اسلام‌ستیزی

اگر محمد بود چه می‌کرد؟

politics — Mon, 17 Sep 2012 15:20:08 +0000

۱۲ نکته کلیدی درباره فیلم توهین آمیز درباره پیامبر اسلام و واکنش‌ها به آن در لیبی و مصر

امید صافی، استاد مطالعات اسلامی در دانشگاه کارولینای شمالی

برگردان:

نعیمه دوستدار

امید صافی − عواقب پخش فیلم تبلیغاتی سراسر نفرت درباره پیامبر اسلام با نام "بی‌گناهی مسلمانان" به دنبال حمله به سفارت آمریکا در مصر و لیبی، همچنان در سراسر دنیا ادامه دارد. در توهین‌آمیز بودن این فیلم تردیدی نیست، چرا که در این فیلم پیامبر اسلام یک فرد زن‌باره، نادان، منحرف جنسی و همجنس‌گرا توصیف می‌شود (هرچند این مورد آخر خود نشانه‌ای از همجنس‌گرا هراسی سازندگان است). همچنین، تردیدی نیست که کشتن چهار آمریکایی شامل سفیر آمریکا کریستوفر ایتیونز، با هر مقیاسی اقدامی ظالمانه و بربری است.

در اینجا ۱۲ نکته را در تلاش برای منطقی کردن بحث و دل‌هایی که بیش از حد لازم بالا گرفته‌اند ذکر می‌کنم:

امید صافی، اسلام شناس، دانشگاه کارولینای شمالی:
«در موضوع حساسیت‌های دینی، مسئله آزادی بیان موضوعیت ندارد. هر بار که موضوعی توهین‌آمیز نسبت به مسلمانان مطرح می‌شود، این وسوسه هم ایجاد می‌شود که این موضوع را به عنوان مسئله تقابل با آزادی بیان مطرح کنند و آن را در مقابل حساسیت‌های دینی مسلمانان قرار دهند. این روش بی‌فایده یا به عبارتی کم فایده است. در واقع، اقداماتی نظیر فیلم "بی‌گناهی مسلمانان" را باید به عنوان آزادی بیان نفرت‌پراکن طبقه‌بندی کرد که در زمره فیلم‌های ضدیهودی دهه ۱۹۳۰ میلادی قرار می‌گیرند.
موضوع آزادی بیان در مقابل حساسیت‌های مذهبی موضوعیتی ندارد، چرا که به غلط، فرض بر این است که تنها مسلمانان حساسیت مذهبی دارند. مسلمانان، چه در جوامع آزادی مثل ترکیه و چه در جوامعی مانند ایران و عربستان که حکومتی سرکوبگر دارند، در فیلم‌سازی، کاریکاتورهای سیاسی و طنز سایقه‌ای دیرین دارند. تعداد زیادی از روزنامه‌نگاران و طنزپردازان این کشورها، برای تلاش‌ در زمینه آزادی بیان هزینه می‌پردازند. آنها هستند که واقعا شایسته مطرح شدن‌اند، نه کسانی که محصولاتی با محتوای تبلغاتی و نفرت‌پراکن تولید می‌کنند.»

۱- در موضوع حساسیت‌های دینی، مسئله آزادی بیان موضوعیت ندارد. هر بار که موضوعی توهین‌آمیز نسبت به مسلمانان مطرح می‌شود، این وسوسه هم ایجاد می‌شود که این موضوع را به عنوان مسئله تقابل با آزادی بیان مطرح کنند و آن را در مقابل حساسیت‌های دینی مسلمانان قرار دهند. این روش بی‌فایده یا به عبارتی کم فایده است. در واقع، اقداماتی نظیر فیلم "بی‌گناهی مسلمانان" را باید به عنوان آزادی بیان نفرت‌پراکن طبقه‌بندی کرد که در زمره فیلم‌های ضدیهودی دهه ۱۹۳۰ میلادی قرار می‌گیرند.

موضوع آزادی بیان در مقابل حساسیت‌های مذهبی موضوعیتی ندارد، چرا که به غلط، فرض بر این است که تنها مسلمانان حساسیت مذهبی دارند. مسلمانان، چه در جوامع آزادی مثل ترکیه و چه در جوامعی مانند ایران و عربستان که حکومتی سرکوبگر دارند، در فیلم‌سازی، کاریکاتورهای سیاسی و طنز سایقه‌ای دیرین دارند. تعداد زیادی از روزنامه‌نگاران و طنزپردازان این کشورها، برای تلاش‌ در زمینه آزادی بیان هزینه می‌پردازند. آنها هستند که واقعا شایسته مطرح شدن‌اند، نه کسانی که محصولاتی با محتوای تبلغاتی و نفرت‌پراکن تولید می‌کنند.

۲- القاعده پشت موضوع قتل سفیر است نه مردم لیبی. به عبارتی، سفیر آمریکا توسط القاعده کشته شده نه مردم لیبی و گروه‌های مذهبی. همزمانی با حادثه ۱۱ سپتامبر، این ایده را که القاعده این قتل را از قبل برنامه‌ریزی کرده بود اعتبار بیشتری می‌بخشد. آیا این همه سلاح سنگین برای واکنش به توهین به پیامبر به سفارت آمریکا برده شده بود؟

۳- مقامات لیبی و رهبران دینی این حمله را محکوم کرده‌اند. رییس جمهور لیبی با بیانی روشن این حمله را محکوم کرده است. محمد مقریف، رییس کنگره ملی لیبی گفته است: "ما با استفاده از سرزمین‌مان برای انجام اعمال بزدلانه و انتقام‌جویانه مقابله می‌کنیم. این اقدام و حمله به یک مکان، نشانه پیروی شریعت خدا یا پیامبر او نیست. ما از آمریکا و تمام دنیا عذر می‌خواهیم. ما و دولت آمریکا در یک جبهه ایستاده‌ایم؛ ما هر دو علیه بی‌قانونی هستیم."

۴- مردم لیبی علیه ترور سفیر آمریکا راه‌پیمایی کرده‌اند. این موضوع یکی از موضوعات مهمی است که تاکنون گزارش‌های کافی از آن منشر نشده است. صدای مردم لیبی در رسانه‌های غربی شنیده نشده است و امیدوارم تصاویری که این موضوع را نشان می‌دهند به طریقی منتشر شوند. [...]

۵- تولیدکنندگان این فیلم تایید می‌کنند که اسلام ستیزند. سام باسیل، فردی که خود را سازنده این فیلم معرفی کرده، چهره‌ای مرموز و ساختگی است. سازنده این فیلم، هرکس که باشد، اکنون پنهان شده و به هدف خود برای شعله‌ور کردن آتش نفرت دست یافته است.

در گزارش‌های وال استریت ژورنال و گاردین چنین آمده که گویا این فیلم توسط یک کارگزار معاملات ملکی اسرائیلی در کالیفرنیا ساخته شده و او دیدگاه خود را درباره اینکه اسلام مانند سرطان است، با این فیلم اعلام کرده. باسیل به آسوشیتدپرس گفته که پنج میلیون دلار از ۱۰۰ یهودی آمریکایی دریافت کرده است. دلایل محکمی وجود دارد که به همه جنبه‌های این داستان مشکوک باشیم. در حقیقت، اسناد کمک ۱۰۰ یهودی به فیلم از سوی تولیدکننده تا حدوی گمراه‌کننده است و او خواسته با استفاده از احساسات ضدیهودی خود را بپوشاند.

بی بی سی گزارش کرده تلاش‌های خبرنگاران بی بی سی برای یافتن آقای باسیل به عنوان فیلم‌ساز یا یک آژانس معاملات ملکی بی‌ثمر مانده. در مورد سام باسیل، منبع اینترنتی هم وجود ندارد و تنها مورد، حساب کاربری او در یوتیوب است که برای آپلود کردن فیلم از آن استفاده شده. به علاوه، کسی به نام سام باسیل در میان افراد شناخته شده در حوزه معاملات املاک کالیفرنیا نیست.

آخرین گزارش آسوشیتدپرس می‌گوید که سام باسیل، هویت جعلی یک آمریکایی افراطی، به نام ناکولا باسلی ناکولا است که داستان بنگاه املاک اسرائیلی و فیلمش را از از خودش درآورده. باسیل هم می‌تواند تلفظی دیگر از نام وسط او باسلی باشد.

ناکولا یک هنرمند محکوم به اعدام است که به خاطر جرائم مالی به زندان رفته. او ۱۳ نام جعلی دارد که پی. جی. توباکو یکی از آنهاست.

همچنین، گزارش‌هایی وجود دارد که بر مبنای آنها این فیلم‌ساز مرموز به "استیو کلین" که به نظر می‌رسد به تعدادی از گروه‌های اسلام‌هراس و گروه‌های شبه نظامی جناح راست و ضد مورمون، ضد مهاجران، ضدهمجسگرایی و و مخالف سیاست‌های ضدکاتولیکی تعلق دارد، در رابطه است. او همچنین با شبکه مشابهی از اسلام‌هراسان مانند "روبرت اسپتسر" و "دانیل پایپز" که "آندرس برینگ بریویک"، تروریست نروژی را تحریک کردند، در ارتباط است.

کلین همچنین با گروه "کاویه" که توسط مرکز "سوترن پاورتی" ایجاد شده و یک گروه نفرت‌پراکن شناخته می‌شود وابسته است.

۶- سازنده این فیلم، هرکس که باشد- حق دارد محتوای تبلیغاتی خود را تولید کند، حتی اگر نفرت‌پراکن باشد. اما ما هم اجباری نداریم که رسانه در اختیار او قرار دهیم، یعنی چیزی را که او و افراطیان دیگر آرزویش را دارند. خود او اعتراف می‌کند که در تمام طول تابستان فیلم را یک سالن خالی سینما نمایش داده است. این یک کارزار حساب شده و دقیق برای جذب افراد کینه‌ورز در جوامع با ایمان است.

۷- این کارگردان در تولید فیلم از حمایت "تری جونز" بسیار بهره‌مند شده است؛ کسی که به طرز احمقانه‌ای قرآن را در فلوریدا سوزاند و اوباما و ژنرال پتراوس درباره او گفتند که کارش عملی هتاکانه بوده و زندگی شهروندان آمریکایی را به خطر انداخته است.

۸- هرچند فیلم منتشر شده در یوتیوب، توسط عده زیادی از قبطیان رادیکال انتشار یافت و مطرح شد اما قبطیان که بومیان مسیحی مصر هستند تا این زمان روابط گسترده‌ای با مسلمانان داشته‌اند. اکثریت قبطیان از سقوط حسنی مبارک در بهار عرب حمایت کرده‌اند. شاخه اصلی سازمان قبطیان در مصر، این فیلم را محکوم کرده‌ و گفته این فیلم بیانگر نظریات قبطیان نیست.

۹- سارمان‌ها و گروه‌های مسلمانان‌ آمریکایی، همه قتل سفیر آمریکا را محکوم کرده‌اند. شورای ارتباطات اسلامی آمریکا، جامعه اسلامی آمریکای شمالی و حلقه اسلامی شمال‌آمریکا از این جمله‌اند.

۱۰- واکنش خشونت‌آمیز به توهین‌هایی که به شان پیامبر می‌شود، شباهتی به رفتار پیامبر ندارد. ساده این که، این کاری نیست که پیامبر می‌کرد. پیامبر اسلام خود بسیار مورد تمسخر قرار می‌گرفت و حتی با سنگ به او حمله می‌کردند. همان طور که من در کتابم با عنوان "خاطرات محمد" نوشته‌ام، دشمنان پیامبر، حتی به کودکان پول می‌دادند تا او را سنگ بزنند، با این حال، پیامبر از توهین و مقابله با دشمنانش خودداری کرد، چرا که او بنا به تعریف قرآن "رحمة للعالمین" است.

علاوه بر این، قرآن استانداردهای اخلاقی را برای مواجهه و برخورد با شر تعیین کرده و دستور آن روشن است: "شر را با چیزی بهتر دفع کنید." اکنون زمانی است که مومنان، به هر چیز که اعتقاد دارند، حتی به اسلام، باید به عمق قلب‌شان رجوع کنند و اعتقادات خود را به معنای واقعی زندگی کنند و به عمل درآورند. همان‌طور که نمایشنامه‌نویس مسلمان، "وجاهت علی" می‌گوید: "با انتخاب خشونت به عنوان یک پاسخ ، حمله کنندگان به سفارت آمریک از قضا و به شکل غم‌انگیزی به میراث، روح و درایت پیامبرشان خیانت می‌کنند – پیامبری که وقتی به او توهین شد و مورد ضرب و شتم قرار گرفت، صبر و بخشش را برگزید. افراط‌گرایی، افراط گرایی بیشتر را ایجاد می‌کند. این تراژدی در لیبی خواهان تعادل و مصالحه هستند. صداهای خواهان آرامش، درک و صلح، باید اکنون بلند و شنیده شوند."

۱۱- تولیدکنندگان فیلم به بازیگران و عواملش درباره محتوای فیلم دروغ گفته‌اند. گروه سازندگان فیلم، نمی‌‌دانستند که این فیلم ضد پیامبر اسلام است، تولیدکنندگان، پیام‌های ضدپیامبر خود را بعدا در فیلم گنجانده‌اند. به عبارت دیگر، دروغ‌گویی درباره فیلم، تنها در زمینه انتشار نام تولیدکنندگان و سرمایه‌گذاران نیست، آنها حتی حتی بازیگران را فریب داده‌اند. در این زمیه می‌توانید به مصاحبه با بازیگران فیلم رجوع کنید.

۱۲- می‌توانیم انتخاب کنیم که چطور پاسخ دهیم. این به ما بر می‌گردد که تصمیم بگیریم کدام راه را انتخاب کنیم. هر کدام ما می‌توانیم راه افراطیون جامعه یهود را انتخاب کنیم که بر این فیلم سرمایه‌گذاری کرده‌اند، یا راه افراطیون مسیحی را که این فیلم را پخش کرده‌اند، یا راه افراطیون مسلمان را که با خشونت نسبت به فیلم واکنش نشان داده‌اند.

یا اینکه به این فاجعه‌‌ها به روش باراک اوباما واکنش نشان دهیم که در مراسم سالگرد ۱۱سپتامبر به یادمان آورد که تقدیر همه ما به هم گره خورده است. اوباما گفت ما و آنهایی وجود ندارد، تنها "ما" وجود دارد."

همان طور که دکتر کینگ یادآوری می‌کند، ما در یک شبکه گریزناپذیر از تقابل گرفتار شده‌ایم.

می‌توانیم مثال‌هایی از این نوع تعهد اخلاقی در میان مسلمانان پیدا کنیم، کسانی مانند شهروندان شجاع لیبیایی که انسانیت، اندوه و احساسات قلبی خود را با مردم آمریکا‌ به اشتراک گذاشتند. این تصاویر از مردم لیبی است که این نوشته را زیبایی و برکت می‌بخشد.

منبع: Religion News Service

عکس‌ها: تظاهرات در لیبی علیه تروریسم افراط‌گرایان مذهبی

حمام خون در نروژ، راست افراطی در هلند

arezoo — Thu, 04 Aug 2011 15:33:24 +0000

فروغ.ن.تمیمی

نخستین عکس منتشر شده از آندرس برویک پس از بازداشت، او را درحال رفتن به دادگاه در ماشین پلیس نشان می‌دهد. در این تصویر جوانی مو بلوند با بلوزی قرمز و نگاهی مصمم را می‌بینیم؛ مردی که به تنهایی و با اجرای یک نقشه ماهرانه توانست یک «یازده سپتامبر» دیگر در ابعادی محدودتر برپا کند و یکی از کانون‌های مهم سوسیال دموکراسی اروپایی را هدف قرار دهد.

بلافاصله پس از انفجار بمب در نزدیکی دفتر نخست وزیر نروژ در بیست و دوم جولای رسانه‌های غربی با نسبت دادن حادثه به بنیادگرایی اسلامی با انواع تفسیرهای سیاسی در مورد چرایی حمله تروریستی به نروژ به میدان آمدند. هنوز دو ساعتی از این واقعه نگذشته بود که آندرس برویک با به راه انداختن یک حمام خون در جزیره اتویا در گوشه‌ای دیگر از این کشور ده‌ها جوان سوسیالیست را که اکثریت آن‌ها 16 تا 30 ساله بودند، به خاک و خون کشید. این عملیات تروریستی درست مو به مو و همانگونه که او آن را برنامه‌ریزی کرده بود انجام شد.

مردم نروژ در چندروز گذشته شاهد یک فاجعه ملی و هم یک دگرگونی عمیق اجتماعی بودند.بلافاصله پس از آگاهی از چند و چون جنایتی که به کشته شدن 77 نفر انجامید، هزاران شاخه گل، کارت‌های یادبود، پرچم و شمع‌های روشن در صحن بیرونی کلیسای جامع اسلو نثار قربانیان شد. در چندروز گذشته هزاران نفر در نروژ چه بومی، چه مهاجر یا مسیحی و مسلمان با حلقه زدن بر دریایی از گل در سکوت به یاد قربانیان این جنایت اشک ریختند.

همکاری دولت نروژ با سازمان نظامی ناتو یکی از دلایلی بود که دستگاه امنیتی درنروژ را به احتمال حمله بنیادگرایی اسلامی مظنون می‌کرد، اما این‌بار حمله نه از جانب شبکه القاعده بلکه از سوی یک «خودی» بود. با دستگیری برویک پیش‌داوری‌ها و تحلیل‌های اولیه در متهم کردن بنیادگرایان اسلامی بی اعتبار شد و جهان با چهره جهادگری مسیحی و بی‌رحم که هیچ‌گونه تاسفی هم از قتل ده‌ها نفر از هموطنانش ندارد روبه‌رو شد.

با این وجود اگرچه اکثر رسانه‌های معتبر غرب از به کار بردن واژه تروریست در مورد متهم سفید و مو بلوند نروژی خودداری کردند، اما از این پس سیاستمداران اروپایی ناگزیر از رویارویی با بنبادگرایان سفید و مسیحی هستند.

خشونت‌هایی از این دست در نروژ بی‌سابقه است. آخرین‌بار در سال 2001 بودکه یک جوان آفریقایی به دست یک نئونازی کشته شد. فاجعه‌ای در ابعاد کشتار جزیره اتویا در جامعه‌ای پیشرفته، دموکراتیک و به قولی بهشت آزادی که حتی پلیس‌ها در آن مسلح نیستند و زندان‌ها به قول مایکل مور، فیلمساز آمریکایی دانشگاه‌اند، نشانگر یک بحران عمیق اجتماعی و فرهنگی است.

رئیس کمیته جایزه نوبل و نخست وزیر سابق نروژ، توربیورن یاگلاند پس از این واقعه هشدار می‌دهد که به نروژ اعلام خطر شده است و من می‌ترسم خشونت‌هایی ازاین دست باز هم اتفاق بیفتد.

مانیفست برویک و ستایش از ویلدرس

با انتشار مانیفست هزار و چهار صفحه‌ای برویک و زندگینامه شخصی او چهره دیگری از تروریست نروژی آشکار می‌شود. آندرس درخانواده‌ای مرفه بزرگ شده است؛ باپدری دیپلمات، مادر و زن پدرش زنانی فمینیست هستند، اما او در مانیفست خود بارها نفرت و بیزاری‌اش از سوسیال‌دموکراسی، مارکسیسم، فمینیسم، اسلام و جامعه چندفرهنگی را اعلام می‌کند. برویک قبلاً چندسالی از طرفداران حزب راست‌گرای پیشرفت در نروژ بود و از احزاب پوپولیست اروپایی و به ویژه شخص خیرت ویلدرس، رهبر اسلام‌ستیز حزب آزادی در هلند را بارها ستایش کرده است.

زن مسلمان مقابل گل‌هایی که به رسم یادبود قربانیان آندرس برویک در مقابل کلیسای جامع کاتولیک اسلو گذاشته شده، ایستاده است (عکس از رویترز).

برویک مانند ویلدرس اسلام و مسلمانان را بزرگ‌ترین خطر و تهدید برای دموکراسی غربی قلمداد می‌کند. او خواهان ممنوعیت ورود مهاجرین مسلمان به اروپا و دشمن سرسخت دموکراسی اروپایی است. او به‌زعم خودش با ترور و کشتن ده‌ها نفر نروژی می‌خواهد اروپایی‌ها را از خواب غفلت بیدار کند و به آنان هشدار دهد: چه نشسته‌اید که آینده شومی در انتظار شماست و تمدن اروپایی به دست مسلمانان مهاجر نابود خواهد شد!

اما ستایش برویک از ویلدرس واکنش‌های متفاوتی را در هلند به دنبال داشت. خیرت ویلدرس بلافاصله با محکوم کردن جنایت برویک حادثه نروژ را ضربه‌ای به جنبش جهانی ضد اسلامی دانست. او گفت ما در مبارزه با اسلام در چارچوب قانون حرکت می‌کنیم و به رای مردم متکی هستیم. مخالفان سیاسی او در هلند مانند یوب کوهن، رهبر حزب کار و امیل رومر، رهبر سوسیالیست‌ها با احتیاط از مقصر قلمداد کردن ویلدرس در حادثه خونین نروژ انتقاد کردند، اما در عین حال به این نکته هم که برویک از شیوه‌های مشابه ویلدرس برای تئوریزه کردن نظرات ضد اسلامی‌اش استفاده کرده، اشاره کردند.

در روزهای اخیر رسانه‌ها در هلند با انتشار مقالات متعدد به بررسی نقش ویلدرس در شکل‌گیری افکار برویک توجه کردند. آن‌ها می‌نویسند: «آیا واقعا می‌توان تاثیر افکار ضد اسلامی ویلدرس بر برویک را انکار کرد؟»

اسلام‌، مهاجرت و پوپولیست‌های راست‌گرا

بسیاری از منتقدان دیوانه خواندن برویک و مظلوم‌نمایی پوپولیست‌های راست‌گرا را به زیر سئوال می‌برند. از دیدآن‌ها اوج‌گیری تبلیغات شدید علیه دین اسلام، مهاجرین مسلمان و مخالفت با جامعه چندفرهنگی زمینه‌ساز رشد گروه‌های خارجی‌ستیز، نژادپرست و افرادی چون آندرس برویک است.

احزاب پوپولیست و خارجی ستیز اروپایی به‌خصوص در هلند و کشورهای اسکاندیناوی اکنون با انتقادات شدیدی روبه‌رو شده‌اند، اما آن‌ها هم با تمام قوا تلاش می‌کنند تا هرگونه ارتباط میان ترویج افکار ناسیونالیستی و دامن زدن به اسلام‌ستیزی را با جنایت هولناک برویک نفی و تحریف کنند. حزب لیبرال پیشرفت در نروژ آندرس برویک را دیوانه‌ای دانست که در انزوای کامل و به تنهایی توانسته طرح یک کشتار جمعی را برنامه‌ریزی و اجرا کند. این حزب که در سال‌های اخیر در انتخابات نروژ به پیروزی‌هایی دست یافته با راست‌گرایان افراطی اروپایی مرزبندی دارد، اما با موضع‌گیری علیه جامعه چندفرهنگی خواهان محدود شدن مهاجرت به نروژ و سخت‌گیری در مورد خارجی‌ها است.

در سال‌های اخیر اروپای غربی شاهد اوج‌گیری احزاب پوپولیست و موفقیت‌های انتخاباتی آن‌ها بود. به‌خصوص در سوئد، دانمارک، هلند و فرانسه آن‌ها توانستند سری توی سرها دربیاورند، اما وضعیت این گروه‌ها در نروژ از کشورهای هم‌جوار خود متفاوت بود.

نروژ تقریباً پنج میلیون نفر جمعیت دارد. این کشور در جدول جهانی رضایت مردم از وضعیت اجتماعی خود در صدر همه کشورها و گل سرسبد دنیا است و همواره به خاطر دموکراسی پیشرفته، رفاه بالای جامعه و برابری جنسیتی زبانزد بوده است. دراین کشور تعداد مهاجرین در مقایسه با بقیه اروپا بسیار کمتر و حدود نیم‌میلیون نفر است که تنها پنج درصد از آن‌ها مسلمان هستند.

فاجعه ترور در نروژ اکنون باعث عقب‌نشینی حداقل موقتی احزاب راستگری کشورهای اسکاندیناوی و افت ناگهانی محبوبیت آن‌ها در میان مردم شده است. انتظار می‌رود که احزاب دست راستی نحوه برخورد به اسلام و مهاجرین را تغییر دهند و با تاکتیک‌های جدید به میدان بیایند.تاکید بر حفظ امنیت مردم، مبارزه با بزهکاری و افزایش فاصله طبقاتی می‌تواند از شعارهای آن‌ها در انتخابات آتی باشد.

برخورد سیمپاتیک و موضع‌گیری منطقی ینس استولنبرگ، نخست وزیر نروژ پس از کشتار هفته گذشته باعث محبوبیت بیشتر حزب سوسیالیست کار شده و تنها در عرض چندروز باعث روی آوردن گروه زیادی از مردم به سیاست و عضویت در این حزب شده است. استولنبرگ خواهان گسترش بحث‌های اجتماعی و تقویت هر چه بیشتر دموکراسی با مشارکت همه گروهای فکری شد. او روز سه شنبه در مراسم یادبود قربانیان فاجعه نروژ خواهان تعمق و ملایمت سیاستمداران، رسانه‌ها و مردم نسبت به جامعه مهاجران در نروژ و احیای دیالوگ میان گروه‌های مختلف مردم شد.

روزنامه تلگراف چاپ هلند اما دیروز گفته‌های جدید خیرت ویلدرس را در آغاز ماه رمضان منتشر کرد. او در پاسخ به انتقادات روزهای اخیر و ماجرای نروژ، همچنان بر طبل اسلام‌ستیزی می‌کوبد و مساجد را «قصرهای تولید نفرت» می‌خواند.

رهبرحزب دموکرات‌های 66، الکساندر پختولد هم در واکنش به اظهارات ویلدرس خواهان موضع‌گیری جدی دولت هلند در این مورد شده است.