ازدواج

آمار ازدواج در ايران حدود ۱۰ درصد کاهش يافته است

news-zamaneh — Thu, 14 Mar 2013 06:15:25 +0000

آمار ازدواج در ايران در سال جاری خورشيدی نسبت به سال گذشته ۹.۷ درصد کاهش داشته است.

به گزارش خبرگزاری مهر، بر اساس آمارهای پايگاه اطلاعات جمعيتی سازمان ثبت احوال در سال جاری ۷۲۶ هزار و ۳۹۰ واقعه ازدواج رخ داده در حالی که سال گذشته اين آمار ۸۰۴ هزار ۷۸۹ بوده است.

استان کرمان در ميان استان‌های ديگر با ۲۳.۹ درصد با بالاترين ميزان کاهش روبه‌رو بوده و پس از آن نيز استان‌های يزد با کاهش ۱۷.۸ درصد و هرمزگان ۱۳.۹ مواجه بوده و استان تهران نيز در آمار ازدواج از کاهش ۱۱.۱ درصدی برخوردار بوده است.

استان زنجان تنها استانی است که در ازدواج رشد ۱۲.۴ درصدی داشته است.

بر پايه اين گزارش آمار طلاق نيز در مدت مشابه ۶.۷ درصد کاهش داشته است. مهر در حالی از کاهش آمار طلاق در ايران خبر داده که چند روز پيش محمدعلی اسفنانی ، سخنگوی کميسيون قضايی و حقوقی مجلس ايران گفت: "زلزله طلاق در جامعه در حال رخ دادن است."

مجيد ابهری، آسيب‌شناس اجتماعی: ۶۰ درصد طلاق‌ها در مسائل جنسی ريشه دارد، در اين زمينه زوجين به دليل چارچوب‌های فرهنگی- اجتماعی دليل واقعی را بيان نمی‌کنند و بهانه‌های ديگر را پيش می‌کشند

بر پايه آمار رسمی، روزانه ۳۸۱ مورد طلاق در ايران رخ می‌دهد.

محمدتقی حسن‌زاده، رئيس مرکز مطالعات و پژوهش‌های وزارت ورزش و جوانان ايران گفته است در شش ماهه دوم سال ۹۱، آمار طلاق رو به افزايش بوده و آمار ازدواج کاهش يافته است.

دکتر مجيد ابهری، آسيب‌شناس اجتماعی به مهر گفته است: "۶۰ درصد طلاق‌ها در مسائل جنسی ريشه دارد، در اين زمينه زوجين به دليل چارچوب‌های فرهنگی- اجتماعی دليل واقعی را بيان نمی‌کنند و بهانه‌های ديگر را پيش می‌کشند."

همچنين به گفته جلال يونسی، عضو هيئت علمی دانشگاه علوم بهزيستی و توان‌بخشی "فقر مهارت‌های ارتباطی، عدم تناسب خصوصيات شخصيتی دختر و پسر، اختلافات بالينی، مباحث اقتصادی و مشکلات جنسی و رفتارهای پرخطر مانند اعتياد و دخالت‌های والدين از عوامل طلاق در ايران است."

بر پايه آمار سازمان ثبت احوال، در سه ماهه نخست سال ۱۳۹۱ در ايران، بيش از ۳۴ هزار مورد طلاق ثبت شده است.

کارشناس دفتر مطالعات زنان: ازدواج برای دختر مهم‌تر از اشتغال است

news-zamaneh — Fri, 21 Dec 2012 15:07:47 +0000

کارشناس دفتر مطالعات زنان وابسته به حوزه‌های علميه زنان در ايران گفت اگر در دوران دختری امر اشتغال در تعارض با مقوله ازدواج يک دختر قرار بگيرد اولويت با ازدواج است.

به گزارش روابط عمومی مرکز مديريت حوزه‌های علميه خواهران، مريم مدملی، عضو هيات علمی دفتر مطالعات و تحقيقات زنان وابسته به مرکز مديريت حوزه‌های علميه زنان توجه به وظايف يک زن در سه عرصه حيات دختری، همسری و مادری را يکی از ضوابط فعاليت اجتماعی زنان دانست و با بيان اين مطلب افزود: "اگر حضور اجتماعی در تعارض و تنافی با وظايف در هر کدام از اين سه عرصه باشد از نگاه دينی، اولويت قطعاً به وظايف زنانه داده می‌شود."

وی با اعلام اين‌که "مشارکت اجتماعی زنان تنها محدود به حضور فيزيکی آنان در جامعه نمی‌شود"، افزود: "يکی از نيازهای اين عرصه ارائه الگويی از سبک زندگی اجتماعی زن مسلمان است."

مدملی چهار محور "نيازهای واقعی فرد و جامعه، توجه به توانايی‌های فردی، توجه به وظايف انسانی و الهی و علايق و توجه به محيط فعاليت" را به‌عنوان شاخص مشارکت اجتماعی زنان در ديدگاه دينی دانست.

محمود احمدی‌نژاد، رئيس‌جمهور ايران در آخرين روزهای آبان‌ماه ۱۳۸۹ در سخنانی سن مناسب ازدواج برای دختران را ۱۶ تا ۱۸ سالگی دانسته و افزوده بود: دخترها تازه شکوفا شده‌اند و اوج عاطفه و احساس و لطافت هستند

علی‌اکبر محزون، مديرکل آمار، اطلاعات جمعيتی و مهاجرت سازمان ثبت احوال ايران آذرماه سال جاری به خبرگزاری دانشجويان ايران (ايسنا) گفته بود: "با فراهم کردن زمينه ازدواج و ترغيب به ازدواج در سنين پايين‌تر می‌توان ساختار جمعيتی کشور را ترميم کرد."

مهرماه سال جاری نيز مريم مجتهدزاده، رئيس مرکز امور زنان و خانواده نهاد رياست جمهوری ايران در سخنانی گفت: "در سال جاری يک بسته آموزشی برای آماده‌سازی و افزايش آگاهی نوجوانان در زمينه ازدواج مناسب و تغيير و تحولات جسمانی، روانی و اجتماعی دوران بلوغ آنان طراحی کرده‌ايم که در ۵۰ هزار مدرسه راهنمايی و دبيرستان سراسر کشور اجرا می‌شود."

حميدرضا حاجی‌بابايی، وزير آموزش و پرورش ايران نيز اسفندماه سال گذشته در واکنش به نگرانی‌ها از ترک تحصيل ناشی از ازدواج زير ۱۵ سال دختران، گفته بود: "اگر دختران دانش‌آموز ازدواج کرده مسائل را رعايت کنند می‌توانند در مدرسه حضور داشته باشند."

محمود احمدی‌نژاد، رئيس‌جمهور ايران در آخرين روزهای آبان‌ماه ۱۳۸۹ در سخنانی سن مناسب ازدواج برای دختران را ۱۶ تا ۱۸ سالگی دانسته و افزوده بود: "دخترها تازه شکوفا شده‌اند و اوج عاطفه و احساس و لطافت هستند."

وی همچنين سن مناسب ازدواج برای پسران را نيز ۱۹ تا ۲۱ سالگی دانسته بود.

شماری از مقامات ايران ازدواج زودهنگام دختران را راهی برای جلوگيری از "فساد" می‌دانند.

اين در حالی است که بنا به آمار ارائه شده از سوی صندوق حمايت از کودکان سازمان ملل متحد (يونيسف)، عوارض ناشی از بارداری و زايمان يکی از مهم‌ترين علل مرگ دختران در سنين ۱۵ تا ۱۹ سال در سطح جهان است و سالانه منجر به ۷۰ هزار مرگ می‌شود.

بالا بردن سن ازدواج زنان در قوانين ايران يکی از خواسته‌های فعالان حقوق زنان در ايران است.

افزايش شش درصدی طلاق در تهران

news-zamaneh — Thu, 20 Dec 2012 05:28:24 +0000

يک مقام سازمان ثبت احوال ايران از افزايش شش درصدی طلاق و کاهش ۱.۷ درصدی ازدواج در تهران در هشت ماه ابتدای سال جاری خورشيدی خبر داد.

به گزارش خبرگزاری مهر، احمد فشمی، مديرکل ثبت احوال استان تهران در يک نشست خبری گفت: "طی اين مدت ۷۱ هزار و هفت واقعه ازدواج صورت گرفته که ۱.۷ درصد نسبت به سال گشته کاهش داشته است."

مديرکل ثبت احوال استان تهران با اشاره به اينکه آمار طلاق نسبت به سال گذشته در استان تهران شش درصد افزايش داشته است، گفت: "طی هشت ماه سال جاری ۲۲ هزار و ۱۲۸ واقعه طلاق به ثبت رسيده که ۲۰ هزار و ۸۹۷ واقعه مربوط به طلاق در يک تا دو سال اول زندگی مشترک بوده است."

به گفته وی سن طلاق برای مردان ۳۰ تا ۳۴ سال و بين زنان ۲۵ تا ۲۹ سال بوده است.

استان‌های سيستان و بلوچستان، ايلام و يزد دارای کمترين نرخ ثبت طلاق هستند

بر پايه آمار سازمان ثبت احوال، در سه ماهه نخست سال ۱۳۹۱ در ايران، بيش از ۳۴ هزار مورد طلاق ثبت شده است. استان البرز (کرج) بيشترين آمار طلاق را در ايران دارد. استان تهران و خراسان رضوی در رتبه‌های بعدی قرار دارند.

استان‌های سيستان و بلوچستان، ايلام و يزد دارای کمترين نرخ ثبت طلاق هستند.

کاظم نظم‌ده، رئيس مرکز پيش‌گيری سازمان بهزيستی ايران شهريور امسال گفت "مسائل جنسی، اقتصادی و مداخلات" از مهم‌ترين دلايل طلاق زوج‌های جوان در ايران هستند.

مهدی صابری، مدير بخش روان‌پزشکی سازمان پزشکی قانونی ارديبهشت‌ماه سال گذشته خورشيدی گفت ۵۰ تا ۶۰ درصد طلاق‌ها به دليل مشکلات و اختلالات جنسی است.

به گفته وی از سال ۸۰، رشد طلاق با "سير صعودی چشمگيری" مواجه شده است. بر پايه تازه‌ترين آمار ثبت احوال ايران ميزان طلاق در چند سال گذشته رشد داشته است.

اين آمار نشان می‌دهند که در سال ۱۳۸۴ آمار طلاق در ايران ۸۴ هزار مورد بوده که در سال ۱۳۹۰ به بيش از ۱۴۰ هزار مورد رسيده است.

افزايش طلاق و کاهش ازدواج در ايران

news-zamaneh — Tue, 23 Oct 2012 12:40:39 +0000

بر پايه آمار رسمی سازمان ثبت احوال ايران، شمار طلاق در اين کشور در شش ماهه ابتدای سال جاری خورشيدی افزايش يافته و ميزان ازدواج نيز در اين مدت کاهش يافته است.

به گزارش خبرگزاری مهر، احمد تويسرکانی، رئيس سازمان ثبت اسناد و املاک ایران گفت: "در شش ماه نخست سال جاری ۷۰ هزار و ۸۴۱ طلاق در کشور ثبت شده است که اين تعداد در مقايسه با سال قبل از آن شش درصد افزايش يافته است."

وی همچنين با اشاره به اين‌که در نيمه نخست سال جاری خورشيدی، ۴۱۵ هزار و ۶۲۰ ازدواج در ايران ثبت شده است، افزود: "اين تعداد نيز در مقاسيه با مدت مشابه سال گذشته پنج درصد کاهش يافته است."

در سال‌های اخير هم‌زمان با افزايش سن ازدواج در ايران، ميزان طلاق‌ها نيز رو به افزايش بوده است.

به گفته وزارت ورزش و جوانان ايران در حال حاضر سن ازدواج دختران در اين کشور به ۲۴ سال و سن ازدواج پسران به ۲۹ سال رسيده است.

به گفته وزارت ورزش و جوانان ايران در حال حاضر سن ازدواج دختران در اين کشور به ۲۴ سال و سن ازدواج پسران به ۲۹ سال رسيده است

بر اساس آمارهای رسمی از هر ۱۰ ازدواج در ايران سه مورد آن به طلاق منجر می‌شود.

افزايش طلاق در ايران تنها منحصر به شهرها نيست، بلکه روستاهای اين کشور نيز شاهد افزايش طلاق هستند.

چند روز پيش شهروز افخمی، عضو کميسيون اجتماعی مجلس ايران گفت: "اگر تا چند سال پيش، از هر يک هزار ازدواج در شهر تهران، پنج ازدواج منجر به طلاق می‌شد و در روستاها و شهرهای کوچک از هر يک هزار ازدواج، يک ازدواج به طلاق می‌انجاميد، هم اکنون اين نرخ در شهرهای بزرگ به ۱۵ مورد طلاق و در شهرهای کوچک و روستاها به پنج مورد طلاق رسيده است."

به گفته وی "نگاهی به آمارها نشان می‌دهد در حالی که نرخ رشد طلاق در شهرهای بزرگ سه برابر شده است، اين نرخ در روستاها و شهرهای کوچک حدود پنج برابر شده است."

آمارها نشان می‌دهند که در سال ۱۳۸۴ آمار طلاق در ايران ۸۴ هزار مورد بوده که در سال ۱۳۹۰ به بيش از ۱۴۰ هزار مورد رسيده است.

دیدبان زنان: ازدواج و دیگر هیچ!

society — Thu, 18 Oct 2012 12:10:20 +0000

نعیمه دوستدار

هفته‌ای که گذشت، برای زنان ایرانی هفته‌ای خبرساز بود، اما نه با خبرهایی که در سرنوشت و وضعیت آنان تاثیر مثبتی بگذارد.

شنیدن اخباری از اجرای طرح‌های تفکیک جنسیتی در دانشگاه‌ها و حتی بیمارستان‌ها، این روز‌ها به اخبار عادی تبدیل شده ‌است. تمرکز سیاستگذاران دولتی بر نهاد خانواده و تلاش برای تقویت نقش زنان در این موقعیت و تلاش برای کاهش طلاق، از دیگر موضوعاتی هستند که در اخبار مربوط به زنان مطرح می‌شوند.

دانشگاه آزاد و پیشتازی در تاسیس واحدهای تک‌جنسیتی

رئیس دانشگاه آزاد ایران از تازه‌ترین برنامه‌های این دانشگاه برای تک جنسیتی شدن این دانشگاه خبر داده است.

فرهاد دانشجو، در حاشیه مراسمی در واحد علوم و تحقیقات دانشگاه آزاد، در پاسخ به پرسش خبرنگار خبرگزاری مهر درباره برنامه‌های دانشگاه آزاد برای تفکیک جنسیتی گفت: «تا آ‌نجا که امکان دارد در واحدهای دانشگاه‌ها مجتمع‌هایی برای برگزاری کلاس‌های دانشجویان دختر تاسیس می‌کنیم.»

او از سابقه تک‌جنسیتی شدن دانشگاه‌های آزاد هم سخن گفت و اعلام کرد که حدود هشت یا نه سال پیش دانشگاه آزاد اسلامی واحد اصفهان تفکیک جنسیتی شد و این روند به تازگی در واحد دماوند نیز در حال اجرایی شدن است.

بیمارستان‌های زنانه، ایستگاه بعدی تفکیک جنسیتی

مسئولان ایرانی قصد دارند در ادامه جداسازی زنان از مردان، بیمارستان‌ها و مراکر درمانی را هم زنانه و مردانه کنند. بر این اساس، وزیر بهداشت ایران از برنامه‌ریزی‌های انجام شده برای راه‌اندازی یک بیمارستان جامع زنان در سطح هر دانشگاه علوم پزشکی کشور خبر داده است.

مرضیه وحید دستجردی: حداقل در هر دانشگاه علوم پزشکی کشور یک بیمارستان جامع زنان ایجاد خواهد شد.

مرضیه وحید دستجردی گفته است: «هم اکنون ۵۰ درصد فارغ‌التحصیلان تخصصی و فوق تخصصی علوم پزشکی و ۶۰ درصد فارغ‌التحصیلان عمومی شامل دندانپزشکی، پزشکی و داروسازی را از زنان تشکیل می‌دهند و به میزان کافی از نیروی انسانی خانم در رشته‌های مختلف علوم پزشکی برخورداریم. براین اساس تصمیم گرفتیم خدمات سلامتی را به صورت جامع به زنان کشور ارائه دهیم چراکه اگر ارائه خدمات تشخیصی - درمانی برای زنان در یک مرکز مجتمع باشد، زنان در دریافت این خدمات راحت‌تر خواهند بود و از طرف دیگر تشخیص و غربال‌گری‌ بیماری‌های زنان تسهیل می‌شود.»

به گفته دستجردی، حداقل در هر دانشگاه علوم پزشکی کشور یک بیمارستان جامع زنان ایجاد خواهد شد. هم‌اکنون بیمارستان آرش، میرزاکوچک خان و مهدیه در تهران، بیمارستان‌ام البنین در مشهد، شهید بهشتی در اصفهان و همچنین بیمارستان جامع زنان در شیراز و یزد از جمله این بیمارستان‌ها هستند.

وزیر بهداشت همچنین، اعلام کرده است: «حدود ۱۳ دانشگاه علوم پزشکی بهره‌برداری از بیمارستان‌های جامع زنان را در دستور کار دارند و مابقی دانشگاه‌ها نیز به راه‌اندازی این بیمارستان‌ها اقدام کرده‌اند.»

سن روسپیگری به ۱۴ سال رسیده است

این هفته، در نشست کارگروه زنان و مناسبات خانواده انجمن جامعه‌شناسی ایران، درباره کاهش سن روسپیگری در ایران هشدار داده شد.

بر اساس پژوهش رقیه بهاری، جامعه‌شناس، کمترین سن روسپیگری ۱۴ سالگی و بیشترین آن ۶۴ سالگی است.

بر اساس این خبر، کمترین سن روسپیگری ۱۴ سالگی و بیشترین آن ۶۴ سالگی است. این موضوع حاصل پژوهش رقیه بهاری، جامعه‌شناس ایرانی است که در آن وضعیت معیشتی، خانوادگی، رفتاری و... صد زن روسپی در استان‌های تهران، شیراز، اصفهان، کرمانشاه و گیلان از طریق پرسشنامه مورد ارزیابی قرار گرفته است.

رقیه بهاری، پژوهشگر، افزایش شهرنشینی، مهاجرت و فرار دختران را ازجمله عواملی دانسته که باعث پیچیدگی روابط انسان‌ها شده و به پیدایش پدیده‌ها و آسیب‌هایی از جمله روسپیگری دامن زده است.

بهاری، با اشاره به عوامل موثر بر روسپیگری گفته است: «عدم تحصیلات والدین، وجود خشونت در خانواده، عدم مهر و محبت و امنیت در خانواده ازجمله عواملی است که به فرار دختران و روسپی شدن آن‌ها می‌انجامد.»

از میان زنانی که در این پژوهش مورد بررسی قرار گرفته‌اند، ۹۸ درصد هیچ حرفه‌ای نداشتند و تنها دو درصد به منشی‌گری یا آرایشگری تسلط داشتند. اغلب روسپی‌های متاهل، همسرانشان از طبقه کارگر بوده‌اند و ۸۷ درصد این زنان تحصیلات زیر دیپلم داشته‌اند. همچنین بر اساس این پژوهش، اولین تجربه جنسی نامشروع، اثرات مهمی بر گرایش آنان به این حرفه داشته است.

در ایران، انواع روسپیگری در ایران در قالب روسپیگری خیابانی، اینترنتی، تلفنی، فامیلی و شبکه دوستان انجام می‌شود.

کاهش طلاق با طرح مطلع مهر

خبرگزاری دانشجویان ایران (ایسنا)، گزارش داده که زهرا سجادی، معاون امور خانواده مرکز امور زنان ریاست جمهوری، ‌ از برنامه‌ریزی برای کاهش آمار طلاق در کشور با اجرای طرح «مطلع مهر» خبر داده است.

او با اشاره به اینکه طرح مطلع مهر برای زوج‎های جوانی است که پنج سال اولین زندگیشان را تجربه می‌‏‌کنند گفته است: «این طرح در هشت استانی که آمار طلاق در آن‌ها بالاست به صورت پایلوت انجام شده است و در سه بخش روان‌شناسی، پزشکی و احکام از آبان ماه به مدت شش هفته برگزار می‌شود تا به جوانان آموزش داده ‌شود.»

فرصت ششماهه سایت‌های همسرگزینی

موضوع سایت‌های انتخاب همسر که برخی از آن‌ها به ترویج ازدواج موقت می‌پرداختند، چندی پیش موضوع داغ رسانه‌ها بود. برخی از این سایت‌ها با معرفی زنان بیوه و مطلقه، به نوعی مروج روسپیگری و عده‌ای از فعالان رسانه‌ای و زنان، خواستار برخورد با این نوع سایت‌ها شده بودند.

برخی از این سایت‌ها با معرفی زنان بیوه و مطلقه، به نوعی مروج روسپیگری شده بودند

حالا، معاون امور فرهنگی و تربیتی وزارت ورزش و جوانان اعلام کرده است: «با تصویب آئین‌نامه ساماندهی مراکز مشاوره سایت‌های همسریابی تنها شش ماه فرصت دارند تا خود را بر اساس این آئین‌نامه همسو کنند. در غیر این صورت فعالیت آن‌ها غیرمجاز و تحت پیگرد قانونی قرار می‌گیرند.»

سید باقر پیشنمازی، در نشستی مطبوعاتی که به مناسبت هفته ازدواج برگزار شد با اعلام این خبر گفت: «تا زمان تصویب آئین‌نامه وزارت جوانان اجازه ورود به این موضوع را ندارد و هنگامی که این وزارتخانه فعالیت سایت‌های مجاز را اعلام می‌کند مردم می‌توانند به راحتی سایت‌های غیرمجاز را تشخیص دهند.

ازدواج و دیگر هیچ!

در ادامه سیاست‌های ترویجی برای ازدواج در ایران، مراسم هفته ازدواج از بیست و ششم مهرماه تا دوم آبان ماه همزمان در تهران و سایر استان‌ها در قالب جشنواره و نمایشگاه سراسری برگزار می‌شود.

به گفته رئیس ستاد هفته ازدواج، امسال در روز ازدواج با همکاری دادگستری هیچ طلاقی ثبت نخواهد شد.

همچنین، وزارت جوانان در صدد است پورتال خانواده با نشاط را برای ایجاد زمینه‌هایی برای شادابی خانواده راه‌اندازی کند. مشارکت در تولید فیلم و سریال‌های خانوادگی برای تبلیغ ازدواج آگاهانه نیز در دستور کار وزارتخانه است.

طرح تسهیل ازدواج کارکنان و پشتیبانی از فرزندان آن‌ها در امر ازدواج هم طرح دیگری است که راستای همین سیاست‌ها به تصویب رسیده و بر اساس آن هدیه ۳۰ میلیون ریالی و تسهیلات سالن و برپایی ازدواج به کارکنان اداره‌های مختلف داده می‌شود.

کاهش آمار ازدواج دختران زیر ۱۰ سال

روابط عمومی ثبت احوال ایران گزارش داده که سن ازدواج در مردان ۱۵تا ۱۹ سال، ۱۱ درصد در دختران ۱۰ تا ۱۴ سال، هفت درصد کاهش یافته است.

روابط عمومی ثبت احوال ایران گزارش داده که سن ازدواج در مردان ۱۵تا ۱۹ سال، ۱۱ درصد و در دختران ۱۰ تا ۱۴ سال، هفت درصد کاهش یافته است.

بنا بر این گزارش، بررسی تغییرات آمارهای ثبتی ازدواج در سال ۹۰ نسبت به سال ۸۹ حکایت از کاهش ثبت ازدواج برای مردان و زنان این دو گروه سنی دارد و این کاهش در مقایسه با افزایشی که در سال ۸۹ نسبت به سال ۸۸ وجود داشت بیشتر قابل توجه است.

در این گزارش آمده است: «در سال ۹۰ثبت ازدواج مردان سنین کمتر از ۱۵ سال با ۴۸/۹ درصد کاهش و ثبت ازدواج زنان کمتر از ۱۰ سال با ۶۹/۳ درصد کاهش همراه بوده است.»

کار خانگی بدون بیمه، یا خروج از چرخه حمایتی؟

هفته گذشته، مشاور شهردار تهران در امور بانوان به خبرگزاری ایسنا گفت: «به علت حمایت نشدن از مشاغل خانگی و وضعیت دستمزد، بیمه زنان فعال در این بخش نامشخص است.»

زهرا سادات مشیر با اشاره به اینکه دستورالعمل‌ها و قوانینی در زمینه حمایت از مشاغل خانگی وجود دارد، ولی هنوز اجرایی نشده است، گفت: «سال‌های قبل رایزنی‌هایی با وزارتخانه‌های کار و رفاه، سازمان تامین اجتماعی و کمیته امداد انجام دادیم ولی به نتایج مطلوب نرسیدیم. در این شرایط تلاش می‌کنیم در محدوده شهرداری تهران مشاغل خانگی را گسترش دهیم.»

او در ادامه با اشاره به اینکه شهرداری تهران در تلاش است تا فعالیت‌های شغلی زنان سرپرست خانوار را به سمت مشاغل خانگی سوق دهد، اظهار کرد: «با توجه به اینکه این خانواده‌ها با خلاء مرد مواجه هستند، در این شرایط قصد داریم که زن نیز مجبور به ترک خانه برای امرار معاش نشود. بنابراین در حال حاضر همه کالا‌ها به جز کالاهای صنعتی را هم در مراکز کوثر و هم در خانه تولید می‌کنیم.»

در همین زمینه، معاون امور اجتماعی سازمان بهزیستی گفته: «سال گذشته ۱۲ هزار و ۹۰۰ نفر از زنان سرپرست خانوار تحت پوشش این سازمان از چرخه حمایتی بهزیستی خارج و توانمند شدند.»

محمد نفریه، چهارشنبه گذشته، در مراسم پایانی نخستین همایش توانمندسازی در یزد اعلام کرد که این زنان سرپرست خانوار ضمن برخورداری از مسکن و اشتغال از چرخه حمایتی سازمان بهزیستی خارج شده‌اند.

کار نیمه‌وقت یا استخدام نیمه‌وقت؟

موضوع اشتغال زنان به صورت نیمه‌وقت از موضوعات چالش‌برانگیز حوزه زنان در ماه‌های گذشته بوده است؛ موضوعی که فعالان حقوق زنان را با این نگرانی روبه‌رو کرده که با گسترش آن بخش زیادی از زنان از چرخه اشتغال حذف شوند.

به علت حمایت نشدن از مشاغل خانگی و وضعیت دستمزد، بیمه زنان فعال در این بخش نامشخص است.

اکنون، معاون سرمایه‌های اجتماعی مرکز امور زنان و خانواده نهاد ریاست جمهوری اعلام کرده است: «قانون خدمت نیمه‌وقت زنان با قانون استخدام نیمه‌وقت آنان اشتباه گرفته شده و تصور می‌شود که قرار است همه زنان متقاضی اشتغال به صورت نیمه‌وقت استخدام شوند.»

پروین هدایتی در گفت‌وگو با ایسنا گفته است: «بر اساس قانون خدمت نیمه وقت اگر یک کارمند رسمی زن به علت بروز مشکلی نتواند به صورت تمام وقت کار کند، حداکثر می‌تواند به مدت حداقل یک سال تقاضای خدمت نیمه وقت کند. در این مدت حقوق و مزایای کارمند کاهش می‌یابد ولی پس از پایان این دوره دوباره به کارمند تمام وقت تبدیل می‌شود و حقوق و مزایای معادل با آن را دریافت می‌کند.»

به نظر می‌رسد این توضیح معاون سرمایه‌های اجتماعی، پاسخی برای نگرانی‌های این حوزه به حساب نمی‌آید و شبهات موجود در این زمینه را برطرف نمی‌کند.

تعیین سن رسمی ازدواج برای زنان

در ادامه سیاست‌های حمایتی از تشکیل خانواده و تشویق به ازدواج و باروری در ایران، اکنون سخن از تعیین تعداد فرزندان و سن ازدواج است.

امیرحسین قاضی‌زاده، سخنگوی کمیسیون اجتماعی مجلس شورای اسلامی از تشکیل جلسه کمیته مشترک کمیسیون‌های اجتماعی، بهداشت و فرهنگی برای بررسی اصلاح سیاست‌های جمعیتی و حمایت از خانواده خبر داده است.

بر اساس این خبر، موضوع این جلسه، تعیین نرخ باروری مطلوب برای ۴۰ سال آینده و تعیین میزان افزایش جمعیت در سال ۱۴۳۰ بوده است. در بررسی این موضوع، نمایندگان مجلس ایران به این نتیجه رسیده‌اند که نرخ باروری مطلوب که هم‌اکنون بین ۴. ۱ تا ۶. ۱ است، باید به ۵. ۲ برسد؛ یعنی به طور میانگین هر خانوار در ایران باید تا سال ۱۴۳۰ بین دو تا سه فرزند داشته باشد، با این احتساب نرخ جمعیت به ۱۱۵ میلیون نفر در ۴۰ سال آینده افزایش می‌یابد.

قاضی‌زاده همچنین گفته است: «همچنین در ۱۵ سال آینده باید نرخ طلاق و سن ازدواج را کاهش دهیم، هم‌اکنون نرخ طلاق در ایران یک به شش است، یعنی از هر شش ازدواج در ایران، یک ازدواج به طلاق می‌انجامد که این رقم باید در سال ۱۴۰۴ به یک به ۱۰ برسد، یعنی از هر ۱۰ ازدواج یک ازدواج به طلاق بیانجامد.»

این نماینده مجلس همچنین پیش‌بینی کرده که با توجه به اینکه سن ازدواج هم‌اکنون در خانم‌ها ۲۴ و در آقایان ۲۷ سال است، بر اساس طرح مجلس در ۱۵ سال آینده باید این رقم در خانم‌ها به ۲۰ و در آقایان به ۲۴ سال کاهش یابد.

برنامه آموزشی دولت ايران برای ازدواج نوجوانان

news-zamaneh — Wed, 17 Oct 2012 12:41:03 +0000

به گفته رئيس مرکز امور زنان و خانواده نهاد رياست جمهوری ايران، برنامه آموزشی ازدواج برای آماده‌سازی نوجوانان در مدارس راهنمايی و دبيرستان اين کشور اجرا می‌شود.

خبرگزاری دانشجويان ايران (ايسنا)، امروز چهارشنبه ۲۶ مهرماه به نقل از مريم مجتهدزاده، رئيس مرکز امور زنان و خانواده نهاد رياست جمهوری ايران نوشت، در سال جاری يک بسته آموزشی برای آماده‌سازی و افزايش آگاهی نوجوانان در زمينه ازدواج مناسب و تغيير و تحولات جسمانی، روانی و اجتماعی دوران بلوغ آنان طراحی کرده‌ايم که در ۵۰ هزار مدرسه راهنمايی و دبيرستان سراسر کشور اجرا می‌شود.

وی افزود: "سال آينده اين برنامه آموزشی در پنج هزار مدرسه و در سال‌های ١٣٩٣ تا ١٣٩۵ در ۱۵ هزار مدرسه ارائه می‌شود."

مجتهدزاده با بيان اين‌که طرح دانش‌آموزی "طليعه" در سال جاری برای ١٠هزار دانش‌آموز اجرا شده است توضيح داد: "افزون بر آن طرح «طلوع» را برای دانشجويان اجرا می‌کنيم."

چندی پيش، آيت‌الله علی خامنه‌ای، رهبر جمهوری اسلامی، طی فرمانی برنامه‌ کنترل جمعيت را متوقف کرد

به گفته اين مقام مسئول در مرکز امور زنان و خانواده نهاد رياست جمهوری ايران، "تهيه پنج سريال، ١٠ فيلم، ٢٠٠ برنامه تبليغی کوتاه و يک سايت تبليغی و کاربردی از ديگر برنامه‌های راهبردی برای ارتقای آگاهی و مهارت جوانان در زمينه اهميت ازدواج به‌هنگام، پايدار و ساده بر مبنای سبک زندگی اسلامی ايرانی است."

مجتهدزاده نأکيد کرد که برنامه‌های راهبردی يادشده بر مبنای هشت هزار فيش تهيه‌شده از سخنان آيت‌الله علی خامنه‌ای، رهبر جمهوری اسلامی ايران تهيه شده است.

وی همچنين گفت قرار است در جلسه بعدی شورای عالی انقلاب فرهنگی پيرامون عملياتی شدن اين راهبردها بحث و بررسی شود.

چندی پيش، آيت‌الله علی خامنه‌ای، رهبر جمهوری اسلامی، طی فرمانی برنامه‌ کنترل جمعيت را متوقف کرد.

آيت‌الله ناصر مکارم شيرازی يکی از مراجع تقليد شيعيان امروز در مسجد اعظم قم بر ساماندهی مسئله ازدواج تأکيد کرد و گفت: "اگر يک سازمان مجهزی با سرمايه‌های کافی و اختيارات لازم برای ساماندهی مسئله ازدواج جوانان ايجاد شود که هم تسهيلات بدهند و هم آموزش‌های لازم را ارائه کنند، بسيار مفيد و به‌جا خواهد بود."

وی با بيان اين‌که سن ازدواج در جامعه بالا رفته است و زوج‌ها پس از ازدواج تا چند سال تمايلی به بچه‌دار شدن ندارند افزود: "اين مسئله باعث پير شدن تدريجی بافت جامعه می‌شود و اين تهديد و خطری برای جامعه و کشور است."

پيش از اين، معاون امور فرهنگی و تربيتی وزارت ورزش و جوانان ايران مهرماه سال جاری در سخنانی گفت: "مصوبه‌ای به بانک‌های پرداخت‌کننده وام‌های ازدواج داده شده است که بر اساس آن، ۲۰ ميليون ريال افزايش مبلغ وام ازدواج برای جوانانی که با شرايط ازدواج زير سن ۲۵ سال يا کسانی که مهريه‌ای معقول برگزيده‌اند تعلق می‌گيرد.

شورای عالی انقلاب فرهنگی نيز يک بسته برای تشويق جوانان ايرانی به ازدواج و افزايش جمعيت تهيه کرده است.

به گزارش تارنمای خبرآنلاين، محمدرضا مخبر دزفولی دبير شورای عالی انقلاب فرهنگی مهرماه سال جاری دراين زمينه گفت: "در اين بسته مشوق‌های تسهيل ازدواج،‌ تحکيم خانواده،‌ تشويق به باروری، ‌حمايت از بانوان خانه‌دار به‌عنوان مربيان اطفال، ارزش تلقی شدن پدر و مادر شدن در جامعه و... وجود دارد. فرهنگ‌سازی توسط روحانيت، آموزش و پرورش و رسانه‌ها نيز از ديگر ابعاد اين بسته است."

پيش از اين محمدجواد محمودی، رئيس مرکز مطالعات و پژوهش‌های جمعيتی آسيا و اقيانوسيه از تهيه سندی برای افزايش جمعيت خبر داده بود که در شورای عالی انقلاب فرهنگی و مجمع تشخيص مصلحت نظام بررسی شده است، همچنين در خبرها آمده بود که اين سياست‌ها در مجلس هم مصوب می‌شود تا برای همه دولت‌ها الزامی باشد.

دولت محمود احمدی‌نژاد به‌ويژه وزارت بهداشت نيز چندی پيش برنامه‌های کنترل جمعيت را متوقف و بودجه مربوط به اين امور را قطع کردند.

"ايران رتبه چهارم جهانی طلاق را دارد"

Tue, 07 Aug 2012 13:36:01 +0000

دبير کميته سلامت شورای شهر تهران گفت ايران رتبه چهارم طلاق در جهان را به خود اختصاص داده است.

به گزارش منابع خبری ايران، معصومه آباد، دبير کميته سلامت شورای شهر تهران، امروز سه‌شنبه ١٧مردادماه در جلسه بررسی "طرح تحکيمی بنياد خانواده و آموزش مهارت‌های زندگی مشترک زوجين قبل از ثبت ازدواج" با اعلام اين خبر افزود: "کلان‌شهر تهران نيز رتبه نخست و پس از آن استان خراسان رتبه دوم طلاق را دارا است."

وی گفت روزانه دو هزار نفر به مراکز قضائی خانواده مراجعه می‌کنند که منجر به تشکيل ۵۰۰ پرونده قضائی با موضوع طلاق می‌شود.

معصومه آباد افزود: "اختصاص ۸۵ درصد از پرونده‌های شکايت در مجتمع‌های قضائی و خانواده به بحث طلاق زنگ خطری برای مسئولان و فروپاشی تحکيم خانواده است."

در همين حال، محمدعلی نجفی، عضو کميسيون برنامه و بودجه شورای شهر تهران نيز در اين جلسه گفت: "بالا بودن آمار طلاق نسبت به دهه‌های گذشته الزامأ منفی نيست."

محمدعلی نجفی، عضو کميسيون برنامه و بودجه شورای شهر تهران: زنان اکنون قدرت و توان دفاع از حقوق خود را دارند بنابراين اگر مردی شعور برخورد با همسر خود در شرايط مساوی را ندارد، بايد از او طلاق گرفت

وی با بيان اين‌که "در سال‌های اخير آگاهی زنان نسبت به ۴۰ سال پيش افزايش يافته است"، گفت: "زنان اکنون قدرت و توان دفاع از حقوق خود را دارند بنابراين اگر مردی شعور برخورد با همسر خود در شرايط مساوی را ندارد، بايد از او طلاق گرفت."

مرتضی طلائی، رئيس کميسيون فرهنگی و اجتماعی شهر تهران در واکنش به سخنان نجفی پيرامون نقش مردان در ايجاد مشکلات خانوادگی گفت: "از اين‌که مردها را بی‌شعور کرديد ممنونم."

اما خسرو دانشجو، سخنگوی شورای شهر تهران با تأکيد بر اين‌که "هر طلاقی بد است چرا که امری مکروه است"، گفت:" آموزش‌های قبل از ازدواج با اين هدف ارائه می‌شوند که مردان به زنان ظلم نکنند و طلاقی هم رخ ندهد."

احمد مسجد جامعی يکی از اعضای کميسيون فرهنگی اجتماعی شورای شهر تهران نيز گفت: "در شرايطی که دو بار برگزاری کنگره سالانه انجمن جامعه‌شناسان لغو می‌شود، چگونه می‌توان به اين موضوعات به صورت کارشناسی ورود کرد؟ چطور می‌توانيم بدون ارزيابی گذشته راه آينده را ترسيم کنيم."

بررسی "طرح تحکيم بنيان خانواده و ارائه آموزش مهارت‌های زندگی مشترک به زوجين قبل از ثبت ازدواج" برای بار دوم به‌خاطر عدم توافق اعضای شورای شهر به تصويب نرسيد و قرار شد اين طرح در زمان ديگری بررسی شود.

اسدالله جولائی، رئيس ستاد ديه نهم تيرماه سال جاری در اين زمينه گفته بود: "در سال ۸۹ و ۹۰ حدود ۲۰ هزار کانون خانواده به دليل شکايت زوجه عليه زوج برای دريافت مهريه از هم پاشيده اند."

براساس آمار منتشرشده از سوی سازمان ثبت احوال ايران، آمار طلاق در اين کشور در سال ۱۳۹۰ به بيش از ۱۴۲ هزار مورد رسيد. آمار طلاق در ايران در سال ۱۳۸۵ حدود ۹۴ هزار مورد بوده است.

چند روایت از ازدواج به سبک ایرانی

Sun, 05 Aug 2012 12:33:27 +0000

نعیمه دوستدار

نعیمه دوستدار - مسئولان حکومتی در ایران از آمار ازدواج نگران هستند. توصیه به ازدواج آسان و تشویق به تشکیل خانواده و ادعای تسهیل شرایط ازدواج هم فراوان است، اما ازدواج در شرایط اقتصادی امروز جامعه ایران سخت‌تر از همیشه است.

بی‌کاری، بحران اقتصادی ناشی از تحریم‌ها و تورم، تشکیل یک خانواده جدید را برای جوانان ترسناک‌تر از قبل می‌کند. بدون داشتن یک سرمایه قبلی و حمایت خانواده، تشکیل خانواده دشوار و این شرایط، باعث ایجاد بحران جنسی و عاطفی، بالا رفتن سن ازدواج، اختلاف در زندگی زناشویی و افزایش آمار طلاق و جدایی می‌شود. جوانان ایرانی با از دست دادن فرصت‌های سنی مناسب برای تشکیل خانواده به تدریج به سمت دیدگاهی کشیده می‌شوند که ازدواج را بیهوده و بی‌فایده می‌داند و از این سو هم به فرار از مسئولیت متهم هستند.

این گزارش روایتی از چهار جوان ایرانی است که با مشکلات پیش از شروع زندگی مشترک دست و پنجه نرم می‌کنند.

روایت اول: عروسی بی ذوق و شوق

سهیل ۲۹ ساله است؛ تا مرحله دیپلم درس خوانده و یک مغازه در یکی از محلات متوسط تهران دارد. سه سال قبل نامزد کرده و قرار است آخر تابستان مراسم عروسی خود را بگیرند. از یک سال قبل، با کمک پدرش خانه‌ای خریده، با قسط‌های فراوان که قرار است بخشی را خودش بپردازد و بخشی را پدرش.

سهیل می‌گوید تا حالا غیر از هزینه‌هایی که برای خانه کرده، پنج میلیون تومان صرف خرید طلا و حلقه و لباس و باقی خریدها کرده و هر دو خانواده تا حد ممکن صرفه‌جویی کرده‌اند. او می‌گوید: "واقعاً ارزان‌ترین چیزها را انتخاب کردیم، چون اصلاً نمی‌توانستیم سراغ چیزهای گران برویم. خانواده‌ها همه بازار را دنبال یک سرویس طلای مناسب گشتند و این چیزی هم که الان تهیه کرده‌ایم، فقط یک گردنبند و گوشواره است بدون هیچ نگین جواهری."

"یک میلیون تومان سهم خودم است، دو میلیون تومان را پدرم می‌دهد. خانه‌ای که خریدیم خیلی هزینه داشت. برای اینکه بشود در آن زندگی کنیم حدود ده میلیون تومان خرج کردیم. همه این هزینه‌‌ها را خودم دادم. با اینکه برای ماه شهریور قرارعروسی گذاشته‌ایم، اصلاً نمی دانم چطور می‌توانم بقیه هزینه‌ها را تامین کنم. چندین سالن عروسی را دیدیم، همه جا قیمت‌ها گران بود. گروه‌هایی که مراسم عروسی را برگزار می‌کنند که هزینه‌های کلانی می‌گیرند. معمولی‌ترین سالن‌ها قیمت منویشان از ۲۰ هزار تومان برای هر نفر شروع می‌شود، تازه به جز ورودی سالن و هزینه موسیقی و اتاق عقد و این چیزها. تعداد مهمان‌های ما کم نیست. هر جایی هم نمی‌توانستیم مراسم را برگزار کنیم. آخرش سر جایی توافق کردیم که منوی غذایش ۳۰ هزار تومان است." او احتمال می‌دهد همان منوی غذا الان گران‌تر هم شده باشد؛ چون قیمت مرغ و مواد غذایی بالا رفته است.

سهیل می‌گوید تا حالا غیر از هزینه‌هایی که برای خانه کرده، پنج میلیون تومان صرف خرید طلا و حلقه و لباس و باقی خریدها کرده و هر دو خانواده تا حد ممکن صرفه‌جویی کرده‌اند. او می‌گوید: "واقعاً ارزان‌ترین چیزها را انتخاب کردیم، چون اصلاً نمی‌توانستیم سراغ چیزهای گران برویم. خانواده‌ها همه بازار را دنبال یک سرویس طلای مناسب گشتند و این چیزی هم که الان تهیه کرده‌ایم، فقط یک گردنبند و گوشواره است بدون هیچ نگین جواهری."

سهیل ذوق و شوقی برای مراسم عروسی ندارد. مراسم را به اصرار خانواده‌ها برگزار می‌کند و می‌گوید سه سال است نامزدش را منتظر گذاشته و از این بیشتر دیگر نمی‌توانند کشش بدهند. تا امروز موضوع ازدواج چندین بار باعث ایجاد اختلاف و درگیری بین او و همسرش شده است، اما هزینه‌های عروسی همچنان ادامه دارند و خودش محاسبه می‌کند که دست کم پنج میلیون تومان دیگر هم باید خرج کند تا مراسم به سرانجام برسد: "اگر هزینه‌های خانه را کنار بگذاریم، فکر می‌کنم تا روز عروسی ۳۰ میلیون تومان هزینه کرده‌ام. البته این رقم پولی نیست. بعضی‌ها فقط همین قدر برای سرویس جواهر عروس خرج می‌کنند، اما در شرایط عادی، این رقم برای یک جوان که درآمد زیادی ندارد، خیلی زیاد است. تازه من این شانس را داشته‌ام که پدرم برای خرید خانه کمکم کند."

روایت دوم: زندگی از صفر

محسن، ۳۲ ساله است و در یکی از شهرهای شمالی زندگی می‌کند. لیسانش کامپیوتر است و در یک شرکت خدمات کامپیوتری کار می کند و ماهی ۶۵۰ هزار تومان درآمد دارد.

در شهرستانی که محسن زندگی می‌کند، دست کم باید هفت میلیون تومان به عنوان پول پیش خانه بدهند و اجازه یک آپارتمان معمولی کمتر از ۲۵۰ هزار تومان نیست. از حقوق او ۴۰۰ هزار تومان می‌ماند که در آینده باید با آن زندگی کنند.

به اصرار خانواده‌اش به فکر ازدواج افتاده و هرچند هنوز کسی را انتخاب نکرده، اما در حال بررسی هزینه‌های ازدواج است. محسن هفت سال است کار می‌کند، اما پس‌اندازی ندارد. درآمد سال‌های گذشته کفاف هزینه‌های خودش را هم نمی‌داده است و از قضا خرج‌هایی هم در خانواده داشته‌اند که او مجبور بوده تامین‌شان کند:‌ "من پدرم را از دست داده‌ام. مادرم تنهاست. هرچند کار می‌کند، اما مشکلاتی پیش آمد که مجبور شدم چند میلیون تومان پس‌انداز مرا صرف حل مشکل کنیم. الان خالی خالی‌ام."

در شهرستانی که محسن زندگی می‌کند، دست کم باید هفت میلیون تومان به عنوان پول پیش خانه بدهند و اجازه یک آپارتمان معمولی کمتر از ۲۵۰ هزار تومان نیست. از حقوق او ۴۰۰ هزار تومان می‌ماند که در آینده باید با آن زندگی کنند.

قیمت سالن‌های عروسی در شهر محل زندگی او هرچند ارزان‌تر از تهران است، اما در عوض تعداد مهمان‌ها کم نخواهد بود. او می‌گوید: "باید ۴۰۰ نفر را دعوت کنیم. هشت تا ده میلیون تومان هزینه سالن و شام می‌شود. این جدا از خرج‌های دیگر است. عکاسی و فیلمبرداری، لباس و آرایشگاه. من اصلاً فکر تجمل را هم نمی‌توانم بکنم، اما معمولی‌ترین چیزها هم هزینه دارد. اگر قرار است بعد از ۳۲ سالگی ازدواج کنم، چرا نباید بتوانم یک مراسم آبرومند بگیرم؟ دلم نمی‌خواهد بدون هیچ مراسمی ازدواج کنم. دوست ندارم از کسی بخواهم که همین‌جوری دست مرا بگیرد و بیاید توی خانه‌ام، اما احتمالاً زمانی که مورد مناسب پیدا شود، باید مدت زیادی صبر کند تا من بتوانم کم‌کم پول مراسم را جور کنم."

او روی وام ازدواج اصلاً حسابی نکرده است: "رقمش خنده‌دار است. به هیچ چیز نمی‌رسد. تازه همان مبلغ قبلی را هم با هزار دردسر می‌دهند. توقع دارند همه آدم‌ها به روش خیریه‌ها عروسی کنند. چیزی که به عنوان ازدواج آسان تبلیغ می‌کنند اصلاً غیرممکن است. حتی اگر کسی هیچ مراسمی برگزار نکند، برای اینکه بعد از محضر بتواند برود توی یک خانه، ده میلیون تومان پول لازم دارد."

روایت سوم: جهیزیه از جیب عروس

عاطفه ۲۸ ساله است و در شیراز زندگی می‌کند. یک سال است عقد کرده است و در یک شرکت مهندسی کار می‌کند. درآمدش ۷۰۰ هزار تومان است. پدر و مادرش هر دو دبیر بازنشسته‌اند و او فرزند آخر خانواده است. قرار است تا چهارماه دیگر عروسی کنند و او مشغول خرید جهیزیه است.

عاطفه: قیمت وسایل برقی خیلی زیاد است، هربار می‌رویم خرید، چند تا کاسه و بشقاب که می‌خریم، ۲۰۰ هزار تومان از جیب‌مان می‌رود. من از پس‌انداز و حقوق خودم خرید می‌کنم و پدر و مادرم فقط بخشی از هزینه‌ها را می‌توانند بدهند.

او می‌گوید: "برآورد کرده‌ایم که ۲۰ میلیون تومان هزینه جهیزیه می‌شود. ما قرار است در یک خانه ۶۰ متری زندگی کنیم، اما برای همان خانه ۶۰ متری هم مجبورم وسیله تهیه کنم. قیمت وسایل برقی خیلی زیاد است، هربار می‌رویم خرید، چند تا کاسه و بشقاب که می‌خریم، ۲۰۰ هزار تومان از جیب‌مان می‌رود.

من از پس‌انداز و حقوق خودم خرید می‌کنم و پدر و مادرم فقط بخشی از هزینه‌ها را می‌توانند بدهند. بعضی‌ها می‌گویند همین چیزها را هم نخرید، اما حساب می‌کنم و می‌بینم اگر همین الان این چیزها را تهیه نکنم، با درآمد همسرم و خودم نمی‌توانیم به مرور هم لوازم زندگی بخریم. بیشتر درآمد همسرم را باید برای اجاره خانه و قسط‌ وام بدهیم، حقوق خودم هم باید توی خانه خرج شود. همین الان هم چند تا وام گرفته‌ام تا بتوانم لوازم زندگی بخرم. یعنی از حقوق خودم هم چیزی نمی‌ماند."

روایت چهارم: عروسی بی عروسی

شیرین ۲۵ ساله است. لیسانس زبان انگلیسی است و در موسسه زبان تدریس می‌کند. درآمدش ۳۵۰ هزار تومان است. یک سال و نیم است نامزد دارد. پدرش را از دست داده است و چهار برادر دارد که همه ازدواج کرده‌اند.

شیرین: "مادرم برای خریدن خانه‌ای در یک محله فقیرنشین تا خرخره زیر بار قرض است. با این حال می‌خواهد به من جهیزیه هم بدهد. تا الان هم فقط توانسته یک چیزهایی را با کمک آدم‌های خیر برایم جور کند."

تاریخ ازدواج‌شان معلوم نیست، چون نه خودش، نه شوهرش آمادگی شروع زندگی را ندارند. شوهرش معلم حق‌التدریسی است و ماهی ۶۰۰ هزار تومان درآمد دارد. او می‌گوید: "ما نمی‌خواهیم هیچ مراسمی برگزار کنیم. فقط می‌خواهیم یک خانه اجاره و کمی وسیله تهیه کنیم و برویم سر زندگی‌مان. من پدرم را چند سال پیش از دست داده‌ام. او نگهبان یک اداره دولتی بود و حقوقش خرج روزمره مادرم را هم تامین نمی‌کرد. ما را از یک خانه سازمانی که سا‌ل‌ها در آن زندگی کرده بودیم بیرون انداختند و مادرم برای خریدن خانه‌ای در یک محله فقیرنشین تا خرخره زیر بار قرض است. با این حال می‌خواهد به من جهیزیه هم بدهد. تا الان هم فقط توانسته یک چیزهایی را با کمک آدم‌های خیر برایم جور کند."

آشنایان مادر شیرین توانسته‌اند از چند صندوق قرض‌الحسنه برایش وام بگیرند که قسط وام‌ها را خود شیرین باید بدهد. با اینکه مقداری جهیزیه با کمک فامیل و دوستان برایش تهیه شده است، اما هنوز لوازم اصلی زندگی را ندارند؛ چیزهایی مثل گاز و یخچال.

شوهر شیرین تا حالا هفت میلیون تومان برای پول پیش خانه جمع کرده اما اگر بخواهند با همین رقم جایی را اجاره کنند باید پول زیاد بابت اجاره ماهانه بدهند. شیرین امیدوار است تا شش ماه دیگر سه میلیون تومان دیگر به پول‌شان اضافه شود:" تازه آن موقع هم باید ۳۰۰ هزار تومان اجاره بدهیم؛ جایی نزدیک مادرم، در کیان‌شهر."

سکس کسب و کار من نیست

Sat, 14 Jul 2012 16:35:34 +0000

حمید رضایی

حمید رضایی - سر طنابی از زمین بیرون زده است و هر چقدر آن را می‌کشیم چیزی بیرون نمی‌آید. ما روی زمین ‌ایستاده‌ایم و زمین را می‌کشیم. کار بیهوده یعنی ‌این!

بخشی از جامعه ما با ارزش‌هایی می‌جنگد که خود با آن زندگی می‌کند. چیزی را نفی می‌کند که خود از آن لذت می‌برد. آشکارا علیه چیزها و کارهایی صحبت می‌کند که خود در پنهان از آن چیزها استفاده می‌کند و آن کارها را انجام می‌دهد. مسئله بر سر ریا و دروغ و پنهانکاری تحمیل شده از ‌ایدئولوژی حکومتی به جامعه نیست؛ مسئله بررسی روش زندگی شماری از نسل جوانی است که رفته رفته در حال مسلط شدن بر اجتماع ‌ایران هستند.

شمار زیادی از نسل جوان امروز را با لباس زیر بیرون زده از شلوارهای جین، آرایش صورت و مدل موهای عجیب و غریب پسران و مدگرایی، آرایش های غلیظ و دهن‌کجی به دین حکومتی و سنت‌های فرهنگی دختران می‌شناسند. صحبت مطلقاً بر سر ارزش‌ها نیست. ارزش‌ها ساخته و پرداخته شیوه تولید، مناسبات فرهنگی، جغرافیا و تاریخ یک اجتماع هستند. ارزش‌ها امور تحمیل شده از جامعه‌اند که می‌توانند توسط افراد و حکومت‌ها، خواسته یا ناخواسته، برنامه‌ریزی یا اتفاقی توسط جوامع اخذ و به خود آن تزریق شوند.

اینجا می‌خواهم از نسل جوانی صحبت کنم که به ویژه در شهرهایی چون تهران به خودرو به چشم وسیله حمل و نقل نمی‌نگرد؛ به همراه سیم کارت اصلی تلفن همراه خود، یک یا چند سیم کارت اعتباری با شماره‌های گوناگون دارد؛ بخش عمده‌ای از هزینه‌هایش خرید لوازم آرایشی- بهداشتی و پوشاک است؛ افزایش قیمت بنزین برایش نه یک مشکل اقتصادی که یک بحران هویتی است؛ ادبیاتش هر لحظه بیشتر به فحش‌های «کاف‌دار» تزئین شده است؛ شب‌نشینی و قلیان با تمباکوی میوه‌ای کشیدن را به کوهنوردی و طبیعت گردی ترجیح می‌دهد و دخترانش بین سختی استقلال یا امنیت تکیه بر دیگری سرگردانند و مرز بین اوقات فراغت و خود زندگی را مخدوش کرده‌اند.

‌ایرانی‌ها در سال گذشته دو میلیارد دلار کالاهای آرایشی مصرف کرده‌اند. یعنی سه‌هزار و ۶۰۰ میلیارد تومان هزینه‌ای که می‌توانست صرف ‌ایجاد اشتغال در ‌ایران شود و حداقل با آن می‌توانستیم یک کارخانه تولید لوازم آرایشی با مواد اولیه مرغوب برای تولید لوازم آرایشی که مصرف آنها روبه رشد است احداث کنیم. به این ترتیب می‌توانستیم از خروج سالانه دو میلیارد دلار ارز از کشور جلوگیری کنیم و از تراز منفی تجاری ‌ایران بکاهیم.

تاریخ جنون

تاریخ‌این نسل رو به افزایش را به راحتی می‌توان تاریخ جنون نامید. جنون مصرف، جنون لذتجویی، جنون بی تعلقی، جنون شکستن ارزش‌ها، جنون تخریب خود برای انتقام گرفتن از جنون خفقان حکومتی، جنون فریب، جنون فتح بدن، جنون تنانگی، جنون یک بعدی شدن و بدتر از همه جنون فروپاشی اجتماعی.

اگر نسل جوان دهه ۷۰ و ۸۰ پسرهایشان با سبیل و یقه‌باز پیراهن‌ها و درگیری‌های فیزیکی در یاد مانده‌اند و دختران‌شان با ظاهر شدن با چادر مشکی و صورت‌های بی‌آرایش در خیابان آنهم به همراه مادر، اکنون نسل جوان را با لباس زیر بیرون زده از شلوارهای جین، آرایش صورت و مدل موهای عجیب و غریب پسران و مدگرایی، صورت‌های پر آرایش و دهن‌کجی به دین حکومتی و سنت‌های فرهنگی دختران می‌شناسند.

تاریخ‌این نسل را تاریخ پسرانی خواهند دانست که فکر می‌کنند فریب داده‌اند و دخترانی که اجازه می‌دهند چنین قضاوت شوند که فریب خورده‌اند. نسلی که به دلایل اقتصادی و فرهنگی و اجتماعی هیچ چیزی برای پر کردن خلاء خود ندارد. نه موسیقی، نه هنر، نه‌ اندیشه، نه سفر و نه هیچ چیز دیگر برای پر کردن ‌این فضای تهی، اما پر کشش وجود ندارد. به ناگاه دانشگاه و تشکیل خانواده هدف قرار می‌گیرند. ظرفیت پذیرش رشته‌های دانشگاهی از ۵۰۰ هزار به یک میلیون و هفتصد هزار افزایش می‌یابد ولی از آنجایی که اشتغال‌زایی در پس آن وجود ندارد دانشگاه دیگر نه سکوی پرشی برای زندگی که برای شماری از جوانان، محلی برای تفریح و خوشگذرانی "مشروع و عرفی" تبدیل می‌شود.

در طول تحصیل هرگونه فشار مسئولیت و بازخواست از گرده‌ این جوانان برداشته می‌شود و بی‌نظارت دوران تحصیل مقاطع پایین‌تر از سوی خانواده و پذیرش رفتارهایی از سوی جامعه که "دانشجویی" نامیده می‌شوند، زمینه مساعد بروز همه کمبود‌ها و علنی شدن تمام نقایص اجتماعی و نقطه ضعف‌های ایدئولوژی حکومتی می‌شوند.

بعد از آن ورزش عرصه‌ای برای پر کردن خلاء زندگی‌های ‌این نسل شد. تعداد باشگاه‌های ورزشی افزایش چشمگیر یافت و در رشته‌های تازه تاسیس جوانان ایرانی به مقام قهرمانی و نایب قهرمانی جهان دست یافتند. اما مدیریت مفتضحانه حکومتی و ورزشی که فقط پرکننده زمان حال بود و با ‌آینده کاری نداشت خیلی زود جذابیت خود را برای‌ این نسل از دست داد و به عرصه‌هایی کشیده شد که در سطور پایین‌تر توضیح داده خواهد شد.

این نسل رو به افزایش خیلی زود به ‌این نتیجه رسید که می‌تواند از بدن خود لذت ببرد و همه لذت‌های سرکوب شده‌ دیگر را در ‌این لذت باز یابد. ناخودآگاه، ‌این نسل از نوعی اعتراض در عمل خود هم بهره‌مند می‌شد و در‌ اندک زمانی همه عرصه‌های دیگر در خدمت ‌این کشف جدید قرار گرفت؛ از ورزش تا دانشگاه، از کار تا تفکر همه چیز ابزاری برای بهره‌مندی بیشتر از تن خود و تن دیگران شد. تکنولوژی برای خدمت در‌ این عرصه به حضور طلبیده شد و دیری نپایید که حکومت دریافت می‌تواند با مدیریت ‌این کشش از مهار خارج شده بخش عظیمی از نیروهای اجتماعی ‌این نسل را که با محافظه‌کاری بیگانه است، بگیرد و از سیستم اجتماعی خارج کند.

در جمع پسران

نمی‌دانم تا چه حد یک رسانه ظرفیت بازتاب واقعیت‌های اجتماعی را دارد. آن هم در مورد موضوعی که برای جامعه تابوی سنگینی محسوب می‌شود و و همه ما به نوعی قربانی یا پرورش یافته آن هستیم؛ تابوهایی که توسط عده‌ زیادی از افراد اجتماع نادیده گرفته می‌شوند، اما همچنان در ارتباط با آنان ظاهرسازی می‌شود.

تاریخ‌این نسل رو به افزایش را به راحتی می‌توان تاریخ جنون نامید. جنون مصرف، جنون لذتجویی، جنون بی تعلقی، جنون شکستن ارزش‌ها، جنون تخریب خود برای انتقام گرفتن از جنون خفقان حکومتی، جنون فریب، جنون فتح بدن، جنون تنانگی، جنون یک بعدی شدن و بدتر از همه جنون فروپاشی اجتماعی.

شاید بهتر است ادبیات و شرح فتح الفتوحات ‌این جوانان را نادیده بگیرم و فقط به ‌این موضوع اشاره کنم که ۹۰ درصد صحبت‌ها در‌ جمع‌های دوستانه این نسل، پیرامون سوژه‌های جنسی و گزینه‌های موجود برای فرایندی است که اسم آن را «مخ زدن» گذاشته‌اند. درآوردن شریک‌های جنسی هر کدام از دوستان از چنگ‌شان تبدیل به یک شوخی و ارائه مهارت و برتری شده است که البته تکرار آن از نظر جمع یک ارزش منفی ناپسند به حساب می‌آید.

آشنایی‌های کوتاه‌مدت و سبک رفتاری، به رابطه‌های "بزن- درو" معروف شده است؛ روابطی که بعد از یک یا چند تماس جنسی به پایان می‌رسند و البته نقش قربانی در آن - نه‌اینکه وجود نداشته باشد- هر روز کمتر و کمتر می‌شود. ‌این روند قربانی ندارد چرا که خودش را بازتولید می‌کند و مورد پذیرش قرار می‌گیرد. هر دو طرف رابطه کم و بیش از پایان آن مطلع هستند؛ گرچه شاید در یک طرف آن امید به دیگرگون شدن پایان تکراری ‌این روابط هنوز وجود داشته باشد.

شماره‌های موبایلی که دست به دست مبادله می‌شوند، بخشیده می‌شوند و یا تعویض می‌شوند. مشخصات جسمی، مدل ماشین، دانشگاه و رشته، محل سکونت، شغل پدر، باکره بودن یا نبودن صاحبان آنها معیار انتخاب این شماره‌ها است. ‌این شماره‌ها متعلق به کارگران جنسی نیستند بلکه متعلق به نسلی هستند که جز تن خود و لذت هم‌تنی هویت دیگری در جامعه و زندگی‌اش ندارد.

در جمع دختران

گرچه پسران فکر می‌کنند که آنان را فریب می‌دهند، اما دختران بهتر از پسران بر کلیت ‌این مسئله اجتماعی واقف هستند. آنها به ‌این بازی وارد می‌شوند و برای خروج از آن هم برنامه دارند. ممکن است برنامه آنها با موفقیت همراه نباشد و در بازی حل شوند، اما به هر حال فکر کردن به مکانیسم خروج از ‌این بازی نوعی تکامل است که در پسران کمتر از دختران دیده می‌شود.

۹۰ درصد صحبت‌ها در‌ جمع‌های دوستانه این نسل، پیرامون سوژه‌های جنسی و گزینه‌های موجود برای فرایندی است که اسم آن را «مخ زدن» گذاشته‌اند. درآوردن شریک‌های جنسی هر کدام از دوستان از چنگ‌شان تبدیل به یک شوخی و ارائه مهارت و برتری شده است که البته تکرار آن از نظر جمع یک ارزش منفی ناپسند به حساب می‌آید.

شمار زیادی از دختران نیز قادر به فریب پسران هستند. وقتی دخترها می‌دانند، یا اگر نمی‌دانند در اثر انتقال تجربه دیگر دختران و کسب تجربه مستقیم، از خیانت‌ها و بوالهوسی‌های پسران در قالب ارتباط‌های متعدد جنسیِ "همزمان" مطلع هستند، چرا آنها چنین کاری نکنند؟

در بین یکی از سوژه‌هایی که مورد تحقیق قرار دادم دختری به صورت همزمان با ۱۹ پسر ارتباط داشت؛ که البته با پسرانی که همزمان با چهار، پنج دختر ارتباط جنسی دارند و هر دو هفته یا یک ماه شریک‌های جنسی خود را تغییر می‌دهند تفاوتی ندارد. نمی‌دانم باید اسم این روابط را روابط عاطفی گذاشت یا چه چیز دیگر. او فقط با یکی از‌ این پسرها سکس می‌کند و با نمایاندن خود به عنوان یک انسان معتقد به اصول مذهبی از ارتباط جنسی با ۱۸ پسر دیگر سر باز می‌زند. گرفتن شارژ تلفن اعتباری، خرید لباس، گرفتن کادو، مسافرت رایگان، استفاده از تفریحات پرهزینه مانند کارتینگ و پینت بال، تامین هزینه‌های دانشگاه تا پرداخت اقساط ماشین و غیره، نمونه‌هایی از دلایلی هستند که دخترها برای ‌ایجاد ارتباط‌های پر ریسک بیان می‌کنند.

استادی در فریب در بین دختران و پسرانی که روابط متعدد و همزمان با جنس مخالف دارند به حدی است که حتی راهکارهای مقابله با گاف‌های مرسوم در‌ این نوع روابط هم از قبل موجود است. وقتی پیامکی که با اسم اشتباه آغاز شده است برای یکی از طرفین متعدد ‌این نوع رابط فرستاده می‌شود لزوماً نباید کار به فاجعه یا مسلم شدن خیانت یا ارتباط همزمان تلقی شود: "این را برادر/ خواهر کوچک‌تر من برای دوستش ارسال کرده است. خودش خط تلفن ندارد. پدرم/ مادرم موبایلش را از او گرفته است.» این راهکاری است تجربی که وقتی به عنوان یک گفت‌وگوی دوستانه و برای خنده تعریف شده است در ذهن دوستان به عنوان یک "درس" درج شده است.

نتایج

تاکید دارم مسئله مطرح شده در بالا نمی‌تواند یک ریشه مستقل و جدا از روابط اجتماعی داشته باشد و نتایج منفی آن هم بی‌شک فقط زاده مستقیم خود‌ این مسئله اجتماعی نیستند.

یکی از مخرب‌ترین پیامدهای ‌این مسئله اجتماعی گرایش به ماجراجویی جنسی است که در بستر فانتزی‌های یک جامعه به شدت در معرض سانسور، به سرعت به مرحله اعمال خشونت در سکس به خود یا دیگری تبدیل می‌شود.

از وضعیت اقتصادی جامعه تا خفقان حکومتی، تا افزایش ضریب نا امیدی مردم ایران، تا احساس عدم امنیت و نبود هیچ عامل پرکننده‌ای برای زندگی و یا جایگزینی برای تفریح و لذت بردن (که امروزه از حقوق مسلم انسان‌ها محسوب می‌شود و حتی در بعضی از کشورها در قانون اساسی آن کشور هم درج می‌شود)، تا رشد یافتن در شرایط جنگ یا رشد یافتن در جامعه‌ای که اکثریت آن را افراد تجربه‌کننده یک جنگ وسیع و طولانی تشکیل می‌دهند، تا بودن در خطر جنگ و از بین رفتن تمامی روحیات فرهنگی و اجتماعی (اعم از مترقی و ارتجاعی) با تیغ دین و به نفع دین از جمله عواملی هستند که تقویت‌کننده ‌این مسئله اجتماعی و شریک در تبعات آن هستند.

سقوط آزاد آمار ازدواج، افزایش آمار طلاق، افزایش سقط جنین، افزایش آمار خیانت در روابط زناشویی، قتل‌های ناموسی، اعمال خشونت فیزیکی و روانی علیه زنان، اعمال خشونت روانی علیه مردان، عدم تعادل در اثر آسیب‌های روحی فرزندان خانواده‌های درگیر ‌این مسئله یا خانواده‌های تشکیل شده از دل ‌این نوع روابط از جمله معضلات اجتماعی هستند که ‌این عامل به صورت مستقیم و غیر مستقیم روی آنها تاثیر می‌گذارد.

یکی از مخرب‌ترین پیامدهای ‌این مسئله اجتماعی گرایش به ماجراجویی جنسی است که در بستر فانتزی‌های یک جامعه به شدت در معرض سانسور، به سرعت به مرحله اعمال خشونت به خود یا دیگری در مرحله سکس تبدیل می‌شود (می‌رسد/ جهش می‌کند). این موضوعی است که خود در بستر عدم آموزش یافتن کودکان در همه زمینه‌ها، ترویج بازی‌های کامپیوتری، شبکه‌های ماهواره‌ای تبلیغ‌کننده کشتی کج و فنون رزمی، نداشتن صنعت سینمای بومی و رواج خشن‌ترین و جنسی‌ترین کالاهای تولید شده در صنعت سینمای هالیوودی در میان مردم (که بدون قوانین طبقه‌بندی در اختیار همه اقشار سنی قرار می‌گیرد)، حداقل تبعاتش ترویج خشونت در بین عوامل و خودکشی در بین روشنفکران در اثر پوچی به انتها رسیدن در هر دو گروه است. باز تولید دوباره مردسالاری در جهانی که سعی در زدودن ‌این روابط دارد، پی‌آمد قطعی ترویج ‌این خشونت لوکس و اجتماعی است.

هدف‌این نوشته سیاه نمایی نیست

مسلماً بررسی یک مسئله اجتماعی در ‌ایران ربطی به این ندارد که «شعر حافظ قشنگ است». در ‌این نوشته صحبت از تبدیل شدن ارتباط جنسی، نه به عنوان یک تفریح یا حتی شغل، که «محور» و «متن اصلی زندگی روزمره» نسلی است که قرار است ستون اصلی جامعه ایران باشد و در یکی از بحرانی‌ترین اوضاع بین‌المللی تاریخ خود را از کانون بحران‌های بین‌المللی خارج کند و جامعه را حداقل یک قدم در مسیر تکامل خود به جلو ببرد.

توجه کنید که حتی نیروهای سیاسی جوان داخل ‌ایران و پناهندگان جوان خارج ‌ایران هم از آن مستثنی نیستند. با ‌اندکی تحقیق می‌توانید به روابط «جایگشتی» در کلونی‌های سیاسی‌ ایرانی پی‌ببرید.‌ این مسئله حتی در بین نخبگان‌ این نسل به شکل و شمایل دیگر اما با همین محورها برقرار است. نباید فراموش کرد که ‌این آگاهی انسان نیست که هستی اجتماعی او را می‌سازد، بلکه‌ این تعین‌های زندگی اجتماعی انسان‌هاست که افکار آنان را شکل می‌دهد. از‌ این روابط اجتماعی در نهایت چه افکاری و چه "شیوه"، "روش" و "هدف" مبارزاتی می‌تواند استخراج شود؟

این نوشته‌ ادعای قطعیت ندارد چرا که خود را علیه قطعیت‌های موجود قرار داده است. صحبت از یک فرد یا یک گروه از افراد در میان نیست. صحبت بر سر یک مسئله اجتماعی گسترده است؛ مسئله‌ای اجتماعی که از خودرو لوکس، مارک لباس، فلسفه و تریبون و زنان و غیره یک کارکرد مشترک استخراج می‌کند و هرگونه پرداختن جزئی به آن مردود است. این نوشته دغدغه حفظ خانواده را ندارد.

این نوشته فقط حاوی یک سئوال بزرگ است: "سرنوشت جامعه ایران با این نسل جوان به کجا خواهد انجامید؟"

به نام مردم به کام دولت

Babak M — Sat, 12 May 2012 13:35:51 +0000

نگاهی به تامین اجتماعی در ایران

نعیمه دوستدار

نعیمه دوستدار - درجه "توسعه‌یافتگی" هر کشور را با "تامین اجتماعی و رفاه" آن اندازه می‌گیرند؛ به این معنا که هرچه نظام تامین اجتماعی در کشوری پیشرفته‌تر باشد، آن کشور توسعه یافته‌تر است.

رفع فقر و محرومیت، بازتوزیع درآمد‌ها، کاهش فاصله طبقاتی، تامین حداقل معیشت مردم و اهتمام به سلامت همگانی در جامعه که از کارکردهای اساسی عدالت اجتماعی است، در کلام مسئولان جمهوری اسلامی بسامد بالایی دارد.

سند چشم‌انداز بیست ساله جمهوری اسلامی، برخورداری از تامین اجتماعی، فرصت‌های برابر، توزیع مناسب درآمد، نهاد مستحکم خانواده، به دور از فقر، فساد و تبعیض" را یک اصل مهم می‌داند و بر تامین اجتماعی به عنوان راهکاری برای دستیابی به عدالت اجتماعی در جامعه تاکید می‌کند. با وجود این به نظر می‌رسد نظام تامین اجتماعی در ایران غیر منسجم، بدون وحدت رویه و ناکارآمد است و پراکندگی اقدامات و سلب مسئولیت دولت از خود، تحقق شعارهای عدالت‌محور را با تردید روبه‌رو کرده است.

اصل بیست و نهم قانون اساسی ایران می‌گوید: "برخورداری از تامین اجتماعی از نظر بازنشستگی، بیکاری، پیری، از کارافتادگی، بی‌سرپرستی، در راه‌ماندگی، حوادث و سوانح، نیاز به خدمات بهداشتی و درمانی و مراقبت‌های پزشکی به صورت بیمه و غیره، حقی است همگانی، دولت موظف است طبق قوانین از محل درآمدهای عمومی و درآمدهای حاصل از مشارکت مردم، خدمات و حمایت‌های مالی فوق را برای یک یک افراد کشور تامین کند." تاکید این اصل قانون اساسی بر جذب درآمد حاصل از مشارکت مردم اما موضوعی است که گویا دولت ایران برای دستیابی به آن بیشتر می‌کوشد. بر این اساس، به نظر می‌رسد طرح‌های گوناگونی که در قالب طرح‌های حمایتی تدوین می‌شوند، در کنار تصویب قوانین و مصوبه‌هایی برای انداختن بار تامین اجتماعی بر شانه مردم، به سیاست اصلی دولت در تامین اجتماعی تبدیل شده است.

از جیب مردم تا جیب مسئولان

یکی از نمونه‌های سیاست دولت برای واگذار کردن مسئولیت تامین اجتماعی به مردم و شانه خالی کردن از آن، بستر‌سازی برای اجرای طرحی است که از آن به عنوان "طرح آسان‌سازی ازدواج" یاد می‌شود. رئیس دولت ایران، یک سال و نیم پیش، دستور اجرای این طرح را به وزارت کشور داده بود که تا‌کنون معوق مانده است. در این طرح، بر افزایش مشارکت نیکوکاران در تامین هزینه‌های ازدواج، توسعه فعالیت کانون‌های ازدواج آسان، قطع پرداخت وام ازدواج و پرداخت این مبلغ به کانون‌های ازدواج برای تامین هزینه ازدواج تاکید شده است.

صالح گلشن، مدیر عامل کانون ازدواج آسان که مدعی است این طرح بر‌اساس تجربه ۱۴ساله کانون‌های ازدواج آسان جوانان تهیه شده و تمام مشکلات ازدواج در این طرح دیده شده، ‌اعلام کرده است که دولت می‌تواند با یک پنجم وام ازدواج کنونی و با پرداخت این مبلغ به کانون‌های ازدواج آسان که توسط نیکوکاران حمایت می‌شوند از ازدواج جوانان حمایت کند.

به نظر می‌رسد طرح‌های گوناگونی که در قالب طرح‌های حمایتی تدوین می‌شوند، در کنار تصویب قوانین و مصوبه‌هایی برای انداختن بار تامین اجتماعی بر شانه مردم، به سیاست اصلی دولت در تامین اجتماعی تبدیل شده است.

او همچنین تاکید می‌کند که "این طرح بر مشارکت دادن هرچه بیشتر مردم و نیکوکاران در ترویج ازدواج آسان تاکید دارد و می‌تواند در صورت اعلام سراسری در کشور، شمار زیادی از نیکوکاران را به فعالیت در حوزه ازدواج جوانان، تامین مسکن زوجین و اشتغال‌زایی برای جوانان که از پیش‌زمینه‌های لازم برای ازدواج است ترغیب کند."

طراحان این طرح نه تنها می‌خواهند بار تامین امکانات ازدواج را بر شانه نیکوکاران بگذارند، بلکه می‌خواهند سهم دولت را که با پرداخت وام دو میلیون تومانی حتی در شرایط فعلی هم تامین‌کننده نیاز جوانان نیست، کمتر کنند. بر اساس این طرح، اعطای وام به جوانان توسط بانک‌ها و موسسات مالی قطع می‌شود، چون طراحان معتقدند جوانان این مبالغ را در محل‌های غیر ضروری هزینه می‌کنند. به این ترتیب، دولت تنها یک میلیون تومان به ازای هر زوج به کانون‌های ازدواج آسان می‌دهد تا ۳۰۰هزار تومان آن برای برگزاری جشن ازدواج هزینه شود و با ۷۰۰ هزار تومان باقیمانده با کمک نیکوکاران، جهیزیه تهیه شود.

صالح گلشن به صراحت از شانه خالی کردن دولت در رفع مشکلات سر راه جوانان برای ازدواج دفاع می‌کند و می‌گوید: "تجربه نشان داده است سپردن این کار به دست مردم و نیکوکاران از تاثیرگذاری بیشتری نسبت به دولتی شدن برخوردار است و دولت می‌تواند با یک‌پنجم وام ازدواج کنونی و در پرداخت این مبلغ به کانون‌های ازدواج آسان که توسط نیکوکاران حمایت می‌شوند، از ازدواج آسان حمایت کند."

نمونه دیگری از این برخورد، در قانون معافیت سازمان وظیفه عمومی درباره معافیت کفالت به تک فرزند ذکور پدر بالای ۶۰ سال وجود دارد. هرچند در حال حاضر اجرای این قانون با ابهاماتی روبه‌رو است و امکان حذف آن وجود دارد، اما به نظر می‌رسد دولت ایران تا‌کنون کوشیده است به جای ایجاد زیرساخت‌های لازم برای تامین اجتماعی افراد بازنشسته و سالمند، سرپرستی آنان را به فرزندان پسر‌شان بسپارد. در ادامه اجرای چنین طرح‌هایی و تصویب قوانینی از این دست، تشویق رو به گسترش دولت برای جذب سرمایه‌های مردمی در قالب گروه‌هایی چون نیکوکاران مدرسه‌ساز، بیمارستان‌ساز و تامین‌کنندگان جهیزیه، روز به روز سهم دولت را در تامین رفاه عمومی کمتر می‌کند؛ تا جایی که تنها نیکوکاران مدرسه‌ساز، در سال ۹۰، بیش از ۱۰۰۰میلیارد تومان تعهد هزینه کرده‌اند و رایزنی‌ها برای جذب بیشتر این نوع کمک‌ها ادامه دارد.

تامین اجتماعی زنان، زیر سایه مردان

در حالیکه نظام‌های تامین اجتماعی در دنیا می‌کوشند زنان را به عنوان موجوداتی مستقل تعریف کنند و بسته‌های حمایتی گوناگونی در قالب طرح‌های تامین اجتماعی، بیمه، اشتغال و ... برایشان ایجاد کنند، در ایران، زنان به دلیل وجود قوانین محدود‌کننده و مشکلات فراوان فرهنگی، از آسیب‌‌پذیرترین اقشار جامعه هستند و به شکل‌های مختلف، نیاز به حمایت‌های اجتماعی و تامینی دارند. در عین حال، تامین اجتماعی برای زنان ایرانی، نه به شکل مستقل که در ارتباط با مردان تعریف و تعیین می‌شود.

بسترهای مناسب برای اشتغال زنان، بیمه شدن و تامین نیازهای آنان در صورت از کار‌افتادگی، از دست دادن همسر و طلاق، در ایران فراهم نیست؛ در عوض، مسئولان تلاش می‌کنند با تصویب برخی قوانین و پیدا کردن راه‌های گریز، دست کم بخشی از فشار این قشر را به بخش‌های دیگر جامعه به خصوص در نسبت با مردان منتقل کنند. به این ترتیب، به جای پیدا کردن راه حلی اساسی، زنان را در نقش‌های وابسته و سنتی خود نگه می‌دارند و با سکوت در برابر مطالبات برابری‌خواهانه، روش‌هایی را به کار می‌گیرند که در آنها، زنان، همچنان وابسته به نظام مردسالار باقی می‌مانند.

در ایران، مسئولان به جای این‌که با حفظ شان انسانی زنان، حقوق اولیه شهروندان را تامین کنند، راه صدقه دادن و ایجاد وابستگی بیشتر را انتخاب کرده‌اند. دیدگاهی که با بازتولید گفتمان مردسالار، آینده زنان را در وابستگی به پدر، برادر و همسر تعریف می‌کند و هر گونه راه استقلال را بر آنها می‌بندد.

نمونه‌های مختلفی از بازتولید گفتمان مردسالارانه را می‌توان در قوانین و طرح‌های اخیر تصویب شده در ایران پیدا کرد. به عنوان مثال، بر اساس ماده ۴۴ قانون جدید خدمت وظیفه عمومی، "تنها برادر سرپرست خواهر فاقد پدر و همسر ذکور که بیش از ۲۴ سال سن داشته باشد، از خدمت سربازی معاف است". براساس این قانون، قبل از فراهم کردن امکان اشتغال زنان مجرد و به جای اینکه این دسته از زنان به شکل مستقیم از تامین اجتماعی برخوردار شوند و زمینه استفاده آنها از انواع بیمه‌های بیکاری فراهم شود، به عنوان موجوداتی وابسته به برادر تفسیر شده‌اند تا نبودن یک نظام واحد تامین اجتماعی، با مداخله بخش‌های غیر مرتبط مانند سازمان نظام وظیفه، جبران شود.

قانون دیگری از قوانین خدمت سربازی، مشمولانی را که با زنان معلول ازدواج کنند از انجام خدمت ضرورت معاف می‌کند و به این افراد پنج سال معافیت موقت و در صورت تداوم ازدواج، معافیت دائم داده می‌شود. این در صورتی است که معلولیت همسر مشمول، به تایید سازمان بهزیستی رسیده باشد. از یکسو این قانون زمینه سوءاستفاده مردان متقاضی معافیت از سربازی را از زنان معلول ایجاد می‌کند. همچنین در حالی که آینده نامشخصی را نیز برای این زنان رقم می‌زند و در عین حال فراهم‌کننده زمینه آسیب‌های عاطفی و روحی برای آنان می‌شود، دولت را از تامین اجتماعی مستقل زنان معلول که یکی از اصلی‌ترین گروه‌های هدف تامین اجتماعی هستند، معاف می‌‌کند. در این قانون، زنان معلول در واقع به عنوان سوژه‌هایی تعریف شده‌اند که راه را برای معافیت از خدمت مردان باز می‌کنند.

نمونه دیگری که نشان‌دهنده عدم فراگیری و نبود نظام تامین اجتماعی برای زنان است، تصویب پیشنهاد یکی از زنان نماینده مجلس در ایران است که بر مبنای آن، مستمری زنان بی‌سرپرستی كه از كمیته امداد مستمری می‌گیرند، بعد از ازدواج هم برقرار می‌ماند. این در حالی است که مشکل زنان شوهر از دست داده، در درجه اول تامین نیازهای فرزندان است، اما طبق قانون، اختیار دارایی‌های همسر در اختیار جد پدری بچه‌هاست. با این دیدگاه، زنان موجوداتی فرض شده‌اند که اراده و قدرت تصمیم‌گیری در مورد مسائل مالی و کلان زندگی خود را ندارند. با در نظر گرفتن این نکته، معلوم نیست چرا این مستمری قرار است در نظام خانوادگی‌‌ای ادامه پیدا کند که زن در آن با ازدواج مجدد، دوباره سرپرست پیدا می‌کند؟ آیا این روش به عنوان یک بسته مشوق برای ازدواج مجدد زنان تعیین شده است و در این صورت چرا زنان مطلقه را در بر نمی‌گیرد؟

بسترهای مناسب برای اشتغال زنان، بیمه شدن و تامین نیازهای آنان در صورت از کار‌افتادگی، از دست دادن همسر و طلاق، در ایران فراهم نیست؛ در عوض، مسئولان تلاش می‌کنند با تصویب برخی قوانین و پیدا کردن راه‌های گریز، دست‌کم بخشی از فشار این قشر را به بخش‌های دیگر جامعه به خصوص مردان منتقل کنند.

بر اساس قانون دیگری از قوانین مستمری‌بگیران وابسته، دختران مجرد، مادامی که شغل نداشته باشند، می‌توانند حقوق بازنشستگی پدر فوت شده خود را تحت عنوان مستمری دریافت کنند. پرداخت این مستمری تا زمان ازدواج فرد یادشده ادامه خواهد داشت. این در حالی است که برای پسران در شرایط مشابه شرط سنی وجود دارد. در صورتی که زن از همسر خود جدا شود و فاقد شغل باشد دوباره می‌تواند از مدخل حقوق بازنشستگی پدرش، به همان میزان مستمری ماهانه دریافت کند. به این ترتیب، بار دیگر نظام تامین اجتماعی ایران، به جای در نظر گرفتن شیوه‌ای مستقل و واحد برای زیر پوشش قرار دادن دختران و زنان مطلقه، تامین اجتماعی آن‌ها را در دامنه نظامی مردسالار تعریف می‌کند.

صدقه‌ یا تامین اجتماعی؟

با کمی تامل در چنین مصوباتی، می‌توان به نوع نگرش قانونگذار درباره زنان پی برد؛ نگرشی که زن را وابسته، محتاج و نیازمند می‌بیند و به جای ایجاد اشتغال و تامین اجتماعی مناسب، دادن مستمری دائم را راه‌حل می‌داند. این نوع عرضه رفاه اجتماعی، در واقع امتیازی است که در ظاهر به زنان داده می‌شود، اما در باطن، زنان سنتی، صغیر، ناتوان و صدقه‌بگیر تعریف می‌شوند و این دیدگاه به خود آنها هم القا می‌شود که می‌توانند به جای تامین زندگی خود و موثر بودن در جامعه، موجودی مصرف‌کننده باشند.

به جای اصلاح قوانین و رفع خلاء‌های قانونی در زمینه حقوق زنان و رفع مشکلاتشان، به نظر می‌رسد راه‌حل‌های این‌چنینی تنها نفعی موقتی، آن هم برای تعداد محدودی از زنان دارند. به عنوان مثال، در حالی که طبق اعلام مسئولان حدود ۱۷میلیون خانوار ایرانی وجود دارد، طرح بیمه زنان خانه‌دار، سال‌هاست معطل مانده و نبود بودجه کافی، امکان اجرای آن را گرفته است.

در مثالی دیگر، سازمان‌های مختلف درگیر با مسئله زنان بی‌سرپرست، بدسرپرست و خودسرپرست هم هنوز نتوانسته‌اند روشی نظام‌مند برای حمایت از این دسته از زنان پیدا کنند و طرح‌های مختلف بیمه‌ زنان خانه‌دار و بی‌سرپرست، همچنان دست به دست می‌شود.

گویا در ایران، مسئولان به جای اینکه با حفظ شان انسانی زنان، حقوق اولیه شهروندان را تامین کنند، راه صدقه دادن و ایجاد وابستگی بیشتر را انتخاب کرده‌اند. دیدگاهی که با بازتولید گفتمان مردسالار، آینده زنان را در وابستگی به پدر، برادر و همسر تعریف می‌کند و هر گونه راه استقلال را بر آنها می‌بندد.

در مزایای یک پایان تلخ

Maryam — Mon, 02 Apr 2012 09:05:41 +0000

نعیمه دوستدار

نعیمه دوستدار - زن، تحصیلکرده است. زیباست. موقعیت شغلی خوبی دارد. ده سال است که ازدواج کرده و یک دختر شش ساله دارد. عشق نوجوانی او اما خیلی دوام نداشته است.

زن، سال‌هاست بار تنهایی، بی‌مسئولیتی و کم‌مهری شوهرش را تحمل می‌کند و حتی کتک می‌خورد. تصویر چهره کبودش را بارها و بارها دوستان و همکارانش دیده‌اند. هربار داستانی سرهم کرده از تصادف و خوردن به در ماشین و ... حالا دیگر جای پنهانکاری هم نمانده است. یکی، دوبار به فکر طلاق افتاده است. اندازه یک شبانه‌روز به حرف‌های دوستانش فکر کرده است که او را به جدایی تشویق کرده‌اند، اما جرئتش را نداشته است. فکر این‌که شوهرش، دخترش را به او ندهد و پدرش بعد از طلاق او را به خانه راه ندهد، اجازه هر تصمیم دیگری را از او گرفته است. زن ده سال است با تحقیر و توهین و فشار، کانون خانواده‌اش را نگهداشته و از آمار طلاق خانواده‌های ایرانی بیرون مانده است.

جامعه ایران، هویت زن را بیش از هر چیز در چهارچوب خانواده و با ازدواج تعریف می‌کند و زنان مجرد، مستقل یا مطلقه در آن جایگاهی ندارند. این رویکرد به تازگی در نقد فمینیسم توسط رهبر جمهوری اسلامی کاملاً مشهود است؛ چرا که او، فمینیسم را در تضاد و مقابله با خانواده می‌داند

طلاق، یکی از سنگین‌ترین کلماتی است که یک زن ایرانی ممکن است به آن فکر کند یا به زبان بیاورد. با اینکه مسئولان حکومتی و نهادهای مسئول مدام درباره بالا رفتن آمار طلاق در خانواده‌های ایرانی حرف می‌زنند و از آن ابراز نگرانی می‌کنند، با این حال متن جامعه ایران هنوز از این واژه وحشت دارد و زندگی‌های ناهنجار در آن غلبه دارند.

ستاد مبارزه با طلاق
مسئولان جمهوری اسلامی، برای کاهش آمار طلاق اقدام‌های تبلیغی زیادی انجام داده‌اند و طرح‌ها و برنامه‌های مختلفی ارائه کرده‌اند. اواخر سالی که گذشت، نخستین جلسه ستادی به نام "ستاد ملی زن و خانواده" برگزار شد. در این جلسه که سه وزیر دولت در آن حضور داشتند، آیین‌نامه‌های داخلی این ستاد و طرح سند جامع تحکیم و تعالی خانواده بررسی و وظایف نهادها و سازمان‌های عضو آن برای کاهش طلاق و تحکیم خانواده تعیین شد. قرار است "برنامه جامع تشکیل، تحکیم و تعالی نهاد خانواده و پیشگیری از تزلزل و فروپاشی آن و کنترل آسیب‌ها و پیامدهای ناشی از طلاق در کشور" به وسیله این ستاد تدوین شود. این در حالی است که در میان محورهای پیشنهاد شده برای تدوین سند کاهش طلاق، اشاره‌ای به قانون‌های نابرابر و تبعیض‌های زمینه‌ساز ایجاد بحران در خانواده نشده است.

جامعه ایران، هویت زن را بیش از هر چیز در چهارچوب خانواده و با ازدواج تعریف می‌کند و زنان مجرد، مستقل یا مطلقه در آن جایگاهی ندارند. این رویکرد به تازگی در نقد فمینیسم توسط رهبر جمهوری اسلامی کاملاً مشهود است؛ چرا که او، فمینیسم را در تضاد و مقابله با خانواده می‌داند.

در ایران، سایه سنگین نگاه‌های سرزنش‌گر بر زنانی که به هر دلیل ازدواج نکرده‌اند یا از محیط رسمی خانواده خارج شده‌اند، سنگینی می‌کند. بسیاری از زنان با وجود موقعیت‌های ممتاز تحصیلی، اقتصادی و شغلی، بدون ازدواج خود را ناکام و سترون می‌بینند و برای رها شدن از افسردگی ناشی از تجرد، به هر قیمتی تن به ازدواج می‌دهند. فشار اجتماعی و توقع دیگران در کنار تشویق‌های بی‌پایه برای تشکیل خانواده، بسیاری از زنان را به ازدواج‌های عجولانه و بدون شناخت می‌کشاند. در کنار این نوع ازدواج‌ها، شمار زیادی از زنان معمولی هم هستند که تابع سنت‌ها و عرف‌های رایج، بدون داشتن پشتوانه‌های فردی و اجتماعی، در اولین فرصت ازدواج می‌کنند و کمی بعد صدای نارضایتی از زندگی‌های زناشویی بلند می‌شود.

یک تلخی بی‌پایان
در مواجهه با مشکلات خانوادگی، زنان ایرانی مجبور به سکوت و پذیرش‌ هستند. این سکوت از درون و بیرون به آن‌ها تحمیل می‌شود. جامعه از آمار بالای طلاق نگران است و تریبون‌های رسمی، مدام از نابه‌سامانی‌های خانواده حرف می‌زنند و بر دوام زندگی‌های زناشویی تاکید دارند. گیتی فرهمند، روان‌شناس بالینی، درباره وضعیت زنان در شرایط بحرانی زناشویی می‌گوید: "از زنان توقع می‌رود که مشکلات را حل کنند و اگر نمی‌توانند، با آن کنار بیایند. مواجه شدن با بحران در رابطه با همسر، در جامعه‌ای که بیشترین توقع را از زن دارد، باعث افسردگی و احساس گناه در زن می‌شود. فکر اینکه آنقدرها که باید خوب نبوده‌اند و توانایی حفظ زندگی‌‌شان را نداشته‌اند یا به اندازه کافی تلاش نکرده‌اند، باعث می‌شود زنان در مرحله اول مواجهه با این موضوع، آن را پنهان کنند یا دنبال راه حل‌هایی بگردند که محور انجامش خودشان باشند. با شکست در این مرحله، آنان سراغ لایه‌های نزدیک‌تر در اجتماع می‌روند.

خانواده‌، در بیشتر موارد ظرفیت پذیرش این موضوع را ندارد و او هم زن را مقصر تلقی می‌کند. توصیه‌های غیر علمی به یچه‌دار شدن و مدارای بیشتر، زنان را دچار مشکلات اساسی‌تر می‌کند. حتی مشاوران و کارشناسان آسیب‌های اجتماعی هم به زنان توصیه می‌کنند تا جای ممکن این طناب را در دست نگهدارند، هرچند ممکن است سر دیگر طناب در دست کسی نباشد."

گزینه طلاق از نظر بیشتر خانواده‌های ایرانی منتفی است. کسی علاقه‌مند نیست بار اجتماعی ناشی از آن را برای دختر و خواهر خود بپذیرد. برای خود زنان هم این گزینه ترسناک است. آن‌ها به تجربه دریافته‌اند که هزینه‌های اجتماعی جدایی سنگین است. قانون نابرابر نه تنها حق زنان را برای تقاضای طلاق به رسمیت نمی‌شناسد، بلکه بسیاری از حقوق زن را در صورت طلاق از او می‌گیرد. سرپرستی فرزندان، مهریه و سرمایه‌های مادی به دست آمده در زندگی مشترک، تنها چیزهایی نیستند که در صورت طلاق از دست می‌روند. زن، علاوه بر این‌ها سرمایه‌های اجتماعی زیادی مثل حمایت خانواده، اعتبار اجتماعی و حتی آبرویش را از دست می‌دهد.

زندگی آینده او پس از طلاق هم ترسناک است. اغلب زنان مطلقه یا باید به خانه پدری برگردند و شرایط سخت یک زندگی بدون استقلال را قبول کنند یا اگر استقلال را برگزیدند، با بحران‌های مالی، نگاه خشن اجتماع و تنهایی دست و پنجه نرم کنند. دشواری‌های تامین زندگی، پیدا کردن شغل و آسیب‌پذیرتر شدن در مقابل آسیب‌های اجتماعی، تنها بخشی از آینده‌ای است که زنان پس از طلاق برای خود تصور می‌کنند.

پایان تلخ
همه این‌ها حقیقت دارد، اما ماندن در یک زندگی نابه‌سامان برای زنان عواقبی دارد که گاهی در مقایسه با عواقب طلاق، جبران‌ناپذیر است. زنانی که در چنین زندگی‌هایی می‌مانند، ممکن است دچار انواع و اقسام آشفتگی‌های روحی و روانی شوند. آن‌ها که در عمل در شرایط طلاق عاطفی به سر می‌برند، اغلب رابطه‌ای با همسرشان ندارند و تنها برای حفظ ظاهر در یک خانه زندگی می‌کنند.

با وجود تمام فشارهایی که در جامعه ایران برای جلوگیری از طلاق وجود دارد، در بسیاری از زندگی‌های به بن‌بست رسیده، جدایی را می‌توان یک اتفاق فرخنده تعبیر کرد که به زنان این امکان را می‌دهد در شرایطی امن‌تر از نظر روانی و فیزیکی زندگی کنند

گیتی فرهمند، درباره اثرات این شکل زندگی زناشویی بر زنان می‌گوید: "خلاءهای جنسی، عاطفی و اجتماعی زنان را دچار افسردگی و فقدان اعتماد به نفس می‌کند و ظرفیت‌ها و استعدادهای‌شان را از بین می‌برد. این دسته از زنان به مرور بیشتر توانایی‌های خود را از دست می‌دهند و شغل و حضور اجتماعی‌شان هم متاثر از این جریان، در معرض خطر قرار می‌گیرد. بی‌ارادگی و ضعف در تصمیم‌گیری در کنار بحران‌های روحی شدیدتر، زمینه‌ساز جرم و جنایت هم می‌شود. میل به خودکشی یا همسر‌کشی در این دسته از زنان بیشتر است و فرزندان چنین زنانی، بیشتر در معرض آسیب‌های اجتماعی مانند اعتیاد و فرار از خانه قرار می‌گیرند."

او معتقد است که با وجود تمام فشارهایی که در جامعه ایران برای جلوگیری از طلاق وجود دارد و با وجود تمام مشکلات فرهنگی و قانونی، در بسیاری از زندگی‌های به بن‌بست رسیده، جدایی را می‌توان یک اتفاق فرخنده تعبیر کرد که به خصوص به زنان این امکان را می‌دهد که خود را از فشارهای جانکاه آزاد کنند و در شرایطی امن‌تر از نظر روانی و فیزیکی زندگی کنند. خانم فرهمند تاکید می‌کند:‌ "طلاق در ایران یک تابو است، اما شکستن این تابو را حتی می‌توان یک موضوع فمینیستی تلقی کرد. در مواردی که زندگی زناشویی تمام هویت یک زن را زیر سئوال می‌برد و به روح و جسم او آسیب می‌زند، آگاهی‌بخشی به زنان برای نجات خود، یک گام مثبت است و می‌تواند نقش زن را قربانی به پیروز میدان تبدیل کند. هرچند این روش در جامعه ایران چندان پسندیده نیست، اما بسیاری از ما روان‌شناسان، در مشاوره به مددجویان توصیه می‌کنیم از این سیکل معیوب خارج شوند."

به این ترتیب، در بسیاری از زندگی‌های زناشویی که با طلاق عاطفی سالیان زیادی دوام پیدا می‌کند، طلاق یک تصمیم جسارت‌آمیز است که می‌تواند نشانه شجاعت باشد. با وجود شرایط دشواری که پیش روی زنان متقاضی طلاق در ایران قرار دارد، شکستن این تابو، می‌تواند باعث کم شدن فشار روی زنان مطلقه شود و اثر زندگی در شرایط پرتنش را برای آن‌ها و فرزندان‌شان کمتر کند. به رسمیت شناخته شدن حق زن برای داشتن یک زندگی در امنیت روانی و فیزیکی، هرچند گاهی با ویران شدن یک بنای پوسیده همراه است،‌ اما می‌تواند فرصت را برای پی‌ریزی یک بنای تازه و محکم فراهم کند و به نوعی، تعبیر جمله معروف فیلم "درباره الی"، ساخته اصغر فرهادی باشد که می‌گوید: "یک پایان تلخ بهتر از تلخی بی‌پایان است."

حاجی‌بابایی: آموزش و پرورش وارد مقوله ازدواج دختران دانش‌آموز نمی‌شود

Maryam — Thu, 15 Mar 2012 12:13:50 +0000

حمیدرضا حاجی‌بابایی، وزیر آموزش و پرورش می‌گوید که ازدواج دختران زیر ۱۵ سال، ارتباطی با این وزارت‌خانه ندارد و این افراد می‌توانند با شرکت در مدارس بزرگسالان، آموزش از راه دور و شرکت در امتحانات پایان سال، ادامه تحصیل دهند.

به گزارش خبرگزاری دانشجویان ایران (ایسنا)، وی درباره افزایش ازدواج‌های زیر ۱۵ سال در ایران، گفت: “ازدواج یک بحث اسلامی است و با شرایط احکام دینی انجام می‌شود و آموزش و پرورش وارد این مقوله نمی‌شود.”

فرشید یزدانی، عضو انجمن حمایت از حقوق کودکان هفته گذشته از رشد ۲۵ درصدی آمار ازدواج دختران زیر ۱۵ سال خبر داد.

به گفته وی: “در سال ۸۵، ۳۳هزار و ۳۸۳ دختر زیر ۱۵ سال ازدواج کرده‌اند که این رقم در سال ۸۶ به ۳۵هزار و ۹۳۱ مورد، در سال ۸۷ به ۳۷ هزار و ۹۹۶ مورد و در سال گذشته به ۴۳ هزار و ۴۵۹ مورد رسیده است.”

وزیر آموزش و پرورش: ازدواج یک بحث اسلامی است که با شرایط احکام دینی انجام می‌شود و آموزش و پرورش وارد مقوله ازدواج دختران زیر پانزده سال نمی‌شود

وزیر آموزش و پرورش در واکنش به نگرانی‌ها از ترک تحصیل ناشی از ازدواج زیر ۱۵ سال دختران، می‌گوید: “اگر دختران دانش‌آموز ازدواج کرده مسائل را رعایت کنند می‌توانند در مدرسه حضور داشته باشند.”

اغلب مدارس دخترانه از ثبت‌نام دختران عقد کرده خودداری می‌کنند و در صورت اطلاع از ازدواج دانش‌آموزان آن‌ها را از مدرسه اخراج می‌کنند.

حمیدرضا حاجی‌بابایی با بیان اینکه ممنوعیتی برای ادامه تحصیل در کشور وجود ندارد، تحصیل در مدارس بزرگسالان، آموزش از راه دور و همچنین ادامه تحصیل از طریق شرکت در امتحانات پایانی سال تحصیلی از جمله شرایط پیش‌بینی شده برای ادامه تحصیل “لازم التعلیم‌ها” عنوان کرد.

از سوی دیگر مریم مجتهدزاده، رییس مرکز امور زنان و خانواده ریاست‌جمهوری، روز ۲۱ اسفند ماه از پیشنهاد ایجاد کارگروه ویژه برای رسیدگی به ازدواج کودکان زیر ۱۰ سال در برخی از استان‌ها خبر داد.

وی به خبرگزاری مهر گفت که ازدواج کودکان زیر ۱۰سال در ایران خیلی کم است اما طی سفر استانی به سیستان و بلوچستان مشخص شد در آنجا مسایل خاصی درخصوص ازدواج کودکان و آسیب‌های اجتماعی وجود دارد.

به گفته فرشید یزدانی ۴۴۹ دختر زیر ۱۰ سال در سال ۱۳۸۸ در ایران ازدواج کرده‌اند که این رقم در سال گذشته به ۷۱۶ مورد افزایش یافته است.

هر سه ثانیه یک کودک ازدواج می‌کند

Maryam — Tue, 16 Aug 2011 10:23:03 +0000

روب فریکن

برگردان:

برگردان: فروغ. ن. تمیمی

روب فریکن- ازدواج در سنین پایین، سالانه میلیون‌ها دختربچه را از معصومیت کودکی محروم و آن‌ها را محکوم به زندگی در فقر، نادانی و بیماری می‌کند. سازمان‌های حقوق بشری یکی از بزرگ‌ترین موانع پیشرفت کودکان را ازدواج زودرس می‌دانند.

ماریا استانتون مدیر سازمان پلان در بریتانیا در مقدمه گزارش خود به نام Breaking Vows می‌نویسد: «از هفت دختر بچه در کشورهای فقیر یک نفر قبل از پانزده سالگی ازدواج می‌کند، چرا جامعه بین‌المللی در این مورد سکوت می‌کند. ما مصمم هستیم که صدای میلیون‌ها دختربچه را که برخلاف میل خود مجبور به ازدواج هستند، به گوش دنیا برسانیم.»

سازمان یونیسف یکی از شیوه‌های رایج سوء‌استفاده جنسی و استثمار دختران را ازدواج در کودکی اعلام کرده است. از مهم‌ترین عواقب زناشویی در کودکی، جدایی از والدین، از دست دادن هم‌بازی‌ها، ترک هم‌سالان و عدم دسترسی به آموزش است

درجهان بیش از پنجاه میلیون عروس کوچک زندگی می‌کنند. سالانه ده میلیون دختربچه زیر ۱۸ سال ازدواج می‌کنند؛ یعنی در هر سه ثانیه یک نفر. اگر پسربچه‌هایی را هم که مجبور به ازدواج هستند به این رقم اضافه کنیم، این زمان کمتر از سه ثانیه خواهد بود. اغلب داماد‌ها چندسالی بزرگ‌تر از عروس‌ها هستند، اما هم‌چنین میلیون‌ها مرد در سنین بسیار پایین و برخلاف میل خود ازدواج می‌کنند.

سازمان یونیسف یکی از شیوه‌های رایج سوء‌استفاده جنسی و استثمار دختران را ازدواج در کودکی اعلام کرده است. از مهم‌ترین عواقب زناشویی در کودکی، جدایی از والدین، از دست دادن هم‌بازی‌ها، ترک هم‌سالان و عدم دسترسی به آموزش است. از پیامد‌های دیگر این معضل کار اجباری برده‌وار، بهره‌کشی جنسی و خشونت است.

بارداری زودرس هم یکی از نتایج ازدواج در کودکی است. زندگی هزاران مادر نوجوان در دنیای توسعه نیافته به‌طورخلاصه شامل فقر، بی‌سوادی و فرزندان پرشمار می‌شود. آن‌ها پس از مدتی نیز نیز به ناچار دختران خود را وادار به ازدواج می‌کنند و این چرخه‌ای است که به‌طور پیوسته ادامه دارد.

بسیاری از دختربچه‌ها در بستر زایمان می‌میرند. به این خاطر که هنوز از نظر بدنی کودک هستند و قادر به زایمان نیستند. آن‌ها مادران کوچکی هستند که در روستاهای بدون پزشک، بیمارستان و راه‌های ارتباطی زندگی می‌کنند و حتی دسترسی به یک آمبولانس هم ندارند. نوزادان این مادران اغلب می‌میرند. مادران نوبالغ از بیماری‌های دستگاه ادراری و تناسلی رنج می‌برند. پارگی مثانه، بواسیر و عفونت مزمن مجرای زایمان باعث بیماری آن‌ها می‌شود و تعفن شدید بدنی نیز ایجاد می‌کند. این مسئله دلیل دیگری برای طرد این دختران از طرف خانواده و اهالی روستایی است که در آن زندگی می‌کنند.

ازدواج در سنین پایین به خصوص در نواحی فقرزده رایج است. درصد بالای بی‌سوادی و عدم دسترسی به امکانات پزشکی، جنگ‌های داخلی و انواع دیگر خشونت از عوامل تشدیدکننده این نوع از ازدواج است. فقر یکی از دلایل اصلی برخی از والدین برای این است که دختربچه‌های خود را به زور شوهر دهند؛ آن‌هم با این تصور که زندگی بهتری برای بچه‌‌های‌شان فراهم شود. این اعتقاد که شوهر دادن یک دختربچه او را از حمایت اقتصادی لازم برخوردار و از خشونت رایج و بی‌آبرویی درجامعه نجات خواهد داد، یکی از عوامل مهم ازدواج دختربچه‌ها در جوامع فقرزده است.

سازمان پلان در بریتانیا تمام موارد ازدواج زیر هجده‌سال را مسئله‌ساز و مردود می‌داند. در معاهدات بین‌المللی سنی برای ازدواج تعیین نشده است. حتی درمعاهدات مربوط به حقوق کودک سازمان ملل این مورد در نظر گرفته نشده است. در بسیاری از کشور‌ها و حتی در ملل غربی در صورت موافقت والدین ازدواج در سنین پایین مجاز است.

یک مشکل بزرگ در آفریقا

ازدواج در کودکی به‌خصوص در مناطق ماورای صحرا در آفریقا و شبه‌قاره هند رایج است. درمیان بیست کشور با درصد بالای ازدواج کودکان، نیجریه در صدر جدول قرار دارد. درسال ۲۰۰۵ هفتاد و پنج درصد دختران نوجوان این کشور قبل از سن هجده سالگی ازدواج کرده بودند.

در معاهدات بین‌المللی سنی برای ازدواج تعیین نشده است. حتی درمعاهدات مربوط به حقوق کودک سازمان ملل این مورد در نظر گرفته نشده است. در بسیاری از کشور‌ها و حتی در ملل غربی در صورت موافقت والدین ازدواج در سنین پایین مجاز است

پانزده کشور دیگر این جدول نیز در قاره آفریقا قرار دارند، اما بنگلادش هم با شصت و هشت درصد درردیف سوم و هند با پنجاه درصد ازدواج در کودکی در مرتبه یازدهم است. نکته قابل توجه، تنوع این مسئله در آمریکای لاتین است. دربولیوی، مکزیک و تعدادی دیگر از مناطق این قاره، میزان ازدواج کودکان مابین بیست و پنج تا شصت و نه درصد است. در کشورهای عربی به جز یمن، بیست و چهار درصد و هم چنین در برزیل، کلمبیا، رومانی، اندونزی و دیگر مناطق آسیای جنوب شرقی هم کمتر از بیست و چهار درصد گزارش شده است.

ساپانا مینا، دختر نوجوان هندی که حلقه‌ای طلایی در بینی‌اش دارد، می‌گوید: «می‌ترسیدم که حرفی بزنم اما بالاخره پیش مادرم رفتم و به او گفتم که من حاضر به ازدواج نیستم و می‌خواهم اول درسم را تمام کنم و شغلی پیدا کنم.» او در استان راجستان هند زندگی می‌کند و از زمانی برای ما می‌گوید که مادر و پدرش سرگرم تهیه تدارکات عروسی‌اش بودند. پدربزرگش که هفتاد ساله است، اصرار داشته که ساپانا قبل از مرگ او باید عروس شود.

این دختر نوجوان اما جرئت می‌کند که در مقابل آن‌ها بایستد. مقاومت او در مقابل عروسی اجباری سرانجام باعث مراجعه او به اداره‌های دولتی و طلب کمک می‌شود. ساپانا با یاری آن‌ها ثابت می‌کند که سن ازدواج قانونی در هند هجده سال و نه کمتر است. مددکاران توانستند والدین او را قاتع کنند تا عروسی‌اش را به تعویق بیاندازند. ساپانا می‌خواهد پلیس شود. او می‌گوید ازدواج در کودکی بدبختی بزرگی است. تو نمی‌توانی مدرسه را تمام کنی و همه عمر زن خانه‌دار و وابسته به شوهرخواهی ماند.

حالا او خوشحال است که پدربزرگش هم رام شده است و به نوه دانایش افتخار می‌کند.

منبع: فولکس کرانت، شنبه ۶ آگوست ۲۰۱۱