https://archive.radiozamaneh.com/taxonomy/term/4887/all fa https://archive.radiozamaneh.com/politics/2011/08/12/6137 <div class="fb-social-like-widget"><fb:like href="https://archive.radiozamaneh.com/politics/2011/08/12/6137" send="false" layout="box_count" show_faces="false" width="500" action="like" font="arial" colorscheme="light"></fb:like></div><div class="field field-type-text field-field-sartitr"> <div class="field-items"> <div class="field-item odd"> دکتر رزم آرا :شاپور بختیار یک صدای تنها بود. </div> </div> </div> <div class="field field-type-filefield field-field-maghaleh-image"> <div class="field-items"> <div class="field-item odd"> <img class="imagefield imagefield-field_maghaleh_image" width="200" height="150" alt="" src="https://archive.radiozamaneh.com/sites/default/files/031.jpg?1313434402" /> </div> </div> </div> <div dir="RTL"> <div dir="RTL">بیست سال گذشت. بیست سال پیش در یک روز گرم تابستان؛ دکتر شاپور بختیار آخرین نخست وزیر دوران پادشاهی ایران &nbsp;با همراه جوانش سروش کتیبه ؛ توسط تیم سه نفره&zwnj;ی فریدون بویراحمدی، محمد آزادی و علی وکیلی&zwnj;راد که وزارت اطلاعات دوران ریاست جمهوری هاشمی رفسنجانی فرستاده بود، در خانه&zwnj;اش در اطراف پاریس ترور شد. پیش&zwnj;تر انیس نقاش قصد ترور او را داشت که ناکام مانده بود.</div> <div dir="RTL">&nbsp;</div> <div dir="RTL">روز شنبه ۶ اوت یا آگوست برابر با ۱۵ مرداد ۱۳۹۰، بیش از یکصد نفر از نزدیکان، یاران و دوستداران شاپور بختیار و گروهی از ایرانیان جوانی که اخیراً از ایران خارج شده&zwnj;اند، در گورستان مونپارناس در مرکز پاریس در سالگرد بیستمین سال ترور وی گرد آمدند و یاد او را گرامی داشتند.</div> </div> <!--break--><!--break--><div> <div dir="RTL">&nbsp;</div> <div dir="RTL"><a href="http://www.zamahang.com/podcast/2010/20110808_PM_Adibzadeh_Bakhtiyar.mp3"><img alt="" src="http://radiozamaneh.com/sites/default/files/musicicon.jpg" /></a></div> <div dir="RTL">&nbsp;</div> <div dir="RTL"><b>در این مراسم ابتدا دختر شاپور بختیار، فرانس بختیار، از پدرش گفت. فرانس بختیار در گفت&zwnj;وگوی ویژه با زمانه از بیست سال دوران سختی که بر او و افراد خانواده&zwnj;ی بختیار گذشته سخن گفت:</b></div> <div dir="RTL">&nbsp;</div> <div dir="RTL">همان طور که می&zwnj;توانید حدس بزنید، بیست سال بسیار مشکلی بود. زمانی که من این خبر وحشتناک را شنیدم، در واشنگتن بودم. اصولاً آنجا زندگی می&zwnj;کنم. وقتی شنیدم، برادرم هم پیش من بود... دو روز بعدش رسیدیم پاریس. الان بیست سال می&zwnj;گذرد و انگار همین دیروز بود.</div> <div dir="RTL">&nbsp;</div> <div dir="RTL"><b>فکر می&zwnj;کنید چه چیزی از میراث دکتر بختیار باقی مانده در میان افکار مردم، به&zwnj;هرحال کسانی که شما با آن&zwnj;ها برخورد می&zwnj;کنید؟</b></div> <div dir="RTL">&nbsp;</div> <div dir="RTL">امیدوارم همه ادامه دهند خط پدر را. چون ایشان از اول حرف&zwnj;شان یکی بود تا آخر. دوستان خیلی خوبی دارند.</div> <div dir="RTL">&nbsp;</div> <div dir="RTL"><b>به یکی از قاتلین دکتر بختیار دولت فرانسه اجازه داد که به ایران برگردد. به نظر شما آیا این برخلاف قوانین فرانسه نبود؟</b></div> <div dir="RTL">&nbsp;<img align="left" alt="" src="http://radiozamaneh.com/sites/default/files/065_0.jpg" /></div> <div dir="RTL">ایشان قرار بود ۲۰ تا ۲۵ سال زندان باشد که بود. بعد گفتند چون رفتار خوبی کرده آزاد می&zwnj;شود. من اصولاً از تمام این موضوع خیلی ناراحت شدم. مخصوصاً زمانی که یک گروگان داشتند و همان موقع داشتند عوض می&zwnj;کردند. این کار درستی نبود، درست همان موقع. حداقل می&zwnj;گذاشتند زمانی که این قدر واضح نباشد.</div> <div dir="RTL">&nbsp;</div> <div dir="RTL"><b>چند نفر از خانواده&zwnj;ی دکتر بختیار باقی مانده&zwnj;اند؟</b></div> <div dir="RTL">&nbsp;</div> <div dir="RTL">من خودم، برادرم پاتریک که در لس&zwnj;آنجلس است. یک برادر ناتنی هم دارم به نام گودرز. متأسفانه خواهرم و گیو برادرم را از دست دادم. خواهرم کمی مریض بود، ولی شوکی که به هر دو وارد شد، باعث شد که هر دو از این دنیا بروند.</div> <div dir="RTL">&nbsp;</div> <div dir="RTL"><b>دکتر رزم&zwnj;آرا جراح قلب در پاریس و یکی از یازده وزیر کابینه&zwnj;ی &nbsp;سی و هفت روزه ی شاپور بختیار بود. او از دوران دوستی و همکاری طولانی&zwnj;اش با دکتر بختیار می&zwnj;گوید:</b></div> <div dir="RTL">&nbsp;</div> <div dir="RTL">از اولین روز، حدود سال ۱۳۴۵ـ ۱۳۴۴، من با دکتر بختیار محشور بودم. ولی البته آن زمان، آن یکسال، به&zwnj;هرحال وارد هستید که تا چه حدودی من همراه این مرد بزرگ بودم، تا آخرین دقیقه، و بعدهم در پاریس.<span dir="LTR"> <p></p></span><b>شما زمانی که آقای شاپور بختیار قبول کرد که نخست وزیر شود در فرانسه بودید و...</b></div> <div dir="RTL">&nbsp;</div> <div dir="RTL">من آمدم پاریس. چون می&zwnj;دانید، همسر من فرانسوی است و بچه&zwnj;هایم اینجا بودند. رفتم ازش خداحافظی کنم. گفت در این موقع که وضع این طور است و قرار است به&zwnj;هرحال تغییراتی شود، احتیاج هست که تو باشی. گفتم من می&zwnj;روم و هر وقت که بفرمایید و تلفن کنید، من فوری میآیم. این بود که من آمدم اینجا و عید نوئل را با فامیلم گذراندم. روز ۲۹ دسامبر به من تلفن کرد که فوری باید بیآیی ایران. این بود که من فوری رفتم ایران. با این که دیگر هواپیمای ارفرانس هم جایی نداشت. رفتم پیش مدیرکل ارفرانس و استثناً یک جا به من دادند. من شب ۳۰ دسامبر رفتم به &nbsp;فرودگاه شارل دوگل و ۳۱ دسامبر رسیدم تهران و از مهرآباد تلفن کردم به دکتر. گفت کجایی؟ گفتم من آمدم. گفت فوری بیا اینجا که رفتم.</div> <div dir="RTL">&nbsp;</div> <div dir="RTL"><b>فکر می&zwnj;کنید دکتر شاپور بختیار یک صدای تنها بود در آن زمان، برای قبول چنین مسئولیتی؟ چون سیلی به&zwnj;راه افتاده بود، این طور نیست؟</b></div> <div dir="RTL">&nbsp;</div> <div dir="RTL">اولاً تنها بود. ولی باید بگویم که شجاعت و ارزش تاریخی این مرد در همین مطلب است که تنهای تنها با آن خیانتی که دوستان جبهه&zwnj;ی ملی کردند و از پشت به او خنجر زدند، او در آن شرایط قبول مسئولیت کرد. با این که می&zwnj;دانست عملاً امکان زیادی ندارد. همه&zwnj;مان می&zwnj;دانستیم. ولی این کار لازم بود انجام شود. اگر امروز ما می&zwnj;توانیم این ادعا را داشته باشیم که این فاجعه خمینی هیچ گونه اصالتی نداشت، به علت همین قیام بختیار بود در مقابل این سیل خروشان.</div> <div dir="RTL">&nbsp;</div> <div dir="RTL"><b>فکر می&zwnj;کنید الان این بهار عربی که در آن کشورهای خاورمیانه اتفاق افتاده، می&zwnj;توانست در ایران هم در آن زمان اتفاق افتد و همه چیز زیر و رو نشود؟</b></div> <div dir="RTL">&nbsp;</div> <div dir="RTL">امکان داشت. ولی متأسفانه دو فرق داشت. یکی این که اولاً متأسفانه اکثریت آن مردم فریب&zwnj;خورده و عصیان&zwnj;زده گوش&zwnj;شان به هیچ&nbsp;راهنمایی و راه&zwnj;حلی که آینده&zwnj;ی مملکت را تأمین کند ؛ نبود . بعدهم سیاست خارجی. خودتان می&zwnj;دانید که در رأس آن آمریکا تصمیم گرفته بود که نظام ایران را درهم کوبد. من قبل از این که بروم تهران، بختیار به من گفت برو این پیرمرد را ببین. وقتی رفتم آنجا، دیدم که نه. وضع یک چیز دیگری است. وقتی با این پیرمرد صحبت کردم، بعد آمدم به دکتر بختیار گفتم این آدم آدمی عادی نیست. مطالبی که می&zwnj;گوید، مطالب دیگری&zwnj; است و بعدهم تمام عوامل آمریکایی ازجمله رمزی کلارک مرتب آنجا نشسته بودند.</div> <div dir="RTL">&nbsp;<img width="200" height="150" align="left" alt="" src="http://radiozamaneh.com/sites/default/files/razmara.jpg" /></div> <div dir="RTL"><b>آیا مأموریت داشتید یا خودتان رفتید آیت&zwnj;الله خمینی را ببینید؟</b></div> <div dir="RTL">&nbsp;</div> <div dir="RTL">بختیار به من گفت. وقتی تلفن کرد که بیا، گفت اگر می&zwnj;توانی برو او را ببین که من همان روز ۳۰ دسامبر رفتم نوفلو شاتو. آنجا البته بساطی بود. به&zwnj;هرحال آن آیت&zwnj;الله اشراقی فامیل من را می&zwnj;شناخت، او فوری من را برد. این دستوری بود که بختیار به من داد.</div> <div dir="RTL">&nbsp;</div> <div dir="RTL"><b>نکته&zwnj;ی مهمی که در آن ملاقات بین شما رد و بدل شد یا آیت&zwnj;الله خمینی گفت چه بود . شما گفتید که به&zwnj;هرحال اوضاع دیگری&zwnj;ست...</b></div> <div dir="RTL">&nbsp;</div> <div dir="RTL">دو سه مطلب مطرح کرد. وقتی من رفتم، گفتم آیت&zwnj;الله می&zwnj;دانید که الان وضع مملکت خیلی مغشوش است، مردم در یک حال انتظاری هستند، مملکت کارش خوابیده، اعتصابات دارد مملکت را فلج می&zwnj;کند و تا زمانی که آیت&zwnj;الله قرار است به ایران تشریف بیآورید، به&zwnj;هرحال باید این مملکت کارش بگردد &nbsp;که برگشت با یک نگاه عجیبی گفت، هیچ نگران نباشید. من دستورات لازم را دادم و ایران جمهوری اسلامی خواهد بود، نه یک کلمه بیشتر نه یک کلمه کمتر.</div> <div dir="RTL">&nbsp;</div> <div dir="RTL"><b>یعنی همان موقع که در پاریس بودید؟</b></div> <div dir="RTL">&nbsp;</div> <div dir="RTL">بله، همان زمان که من باز مطرح کردم که به&zwnj;هرحال آیت&zwnj;الله همه این&zwnj;ها به&zwnj;جای خودش، ولی کار مملکت... گفت من که به شما گفتم. همه چیز را من دستور دادم. من باز گفتم، خب آیت&zwnj;الله تکلیف ارتش چه می&zwnj;شود؟ گفت من به ارتش دستور دادم. نگران آن هم نباش و پا شد. دیگر صحبت&zwnj;مان تمام شد.</div> <div dir="RTL">&nbsp;</div> <div dir="RTL"><b>آیا خاطره&zwnj;ای دارید از آخرین روزی که در هیئت دولت بودید؟</b></div> <div dir="RTL">&nbsp;</div> <div dir="RTL">ما در طول این ۳۷ روز پنج هیئت دولت داشتیم. من عملاً هر روز و هر شب دکتر بختیار را می&zwnj;دیدم. آخرین باری که من با دکتر بختیار صحبت کردم، دو مرتبه یکشنبه ۲۲ بهمن بود که منتظر بود ساعت ۱۰ شورای امنیت مملکت تشکیل شود که منجر شد به آن بیانیه&zwnj;ی خیانت&zwnj; فردوست و قره&zwnj;باقی . ساعت ۱۲ که من مجدد تلفن کردم، گفت بله دیگر دولت وجود ندارد. من دیگر دکتر بختیار را ندیدم تا زمانی که من را بازداشت کردند، زندان رفتم و بعد از یکسال و خرده&zwnj;ای در روز ۱۱ دسامبر ۱۹۸۰ من به طور محرمانه همراه با خانمم از مملکت از راه پاکستان آمدیم پاریس. اینجا به دکتر تلفن کردم. گفت کجایی؟ گفتم شارل دوگل هستم. گفتم بیا اینجا و من رفتم. دیگر با او بودم تا آخرین روزی که با او صحبت کردم. ساعت ۳/۵ سه شنبه ۶ اوت بود. درست یکساعت قبل از کشته شدنش.</div> <div dir="RTL">&nbsp;</div> <div dir="RTL"><b>خانم بهیه جیلانی از فعالان مدنی و سیاسی در پاریس هم از پیامی که در این مراسم خوانده شد می&zwnj;گوید:</b></div> <blockquote><div dir="RTL">&nbsp;</div> <div dir="RTL">&nbsp;<img width="120" height="99" align="absMiddle" alt="" src="http://radiozamaneh.com/sites/default/files/bahie-jailani_1_0.jpg" /></div> <div dir="RTL">&nbsp;بهیه جیلانی</div> </blockquote> <div dir="RTL">&nbsp;</div> <div dir="RTL">پیام من این بود که امروز ما در یک مقطع تاریخی قرار گرفته&zwnj;ایم که متأسفانه نه راه پیش داریم و نه راه پس و تنها راه ما، شاید تنها آلترناتیو ما همبستگی ملی باشد که ما امروز بتوانیم از تمام انرژی&zwnj;های مثبتی که مخالف جمهوری اسلامی هستند، نیرویی بسازیم در مقابل جمهوری اسلامی. &nbsp;در این همبستگی ما خواهان این هستیم که عاری از هر نوع شعار سیاسی و شعار حزبی باشد و با کوچکترین شعار که همبستگی و جدایی اصول دین از حکومت می&zwnj;باشد، در رابطه با یک منشور ملی بتوانیم یک همبستگی به&zwnj;وجود آوریم تا بلکه این همبستگی راه امید و نجاتی برای ایران باشد.</div> <div dir="RTL">&nbsp;</div> <div dir="RTL"><b>سیروس آموزگار از یاران نزدیک شاپور بختیار بوده، وزیر اطلاعات در کابینه&zwnj;ی ۳۷ روزه&zwnj;ی او. از او می&zwnj;پرسم:</b></div> <div dir="RTL">&nbsp;<img width="180" height="265" align="left" alt="" src="http://radiozamaneh.com/sites/default/files/amoozgar.jpg" /></div> <div dir="RTL"><b>بیست سال گذشت. حالا چه چیزی از افکار و میراث فکری شاپور بختیار باقی مانده؟</b></div> <div dir="RTL">&nbsp;</div> <div dir="RTL">همه چیزش، همه&zwnj;ی افکارش. دکتر بختیار یکی از نوادر آدمهاست در تاریخ که بعد از مرگش زنده&zwnj;تر شده. شما فکرش را بکنید تمام آن آدمها، حتی در همین جمعی که الان هست، آدمهایی هستند که در سال ۱۹۸۰ که من اینجا بودم، جزو مخالفین دکتر بختیار بودند. همین&zwnj;ها. آدمهایی هستند که در کافه&zwnj;ها ما باهم بحث می&zwnj;کردیم. ولی الان همه&zwnj;شان اینجا هستند. چرا؟ برای این که افکار این آدم زنده است و بتدریج نفوذ می&zwnj;کند. هیچ آدم درست بزرگی در دنیا نیست که افکار درست و بزرگش باقی نماند و نفوذ نکند. دکتر بختیار هم مثل همه&zwnj;ی آن&zwnj;ها. دکتر بختیار حالا ممکن است که از نظر جسمی معدوم شده باشد، ولی افکارش باقی&zwnj;ست. الان کافی&zwnj;ست شما از آدمهایی که از ایران می&zwnj;آیند بپرسید. ببینید که در ایران چه فکر می&zwnj;کنند درباره&zwnj;اش، چه قدر دوستش دارند. چه قدر همه جا یادش می&zwnj;کنند. من اخیراً از یکی از دوستان که از ایران آمده بودم شنیدم که یک دخترخانم دانشجویی به پدر و مادرش در حضور یکی از آشناهای من پریده بود به شدت که شما چه طور توانستید آدمی مثل بختیار را کنار بگذارید و آدمی مثل خمینی را بچسبید. این&zwnj;ها چیزهایی&zwnj;ست که همه باقی مانده، از تفکرات این آدم، از آزادمنشی این آدم، از فداکاری این آدم. همه چیز، همه چیز... به نظر من دکتر بختیار در تاریخ ماندنی&zwnj;ست. هیچ تردیدی نداشته باشید. افکارش نیز بالاخره پیروز خواهد شد.&nbsp;&nbsp;</div> </div> <div dir="RTL">&nbsp;</div> <p>&nbsp;</p> https://archive.radiozamaneh.com/politics/2011/08/12/6137#comments آیت‌الله خمینی ایرج ادیب‌زاده بهیه جیلانی سروش کتیبه سیروس آموزگار شاپور بختیار فرانس بختیار منوچهر رزم‌آرا گوی سیاست Fri, 12 Aug 2011 16:02:07 +0000 arezoo 6137 at https://archive.radiozamaneh.com https://archive.radiozamaneh.com/politics/2011/08/12/6136 <div class="fb-social-like-widget"><fb:like href="https://archive.radiozamaneh.com/politics/2011/08/12/6136" send="false" layout="box_count" show_faces="false" width="500" action="like" font="arial" colorscheme="light"></fb:like></div><div class="field field-type-text field-field-nevisandeh"> <div class="field-items"> <div class="field-item odd"> سحاب سپهری </div> </div> </div> <div class="field field-type-filefield field-field-maghaleh-image"> <div class="field-items"> <div class="field-item odd"> <img class="imagefield imagefield-field_maghaleh_image" width="238" height="150" alt="" src="https://archive.radiozamaneh.com/sites/default/files/bakhtiarintensemics.jpg?1313434706" /> </div> </div> </div> <div dir="RTL">این هفته مصادف است با بیستمین سالگرد ترور شاپور بختیار، آخرین نخست&zwnj;وزیر نظام سلطنتی در ایران. سرنوشت بختیار اینک آشکار است. او نتوانست موج انقلاب سال ۱۳۵۷ را تغییر جهت دهد.</div> <div dir="RTL">&nbsp;</div> <div dir="RTL">&nbsp;نخست&zwnj;وزیری ۳۷ روزه بختیار با موج سهمگین قیام خونین ۲۲ بهمن خاتمه یافت و بختیار مجبور به فرار از ایران شد. بختیار در تبعید سعی کرد تا بخشی از مخالفان نظام تازه را علیه آن متحد کند، ولی ده سال بعد در پاریس ترور شد.</div> <!--break--><!--break--><div>&nbsp;</div> <div dir="RTL">&nbsp;</div> <div dir="RTL">قیام خونین بهمن نه تنها نخست&zwnj;وزیری بختیار را خاتمه داد، بلکه تمامی ساختار ارتش شاه را دچار لرزه کرد که تاثیر آن در حوادث بعد از انقلاب مثل از هم پاشیدن ارتش، توزیع وسیع اسلحه، اعدام وسیع امیران ارتش شاه و حمله عراق به ایران در سال 1359 دیده می&zwnj;شود. بسیاری از بررسی&zwnj;هایی که در این زمینه منتشر شده با این پیش&zwnj;فرض نوشته شده است که سرنوشت نخست&zwnj;وزیری بختیار از ابتدا محتوم بود و او با آگاهی از این سرنوشت محتوم خود را به میان مهلکه انداخت. بدون شک آن چه اتفاق افتاد یکی از بدیل (آلترناتیو)&zwnj;هایی بود که می&zwnj;توانست صورت بگیرد، ولی این بدان معنی نیست که واقعیت صورت گرفته تنها بدیل بود.</div> <div dir="RTL">&nbsp;</div> <div dir="RTL">ملاقاتی که در روز ۸ بهمن ۱۳۵۷ بین شاپور بختیار و آیت&zwnj;الله خمینی صورت نگرفت یکی از گذرگاه&zwnj;های کلیدی تاریخ ایران است. مهندس بازرگان و آیت&zwnj;الله بهشتی (از طرف شورای انقلاب مقیم تهران) در هفته اول بهمن ۵۷ زمینه یک ملاقات شخصی بین آیت&zwnj;الله خمینی و شاپور بختیار را فراهم کرده بودند. بر مبنای این توافق اولیه، قرار شده بود که شاپور بختیار در روز هشتم بهمن ۵۷ به پاریس برود و با آیت&zwnj;الله خمینی به&zwnj;طور شخصی ملاقات کند. قرار شده بود این ملاقات بین دو ایرانی، فارغ از عنوان&zwnj;های آن&zwnj;ها صورت بگیرد.</div> <div dir="RTL">&nbsp;</div> <div dir="RTL">شاپور بختیار، به عنوان مقدمه این ملاقات، نامه&zwnj;ای برای آیت&zwnj;الله خمینی می&zwnj;فرستد که متن کامل آن در روزنامه&zwnj;ها هم منتشر شد. در بخشی از آن نامه بختیار نوشته بود: &laquo;اجازه بفرمائید که هر تغییری در نظام مملکت از راه صحیح و سالم و آرامش بر طبق سنن دموکراتیک مقبول در تمام جهان انجام گیرد. مبادا خدای ناخواسته پس از یک ربع قرن سیطره خودکامگی و درنده خویی مطلق و فساد عام، دوباره گرفتار مصیبتی عمیق&zwnj;تر و بلایی بزرگتر گردیم.&raquo;</div> <div dir="RTL">&nbsp;<img width="200" height="261" align="left" alt="" src="http://radiozamaneh.com/sites/default/files/khomeini_in_paris.jpg" /></div> <div dir="RTL">اطلاعات موجود نشان می&zwnj;دهد که قرار بوده است در ملاقات پاریس زمینه&zwnj;های مورد نیاز برای امکان تغییر در نظام سیاسی ایران از طریق مذاکره و مصالحه (ازجمله از طریق انتخابات یا رفراندم) بررسی شود. بر این مبنا به نظر می&zwnj;رسد هدف آن بوده که گروه شورای انقلاب و بازرگان/ بهشتی از یک طرف و شاپور بختیار از طرف دیگر بتوانند در تهران در مورد روش&zwnj;های اجرایی برای انتقال قدرت از طریق مصالحه مذاکره را ادامه دهند.</div> <div dir="RTL">&nbsp;</div> <div dir="RTL">سابقه آشنایی بازرگان و بختیار به مبارزه&zwnj;های جبهه ملی در دهه ۱۳۳۰ برمی&zwnj;گردد، ولی بازرگان و بختیار در دو طرف طیف جبهه ملی قرار داشتند. بازرگان وابسته به جناح مذهبی و بختیار در بخش دیگر جبهه ملی فعال بود. این دو جناح جبهه ملی اختلاف&zwnj;های زیاد در ایدئولوژی و عملکرد&zwnj;های سیاسی داشتند، ولی با وجود اختلاف نظر&zwnj;های&zwnj;شان، در مخالفت با جناح&zwnj;های چپ و دموکرات، با هم هم&zwnj;نظر بودند. به نظر می&zwnj;رسد کوشش بازرگان در تشکیل ملاقاتی بین شاپور بختیار و آیت&zwnj;الله خمینی نیز حول قسمت هم&zwnj;نظری آن دو جناح جبهه ملی در مقابله با جناح چپ و دموکرات ایران صورت گرفت. ابراهیم نبوی و سعید بشیرتاش در مجموعه نوشته &laquo;روزشمار انقلاب&raquo; (منتشر شده در وب&zwnj;سایت رادیو زمانه&ndash; هفتم بهمن) نوشته&zwnj;اند: &laquo;بختیار مجدداً از طریق مهندس بازرگان از شورای انقلاب خواست که سریعاً به بسته پیشنهادی او پاسخ بدهند و اعلام می&zwnj;کند که اگر با بسته پیشنهادی او موافقت نشود، اوضاع وخیم&zwnj;تر شده و با نفوذی که چپی&zwnj;ها پیدا کرده&zwnj;اند مملکت رو به نابودی می&zwnj;رود.&raquo;</div> <div dir="RTL">&nbsp;</div> <div dir="RTL">&nbsp;برنامه این ملاقات بین بختیار و آیت&zwnj;الله خمینی بعد از چانه زنی&zwnj;های بسیار در سطح شورای انقلاب (منتخب آیت&zwnj;الله خمینی) و شورای عالی امنیت ملی (دولت بختیار) ریخته شد و انتشار علنی&zwnj;نامه بختیار به آیت&zwnj;الله خمینی در روزنامه هم به دنبال همین توافق قبلی صورت گرفت. برنامه این ملاقات بین آیت&zwnj;الله خمینی و شاپور بختیار، با وجود سعی بسیار در زمینه&zwnj;سازی و برنامه&zwnj;ریزی آن در ایران، در پاریس متوقف و سپس در آخرین لحظه لغو شد.</div> <div dir="RTL">&nbsp;</div> <div dir="RTL">به دنبال لغو این ملاقات در روز نهم بهمن سال ۱۳۵۷ ناظران سیاسی و خبرنگاران خارجی شرایط ایران را در مرحله قبل از یک جنگ داخلی ارزیابی کردند. ترجمه ارزیابی&zwnj;های خبرنگاران خارجی در روزنامه کیهان روز&zwnj;های بعد از ۱۰ بهمن ۱۳۵۸ منتشر شده است. پیش&zwnj;بینی وقوع جنگ داخلی در کمتر از دو هفته و در فاصله روز&zwnj;های ۲۰ تا ۲۲ بهمن با کودتای ناموفق لشکر گارد و قیام خونین بعد از آن صورت گرفت. به این ترتیب یک امکان مهم برای بررسی تغییر در نظام سیاسی ایران با مسالمت و از طریق انتخابات از بین رفت.</div> <div dir="RTL">&nbsp;</div> <div dir="RTL">موضوع لغو دیدار بین آیت&zwnj;الله خمینی و شاپور بختیار در پاریس در نوشته&zwnj;های متعددی مورد اشاره قرار گرفته است؛ ولی کتاب &laquo;پاریس و تحول انقلاب&raquo;، نوشته محمد جعفری، آن را به صورت مشروح در چند صفجه بیان داشته است. محمد جعفری برای مدتی سردبیر و مسئول روزنامه &laquo;انقلاب اسلامی&raquo; بود که ابوالحسن بنی&zwnj;صدر صاحب امتیاز آن بود. رابطه دوستانه بین جعفری و بنی&zwnj;صدر به بیشتر از یک دهه قبل از انقلاب می&zwnj;رسد و هنوز ادامه یافته است. در ضمن آقای بنی&zwnj;صدر کتاب &laquo;پاریس و تحول انقلاب&raquo; را قبل از چاپ مطالعه کرده و خود بر آن مقدمه&zwnj;ای نوشته است.</div> <div dir="RTL">&nbsp;</div> <div dir="RTL">محمد جعفری، در کتاب &laquo;پاریس و تحول انقلاب&raquo;، در چند صفحه (از صفحه ۲۳۰ به بعد)، شرح می&zwnj;دهد که چگونه عملکرد خاص بنی&zwnj;صدر، در رقابت با یزدی (؟)، عضو دیگر گروه سه نفره که به خط سیاسی بازرگان نزدیک بود، زمینه&zwnj;ای شد که ملاقات برنامه&zwnj;ریزی شده بین آیت&zwnj;الله خمینی و شاپور بختیار در پاریس به هم بخورد و در نهایت برنامه این ملاقات مهم در پاریس لغو شود.</div> <div dir="RTL">&nbsp;</div> <div dir="RTL">محمد جعفری دقیق&zwnj;ترین روایت را از عملکردهای پشت پرده&zwnj;ای که ملاقات بین شاپور بختیار و آیت&zwnj;الله خمینی را به هم زد ارائه می&zwnj;دهد. جعفری نقل می&zwnj;کند: &laquo;آقای بنی&zwnj;صدر به فردوسی&zwnj;پور گفت: در صورت پذیرفتن بختیار قبل از استعفا، آقا رفتنی است و بختیار ماندنی.&raquo;... &laquo;این حرکت که راه افتاده است دیگر برنمی&zwnj;گردد و آقا از آن ترسی نداشته باشند. طوفان در راه است و می&zwnj;رود تا به نتیجه برسد.&raquo;... &laquo;به آقا بفرمائید: آقا مرجع تقلید است و هر لحظه نمی&zwnj;تواند نظرش را عوض کند. آخر این مردم نمی&zwnj;گویند که این چه مرجع تقلیدی است که هر لحظه نظرش عوض می&zwnj;شود. آقا که بازیگر سیاسی نیست. مرجع تقلید است.&raquo; به این ترتیب دیده می&zwnj;شود که چگونه با عملکرد خاص بنی&zwnj;صدر (به شرح بالا) ملاقاتی، که قرار بود در پاریس زمینه مذاکرات برای انتقال مسالمت&zwnj;آمیز در ساختار سیاسی در تهران را به وجود بیاورد، در عمل صورت نگرفت. موضوع نقش ابوالحسن بنی&zwnj;صدر در ملاقاتی که صورت نگرفت در نوشته دیگری با عنوان &laquo;بررسی عملکرد شورای انقلاب&raquo; بررسی شده است. (برای دسترسی به آن نوشته <a href="http://www.radiozamaneh.com/specials/revolution/2011/07/24/5666">این جا</a> را کلیک کنید.)</div> <div dir="RTL">&nbsp;</div> <div dir="RTL"><b>توفان در پی ملاقات انجام نشده </b></div> <div dir="RTL"><b>&nbsp;<img align="left" alt="" src="http://radiozamaneh.com/sites/default/files/masses.jpg" /></b></div> <div dir="RTL">توفانی که یکی از دلایل خیزش آن روز هشتم بهمن ۵۷ پاریس فراهم آمده بود، دو هفته بعد، در ۲۲ بهمن ۵۷، به مقصد خود در تهران رسید. آن طوفان که زمینه&zwnj;های متعدد اجرایی آن، برخی از سال&zwnj;ها قبل، مرحله به مرحله فراهم شد بود، در نیمه شب قبل از ۲۲ بهمن ۵۷ با کودتای واحدهای زرهی لشکر گارد آغاز شد. ولی این ستون زرهی با درگیری شدید و خونین در امتداد خیابان تهران نو و زیر گذر میدان فوزیه روبه&zwnj;رو شد. قبل از ظهر روز ۲۲ بهمن طوفان در ادامه گسترش خود سراسر شهر تهران را فرا گرفت. تمامی واحدهای نظامی مستقر در شهر تهران در طول روز ۲۲ بهمن ۱۳۵۷ طی یک قیام خونین خلع سلاح شدند. در روز ۲۲ بهمن تعداد زیادی کشته و زخمی شدند. به این ترتیب تغییر در نظام سیاسی ایران نه از طریق انتخابات یا رفراندم، بلکه از طریق یک قیام خونین صورت گرفت. خلع سلاح ارتش در روز ۲۲ بهمن و تبعات آن سبب از هم پاشیدگی ارتش شد که این موضوع خود یکی از عامل&zwnj;هایی شد که زمینه حمله عراق به ایران در روز ۳۱ شهریور ۱۳۵۹ را فراهم آورد.</div> <div dir="RTL">&nbsp;</div> <div dir="RTL"><b>نتایج لغو ملاقات پاریس</b></div> <div dir="RTL"><b>&nbsp;</b></div> <div dir="RTL">این ساده&zwnj;انگاری است اگر فکر کنیم آن ملاقات بین شاپور بختیار و آیت&zwnj;الله خمینی در پاریس می&zwnj;توانست تمامی مشکلات سیاسی ایران را حل کند. در صورت موفقیت این ملاقات (به صورتی که دو طرف قبول می&zwnj;کردند که تغییر نظامی سیاسی ایران از طریق یک انتخابات یا رفراندم آزاد صورت بگیرد)، احتمال داشت که دیگر نه شورشی در پادگان دوشان تپه اتفاق بیفتد، نه لشکر گارد اقدام به کودتا کند و نه آن کودتا زمینه عملی قیام ۲۲ بهمن را فراهم آورد. این حوادث در عمل اتفاق افتاده است، ولی از نظر تاریخی بدان&zwnj;معنی نیست که وقوع آن&zwnj;ها محتوم بود. در آن صورت سرنوشت بختیار بسیار متفاوت از آن می&zwnj;شد. در آن صورت در یک انتخابات آزاد و احتمالاً با نظارت بین&zwnj;المللی، آلترناتیوهایی متعددی قابل مقایسه می&zwnj;شدند.</div> <div dir="RTL">&nbsp;<img align="left" alt="" src="http://radiozamaneh.com/sites/default/files/kayhan-19_bahman_0.jpg" /></div> <div dir="RTL">لغو ملاقات در پاریس، پس از آن که بختیار پیش&zwnj;قدم شده بود و نامه خود برای تقاضای ملاقات با آیت&zwnj;الله خمینی را هم منتشر کرده بود، سبب بی&zwnj;اعتمادی شدید بین بختیار و بازرگان شد که این دو نفر از سال&zwnj;های نهضت ملی با هم آشنا بودند. ملاقات لغو شده در پاریس در نهایت به وقفه در مذاکرات مقدماتی دوجانبه بین بختیار و بازرگان/ بهشتی در تهران منجر شد. این وقفه در مذاکرات مقدماتی در تهران بین بختیار و بازرگان/ بهشتی عامل تاخیر در مذاکرات سه&zwnj;جانبه&zwnj;ای شد که قرار بود در تهران بین سه طرف اصلی درگیر در ساختار سیاسی آن زمان یعنی بازرگان/ بهشتی (نمایندگان جناح آیت&zwnj;الله خمینی در ایران)، بختیار (نخست&zwnj;وزیر شاه) و قره&zwnj;باغی/ مقدم/ فردوست (؟) (نمایندگان ارتش شاه) صورت گیرد. سرنوشت نهایی این مذاکرات سه جانبه برای بررسی نحوه انتقال ارتش و دولت شاه به حکومت موقت بازرگان در بخش نهم این مجموعه با عنوان &laquo;دیدار دیرهنگام&raquo; بررسی شد.</div> <div dir="RTL">&nbsp;</div> <div dir="RTL">کیهان روز ۱۹ بهمن ۱۳۵۷ در بالای صحفه اول خبر مذاکرات سه&zwnj;جانبه بین بازرگان، بختیار و ارتش در آینده نزدیک را چاپ کرد. مذاکره&zwnj;ای که قرار بود در هفته بعد از ۱۹ بهمن صورت گیرد، ولی هیچ&zwnj;گاه انجام نشد. در زیر&zwnj;&zwnj; همان خبر از قول بختیار نوشت که &laquo;نتیجه رفراندم مخالفان را می&zwnj;پذیرم.&raquo; بختیار حتی در روز ۱۹ بهمن سال ۱۳۵۷ هنوز به دنبال آن بود که تغییر در ساختار سیاسی را از طریق رفراندم صورت دهد.&zwnj;&zwnj;</div> <div dir="RTL">&nbsp;</div> <div dir="RTL">تاخیر در انجام این مذاکرات سه&zwnj;جانیه یکی از عواملی بود که زمینه&zwnj;های عملی برای شروع کودتای لشکر گارد در نیمه&zwnj;شب قبل از ۲۲ بهمن و در &zwnj;&zwnj;&zwnj;نهایت قیام خونین در طول روز ۲۲ بهمن ۵۷ را فراهم آوردند. این روند در &zwnj;&zwnj;&zwnj;نهایت به درگیری مسلحانه در سطح شهر تهران و به از هم پاشیدن واحدهای نظامی مستقر در تهران و توزیع وسیع اسلحه انجامید. نقش از هم پاشیدن ارتش و توزیع وسیع اسلحه (در روز ۲۲ بهمن) در تمامی گذرگاه&zwnj;های کلیدی دوران&zwnj;های بعدی، ازجمله حمله عراق به ایران در بعد از ظهر روز ۳۱ شهریور سال ۱۳۵۹ به خوبی دیده می&zwnj;شود.&nbsp;</div> <div dir="RTL">&nbsp;</div> <p>&nbsp;</p> https://archive.radiozamaneh.com/politics/2011/08/12/6136#comments «پاریس و تحول انقلاب» آیت‌الله بهشتی آیت‌الله خمینی ابوالحسن بنی‌صدر انقلاب اسلامی سحاب سپهری شاپور بختیار شورای انقلاب محمد جعفری مهدی بازرگان گوی سیاست Fri, 12 Aug 2011 15:02:41 +0000 arezoo 6136 at https://archive.radiozamaneh.com https://archive.radiozamaneh.com/politics/2011/08/11/6113 <div class="fb-social-like-widget"><fb:like href="https://archive.radiozamaneh.com/politics/2011/08/11/6113" send="false" layout="box_count" show_faces="false" width="500" action="like" font="arial" colorscheme="light"></fb:like></div><div class="field field-type-text field-field-nevisandeh"> <div class="field-items"> <div class="field-item odd"> سعید بیانی </div> </div> </div> <div class="field field-type-filefield field-field-maghaleh-image"> <div class="field-items"> <div class="field-item odd"> <img class="imagefield imagefield-field_maghaleh_image" width="248" height="150" alt="" src="https://archive.radiozamaneh.com/sites/default/files/shapour-bakhtiar_0.jpg?1313272334" /> </div> </div> </div> <p>در زمانی كه تب و تاب انقلاب و انقلابی&zwnj;گری سراسر ایران را فراگرفته بود و در زمانی كه هیچكدام از سیاستمداران و مردم عادی امیدی به ماندن حكومت سلطنتی نداشتند، شاپور بختیار، وارد عرصه پرالتهاب سیاست آن&zwnj;روزهای ایران شد و با پذیرش پست نخست&zwnj;وزیری حكومت بحران&zwnj;زده پادشاهی، تمام تلاش خود را برای اقدامات اصلاحی در پیش گرفت؛ اقداماتی كه اصولاً احیای دوباره قانون اساسی مشروطه بود، اما فضای ملتهب و انقلابی ایران این شانس را برای آخرین نخست&zwnj;وزیر باقی نگذاشت تا آتش شعله&zwnj;ور انقلاب در ایران را فرونشاند و اصلاحات را در پیش بگیرد، اما به&zwnj;راستی شاهپور بختیار كه بود و برای ایران انقلاب&zwnj;زده چه می&zwnj;خواست؟</p> <!--break--><!--break--><p>&nbsp;</p> <p><strong>كودكی و نوجوانی</strong></p> <p>&nbsp;</p> <p>شاپور بختیار در سال ۱۲۹۳ هجری شمسی در جنوب غربی ایران، در شهر كرد و در طایفه ایل بختیاری به&zwnj;دنیا آمد. بختیاری&zwnj;ها در گذر تاریخ همواره در رده&zwnj;های سیاسی، سپاهی و بازرگانی دستی داشته&zwnj;اند؛ به&zwnj;ویژه جایگاه این طایفه به عنوان سپاهیان صفویه و تشکیل زندیه تا انقلاب مشروطه چشمگیر است. ایل بختیاری در جریان انقلاب مشروطه نقش مهمی را در به نتیجه رساندن انقلاب ایفا كرد. زمانی كه شاپور بختیار هفت ساله بود مادر خود را (به نام نازبیگم) از دست داد. پدر شاپور بختیاربه نام محمدرضا معروف به سردار فاتح بود. شاپور بختیار در خاطرات خود كینه و غضب رضاشاه از خاندان او به جهت مخالفت با عملكرد انگلیسی&zwnj;ها در ایران را دلیل نابودی سران طایفه ایل بختیاری می&zwnj;داند. رضاشاه در سال 1313 هجری شمسی پدر او همراه با چندنفر دیگر را اعدام می&zwnj;کند. پدربزرگ مادری بختیار، نجف&zwnj;قلی صمصام&zwnj;السلطنه، رئیس&zwnj;الوزرای ایران در دورهٔ قاجار و از سران ایل بختیاری و دو دوره در ۱۹۱۲ و ۱۹۱۸ به نخست&zwnj;وزیری رسیده بود. صمصام&zwnj;السلطنه در جنبش مشروطه به مخالفان محمدعلی&zwnj;شاه پیوست و با برادر خود علیقلی&zwnj;خان سردار اسعد همراه شد. پدر شاهپور بختیار و بسیاری از خوانین ایل بختیاری از نوادگان شخصی به نام حیدرخان هستند که اصالتاً از ایل پاپی ساکن در بخش&zwnj;های گرمسیری خوزستان و سردسیری لرستان هستند.</p> <p>&nbsp;</p> <p>شاپوربختیار تحصیلات ابتدای را در اصفهان و سپس در بیروت پایتخت لبنان به پایان رساند. او مدرک دیپلم دبیرستان خود را در بیروت و از مدرسه&zwnj; فرانسوی بیروت دریافت کرد.</p> <p>&nbsp;</p> <p><strong>فعالیت سیاسی بختیار</strong></p> <p>&nbsp;</p> <p>آن&zwnj;گونه كه در زندگینامه بختیار و به قلم خود او آمده، هنگامی كه برای ثبت&zwnj;نام در مدرسه لوئی لوكران بوده، جنگ داخلی اسپانیا، سرآغازی برای زندگی سیاسی او می&zwnj;شود. بختیار بسیار تحت تاثیر كودتای فرانكو علیه حكومت قانونی جمهوری&zwnj;خواهان قرار می&zwnj;گیرد و به همراه چندتن از همفكران خود در تظاهرات حمایتی از جمهوری&zwnj;خواهان كه منجر به زد و خورد می&zwnj;شود شركت می&zwnj;كند. آغاز جنگ جهانی دوم نیز باعث شكوفایی سیاسی او می&zwnj;شود.</p> <blockquote><p>&nbsp;</p> <p><img align="absMiddle" alt="" src="http://radiozamaneh.com/sites/default/files/medium_003_3_0.jpg" /></p> <p>بختیار در سال 1936 به فرانسه رفت. پس از اشغال فرانسه در جنگ جهانی دوم وارد نهضت مقاومت ملی فرانسه شد و به عنوان یکی از سربازان فرانسه (ارتش سربازان خارجی مقیم فرانسه) در گُردان اورلئان شرکت کرد.</p> <p>&nbsp;</p> </blockquote> <p>بختیار در سال 1936 به فرانسه رفت. پس از اشغال فرانسه در جنگ جهانی دوم وارد نهضت مقاومت ملی فرانسه شد و به عنوان یکی از سربازان فرانسه (ارتش سربازان خارجی مقیم فرانسه) در گُردان اورلئان شرکت کرد.&nbsp;وی در سال 1939 دكترای خود را در زمینه علوم سیاسی از دانشگاه سوربن دریافت كرد و در عین حال موفق به كسب دو مدرك لیسانس دیگر در زمینه&zwnj;های حقوق و فلسفه نیز شد.</p> <p>&nbsp;</p> <p>بختیار در سال 1346 بعد از پایان اشغال فرانسه توسط ارتش آلمان به ایران بازگشت. در آن زمان ایران هنوز تحت اشغال نیروهای خارجی و متفقین بود. بختیار در سال 1951 توسط وزیر وقت كار به عنوان مدیر اداره كار اصفهان برگزیده شد و حتی تا پست معاونت بالا رفت. بعدها به اداره كار در استان خوزستان گمارده شد.</p> <p>&nbsp;</p> <p>با آغاز جنبش ملی شدن صنعت نفت، شاپور بختیار با تمام توان به حمایت و پشتیبانی از محمد مصدق برمی&zwnj;خیزد. پس از كودتای 28 مرداد بختیار گوشه&zwnj;نشینی اختیار می&zwnj;كند و با آن&zwnj;كه روابط خویشاوندی با همسر اول محمدرضا پهلوی، ثریا اسفندیاری بختیاری داشت، از پذیرفتن هرگونه مسئولیتی در حكومت چشم&zwnj;پوشی می كند و به&zwnj;طور مخفیانه علم مخالفت و مبارزه با حكومت پهلوی را برمی&zwnj;دارد. در این مدت با آیت&zwnj;الله موسوی زنجانی و مهدی بازرگان آشنا می&zwnj;شود و در حزب ایران با آن&zwnj;ها همكاری می&zwnj;كند.</p> <p>&nbsp;</p> <p>در اواخر سال 1332 از طرف حكومت چندماه زندانی و به زادگاه خودش تبعید می&zwnj;شود. در سال 1333 به تهران بازمی&zwnj;گردد و بار دیگر به زندان می&zwnj;افتد و در دادگاه به سه سال زندان محكوم می&zwnj;شود. پس از گذراندن سه&zwnj;سال زندان به اجبار تهران را ترك می&zwnj;كند. در سال 1338 و 39 به همراه دوستانش برای سرو سامان دادن به جبهه ملی فعالیت خود را از سر می&zwnj;گیرد و تا سال 1345 سه بار دیگر زندانی می&zwnj;شود. در سال 1342 به دنبال مخالفت آیت&zwnj;الله خمینی با دو اصل برابری حقوق زن و مرد و تقسیم اراضی كه دربار اعلام كرده بود به مخالفت با او می&zwnj;پردازد. بختیار به گفته خود برای سر و سامان دادن به زندگی آشفته خود مجبور به كار در شركت&zwnj;های خصوصی می&zwnj;شود و حقوقی برای گذران زندگی می&zwnj;گیرد. بختیار كه اوضاع كشور را بحرانی می&zwnj;بیند به همراه دوتن از دوستانش كریم سنجابی و داریوش فروهر نامه ای انتقادی به شاه می&zwnj;نویسند و از او می&zwnj;خواهند كه حكومت را بر اساس قانون اساسی اداره كند و تنها به سلطنت بیندیشد نه به حكومت. شاه اما این نامه را جدی نمی&zwnj;گیرد و رسانه&zwnj;های حكومتی برچسب مزدور خارجی، منفی&zwnj;باف و مرتجع به او و یارانش می&zwnj;زنند.</p> <p>&nbsp;</p> <p>در اواخر سال 1356 و اوجگیری انقلاب ایران، شاه دستور آزادی بختیار از زندان را صادر می&zwnj;کند و از وی در دیداری خصوصی در كاخ نیاوران تهران می&zwnj;خواهد که مقام نخست&zwnj;وزیری ایران را قبول کند.</p> <p>&nbsp;</p> <p>بختیار در کتاب خاطرات خود به دیدارش با شاه اشاره می&zwnj;كند و می&zwnj;گوید که در دیدار دی&zwnj;ماه، وی &laquo;حقیقتاً&raquo; نگران بود و از من پرسید: &laquo;وقت تنگ است. به من بگویید آیا حاضرید دولتی تشکیل دهید.&raquo; بختیار از شاه فرصتی ده روزه برای فکر کردن می خواهد ولی شاه در پاسخ می گوید که این مدت زیاد است.</p> <p>&nbsp;</p> <p><strong>نخست&zwnj;وزیر دوران بحران</strong></p> <p>&nbsp;<img align="left" alt="" src="http://radiozamaneh.com/sites/default/files/bakhtiar_0.jpg" /></p> <p>بختیار با شاه توافق کرد که برای کابینه&zwnj;اش از مجلس سنا رای بگیرد و در عوض شاه شروط او را بپذیرد. شروط بختیار عبارت بود از این&zwnj;كه: شاه از کشور خارج شود،؛ ساواك منحل شود؛ زندانیان سیاسی آزاد شوند؛ شرایط آزادی مطبوعات فراهم شود؛ و مصادره اموال بنیاد پهلوی به سود دولت انجام شود. سرانجام بختیار برای &laquo;آرام کردن اوضاع&raquo; و جلوگیری از اوجگیری انقلاب مقام نخست&zwnj;وزیری را قبول کرد و خود را &laquo;مرغ طوفان&raquo; نامید. بختیار علی&zwnj;رغم مخالفت جبهه ملی این پست را قبول و به همین علت از جبهه ملی کناره&zwnj;گیری کرد.</p> <p>&nbsp;</p> <p>در نهایت در اوج انقلاب، بختیار به همراه وزرای دولتش از مجلس سنا رای اعتماد گرفت. او در سخنرانی خود در مجلس شورای ملی به اجرای كامل قانون اساسی منبعث از انقلاب مشروطه متعهد شد. در كوران انقلاب ضد سلطنتی، در حالی&zwnj;كه همرزمان سابق خود را در میان انقلابیون می&zwnj;دید به دفاع از قانون اساسی مشروطه برخاست. درواقع، دکتر بختیار مشروعیت حکومت موقت خود را ناشی از اجرای موبه&zwnj;موی قانون اساسی می&zwnj;دانست که خود حاصل اعمال حاکمیت ملی در انقلاب مشروطه بود، و نه از فرمان شاه. چون قانون اساسی را خود نشان اراده ملت می&zwnj;دید، تمکین در مقابل این اراده، یعنی اجرای قانون اساسی، منشاء مشروعیت سیاسی حکومت شاپور بختیار بود. بختیار بر این اعتقاد بود که تا انتخابات آزاد صورت نگیرد، اراده ملی تحقق نخواهد یافت. از نظر او، تنها در چارچوب انتخابات آزاد است که خواست ملت مشخص خواهد شد . در نظر دکتر بختیار تظاهرات خیابانی و ابراز نارضایتی مردم نمی&zwnj;توانست معیار مشخصی برای سنجش خواست آن&zwnj;ها باشد و به تنهایی جایگزین انتخابات آزاد شود.</p> <p>&nbsp;<img width="150" height="232" align="left" alt="" src="http://radiozamaneh.com/sites/default/files/etelaat_81bahman-ae824.jpg" /></p> <p>تنها مدت كوتاه 37 روز فرصت برای آخرین نخست&zwnj;وزیر بود تا اهداف خود، یعنی اجرای قانون اساسی را اجرا كند، اما انقلاب ایران و آنچه كه او &laquo;جنون دسته&zwnj;جمعی&raquo; می&zwnj;خواند این شانس را برای مردی كه تمام شهرت سیاسی خود را در عرصه سیاست بحران&zwnj;زده ایران به قمار گذارده بود فرصت اندكی بود. آیت&zwnj;الله خمینی فرمان به نامشروع بودن دولت او داد و فریاد &laquo;بختیار نوكر بی&zwnj;اختیار&raquo; در خیابان&zwnj;های تهران طنین&zwnj;انداز شد.</p> <p>&nbsp;</p> <p>انقلابیون یكی بعد از دیگری مراكز دولتی را به تسخیر خود درآوردند و دست آخر به دفتر محل كار او یعنی نخست&zwnj;وزیری رسیدند. ساعتی قبل بختیار با هلیكوپتر به محل مخفی خود كه مدت شش&zwnj;ماه در آنجا بود رفت. هر روز در روزنامه&zwnj;های كیهان و اطلاعات خبری مبنی بر دستگیری و خودكشی او به چاپ می&zwnj;رسید.</p> <p>&nbsp;</p> <p>سرانجام اما دكتر بختیار زندگی مخفی را تاب نیاورد و در سال 1358 با پاسپورت جعلی با هویتی شخصی خارجی و از طرق فرودگاه مهرآباد خاك ایران را به مقصد پاریس ترك كرد. وی در سال ۱۳۵۸ پس از ورود به فرانسه نهضت مقاومت ملی ایران را بنیانگذاری کرد و هدف خود را براندازی حكومت جمهوری اسلامی اعلام كرد. سران جمهوری اسلامی در آن زمان كودتای نافرجام نوژه را كه با شركت زیادی از افسران ارتش ناكام ماند، از طرح&zwnj;های او میدانند.</p> <p>&nbsp;</p> <p><strong>ترور و ترور</strong></p> <p>&nbsp;</p> <p>بختیار در سال 1359 یك&zwnj;سال پس از خروجش از كشور مورد سوءقصد نافرجام فردی لبنانی&zwnj;تبار به&zwnj;نام انیس نقاش قرار می&zwnj;گیرد. این ترور به گفته انیس نقاش به&zwnj;دلیل سخنان صادق خلخالی ناكام ماند.</p> <p>&nbsp;</p> <p>به گفته وی، اظهارات صادق خلخالی، حاکم شرع دادگاه&zwnj;های انقلاب که اعلام کرده بود &laquo;برای اجرای حکم اعدام شاپور بختیار، کماندو به پاریس فرستاده&zwnj;ام&raquo;، نقشه نقاش را نقش بر آب می&zwnj;كند.</p> <p>&nbsp;</p> <p>نقاش که برای ترور بختیار دوهفته کار شناسایی و برنامه&zwnj;ریزی در پاریس انجام داده بود و حتی با آخرین نخست&zwnj;وزیر شاه نیز مصاحبه کرده بود، می&zwnj;گوید به دنبال انتشار سخنان خلخالی، &laquo;شاپور بختیار نه جواب تلفن می&zwnj;&zwnj;داد و نه وقت ملاقات؛ محافظین او نیز افزایش پیدا کردند. به این ترتیب وقت ملاقاتی که با او گذاشته بودم و قرار بود همانجا کار را تمام کنم منتفی شد.&raquo;</p> <p>&nbsp;</p> <p>با این حال انیس نقاش بر خود &laquo;واجب&raquo; می&zwnj;داند که &laquo;هرکاری&raquo; از دستش برمی&zwnj;آید انجام دهد و شاپور بختیار را به قتل برساند. به همین منظور، یک اسلحه هفت میلی&zwnj;متری با صدا خفه کن تهیه می&zwnj;کند و به محل زندگی بختیار می&zwnj;رود: &laquo;اما این&zwnj;ها شک کردند و در ساختمان را به رویم باز نکردند. من هم بلافاصله تصمیم گرفتم با گلوله قفل در را بشکنم و بروم داخل. اما چون در دفتر بختیار ضد گلوله بود، هیچ&zwnj;کاری نتوانستم بکنم. یکی از دو گلوله&zwnj;ای که به من خورد، متعلق به سلاح خودم بود که به در شلیک کردم و کمانه کرد و برگشت سمت خودم. بعد هم که با پلیس فرانسه درگیر شدم و یک گلوله دیگر هم خوردم و دستگیر شدم.&raquo;</p> <p>&nbsp;</p> <p>در این عملیات ترور انیس نقاش بر اثر گلوله اسلحه خود زخمی و توسط پلیس فرانسه بازداشت می&zwnj;شود.<br /> نقاش در سال ۱۳۵۹ خورشیدی (۱۹۸۰میلادی) در دادگاهی در پاریس به زندان ابد محکوم شد، اما کمتر از یک دهه بعد در پی صدور حکم عفو از طرف فرانسوا میتران، رئیس جمهوری وقت فرانسه از زندان آزاد شد و به ایران بازگشت. بسیاری آزادی انیس نقاش از زندان را معامله&zwnj;ای پشت پرده دولت ایران با فرانسه می&zwnj;دانند و به نقش ایران در آزادسازی گروگان&zwnj;های فرانسوی در لبنان، بی&zwnj;ارتباط نمی&zwnj;دانند.</p> <p>&nbsp;</p> <p>انیس نقاش در حال حاضر در ایران به تجارت مشغول است و به عنوان &laquo;رئیس مرکز پژوهشی امان&raquo; فعالیت&zwnj;های خود را دنبال می&zwnj;كند.</p> <p>&nbsp;</p> <p>در جریان ترور بعدی در 15 مردادماه سال 1370 شاپور بختیار به&zwnj;همراه منشی شخصی خود سروش كتیبه، جان خود را از دست می&zwnj;دهند. در این سوءقصد، جوخه ترور اعزامی جمهوری اسلامی، به نام&zwnj;های علی وکیلی راد، فریدون بویراحمدی و محمد آزادی بودند که با استفاده از چاقوی آشپزخانه منزل بختیار، گلوی وی را بریدند. سروش کتیبه را نیز با چند ضربه چاقو به قتل رساندند.</p> <blockquote><p>&nbsp;<img width="200" height="125" align="absMiddle" alt="" src="http://radiozamaneh.com/sites/default/files/kouchner_1547393c_0.jpg" /></p> <p>بعد از 18 سال علی وكیلی&zwnj;راد با معامله&zwnj;ای بر سر آزادی کلوتیلد رایس ( تبعه دستگیر شده در جریان تظاهرات انتخابات سال 1388) بین جمهوری اسلامی و فرانسه، از زندان آزاد و به ایران بازمی&zwnj;گردد.</p> </blockquote> <p>&nbsp;</p> <p>فریدون بویراحمدی و محمد آزادی از این معركه می&zwnj;گریزند، اما علی وكیلی&zwnj;راد در خاك سویس دستگیر و به فرانسه منتقل و به حبس ابد محكوم می شود. بعد از 18 سال علی وكیلی&zwnj;راد با معامله&zwnj;ای بر سر آزادی کلوتیلد رایس ( تبعه دستگیر شده در جریان تظاهرات انتخابات سال 1388) بین جمهوری اسلامی و فرانسه، از زندان آزاد و به ایران بازمی&zwnj;گردد.</p> <p>&nbsp;</p> <p>شاپور بختیار، همواره در سخنان و مصاحبه&zwnj;هایش بر اصل جدایی حوزه دین از حكومت و لزوم برگزاری انتخابات آزاد تاكید و باور داشت و تا آخرین لحظات زندگی خود در این راه تلاش كرد. وی بعد از پذیرش پست نخست&zwnj;وزیری از جانب شاه، توسط دوستان و همرزمانش در جبهه ملی مورد انتقاد قرار گرفت و به سازش با شاه محكوم شد. در زمانی كه اغلب سیاستمداران با نام و بی&zwnj;نام، گوی رقابت را برای رسیدن به خیمه آیت&zwnj;الله خمینی درنوفل&zwnj;لوشاتو از یكدیگر می&zwnj;ربودند، بختیار در مقام نخست&zwnj;وزیری به آیت&zwnj;الله خمینی پیشنهاد كرد كه اگر می&zwnj;خواهد در جهت پیشبرد دین اسلام خدمت كند سیاست را كنار بگذارد و همانند پاپ در واتیكان، او نیز در قم به آموزش مسائل دینی بپردازد. بختیار هشدار مبنی بر استقرار &laquo;دیكتاتوری نعلین&raquo; یعنی حكومت دینی را بلند كرد؛ هشداری كه گوش شنوایی برای آن نبود.</p> <p>&nbsp;</p> <p>بخشی از ترجمه رساله شاپور بختیار، در سال 1945 كه برای اخذ مدرك دكترا از دانشگاه سوربن پاریس نوشته شده بدین قرار است:</p> <p>&nbsp;</p> <p>&laquo;در این گمان بوده&zwnj;ایم که عصر ما با این همه غنایی که در زمینه اصول نظری دارد، به روابط میان قدرت و دین اعتبار دوباره بخشیده است. ناگریز بوده&zwnj;ایم به این مسئله کهن، که به عقیده ما علوم حقوقی و قضایی اطلاعات گرانبهای بسیاری از آن می&zwnj;گیرند، دوباره بیندیشم.</p> <p>&nbsp;</p> <p>پس از قرن&zwnj;ها جدایی و تضاد میان قدرت و دین، نوعی بازگشت به وحدت این دو در نظر گرفته بودند و گونه&zwnj;ای وابستگی قدرت روحانی به قدرت دنیوی را طرح&zwnj;ریزی کرده بودند. این را در تحول مسلک&zwnj;های توتالیتر می&zwnj;توان دید.&raquo;</p> <p>&nbsp;</p> https://archive.radiozamaneh.com/politics/2011/08/11/6113#comments آیت‌الله خمینی انیس نقاش داریوش فروهر سروش کتیبه سعید بیانی شاپور بختیار صادق خلخالی علی وكیلی‌راد كریم سنجابی کلوتیلد رایس گوی سیاست Thu, 11 Aug 2011 14:44:09 +0000 arezoo 6113 at https://archive.radiozamaneh.com