div dir="RTL">&nbsp;</div> <div dir="RTL">پس از روی کار آمدن جمهوری اسلامی موجی از سرکوب و حذف فیزیکی آغاز شد که به واسطه آن هرگونه صدای منتقد و مخالفی از صحنه سیاسی خارج شد.</div> <div dir="RTL">&nbsp;</div> <div dir="RTL">اعدام، حبس&zwnj;های طولانی، شکنجه، تجاوز و تهدید از مصادیق خشونت فیزیکی و میدانی هستند، اما همچنان که پیشتر نیز ذکر شد خشونت تنها به خشونت فیزیکی یا میدانی محدود نمی&zwnj;شود بلکه چهره دیگر خشونت، خشونت نمادین است. خشونت نمادین بیشتر وجهی نرم&zwnj;افزارانه دارد و گاهی نیز هزینه&zwnj;ای کمتر از خشونت عملی به دولت تحمیل می&zwnj;کند. خشونت نمادین در جمهوری اسلامی مصادیق گسترده&zwnj;ای دارد.&nbsp;ایجاد مراجعی همچون قاضی شرع، دادگاه ویژه روحانیت، دادگاه ویژه مطبوعات، دادگاه&zwnj;های انقلاب و ... از مصادیق خشونت نمادین هستند. نهادهای مذبور هیچگونه شأن و جایگاه قانونی ندارند و تنها به منظور نهادینه کردن خشونت است. جمهوری اسلامی همواره کوشیده است این نهادها را مشروع و قدسی جلوه دهد که با وجود و رهبری شخصی خاص تداعی <span dir="RTL">می&zwnj;شوند</span>. در جمهوری اسلامی کسانی مانند صادق خلخالی، سعید امامی، حسین الله کرم، مسعود ده نمکی، سعید مرتضوی و ... در رأس چنین نهادهایی قرار گرفته&zwnj;اند.</div> <div dir="RTL">&nbsp;</div> <blockquote><div dir="RTL">خشونت نمادین بیشتر وجهی نرم&zwnj;افزارانه دارد و گاهی نیز هزینه&zwnj;ای کمتر از خشونت عملی به دولت تحمیل می&zwnj;کند. خشونت نمادین در جمهوری اسلامی مصادیق گسترده&zwnj;ای دارد. ایجاد مراجعی همچون قاضی شرع، دادگاه ویژه روحانیت، دادگاه ویژه مطبوعات، دادگاه&zwnj;های انقلاب و ... از مصادیق خشونت نمادین هستند.</div> </blockquote> <div dir="RTL">در اوایل روی کار آمدن جمهوری اسلامی صادق خلخالی در رأس دادگاه&zwnj;های انقلاب و قاضی شرع قرار گرفت و در دوران مسئولیت&zwnj;اش خشونت زیادی را علیه مردم ایران به ویژه کردستان اعمال کرد و رأی به اعدام صدها تن از از فعالان سیاسی و گاهی اجتماعی داد.</div> <div dir="RTL">&nbsp;</div> <div dir="RTL">بعدها سعید امامی با مدیریت ترورهای گسترده بسیاری از روشنفکران و مخالفان حکومتی را به قتل رساند. شاید اما در طول تاریخ سی و چندساله جمهوری اسلامی کمتر کسی مانند سعید مرتضوی تصدی&zwnj;گری خشونت نمادین را برعهده گرفته یاشد. مرتضوی در اواخر دهه هشتاد به عنوان دادستان تهران بسیاری از مطبوعات نیمه آزاد را توقیف و بسیاری از روزنامه&zwnj;نگاران و نویسندگان مستقل و غیر حکومتی را به پشت میله&zwnj;های زندان فرستاد. در جریان حوادث کوی دانشگاه عده زیادی را به عنوان متهم معرفی کرد. بعدها به عنوان عامل اصلی قتل &quot;زهرا کاظمی&quot; معرفی شد. در جریان اعتراض&zwnj;های سال ۱۳۸۸ نیز در زندان کهریزک به عنوان عامل اصلی قتل پنج زندانی دستگیر شده شناخته شد.</div> <div dir="RTL"><b>&nbsp;</b></div> <div dir="RTL"><b>شخصیت عاملان خشونت</b></div> <div dir="RTL">&nbsp;</div> <div dir="RTL">شخصیت انسان&zwnj;ها بسته به نوع تجربه و مایه&zwnj;های ژنتیکی در نهایت یک شمایل بیرونی و یک شکل درونی پیدا می&zwnj;کند. شکل بیرونی بیشتر شامل رفتارهای ظاهری و ملموس افراد می&zwnj;شود که معمولاً به واسطه شرایط اجتماعی شکل عوام&zwnj;پسندی به خود <span dir="RTL">می&zwnj;گیرد</span>، ولی شخصیت درونی افراد شامل ویژگی&zwnj;ها و شاخصه&zwnj;هایی می&zwnj;شود که بدون نیاز به شرایط اجتماعی حالت نمود دارند.&nbsp;</div> <div dir="RTL">&nbsp;</div> <blockquote><div dir="RTL"><img width="197" height="131" align="middle" src="http://radiozamaneh.com/sites/default/files/%25b%25f/userfiles/%25u/mortazavis1234.jpg" alt="" />&nbsp;</div> <div dir="RTL">شاید اما در طول تاریخ سی و چندساله جمهوری اسلامی کمتر کسی مانند سعید مرتضوی تصدی&zwnj;گری خشونت نمادین را برعهده گرفته یاشد.</div> </blockquote> <div dir="RTL">به تعبیری دیگر همیشه شخصیت ظاهری انسان&zwnj;ها با شخصیت درونی آنها سنخیت ندارد وگاهی مواقع بنا به دلایل تربیتی و عقده&zwnj;های دوران کودکی و سنین رشد، تضادی عجیب بین شخصیت ظاهری و باطنی افراد به وجود می&zwnj;آید. یکی از مکانیسم&zwnj;های دفاعی موثر در این مورد مکانیسم جبران است. یعنی به واسطه احساس خودکمتربینی افرادی که در تنگنا بوده&zwnj;اند تلاش می&zwnj;کنند با بهره&zwnj;گیری از استعدادهای دیگر کمبودهای خود را جبران کنند. گاهی جبران، شکل جامعه پسندی دارد و در آن فرد به دنبال فعالیت&zwnj;های مثبت اجتماعی و فرهنگی است تا با درخشش در آن حیطه&zwnj;ها احساس کمبود خود را جبران کند و مواقعی هم که والدین افراد، تعامل مثبتی با فرد داشته باشند این نوع نگرش&zwnj;ها بیشتر محل بروز پیدا می&zwnj;کند، ولی گاهی مواقع افرادی هستند که از یکسو تعامل <span dir="RTL">والدین&zwnj;شان</span> با آنها مثبت نبوده و از طرف دیگر احساس کمبودهای طبیعی در آنها با کمبود محبت شدید قرین بوده است. گاهی هم به خاطر نوع نگرش حاکم بر خانواده، دچار نوعی زیاده&zwnj;خواهی و تکبر دروغین <span dir="RTL">ب</span><span dir="RTL">وده&zwnj;اند</span>؛ طوری که نقض حریم دیگران و حقوق آنها نوعی زرنگی تلقی می&zwnj;شده است. در چنین شرایطی مکانیسم جبران در فرد نیز حالت ستیزه&zwnj;گرایانه و انتقامجویانه پیدا می&zwnj;کند.</div> <div dir="RTL"><b>&nbsp;</b></div> <div dir="RTL"><b>آشفتگی اجتماعی بستر بروز خشونت</b></div> <div dir="RTL">&nbsp;</div> <div dir="RTL">گاهی برخی آشفتگی&zwnj;های اجتماعی و سیاسی مزید بر علت می&zwnj;شوند و به فرد خشونت&zwnj;طلب مجال می&zwnj;دهند تا خشونت خود را در حوزه گسترده&zwnj;تر و نهادمندتری اعمال کند. آشفتگی اجتماعی در بی&zwnj;نظمی اجتماعی، ناهنجاری اجتماعی، اختلال اجتماعی و آنومی یا بی&zwnj;سازمانی اجتماعی رخ می&zwnj;دهد.</div> <p>&nbsp;</p> <div dir="RTL">پ<span dir="RTL">دیده&zwnj;های</span> ذکر شده معمولاً در شرایط ثبات اجتماعی و سیاسی روی نمی&zwnj;دهند، بلکه در شرایطی روی می&zwnj;دهند که جامعه آبستن حوادثی باشد و تحولاتی عمیق را به دنبال داشته باشد. مثلاً در جریان تغییرات اجتماعی- سیاسی یا انقلاب&zwnj;ها آشفتگی&zwnj;ها ظاهر می&zwnj;شوند. به ویژه اگر ایدئولوژی یا گفتمانی متصلب و یکجانبه بر آن تحولات سوار باشد.</div> <div dir="RTL">&nbsp;</div> <div dir="RTL">بی&zwnj;سازمانی اجتماعی به تزلزل نظام هنجارها، قواعد و قوانینی دلالت دارد که می&zwnj;بایست ثبات و نظم جامعه را تأمین کنند، اما قادر به انجام آن نیستند. جامعه سازمان&zwnj;یافته، جامعه دارای ثبات است و مردم نقش&zwnj;های خود را بدون فشار یا تقابل، به&zwnj;سادگی انجام می&zwnj;دهند و رفتار اجتماعی از هنجارها و قواعد اجتماعی تأثیر می&zwnj;پذیرند. وقتی سازمان اجتماعی در مقابل تغییرات اجتماعی مانند جنگ، بحران&zwnj;های اقتصادی و ... قرار بگیرد و امکان انطباق پیدا نکند، دچار بی&zwnj;سازمانی می&zwnj;شود.&nbsp;</div> <blockquote><div dir="RTL">&nbsp;</div> <div dir="RTL">کسانی مانند خلخالی، امامی و مرتضوی محصول کمبود دوران کودکی، خانوادگی و آشفتگی&zwnj;های اجتماعی بودند که هرکدام جبران کمبودشان را به ترتیب در کردستان، تهران و کهریزک می&zwnj;دیدند. بی&zwnj;گمان نقش هژمونی و دستگاه ایدئولوژیک قدرت دولتی جمهوری اسلامی نیز در این امر دخیل بوده و خواهد بود.</div> </blockquote> <p>&nbsp;</p> <div dir="RTL">همچنین پدیده تأخر فرهنگی نیز باعث به&zwnj;وجود آمدن آشفتگی اجتماعی می&zwnj;شود؛ زیرا در مواردی صنعت و تکنولوژی با سرعت بیشتری نسبت به&zwnj;عناصر فرهنگی مرتبط تغییر می&zwnj;کند و تناسب بین آن&zwnj;ها از بین می&zwnj;رود. مثلاً با پیشرفت صنعت و تولید اتومبیل، لازم است که عناصر مادی و غیر مادی دیگری مانند وضعیت کوچه&zwnj;ها و خیابان&zwnj;ها، قوانین و مقررات برای ایجاد نظم، دادگستری و پلیس نیز تغییر کنند، اما بدیهی است این تغییرات نمی&zwnj;توانند با سرعتی یکسان روی دهند. در نتیجه نظم هیئت فرهنگی جامعه متزلزل و جامعه به&zwnj;سوی ناسازگاری و در نهایت بی&zwnj;سازمانی، پیش می&zwnj;رود. (پیران، پرویز. پیامدها ی <span dir="RTL">&zwnj;آشفتگی&zwnj;های</span> اجتماعی، فصل نامه رفاه اجتماعی، تهران،۱۳۸۱، ص ۱۸۷-۱۹۵)</div> <div dir="RTL">&nbsp;</div> <div dir="RTL">ایران در جریان انقلاب سال ۱۳۵۷ در معرض تحولات عمیقی قرار گرفت. آشفتگی اجتماعی از سویی سبب بروز اعمال خشونت از جانب کسانی شد که ریشه خشونت طلبی&zwnj;شان دلایل فردی، خانوادگی و اجتماعی داشت و از سویی سبب بروز خشونت کسانی شد که یوتوپیای برساخته&zwnj;شان را در ایدئولوژی مشخص می&zwnj;دیدند؛ نوعی ایدئولوژی که گرفتن جان انسان&zwnj;ها را در راستای رسیدن به هدف حلال می&zwnj;شمرد. ایدئولوژی بنیادگرای حاکمان جمهوری اسلامی بستری مناسب بود برای کسانی مانند خلخالی و امثال وی که کمبودهای درونی&zwnj;شان را جبران کنند. ایدئولوژی بنیادگرایانه جمهوری اسلامی بستری است که بعد از خلخالی خلف خویش را نیز بازپروری کرد. سعید امامی و مرتضوی نیز از جنس خلف صادق خلخالی به شمار می&zwnj;آیند.</div> <div dir="RTL">&nbsp;</div> <div dir="RTL">کسانی مانند خلخالی، امامی و مرتضوی محصول کمبود دوران کودکی، خانوادگی و آشفتگی&zwnj;های اجتماعی بودند که هرکدام جبران کمبودشان را به ترتیب در کردستان، تهران و کهریزک می&zwnj;دیدند. بی&zwnj;گمان نقش هژمونی و دستگاه ایدئولوژیک قدرت دولتی جمهوری اسلامی نیز در این امر دخیل بوده است و خواهد بود.</div> <div dir="RTL"><b>&nbsp;</b></div> <div dir="RTL"><b>پایگاه طبقاتی عاملان خشونت</b></div> <div dir="RTL">&nbsp;</div> <div dir="RTL">عاملان خشونت به لحاظ جامعه&zwnj;شناسی سیاسی معمولاً به طبقه متوسط به پایین یا خرده بورژوا تعلق دارند.</div> <div dir="RTL">&nbsp;</div> <blockquote><div dir="RTL"><img width="200" height="260" align="middle" src="http://radiozamaneh.com/sites/default/files/%25b%25f/userfiles/%25u/said.emami_.jpg" alt="" /></div> <div dir="RTL">عاملان خشونت همچون سعید امامی در آشفتگی&zwnj;های اجتماعی و سیاسی سربرمی&zwnj;آورند و در شرایط ثبات سیاسی و اجتماعی قربانی دستگاه قدرت می&zwnj;شوند.</div> </blockquote> <blockquote></blockquote> <p>&nbsp;آنها در جریان تغییرات هرچند تدریجی مدرنیزاسیون به صورت ساختاری از خود واکنش نشان می&zwnj;دهند و با تغییرات مخالفت می&zwnj;ورزند و بیشتر خصوصیت افراد اقتدارطلب، خشونت&zwnj;گرا و شبه فاشیست را به خود می&zwnj;گیرند و هویت&zwnj;شان را در چهارچوب گفتمان یا ایدئولوژی متصلب تعریف می&zwnj;کنند و به عاملان خشونت میدانی- فیزیکی و نمادین تبدیل می&zwnj;شوند. صادق خلخالی، سعید امامی و سعید مرتضوی نیز به لحاظ طبقاتی به طبقه متوسط سنتی ایران تعلق دارند. اینکه عاملان خشونت نمادین و خشونت میدانی- فیزیکی تا چه زمانی برای دستگاه دولتی اهمیت دارند و در کجای ساختار قدرت دولتی قرار دارند مبحث مهم و قابل تأملی است.&nbsp;</p> <p>&nbsp;</p> <div dir="RTL">معمولاً عاملان خشونت تا زمانی برای دست&zwnj;اندرکاران قدرت دولتی اهمیت و کاربرد دارند که شرایط اجتماعی و سیاسی نابهنجار و آشفته باشد، اما پس از فروکش کردن نابهنجاری&zwnj;ها و ایجاد ثبات سیاسی، عاملان خشونت نه تنها کاربردی برای قدرت دولتی ندارند بلکه وجودشان به ضرر حاکمان خواهد بود.</div> <div dir="RTL">&nbsp;</div> <div dir="RTL">در چنین شرایطی عاملان خشونت با گرفتن رانتی اقتصادی از صحنه خارج می&zwnj;شوند و مورد بی مهری حاکمان قرار می&zwnj;گیرند؛ مانند رد صلاحیت صادق خلخالی در انتخابات دوره دوم مجلس خبرگان رهبری سال ۱۳۶۹ از جانب شورای نگهبان. یا اینکه حاکمان عاملان خشونت را مانند سعید امامی به طرز مشکوکی از بین <span dir="RTL">می&zwnj;برند</span> و یا اینکه مانند سعید مرتضوی به کارت فشار جناح&zwnj;های سیاسی تبدیل می&zwnj;شوند.</div> <div dir="RTL">&nbsp;</div> <div dir="RTL">عاملان خشونت همچون سعید امامی در آشفتگی&zwnj;های اجتماعی و سیاسی سربرمی&zwnj;آورند و در شرایط ثبات سیاسی و اجتماعی قربانی دستگاه قدرت می&zwnj;شوند.</div> <div dir="RTL">&nbsp;</div> <div dir="RTL"><strong>منبع عکس نخست</strong>:</div> <div dir="RTL">جهانگیر رزمی، پنجم شهریورماه سال ۱۳۵۸، اعدام شماری از مخالفان کرد توسط صادق خالخالی</div> https://archive.radiozamaneh.com/society/humanrights/2012/06/25/16213#comments امین سرخابی حسین الله کرم خشونت در جامعه سعید امامی سعید مرتضوی صادق خلخالی حقوق انسانی ما Mon, 25 Jun 2012 14:35:44 +0000 16213 at https://archive.radiozamaneh.com https://archive.radiozamaneh.com/politics/2012/02/29/11481 <div class="fb-social-like-widget"><fb:like href="https://archive.radiozamaneh.com/politics/2012/02/29/11481" send="false" layout="box_count" show_faces="false" width="500" action="like" font="arial" colorscheme="light"></fb:like></div><div class="field field-type-text field-field-nevisandeh"> <div class="field-items"> <div class="field-item odd"> امین سرخابی </div> </div> </div> <div class="field field-type-filefield field-field-maghaleh-image"> <div class="field-items"> <div class="field-item odd"> <img class="imagefield imagefield-field_maghaleh_image" width="283" height="283" alt="" src="https://archive.radiozamaneh.com/sites/default/files/varna1577.jpg?1330712869" /> </div> </div> </div> <p>&nbsp;مفهوم&zwnj;سازی عناصر انتخاباتی مجلس در ایران به چه صورتی است؟</p> <div dir="RTL">انتخابات مجلس تا چه حدی با سنجه&zwnj;های معتبر بین&zwnj;المللی همخوانی دارد؟</div> <div dir="RTL">عواملی که باعث تحریک مردم به شرکت در انتخابات مجلس می&zwnj;شوند کدامند؟</div> <div dir="RTL">&nbsp;</div> <div dir="RTL">نگارنده تلاش دارد به این پرسش&zwnj;ها و چند پرسش فرعی دیگر در این زمینه پاسخ دهد.</div> <!--break--><!--break--><div dir="RTL">&nbsp;</div> <div dir="RTL">به باور نگارنده مفهوم&zwnj;سازی عناصر انتخاباتی در خاورمیانه و ایران، به صورتی درخور و بایسته، صورت نگرفته است.</div> <div dir="RTL">با مدنظر قرار دادن سنجه&zwnj;های معتبر انتخاباتی دمکراتیک می&zwnj;توان گفت، انتخابات مجلس در ایران غیر دمکراتیک است. عوامل مشارکت&zwnj;زا مانند شهرگرایی، طایفه&zwnj;گری، رسانه و... از عواملی هستند که در کنار توده&zwnj;ای شدن جامعه به ازدیاد مشارکت در انتخابات مجلس می&zwnj;انجامد.</div> <div dir="RTL">&nbsp;</div> <div dir="RTL"><b>مفهوم&zwnj;سازی </b></div> <div dir="RTL"><b>&nbsp;</b></div> <div dir="RTL">پس از رنگ باختن ایدئولوژی&zwnj;های سیاسی و معناگریزی حاکم بر مناسبات اجتماعی و سیاسی در دنیای امروز، به میان آمدن مباحثی هم&zwnj;چون قومیت، قبیله، شهر و محلی&zwnj;گرایی شاید زیاد دور از انتظار نباشد.</div> <div dir="RTL">&nbsp;</div> <div dir="RTL">چنین روندی شاید به&zwnj;زعم برخی کار&zwnj;شناسان از چهره ژانوسی جهانی شدن یا جهانی سازی نشأت می&zwnj;گیرد. بدین معنا که از سویی سعی بر یکسان&zwnj;سازی تفاوت&zwnj;ها دارد و از سویی به انتشار تفاوت&zwnj;ها کمک می&zwnj;کند.</div> <div dir="RTL">&nbsp;</div> <div dir="RTL">اما معناگریزی ناشی از پایان ایدئولوژی&zwnj;های بسیج&zwnj;گر و انتشار تفاوت&zwnj;های ناشی از پدیده کلی محور جهانی&zwnj;&zwnj;سازی، به نوعی باعث تغییر در سیاست و اجتماع سیاسی نیز شده است، خصوصا در کشورهایی که ساختنِ مفاهیم سیاسی و اجتماعی به صورت ناقصی صورت گرفته باشد. یکی از مفاهیمی که معلول و ناقص برساخته شده، مفهوم انتخابات است. در اینجا منظور از مفهوم&zwnj;سازی، فرایندی است که به شفاف&zwnj;سازی درک ما از پدیده و مصادیق دال بر آن می&zwnj;انجامد.</div> <div dir="RTL">&nbsp;</div> <blockquote><div dir="RTL"><b>انتخاب و انتخابات از پدیده&zwnj;هایی هستند که از کشورهای غربی نشأت گرفته&zwnj;اند. آنها پس از سپری کردن چندین دوره پرمشقت و گاهی خونین به دست آمده&zwnj;&zwnj; &nbsp;و بر اساس مؤلفه&zwnj;ها و پارامترهای گوناگونی مفهوم&zwnj;&zwnj;سازی شده&zwnj;اند</b></div> </blockquote> <div dir="RTL">&nbsp;</div> <div dir="RTL">انتخاب، انتخابات و هم&zwnj;چنین سازوکارهای مرتبط به انتخابات از پدیده&zwnj;هایی هستند که از کشورهای غربی نشأت گرفته&zwnj;اند. آنها پس از سپری کردن چندین دوره پرمشقت و گاهی خونین به دست آمده&zwnj;اند &nbsp;و بر اساس مؤلفه&zwnj;ها و پارامترهای گوناگونی در مورد آنها مفهوم&zwnj;&zwnj;سازی شده است.</div> <div dir="RTL">&nbsp;</div> <div dir="RTL">صرف به یدک کشیدن پسوند اسلامی برای مجلس ایران می&zwnj;تواند ما را به مسیری دیگر هدایت کند، اما چنین امری تنها در صورتی محقق می&zwnj;شود که بانیان پسوند اسلامی مجلس در ایران، پارامترهای این پدیده را جهت مفهوم سازی صحیح آن ارائه کرده باشند. در نبود چنین امر مهمی ما ناچاریم به پارامترهای زیر مراجعه کنیم و آن&zwnj;ها را معیار بررسی خود قرار دهیم.</div> <div dir="RTL">&nbsp;</div> <div dir="RTL">۱. وجود رقابت: اصل اساسی در انتخابات، پذیرش رقابت مسالمت آمیز و پذیرش حق برنده برای رقبا است. هرچند قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران حق رقابت و دسترسی همگان به انتخابات را به رسمیت شناخته، اما در عمل از وجود سازوکارهای اجرایی در این زمینه ممانعت به عمل آورده است.</div> <div dir="RTL">&nbsp;</div> <div dir="RTL">به طوری که انتخابات و خصوصا انتخابات مجلس منحصر به چند جناح خاص بوده و اگر رقابتی نیمه دمکراتیک نیز مانند مجلس ششم صورت گرفته است، بازهم تنها در چهارچوب جناح&zwnj;های حکومتی و اسلامی بوده است، چنانکه بعضا بر اثر فشارهای جانب جناح تمامیت&zwnj;خواه، جناحی منتقد به وجود آمده است.</div> <div dir="RTL">&nbsp;</div> <div dir="RTL">در برخی موارد فشارهای وارده از جانب جناح تمامیت&zwnj;خواه به&zwnj;نحوی بوده که جناح منتقد به عبور از برخی خطوط قرمز حکومتی گرایش یافته است.</div> <div dir="RTL">&nbsp;</div> <blockquote><div dir="RTL"><b>هرچند قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران حق رقابت و دسترسی همگان به انتخابات را به رسمیت شناخته، اما در عمل از وجود سازوکارهای اجرایی در این زمینه ممانعت به عمل آورده است</b></div> </blockquote> <div dir="RTL">&nbsp;</div> <div dir="RTL">۲. وجود احزاب: انتخابات بدون وجود احزاب مختلف که مجاری تجمیع&zwnj;کننده آرای مردم هستند، معنایی ندارد. در واقع احزاب نقش حائل را بین مردم و انتخابات بازی می&zwnj;کنند.</div> <div dir="RTL">&nbsp;</div> <div dir="RTL">یعنی انتخاباتی که از مجاری احزاب عبور نکند بیشتر به کارناوال و بازی نمایشی سیاسی شبیه است که حصول هر نتیجه&zwnj;ای از آن قابل تصور است. اگرچه قانون اساسی حق به وجود آمدن و تأسیس احزاب و گروه&zwnj;های سیاسی را به رسمیت شناخته، اما باز هم در عمل هیچ سازمان و حزبی اجازه تأسیس و فعالیت نیافته است.</div> <div dir="RTL">&nbsp;</div> <div dir="RTL">آنچه بوده شبیه کلوپ&zwnj;های درون پارلمانی بوده که تنها هدفشان ماندن بر سریر قدرت بدون رجوع به آراء و پایگاه مردمیشان بوده است. یا اگر سازمان&zwnj;هایی شبیه احزاب نیز صورت گرفته، شبه احزاب موسمی و انتخاباتی بوده که پس از تغییراتی اندک در حوزه اجرایی سیاست، موجودیت خود را از دست داده&zwnj;اند.</div> <div dir="RTL">&nbsp;</div> <div dir="RTL">۳. آزادی بیان: انتخاباتی که در ان از اصل آزادی بیان پیروی نشود از معنا تهی خواهد بود. زیرا یکی از دلایل انتخابات، فراهم شدن فضایی است که در آن مردم بدون هیچ گونه خط قرمز و محدودیتی به فرد یا گروهی رأی دهند که حامل پیام و دغدغه آن&zwnj;ها است به مجمعی که در آن سیاست&zwnj;های کلی یک کشور تعیین می&zwnj;شود.</div> <div dir="RTL">&nbsp;</div> <div dir="RTL">آزادی بیان در سال&zwnj;های زمامداری جمهوری اسلامی نیز فصلی بوده، به طوری که در دوره&zwnj;هایی نیز که شاهد وجود آزادی بیان بوده&zwnj;ایم، آزادی پس از بیان وجود نداشته است. آزادی بیان در هنگام انتخابات و تبلیغات انتخاباتی تا حدودی قابل دسترسی است، اما چنین امری نیز تنها معطوف به آزادی ابزاری بوده نه آزادی به مثابه هدف.</div> <div dir="RTL">&nbsp;</div> <div dir="RTL"><b>انتخاباتی که از مجاری احزاب عبور نکند بیشتر به کارناوال و بازی نمایشی سیاسی شبیه است که حصول هر نتیجه&zwnj;ای از آن قابل تصور است</b></div> <div dir="RTL">&nbsp;</div> <div dir="RTL">۴. وجود ارگان&zwnj;های تبلیغی واقعی: هر حزب گروه و سازمانی برای معرفی و ارائه برنامه&zwnj;ها و سیاست&zwnj;های خود به ارگانی تبلیغاتی همچون روزنامه یا رسانه&zwnj;های سمعی بصری نیاز دارد.</div> <div dir="RTL">&nbsp;</div> <div dir="RTL">قابل ذکر است چنین ارگان&zwnj;هایی به&zwnj;هیچ وجه فصلی یا متکی به انتخابات نیستند، بلکه این ارگان&zwnj;ها بیشتر نقش دائمی و مداومی دارند. همان&zwnj;طور که در بالا اشاره شد، معمولا بسته به حجم و کیفیت هر کاندیدای حزبی یا مستقل ارگانی نیز جهت تبلیغ و ترویج اهداف انتخاباتی تعبیه می&zwnj;شود که این امر بیشتر بر بستر فرهنگ کتبی شکل می&zwnj;گیرد.</div> <div dir="RTL">&nbsp;</div> <div dir="RTL">اما در انتخابات چندین دوره مجلس شورای اسلامی ایران این امر تنها به چند کاندیدا یا جناح خاصی که از منابع سرشار حکومتی برخوردار است، محدود شده است. بدین صورت هر وعده انتخاباتی در جریان انتخابات می&zwnj;توان به مردم داد، بدون اینکه بر پایه و اساس تشکیلاتی و ارگانی خاص تبلیغاتی چهارچوب بندی شود.</div> <div dir="RTL">&nbsp;</div> <div dir="RTL">۵. وجود ستادهای متجانس: در انتخابات، گروه&zwnj;های انتخاباتی به ستادهایی نیاز دارند که از ترکیبی متجانس و همگون برخوردار باشند. بدین معنا که احزاب متقاضی ورود به انتخابات باید در جهت معرفی و رقابت با دیگر گروه&zwnj;ها با توجه به پایگاه و جایگاه اجتماعی&zwnj;اش ستادهای انتخاباتی را تأسیس کند که افراد، نیروهای انسانی و اطلاعاتی&zwnj;اش از ترکیب همگونی برخوردار باشد.</div> <div dir="RTL">&nbsp;</div> <div dir="RTL">زیرا هرگونه ناهمگونی و تناقضی باعث خدشه وارد کردن به خود جریان انتخاباتی می&zwnj;شود و در اذهان عمومی اعتبار و شفافیت&zwnj;اش از کف می&zwnj;رود.</div> <div dir="RTL">&nbsp;</div> <div dir="RTL">۶. آگاهی از دلیل رأی دادن: صرف رأی دادن و انتخاب کاندیدا دلیل برسالم بودن انتخابات نیست، بلکه فلسفه انتخابات و رأی دادن مردم، به پیگیری و مطالبه حقی برمی&zwnj;گردد که مردم احساس می&zwnj;کنند هنوز به آن حق نرسیده&zwnj;اند یا از آن&zwnj;ها گرفته شده است.</div> <div dir="RTL">&nbsp;</div> <blockquote><div dir="RTL"><b>وقتی فضای مناسب برای مشارکت آزاد سیاسی فراهم نشود، معمولا رأی دادن ماهیت خود را از دست می&zwnj;دهد و آنچه به صندوق&zwnj; ریخته می&zwnj;شود یا از سر اجبار است یا از ترس محرومیت&zwnj;های اجتماعی و گاهی نیز بر اثر هجمه تبلیغاتی جریان حاکم</b></div> </blockquote> <div dir="RTL">&nbsp;</div> <div dir="RTL">&nbsp;هرگاه فضای مناسب برای مشارکت آزاد سیاسی فراهم نشود، معمولا رأی دادن ماهیت خود را از دست می&zwnj;دهد و آنچه به صندوق&zwnj;های رأی ریخته می&zwnj;شود یا از سر اجبار است یا از ترس محرومیت&zwnj;های اجتماعی و گاهی نیز بر اثر هجمه تبلیغاتی جریان حاکم. بجز دوره ششم مجلس شورای اسلامی که تا حدی متفاوت بود، بقیه دوره&zwnj;های انتخاباتی مجلس ایران از چنین ویژگی برخوردار بوده است.</div> <div dir="RTL">&nbsp;</div> <div dir="RTL">۷. وجود مکانیزمی برای پیگیری مطالبات پس از رأی دادن: حتی آگاهی مردم از دلیل رأی دادن به معنای سالم و دمکراتیک بودن انتخابات نیست.</div> <div dir="RTL">&nbsp;</div> <div dir="RTL">بلکه مرحله پس از انتخابات یعنی شیوه پیگیری حقوق مردم نیز مد نظر قرار می&zwnj;گیرد. چنین روندی بطور قطع باز به وجود احزاب بر می&zwnj;گردد که بعد&zwnj;ها در برابر عدم اجرایی شدن وعده&zwnj;هایشان پاسخگو هستند که در بدبینانه&zwnj;ترین حالت&zwnj;اش رأی مأخوذه را برای دوره&zwnj;های بعد از دست می&zwnj;دهند.</div> <div dir="RTL">&nbsp;</div> <div dir="RTL">۸. آزادی ورود همگان به رقابت انتخاباتی: انتخابات در صورتی آزاد است که کلیه افراد و گروه&zwnj;های سیاسی از حق کاندیدا شدن برای ورود به کارزار انتخاباتی برخوردار باشند.</div> <div dir="RTL">&nbsp;</div> <div dir="RTL">در هشت دوره انتخابات برگزار شده مجلس شورای اسلامی بیشتر جریان&zwnj;ها و افراد چپ، لیبرال، هویت طلب و به طور کلی سکولار از ورود به کارزار انتخاباتی محروم بوده&zwnj;اند و رقابت بیشتر در میان جناح&zwnj;های حکومتی در جریان بوده است.</div> <div dir="RTL">&nbsp;</div> <blockquote><div dir="RTL"><b><img width="200" height="146" align="bottom" alt="" src="http://www.radiozamaneh.com/sites/default/files/%25b%25f/userfiles/%25u/30715804-2083684.jpg" />در هشت دوره انتخابات برگزار شده مجلس شورای اسلامی بیشتر جریان&zwnj;ها و افراد چپ، لیبرال، هویت طلب و به طور کلی سکولار از ورود به کارزار انتخاباتی محروم بوده&zwnj;اند </b></div> </blockquote> <div dir="RTL">&nbsp;</div> <div dir="RTL">۹. وجود نظام انتخاباتی مناسب با بافت اجتماعی و سیاسی: نظام انتخاباتی به چگونگی تبدیل کرسی&zwnj;های بدست آمده برای مشارکت گروه&zwnj;های سیاسی در پروسه قدرت سیاسی با توجه به آرای کسب شده نظر دارد.</div> <div dir="RTL">&nbsp;</div> <div dir="RTL">یعنی تعریف فرمولی که در آن افراد و گروه&zwnj;های پیروز در انتخابات را در تأثیرشان بر چگونگی تعیین سیاست&zwnj;ها تعیین می&zwnj;کند. نظام انتخاباتی در ایران از آسیب&zwnj;های زیادی رنج می&zwnj;برد.</div> <div dir="RTL">&nbsp;</div> <div dir="RTL">مدل نظام انتخاباتی ایران اکثریت دودوری است. چنین مدلی برای جوامع چند فرهنگی نامناسب و غیر دمکراتیک است، زیرا چنین مدلی بیشتر برای نظام&zwnj;&zwnj;های سیاسی&zwnj;ای مناسب است که دو حزبی هستند و کلیه شکاف&zwnj;های اجتماعی در آنها بر آن دوگانگی استوار است.</div> <div dir="RTL">&nbsp;</div> <div dir="RTL">اما پیروی نظام انتخاباتی ایران از چنین مدل فرانسوی، تنها به حذف و طرد گروه&zwnj;های سیاسی، ملی، قومی و جنسیتی منجرشده و از سوی دیگر به قبضه کردن قدرت در دست یک عده محدود می&zwnj;انجامد.</div> <div dir="RTL">&nbsp;</div> <div dir="RTL"><b>عوامل مشارکت&zwnj;زا در انتخابات مجلس </b></div> <div dir="RTL"><b>&nbsp;</b></div> <div dir="RTL">پس از تشریح دمکراتیک نبودن انتخابات مجلس در ایران حال به بررسی عوامل مشارکت&zwnj;زا در انتخابات مجلس شورای اسلامی می&zwnj;پردازیم، عواملی که بیشتر در فضایی تأثیرگذار خواهند بود که انسداد سیاسی بر آن حاکم باشد و جریان انتقادی در آن غایب باشد.</div> <div dir="RTL">&nbsp;</div> <div dir="RTL"><b>شهرگرایی در انتخابات</b></div> <div dir="RTL"><b>&nbsp;</b></div> <div dir="RTL">گسترش شهر در جهان مدرن و حس وفاداری به آن نوعی اخلاق مرتبط بدان پدید می&zwnj;آید. مهتمرین عنصر دوام بخش&zwnj; این اخلاقیات قانون است. قانون جوهره اصلی شهر را تشکیل می&zwnj;دهد و بر اساس قوانین مختص به شهر است که میل به تجدد در آن رو به ازدیاد می&zwnj;نهد. در این راستا تجدد زیستی می&zwnj;کوشد تجدد معرفتی را نیز بسط و گسترش دهد.</div> <div dir="RTL">&nbsp;</div> <div dir="RTL">اما در جوامع شرقی و از جمله ایران شهرگرایی بدون بسط تجدد معرفتی رخ می&zwnj;دهد. یعنی الزامات اخلاقی و معرفتی شهر گرایی در شرق غایب است و به همین دلیل هنگام انتخابات در چنین جوامعی، شهر&zwnj;ها دچار آنومی ازهم گسیخته&zwnj;ای در رفتار سیاسی می&zwnj;شوند. خصوصا اگر انتخابات در چهارچوب نظام سیاسی غیر دمکراتیکی مانند ایران برگزار شود.</div> <div dir="RTL">&nbsp;</div> <blockquote><div dir="RTL"><b>اما در جوامع شرقی و از جمله ایران شهرگرایی بدون بسط تجدد معرفتی رخ می&zwnj;دهد. یعنی الزامات اخلاقی و معرفتی شهر گرایی در شرق غایب است و به همین دلیل هنگام انتخابات در چنین جوامعی، شهر&zwnj;ها دچار آنومی ازهم گسیخته&zwnj;ای در رفتار سیاسی می&zwnj;شوند</b></div> </blockquote> <div dir="RTL">&nbsp;</div> <div dir="RTL">وارد شدن به مبحث شهرگرایی در انتخابات، به دلیل وجود بافت ناهمگون شهری تا حد زیادی بر پیچیدگی موضوع می&zwnj;افزاید و بی&zwnj;گمان در مطالعه کلان&zwnj;شهر&zwnj;ها نیاز به مطالعات میدانی بیشتری احساس می&zwnj;شود.</div> <div dir="RTL">&nbsp;</div> <div dir="RTL">اما تحلیل وضعیت در شهرهای کوچک&zwnj;تر و خصوصا در حوزه&zwnj;های انتخاباتی که دو یا چند شهر به رقابت می&zwnj;پردازند، شاید ساده&zwnj;تر باشد. بسیط&zwnj;&zwnj;&zwnj;&zwnj;&zwnj;&zwnj;&zwnj;تر شدن این امر در حوزه&zwnj;های انتخاباتی&zwnj;ای بیشتر معنا پیدا می&zwnj;کند که چند شهر با ملیت، قومیت و مذهبی متفاوت به رقابت بپردازند.</div> <div dir="RTL">&nbsp;</div> <div dir="RTL">رقابت انتخاباتی در چنین حوزه&zwnj;هایی همیشه با چالش&zwnj;های فراوانی برای حاکمیت همراه بوده است، هر چند پشت صحنه این کارزار افزایش مشارکت مردمی است. نتیجه انتخابات مجلس شورای اسلامی در چنین حوزه&zwnj;هایی معمولاً به نفع ملیت، قومیت یا مذهب شهری بوده که با ماهیت حاکمیت قرابت بیشتری داشته است.</div> <div dir="RTL">&nbsp;</div> <blockquote><div dir="RTL"><b>نتیجه انتخابات مجلس شورای اسلامی در در شهرهای کوچک&zwnj;تر و خصوصا در حوزه&zwnj;های انتخاباتی که دو یا چند شهر به رقابت می&zwnj;پردازند، معمولاً به نفع ملیت، قومیت یا مذهب شهری بوده که با ماهیت حاکمیت قرابت بیشتری داشته است</b></div> </blockquote> <div dir="RTL">&nbsp;</div> <div dir="RTL">&nbsp;یعنی کاندیدای شهری برنده معرفی شده که به لایه&zwnj;های حکومتی نزدیک&zwnj;تر بوده باشد. مثلا در برخی حوزه&zwnj;های انتخابی آذربایجان غربی که رقابت بین چند شهر کردنشین و ترک نشین وجود داشته، به دلیل قرابت مذهبی معمولا کاندیدای شهر ترک نشین برنده اعلام شده است.</div> <div dir="RTL">&nbsp;</div> <div dir="RTL">حتی اگر رأی داخل صندوق چیز دیگری بوده باشد. چنین امری البته در مناطق عرب نشین، بلوچ و ترکمن نشین نیز صادق است. حال جدای از بحث تقلب انتخاباتی آنچه مهم است مهندسی و چینش حوزه&zwnj;های انتخاباتی است که تنها با عنایت به تحریک مردم به مشارکت بیشتر صورت گرفته است.</div> <div dir="RTL">&nbsp;<img width="200" height="133" vspace="2" hspace="2" border="2" align="left" alt="" src="http://www.radiozamaneh.com/sites/default/files/%25b%25f/userfiles/%25u/maj20_1.jpg" /></div> <div dir="RTL">&nbsp;هم&zwnj;چنین در مهندسی حوزه&zwnj;های انتخاباتی مجلس ایران موارد دیگری نیز یافت می&zwnj;شود که تنها معطوف به ازدیاد مشارکت است ولاغیر. مانند اینکه شهری را که به لحاظ جمعیتی به حد نصاب داشتن یک حوزه جداگانه نرسیده را با شهری بزرگ&zwnj;تر تلفیق می&zwnj;کنند.</div> <div dir="RTL">&nbsp;</div> <div dir="RTL">فایده چنین چینشی این است که هرگاه فضای مشارکت سرد و یخی باشد با بسط گفتمان شهرگرایی ازدیاد تعداد آرای شهر کوچک&zwnj;تر در رقابت با شهر بزرگ&zwnj;تر هم حوزه ای&zwnj;اش مشارکت در انتخابات را بالا می&zwnj;برند.</div> <div dir="RTL">&nbsp;</div> <div dir="RTL"><b>طایفه&zwnj;گری در انتخابات مجلس</b></div> <div dir="RTL"><b>&nbsp;</b></div> <div dir="RTL">طایفه&zwnj;گری و محوریت طایفه یا عشایر در انتخابات مجلس ایران بر خلاف ماهیت جامعه&zwnj;شناختی معمول این مفهوم تنها به روستا&zwnj;ها برنمی&zwnj;گردد، بلکه اتفاقا این پدیده در شهر&zwnj;ها جریان دارد.</div> <div dir="RTL">&nbsp;</div> <div dir="RTL">هر چند امروز در ایران کلان&zwnj;شهر&zwnj;ها و شهرهای زیادی به طور رسمی وجود دارند، اما به همان دلایلی که در بخش شهرگرایی ذکر شد بیشتر کلان&zwnj;شهر&zwnj;ها و شهرهای ایران تنها از فرم و ساخت شهر برخوردارند ولی در محتوا و ماهیت، روستاهای بزرگی هستند که کماکان شاهد بازتولید روابط روستایی درآن&zwnj;ها هستیم.</div> <div dir="RTL">&nbsp;</div> <div dir="RTL">چنین وضعیتی در انتخابات بیشترین بستر را برای تحریک مردم به شرکت در انتخابات&zwnj;های حتی غیر دمکراتیک نیز فراهم کرده است.</div> <div dir="RTL">&nbsp;</div> <blockquote><div dir="RTL"><b>طایفه&zwnj;گری و محوریت طایفه یا عشایر در انتخابات مجلس ایران بر خلاف ماهیت جامعه&zwnj;شناختی معمول این مفهوم تنها به روستا&zwnj;ها برنمی&zwnj;گردد، بلکه اتفاقا این پدیده در شهر&zwnj;ها جریان دارد</b></div> </blockquote> <div dir="RTL">&nbsp;</div> <div dir="RTL">در شرایطی که فضا برای مشارکت حداکثری و آزادانه&zwnj;ای فراهم نباشد دست اندرکاران انتخابات مجلس در ایران دغدغه عدم مشارکت ندارند. زیرا با تأیید صلاحیت چند تن از کاندیداهای طوایف و عشایر مختلف در یک شهر بزرگ و عدم معرفت و بی&zwnj;بهرگی از اخلاق شهری و ملزومات آن می&zwnj;توان خیل عظیمی را به شرکت در انتخابات مجلس وادار کرد.</div> <div dir="RTL">&nbsp;</div> <div dir="RTL"><b>نقش فعالان مدنی، سیاسی و فرصت طلبان</b></div> <div dir="RTL"><b>&nbsp;</b></div> <div dir="RTL">در برخی از حوزه&zwnj;های انتخاباتی نماینده&zwnj;ای که از پشتیبانی حکومتی هم برخوردار است و پس از دو بار حضور در مجلس قصد دارد برای بار سوم به مجلس برود معمولا مورد غضب مردم هم قرار می&zwnj;گیرد.</div> <div dir="RTL">&nbsp;</div> <div dir="RTL">اما با توجه به فقدان رقیب توانمند احتمال برنده شدن&zwnj;اش در دور سوم هست. فعالان سیاسی و مدنی شهر تصمیم می&zwnj;گیرند برای مقابله با وی به سراغ شخصیتی غیر سیاسی اما محبوب و مردمی رفته و وی را برای کاندیدا شدن آماده کنند.</div> <div dir="RTL">&nbsp;</div> <div dir="RTL">در چنین وضعیتی تقابلی دوگانه صورت می&zwnj;گیرد و فعالان سیاسی، مدنی با استفاده از برخی افراد فرصت&zwnj;طلب و سودجو فضا را بر علیه کاندیدای رقیبشان آماده می&zwnj;کنند و موفق می&zwnj;شوند مردم را به پای صندوقهای رأی بکشانند.</div> <div dir="RTL">&nbsp;</div> <div dir="RTL"><b>فرومایگی کاندیدا&zwnj;ها و جامعه توده&zwnj;ای</b></div> <div dir="RTL"><b>&nbsp;</b></div> <div dir="RTL">در بیشتر حوزه&zwnj;های انتخابی برخی از کاندیدا&zwnj;ها که اتفاقا هیچ ذهنیتی از سازوکار و حوزه تصمیم گیری و قدرت مجلس ندارند با طرح شعارهای غیر عملی و نشدنی به مبارزات انتخاباتی ملحق می&zwnj;شوند و در شرایطی که فضای باز برای همگان فراهم نباشد و هم&zwnj;چنین انسداد سیاسی بر جامعه حکم&zwnj;فرما باشد و در صورت عدم وجود رهبری و گفتمانی روشنگرانه و منتقد احتمال در ورطه افتادن جامعه به توده&zwnj;ای شدن وجود دارد که در این مواقع معمولا کاندیدای کم مایه با شعارهای غیر عملی پیروز می&zwnj;شود.</div> <div dir="RTL">&nbsp;</div> <blockquote><div dir="RTL"><b>گاهی نیز پیش می&zwnj;آید که در نبود کاندیدای مردمی و مقبول، چهره&zwnj;هایی همچون قهرمانان ورزشی، سینماگران و زنانی که از چهره زیبایی برخوردار هستند مردم را به مشارکت وادارند</b></div> </blockquote> <div dir="RTL">&nbsp;</div> <div dir="RTL">هم&zwnj;چنین در شرایط توده&zwnj;ای شدن جامعه گاهی مواقع عنصر طنز نیز به کمک برخی کاندیدا&zwnj;ها می&zwnj;شتابند. مثلا در چنین شرایطی احتمال دارد کاندیدایی که به زعم مردم از جلوه&zwnj;های طنزآمیز و گاهی مسخره کننده برخوردار است به مجلس برود. علاوه براین گاهی نیز پیش می&zwnj;آید که در نبود کاندیدای مردمی و مقبول، چهره&zwnj;هایی همچون قهرمانان ورزشی، سینماگران و زنانی که از چهره زیبایی برخوردار هستند مردم را به مشارکت وادارند.</div> <div dir="RTL">&nbsp;</div> <div dir="RTL"><b>عدم مشارکت همه نمایندگان در ساختار تصمیم گیری مجلس</b></div> <div dir="RTL"><b>&nbsp;</b></div> <div dir="RTL">تمرکز شدید ساختار سیاسی که مجلس نیز از آن پیروی می&zwnj;کند، گاهی مناطق محروم را به مشارکت در انتخابات تحریک می&zwnj;کند.</div> <div dir="RTL">&nbsp;</div> <blockquote><div dir="RTL"><b>ایجاد الگوهای ذهنی موفق، وارونه کردن واقعیات و تدثیرگذاری غیر مستقیم از کارکردهای تلویزیون دولتی در ایران می&zwnj;باشد که همیشه در هنگام انتخابات نقش مهمی را در به پای صندوق کشیدن مردم ایفا کرده و می&zwnj;کند</b></div> </blockquote> <div dir="RTL">&nbsp;</div> <div dir="RTL">&nbsp;هر چند مجلس شورای اسلامی دارای چندین کمیسیون مختلف است و نمایندگان در آن&zwnj;ها پخش می&zwnj;شوند اما در واقع بیشتر نمایندگان مناطق محروم و توسعه نیافته کمتر اتفاق می&zwnj;افتد که در یکی از کمیسیون&zwnj;های حساس مجلس همچون امنیت ملی، دارایی و... عضو باشند و اگر هم عضو باشند تصمیم گیرنده نیستند.</div> <div dir="RTL">&nbsp;</div> <div dir="RTL">و با توجه به اینکه بیشتر این نمایندگان قبل از ورود به مجلس از شأن و موقعیت مالی چندانی برخودار نبوده&zwnj;اند در قبال دریافت حقوق مادام&zwnj;العمری نمایندگی و چندین امتیاز دیگری از این قبیل سکوت اختیار کرده و شاید به چندین نطق تبلیغاتی پیش از دستور بسنده کند.</div> <div dir="RTL">&nbsp;</div> <div dir="RTL">نبود کاندیدای متخصص و تصمیم گیرنده ممکن است مردم حوزه&zwnj;های انتخاباتی را جهت جبران مافات به مشارکت بطلبد. هر چند عکس این قضیه نیز ثابت است.</div> <div dir="RTL">&nbsp;</div> <div dir="RTL"><b>تلویزیون</b></div> <div dir="RTL"><b>&nbsp;</b></div> <div dir="RTL">یکی از ابزارهای جوامع توده&zwnj;ای رسانه و خصوصا تلویزیون است. تلویزیون در جامعه&zwnj;ای مانند ایران که از وجود رسانه آزاد و منتقد به شدت رنج می&zwnj;برد، نقش مهمی را ایفا می&zwnj;کند. تلویزیون در رابطه&zwnj;ای یکطرفه قدرت بمباران تبلیغاتی گسترده&zwnj;ای بر مخاطبان&zwnj;اش دارد.</div> <div dir="RTL">&nbsp;</div> <div dir="RTL">ایجاد الگوهای ذهنی موفق، وارونه کردن واقعیات و تدثیرگذاری غیر مستقیم از کارکردهای تلویزیون دولتی در ایران می&zwnj;باشد که همیشه در هنگام انتخابات نقش مهمی را در به پای صندوق کشیدن مردم ایفا کرده و می&zwnj;کند.</div> <div dir="RTL">&nbsp;</div> <div dir="RTL">در همین زمینه:</div> <div dir="RTL">&nbsp;</div> <div dir="RTL"><a href="http://radiozamaneh.com/taxonomy/term/2287">دوسیه انتخابات مجلس نهم</a></div> https://archive.radiozamaneh.com/politics/2012/02/29/11481#comments امین سرخابی انتخابات انتخابات مجلس نهم شهرگرایی طایفه‌گری مشارکت گوی سیاست Wed, 29 Feb 2012 03:27:48 +0000 11481 at https://archive.radiozamaneh.com https://archive.radiozamaneh.com/politics/2011/08/18/6298 <div class="fb-social-like-widget"><fb:like href="https://archive.radiozamaneh.com/politics/2011/08/18/6298" send="false" layout="box_count" show_faces="false" width="500" action="like" font="arial" colorscheme="light"></fb:like></div><div class="field field-type-text field-field-nevisandeh"> <div class="field-items"> <div class="field-item odd"> امین سرخابی </div> </div> </div> <div class="field field-type-filefield field-field-maghaleh-image"> <div class="field-items"> <div class="field-item odd"> <img class="imagefield imagefield-field_maghaleh_image" width="236" height="150" alt="" src="https://archive.radiozamaneh.com/sites/default/files/14.jpg?1313870119" /> </div> </div> </div> <p>پس از آن&zwnj;چه کودتای سیاه سیدضیاء طباطبایی می&zwnj;نامندش، اولین کودتای تمام عیار تاریخ معاصر ایران در ۲۸ مرداد ۱۳۳۲ رخ داد؛ کودتایی که در پی آن حکومت دکترمحمد مصدق، نخست&zwnj;وزیر دوران ملی شدن صنعت نفت، توسط سپهبد زاهدی ساقط شد.</p> <div dir="RTL">&nbsp;</div> <div dir="RTL">کودتای ۲۸ مرداد ۳۲، نقطه عطفی تاریخی- سیاسی بود که بر بستر خواست ملی شدن صنعت نفت و گذار از سلطنت مطلقه رخ داد. حکومت محمد مصدق که بر محمدرضا پهلوی تحمیل شد، برآمده از ائتلاف طیف گسترده&zwnj;ای از نیرو&zwnj;ها و جریان&zwnj;های سیاسی مختلف آن زمان ایران بود؛ ائتلافی که پس از به کرسی نشستن مصدق، هر روز بیشتر از دیروز تضعیف و دچار انشقاق می&zwnj;شد تا جایی&zwnj;که اختلاف&zwnj;ها بروز یافت و اصرار بیش از حد مصدق بر ناسیونالیسم یا موازنه منفی، زمینه تقویت انگیزه کودتاگران را بیش از پیش فراهم کرد.</div> <!--break--><!--break--><div dir="RTL">&nbsp;</div> <div dir="RTL">فارغ از کلیه انتقاداتی که در مورد سیاست خارجی مصدق و برخی از اعمال عجولانه&zwnj;اش در مقابل درباریان وجود دارد، کودتای ۲۸ مرداد، تیر خلاصی بود بر پیکر اراده دمکراسی&zwnj;خواهی که نطفه&zwnj;اش از زمان مشروطه بسته شده و پس از برافتادن حاکمیت رضاشاه پهلوی (دوران دمکراسی ناقص) سویه&zwnj;های دمکراسی&zwnj;خواهی خود را نمایان ساخته بود. کودتای زاهدی آغاز دوران یأس، فروپاشی و سرخوردگی شمار زیادی از گروه&zwnj;های سیاسی بود که دغدغه حکومتی دمکراتیک و ایده&zwnj;های عدالت&zwnj;خواهانه داشتند.</div> <div dir="RTL">&nbsp;</div> <div dir="RTL">&nbsp;کودتای ۲۸ مرداد روند دیالکتیکی اندیشه و عمل را به هم زد و باعث شد تا سنتز عمل و اندیشه پس از ۲۵ سال یعنی تا ۲۲ بهمن ۵۷ که انقلاب به سرانجام رسید، حکومتی از جنس دمکراتیک نباشد، بلکه بازهم فرمی جدید بدون تغییر در محتوا به میان آید و به عبارتی عمامه به جای تاج بنشیند. در هر صورت کودتای ۲۸ مرداد ۱۳۳۲ خاطره تلخی است که در اذهان بسیاری از سیاسیون و جامعه ایرانی حک شده و تا ابقای دیکتاتوری و استبداد در اذهان ایرانی&zwnj;ها، زنده می&zwnj;ماند.</div> <div dir="RTL">&nbsp;</div> <div dir="RTL"><b>۲۸ مرداد کردستان</b></div> <div dir="RTL"><b>&nbsp;</b></div> <div dir="RTL">۲۸ مرداد اما مفهومی است که بر مصداق دیگری نیز دلالت دارد. ۲۸ مرداد ۱۳۵۸ در کردستان نیز یادآور رخدادی هولناک است که می&zwnj;توان آن را کودتایی نظامی، سیاسی و اجتماعی تلقی کرد.</div> <div dir="RTL">&nbsp;</div> <div dir="RTL">انقلاب بهمن ۵۷ در ایران به سرانجام رسید. در کردستان نیز نیروهای سیاسی اعم از راست و چپ بار دیگر پا به عرصه سیاسی گذاشتند. اساساً آن&zwnj;چه در کردستان در حال وقوع بود، متفاوت بود از آن&zwnj;چه در مرکز اتفاق می&zwnj;افتاد. بیشتر نیروهای سیاسی در مرکز به استیلای روحانیون تازه به قدرت رسیده تن داده بودند و شاید عده&zwnj;ای خوشبینانه، این استیلا را موقت و گذرا می&zwnj;پنداشتند و خود را برای مرحله پس از سقوط حکومت روحانیون آماده می&zwnj;کردند، اما روحانیون به رهبری آیت&zwnj;الله خمینی که با استفاده از شعارهای پوپولیستی خود را در &laquo;ماه&raquo; برای طبقه متوسط، عرضه می&zwnj;کرد، از توان، تجربه و پتانسیل نیروهای لیبرال و چب برای آموزش حکومت&zwnj;داری استفاده کرد؛ به&zwnj;طوری که هجمه کاریزمای آیت&zwnj;الله خمینی و ایدئولوژی ساطع شده از آن، بیشتر نیروهای سیاسی با خط مشی دمکراتیک را نیز به همکاری و قبول استیلای حاکمان اسلامی سوق داد.</div> <div dir="RTL">&nbsp;<img align="left" alt="" src="http://radiozamaneh.com/sites/default/files/kurds4.jpg" /></div> <div dir="RTL">در کردستان اما وضعیتی استثنایی برقرار شده بود. از استیلای کاریزمای خمینی، تفکرات منجی&zwnj;گرایانه و دیدن منجی در &laquo;ماه&raquo; خبری نبود. اینجا شرایط به گونه&zwnj;ای دیگر بود. دیالکتیک اندیشه و عمل شرایط ویژه و متفاوتی از مرکز را رقم زده بود. از طبقه متوسط (متوسط به بالا و متوسط به پایین/ خرده بورژوازی) که در تهران و برخی شهرهای دیگر شکل گرفته بود و خود را زیر چکمه مدرنیزاسیون محمدرضا پهلوی له شده می&zwnj;دید و در نبود معنا، نوعی منجی را طلب می&zwnj;کرد، خبری نبود. جنبشی که در کردستان سربرآورد از جنس و مشخصات دیگری بود. خواسته&zwnj;ها در کردستان به جای منجی&zwnj;طلبی، مشارکت&zwnj;طلبانه بود. جنبشی که در کردستان جریان یافته بود و در هیئت دو جریان سیاسی عمده تبلور می&zwnj;یافت اساساً از خاستگاه طبقاتی، اجتماعی و تاریخی دیگری برآمده بود. آن&zwnj;چه جمع&zwnj;کننده خواسته&zwnj;های مردمی بود نه اراده&zwnj;ای منتسب به اراده الهی و نه دغدغه&zwnj;ای برای اجرای احکام الهی بود، بلکه روح سیاست، شور و مشارکت مستقیم در جامعه حکمفرما بود. شرایط دمکراتیک در حال رشد در متن جامعه در جریان بود. نهادهای مردمی، احزاب و تشکل&zwnj;های صنفی و انتخاباتی تعیین&zwnj;کننده رفتار سیاسی بودند نه حاکمی منتسب به خداوند. سیاست با زندگی روزمره درآمیخته بود. ادارات، مراکز آموزشی، بانک&zwnj;ها و... توسط نمایندگان مردم و احزاب&zwnj;شان اداره می&zwnj;شدند، اما ایدئولوژی اسلامی کاملاً مسلح و نشئه از مصادره، تاب تحمل شرایطی متفاوت&zwnj;تر از خود را نداشت.</div> <div dir="RTL">&nbsp;</div> <div dir="RTL">حکومت از&zwnj;&zwnj;همان ابتدا تهدید، تطمیع و سرکوب را آغاز کرد ولی با خواست و اراده همگانی ملتی روبه&zwnj;رو شد که حاضر نبودند به آسانی به خواسته&zwnj;های&zwnj;شان تن دردهند. حاکمان معمم هیئتی را تحت عنوان &laquo;حسن نیت&raquo; برای مذاکره به کردستان فرستاند. در حالیکه همگان منتظر آثار مطلوب مذاکره با هئیت حسن نیت بودند، فرمانی در قامت فتوا از جانب شخص اول انقلاب یعنی آیت&zwnj;الله خمینی صادر شد که در آن نه تنها به نیروی هوایی و زمینی بلکه بی&zwnj;خبر از آن که دریایی در کردستان وجود ندارد، به نیروی دریایی نیز دستور حمله به کردستان داده شد؛ حمله&zwnj;ای که پس از مقاومتی سراسری، جان هزاران تن از مردم کردستان گرفته شد و آثار جبران&zwnj;ناپذیری بر آن وارد کرد. مقاومتی که نه در راستای طلب معنایی الهی بلکه در پی معنایی زمینی و خود ساخته صورت گرفت.</div> <div dir="RTL">&nbsp;</div> <div dir="RTL">در واقع فتوای حمله به کردستان در ۲۸ مرداد ۱۳۵۸ که با حمایت یا سکوت بسیاری از جریان&zwnj;های راست و چپ آن زمان همراه بود، اسم مستعار تسویه و حمله به خود آنها بود که ساده&zwnj;اندیشانه درانتظار سقوط حکومت تحت رهبری روحانیون بودند و تصور می&zwnj;کردند حکومت سرانجام دودستی تقدیم آن&zwnj;ها می&zwnj;شود. حمله به کردستان آغازی بود بر حمله و سرکوب نیروهای سیاسی چپ و لیبرالی که به ندای حکومت اسلامی لبیک گفته بودند. ۲۸ مرداد ۱۳۵۸ یادآور کودتای ۲۸ مرداد ۱۳۳۲ بود اما نه در قالب کودتایی نظامی و علیه حکومت یا برانداختن شخصیتی بلکه کودتایی علیه جنبش و جامعه&zwnj;ای با تمام اعضای آن بود.</div> <div dir="RTL">&nbsp;</div> <div dir="RTL">&nbsp;حال پرسش اساسی اینجاست اگر فردایی دیگر برای ایران متصور شود باز هم ایدئولوژی&zwnj;ای خلق خواهد شد که بتواند اکثر نیروهای سیاسی را به تعبیر آلتوسر &laquo;استیضاح&raquo; <span dir="LTR">interpellation</span>)) کند تا به سرکوب جنبشی مردمی دیگری از جنس کردستان مبادرت کند؟</div> <div>&nbsp;</div> <p>&nbsp;</p> https://archive.radiozamaneh.com/politics/2011/08/18/6298#comments آیت‌الله خمینی امین سرخابی کردستان کودتا گوی سیاست ۲۸ مرداد Thu, 18 Aug 2011 19:03:39 +0000 arezoo 6298 at https://archive.radiozamaneh.com