https://archive.radiozamaneh.com/taxonomy/term/5052/all fa https://archive.radiozamaneh.com/science/2013/03/23/25467 <div class="fb-social-like-widget"><fb:like href="https://archive.radiozamaneh.com/science/2013/03/23/25467" send="false" layout="box_count" show_faces="false" width="500" action="like" font="arial" colorscheme="light"></fb:like></div><div class="field field-type-text field-field-nevisandeh"> <div class="field-items"> <div class="field-item odd"> بیژن روحانی </div> </div> </div> <div class="field field-type-filefield field-field-maghaleh-image"> <div class="field-items"> <div class="field-item odd"> <img class="imagefield imagefield-field_maghaleh_image" width="277" height="188" alt="" src="https://archive.radiozamaneh.com/sites/default/files/noorobay.jpg?1364057456" /> </div> </div> </div> <p>بیژن روحانی - با چرخش فصل و آمدن بهار، طبیعت بار دیگر فرصت بازسازی خود را پیدا کرده است. قدرت شگفت&zwnj;انگیز طبیعت برای بازسازی و احیاء اگر با اقدامات انسانی محدود نشود، می&zwnj;تواند از پس بسیاری از تخریب&zwnj;ها و آلودگی&zwnj;ها برآید.</p> <!--break--><!--break--><p dir="RTL">&nbsp;</p> <p dir="RTL">رویدادهای مرتبط با طبیعت و محیط زیست در سال ۱۳۹۱، گسترده و متنوع هستند. از تلاش&zwnj; فراوان انجمن&zwnj;های مردم&zwnj;نهاد و روزنامه&zwnj;نگاران برای حفظ محیط و هشدار در مورد تخریب&zwnj;ها، تا تداوم بحران در مدیریت آب در نقاط مختلف کشور و خشکی تالاب&zwnj;ها و دریاچه&zwnj;ها. از کاشته شدن چند میلیون اصله نهال در اسفندماه، تا تهدید و تخریب باغ&zwnj;گیاه شناسی نوشهر. خبرها و رویدادهای تلخ وشیرین فراوان هستند و انتخاب از میان آن&zwnj;ها دشوار است. اما شاید گزینه&zwnj;ای از این رویدادها بتواند چشم&zwnj;اندازی هرچند کلی از آن&zwnj;چه در سال ۱۳۹۱ در طبیعت و محیط زیست ایران گذشت به دست دهد.</p> <p dir="RTL">&nbsp;</p> <p dir="RTL"><strong>تالاب گندمان احیاء شد</strong></p> <p dir="RTL">&nbsp;</p> <p dir="RTL">از اخبار خوب این سال آن&zwnj;که تالاب بین&zwnj;المللی گندمان در استان چهار محال و بختیاری که مدت&zwnj;ها در یک قدمی خشکی کامل و نابودی قرار گرفته بود، در پاییز سال ۹۱ دوباره احیاء شد.</p> <p dir="RTL">&nbsp;</p> <blockquote><p dir="RTL"><img alt="" src="http://radiozamaneh.com/sites/default/files/%25b%25f/userfiles/%25u/01_gandoman.jpg" style="width: 180px; height: 150px;" /><span style="font-size: 13px;">تالاب بین&zwnj;المللی گندمان</span></p> </blockquote> <div> تالاب گندمان یکی از زیستگاه&zwnj;های مهم پرندگان و جزو ده تالاب برتر برای پرنده&zwnj;&zwj; نگری در ایران است، اما حدود چهارسال متوالی بر اثر خشکسالی دچار صدمات فراونی شد و پرندگان دیگر به آن مهاجرت نمی&zwnj;کردند.&nbsp;</div> <p dir="RTL">&nbsp;</p> <p dir="RTL">در پاییز سال ۹۱ با اقدام بخشداری گندمان و همچنین یاری کشاورزان محلی، زندگی دوباره به گندمان بازگشت. بخشداری با اختصاص بودجه&zwnj;ای توانست شیوه&zwnj; نوین آبیاری را جایگزین شیوه&zwnj;های سنتی کند که مانع از رسیدن آب لازم به این تلاب می&zwnj;شدند. پس از آن طبق گزارش فعالان محیط زیست، بخشی از تالاب دوباره پر از آب شد و پرندگان به آن بازگشتند.</p> <p dir="RTL">&nbsp;</p> <p dir="RTL"><strong>کاشت میلیون&zwnj;ها درخت در اسفند ماه</strong></p> <p dir="RTL">&nbsp;</p> <blockquote><p dir="RTL"><img alt="" src="http://radiozamaneh.com/sites/default/files/%25b%25f/userfiles/%25u/02_derakhtkari.jpg" style="width: 180px; height: 107px;" /><span style="font-size: 13px;">امسال و در اسفندماه، میلیون&zwnj;ها اصله نهال در نقاط مختلف ایران کاشته شدند.</span></p> </blockquote> <p dir="RTL">اسفندماه در ایران همواره رنگ وبوی خاصی داشته است. شاید زیباترین لحظات زندگی در ایران، آن تب و تاب و جنب و جوش به استقبال بهار رفتن باشد.</p> <p dir="RTL">&nbsp;</p> <p dir="RTL">اسفند ماه هنگام درختکاری و سبز کردن باغ و باغچه نیز هست. پانزدهم اسفند سالیان سال است که به نام روز درختکاری نام&zwnj;گذاری شده و یک هفته نیز به طور کامل به منابع طبیعی اختصاص دارد.</p> <p dir="RTL">&nbsp;</p> <p dir="RTL">امسال و در اسفندماه، میلیون&zwnj;ها اصله نهال در نقاط مختلف ایران کاشته شدند. طبق آمار سازمان پارک&zwnj;ها و فضای سبز شهرداری تهران، تا نیمه اسفند حدود هفت میلیون نهال برای کشان در تهران آماده شدند. این نهال&zwnj;ها شامل درختان با میوه یا بدون میوه بود که شهروندان آن را از شهرداری به طور رایگان دریافت می&zwnj;کردند. محمد جواد محمدی زاده، رییس سازمان محیط زیست کشور نیز اعلام کرد با همکاری سازمان محیط زیست و سازمان جنگل&zwnj;ها، نهال&zwnj;هایی بین مردم توزیع شده است. به گفته آقای محمدی&zwnj;&zwnj;زاده تلاش سازمان محیط زیست در آن است که سالی صد هزار هکتار به جنگل&zwnj;های کشور افزوده شود. مطابق برخی آمارها، در استان کرمانشاه حدود دو میلیون نهال، در استان البرز حدود ۱۵۰ هزار نهال و در استان کهکیلویه ۳۵ هزار نهال در هفته درختکاری کاشته یا بین مردم توزیع شدند.</p> <p dir="RTL">&nbsp;</p> <p dir="RTL"><strong>تخریب جنگل&zwnj;ها</strong></p> <p dir="RTL">&nbsp;</p> <p dir="RTL">اما با آن&zwnj;که اسفندماه برای طبیعت ایران اخبار خوشی به همراه داشت، ولی در کل وضعیت جنگل&zwnj;ها در ایران مساعد نیست. به گفته رییس انجمن جنگلبانی ایران&nbsp; اگر روند نابودی و تخریب جنگل&zwnj;ها به همین وضعیت کنونی ادامه داشته باشد، تا سی سال آینده دیگر جنگلی در ایران باقی نخواهد ماند. هادی کیا دلیری اعلام کرد تخریب زیستگاه&zwnj;ها، انقراض گونه&zwnj;ها، هجوم آفت&zwnj;ها و بیماری&zwnj;ها، و همچنین آتش&zwnj;سوزی&zwnj;های وسیع موجب مرگ اکوسیستم&zwnj;های جنگلی در ایران شده&zwnj;اند. مطابق برآوردها، طی پنج دهه اخیر حدود یک سوم از جنگل&zwnj;های ایران از بین رفته&zwnj;&zwnj;اند.</p> <p dir="RTL">&nbsp;</p> <p dir="RTL"><strong>آلودگی&zwnj; هوا در تهران و شهرهای بزرگ</strong></p> <p dir="RTL">&nbsp;</p> <blockquote><p dir="RTL"><img alt="" src="http://radiozamaneh.com/sites/default/files/%25b%25f/userfiles/%25u/03_tehran_air_pollution.jpg" style="width: 180px; height: 105px;" /><span style="font-size: 13px;">در سال ۱۳۹۱ تهرانی&zwnj;ها حدود ۱۳۸ روز هوای ناسالم تنفس کردند.</span></p> </blockquote> <p dir="RTL">آلودگی هوا گرچه برای شهروندان شهرهای بزرگ مانند تهران و اصفهان به صورت یک معضل دائمی درآمده است، اما میزان هشدارها در سال ۱۳۹۱ افزایش یافت و سطح آلودگی بالاتر رفت.</p> <p dir="RTL">&nbsp;</p> <p dir="RTL">در این سال تهرانی&zwnj;ها حدود ۱۳۸ روز هوای ناسالم تنفس کردند. زنگ خطر برای آلودگی بارها در چند شهر بزرگ به صدا درآمد و مدارس و ادرات دولتی به دلیل آلودگی تعطیل شد. گرچه دلایل متفاوتی برای شدت یافتن آلودگی هوا در شهرهای بزرگ وجود دارد، اما بنزین غیر استاندارد و همچنین خودروهایی که بیش از حد مجاز بنزین می&zwnj;سوزانند جزو دلایل مهم شدت یافتن این آلودگی&zwnj;ها ذکر شده است.</p> <p dir="RTL">&nbsp;</p> <p dir="RTL"><strong>سد گتوند: آبی که زندگی می&zwnj;آورد یا شوره&zwnj;زار می&zwnj;کند؟</strong></p> <p dir="RTL">&nbsp;</p> <p dir="RTL">ماجرای آبگیری سد گتوند و اعتراض&zwnj;های صورت گرفته به آن نیز یکی از اخبار مهم زیست محیطی در سال ۱۳۹۱ بود. ساختن سد گتوند در استان خوزستان &nbsp;که یک دست&zwnj;آورد مهم در زمینه سد سازی و مهندسی برای ایران به شمار می&zwnj;آید، موجب نگرانی و اعتراض سازمان و کارشناسان محیط زیست شد. این سد که بلندترین سد خاکی کشور است، به گفته فعالان محیط زیست روی گنبدهای بزرگ نمکی ساخته شده و بنابراین باعث خواهد شد تا نمک فراوانی در آب حل و به این ترتیب وارد رودخانه کارون شود و زمین&zwnj;های اطراف را به شوره&zwnj;زار تبدیل کند. با این&zwnj;حال مسئولان سد اعلام کرده&zwnj;اند تدابیر لازم برای مقابله با نمک آزاده شده انجام خواهد شد. با آغاز آبگیری بخشی از این سد، گزارش&zwnj;هایی از تخلیه بسیاری از روستاها در منطقه آبگیری سد نیز منتشر شد.</p> <p dir="RTL">&nbsp;</p> <p dir="RTL"><strong>باغ گیاه&zwnj;شناسی نوشهر در معرض تخریب</strong></p> <p dir="RTL">&nbsp;</p> <blockquote><p dir="RTL"><img alt="" src="http://radiozamaneh.com/sites/default/files/%25b%25f/userfiles/%25u/04_noshahr_garden.jpg" style="width: 180px; height: 116px;" /><span style="font-size: 13px;">در بهمن ماه سال ۱۳۹۱ شورای&nbsp; تامین استان مازندارن&nbsp; رای بر عبور جاده از باغ گیاه&zwnj;شناسی نوشهر را داد که این امر به منزله ویرانی قدیمی&zwnj;ترین باغ گیاه&zwnj;شناسی در ایران است.</span></p> </blockquote> <p dir="RTL">نمی&zwnj;توان به اعتراض&zwnj;های صورت گرفته در زمینه محیط زیست اشاره کرد و سخنی از ماجرای باغ گیاه&zwnj;شناسی نوشهر به میان نیاورد. باغ گیاه&zwnj;شناسی نوشهر با عمری در حدود ۸۱ سال به عنوان نخستین باغ پژوهشی و اکولوژیک در ایران و خاورمیانه شناخته می&zwnj;شود و پرورش حدود ۱۴۰۰ گونه گیاهی در آن صورت می&zwnj;گیرد. اما چند سالی است که بخش&zwnj;هایی از این باغ مورد تهدید و تخریب قرار گرفته است.</p> <p dir="RTL">&nbsp;</p> <p dir="RTL">در سال ۱۳۸۹ در حدود سه هکتار از باغ برای احداث جاده کمربندی تخریب شد. با اعتراض&zwnj;های فراوانی که در آن زمان صورت گرفت روند تخریب باغ به طور موقتی متوقف شد و فعالان محیط زیست خواهان مجازات متخلفان شدند. اما در بهمن ماه سال ۱۳۹۱ شورای&nbsp; تامین استان مازندارن&nbsp; رای بر عبور جاده از این باغ داد که این امر به منزله ویرانی قدیمی&zwnj;ترین باغ گیاه&zwnj;شناسی در ایران است. در پی این رای، جمعی زیادی از تشکل&zwnj;های زیست محیطی، استادان دانشگاه، متخصصان محیط زیست و اعضای هيئت علمی از رهبر ایران درخواست کردند تا با صدور حکمی مانع از تخریب این باغ ارزشمند شود. سال ۱۳۹۲ می&zwnj;تواند سال سرنوشت سازی برای قدیمی&zwnj;ترین باغ گیاه&zwnj;شناسی ایران باشد.</p> <p dir="RTL">&nbsp;</p> <p dir="RTL"><strong>مقابله با آلودگی گسترده در دریاها</strong></p> <p dir="RTL">&nbsp;</p> <p dir="RTL">سال ۹۱ همچنین اخباری در خصوص شدت یافتن آلودگی در دریاهای شمال و جنوب ایران منتشر شد.</p> <p dir="RTL">&nbsp;</p> <blockquote><p dir="RTL"><img alt="" src="http://radiozamaneh.com/sites/default/files/%25b%25f/userfiles/%25u/05_caspian_polution.jpg" style="width: 180px; height: 120px;" /><span style="font-size: 13px;">گسترش آلودگی&zwnj;های نفتی در دریای خزر و مشاهده گلوله&zwnj;&zwnj;های نفتی در سواحل ایران باعث شد تا مسئولان سازمان محیط زیست اعلام کنند در صورت تداوم این آلودگی&zwnj;ها از جمهوری آذربایجان و همچنین شرکت نفت بی.پی که در آن کشور مشغول انجام عملیات نفتی است شکایت کنند.</span></p> </blockquote> <p dir="RTL">گسترش آلودگی&zwnj;های نفتی در دریای خزر و مشاهده گلوله&zwnj;&zwnj;های نفتی در سواحل ایران باعث شد تا مسئولان سازمان محیط زیست اعلام کنند در صورت تداوم این آلودگی&zwnj;ها از جمهوری آذربایجان و همچنین شرکت نفت بی.پی که در آن کشور مشغول انجام عملیات نفتی است شکایت کنند. به گفته مقامات ایرانی، همسایگان ایران در حاشیه دریای خزر به خصوص جمهوری آذربایجان و روسیه مسئول آلوده کردن این دریا از طریق فعالیت&zwnj;های نفتی و همچنین رها کردن آلودگی&zwnj;های دیگر هستند. ایران به جز آماده کردن پرونده&zwnj;ای برای شکایت از آذربایجان، مانوری برای مقابله با آلودگی&zwnj;های نفتی در این دریا نیز انجام داد.</p> <p dir="RTL">&nbsp;</p> <p dir="RTL">در خلیج فارس نیز آلودگی&zwnj;های مختلف شدت یافته است. در اردیبهشت ماه سال ۱۳۹۱ یک مقام مسئول در سازمان محیط زیست ایران اعلام کرد سالانه حدود یک میلیون و دویست هزار بشکه نفت وارد خلیج فارس می&zwnj;شود. در همین حال به گفته مسئولان سازمان محیط زیست، ایران قصد دارد با انجام یک سرمایه گذاری ۳۰ میلیون دلاری با این آلودگی&zwnj;های گسترده مقابله کند.&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;</p> <p dir="RTL">&nbsp;</p> <p dir="RTL"><strong>اقدامات قانونی برای حفاظت از محیط زیست کشور</strong></p> <p dir="RTL">&nbsp;</p> <p dir="RTL">در سال ۱۳۹۱ لایجه جامع خاک کشور سرانجام پس از دو سال برای بررسی به مجلس رفت. این لایحه که با در نظر گرفتن نقطه نظرات سازمان محیط زیست کشور تدوین شده قرار است بتواند جلو فرسایش و آلودگی خاک را بگیرد و با متخلفان برخورد کند. مطابق برخی آمارها، ایران در رتبه&zwnj;های نخست فرسایش خاک در جهان قرار دارد.</p> <p dir="RTL">&nbsp;</p> <p dir="RTL">از سوی دیگر سندی به نام &laquo;سند ملی محیط زیست ایران&raquo; از سوی سازمان حفاظت محیط زیست به مجلس ارائه شده است و اکنون این سند نیز در انتظار بررسی&zwnj;های قانونی به سر می&zwnj;برد. این سند به طور جامع به مواردی مانند حفاظت از منابع آبی، خاک، هوا، مرتع، بیابان و بخش&zwnj;های دیگر از جمله صنایع می&zwnj;پردازد. سازمان محیط زیست امیدوار است با تصویب این سند در شواری عالی انقلاب فرهنگی بستری کلان و قوی برای مشخص شدن حقوق و تکالیف مردم و مسئولان دولتی در قبال حفاظت از محیط زیست مشخص شود. با این حال برخی کارشناسان محیط زیست در این باره گفته&zwnj;اند که این سند چون پشتوانه مالی، قانونی و سیاسی لازم را ندارد نمی&zwnj;&zwnj;تواند کارآمد باشد.</p> <p dir="RTL">&nbsp;</p> <p dir="RTL"><strong>بحران آب در زاینده رود و ارومیه</strong></p> <p dir="RTL">&nbsp;</p> <p dir="RTL">زاینده رود که در سال&zwnj;های اخیر با وضعیت بحرانی کم&zwnj;سابقه&zwnj;ای رو به روست و بیشتر روزهای سال را بدون آب سپری می&zwnj;کند، در هفته&zwnj;های پایانی سال ۱۳۹۱ باز هم خبرساز شد.</p> <p dir="RTL">&nbsp;</p> <blockquote><p dir="RTL"><img alt="" src="http://radiozamaneh.com/sites/default/files/%25b%25f/userfiles/%25u/06_zayandeh_rood.jpg" style="width: 180px; height: 111px;" /><span style="font-size: 13px;">اعتراض کشاورزان اصفهانی به انتقال آب از این استان به استان یزد و تخریب تاسیسات آب&zwnj;رسانی توسط آن&zwnj;ها به یزد به خشونت کشیده شد.&nbsp;</span></p> </blockquote> <p dir="RTL">اعتراض کشاورزان اصفهانی به انتقال آب از این استان به استان یزد و تخریب تاسیسات آب&zwnj;رسانی توسط آن&zwnj;ها به یزد به خشونت کشیده شد. گرچه به گفته این افراد و مسئولان استان اصفهان، دلیل کم&zwnj;آبی زاینده رود انتقال آب آن به استان یزد است، اما دلایل دیگری از جمله ضعف مدیریت منابع آبی در استان اصفهان نیز به عنوان عوامل خشک شدن زاینده رود ذکر شده است.</p> <p dir="RTL">&nbsp;</p> <p dir="RTL">دریاچه ارومیه نیز همچنان یک سال بحرانی دیگر را پشت سر گذاشت و همچنان با خطر خشک شدن و نابودی تهدید شد. با این حال در ماه&zwnj;های پایانی سال و به دلیل حجم بارش&zwnj;های فصلی، آب این دریاچه حدود هفتاد سانتیمتر بالا آمد. اما بسیاری بالا آمدن سطح آب این دریاچه بر اثر بارش&zwnj;های فصلی را امری موقتی دانسته و از لزوم تدابیر دیگر از جمله دادن حق&zwnj;آبه دریاچه برای زنده نگاه&zwnj;داشتن آن سخن می&zwnj;گویند. خشک شدن این دریاچه می&zwnj;تواند عواقب وخیم زیست محیطی به همراه داشته باشد.</p> <p dir="RTL">&nbsp;</p> <p dir="RTL"><strong>خروج ژئو پارک ژئو پارک قشم از فهرست یونسکو</strong></p> <p dir="RTL">&nbsp;</p> <p dir="RTL">در سال ۱۳۹۱ ژئوپارک جزیره قشم به عنوان تنها ژئو پارک ایران و خاورمیانه به دلیل به کار نبستن اقدامات مدیریتی ویژه و آماده نکردن زیرساخت&zwnj;های لازم برای گردشگری علمی از شبکه جهانی ژئوپارک&zwnj;های سازمان یونسکو خارج شد. ژئو&zwnj;پارک &zwnj;به مناطق حفاظت شده طبیعی که دارای جاذبه&zwnj;های زمین&zwnj;شناختی و علمی است گفته&zwnj; می&zwnj;شود. منطقه حفاظت شده بمو در استان فارس نیز جهت توسعه پالایشگاه شیراز و عبور خط لوله نفت مورد تعرض قرار گرفت.</p> <p dir="RTL">&nbsp;</p> <p dir="RTL"><strong>طرح&zwnj;های مردمی برای حمایت از محیط زیست</strong></p> <p dir="RTL">&nbsp;</p> <p dir="RTL">اما در کنار تمام رویدادهای مرتبط با محیط زیست ایران، باید توجه ویژه&zwnj;ای به طرح&zwnj;ها و ابتکارات مردمی و سازمان&zwnj;های مردم نهاد برای حفظات از محیط زیست انجام داد.</p> <p dir="RTL">&nbsp;</p> <blockquote><p dir="RTL">سال ۱۳۹۱ را می&zwnj;توان سال حمایت&zwnj;های مختلف مردمی از یوزپلنگ ایرانی نیز نام&zwnj;گذاری کرد. یوزپلنگ ایرانی تنها گونه باقی مانده از یوزپلنگ آسیایی است و نسل آن در خطر انقراض قرار دارد. در بهمن ماه، ۴۶ هنرمند با اهدای آثارشان به گالری گلستان در تهران، عواید آن را برای حمایت از پروژه حفاظت از یوزپلنگ ایرانی اختصاص دادند. در میان این هنرمندان افراد سرشناسی مانند عباس کیارستمی، بهرام دبیری، ابراهیم حقیقی، گیزلا وارگا سینایی، مریم زندی، قباد شیوا رضا کیانیان و رعنا جوادی حضور داشتند.</p> </blockquote> <p dir="RTL">سال ۱۳۹۱ را می&zwnj;توان سال حمایت&zwnj;های مختلف مردمی از یوزپلنگ ایرانی نیز نام&zwnj;گذاری کرد. یوزپلنگ ایرانی تنها گونه باقی مانده از یوزپلنگ آسیایی است و نسل آن در خطر انقراض قرار دارد. در بهمن ماه، ۴۶ هنرمند با اهدای آثارشان به گالری گلستان در تهران، عواید آن را برای حمایت از پروژه حفاظت از یوزپلنگ ایرانی اختصاص دادند. در میان این هنرمندان افراد سرشناسی مانند عباس کیارستمی، بهرام دبیری، ابراهیم حقیقی، گیزلا وارگا سینایی، مریم زندی، قباد شیوا رضا کیانیان و رعنا جوادی حضور داشتند.</p> <p dir="RTL">&nbsp;</p> <p dir="RTL">در روزهای منتهی به نوروز نیز طرحی با نام &laquo;نوروز با یوز&raquo; در تهران به اجرا درآمد. در این طرح یک بازارچه فروش محصولات به مناسب نوروز برگزار شد که عواید آن برای حمایت از فعالیت&zwnj;های انجمن یوزپلنگ ایرانی اختصاص خواهد یافت.</p> <p dir="RTL">&nbsp;</p> <p dir="RTL">در پانزدهم اردیبهشت ماه سال ۱۳۹۱ نیز گروهی از مردم و علاقه&zwnj;مندان محیط زیست در پارک جمشیدیه تهران برای برگزاری همایشی به منظور اعتراض به روند تخریب تالاب میانکاله تجمع کردند. ساخت پالایشگاه بهشهر حیات تلاب ارزشمند میانکاله را با تهدید رو به رو کرده است.</p> <p dir="RTL">&nbsp;</p> <p dir="RTL">اما در این میان باید از طرح کوچکی که در یکی از روستاهای جنگلی در منطقه پشتکوه لردگان به اجرا درآمده است نیز یاد کرد. طرحی که در صورت فراگیر شدن می&zwnj;&zwnj;تواند تا حد بسیار زیادی در حفاظت از جنگل&zwnj;های ایران&nbsp; به خصوص در منطقه زاگرس نقش مهمی بازی کند. در این طرح به کمک یکی از دهیاران و با حمایت&zwnj;های سازمان منابع طبیعی، خانه&zwnj;های این روستا دارای آبگرمکن خورشیدی شدند. قطع درختان جنگلی برای تامین سوخت هیزمی، همواره یکی از بزرگترین عوامل آسیب رسان به درختان منطقه زاگرس بوده است. اجرا کنندگان این طرح امیدوارند استفاده از انرژی خورشیدی مانع از نابودی مناطق جنگلی شود.</p> https://archive.radiozamaneh.com/science/2013/03/23/25467#comments آلودگی دریاها آلودگی‌ هوای تهران بحران آب بیژن روحانی تالاب گندمان تخریب جنگل‌ها جنگل زدایی خلیج فارس درختکاری دریاچه ارومیه دریای خزر زاینده رود سازمان محیط زیست ایران سد سازی سد گتوند دانش Sat, 23 Mar 2013 06:00:02 +0000 arezoo 25467 at https://archive.radiozamaneh.com https://archive.radiozamaneh.com/environment/2011/08/17/6280 <div class="fb-social-like-widget"><fb:like href="https://archive.radiozamaneh.com/environment/2011/08/17/6280" send="false" layout="box_count" show_faces="false" width="500" action="like" font="arial" colorscheme="light"></fb:like></div><div class="field field-type-text field-field-nevisandeh"> <div class="field-items"> <div class="field-item odd"> جلال ایجادی </div> </div> </div> <div class="field field-type-filefield field-field-maghaleh-image"> <div class="field-items"> <div class="field-item odd"> <img class="imagefield imagefield-field_maghaleh_image" width="284" height="200" alt="" src="https://archive.radiozamaneh.com/sites/default/files/sans_titre.jpg?1313603612" /> </div> </div> </div> <p>جلال ایجادی* ـ در یک نوشته دیگر درباره &laquo;قتل عام درختان بلوط در دنا&raquo; نوشتم. در اینجا دوباره می&zwnj;نویسم تا نکات اساسی دیگری را یادآوری کنم. طرفداران اکولوژی می&zwnj;دانند که زخم بر طبیعت، زخمی بر زندگی انسانی است. هرچقدر طبیعت ویران می&zwnj;شود زندگی انسانی نیز صدمه می&zwnj;بیند. زندگی بدون آب و گیاه و پرندگان و جانوران و رودخانه&zwnj;ها وهوا چه معنایی می&zwnj;تواند داشته باشد؟ کره خاکی ما با بحران روبه&zwnj;رو است. زیرا در تمام کشور&zwnj;ها خرابکاران طبیعت بسیارند؛ ازمدیران صنایع و سیاستمداران و سوداگران گرفته تا شبکه مافیایی و آخوند&zwnj;ها و دزدان منابع طبیعی و بوروکرات&zwnj;ها، همه وهمه مشغول تخریب هستند. ایران ما میراث زیست&zwnj;محیطی را از دست می&zwnj;دهد، زیرا قدرت حاکم و دستگاه اداری دولتی و کارخانه&zwnj;داران و شهروندان بی&zwnj;دقت وناآگاه نسبت به امور زیست&zwnj;محیطی، به اشکال گوناگون آن را ویران می&zwnj;کنند.</p> <p> در این مقاله ابتدا به تحلیل کوتاهی درباره قتل عام بلوط&zwnj;ها پرداخته می&zwnj;شود و سپس تاکید براین است که این اقدام دولتی اتفاقی نیست. بلوط&zwnj;ها را برای پول بیشتر درو کردند واین خرابکاری نشانه&zwnj;ای از یک سیاست همیشگی است.</p> <p><img width="200" height="151" align="left" alt="" src="http://www.radiozamaneh.com/sites/default/files/sans_titre_0.jpg" /><br /> <strong>طرح دولتی گاز و توطئه علیه محیط زیست</strong></p> <p> از چندسال پیش دولت ایران برای فروش گاز طرح اقتصادی عسلویه را در دستور کار قرار داد. این طرح خط لوله گاز که بیش از هزار و ۸۰۰ کیلومتر طول دارد، با این هدف در دستور کار قرار گرفت تا در سال ۳۵ میلیارد متر مکعب گاز پارس جنوبی را از بندرعسلویه به عراق و سوریه و بالاخره به لبنان و مدیترانه برساند تا در آنجا به مشتریان احتمالی اروپایی وغیر اروپایی برسد. تاکنون ساخت قطعه اول و دوم این خط لوله گاز ازعسلویه تا اهواز به طول ۶۱۱ کیلومتربه پایان رسیده است و برای ادامه پروژه با اجازه دولت شرکت پیمانکار به سرعت در حال تخریب تمامی &laquo;منابع طبیعی&raquo; در مسیرلوله گاز ۵۶ اینچی است. فاجعه زیست&zwnj;محیطی ادامه خواهد داشت.</p> <p>&nbsp;</p> <p>برای انجام این طرح صنعتی بازرگانی ازجمله مسائل اساسی که مورد توجه قرارنگرفت، امر زیست&zwnj;محیطی بود. یکی از این خرابکاری&zwnj;های زیست&zwnj;محیطی دردناک قتل عام درختان بلوط کهنسال دنا است. برای طرح صنعتی و درآمد آتی ناشی از فروش گاز به اروپا، شرکت پیمانکار با همدستی مسئولان دولتی طرح قتل عام درختان را ریختند و شبانه و دزدانه هزاران بلوط را درو کردند.</p> <p> به توضیح کوتاه این تراژدی بپردازیم و تناقض&zwnj;ها و پرسش&zwnj;های مهم مربوط به آن را نگاه کنیم:</p> <p> <strong>یکم: سیاست مخفی&zwnj;کاری برای اجرای طرح. </strong>شبانه حدود ۱۴هزار اصله درخت کهنسال بلوط که در مسیر انتقال خط لوله گاز عسلویه به شمال و شمال غربی بود با بولدزر&zwnj;ها و اره&zwnj;های برقی و تبرهای سنگین قتل عام شدند. اگر مسئله پول و فساد در کار نبود، چرا مسئولان شبانه و مخفیانه عمل کردند؟ چرا مسئولان کوشیدند تا شهروندان و نهاد&zwnj;های زیست&zwnj;محیطی و یا افراد سالم دستگاه اداری در جریان نباشند؟</p> <p> <strong>دوم: زیر پا گذاشتن هرگونه قانونگرایی زیست محیطی.</strong> این درختان در منطقه دنا در کهگیلویه و بویراحمد و بخصوص در منطقه حفاظت شده قرارداشتند. از نظر قانونی مناطقی که جزو مناطق حفاظت شده به شمار می&zwnj;آیند هرگونه اقدام جهت خرابی و تغییر ممنوع و نشاید است. پس چگونه تصمیم&zwnj;گیرها به قانون&zwnj;های موجود نیز عمل نمی&zwnj;کنند؟ آیا قانون این نظام جز همان شیوه تبلیغاتی دروغین چیز دیگری می&zwnj;تواند باشد؟</p> <p><img width="200" height="149" align="left" alt="" src="http://www.radiozamaneh.com/sites/default/files/sans_titre.png" /><br /> <strong>سوم: دولت جمهوری اسلامی مسئول فاجعه.</strong> در واقع مسبب مستقیم این تخریب، شرکت ملی گاز است که یک سازمان دولتی است. این سازمان دولتی با شرکت پیمانکار خود قطع کردن درختان را سازماندهی می&zwnj;کند. روشن است این سازمان دولتی خود خرابکار زیست&zwnj;محیطی است. آیا سودپرستی و بی&zwnj;لیاقتی و نادانی و رشوه&zwnj;گیری و بوروکراسی و ضدیت با قانون از مشخصات این نظام نیست؟</p> <p> چهارم: فقدان اعتبار سازمان محیط زیست. یک سازمان دیگر یعنی سازمان محیط زیست کشور به این قتل عام اعتراض کرده و شکایت خود را به مقامات قضایی ارائه داده و ادعای خسارت کرده است. چرا این سازمان یک کارزار گسترده علیه همه اقدام&zwnj;های دولتی و خصوصی ترتیب نمی&zwnj;دهد؟ چرا ویرانگری ممتد در این کشور را در سطح جهانی مطرح نمی&zwnj;کند؟ چرا آمار دقیق با تحلیل علمی منتشر نمی&zwnj;کند؟</p> <p> <strong>پنجم: بی&zwnj;توجهی نسبت به تجربه&zwnj;ها. </strong>خط انتقال گاز از کریدور تعیین شده در صورتی انجام می&zwnj;گیرد که تجربه انتقال سه خط لوله در ۴۰ سال اخیر را در پشت سر دارد و خط لوله گاز قرارگاه خاتم&zwnj;الانبیا برخلاف قرارداد یاد شده از فراز تپه&zwnj;ها و در حاشیه رودخانه بشار عبور داده شده است. چرا تجربه&zwnj;های گوناگون مورد توجه قرار نمی&zwnj;گیرد تا از کج&zwnj;روی&zwnj;ها اجتناب شود و فعالیت اقتصادی در تناقض با محیط زیست قرار نگیرد؟</p> <p>&nbsp;</p> <p><strong>ششم: بی&zwnj;توجهی به کل خسارت&zwnj;های زیست&zwnj;محیطی.</strong> سازمان محیط زیست کشور، خسارت وارده به جنگل&zwnj;های حفاظت&zwnj;شده و تحت مدیریت سازمان محیط زیست را بیش از یک میلیارد تومان برآورد کرده است. هزینه واقعی به&zwnj;مراتب سنگین&zwnj;تر از یک میلیارد تومان خواهد بود. آیا در این محاسبه هزینه تخریب سرچشمه&zwnj;ها، قنات&zwnj;ها، شبکه&zwnj;های هیدرولوژیکی، آشیانه پرندگان، زیستگاه جانوران، پوشش گیاهان، خسارات اقلیمی و آب وهوایی کوتاه&zwnj;مدت و درازمدت وغیره در نظر گرفته شده است؟ آیا خسارت&zwnj;ها آن برای سلامتی انسان&zwnj;ها ارزیابی شده است؟</p> <p>&nbsp;</p> <p><strong>هفتم: در این نظام، دادگستری مدافع درخت ها نخواهد بود. </strong>دادستان استان در تصمیم قضایی دستور توقف عملیات، شناسایی مجرمان و معاینه میدانی محل و جمع&zwnj;بندی پرونده را با احضار پیمانکار صادر کرد. نتیجه واقعی و نهایی اقدام دادستان چه خواهد بود؟ آیا واقعیت سیستم دولتی، نبود یک دادگستری مستقل و منافع گروه&zwnj;های ذی&zwnj;نفع همه اعتراض&zwnj;ها را خفه نخواهند کرد؟</p> <p><img width="200" height="126" align="left" alt="" src="http://www.radiozamaneh.com/sites/default/files/s.jpg" /><br /> <strong>هشتم: کارشناسی و آموزش فراموش شده&zwnj;اند.</strong> کارشناسان محیط زیست ضمن هشدار به مقامات اجرایی و پیمانکاران کشور، خواستار رعایت ابتدایی&zwnj;ترین اصول ارزیابی&zwnj;های زیست&zwnj;محیطی در فعالیت&zwnj;های عمرانی و صنعتی برای جلوگیری از بروز و تکرار چنین فجایعی در محیط زیست و منابع طبیعی کشور شده&zwnj;اند. اجرای واقعی این خواست اصولی به یک آموزش زیست&zwnj;محیطی و درایت سیاسی نیازمند است. بیش از سی&zwnj;سال است که این ویرانگری&zwnj;ها ادامه دارد. چرا در بسیاری از طرح&zwnj;های صنعتی و راهسازی در بخش خصوصی و دولتی این فاجعه&zwnj;ها تکرار می&zwnj;شوند؟ کارشناسی همه&zwnj;جانبه و آموزش زیست&zwnj;محیطی مدیران و کارکنان چرا در دستور سیاست کنونی نیست؟</p> <p> <strong>نهم: جریمه مالی برای حفظ درخت&zwnj;ها هرگز کافی نیست. </strong>اداره گاز و پیمانکار مجری طرح انتقال گاز، ملزم به پرداخت خسارت شده&zwnj;اند. این در حالی است که دکتر دلاور نجفی، معاون محیط طبیعی سازمان محیط زیست کشور با ابراز نگرانی از این تخریب بی&zwnj;سابقه محیط زیست گفت: &laquo;وقتی درختان را قطع کرده&zwnj;اند هرچقدر هم جریمه تعیین شود دردی را دوا نمی&zwnj;کند و این درختان از گونه&zwnj;های غیر قابل تجدید و احیا هستند.&raquo; ارزش درختان تنها اقتصادی نیست. آن&zwnj;ها تعادل زندگی هستند. البته می&zwnj;توان به درختکاری دست زد، تا نیازهای کشوری برطرف شود و این امر به راحتی می&zwnj;تواند با برنامه انجام یابد. در ایران روند تخریب گیاه و جنگل بسیار نیرومندتر از روند بازسازی و کاشتن دوباره است. این دستگاه سیاسی فاقد چنین اراده&zwnj;ای برای بازسازی جنگل&zwnj;هاست و آن&zwnj;چه وجود دارد را به سرعت نابود می&zwnj;کند. چرا نیروی مالی و تخصصی لازم در نظر گرفته نمی&zwnj;شود؟ چرا پول نفت و گاز برای حفظ جنگل&zwnj;ها استفاده نمی&zwnj;شود؟</p> <p> <strong>دهم: تخریب میراث طبیعی جبران&zwnj;ناپذیر است. </strong>جنگل&zwnj;سوزی&zwnj;ها، دزدی چوب جنگل&zwnj;ها، طرح&zwnj;های جاده&zwnj;کشی و لوله&zwnj;کشی در میان جنگل، منابع طبیعی را نابود می&zwnj;کنند و دولت نیز زیر پوشش وزارتخانه و پیمانکار خصوصی و غیره در مسیر این تخریب عمل می&zwnj;کند. اجازه&zwnj;های دولتی و ماموران بوروکرات، دیروز درختان بی&zwnj;شمار، امروز بلوط&zwnj;های دنا و فردا و پس&zwnj;فردا درختان دیگر را نابود خواهند کرد. جامعه انسانی بدون محیط زیست سالم و شاداب به بحران می&zwnj;افتد و پژمرده خواهد شد. منافع اقتصادی و حریصانه امروز و سیاست فاجعه&zwnj;بار کنونی به تخریب زیست&zwnj;محیطی ادامه می&zwnj;دهند و این امر جنگی علیه جامعه انسانی است. بیداری جامعه چه موقع به&zwnj;وقوع می&zwnj;پیوندد و مدیران وسیاستمداران مدافع محیط زیست چه هنگامی در ایران نقش خواهند داشت؟</p> <p>&nbsp;</p> <p><strong>فاجعه تخریب گسترده</strong></p> <p>&nbsp;</p> <p>در جمهوری اسلامی، قتل عام درختان، نه تازه است و نه اتفاقی. بر پایه گزارش کار&zwnj;شناسان فائو، سازمان خواروبار و کشاورزی ملل متحد، در سال ۲۰۰۱ با تخریب ۳۳ درصد از جنگل&zwnj;های ایران، پهنه ۱۸ میلیون هکتاری این جنگل&zwnj;ها به ۴/۱۲ میلیون هکتار کاهش یافته است. در سال ۲۰۰۹ گزارش این نهاد حاکی از آن است که سطح جنگل&zwnj;ها به ۱۱ میلیون هکتار سقوط کرده است. از نگاه این نهاد بین&zwnj;المللی هرگاه سطح جنگل&zwnj;های یک کشور از ۲۵ درصد خاک آن کمتر شود، آن کشور از نظر وضعیت محیط زیست انسانی در شرایط بحرانی به سر می&zwnj;برد. این درحالی است که سطح پوشش جنگل و مرتع در ایران ۵/۷ درصد از مساحت کشور است. حال باتوجه به این وضعیت فاجعه&zwnj;انگیز، مسئولان دولتی با سهل&zwnj;انگاری و بی&zwnj;کفایتی به ویرانگری ادامه می&zwnj;دهند. هم اکنون مساحت مناطق حفاظت&zwnj;شده پارک ملی، آثار طبیعی و پناهگاه&zwnj;های حیات وحش در ایران تنها ۴۸/۴ درصد از کل سرزمین است. در حالی که با معیارهای جهانی دست کم سطح این مناطق باید برابر با ۱۰ درصد از مساحت هر سرزمین باشد. از میان این مناطق حفاظت شده طبیعی ایران نیز بسیاری از آن&zwnj;ها با روند فرسایشی و بحران&zwnj;های خطرناک زیست&zwnj;محیطی روبه&zwnj;رو هستند که برای نمونه می&zwnj;توان به موارد زیر اشاره کرد:</p> <p><img width="200" height="125" align="left" alt="" src="http://www.radiozamaneh.com/sites/default/files/ss.jpg" /></p> <p>&nbsp;</p> <p>پارک ملی گلستان، پارک ملی لار، پارک ملی خجیر و سرخه حصار (در شرق تهران)، مناطق حفاظت شده ورجین و البرز مرکزی، جنگل&zwnj;های پارک لویزان، جنگل&zwnj;های حرا در جنوب کشور، دشت مغان در آذربایجان، پوشش گیاهی و جانوری تنگه بلاغی شیراز، جنگل&zwnj;های مازندران، دشت بویین زهرا، پارک ملی بختگان فارس و غیره دستخوش نابسامانی هستند و با روند کنونی قطع درختان جنگل&zwnj;های حفاظتی و حمایتی در شمال و سایر نقاط کشور و نیز آتش&zwnj;سوزی&zwnj;های گسترده در کردستان در سال&zwnj;های آینده شاهد وخامت بیشتر اقلیمی و هوا و بروز سیل در استان&zwnj;های سرسبز کشور حتی گیلان و مازندران خواهیم بود زیرا زمین&zwnj;هایی که دارای پوشش گیاهی هستند از قدرب جذب آب بیشتری برخوردارند. بانک جهانی نیز در انتشار گزارشی وضعیت نابودی جنگل&zwnj;ها در ایران را چنین ترسیم کرده است: خسارت ناشی از تخریب و قطع درختان جنگلی و نابودی جنگل&zwnj;های خزری سالانه ۹۰۶ میلیون دلار برابر با هفت میلیارد و ۲۱۲ میلیون ریال بوده واین رقم برابر ۸/۰ درصد از تولید ناخالص داخلی است. براساس این گزارش هولناک از پنج منطقه جنگلی کشور یعنی خزری، تورانی، ارسباران، زاگرس و پوشش گیاهی خلیج فارس، میانگین سالانه نابودی جنگل&zwnj;های خزری در ایران ۴۵ هزار هکتار معادل ۴/۲ درصد از کل مساحت جنگل&zwnj;های این ناحیه و ۳/۰ درصد از مساحت کل جنگل&zwnj;های کشور است.</p> <p>&nbsp;</p> <p>باید دانست که جنگل مدام دستخوش آسیب است و از سوی دیگر به&zwnj;عنوان منبع تولید چوب و سلولز یکی از منابع مهم اقتصادی و مصرفی به&zwnj;شمار می&zwnj;آید و مانند بسیاری از منابع طبیعی با بهره&zwnj;برداری ناهنجار به&zwnj;سرعت پایان می&zwnj;پذیرد. به این دلیل باید از جنگل&zwnj;ها نگهداری کرد و با کاشت فعال هم نیاز&zwnj;ها را پاسخ گفت وهم به&zwnj;ویژه جنگل&zwnj;های آسیب دیده را ترمیم کرد و توسعه داد. ایران در سال ۲۰۰۹ به اندازه ۶۱۶ هکتار جنگل کاری داشته است ولی نباید فراموش کرد که در&zwnj;&zwnj; همان زمان در ایران هر سال شش هزار و ۵۰۰ هکتار از مناطق جنگلی در اثر آتش&zwnj;سوزی نابود می&zwnj;شود.</p> <p> بر اساس گزارش بانک جهانی، جنگل&zwnj;زدایی به تنهایی عامل تولید ۲۰ تا ۳۰ درصد مجموع گازهای گلخانه&zwnj;ای دنیاست که این گاز&zwnj;ها موجب افزایش گرمایش زمین می&zwnj;شوند. به بیان دیگر تخریب جنگل&zwnj;ها نقش مسقیم در وخامت وضعیت زیست&zwnj;محیطی در جهان داشته است و ایران نیز با فقدان مدیریت پایدار جنگل&zwnj;ها و نابودی این میراث مانند قتل عام درختان دنا، فعالانه در این ویرانگری شرکت دارد. طرح صنعتی گاز بی&zwnj;توجه به امور زیست&zwnj;محیطی، باهدف فروش گاز برای تامین هزینه&zwnj;های خانمانسوز نیروگاه اتمی بوشهر و فعالیت&zwnj;های نظامی و اداری دیگر اجرا شده است. پول برای بودجه دولتی و طرح&zwnj;های غیر اصولی و ناموزون نظام و پول برای تاراج هرچه بیشتر، چشم و گوش این حاکمان و بوروکرات&zwnj;ها را کور کرده است. جنگل&zwnj;ها و سلامتی طبیعت و انسان برای این حاکمان ارزشی ندارد. ایران ما در دوره سیاهی به&zwnj;سر می&zwnj;برد.</p> <p>&nbsp;</p> <p>*استاد دانشگاه در فرانسه </p> <p>&nbsp;</p> <p>&nbsp;</p> <p>&nbsp;</p> https://archive.radiozamaneh.com/environment/2011/08/17/6280#comments جلال ایجادی جنگل زدایی Wed, 17 Aug 2011 17:53:33 +0000 Babak M 6280 at https://archive.radiozamaneh.com