نابرابری اجتماعی

ساختار اجتماعی حوادث در ایران

Babak M — Sun, 09 Dec 2012 11:46:51 +0000

بابک مینا

بابک مینا ـ از حادثه آتش‌سوزی در مدرسه دخترانه روستای شین‌آباد، همچون دیگر حوادث تکراری چیزی جز چند عکس دل‌آزار و شیون‌هایی بی‌مخاطب برجای نمی‌ماند.

ما روزانه خبر آسیب یا مرگ کارگران را در حوادث کار می‌خوانیم یا هر چند وقت یک‌بار حوادثی مشابه در مدرسه‌ای به صدر خبرها می‌رسد و چند روز بعد در قعر فراموشی فرو می‌رود. این اولین‌بار نیست که حادثه‌ای اینچنینی در مدرسه‌ای اتفاق می‌افتد: سایت روز‌آنلاین در گزارشی به چند حادثه مشابه در سال‌های اخیر در روستای سفیلاب، دروزن و المنی اشاره کرده است.

این بار در شین‌آباد پیرانشهر: «ساعت هشت صبح بخاری نفتی کلاس‌مان آتش گرفت و وقتی معلم‌ ما رفت تا کمک بیاورد، در کلاس بسته شد و ما در میان آتش گرفتار شدیم.» خبرگزاری فارس از قول افسانه یکی از دانش‌آموزان که نمی‌توانست به خوبی صحبت کند می‌نویسد: «در کلاس، دستگیره نداشت و ما نمی‌دانستیم چه کار کنیم. به کمک مردم و معلم‌مان بعد از مدتی از پنجره بیرون آمدیم.»

چرا این مدرسه باید با بخاری نفتی گرم شود؟ پاسخ این است: روستای شین‌آباد گازکشی شده، اما این مدرسه گاز نداشته است. وب‌سایت رادیو زمانه به نقل از خبرگزاری فارس در اين‌ زمینه نوشت، "بخاری نفتی کاربراتوری استاندارد مدرسه روستايی در آذربايجان غربی بنا به دلايلی که هنوز مشخص نيست، در ساعات اوليه مدرسه آتش گرفته است... گفته شده است که معلم مدرسه، نيروی خدماتی را فراخوانده و او اقدام به بلند کردن بخاری و بيرون بردن آن کرده است که بخاری از دستش افتاده و کلاس آتش گرفته است."

مواضع دولتی

به دستور حمیدرضا حاجی‌بابایی، وزیر آموزش و پرورش، مرتضی رئیسی معاون عمرانی وزارتخانه به روستای شین‌آباد سفر کرده است تا از خانواده آسیب‌دیدگان دلجویی کنند. رئیسی می‌گوید دولت اعتباراتی را برای استاندارد‌سازی مدارس اختصاص داده است. وی می‌افزاید: «مسئولان آموزش و پرورش در تلاشند تا کلیه مدارس از وسایل گرمایشی استاندارد استفاده کنند و در همین راستا تمامی مدارس تنها مجاز به استفاده از دو سامانه حرارتی هستند که یکی از آنها سامانه حرارتی مرکزی و سامانه حرارتی دیگر نیز استفاده از بخاری‌های نفتی کاربراتوری استاندارد در مدارسی است که کلاس‌ درس در آنها کم است و یا استفاده از سیستم حرارتی مرکزی، صرفه ندارد.»

از سوی دیگر رسول خضری، نماینده سردشت و پیرانشهر به خبرگزاری ایسنا می‌گوید استیضاح وزیر آموزش و پرورش را پی‌گیری خواهد کرد. او مدیرکل نوسازی و تجهیز مدارس آذربایجان غربی را مسئول بروز این حادثه می‌داند و می‌گوید: «همانطور که گفته شد این اتفاق درحالی رقم خورده است که با وجود گازکشی به این روستا، از بخاری نفتی برای گرمایش این مدرسه استفاده می شده است؛ علاوه بر این آتش‌سوزی در بخشی از مدرسه بروز پیدا کرده که قسمت قدیمی آن محسوب می شده است.»

خضری همچنین می‌گوید متوسط تعداد دانش‌آموز در یک کلاس ابتدایی ۲۴ نفر است، اما در این کلاس ۳۷ دانش‌آموز حضور داشته‌اند.

در این نوع حوادث چه کسی مسئول است؟ چه کسی باید استیضاح شود؟

سیاست طبیعی‌سازی حوادث

مغالطه اساسی سیاست طبیعی‌سازی این است که طبیعت را با اثر طبیعت یکی‌ می‌گیرد. ما نه با خود طبیعت بلکه با اثر طبیعت بر تن و روان‌مان سروکار داریم و این اثر را همواره تحت شرایط فرهنگی و اجتماعی مشخصی دریافت می‌کنیم. زلزله امری طبیعی است (در برابر جنگ که امری مطلقاً انسانی ست)، اما اثر زلزله امری انسانی و اجتماعی است.

پاسخ‌های مختلفی برای این پرسش که چه کسی مسئول این حوادث است وجود دارد. نخستین و آشنا‌ترین استراتژی را می‌شناسیم: طبیعی‌سازی حوادث. مسئولان دولتی و شاید غیر دولتی معمولاً پس از دلجویی و بیان تلاش‌های پی‌گیرانه‌شان برای رسیدگی به وضعیت آسیب‌دیدگان می‌کوشند به طور ضمنی یا صریح حادثه را تا حدی یا کاملاً طبیعی جلوه دهند. در مورد زلزله یا سیل سیاست طبیعی‌سازی راحت‌تر پیش می‌رود چرا که چه کسی است که نداند طبیعت آبستن حوادثی از این دست است. معمولاً چهارچوب استلال سیاست طبیعی‌سازی این است: «ما تلاش خود را می‌کنیم، به آسیب‌دیدگان کمک می‌کنیم ولی ببینید به هر حال حادثه در هرجایی اتفاق می‌افتد.»

در مورد حوادث حین کار یا حوادثی مانند آنچه در روستای شین‌آباد اتفاق افتاده است سیاست طبیعی‌سازی شاید اندکی موذیانه‌تر عمل کند. «خطای انسانی» و «بی‌احتیاطی» معمولاً عامل بروز حوادث اعلام می‌شود. این هم نوعی طبیعی‌سازی حادثه است: حادثه ریشه در طبیعت انسانی دارد.

طبیعت در این سیاست پایان امکان و تفکر فرض گرفته می‌شود. طبیعی یعنی بی‌امکانی: امر طبیعی با خشونتی ذاتی تحقق هر امکان دیگر را سلب می‌کند. تفکر در مواجه با امر طبیعی پایان می‌گیرد: همین است که هست و دیگر هیچ. سیاست طبیعی‌سازی طبیعت را همچون چیزی سخت، مقاومت‌ناپذیر، تغییرناپذیر و مستبد به ما معرفی می‌کند و ما را به تبعیت از استبداد طبیعت فرامی‌خواند. طبیعت پایان امکانات ماست.

مغالطه اساسی سیاست طبیعی‌سازی این است که طبیعت را با اثر طبیعت یکی‌ می‌گیرد. ما نه با خود طبیعت بلکه با اثر طبیعت بر تن و روان‌مان سروکار داریم و این اثر را همواره تحت شرایط فرهنگی و اجتماعی مشخصی دریافت می‌کنیم. زلزله امری طبیعی است (در برابر جنگ که امری مطلقاً انسانی ست)، اما اثر زلزله امری انسانی و اجتماعی است. ما زلزله را همواره به صورت مجموعه‌ای از «اثرها» مانند خانه‌خرابی، سرما یا گرمای شدید، آسیب‌های جسمی و روحی و شاید کمبود دارو و امکانات پزشکی و غیره تجربه می‌کنیم. بنابراین امر طبیعی تنها از طریق اثرگذاری در مناسبات اجتماعی معنا می‌یابد و خشونت‌اش را به ما تحمیل می‌کند.

سیاست دولتی‌سازی حوادث

استراتژی دوم دولتی کردن حوادث است. این سیاستی است که رسول خضری، نماینده پیرانشهر در پیش گرفته است تا از این حادثه سکویی بسازد برای حمله به دولت. این بازی را در جمهوری اسلامی می‌شناسیم: حادثه‌ای اتفاق می‌افتد که مسئولان دیگر نمی‌توانند فضاحت آن را انکار کنند، بنابراین هرکدام با ژستی رادیکال و مردم‌نواز و مردم‌پسند وارد صحنه نمایش می‌شوند و یکدیگر را محکوم می‌کنند. نمایش ملال‌انگیز ادامه دارد و پس از چندی هم از یاد می‌رود تنها در این میان چند نماینده و معاون وزیر و غیره مانورهایی می‌دهند که بعد به کارشان بیاید و برای‌شان سرمایه‌ای سیاسی بشود.

اپوزیسیون هم به نوبه خودش همین سیاست دولتی‌سازی حوادث را پیش می‌گیرد. این بازی را هم به خوبی می‌شناسیم: دولت جمهوری اسلامی بی‌کفایت است، اندک‌ذره‌ای به مردم‌اش بها نمی‌دهد و غیره و غیره. سیاست دولتی‌سازی چگونه سیاستی است و دقیقاً چه می‌کند؟

نابرابری‌های اجتماعی را به طور روزمره می‌توانیم می‌بینیم. حوادث تنها زندگی فرودستانه و نابرابرانه را آن‌چنان تشدید می‌کند که تبدیل به تراژدی می‌شود و احساسات ما را برمی‌انگیزد، اما تراژدی بزرگ‌تر این است که این نابرابری‌های اجتماعی و اقتصادی در جامعه ما بطور روزمره به افراد آسیب می‌زند و آنان را زخمی می‌کند.

دولتی‌سازی حادثه برای اجتناب از طبیعی‌سازی آن به دام دیگری می‌افتد: امر اجتماعی را کاملاً با دولت یکی می‌کند و برای این که نگوید طبیعت مسئول این حوادث است، می‌گوید دولت مسئول است. دامی که برای ما پهن می‌کنند در واقع این است: دولت می‌تواند این مشکل را حل کند، اما نه این دولت بلکه آن دولتی که ما می‌گوییم. در واقع سیاست دولتی‌سازی با همه ژست رادیکالی که می‌گیرد از قضا مشکل‌اش این است که رادیکال نیست: مشکل این یا آن دولت است و نه دولت به عنوان نهادی سیاسی. حتی اپوزیسیون نیز در نهایت می‌خواهد بگوید این دولت بد است، اما اگر ما بر سر کار بودیم؛ دولتی خوب می‌ساختیم و مشکلات را حل می‌کردیم.

در اینجا ما در دام این یا آن دولت افتاده‌ایم. دولت به واقع هنوز دولت نشده است. مشکل ما تنها از طریق اعتماد بیشتر به دولت و نه این دولت حل خواهد شد. پس در تحلیل نهایی دولت مسئول اصلی این حوادث نیست. در سیاست دولتی کردن حوادث (و همچنین دیگر مشکلات) دولت‌گرایی و دولت‌ستایی عمیقی نهفته است؛ اما مگر نه این است که دولت‌ها می‌توانند بهتر یا بدتر عمل کنند؟ اگر پاسخ آری است، پس سیاست دولتی‌سازی حوادث چه چیزی را از ما پنهان می‌کند؟

حادثه‌ها و نابرابری‌های اجتماعی

حقیقت این است که این سیاست دولت را همچون مجموعه‌ای از افراد یا حداکثر جناح‌های سیاسی در نظر می‌گیرد. مسئله نهایی این سیاست رقابت این افراد و جناح‌ها درون میدان دولت است و به همین دلیل این نکته را از چشم ما پنهان می‌کند که دولت ـ نه این یا آن دولت ـ به گونه‌ای پیدا و پنهان نقشی اساسی در تولید و بازتولید نابرابری‌های اجتماعی دارد.

در این نوع حادثه قطعاً باید دولت وقت را مسئول خطاب کرد و به آن حمله کرد، اما اگر به چنین سیاستی محدود شویم یعنی همدست دولت هستیم و به گونه‌ای تلویحی حادثه را امری طبیعی جلوه داده‌ایم که دولت وقت توان کنترل آن را ندارد. نابرابری‌های اجتماعی در خود جامعه و با همکاری دولت تولید می‌شود: طبقاتی که پول و امکانات ایدئولوژیک در اختیار دارند می‌توانند خواسته‌ها و آرزو‌هایشان را به دولت و همچنین به جامعه تحمیل کنند. دولت نیز برای بقای خود مدام مجبور است به طبقات و گروه‌های اجتماعی امتیازاتی بدهد.

همانطور که ثروت و فرهنگ به عدالت در جامعه تقسیم نشده است، حادثه نیز توزیع یکسانی ندارد و با طبقات اجتماعی نسبتی معنی‌دار دارد.

نابرابری‌های اجتماعی را به طور روزمره می‌بینیم. حوادث، زندگی فرودستانه و نابرابرانه را آن‌چنان تشدید می‌کند که تبدیل به تراژدی می‌شود و احساسات ما را برمی‌انگیزد، اما تراژدی بزرگ‌تر این است که این نابرابری‌های اجتماعی و اقتصادی در جامعه ما به طور روزمره به افراد آسیب می‌زند و آنان را زخمی می‌کند. ما جامعه‌ای داریم که از قبل زخمی است و تنها هنگامی که حادثه‌ای رخ می‌دهد این زخم‌ها سرباز می‌کنند و پرخون می‌شوند.

گام اول مواجهه انتقادی با این حوادث این است که آنها را نتیجه نهایی خشونت نابرابرانه جامعه‌ای به شدت طبقاتی بدانیم که ساختار دولت در آن هم محصول این نابرابری است و هم آفریننده و نگهدارنده آن. ما باید بتوانیم ساخت اجتماعی ـ سیاسی حوادث اینچنینی را ببینیم.

شورش اعتراضی یا دزدی از فروشگاه‌ها در بریتانیا

arezoo — Sat, 13 Aug 2011 17:34:27 +0000

ناآرامی های بریتانیا؛ گفتگو با رضا تقی زاده، استاد دانشگاه و تحلیلگر سیاسی

ایرج ادیب‌زاده

تصاویر دزدی از مغازه‏ها، وارد کردن خسارت‌های بی‏دلیل، آتش زدن اتومبیل‏های مردم، اتوبوس‏های حمل و نقل شهری در لندن و چند شهر دیگر بریتانیا، نه تنها مردم بریتانیا، بلکه سراسر جهان را که از طریق رسانه‌های گروهی، بیننده این صحنه‏ها بودند و شاید هنوز هم هستند، در بهت و حیرت فرو برده است. لندن چنین صحنه‌هایی را هرگز ندیده بود.

همه می‏پرسند: ریشه این شورش‏ کور در کجاست؟ شورشی‌ها در مغازه‏ها را می‏شکستند و بعد در حال حمل تلویزیون‏های صفحه عریض یا وسایل الکترونیکی قابل حمل، لوازم ورزشی و تلفن‏های همراه دیده می‏شدند. بسیاری حتی صورت خود را نپوشانده بودند. عده‏ای حتی با وسایل دزدی خود عکس می‏گرفتند.

در این شورش‏ها، اداره‌های دولتی مورد تهاجم قرار نگرفتند، بلکه به مغازه‏های گرا‏ن‌قیمت و جواهر فروشی‏ها دستبرده زده شد.

برای بررسی بیشتر این ناآرامی‏ها و غارت فروشگاه‏ها، با رضا تقی‏زاده، تحلیل‏گر سیاسی و استاد دانشگاه در گلاسکو گفت‌وگو کرده‌ام.

دلیل یا دلایل این شورش چیست؟ آیا یک شورش اعتراضی است؟ آیا این شورشی‌ها رهبری هم داشته‏اند؟ آیا نوعی گرایش جامعه‌ستیزی در آن نقش داشته یا ریشه در عوامل اقتصادی داشته است؟

رضا تقی‏زاده: دلایل این شورش، مجموعه آن‏چیزهایی است که شما از آن‏ها یاد کردید. برخوردهای تند گروهی از مردم خشن در یک جامعه، به‏خصوص گروه‏های بسیار کم‏سن و سال‏تر و کم‏ مسئولیت‏تر از یک طرف و همین‏طور چپ‏های نظامی‏گرا در درون یک جامعه، چنین شورش‏هایی را پیش از این هم در اروپا شکل داده است.

در دهه‏های ۸۰ و ۹۰، در بریتانیا و فرانسه شاهد این برخوردها بودیم. پنج یا شش سال پیش هم پاریس شاهد نوعی از این برخوردها بود. چنین برخوردهایی شاید در دهه‏های ۶۰ و ۷۰ در آمریکا هم وجود داشته است. ۱۰ سال پیش هم در لس‌آنجلس شکل گرفت.

گروهی که فرصت‌طلب هستند یا به نوعی عصبانی و ناراضی‏اند، یا آن‏طور که گفته می‏شود خیلی امیدواری به آینده ندارند و به هرحال مخالف نظم کنونی جامعه هستند، با استفاده از یک حادثه، به نوعی این خواسته‏ها را بروز می‏دهند. حال وسایل ارتباط جمعی هم به آن‏ها کمک کرده است که بتوانند دور هم جمع بشوند، نیروی کوبنده‏ای را درست کنند و میزان زیان‏هایی را که به جامعه وارد می‏کنند، بیشتر کنند.

در درازمدت، فرصت کافی خواهد بود که به علت تازه‏ترین نوع این شورش‏های خیابانی برسند که در اروپا شکل گرفته است. در کوتاه‏مدت اما، آن‏چه علت ظاهری این قضیه بود، این بود: فردی سیاه‏پوست در درون اتومبیل خود توسط پلیس مورد اصابت گلوله قرار می‏گیرد. در کنار این مرد اسلحه‏ای پیدا می‏شود و برای پلیس این تصور پیش می‌آید که او قصد شلیک دارد و به عنوان دفاع، شخص را مورد هدف قرار می‌دهد. بعد پلیس اعتراف می‌کند که این شخص به طرف پلیس شلیک نکرده بود.

اعضای خانواده این فرد به قتل رسیده، در مقابل اداره پلیس جمع و خواستار توضیح می‌شوند. به این بهانه، عده‏ای که کمترین ارتباطی با این جماعت نداشتند، از طریق فیس‏بوک و توییتر دور هم جمع می‌شوند . این نقطه آغاز حمله به مغازه‏ها، دزدی از واحدهای کسب و تهدید مردم عادی در جامعه بود که آن‏ها را به درون خانه‏های‏شان برد.

علت دیگری که این شورش‏ها را به شب‏های دوم، سوم و چهارم کشاند، مسالمت پلیس و برخورد آرام و دفاعی آن‏ها با این جماعت بود. پلیس حتی با خود باتوم هم حمل نمی‏کرد، چه رسد به اسلحه یا ابزار دیگری. فقط سپرهای پلاستیکی شفاف در دست داشتند تا این گروه‏ها را به عقب برانند یا مانع از تخریب بیشتر بشوند.

شورش‏ها از طرف گروه‏هایی که اکثراً از اقلیت سیاه‏پوست‏های لندن بودند، از محلات تاتنهام و بریستول در جنوب لندن شروع و بعد به منچستر و بیرمنگام و لیورپول هم کشیده شد. در آن‏جا هم گروه‏های آفریقایی- اروپایی هسته مرکزی این شورش‏های خیابانی را تشکیل دادند.

نتیجه این شورش‏ها آن شد که به تعدادی از واحدهای تجاری مردم، بخش خصوصی و املاک خصوصی آن‏ها دستبرد زده شود، این واحدها به آتش کشیده شوند و مقدار زیادی دزدی صورت بگیرد. این حرکت‌ها از سوی همان کسانی صورت گرفت که در ایران، تحت عنوان اراذل و اوباش از آن‌ها یاد می‌شود.

این گروه‏ها درست مصداق همان اراذل و اوباشی هستند که ما در ایران هم می‏بینیم که نظام جمهوری اسلامی هرازگاهی به هر بهانه‌ای، تعدادی از آن‌ها را مورد ضرب و شتم قرار می‏دهد و به‏هرحال وسیله‏ای برای حضور پلیس در خیابان‏ها می‏شود.

تقی زاده: اعتراض‏های خیابانی در ایران و در سوریه، اعتراض‏های سیاسی است. آن‏چه در لندن، منچستر و بیرمنگام روی داد، به‏هیچ‏وجه شکل سیاسی نداشت و تنها عده‏ای اوباش فرصت‏طلب به خیابان ریختند تا به بهانه تلافی آن‏چه در لندن رخ داده بود، مراکز خصوصی متعلق به مردم را مورد حمله قرار بدهند که این به تدریج خشم عمومی مردم را برانگیخت و از پلیس خواستار اقدامات شدید‏تری شدند.

شما شباهتی بین این شورش‌ها، با جنبش اعتراضی مردم ایران پس از دهمین انتخابات ریاست جمهوری یا رویدادهای اعتراضی مردم در سوریه می‌بینید که هر دو نیز با سرکوب خشن دولتی روبه‌رو شدند؟

اولاً اگر شبیه چنین برخوردهایی که این گروه‏های جوان پرخاشجو در لندن و منچستر نشان دادند، در تهران، دمشق یا شهر حما دیده می‏شد، یقیناً ده‏ها و صدها نفر از آن‏ها توسط نیروهای انتظامی و پلیس در همان شب‏های اول و دوم به قتل می‏رسیدند. در حالی‏که در بریتانیا حتی یک نفر از این جماعت، در طول این سه چهار روز زخمی نشده‏ است. اما آن‏ها متقابلاً چهار نفر از مردم عادی انگلیس را در نتیجه همین خشونت‏ها کشته‏اند.

یعنی اقلیت هندی‏ها و پاکستانی‏های بریتانیایی‏ها به علت رفتار مسالمت‏آمیز پلیس و تشویق شدن شورشی‏ها و غارت‏گر‏ها، دور هم جمع شده بودند تا از خانه و محل کار خودشان دفاع کنند، اما این شورشی‏ها شب گذشته با اتومبیل دو برادر مسلمان و شخص دیگری را که برای دفاع از خانه و محله‏ خودشان، در خیابان بودند را زیر گرفتند و کشتند.

با این وجود، پدر جوانی که دو، سه شب پیش به قتل رسید، از اقلیت پاکستانی‏هایی که در شهر بیرمنگام زندگی می‏کنند، درخواست می‏کرد که به عنوان تلافی، به سراغ این گروه‏ها نروند و پلیس هم آن‏ها را دعوت به آرامش می‏کرد. بی‏تردید اگر چنین اتفاقی در تهران یا در دمشق افتاده بود، این گروه‏ها به شدت سرکوب می‏شدند و دولت هم به عنوان این‏که از مردم دفاع کرده، این خونریزی شدید را توجیه می‏کرد.

حال آن‏که اعتراض‏های خیابانی در ایران و در سوریه، اعتراض‏های سیاسی است. آن‏چه در لندن، منچستر و بیرمنگام روی داد، به‏هیچ‏وجه شکل سیاسی نداشت و تنها عده‏ای اوباش فرصت‏طلب به خیابان ریختند تا به بهانه تلافی آن‏چه در لندن رخ داده بود، مراکز خصوصی متعلق به مردم را مورد حمله قرار بدهند که این به تدریج خشم عمومی مردم را برانگیخت و از پلیس خواستار اقدامات شدید‏تری شدند.

در این تقاضای شدت عمل به‏ خرج دادن پلیس که نشانه آن‏، حتی تا روز چهارم این ناآرامی‏ها دیده نشده بود، حزب اقلیت و حزب اکثریت، هردو یک‏زبان بودند.

تمامی مردم، علیه آن‏چه در بریتانیا اتفاق افتاده، تقریباً هم‏رأی به‏نظر می‏رسند. تفاوتی اگر هست، در این است که: آیا دولت باید شدت عمل بیشتری علیه آن‏ها به‏خرج بدهد یا شدت عمل کمتری؟ اگر انتقادی هست، در جهت این نیست که با این گرو‏ه‏های ناراضی و با این آشوب‏‏گرهای خیابانی برخورد تندی شده است. اعتراض به دولت و پلیس این است که چرا با آن‏ها برخورد تندی صورت نگرفته و از اموال و امنیت مردم، به‏صورت جدی دفاع به عمل نیامده است.

به‏هرحال این‏‏جا جامعه دمکراتیک است، دادگاه دارد و پلیس هم دارای مسئولیت است و نه اختیار تام و مطلق و آخرین اسلحه‏ای که به‏کار می‏برند، شاید استفاده از ماشین‏های آبپاش، برای متوقف کردن مردم باشد. پلیس در خیابان انسان‏ها را نمی‏کشد.

این دادگاه است که بایستی حکم صادر کند و اتهام کسی را که دستگیر شده، ثابت کند. جریمه چندتا از اتهام‌هایی که امروز به گروه‏های شورشی دستگیر شده وارد شده است، در حد یک یا دو روز زندان بوده است.

در همین حال، مقام‏های جمهوری اسلامی نسبت به آشوب‏های لندن موضع‏گیری کرده‏اند. خبرگزاری فارس ادعا کرده است که رهبر جمهوری اسلامی آشوب‏های لندن را پیش‏بینی کرده بود. محمود احمدی‏نژاد هم خواسته است که سازمان ملل دخالت کند و به مسئولان انگلیس نصیحت کرده است که رفتار وحشیانه خود را اصلاح کنند. مجلس شورای اسلامی نیز خواسته که یک گروه را برای بررسی وضعیت حقوق بشر به انگلیس بفرستد و خواستار آن شده است که در سفارتخانه جمهوری اسلامی را باز کنند تا معترضین بتوانند وارد آن‏جا بشوند. آقای احمدی‏نژاد به‏خصوص اشاره کرده که نابرابری اجتماعی و فقر و تبعیض عامل شورش‏های بریتانیا بوده است. ارزیابی شما از این گفته‏ها چیست؟

هنوز در مورد ریشه‏یابی این نوع برخوردها در بریتانیا، کسی به نتیجه واحد نرسیده است. یعنی این‏که چطور می‏شود گروهی معترض خشم خود را با غارت اموال مردم، آتش زدن مغازه‏ها و دزدی از مکان‌های عمومی و مکان‌های خصوصی مردم نشان می‏دهند، در دست مطالعه و بررسی است. ولی جای تعجب است که اشخاصی که حتی آشنایی با فرهنگ این جماعت ندارند و در کمترین حد، حتی آشنایی به زبان مردم این کشور ندارند، با آگاهی‏ای بیشتر از مردم محلی این‏جا، به ریشه‏یابی این مشکلات پرداخته‏اند.

رهبران جمهوری اسلامی معمولاً سرنا را از سر گشاد می‏زنند. در این مورد خاص هم این اشتباه، یا به‏صورت دستور حکومتی به بقیه ارگان‏ها، مجلس و وسایل ارتباط جمعی دولت داده شده است یا این‏که مجموعه آن‏ها به عنوان فرصتی برای تبلیغات، دور همدیگر جمع شده‏اند و چنین نظراتی را مطرح می‌کنند.

ایران تنها کشوری است که مسئولان آن در برابر ناآرامی‌های لندن جبهه خاصی را گرفته‏اند و با عدم درک از ریشه‏های این مسئله، قضیه را به صورت بسیار خنده‏داری علیه خودشان جلوه داده‏اند. در داخل این مملکت (بریتانیا) حتی یک گروه شاخص هم پیدا نمی‏شود که در جهت توجیه این ناآرامی‏های خیابانی و نحوه مقابله با این اراذل و کسانی که علیه امنیت عمومی قدم برداشته‏اند، حرف‏هایی شبیه آن‏چه رهبران جمهوری اسلامی به‏زبان می‏آورند، به زبان آورده باشد.

چنین حرف‏هایی یا ناشی از ناآگاهی رهبران جمهوری اسلامی، به علت نداشتن زبان مشترک و عدم آشنایی به زبان مردم اروپاست، یا کسانی که این اطلاعات را به رهبران ایران می‏دهند، با غرض‏ورزی یا ناآگاهی این مسائل را به صورت معکوس منتقل می‏کنند.

در غیر این صورت، رئیس‌جمهور ایران یا رهبر ایران به خودشان جرئت نمی‏دادند که بگویند درهای سفارت یک مملکت را برای پناه دادن به قاتل‏ها و کسانی باز کنید که مکان‌های عمومی را مورد دستبرد قرار داده‏اند و حالا قانون و نظم آن کشور به دنبال آن‏ها می‏گردد. این مسخره‏ترین حرفی است که ممکن است یک دولت خارجی در مورد مسائل داخلی کشور دیگری به‏زبان بیاورد.

این برخوردها، برخوردهای سیاسی نبوده است. تنها ناآرامی‏های ناشی از داشتن خشم نزد گروهی بوده که همه معتقدند گروه‏های کم‏درآمدتر هستند، ولی نداشتن درآمد کافی، دلیل دستبرد و دزدی از اموال دیگران نمی‏شود.

این نابرابری را ما در ایران بسیار بسیار بیشتر می‏بینیم. برای نمونه، آقای عسگر اولادی که یکی از همین وابستگان رژیم است، اعلام می‏کند که نمی‏خواهد سهام مرکز نمایشگاه‏های ایران را بخرد، فقط اگر زمین مجموعه این نمایشگاه‏ها آماده فروش باشد، آماده خریدن است. این جامعه باعدالتی است که در سوی دیگر آن ۵۰درصد مردم جامعه زیر خط فقر زندگی می‏کنند.

اگر همین ناآرامی‏هایی که به علت نابرابری اقتصادی در جامعه، در لندن پیش آمده و عده‏ای به علت نداشتن ثروت کافی، مغازه‏های مردم را مورد دستبرد قرار داده‏اند، در ایران پیش می‏آمد و کسی سراغ آقای عسگراولادی می‏رفت، به یقین یا دست او را می‏بریدند یا اگر در گرو‏ه‏های پنج یا ۱۰ نفره این کار را می‏کردند، آن‏ها را در خیابان به گلوله می‏بستند.

ولی در اروپا جامعه بر مبنای قانون شکل می‏گیرد و قانون است که تصمیم می‏گیرد چگونه نظم را به جامعه برگرداند. اظهارات رهبران جمهوری اسلامی، به یقین نزد مردم عادی ایران هم همان حالت تمسخری را ایجاد خواهد کرد که در صورت جدی گرفتن‏اش در خارج ممکن است باعث مضحکه مردم بشود.

طبیعتاً این نوع شور‏ش‏ها و رفتارها، برخوردهایی است که مانند تیری که به دیوار می‏خورد، به طرف خود این مردم برخواهد گشت و تفسیری که رهبران ایران از این قضیه کرده‏اند، ضمن اشتباه بودن، نحوه برخورد مسخره‏تری را به دنبال داشته که یقیناً نتیجه تبلیغاتی عکس برای آن‏ها به‏بار خواهد آورد. صحنه ای که دنیا را تکان داد، زمانی بود که نوجوانی آسیب دیده و روی زمین افتاده بود. چند نفر به کمک او آمدند تا او را از روی زمین بلند کنند . در این لحظه چندتن از گانگسترهای شورشی در کیف پشتی او را باز کردند و وسایل صوتی او را دزدیدند. نمایش این صحنه روی یوتیوب، سه میلیون و نیم تماشاگر در جهان داشت.