https://archive.radiozamaneh.com/taxonomy/term/4479/all fa https://archive.radiozamaneh.com/specials/revolution/2011/08/05/5984 <div class="fb-social-like-widget"><fb:like href="https://archive.radiozamaneh.com/specials/revolution/2011/08/05/5984" send="false" layout="box_count" show_faces="false" width="500" action="like" font="arial" colorscheme="light"></fb:like></div><div class="field field-type-text field-field-sartitr"> <div class="field-items"> <div class="field-item odd"> بخش بیستم از سه روز تاریخ‌ساز </div> </div> </div> <div class="field field-type-text field-field-nevisandeh"> <div class="field-items"> <div class="field-item odd"> سحاب سپهری </div> </div> </div> <div class="field field-type-filefield field-field-maghaleh-image"> <div class="field-items"> <div class="field-item odd"> <img class="imagefield imagefield-field_maghaleh_image" width="342" height="196" alt="" src="https://archive.radiozamaneh.com/sites/default/files/b-b-h-small.jpg?1313935960" /> </div> </div> </div> <p>عملکرد شورای انقلاب، همچون رشته&zwnj;ای، تمامی رخدادهای تاریخ اخیر ایران از پاییز ۵۷ تا تابستان ۵۹ را به هم وصل کرد. بررسی عملکرد درون شورای انقلاب به صورت مستقل روندهای تازه&zwnj;ای را در ارتباط با بخش&zwnj;های قبل روشن می&zwnj;کند. درگیری&zwnj;های جناحی از پاییز ۵۷ تا تابستان ۵۹ در داخل حلقه قدرت شورای انقلاب صورت گرفته است. دوئل در رده دوم ساختار قدرت بین بهشتی و بنی&zwnj;صدر نیز در داخل حلقه قدرت شورای انقلاب صورت گرفت. بخش شورای انقلاب به دلیل طولانی بودن آن در دو قسمت عرضه می&zwnj;شود. قسمت اول (نوشته قبلی) شامل دوره آبان ۵۷ تا نیمه بهمن ۵۷ شد و قسمت دوم (نوشته حاضر) شامل دوره نیمه بهمن ۵۷ تا آخر تیر ۵۹ است.</p> <!--break--><!--break--><p>&nbsp;</p> <p><strong>حکم نخست&zwnj;وزیری دولت موقت به بازرگان- ۱۶ بهمن ۵۷</strong></p> <p>&nbsp;</p> <p>آیت&zwnj;الله خمینی در روز ۱۶ بهمن سال ۱۳۵۷، سه هفته بعد از صدور فرمان تشکیل رسمی شورای انقلاب، مهندس بازرگان را به نخست&zwnj;وزیری موقت منصوب کرد. در حکم نخست&zwnj;وزیری دولت موقت (در بهمن ۵۷) هم آیت&zwnj;الله خمینی به صراحت نوشت: &laquo;بنا بر پیشنهاد شورای انقلاب و برحسب حق شرعی و حق قانونی ناشی از آرای اکثریت قریب به اتفاق ملت ایران ... جنابعالی را ... مامور تشکیل دولت موقت می&zwnj;نمایم.&raquo; به خوبی دیده می&zwnj;شود که از نظر آیت&zwnj;الله خمینی مجوز و حقانیت او برای انتصاب بازرگان به نخست&zwnj;وزیری هم دو بعد داشت: اول بعد حق شرعی و دوم بعد حق قانونی/ سیاسی. آشکارا حق شرعی مقدم بر حق قانونی/ سیاسی ذکر شد. در مقایسه با حکم تشکیل شورای انقلاب به اضافه شدن لغت &laquo;حق قانونی&raquo; در بیانیه دوم دقت کنید.</p> <p>&nbsp;</p> <p><img width="250" height="330" align="left" alt="" src="http://radiozamaneh.com/sites/default/files/dolat-movaghat-hokm.jpg" /></p> <p>به طوری که دیده می&zwnj;شود متن حکم نخست&zwnj;وزیری بازرگان و متن حکم تشکیل شورای انقلاب مشابه و از نظر تاکید بر حق شرعی یکسان هستند و تفاوت این دو حکم وجود عبارت &laquo;حق قانونی&raquo; در حکم دوم است که در حکم اول وجود ندارد. به این ترتیب حکم شورای انقلاب فقط بر مبنای حق شرعی است. در حالی که حکم نخست&zwnj;وزیری بازرگان بر مبنای ترکیبی از حق شرعی و حق قانونی است.</p> <p>&nbsp;</p> <p>نقش شورای انقلاب در بالای این حکم/ فرمان قرار گرفته است. عملکرد کلیدی شورای انقلاب در روند سیاسی ایران از این زمان آشکار است. اعضای شورای انقلاب ابتدا در مورد مهندس بازرگان بررسی و او را پیشنهاد کردند؛ ولی در نهایت آیت&zwnj;الله خمینی او را به تشکیل دولت موقت مامور کرد. این روند عملکردهای بعدی در ساختار حکومتی جدید را مشخص کرد. در این رویه شورای انقلاب گروه برگزیده کارگزارن آیت&zwnj;الله خمینی را تشکیل می&zwnj;داد، ولی این رویه به آیت&zwnj;الله خمینی اجازه می&zwnj;داد که در سطحی متفاوت از بقیه ساختار سیاسی ایران عمل کند.</p> <p>&nbsp;</p> <p>ساختار سیاسی ایران از همان زمان در عمل در دو رده قرار گرفت. آیت&zwnj;الله خمینی در راس ساختار قدرت قرار گرفت و اعضای شورای انقلاب حلقه قدرت را تشکیل داد که در رده دوم و با فاصله زیاد از راس ساختار قدرت قرار گرفتند. همین ادامه و تکوین یافت و همواره اعضای شورای انقلاب در رده دوم قدرت به عنوان کارگزاران آیت&zwnj;الله خمینی عمل می&zwnj;کردند. به این ترتیب دیده می&zwnj;شود ادعاهای بعدی برخی اعضای شورای انقلاب که عملکردهای خود را با رده عملیاتی آیت&zwnj;الله خمینی مقایسه کرده&zwnj;اند فاقد وجاهت تاریخی است و در عمل به قصد مخدوش کردن روند تاریخی صورت گرفته است.</p> <p>&nbsp;</p> <p><strong>اعتراض بنی&zwnj;صدر به حکم نخست&zwnj;وزیری بازرگان</strong></p> <p>&nbsp;</p> <p>آقای بنیصدر مدتها بعد، در خلال یک مصاحبه، مدعی شده است که او در ملاقات خصوصی به مهندس بازرگان و آیتالله خمینی در مورد اشاره آیتالله خمینی به نقش &laquo;حق شرعی&raquo; در حکم نخستوزیری بازرگان در روز ۱۶ بهمن ۵۷ ایراد کرده است: &laquo;من به (بازرگان) ایراد کردم که شما چرا (حکم نخست&zwnj;وزیری) را پذیرفتید. به آقای خمینی هم ایراد کردم که شما قرار بود که ولایت جمهور مردم باشید؟! آقای خمینی گفت: &quot;این را برای بستن دهان بعضی از آخوند&zwnj;ها بود که نوشتم.&quot;...&raquo; (منبع: کتاب &laquo;درس تجربه&raquo;، در صحفه ۶۰، نسخه دیجیتال.)</p> <p>&nbsp;</p> <p><img width="500" height="74" align="absMiddle" alt="" src="http://radiozamaneh.com/sites/default/files/tajrobeh-60.jpg" /></p> <p>&nbsp;</p> <p>آیت&zwnj;الله خمینی در متن تشکیل شورای انقلاب در روز ۲۳ دی ۱۳۵۷ به&zwnj;طور صریح به حق شرعی فقیه (پایه ولایت فقیه) استناد کرد و او در نجف، پاریس، قم و تهران بر اساس حق شرعی فقیه عمل می&zwnj;کرد و پی اعمال نظریه ولایت فقیه بود. در بخش قبل نشان دادیم مطلبی که آیت&zwnj;الله خمینی در دوران اقامت در پاریس قرار بر &laquo;ولایت جمهور مردم&raquo; داشته است ادعای بی&zwnj;پایه&zwnj;ای بیش نیست. او در نجف، پاریس، قم و تهران به دنبال برپایی ولایت فقیه بود.</p> <p>&nbsp;</p> <p>متن بالا مبنی بر ایراد آقای بنی&zwnj;صدر به مهندس بازرگان و آیت&zwnj;الله خمینی، ادعای ثابت نشده باقی مانده است. به این دلیل که آقای بنی&zwnj;صدر برای آن ادعای خود شاهد یا حداقل قرینه&zwnj;ای ارائه نداده است. کتاب &laquo;درس تجربه&raquo; ادعاهای ثابت نشده دیگری، همگی بر مبنای صحبت&zwnj;های دو نفره و بدون شاهد، بسیار دارد. از جانب دیگر بازرگان و آیت&zwnj;الله خمینی هم که طرف&zwnj;های دیگر این دو مدعا هستند، هیچ&zwnj;گاه این ادعای بنی&zwnj;صدر راجع به طرح ایراد تایید نکردند. عدم تکذیب ان دو نفر بر این مورد صحت ادعا را ثابت نمی&zwnj;کند. به این دلیل که رویه آیت&zwnj;الله خمینی این نبود که ادعاهای افرادی را که دون رتبه خود می&zwnj;دانست تکذیب کند. مهندس بازرگان، با وجود کاستی&zwnj;هایی در رویه&zwnj;های سیاسی او، از نظر فردی شخصی با سعه&zwnj;صدر بود و او معمولا به صحبت&zwnj;های ناروای دیگران در مورد خود توجه چندانی نمی&zwnj;کرد.</p> <p>&nbsp;</p> <p>آقای بنی&zwnj;صدر مدعی است او با لحنی شماتت&zwnj;بار به آیت&zwnj;الله خمینی گفته است: &laquo;شما قرار بود که ولایت با جمهور مردم باشد.&raquo; و آیت&zwnj;الله خمینی با لحنی خجولانه و منفعل جواب داده است: &laquo;این را برای بستن دهان بعضی از آخوندها بود که نوشتم.&raquo; در ابتدای بخش قبل شرح نحوه برخورد آیت&zwnj;الله خمینی با تمامی اعضای شورای انقلاب آمد که بنی&zwnj;صدر گفته است: &laquo;آقای خمینی می&zwnj;زد توی دهن شورا.&raquo; آیت&zwnj;الله خمینی ابایی نداشت که توی دهن تمام اعضای شورای انقلاب بزند؛ به این ترتیب آیت&zwnj;الله خمینی هیچ ابایی نداشته است که توی دهن بنی&zwnj;صدر هم بزند. بنی&zwnj;صدر در بهمن ۱۳۵۷ حتی در سطح یک عضو شورا هم نبود. مقایسه دو روایت بنی&zwnj;صدر (نحوه عمل آیت&zwnj;الله خمینی با اعضای شورای انقلاب و نحوه عمل آیت&zwnj;الله خمینی با بنی&zwnj;صدر) به خوبی دوگانه&zwnj;نویسی او را در مورد رویه عملکرد آیت&zwnj;الله خمینی نشان می&zwnj;دهد. نمونه دیگری از دوگانه&zwnj;نویسی بنی&zwnj;صدر را در پیوند با لحن خجولانه آیت&zwnj;الله خمینی در مذاکره سال ۱۳۵۲ در رابطه با کتاب حکومت اسلامی (در بخش انقلاب فرهنگی) بررسی کردیم. در آن جا هم دیدیم که بنی&zwnj;صدر درباره همان موضوع ملافات در نجف و عملکرد آیت&zwnj;الله خمینی دوگانه&zwnj;نویسی کرده است.</p> <p>&nbsp;</p> <p>در ضمن این دوگانه&zwnj;نویسی هنوز ادامه یافته و به تازگی او همان ادعای بی&zwnj;پایه را تکرار کرده است که آیت&zwnj;الله خمینی در پاریس &laquo;اسلامی را عرضه کرد که بیانگر استقلال و آزادی و حقوقمندی انسان و جامعه و ولایت جمهور مردم و میزان رأی مردم&raquo; بود. همانطوری که در بخش قبل دیدیم این چنین ادعاهایی پایه&zwnj;های تاریخی ندارند؛ بلکه مترجمان آیت&zwnj;الله خمینی در پاریس از طرف او صحبت&zwnj;های دوگانه&zwnj;ای را در جهت اهداف پنهانی خود اشاعه داده&zwnj;اند و ادعای فوق هم بر پایه آن صحبت&zwnj;های دوگانه مترجمان در جهت توجیه وضعیت&zwnj; حال آن&zwnj;ها است.</p> <p>&nbsp;</p> <p>مسلماً کسانی که در گذشته رویه&zwnj;های پنهانی داشته&zwnj;اند (مثل موضوع ملاقاتی که در هشتم بهمن ۵۷ صورت نگرفت) و از عملکرد گذشته خود روایت&zwnj;های دوگانه ارائه داده&zwnj;اند (مثل نحوه دست&zwnj;بوسی در مراسم انتصاب به رئیس جمهوری)، ادعاهای حال آن&zwnj;ها هم نمی&zwnj;تواند قابل اعتماد ارزیابی شود.</p> <p>&nbsp;</p> <p>ولی فرض کنیم که &laquo;ایراد کردن&raquo; آقای بنی&zwnj;صدر به آیت&zwnj;الله خمینی و بازرگان در مورد تاکید بر حق شرعی در حکم نخست&zwnj;وزیری دولت موقت (صادر شده در ۱۶ بهمن ۵۷) صورت گرفته باشد. در این صورت در رابطه با ایراد فرضی بنی&zwnj;صدر به آیت&zwnj;الله خمینی در مورد متن حکم نخست&zwnj;وزیری دولت موقت دو نکته دیگر را باید مطرح کرد. نکته اول: چرا بنی&zwnj;صدر به حکم تشکیل شورای انقلاب (صادر شده در ۲۳ دی ۵۷) ایراد نکرد؟ نکته دوم: چرا بنی&zwnj;صدر یک ماه و نیم بعد از ایراد کردن به حکم نخست&zwnj;وزیری بازرگان خود عضویت در شورای انقلاب را پذیرفت؟</p> <p>&nbsp;</p> <p>نکته اول آن است که متن حکم تشکیل شورای انقلاب (۲۳ دی ۵۷) و متن حکم نخست&zwnj;وزیری بازرگان (۱۶ بهمن ۱۳۵۷)، از نظر تاکید بر &laquo;حق شرعی&raquo; یکسان است و متن هر دو حکم هم در روزنامه&zwnj;ها چاپ شد. آیا آقای بنی&zwnj;صدر در مورد وجود &laquo;حق شرعی&raquo; در حکم تشکیل شورای انقلاب که در تاربخ ۲۳ دی ۱۳۵۷ در پاریس منتشر شده بود هم اعتراضی داشت یا در این مورد ایرادی ابراز کرد؟ تفاوت &laquo;حق شرعی&raquo; در &laquo;حکم شورای انقلاب&raquo; و &laquo;حکم نخست&zwnj;وزیری بازرگان&raquo; چه بود که آقای بنی صدر در خاطرات خود به وجود دومی ایراد کرد، ولی او در خاطرات خود حتی به وجود اولی اشاره&zwnj;ای هم نکرده است؟</p> <p>&nbsp;</p> <p>آقای بنی&zwnj;صدر در ۲۳ دی ۵۷ جز معدود افرادی بود که با متن کتاب حکومت اسلامی/ ولایت فقیه آیت&zwnj;الله خمینی آشنا بود. او، به این ترتیب، متوجه نقش کلیدی حق شرعی و ولایت فقیه در ساختار تفکری آیت&zwnj;الله خمینی بود، ولی در نوشته&zwnj;های او حتی به موضوع حق شرعی در حکم تشکیل شورای انقلاب اشاره&zwnj;ای هم نمی&zwnj;شود. این موضوع در مصاحبه&zwnj;های بعدی او هم مسکوت گذاشته شده است، حتی استدلال خاص او که در آن دوران او در مرحله &laquo;قبل از تجربه بود&raquo; شامل موضوع حق شرعی در متن حکم تشکیل شورای انقلاب نشده است؛ بلکه در این مورد فقط سکوت شده است. برای کسانی که با کتاب حکومت اسلامی آشنا بودند اهمیت حق شرعی در حکم تشکیل شورای انقلاب و رابطه آن با نظریه ولایت فقیه واضح بود. ولی در آن دوران آن&zwnj;ها که می&zwnj;دانستند سکوت کردند. در زمان انتشار حکم تشکیل شورای انقلاب در ۲۳ دی ۵۷ بر پایه حق شرعی، زمانی که آیت&zwnj;الله خمینی هنوز در پاریس بود، بنی&zwnj;صدر به ایرانیان هشدار نداد که آیت&zwnj;الله خمینی، با تکیه بر حق شرعی در حکم/ فرمان تشکیل شورای انقلاب، در مرحله نقض پیمان خویش است. او در این مورد حتی بعدها هم سکوت کرد.</p> <p>&nbsp;</p> <p><strong>عضویت بنی&zwnj;صدر در شورای انقلاب- ابتدای بهار ۱۳۵۸</strong></p> <p>&nbsp;</p> <p>آقای بنی&zwnj;صدر در ابتدای بهار ۱۳۵۸ (یا نیمه دوم اسفند ۱۳۵۷) از طرف آیت&zwnj;الله خمینی به عضویت در&zwnj; شورای انقلاب تعیین و منصوب شد. نکته دوم آن است که اگر او ایرادی به نخست&zwnj;وزیری بازرگان در رابطه با &laquo;حق شرعی&raquo; در حکم تشکیل دولت موقت داشت؛ در آن صورت توجیه عضویت خود او در شورای انقلاب که آن هم بر مبنای &laquo;حق شرعی&raquo; تشکیل شده بود و به&zwnj;&zwnj;&zwnj; همان رویه هم اعضای آن از طرف آیت&zwnj;الله خمینی منصوب و معین می&zwnj;شدند، چه بوده است؟ حکم نخست&zwnj;وزیری بازرگان با اشاره به حق شرعی و حق قانونی در نیمه بهمن ۱۳۵۷ صادر شد ولی حکم تشکیل شورای انقلاب که در روز ۲۳ دی ۱۳۵۷ صادر شده بود، فقط بر پایه حق شرعی بود.&zwnj;&zwnj; همانطور که در بخش قبل این مجموعه (بخش ۱۹) بررسی شد تمام اعضای شورای انقلاب توسط آیت&zwnj;الله خمینی و بر مبنای حق شرعی او تعیین شدند و از این نظر کارگزاران او بودند.&nbsp;</p> <p>&nbsp;</p> <p>چه اتفاقی، در مدت شش هفته بین نیمه بهمن ۵۷ تا ابتدای بهار ۵۸ افتاد که موضوع حق شرعی در حکم نخست&zwnj;وزیری بازرگان موجب ایراد آقای بنی&zwnj;صدر شد ولی موضوع حق شرعی برای عضویت در شورای انقلاب موجب سکوت او شد؟ آیا ایرادی که او به مهندس بازرگان در مورد قبول حکم نخست&zwnj;وزیری گرفته بود، شامل عملکرد افرادی نمی&zwnj;شد که قبول عضویت در شورای انقلاب کردند؟ مدت ۱۶ ماهی که آقای بنی&zwnj;صدر عضو و مدتی هم رئیس شورای انقلاب بود او متوجه نبود که عضو یت او در شورای انقلاب برآمده از حق شرعی فقیه بود و تمامی عملکرد او به عنوان کارگزار فقیه صورت گرفته است؟ در بخش قبل دیدیم که بنی&zwnj;صدر، سه روز بعد از اتمام دوران عملکرد شورای انقلاب (در ۲۹ تیر ۵۹)، حتی مدعی شده بود که &laquo;من الان محبوبیتم بیش از مصدق است&raquo;. اقدام&zwnj;های او در دوران ۱۶ ماهه عضویت در شورای انقلاب منصوب آیت&zwnj;الله خمینی چه بوده است که در نهایت منجر به این تصور ذهنی در او شده بوده که &laquo;من الان محبوبیتم بیش از مصدق است&raquo;؟</p> <p>&nbsp;</p> <p><strong>انتصاب اولین رئیس جمهور اسلامی &ndash; ۱۵ بهمن ۵۸</strong>&nbsp;</p> <p>&nbsp;<img width="300" height="211" align="left" alt="" src="http://radiozamaneh.com/sites/default/files/banisadr-kiss-2_0.jpg" /></p> <p>انتخابات اولین دوره رئیس جمهوری در تاریخ پنجم بهمن ۱۳۵۷ صورت گرفت. شرح موضوع&zwnj;های مختلفی که منجر به نتیجه نهایی در آن انتخابات شد در بخش ۱۴ این مجموعه تشریح شد. آیت&zwnj;الله خمینی در ۱۵ بهمن ۱۳۵۸، در حالی که شورای انقلاب هنوز فعال بود، طی حکمی آقای ابوالحسن بنی&zwnj;صدر را به پست رئیس جمهوری تنفیذ و منصوب کرد. در حکم رئیس جمهوری آقای بنی&zwnj;صدر هم به طور صریح به موضوع حق شرعی اشاره کرد. به عنوان رهبر سیاسی او رای ملت را تنفیذ کرد ولی سپس ادامه داد: &laquo;برحسب آن که مشروعیت آن باید به نصب فقیه جامع الشرایط باشد؛ این جانب به موجب این حکم ... ایشان را به این سمت منصوب نمودم. لکن تنفیذ و نصب این جانب و رای ملت مسلمان ایران محدود است به عدم تخلف ایشان از احکام مقدسه اسلام و تبعیت از قانون اساسی اسلامی ایران&raquo;. در این متن آشکارا &laquo;مشروعیت آن باید به نصب فقیه جامع الشرایط باشد&raquo; مربوط به حق شرعی است و لغت نصب هم به بخش شرعی مربوط می شود. در جمله آخر به تقدم احکام مقدسه اسلام بر قانون اساسی توجه می&zwnj;فرمایید. می&zwnj;بیینم که موضوع حق شرعی در حکم انتصاب رئیس جمهوری هم تاکید می&zwnj;شود. اگر چه موضوع حق شرعی در انتصاب رئیس جمهور در قانون اساسی پیش&zwnj;بینی نشده بود. در اصل ۱۱۰ قانون اساسی (اختیارات رهبر) بندی در مورد &laquo;امضای حکم رئیس جمهور&raquo; توسط رهبر وجود دارد، ولی در قانون اساسی در مورد حق شرعی فقیه در مورد نصب رئیس جمهوری موردی وجود ندارد. آقای بنی&zwnj;صدر در مورد اعمال حق شرعی فقیه در نصب رئیس جمهور هم سکوت کرد.</p> <p>&nbsp;</p> <p><strong>نقش حق شرعی در حکم&zwnj;های آیت&zwnj;الله خمینی</strong></p> <p>&nbsp;</p> <p>موضوع &laquo;حق شرعی&raquo;، که در هر سه حکم (حکم تشکیل شورای انقلاب، حکم نخست وزیری بازرگان و حکم رئیس جمهوری بنی صدر) به شکل صریح به آن اشاره شده است، پایه نظریه &laquo;ولایت فقیه&raquo; است که نقش کلیدی آن در کتاب &laquo;حکومت اسلامی&raquo; نوشته آیت الله خمینی (چاپ شده در سال ۱۳۴۹) تشریح شده است.</p> <p>&nbsp;</p> <p>&laquo;ولایت فقیه&raquo; برآمده از &laquo;حق شرعی&raquo; در سال ۱۳۵۸ محور قانون اساسی جمهوری اسلامی را ساخت. به این ترتیب نقش &laquo;حق شرعی&raquo; در کتاب حکومت اسلامی در سال ۱۳۴۹، زمانی که آیت&zwnj;الله خمینی در نجف بود، در حکم تشکیل شورای انقلاب در پاییز سال ۱۳۵۷، زمانی که او در پاریس بود، در حکم نخست وزیری بازرگان در زمستان سال ۱۳۵۷، زمانی که او تازه به تهران آمده بود، در حکم رئیس جمهوری بنی&zwnj;صدر در زمستان سال ۱۳۵۸، زمانی که تازه از قم برگشته بود دیده می&zwnj;شود.&zwnj;&zwnj; همان نظریه &laquo;حق شرعی&raquo; به صورت ولایت فقیه در قانون اساسی مصوب پاییز سال ۱۳۵۸ نیز دیده می&zwnj;شود.</p> <p>&nbsp;</p> <p>این پیوستگی و تاکید بر نقش &laquo;حق شرعی&raquo; در نوشته&zwnj;ها و نیز حکم&zwnj;های آیت&zwnj;الله خمینی در نجف، پاریس، تهران و قم باید مورد توجه افرادی قرار گیرد که آیت&zwnj;الله خمینی را به تغییر اساسی در نظر و حرف&zwnj;هایش در نجف، پاریس، قم و تهران متهم می&zwnj;کنند. این افراد، بر این مبنا و روال، او را به جفای عهد متهم کردند. نظرهای آیت&zwnj;الله خمینی در این شهرها عوض نشده بود، بلکه در این شهرها مترجمان او عوض شده بودند. همانطور که دیدیم مترجمان آیت&zwnj;الله خمینی در پاریس نظر های مطلوب خود و نه نظر شخص آیت&zwnj;الله خمینی را به خبرنگاران خارجی ارائه می&zwnj;دادند. همزمان توانایی ذهنی خود را دست بالا و زیرکی&zwnj;های سیاسی آیت&zwnj;الله خمینی را دست کم گرفته بودند. همانطوری که در بخش قبل بررسی شد، باید رخدادهای تاریخی را با صراحت بررسی کرد. آیت&zwnj;الله خمینی سیاستمداری بسیار زیرک بود.</p> <p>&nbsp;</p> <p>شایسته است واقعیت&zwnj;های تاریخی را مقدم بر توجیه&zwnj;ها قرار داد. تیتر بزرگ صفحه اول کیهان و نقش صریح حق شرعی در بیانیه تشکیل شورای انقلاب (در پاریس)، در حکم نخست&zwnj;وزیری دولت موقت (در تهران) و در حکم انتصاب به رئیس جمهوری (بعد از بازگشت از قم و اقامت مجدد در تهران) موردهایی نیستند که بتوان آن&zwnj;ها را به سادگی انکار کرد.</p> <p>&nbsp;</p> <p>با این وجود برخی افراد برای مدتی طولانی سعی در کم اهمیت نشان دادن نقش حق شرعی در نحوه تعیین اعضای شورای انقلاب توسط آیت&zwnj;الله خمینی داشته&zwnj;اند. این افراد حتی مدعی هستند که نظر واقعی آیت&zwnj;الله خمینی در مورد روش کشورداری در نجف، پاریس و تهران مرتب تغییر کرده است. به تصور این افراد هربار به دلیل یک مسافرت کوتاه هوایی از نجف به پاریس یا از پاریس به تهران آیت&zwnj;الله خمینی در افکار خود تجدید نظر اساسی کرد. به تعبیر این افراد آیت&zwnj;الله خمینی در زمان اقامت در نجف، پاریس، قم و تهران اصول فکری بسیار متفاوتی داشت و به قول آن&zwnj;ها او در پاریس دنبال چیزی به نام ولایت جمهور بود. منابع و اسناد تاریخی، به شرح بالا، دلالت بر چنین توجیه&zwnj;هایی ندارند. باید اضافه کرد که آیت&zwnj;الله خمینی فردی بسیار زیرک بود و از امکانات به دست آمده به خوبی استفاده می&zwnj;کرد. بسیاری در آن زمان به زیرکی&zwnj;های او توجه نکردند. موضوع نقش مترجمان آیت&zwnj;الله خمینی در استتار نظرات واقعی او در قسمت قبلی همین بخش بررسی شد.</p> <p>&nbsp;</p> <p><strong>ارتباط حق شرعی و حکم شرعی</strong></p> <p>&nbsp;</p> <p>موضوع اِعمال حق شرعی از طریق حکم شرعی صورت می&zwnj;گیرد. دو موضوع حق شرعی و حکم شرعی دست در دست هم دارند. وجود حکم&zwnj;های شرعی را باید از نقطه نظر اعمال حق شرعی و در ساختار عملکردهای مکتب اصولی مورد بررسی قرار داد. حکم&zwnj;های شرعی می&zwnj;توانند به صورت علنی یا غیر علنی باشند. حکم شرعی حتی می&zwnj;تواند به صورت محرمانه هم صورت بگیرد، ولی با توجه به ساختارهای عملکرد مکتب اصولی وجود حکم&zwnj;های شرعی الزامی است، حتی اگر فرایند آن مخفی صورت بگیرد. بسیاری از حکم&zwnj;های شرعی حتی به صورت شفاهی و در خفا ابلاغ شده&zwnj;اند. به دیگر سخن در مورد حکم&zwnj;های شرعی برای اعمال حق شرعی نمی&zwnj;توان استنتاج کرد که چون &laquo;سندی مکتوب&raquo; دال بر وجود آن حکم&zwnj;ها در دست نیست، پس این چنین حکم&zwnj;هایی وجود ندارند. نقش حکم شرعی را باید در رابطه عملکرد حق شرعی مورد بررسی قرار داد. انجام این کار نیاز به مطالعه عمیق تکوین مکتب اصولی دارد.</p> <p>&nbsp;</p> <p>بررسی&zwnj;های تاریخی نشان می&zwnj;دهد که آیت&zwnj;الله خمینی در مورد تدوین حکم&zwnj;هایش در جهت اعمال حق شرعی منظم عمل می&zwnj;کرده است. بخشی از حکم&zwnj;های شرعی او علنی بوده و منتشر شده است (برای مثال حکم تشکیل شورای انقلاب، حکم انتصاب آقای بازرگان به نخست وزیری دولت موقت، حکم روحانیون نباید رئیس جمهور شوند و حکم شرعی رئیس&zwnj;جمهوری آقای بنی&zwnj;صدر و البته تعداد زیادی حکم&zwnj;های دیگر) ولی بخشی از این حکم&zwnj;ها منتشر نشده&zwnj;اند و حتی شامل حکم&zwnj;های محرمانه بوده&zwnj;اند. برخی از آن حکم&zwnj;های محرمانه در پاییز سال ۱۳۶۷ از طریق آیت&zwnj;الله منتظری به بیرون فرستاده شدند ولی دقت به نقش حق شرعی فقیه و ضوابط اجرای آن را می&zwnj;توان در حکم&zwnj;های علنی او به خوبی دید. حتی در فرمان&zwnj;های سیاسی او هم موضوع &laquo;حق شرعی&raquo; تاکید شده است. به این ترتیب آن&zwnj;ها حالت حکم/ فرمان به خود می&zwnj;گیرند. مثلاً در حکم/ فرمان تشکیل شورای انقلاب، در حکم/ فرمان انتصاب آقای بازرگان به نخست وزیری و همچنین در حکم/ فرمان رئیس جمهوری برای آقای بنی&zwnj;صدر هم تاکید بر نقش &laquo;حق شرعی&raquo; به روشنی دیده می&zwnj;شود. در &laquo;حکم روحانیون نباید رئیس جمهور شوند&raquo; و نیز در &laquo;حکم افرادی که در رفراندم شرکت نکرده&zwnj;اند شرکت در انتخابات را ندارند&raquo; مورد&zwnj;های دیگر حکم&zwnj;های شرعی اوست که همچون فرمان عمل کردند. این روند بعدها به &laquo;حکم حکومتی&raquo; معروف شد.</p> <p>&nbsp;</p> <p><strong>عملکردهای موازی شرعی و قانونی</strong></p> <p>&nbsp;</p> <p>به&zwnj;طوری که در قسمت قبل دیدیم آیت&zwnj;الله خمینی از&zwnj;&zwnj; همان پاییز سال ۱۳۵۷ برای عملکرد خود موقعیتی فراقانونی به وجود آورد. به این معنی که عملکرد آیت&zwnj;الله خمینی به صورتی بود که قانون از رویه&zwnj; او پیروی می&zwnj;کرد و نه برعکس آن. آیت&zwnj;الله خمینی از&zwnj;&zwnj; همان زمان تشکیل شورای انقلاب، نقش&zwnj;هایی دوگانه و بسیار مهم را اجرا می&zwnj;کرد: فقیه شرعی و رهبر سیاسی. آیت&zwnj;الله خمینی هیچگاه رابطه این نقش&zwnj;های دوگانه را دقیقاً تبیین نکرد، ولی به&zwnj;طور مشخص نقش رهبری سیاسی او خود ناشی از نقش فقیه شرعی او بود. به عنوان مثال اگر به هر سه حکم آیت&zwnj;الله خمینی در تشکیل شورای انقلاب، نخست&zwnj;وزیری موقت آقای بازرگان و رئیس&zwnj;جمهوری آقای بنی&zwnj;صدر نگاه کنید دیده می&zwnj;شود که موضوع حق شرعی مقدم بر حق قانونی/ سیاسی می&zwnj;آید.</p> <p>&nbsp;</p> <p>نقش رهبری سیاسی/ قانونی آیت&zwnj;الله خمینی در قانون اساسی جمهوری اسلامی با اختیاراتی بسیار وسیع برای او مدون شده بود، ولی نقش شرعی آیت&zwnj;الله خمینی حتی در قانون اساسی هم تبیین نشده بود. آیت&zwnj;الله خمینی بین این دو نقش (شرعی و سیاسی) دیواری نمی&zwnj;دید و به راحتی از یکی به دیگری می&zwnj;رفت. به این ترتیب او هرگاه لازم می&zwnj;دید با استفاده از رویه&zwnj;های شرعی از بالای قانون اساسی (فراقانونی) عمل می&zwnj;کرد.</p> <p>&nbsp;</p> <p>درک این موضوع که در هر لحظه او در کدامیک از آن دو نقش عمل می&zwnj;کند البته کار چندان آسانی نبود، مگر آن که کسی دقیقاً با ساختارهای ذهنی او که ریشه در آموزش&zwnj;های مکتب اصولی داشت، آشنا باشد. در آن زمان به موضوع ساختار تفکری مکتب اصولی و نقش حق شرعی در آن روز&zwnj;ها توجه کافی نشد و حتی تا امروز هم کمتر مورد یک بررسی تطبیقی قرار گرفته است. تاثیر این نقش&zwnj;های دوگانه تا به امروز هم دیده می&zwnj;شود.</p> <p>&nbsp;</p> <p>برای مثال آیت&zwnj;الله خمینی بر مبنای حق شرعی خود از نامزدی آقایان بهشتی، رجوی و فارسی برای شرکت در اولین دوره انتخابات رئیس جمهوری در سال ۵۸ به سه شکل مختلف جلوگیری کرد. در حالی که این کار زمینه قانونی نداشت، بلکه به صورت حکم شرعی صورت گرفت. به این ترتیب بهشتی و رجوی، دو چهره شناخته شده و در عین حال متعارض با یکدیگر، حتی قبل از شروع رسمی اولین دوره انتخابات رئیس جمهوری، با حکم آیت&zwnj;الله خمینی از عرصه انتخابات خارج شدند. این اول نظارت استصوابی بود؛ حتی وقتی که مقوله نظارت استصوابی هنوز ناشناخته و تدوین نشده بود. به این صورت اولین دوره انتخابات رئیس جمهوری که برنده آن آقای بنی&zwnj;صدر اعلام شد، حتی قبل از شروع آن شکلی دیگر به خود گرفت.</p> <p>&nbsp;</p> <p>مثال دوم آن است که در سال ۱۳۶۶ آیت&zwnj;الله خمینی مجوز تشکیل &laquo;مجمع تشخیص مصلحت نظام&raquo; را صادر کرد. &laquo;مجمع تشخیص مصلحت نظام&raquo; ساختاری فرای مجلس و شورای نگهبان شد که به هیچ&zwnj;وجه در قانون اساسی سال ۱۳۵۸ پیش&zwnj;بینی نشده بود و تشکیل آن نیاز به تغییر کلی در قانون اساسی را داشت. با یک حکم/ فرمان آیت&zwnj;الله خمینی مجمع تشخیص مصلحت نظام تشکیل شد.</p> <p>&nbsp;</p> <p>باید در نظر داشت که این عملکرد دوگانه شرعی و قانونی به آیت&zwnj;الله خمینی منحصر نماد و به دیگر رده&zwnj;های عملکرد حکومتی هم تسری یافت. گسترش نقش استنباط&zwnj;های شرعی بر رویه&zwnj;های قانونی را حتی در سطح&zwnj;های معمول جامعه هم دیده می&zwnj;شد. به عنوان مثال در آن زمان بسیاری از سخنرانی&zwnj;های عمومی به هم ریخته می&zwnj;شد. آشکارا افرادی که جلسات گفت&zwnj;وگو را به هم می&zwnj;ریختند احتیاج به مجوز قانونی نداشتند، بلکه توجیه&zwnj;های شرعی هر یک برای اجرای منظور کافی بود. همزمان جلسات سخنرانی افرادی که از این امکانات به عنوان سخنرانی&zwnj;های پیش انتخاباتی خود استفاده می&zwnj;کردند و همزمان در جهت و همسو با توجیه&zwnj;های مورد نیاز حاکمیت بودند به صورت&zwnj;های مختلف (ازجمله از طریق شبکه مساجد) پشتیبانی می&zwnj;شد. در این مورد هم توجیه شرعی کفایت می&zwnj;کرد.</p> <p>&nbsp;</p> <p>با تشکیل کمیته&zwnj;ها و دادگاه&zwnj;های انقلاب اسلامی تسلط رویه&zwnj;های شرعی بر مبانی قانونی رایج&zwnj;تر شد. به این ترتیب در عمل کل ساختار حکومتی بر دو پایه موازی شرعی و اداری/ قانونی استوار شد که ساختار شرعی بر ساختار اداری/ قانونی مسلط شد. حتی در سر چهارراه یک جوان کمیته&zwnj;چی به تشخیص خودش و بدون احتیاج به هیچ مجوز قانونی نوع موسیقی&zwnj;ای را که شما مجاز به شنیدن آن بودید و نوار کاستی را که شما می&zwnj;توانستید در ماشین خود داشته باشید، تعیین می&zwnj;کرد. تسلط این روش استنباط&zwnj;های شرعی فردی بر رویه&zwnj;های اداری/ قانونی یادگار آن دوران، تا امروز دیده می&zwnj;شود.</p> <p>&nbsp;</p> <p><b>پنج عضو پایه&zwnj;گذار شورای انقلاب- پاییز ۵۷</b></p> <p>&nbsp;</p> <p>فهرست اعضای شورای انقلاب در زمان انتشار حکم تشکیل این شورا در دی ۵۷، و حتی مدت&zwnj;ها بعد از آن مخفی بود. چند سال بعد روشن شد که پنج عضو بنیانگذار شورای انقلاب که از طرف آیت&zwnj;الله خمینی تعیین شده بودند، عبارت بودند از اقایان &laquo;مرتضی مطهری، محمد حسین بهشتی، عبدالکریم موسوی اردبیلی، اکبر هاشمی رفسنجانی و محمد جواد باهنر&raquo;. شورای انقلاب بعد از بهمن ۵۷ توسعه یافت و اعضای جدیدی را جذب کرد، ولی آیت&zwnj;الله خمینی تمامی اعضای جدید شورای انقلاب را هم، بعد از معرفی و پیشنهاد گروه پنج نفره اولیه، معین و منصوب کرد.</p> <p>&nbsp;</p> <p>آقای بهشتی (یکی از پنج عضو اولیه شورای انقلاب)، درباره تشکیل توسعه شورای انقلاب، گفته است: &laquo;افراد را امام تعیین می&zwnj;کردند به این معنی که اول امام به یک گروه پنج نفری از روحانیت مسئولیت دادند که برای شناسایی افراد لازم برای اداره آینده مملکت تلاش کنند. این عده عبارت بودند از آیت&zwnj;الله مطهری، هاشمی رفسنجانی، موسوی اردبیلی، دکتر باهنر و خود بنده. ... قرار بود روی ان&zwnj;ها {افراد جدید} مطالعه کنیم و نظر نهاییمان را بدهیم و امام نیز تایید نمودند.&raquo;(مرجع: روزنامه اطلاعات &ndash; ۳۱ تیر ۱۳۵۹)</p> <p>&nbsp;</p> <p>شورای انقلاب سازمانی بود که در عمده دوران عملکرد خود (حتی مدت&zwnj;ها بعد از تشکیل و تثبیت جمهوری اسلامی) ساختار و عملکردی مخفی داشت و اطلاعات مدون محدودی از گردش کار آن منتشر شده است، ولی بعضی اعضای گروه اول تشکیل&zwnj;دهنده شورای انقلاب بعد در خاطرات خود اطلاعات مهمی در مورد روند تشکیل و نحوه عضوگیری شورای انقلاب به جا گذاشته&zwnj;اند.</p> <p>&nbsp;</p> <p>اگر با ساختارهای نظری، اجرایی و عملکردی مکتب اصولی آشنا باشیم، این متن اطلاعات بسیار مهمی را در دل خود دارد. این متن نشان می&zwnj;دهد اعضای شورای انقلاب در نهایت توسط آیت&zwnj;الله خمینی تعیین و منصوب شدند. با در نظر گرفتن تصریح حق شرعی در بیانیه تشکیل شورای انقلاب، این انتصاب&zwnj;ها هم بر پایه حق شرعی بوده است که یکی از پایه&zwnj;های مکتب اصولی است. بدون استفاده از حق شرعی فقیه، تعیین افراد عضو شورای انقلاب محمل شرعی ندارد.</p> <p>&nbsp;</p> <p><b>توسعه شورای انقلاب- زمستان ۵۷ و بهار ۵۸</b></p> <p>&nbsp;</p> <p>اکبر هاشمی، یکی از پنج عضو گروه اول تشکیل&zwnj;دهنده شورای انقلاب، در پیوند با روش تشکیل و توسعه شورای انقلاب گفته است: &laquo;امام اجازه داده بودند که افراد دیگری به اتفاق نظر این پنج نفر{اول} به شورای انقلاب اضافه شوند.&raquo; می&zwnj;دانیم که اجازه های شرعی مرجع تقلید هم بر پایه حق شرعی او صورت می&zwnj;گیرد. این گفته آقای هاشمی (یکی دیگر از پنج عضو اول شورای انقلاب) هم تایید گفته آقای بهشتی در مورد نحوه انتخاب اعضای جدید شورای انقلاب و روال توسعه آن بوده است. شورای انقلاب بعد از قیام ۲۲ بهمن و تشکیل جمهوری اسلامی توسعه یافت و افراد جدیدی از طرف آیت&zwnj;الله خمینی به عضویت شورای انقلاب تعیین شدند. به این ترتیب اجازه عضویت&zwnj;های بعدی در شورای انقلاب هم، به&zwnj;&zwnj; همان صورتی که در اعلامیه تشکیل شورای انقلاب تصریح شده، بر مبنای حق شرعی آیت الله خمینی بوده است.</p> <p>&nbsp;</p> <p>توسعه شورای انقلاب در چندین گروه متوالی صورت گرفت. گروه اول همان پنج نفر موسس شورای انقلاب در آبان ۵۷ بودند. گروه دوم شامل افراد جدیدی بود که بعد از آبان ۵۷ تا قیام ۲۲ بهمن ۵۷ به شورای انقلاب اضافه شدند. افراد گروه دوم به ترتیب اسم عبارت بودند از آقایان مهدی بازرگان، علی خامنه&zwnj;ای، یدالله سحابی، احمد صدر حاج سیدجوادی، محمود طالقانی، ولی&zwnj;الله قره&zwnj;نی، مصطفی کتیرایی، علی&zwnj;اصغر مسعودی و محمدرضا مهدوی کنی. بعد از تشکیل دولت موقت در نیمه بهمن ۵۷، آقایان بازرگان، سحابی، کتیرایی، حاج سیدجوادی و قره&zwnj;نی از شورای انقلاب خارج و به دولت موقت منتقل شدند.</p> <p>&nbsp;</p> <p>گروه سوم شامل افرادی بود که در اسفند ۵۷ (قبل از بازگشت آیت&zwnj;الله خمینی به قم) یا در اوایل بهار ۱۳۵۸ از طرف آیت&zwnj;الله خمینی به عضویت در شورای انقلاب تعیین شدند. گروه دوم به ترتیب اسم شامل افراد زیر می&zwnj;شود: ابوالحسن بنی&zwnj;صدر، حسن حبیبی، عزت&zwnj;الله سحابی، عباس شیبانی و صادق قطب&zwnj;زاده.</p> <p>&nbsp;</p> <p>گروه چهارم شامل حبیب&zwnj;الله پیمان، احمد جلالی و میرحسین موسوی می&zwnj;شد که در اردیبهشت ۵۸، به دنبال ترور مرتضی مطهری، به عضویت در شورای انقلاب تعیین شدند. بعد از سقوط دولت موقت در نیمه آبان ۱۳۵۸، مجدداً تعدادی از اعضای قبلی شورای انقلاب مثل مهدی بازرگان و یدالله سحابی به شورای انقلاب بازگشتند. اطلاعات موجود حکایت از آن دارد که در فاصله نیمه آبان ۵۸ تا آخر تیر ۵۹ اعضای شورای انقلاب تغییر نکردند.</p> <p>&nbsp;</p> <p><b>عضویت آیت&zwnj;الله طالقانی در شورای انقلاب- زمستان ۵۷</b></p> <p>&nbsp;</p> <p>آیت&zwnj;الله طالقانی یکی از افراد مهمی بود که از طرف آیت&zwnj;الله خمینی به عضویت در شورای انقلاب تعیین شد. عزت&zwnj;الله سحابی در پیوند با نحوه تعیین افراد جدید و روند تشکیل و نحوه توسعه شورای انقلاب توسط آیت&zwnj;الله خمینی نکته جالبی را در یک مصاحبه مطرح کرده است. عزت&zwnj;الله سحابی، در مصاحبه&zwnj;ای منتشر شده در مجله ایران فردا (شماره ۵۱، بهمن ۱۳۷۷)، اظهار داشته است در پی مذاکره&zwnj;ای، آیت&zwnj;الله خمینی به او گفته است که &laquo;شما {عزت&zwnj;الله سحابی} یک تلفن به مطهری بزن که از طالقانی دعوت کند و یک تلفن هم به طالقانی بزن که دعوت مطهری را بپذیرد.&raquo; این تلفن&zwnj;ها انجام شد و به این ترتیب آقای طالقانی، با تصویب و تعیین آیت&zwnj;الله خمینی و بر پایه حق شرعی او، به عضویت شورای انقلاب درآمد.</p> <p>&nbsp;</p> <p>ملاجظه می&zwnj;کنید که صدور حکم شرعی بر پایه رویه&zwnj;های اداری نیست؛ و در این مسیر رد و بدل کردن حکم شرعی همیشه از طریق مدرک کاغذی، شماره اندیکاتور و بایگانی و رونوشت صورت نمی&zwnj;گیرد. موضوع حق شرعی آیت&zwnj;الله خمینی البته در تمامی این مذاکرات از جمله دعوت آقای مطهری از آقای طالقانی برای عضویت در شورای انقلاب مستتر است. به وضوح حتی عضویت آیت&zwnj;الله طالقانی (که شخصیت سیاسی مستقل و بسیار شناخته شده&zwnj;ای داشت)، در شورای انقلاب هم منصوب و معین شده از طرف آیت&zwnj;الله خمینی بود. عضویت در شورای انقلاب برای دیگر افرادی که در جامعه ایرانی به کلی ناشناخته بودند (مثل آقایان قطب&zwnj;زاده، بنی&zwnj;صدر و حبیبی) به&zwnj;طور آشکار نیاز به آن داشت که کارگزار آیت&zwnj;الله خمینی باشند و در همین رویه هم باقی بمانند.&nbsp;تبلیغات پیش انتخاباتی و پس انتخاباتی این افراد تغییری در این واقعیت&zwnj;های تاریخی نمی&zwnj;دهند.&nbsp;</p> <p>&nbsp;</p> <p><b>عضویت بنی&zwnj;صدر، قطب&zwnj;زاده و حبیبی در شورای انقلاب</b></p> <p>&nbsp;</p> <p>صادق قطب&zwnj;زاده، ابوالحسن بنی&zwnj;صدر و حسن حبیبی که در پاریس جزو کارگزاران آیت&zwnj;الله خمینی بودند مدتی کوتاه بعد از بازگشت به ایران، هر سه در ابتدای بهار ۵۸، به عضویت در شورای انقلاب تعیین شدند. اطلاعات نوشته شده در این مورد این امکان را فراهم می&zwnj;کند تا بخش&zwnj;های دیگری از فرایند تشکیل و عملکرد شورای انقلاب مشخص شود.</p> <p>&nbsp;</p> <p>اکبر هاشمی در خاطرات خود به&zwnj;طور مشخص نوشته است که &laquo;امام عضویت او {بنی&zwnj;صدر} را با توجه به موافقت ما، تایید کردند.&raquo;{منبع وب&zwnj;سایت آقای هاشمی) در جایی دیگر آقای هاشمی به&zwnj;طور مشخص&zwnj;تری در پیوند با عضویت آقای بنی&zwnj;صدر به شورای انقلاب اظهار داشته است که &laquo;ما بایست پیشنهاد می&zwnj;دادیم که امام تصویب کنند تا بنی&zwnj;صدر به شورای انقلاب بیاید.&raquo; (منبع: &laquo;هاشمی رفسنجانی بدون روتوش&raquo; نوشته فرشته سادات اتفاق&zwnj;فر و صادق زیباکلام، انتشارات روزنه، صفحه ۸۵) این نقل قول در عمل مکمل نقل قول آقای بهشتی است.</p> <p>&nbsp;</p> <p>نقل قول آقای هاشمی در عین حال گردش کار برای تعیین اعضای جدید شورای انقلاب را تبیین می&zwnj;کند. بر این مبنا نامزد&zwnj;های جدید برای عضویت در شورای انقلاب ابتدا باید از صافی گروه موسس بگذرند و مورد تایید آن&zwnj;ها باشند و در آن صورت گروه موسس نامزد جدید را به آیت&zwnj;الله خمینی معرفی و پیشنهاد می&zwnj;کردند؛ ولی در &zwnj;&zwnj;&zwnj;نهایت آیت&zwnj;الله خمینی فرد پیشنهادی را به عضویت در شورای انقلاب تعیین و منصوب می&zwnj;کرد. بر مبنای رویه مکتب اصولی این انتصاب&zwnj;ها همه بر پایه حق شرعی مجتهد و فقیه صورت می&zwnj;گرفته است. هاشمی در همان منبع به رقابت پیوسته بین اعضای گروه مترجمان آیت&zwnj;الله خمینی هم اشاره کرد و ادامه داده است که قطب&zwnj;زاده و بنی&zwnj;صدر چشم دیدن همدیگر را نداشتند.</p> <p>&nbsp;</p> <p>بنی&zwnj;صدر که در ابتدای بهار سال ۱۳۵۸، به عضویت در شورای انقلاب منصوب شد، اظهار کرده که پیشنهاد اولیه در مورد امکان عضویت در شورای انقلاب از طرف آیت&zwnj;الله خمینی توسط آقای هاشمی رفسنجانی به او ابلاغ شده است.{منبع وب&zwnj;سایت آقای بنی&zwnj;صدر، فایل&zwnj;های مصاحبه او در یوتیوب و صفحه ۷۵ کتاب &laquo;درس تجربه&raquo;} این روایت بخش دیگری از گردش کار در روند عضویت در شورای انقلاب را نشان می&zwnj;دهد. پیشنهاد اولیه برای عضویت افراد جدید در شورای انقلاب از طرف هیئت موسس شورای انقلاب به آیت&zwnj;الله خمینی ارسال و پس از تصویب اولیه آیت&zwnj;الله خمینی این امکان به فرد مورد نظر ابلاغ می&zwnj;شده است. در صورت قبول پیشنهاد، آن فرد به عضویت در شورای انقلاب تعیین و منصوب می&zwnj;شده است.</p> <p>&nbsp;</p> <p><b>چهار رئیس شورای انقلاب</b></p> <p>&nbsp;<img width="300" height="233" align="left" alt="" src="http://radiozamaneh.com/sites/default/files/b-b-h-.jpg" /></p> <p>شورای انقلاب در دوران عملکرد خود به واقع چهار رئیس داشت. اولین رئیس شورای انقلاب آیت&zwnj;الله مطهری بود که در ضمن پایه&zwnj;گذار شورای انقلاب در پاییز ۱۳۵۷ نیز بود. آیت&zwnj;الله مطهری در یازدهم اردیبهشت ۱۳۵۸ توسط گروه فرقان ترور شد. دومین رئیس شورای انقلاب آیت&zwnj;الله طالقانی بود که که در روز ۱۹ شهریور ۱۳۵۸درگذشت.&nbsp;سومین دبیر اجرایی شورای انقلاب آیت&zwnj;الله بهشتی بود که تا ۱۵ بهمن ۱۳۵۸ در این موقعیت بود؛ اگرچه آیت&zwnj;الله بهشتی حتی در زمان حیات مطهری و طالقانی هم جلسه&zwnj;های شورا را در عمل اداره می&zwnj;کرد، ولی او هیچگاه نخواست به&zwnj;طور رسمی رئیس شورای انقلاب شود. چهارمین و آخرین رئیس شورای انقلاب ابوالحسن بنی&zwnj;صدر بود که از ۱۵ بهمن ۱۳۵۸ تا ۲۹ تیر ۱۳۵۹ در این موقعیت قرار داشت. این موضوع در بخش ۱۴ از این مجموعه بررسی شد. در حالی که اکثریت نسبی اعضای شورای انقلاب در زمستان ۱۳۵۸ در رابطه با حزب جمهوری اسلامی بودند، بنی&zwnj;صدر که در اقلیت بود به ریاست شورای انقلاب انتخاب شد. این مصالحه&zwnj;ای بود در جهت تخفیف تنش در درون شورای انقلاب، ولی در عمل به تعمیق تنش در شورای انقلاب منجر شد.&nbsp;</p> <p>&nbsp;</p> <p><b>عملکرد و رویه اعضای شورای انقلاب</b></p> <p>&nbsp;</p> <p>بعد از پیروزی قیام ۲۲ بهمن شورای انقلاب برای مدتی کوتاه نقشی مشابه یک مجلس قانونگذار را به خود گرفت، ولی این نقش چند هفته&zwnj;ای بیشتر دوام نیافت. در تیرماه ۱۳۵۸ شورای انقلاب و دولت موقت در هم تنیدند و پنج نفر از اعضای شورای انقلاب به مقام معاون وزیر منصوب شدند که در عمل نقش دوره کارآموزی پست وزارت را برای آن&zwnj;ها داشت. این افراد چندماه بعد به وزیری رسیدند. در همین مرحله چند نفر از هیئت دولت هم به عضویت شورای انقلاب درآمدند.</p> <p>&nbsp;</p> <p>پس از سقوط دولت بازرگان، در نیمه آبان ۵۸، شورای انقلاب اداره کامل قوه اجرایی را هم به حوزه اختیارات خود اضافه کرد، بدون آن&zwnj;که حتی کسی را به عنوان مسئول قوه مجریه به مردم معرفی کند. گفته می&zwnj;شود، صادق طباطبایی (بدون آن که عضو شورای انقلاب باشد) در این دوران نقش اداری رئیس دفتر نخست وزیری را اجرا می&zwnj;کرده است.</p> <p>&nbsp;</p> <p>به این ترتیب شورای انقلاب از نیمه آبان سال ۱۳۵۸ پس از ادغام کل ساختار دولت در خود، در عمل حلقه&zwnj;ای بسته در ساختار قدرت شد. بنی&zwnj;صدر در فاصله ۱۵ بهمن ۵۸ تا آخر تیر ۵۹ رئیس شورای انقلاب بود. تمرکز تمامی قدرت در شورای انقلاب بود که زمینه درگیری&zwnj;های بعدی بین دو جناح، دوئل در ساختار قدرت و در &zwnj;&zwnj;&zwnj;نهایت انفجار در ساختار قدرت در بهار ۱۳۶۰ را فراهم آورد. افرادی در میان اعضای شورای انقلاب قرار داشتند ولی در آن زمان عملکرد خود را به مثابه توحید و آزادی و رقیبانی را که کیلومتر&zwnj;ها از ساختار قدرت دور بودند قدرت&zwnj;مدار و سلطه&zwnj;طلب خطاب می&zwnj;کردند.</p> <p>&nbsp;</p> <p><b>تکوین شورای انقلاب</b></p> <p>&nbsp;</p> <p>شورای انقلاب نقشی بسیار مهم در عملکرد سال های اول انقلاب و نیز تاثیری بسیار عمیق&zwnj;تر در شکل&zwnj;گیری&zwnj;های بعدی ارگان&zwnj;های جمهوری اسلامی تا به امروز داشته است. دستور کار و ریز بحث&zwnj;های ارگان&zwnj;هایی مثل مجلس خبرگان و شورای نگهبان، شبیه به عملکرد شورای انقلاب منتشر نمی&zwnj;شود.</p> <p>&nbsp;</p> <p>بخش&zwnj;های عمده&zwnj;ای از عملکرد شورای انقلاب هنوز هم منتشر نشده است. به دلیل کمبود اطلاعات شفاف از ساختار، گردش کار و عملکرد شورای انقلاب باید تصویر کلی را با توجه به نقطه&zwnj;های پراکنده موجود تکمیل کرد. آقای هاشمی گفته است که &laquo;تا قبل از پیروزی انقلاب، به خاطر مسائل امنیتی، شورای انقلاب کاملاً سری بود و به همین دلیل صورت جلسه تهیه نمی&zwnj;شد و هیچگونه اثر قابل استنادی به جا نمی&zwnj;گذاشتیم.&raquo;(منبع وب&zwnj;سایت آقای هاشمی) عملکرد مخفی شورای انقلاب بعد از تشکیل جمهوری اسلامی (که دیگر آن مسائل امنیتی دوران شاه را نداشت) هم دنبال شد. این رویه به اعضای شورای انقلاب امکان می&zwnj;داد تا بدون شفافیت دامنه قدرت را در بین حلقه&zwnj;ای از خواص محدود کنند. رویه&zwnj;ای که بعد از آن هم ادامه یافته است. پارادوکسی در همان زمان وجود داشت که دیده می&zwnj;شد رئیس شورای انقلاب که تمام قدرت را در ساختار خود متمرکز کرده بود، افراد دیگر را قدرت&zwnj;مدار بخواند و در مورد نقش خود در توسعه آزادی و دموکراسی خطابه&zwnj;ها بگویند.</p> <p>&nbsp;</p> <p>هر چه زمان می&zwnj;گذرد مدرک&zwnj;های جدیدی منتشر می&zwnj;شود که تصویر روشن&zwnj;تری از فرایند انتخاب اعضای شورای انقلاب و گردش کار و نیز عملکردهای آن را به دست می&zwnj;دهد. با به دست اوردن این اطلاعات اینک می&zwnj;توان، مانند باستان&zwnj;شناسان، با کنار هم قرار دادن قطعه&zwnj;های موجود این موزائیک تصویر و شمای کلی آن را ساخت، ولی این فرض که افرادی بدون انتخاب و تصویب آیت&zwnj;الله خمینی و بدون تمکین به حق شرعی او به منصب کلیدی عضویت در شورای انقلاب دست یافته&zwnj;اند، به شرح آقایان بهشتی، هاشمی و بنی&zwnj;صدر و نیز با توجه به عملکرد مشخص آیت&zwnj;الله خمینی در پیوند با اعمال حق شرعی (مبتنی بر ساختارهای فکری و آموزشی مکتب اصولی) در تعارض آشکار است.</p> <p>&nbsp;</p> <p><strong>پایان رسمی شورای انقلاب- ۲۹ تیر ۱۳۵۹</strong></p> <p>&nbsp;</p> <p>شورای انقلاب که در عمل در پاییز سال ۵۷ تشکیل شده بود، ولی خبر تشکیل رسمی آن در روز ۲۳ دی ۵۷ در روزنامه&zwnj;ها اعلام شد، بعد از ۲۱ ماه فعالیت در ۲۹ تیر سال ۵۹، با تشکیل مجلس اول به طور رسمی به کار خود پایان داد. اطلاعات موجود حکایت از آن دارد که اعضای شورای انقلاب در مرحله آخر ۱۲ نفر بودند: آقایان مهدی بازرگان، محمدجواد باهنر، ابوالحسن بنی&zwnj;صدر، حسین بهشتی، حسن حبیبی، علی خامنه&zwnj;ای، عزت&zwnj;الله سحابی، عباس شیبانی، صادق قطب&zwnj;زاده، علی&zwnj;اکبر معین&zwnj;فر، عبدالکریم موسوی اردبیلی و علی&zwnj;اکبر هاشمی رفسنجانی. (منبع: کتاب &laquo;روز&zwnj;ها و رویداد&zwnj;ها&raquo;، منتشر شده در سال ۱۳۷۹)</p> <p>&nbsp;</p> <p><b>سرنوشت اعضای شورای انقلاب</b></p> <p>&nbsp;</p> <p>مرتضی مطهری اولین رئیس شورای انقلاب در اردیبهشت سال ۱۳۵۸ به دست گروه فرقان ترور شد و به این ترتیب نتوانست خاطرات خود را مدون کند. ترور او بعد از پایان یکی از جلسه&zwnj;های شبانه شورای انقلاب صورت گرفت. در بهار ۱۳۵۸ در حالی که حتی فهرست اعضای شورای انقلاب از جامعه ایرانی مخفی نگاه داشته می&zwnj;شد، افراد آن گروه تروریستی به خوبی از نقش، عملکرد و حتی جزئیات دقیق زمان جلسات آن شورای مخفی مطلع بودند. این گروه اقدام به ترور نا&zwnj;موفق آقای اکبر هاشمی، عضو دیگر شورای انقلاب نیز کرد.</p> <p>&nbsp;</p> <p>به این ترتیب دیده می&zwnj;شود که مخفی بودن شورای انقلاب نتوانست امنیت اعضای آن را تضمین کند، ولی این رویه مخفی&zwnj;کاری از ابتدا شفافیت در فعالیت&zwnj;های دولتی/ حکومتی را از بین برد و مانعی به وجود آورد بر نظارت مردم بر عملکرد ساختارهای دولتی. مخفی&zwnj;کاری در عملکردهای دولت&zwnj;های بعد از انقلاب، همان یادگار شورای انقلاب، دوام یافته است. در کل عملکرد شورای انقلاب کمکی به نهادینه کردن دموکراسی در ایران نکرد. این نکته باید مورد توجه افرادی قرار گیرد که خود را مشعل&zwnj;دار آزادی در ایران معرفی کرده&zwnj;اند، ولی هنوز ریز عملکردهای خود در شورای انقلاب را همچنان در سایه نگاه می&zwnj;دارند.</p> <p>&nbsp;</p> <p>آقایان مطهری، بهشتی و باهنر، سه نفر از پنج عضو اول شورای انقلاب، در طی سه سال اول بعد از انقلاب کشته شدند؛ و از آن&zwnj;ها کتاب خاطره&zwnj;ای باقی نمانده است. از میان پنج عضو اول شورای انقلاب دو نفر دیگر یعنی آقایان اکبر هاشمی و عبدالکریم موسوی اردبیلی زنده&zwnj;اند. بسیاری از اعضای بعدی شورای انقلاب هم در سال&zwnj;های بعد مغضوب شدند و برخی هم در سکوت روی در نقاب خاک کشیدند و برخی هم اطلاعات ناچیزی به جا گذاشتند.</p> <p>&nbsp;</p> <p>آقایان قطب&zwnj;زاده، بنی&zwnj;صدر و حبیبی که از پاییز ۵۷ در پاریس به خدمت آیت&zwnj;الله خمینی درآمده بودند، از جمله افرادی بودند که در فرایند توسعه شورای انقلاب در ابتدای بهار سال ۵۸ از طرف آیت&zwnj;الله خمینی به عضویت آن تعیین و منصوب شدند. به این ترتیب این سه نفر دوره&zwnj;ای طولانی و به طور همزمان در کنار هم در شورای انقلاب فعال بودند.</p> <p>&nbsp;</p> <p>حسن حبیبی در پاییز سال ۵۷ در پاریس در گروه آیت&zwnj;الله خمینی فعال بود، ولی در ضمن در گروه سه&zwnj;نفره بنی&zwnj;صدر، یزدی و قطب&zwnj;زاده نبود. به این ترتیب حبیبی مسیری موازی آن&zwnj; گروه پیمود. حبییی در ایران ماند و هنوز به حالت نیمه بازنشسته عمل می&zwnj;کند. از او تاکنون یادداشت شخصی و کتاب خاطراتی در مورد عملکرد شورای انقلاب منتشر نشده است. آقای حبیبی در ۱۳۹۰ دچار یک حمله قلبی شد و مدتی را در قسمت مراقبت&zwnj;های ویژه گذرانید.</p> <p>&nbsp;</p> <p>قطب&zwnj;زاده در اولین حکم دولت بازرگان در روز ۲۳ بهمن ۵۷ رئیس سازمان رادیو و تلویزیون دولتی شد. قطب&zwnj;زاده در پاییز ۱۳۵۸ وزیر امور خارجه شد. صادق قطب&zwnj;زاده بعد مغضوب شد و در &zwnj;&zwnj;&zwnj;نهایت در ۲۴ شهریور سال ۱۳۶۱ به اتهام کودتا توسط حکومت اسلامی اعدام شد. از قطب&zwnj;زاده نوشته&zwnj;ای درباره چند و چون عملکرد&zwnj;ش در دوران عضویت او در شورای انقلاب منتشر نشده است.</p> <p>&nbsp;</p> <p>&nbsp;<img width="400" height="66" align="absMiddle" alt="" src="http://radiozamaneh.com/sites/default/files/rev-council-b.jpg" /></p> <p>&nbsp;</p> <p>بنی&zwnj;صدر در فاصله اول بهار ۵۸ تا آخر تیرماه ۵۹ به مدت ۱۶ ماه عضو و مدت شش ماه هم رئیس شورای انقلاب بود. با این&zwnj;همه در فهرست طولانی نوشته&zwnj;هایش، عملکرد&zwnj; خودش در شورای انقلاب کمتر مورد اشاره او قرار گرفته&zwnj;اند. آقای بنی&zwnj;صدر در متن چهار صفحه&zwnj;ای از شرح زندگانی خود فقط با یک جمله بسیار کوتاه هشت کلمه&zwnj;ای به نقش خود در شورای انقلاب اشاره می&zwnj;کند: &laquo;در بهار ۱۳۵۸، وی عضو شورای انقلاب شد.&raquo; {مرجع &laquo;شرح زندگی بنی&zwnj;صدر- وب&zwnj;سایت آقای بنی&zwnj;صدر&raquo;}.&nbsp;</p> <p>&nbsp;</p> <p><b>شرح عملکرد ابوالحسن بنی&zwnj;صدر در شورای انقلاب- منبع زندگی نامه بنی&zwnj;صدر</b></p> <p>&nbsp;</p> <p>شرح زندگانی آقای بنی&zwnj;صدر نه تنها شامل هیچ یک از عملکردهای او در دوران شورای انقلاب نیست، بلکه حتی به موضوع مهم ارتقای او به منصب رئیسی شورای انقلاب در بهمن ۱۳۵۸ هم اشاره نمی&zwnj;کند. این فراموشی تاریخی در پیوند با موضوعی به این مهمی جای بسی تعمق و بررسی دارد.</p> <p>&nbsp;</p> <p>با توجه به عملکردهای محرمانه آن شورا، اعضای هنوز زنده شورای انقلاب این دین تاریخی را به مردم ایران دارند که فرایند تشکیل، گزینش، عملکرد و کشاکش قدرت در داخل حلقه شورای انقلاب، به طوری که واقعاً اتفاق افتادند را برای ثبت در تاریخ بیان کنند.</p> <p>&nbsp;</p> <p><b>پی&zwnj;نوشت&zwnj;ها</b></p> <p>&nbsp;</p> <p>بخش&zwnj;های قبلی این سری نوشته در وب سایت رادیو زمانه به شرح زیر قابل دسترس است:</p> <p>&nbsp;</p> <p><a href="http://radiozamaneh.com/specials/revolution/2011/01/25/1178">سه روز تاریخ&zwnj;ساز - بخش اول: بررسی پیش زمینه&zwnj;ها&nbsp;</a></p> <p>&nbsp;</p> <p><a href="http://radiozamaneh.com/specials/revolution/2011/01/30/1315">بخش دوم: ماه پیشتاز &ndash; نیمه دی تا نیمه بهمن ۵۷&nbsp;</a><br /> &nbsp;</p> <p><a href="http://radiozamaneh.com/specials/revolution/2011/02/08/1565">بخش سوم: آرایش نیرو&zwnj;ها پیش از رفتن شاه &ndash; نیمه دی ۵۷&nbsp;</a><br /> &nbsp;</p> <p><a href="http://radiozamaneh.com/specials/revolution/2011/02/12/1675">بخش چهارم: بازآرایی نیرو&zwnj;ها پس از رفتن شاه &ndash; نیمه بهمن ۵۷&nbsp;</a><br /> &nbsp;</p> <p><a href="http://radiozamaneh.com/specials/revolution/2011/02/21/1962">بخش پنجم: شورش در پادگان دوشان تپه &ndash; ۲۰ بهمن ۵۷&nbsp;</a><br /> &nbsp;</p> <p><a href="http://radiozamaneh.com/specials/revolution/2011/02/28/2150">بخش ششم: شورش در شرق تهران &ndash; ۲۱ بهمن ۵۷&nbsp;</a><br /> &nbsp;</p> <p><a href="http://radiozamaneh.com/specials/revolution/2011/03/08/2358">بخش هفتم: قیام مسلحانه در تهران &ndash; ۲۲ بهمن ۵۷&nbsp;</a><br /> &nbsp;</p> <p><a href="http://radiozamaneh.com/specials/revolution/2011/03/15/2542">بخش هشتم: اعلام بی&zwnj;طرفی ارتش &ndash; ۲۲ بهمن ۵۷&nbsp;</a><br /> &nbsp;</p> <p><a href="http://radiozamaneh.com/specials/revolution/2011/03/22/2713">بخش نهم: دیدار دیرهنگام &ndash; ۲۲ بهمن ۵۷&nbsp;</a><br /> &nbsp;</p> <p><a href="http://radiozamaneh.com/specials/revolution/2011/03/29/2865">بخش دهم: آغاز مرحله پس&zwnj;انقلاب &ndash; اسفند ۵۷&nbsp;</a><br /> &nbsp;</p> <p><a href="http://radiozamaneh.com/specials/revolution/2011/04/08/3100">بخش یازدهم: پایان بهار آزادی &ndash; تابستان ۵۸&nbsp;</a><br /> &nbsp;</p> <p><a href="http://radiozamaneh.com/specials/revolution/2011/04/30/3652">بخش دوازدهم: حذف جناحی در ساختار قدرت &ndash; آبان ۵۸&nbsp;</a><br /> &nbsp;</p> <p><a href="http://radiozamaneh.com/specials/revolution/2011/05/12/3923">بخش سیزدهم: دوئل در ساختار قدرت &ndash; آذر ۵۸&nbsp;</a>&nbsp;</p> <p>&nbsp;</p> <div dir="RTL"><a href="http://radiozamaneh.com/specials/revolution/2011/05/20/4116">بخش چهاردهم: انتخابات رئیس جمهوری &ndash; بهمن ۵۸</a></div> <p>&nbsp;</p> <p><a href="http://radiozamaneh.com/specials/revolution/2011/05/27/4287">بخش پانزدهم: موازنه تقابلی در ساختار قدرت - اسفند ۵۸</a></p> <p>&nbsp;</p> <p><a href="http://radiozamaneh.com/specials/revolution/2011/06/06/4528">بخش شانزدهم: حادثه طبس &ndash; اردیبهشت ۵۹</a></p> <p>&nbsp;&nbsp;</p> <p><a href="http://radiozamaneh.com/specials/revolution/2011/06/24/4913">بخش هفدهم: انقلاف فرهنگی &ndash; فروردین ۵۹&nbsp;</a></p> <p>&nbsp;</p> <p><a href="http://radiozamaneh.com/specials/revolution/2011/07/08/5274">بخش هژدهم: جدال بر سر تعیین نخست وزیر &ndash; تابستان ۵۹</a></p> <p>&nbsp;</p> <p><a href="http://radiozamaneh.com/specials/revolution/2011/07/24/5666">بخش نوزدهم: شورای انقلاب (قسمت اول) &ndash; آبان ۵۷ تا بهمن ۵۷</a></p> <p>&nbsp;</p> <p>&nbsp;</p> <p>ای-میل نویسنده:</p> <p>&nbsp; <a href="mailto:sahab.sepehri1@gmail.com">sahab.sepehri1@gmail.com</a></p> https://archive.radiozamaneh.com/specials/revolution/2011/08/05/5984#comments آیت‌الله خمینی آیت‌الله طالقانی اکبر هاشمی رفسنجانی حسن حبیبی حق شرعی سحاب سپهری شورای انقلاب صادق قطب‌زاده مجمع تشخیص مصلحت نظام مهدی بازرگان Fri, 05 Aug 2011 18:04:38 +0000 arezoo 5984 at https://archive.radiozamaneh.com https://archive.radiozamaneh.com/specials/revolution/2011/07/24/5666 <div class="fb-social-like-widget"><fb:like href="https://archive.radiozamaneh.com/specials/revolution/2011/07/24/5666" send="false" layout="box_count" show_faces="false" width="500" action="like" font="arial" colorscheme="light"></fb:like></div><div class="field field-type-text field-field-sartitr"> <div class="field-items"> <div class="field-item odd"> بخش نوزدهم از سه روز تاریخ‌ساز </div> </div> </div> <div class="field field-type-text field-field-nevisandeh"> <div class="field-items"> <div class="field-item odd"> سحاب سپهری </div> </div> </div> <div class="field field-type-filefield field-field-maghaleh-image"> <div class="field-items"> <div class="field-item odd"> <img class="imagefield imagefield-field_maghaleh_image" width="252" height="148" alt="" src="https://archive.radiozamaneh.com/sites/default/files/rev-coun-k_0.jpg?1312576377" /> </div> </div> </div> <p>&laquo;او {آقای خمینی} عده&zwnj;ای را تعیین کرده بود و عمدتاً از کسانی که اهل چون و چرا نباشند. در بسیاری از موارد می&zwnj;نشستیم و تصمیات می&zwnj;گرفتیم و بعد آقای خمینی می&zwnj;زد توی دهن شورا. می&zwnj;رفتیم آنجا که بایستیم جلوش، در آنجا همشون تسلیم می&zwnj;شدند و اصلاً جرئت نمی&zwnj;کردند بگویند کاری که ما کردیم صحیح است.&raquo; ... &laquo;بله در واقع شورای انقلاب این طوری بود.&raquo; (درس تجربه- مصاحبه با ابوالحسن بنی&zwnj;صدر- صفحه ۷۶ نسخه دیجیتال، مطابق با صفحه ۱۸۴ چاپ کاغدی)</p> <!--break--><!--break--><p>&nbsp;</p> <p>بخش&zwnj;های متوالی مجموعه &laquo;سه&zwnj;روز تاریخ&zwnj;ساز&raquo; هر یک دوره زمانی مشخصی را در فاصله نیمه دی ۵۷ تا آخر سال ۶۰ می&zwnj;پوشاند. در تمامی بخش&zwnj;های قبلی هر یک به نوعی به عملکرد شورای انقلاب اشاره شد. بخش شورای انقلاب کل دوره بین پاییز ۵۷ تا تابستان ۵۹ را می&zwnj;پوشاند. با این تعبیر، بخش شورای انقلاب را باید در تلاقی بخش&zwnj;های دیگر در نظر گرفت. عملکرد شورای انقلاب، همچون رشته&zwnj;ای، تمامی رخدادهای تاریخ اخیر ایران از پاییز ۵۷ تا تابستان ۵۹ را به هم وصل می&zwnj;کرد. بررسی عملکرد این شورا به صورت مستقل، نکات تازه&zwnj;ای را در پیوند با بخش&zwnj;های قبل روشن می&zwnj;کند. تمامی درگیری&zwnj;های جناحی از بهمن ۵۷ تا تابستان ۵۹ در داخل حلقه قدرت شورای انقلاب صورت گرفته است. دوئل در رده دوم ساختار قدرت بین بهشتی و بنی&zwnj;صدر، از نیمه آبان ۵۸ به بعد به&zwnj;عنوان مثال، نیز در داخل حلقه قدرت شورای انقلاب صورت گرفت.</p> <p>&nbsp;</p> <p>در مسیر بررسی&zwnj;های مربوط به نوشته &laquo;سه روز تاریخ&zwnj;ساز&raquo;، فرصتی دست داد تا تحقیق بیشتری درباره شورای انقلاب انجام دهم. این بخش حاصل این بررسی است. بررسی&zwnj;های تاریخی، مثل هر تحقیق پویای دیگر، باید خود را با داده&zwnj;های تازه تطبیق دهند. موضوع نحوه تشکیل و عملکرد شورای انقلاب هنوز جای بررسی بسیار دارد و نوشته حاضر را هم باید قدمی کوچک در این روند در نظر گرفت.</p> <p>&nbsp;</p> <p>بخش شورای انقلاب به دلیل طولانی بودن آن در دو قسمت عرضه می&zwnj;شود. قسمت اول (نوشته حاضر) شامل دوره آبان ۵۷ تا نیمه بهمن ۵۷ می&zwnj;شود و قسمت دوم شامل دوره نیمه بهمن ۵۷ تا آخر تیر ۵۹ است که در نوشته بعدی می&zwnj;آید.</p> <p>&nbsp;</p> <p><strong>اعلام رسمی تشکیل شورای انقلاب- ۲۳ دی ۵۷</strong></p> <p>&nbsp;</p> <p>آیت&zwnj;الله خمینی که از ابتدای پاییز ۵۷ در نزدیکی پاریس اقامت داشت، در روز ۲۳ دی ۱۳۵۷ خبر تشکیل شورای انقلاب را به&zwnj;طور رسمی اعلام کرد. او در متن حکم تشکیل شورای انقلاب به صراحت نوشت: &laquo;... به موجب حق شرعی و بر اساس رای اعتماد اکثریت قاطع مردم ایران که نسبت به این جانب ابراز شده است در جهت تحقق اهداف اسلامی ملت، شورایی به نام شورای انقلاب اسلامی مرکب از افراد با صلاحیت و مسلمان و متعهد و مورد وثوق، موقتاً تعیین شده و شروع به کار خواهد کرد. ... &raquo;. به این ترتیب آیت&zwnj;الله خمینی به موجب &laquo;حق شرعی&raquo; شورای انقلاب را تشکیل داد و به همین رویه هم تمامی اعضای شورای انقلاب را &laquo;تعیین&raquo; کرد.</p> <p>&nbsp;</p> <p>خبر تشکیل شورای انقلاب در تیتر بزرگ صفحه اول روزنامه&zwnj;های کیهان و اطلاعات روز ۲۳ دی ۱۳۵۷ چاپ شده است. متن کامل حکم/ فرمان تشکیل شورای انقلاب نیز با تاکید بر حق شرعی فقیه، در همان روز و در&zwnj;&zwnj; حالی که آیت&zwnj;الله خمینی هنوز در پاریس بود، منتشر شد.</p> <p><img width="200" height="218" align="left" alt="" src="http://radiozamaneh.com/sites/default/files/rev-councill-kayhan.jpg" /></p> <p>به این ترتیب دیده می&zwnj;شود که آیت&zwnj;الله خمینی حتی در دوران اقامت در پاریس هم نظر قاطعی در مورد حق شرعی فقیه (پایه نظریه ولایت فقیه) داشت. آیت&zwnj;الله خمینی در زمان اقامت در نجف در سال ۱۳۴۹ نظر خود در مورد حق شرعی فقیه (ولایت فقیه) را در کتاب &laquo;حکومت اسلامی/ ولایت فقیه&raquo; به تفصیل تشریح کرده بود. اهمیت کتاب&zwnj;های &laquo;حکومت اسلامی&raquo; و تاثیر آن بر کتاب &laquo;اصول پایه و ضابطه&zwnj;های حکومت اسلامی&raquo; که شامل بررسی روش&zwnj;های اجرایی برای ایجاد یک حکومت اسلامی در جهان بود، در بخش مربوط به انقلاب فرهنگی تشریح شد.</p> <p>&nbsp;</p> <p>باید تاکید کرد که در زمان اعلام تشکیل شورای انقلاب (۲۳ دی ۵۷) کمتر کسی در مطبوعات به موضوع &laquo;حق شرعی&raquo; در متن آیت&zwnj;الله خمینی توجه کافی کرد. در آن زمان &laquo;حق شرعی&raquo; فقیه نه تنها برای بدنه جامعه، بلکه برای اکثر گروه معروف به فرهیختگان جامعه ایرانی هم موضوعی ناشناخته بود. ولی در همان زمان معدودی در جامعه بودند که با کتاب &laquo;حکومت اسلامی&raquo; واهمیت نقش حق شرعی در آن اشنا بودند، ولی این افراد هم ترجیح دادند که در مورد نقش حق شرعی در حکم تشکیل شورای انقلاب و تبعات آن ساکت بمانند.</p> <p>&nbsp;</p> <p>پای&zwnj;بندی آیت&zwnj;الله خمینی به موضوع حق شرعی فقیه بعد از بازگشت او به ایران و اقامت در قم و تهران، در حمایت او از نقش ولایت فقیه در قانون اساسی در سال ۱۳۵۸، خود را نشان داد. به این ترتیب دیده می&zwnj;شود ادعاهای افرادی که مدعی هستند آیت&zwnj;الله خمینی در دوران اقامت در پاریس نگرشی متفاوت از نگرش&zwnj;های قبلی خود (در نجف) یا نگرش&zwnj;های بعدی خود (در قم و تهران) در رابطه با حق شرعی فقیه (پایه ولایت فقیه) را دنبال می&zwnj;کرد. این ادعا پایه&zwnj;های تاریخی ندارد. آیت&zwnj;الله خمینی در نجف، پاریس، قم و تهران بر اساس حق شرعی فقیه عمل می&zwnj;کرد و پی اجرای نظریه ولایت فقیه بود.</p> <p>&nbsp;</p> <p>منابع موجود نشان می&zwnj;دهد که این ادعا که آیت&zwnj;الله خمینی در پاریس در پی عملکردی دیگر غیر از ولایت فقیه، مثل ولایت جمهور بود، نادرست است. چنین ادعاهایی در مرحله&zwnj;های بعد توسط برخی مترجمان سابق او مطرح شده است. در قسمت دیگر این بخش زیر عنوان &laquo;نقش مترجمان آیت&zwnj;الله خمینی در پاریس&raquo; خواهیم دید گروهی معدود که در آن دوران در ظاهر نقش مترجم او را داشتند، در تظاهر به ترجمه از طرف او حرف&zwnj;هایی را برای اهداف خاص خود به خبرنگاران ارائه داده&zwnj;اند که منظور واقعی آیت&zwnj;الله خمینی نبوده است.<br /> &nbsp;<br /> <strong>عملکردهای عمومی اعضای شورای انقلاب</strong></p> <p>&nbsp;</p> <p>جلسات شورای انقلاب در تمامی عمر ۲۱ ماهه آن، بین آبان ۵۷ تا آخر تیر ۵۹، به صورت مخفی برگزار می&zwnj;شد. شماری از اعضای شورای انقلاب، بعد از خاتمه کار آن شورا، در مورد نحوه تشکیل و عملکرد اعضای آن، اطلاعات مهمی را منتشر کرده&zwnj;اند. شرح آقای بنی&zwnj;صدر در مورد نحوه انتخاب و عملکرد اعضای شورای انقلاب که در ابتدای این بخش آمد، یکی از آن مورد&zwnj;ها است. تعداد دیگری از اعضای شورای انقلاب هم در مورد نحوه تشکیل و عملکرد آن مطالب جالبی نوشته&zwnj;اند.</p> <p>&nbsp;</p> <p><img width="500" height="72" align="absMiddle" alt="" src="http://radiozamaneh.com/sites/default/files/tajrobeh-76.jpg" /></p> <p>&nbsp;</p> <p>شرح آقای بنی&zwnj;صدر در مورد شورای انقلاب شامل دو نکته مهم است: نکته مهم اول این است که تمامی اعضای شورای انقلاب توسط آیت&zwnj;الله خمینی &laquo;تعیین&raquo; شدند. اهمیت این نکته در آن است که برخی افراد بی&zwnj;اطلاع در مورد تاریخ اخیر ایران، در تکلیف&zwnj;های دانشجویی خود، به این توهم دامن زده&zwnj;اند که انتخاب اعضای شورای انقلاب به&zwnj;طور مستقل از طرف آیت&zwnj;الله مطهری صورت می&zwnj;گرفت و اعضای شورای انقلاب در مقابل آیت&zwnj;الله خمینی استقلال رای داشتند. روایت آقای بنی&zwnj;صدر و نیز روایت&zwnj;های اعضای دیگر آن شورا نشان می&zwnj;دهند تمامی اعضای شورای انقلاب، بدون استثنا، توسط آیت&zwnj;الله خمینی تعیین و منصوب شدند و از این نظر همگی کارگزاران اجرایی او بودند.</p> <p>&nbsp;</p> <p>موضوع &laquo;نحوه عملکردهای&raquo; اعضای آن شورا نکته مهم دوم در آن روایت بنی&zwnj;صدر است. با کنار هم گذاشتن قطعات اطلاعات از منابع مختلف دیده می&zwnj;شود که اعضای شورای انقلاب، با وجود برخی اختلاف نظرهای شخصی و رقابت&zwnj;های فردی بر سر قدرت، در مجموع عملکردی مشابه داشتند. منابع موجود، به عنوان شاهد، نشان می&zwnj;دهند که هیچیک از اعضای شورای انقلاب، در تمامی دوران عملکرد آن، در اعتراض به شیوه عملکرد عمومی اعضای دیگر آن شورا استعفا نداد.</p> <p>&nbsp;</p> <p>اعضای خودمحور شورای انقلاب در خاطرات بعدی خود سعی کرده&zwnj;اند نقش خویش در شورای انقلاب را از نظر دانایی، شجاعت یا اعتقاد به اصول آزادی متفاوت از بقیه اعضا نشان بدهند. بررسی&zwnj;های تطبیقی چنین ادعاهایی را تایید نمی&zwnj;کنند. برای بررسی صحت روایت افراد از عملکردهای ویژه خود در جلسه&zwnj;های مخفی شورای انقلاب می&zwnj;توان از بررسی تطبیقی عملکردهای علنی همان افراد استفاده کرد.</p> <p>&nbsp;</p> <p>برای مثال افرادی که در مورد رفتارهای علنی خود در منظر عمومی داستان&zwnj;های نادرست در جهت توجیه عملکردهای بعدی خود ارائه داده&zwnj;اند، طبیعتاً در مورد ادعای عملکردهای خاص در جلسه های مخفی شورای انقلاب هم می توانند مشابه عمل کرده باشند. با یک بررسی تطبیقی دیده می&zwnj;شود چنین افرادی می&zwnj;توانند در جهت ارائه تصویری مناسب از خود، داستان&zwnj;های نادرست پیرامون عملکرد خویش در جلسات مخفی شورای انقلاب ارائه بدهند. به طوری که در بخش&zwnj;های قبلی ملاحظه شد در نیمه آبان سال ۱۳۵۸ شورای انقلاب تمامی ساختار دولت را در خود جذب کرد و به صورت حلقه بسته قدرت درآمد. با مطالعه شرح آقای بنی&zwnj;صدر، در مورد نحوه تشکیل و رویه&zwnj;های عملکرد اعضای شورای انقلاب، چند سوال مطرح می&zwnj;شود: آیا تشکیل و عملکرد شورای انقلاب به عنوان حلقه بسته قدرت را باید به مثابه آزادی/ توحید یا به عنوان زور/ سلطه طبقه&zwnj;بندی کرد؟ توجیه عضویت طولانی در این شورا برای افرادی که داعیه آزادگی و استقلال داشته&zwnj;اند و مخالفان خود را به پیروی زور و سلطه بر دیگران متهم کرده و آنان را قدرت&zwnj;مدار خوانده&zwnj;اند، چه می&zwnj;توانسته باشد؟</p> <p>&nbsp;</p> <p><b>سابقه تاسیس شورای انقلاب- آبان ۵۷</b></p> <p>&nbsp;</p> <p>اگرچه اعلام رسمی تشکیل شورای انقلاب در ۲۳ دی ۱۳۵۷ صورت گرفت، ولی تاسیس شورای انقلاب در عمل به نیمه اول پاییز ۵۷ برمی&zwnj;گردد؛ دورانی که شاه هنوز در کاخ نیاوران در شمال تهران مستقر بود و آیت&zwnj;الله خمینی پس از ترک شهر نجف در عراق تازه در نوفل&zwnj;لوشاتو، شهرکی در شمال پاریس، ساکن شده بود. این&zwnj;&zwnj; همان دورانی است که انقلاب وارد فاز نهایی خود شد که تا ۲۲ بهمن ۱۳۵۷ ادامه یافت. آیت&zwnj;الله خمینی از&zwnj;&zwnj; همان پاییز سال ۱۳۵۷ برای عملکرد خود موقعیتی فراقانونی به وجود آورد. به این معنی که عملکر آیت&zwnj;الله خمینی به صورتی بود که قانون از رویه&zwnj;های او پیروی می&zwnj;کرد و نه برعکس آن.</p> <p>&nbsp;</p> <p>در آبان سال ۱۳۵۷ آیت&zwnj;الله خمینی آقای مرتضی مطهری را به تشکیل مقدمات شورای انقلاب در تهران &laquo;مامور کرد&raquo;؛ در حالی که تا آن زمان هیچ قانون یا رویه&zwnj;ای برای تشکیل شورای انقلاب وجود نداشت. آیت&zwnj;الله خمینی شورای انقلاب را تشکیل داد تا ابزار دستش باشد. او شورای انقلاب را تشکیل نداد تا ناظری بر کارهایش یا آقا بالاسری برای تصمیم&zwnj;هایش به وجود آورد. برای کسب اطلاعات بیشتر در مورد &laquo;فرایند تشکیل شورای انقلاب&raquo;<a href="http://zamaaneh.com/Khiyaban/2010/10/post_132.html">این&zwnj;جا</a>&nbsp;را کلیک کنید.&nbsp;</p> <p> آیت&zwnj;الله خمینی&zwnj;&zwnj; همان&zwnj;گونه که در متن اعلامیه تشکیل شورای انقلاب هم نوشته است روش انتخاب اعضای شورای انقلاب را &laquo;حق شرعی&raquo; خود می&zwnj;دانست. موضوع حقوق شرعی خاص مرجع تقلید (فقیه) یکی از پایه&zwnj;های &laquo;مکتب اصولی&raquo; است که ظرف ۲۰۰ سال گذشته نظریه مسلط در شیعه دوازده امامی (امامیه) در کشورهای شیعه شامل ایران، عراق و لبنان بوده است. موضوع حق شرعی فقیه و عملکرد مرجع تقلید موضوعی بسیار مهم در مکتب اصولی شیعه امامی است. اگرچه متفکران مکتب اصولی با یکدیگر در مورد &laquo;دامنه&raquo; اجرایی حق شرعی مرجع تقلید (فقیه) اختلاف نظر دارند، ولی وجود حقوق شرعی برای مرجع تقلید مورد قبول عمومی آن&zwnj;ها است. بررسی تطبیقی دامنه حق شرعی مرجع تقلید (فقیه) از نظر متفکران متفاوت مکتب اصولی جزو هدف&zwnj;های این نوشته نیست. در این&zwnj;جا باید اضافه کنم که هدف این نوشته بررسی درستی یا نادرستی حق شرعی فقیه نیست. این&zwnj;ها موضوع&zwnj;های بسیار مهمی هستند و هریک احتیاج به نوشته&zwnj;های مستقلی دارند.</p> <p><strong><br /> </strong></p> <p><strong>عملکرد گروه سه نفره مترجمان آیت&zwnj;الله خمینی در پاریس- پاییز ۵۷</strong></p> <p>&nbsp;</p> <p>یک گروه سه&zwnj;نفره، در میان افرادی که از ابتدای دوران اقامت آیت&zwnj;الله خمینی در پاریس (نوفل لوشاتو) به او خدمت می&zwnj;کردند، در پاییز ۵۷ مشهور شد. این گروه شامل آقایان ابوالحسن بنی&zwnj;صدر، ابراهیم یزدی و صادق قطب&zwnj;زاده بود. اعضای این گروه سه نفره (با وجود رقابت&zwnj;های پیوسته با یکدیگر) رویه&zwnj;هایی مجزا از دیگر اطرافیان آیت&zwnj;الله خمینی در پاریس داشتند که سبب شد در منابع متعدد از آن&zwnj;ها به عنوان یک گروه نام برده شود. برای مثال می&zwnj;توان از حسن حبیبی و صادق طباطبایی نوشت که آن&zwnj;ها هم در پاییز سال ۵۷ جز گروه همراهان در خدمت آیت&zwnj;الله خمینی در پاریس بودند؛ ولی در هیچ نوشته&zwnj;ای از آن&zwnj;ها، به عنوان افراد وابسته آن گروه سه نفره ذکر نشده است.</p> <p>&nbsp;</p> <p>بارزترین نقش افراد آن گروه سه نفره (بنی&zwnj;صدر، یزدی وقطب&zwnj;زاده) در دوران پاریس ایفای نقش مترجمی در خلال مصاحبه&zwnj;های آیت&zwnj;الله خمینی با خبرنگاران خارجی بود. نوشته&zwnj;های موجود نشان می&zwnj;دهد که این گروه سه نفره از همان پاییز ۵۷ باهم رقابت داشتند. اعضای این گروه، علاوه بر نقش مترجمی، به صورت فردی و جمعی فعالیت&zwnj;های دیگری هم کردند. عملکرد پیچیده افراد این گروه سه نفره در تظاهر به نزدیکی بیشتر به آیت&zwnj;الله خمینی در نوشته&zwnj;های متعددی منعکس شده است.</p> <p>&nbsp;</p> <p>در پاییز سال ۱۳۵۷ تمامی اعضای شورای انقلاب، ساکن در ایران بودند. به این صورت تا زمانی که آیت&zwnj;الله خمینی در پاریس مستفر بود، هیچ یک از اعضای آن گروه سه نفره به عضویت در شورای انقلاب معین نشد.(مرجع: کتاب درس تجربه: صفحه ۷۵} پس از بازگشت آیت&zwnj;الله خمینی به ایران هر سه نفر خیلی سریع به عضویت در شورای انقلاب یا پست&zwnj;های کلیدی دیگر تعیین شدند.</p> <p>&nbsp;</p> <p><strong>مقاله احمد رافت درباره نقش مترجمان آیت&zwnj;الله خمینی- ۱۶ فروردین ۱۳۹۰</strong></p> <p>&nbsp;</p> <p>با توجه به این&zwnj;که حکم/ فرمان تشکیل شورای انقلاب در روز ۲۳ دی ۱۳۵۷ در صفحه اول کیهان هم چاپ شده بود و متن آن انتشار عمومی داشته، واضح است گروه سه نفره مترجمان او در فرانسه در جریان اهمیت موضوع نقش &laquo;حق شرعی&raquo; برای آیت&zwnj;الله خمینی باهدف تشکیل شورای انقلاب به عنوان اولین مرحله از ایجاد حکومت اسلامی بوده&zwnj;اند. به اضافه آن&zwnj;که آقای بنی&zwnj;صدر (یکی از اعضای&zwnj;&zwnj; همان گروه سه نفره مترجمان) حتی از سال ۱۳۴۹ از نقش کلیدی ولایت فقیه در متن کتاب &laquo;حکومت اسلامی&raquo; مطلع بوده و او در سال ۱۳۵۲ هم در کتاب &laquo;اصول پایه و ضابطه&zwnj;های حکومت اسلامی&raquo; به این موضوع تصریح کرده است. در این مورد به بخش انقلاب فرهنگی مراجعه کنید.</p> <p>&nbsp;</p> <p>با این وجود این تصویری نبود که مترجمان آیت&zwnj;الله خمینی در آن زمان به جهانیان ارائه می&zwnj;دادند. احمد رافت در مقاله&zwnj;ای که در فروردین سال ۱۳۹۰ منتشر شده است به واگویی آن دوران پرداخته است. برای دسترسی به مقاله نوشته احمد رافت<a href="http://www.khodnevis.org/index.php?news=12105">&nbsp;اینجا</a>&nbsp;را کلیک کنید.&nbsp;<br /> &nbsp;</p> <p>در این مقاله اخیر احمد رافت که در آن زمان خود روزنامه&zwnj;نگاری مقیم اروپا بوده است، نقل می&zwnj;کند که افرادی به&zwnj;خصوص در آن زمان نگذاشتند واقعیت حرف&zwnj;های آیت&zwnj;الله خمینی از طریق رسانه&zwnj;ها به مردم برسد. احمد رافت می&zwnj;گوید گروه مترجمان آیت&zwnj;الله خمینی در پاریس از ما می&zwnj;خواستند که همان حرف&zwnj;های آقای خمینی را ترجمه نکنیم؛ بلکه ترجمه&zwnj;ای که این آقایان یا مترجمان این آقایان به زبان خارجی می&zwnj;گذاشتند را مخابره کنیم. یک بار یک خانم خبرنگار ایتالیایی از آقای خمینی پرسید اگر شما به ایران برگردید و حکومت را به دست بگیرید، سیاست&zwnj;های&zwnj;تان در مورد زنان چه خواهد بود؟</p> <p> آقای خمینی گفت: &laquo;در اسلام موقعیت زنان مشخص شده.&raquo; مترجم این گفته را ترجمه کرد: &laquo;آن چه خواست مردم ایران باشد.&raquo; ... شخص دیگری که در آن دوران نقش مترجمی را برای آیت&zwnj;الله خمینی داشت، به روایت احمد رافت، در همین رابطه گفت: &laquo;ما نمی توانستیم بگذاریم آقای خمینی هر چه دلش می&zwnj;خواست بگوید.&raquo; به تعبیر احمد رافت آن شخص &laquo;اعتراف کرد که صحبت&zwnj;های آقای خمینی به نوع دیگری متناسب با خواست جامعه بین&zwnj;المللی ترجمه شد.&raquo; برای شرح کامل نوشتار مقاله احمد رافت در این موردها به خود مقاله مراجعه کنید.</p> <p>&nbsp;</p> <p><strong>نقش مترجمان آیت&zwnj;الله خمینی در پاریس به گفته خودشان</strong></p> <p>&nbsp;</p> <p>آقای بنی&zwnj;صدر در صفحه ۵۸ چاپ دیجیتال کتاب &laquo;درس تجربه&raquo; که در سال ۱۳۸۰ منتشر شد، نکته&zwnj;ای را در پیوند با نحوه ترجمه مصاحبه&zwnj;های آیت&zwnj;الله خمینی گفته است که در واقع شاهد مقاله احمد رافت است که به تازگی منتشر شده است. بنی&zwnj;صدر در مورد اولین ملاقات بین خبرنگار روزنامه لوموند و آیت&zwnj;الله خمینی اظهار داشته است: &laquo;این هیات {از روزنامه لوموند} که عازم عراق بود و از آن جا به نجف رفت. این طور عمل کردیم و گفتیم، شما سوالات خود را بدهید و برای این که ایشان حاضر شود، ما این سوالات را قبلا برای او می فرستیم و اگر مناسب دانست و موافقت کرد، مصاحبه خواهد کرد. ما این سوالات را گرفتیم و جواب ها را هم خودمان در پاریس تهیه کردیم که یکی از آن سوالات این است که حکومت مورد توجه شما چیست؟ ما هم در جواب نوشتیم یعنی از قول آقای خمینی که ما حکومت ملی می&zwnj;خواهیم به معنای این که حکومتی باشد بر پایه آزادی و استقلال. بدین&zwnj;ترتیب، وقتی آن هیات خبرنگاران رفتند به نجف، او چون حالا سوال&zwnj;ها و جواب&zwnj;ها دستش بود، پذیرفت که مصاحبه کند.&raquo; در این صورت اگر کسی به نوشته آن مصاحبه مرجع (رفرنس) بدهد باید در نظر بگیرد که این متن &laquo;ما حکومت ملی می&zwnj;خواهیم&raquo; نقطه&zwnj;نظر خاص آن مترجم به نقل قول فرضی از طرف آیت&zwnj;الله خمینی بوده است.</p> <p> <img width="500" height="129" align="absMiddle" alt="" src="http://radiozamaneh.com/sites/default/files/tajrobeh-58.jpg" /></p> <p>&nbsp;</p> <p>با کنار هم گذاشتن دو نوشته احمد رافت و ابوالحسن بنی&zwnj;صدر، اینک تصویر بهتری از نقش مترجمان آیت&zwnj;الله خمینی در پاریس به دست می&zwnj;آید. به این ترتیب دیده می&zwnj;شود جواب&zwnj;هایی که مترجمان آیت&zwnj;الله خمینی از طرف او به خبرنگاران خارجی ارائه می&zwnj;دادند، منظور واقعی آیت&zwnj;الله خمینی نبوده است؛ بلکه جواب&zwnj;های دلخواه آن مترجمان بوده است.</p> <p>&nbsp;</p> <p>نمونه علنی روش ترجمه دوگانه متن را می&zwnj;توان در مصاحبه کوتاه با آیت&zwnj;الله خمینی در هواپیمای ایرفرانس قبل از رسیدن به تهران دید. خبرنگار از او پرسید: &laquo;اینک که بعد از ۱۵ سال تبعید به میهن برمی&zwnj;گردید چه احساسی دارید؟&raquo; آیت&zwnj;الله خمینی هم فقط یک کلمه گفت: &laquo;هیچ&zwnj;چی.&raquo; صادق قطب&zwnj;زاده که در این زمان مترجم بود صحبت او را به درستی ترجمه نکرد، بلکه با حاضر جوابی خاص خود، صحبت آیت&zwnj;الله خمینی را به صورت زیر ترجمه کرد: &laquo;او اظهار نظری نمی&zwnj;کند .&raquo;[1] تفاوت &laquo;هیچ چی&raquo; با &laquo;او اظهار نظری نمی کند&raquo; آشکار است. این نحوه دگرگونه ترجمه در منظر علنی اتفاق می&zwnj;افتد. می&zwnj;توان تصور کرد که اختلاف جواب&zwnj;ها در شرایط غیر علنی تا چه مقدار می توانسته باشد. برای دیدن آن مصاحبه در هواپیما&nbsp;<a href="http://www.youtube.com/watch?v=ZPpB-r5mMCI">اینجا</a>&nbsp;کلیک کنید.</p> <p>&nbsp;</p> <p>این رویه منحصر به قطب&zwnj;زاده نبود و به گفته آقای بنی&zwnj;صدر در صفحه ۵۸ کتاب درس تجربه، دیگر مترجمان او در پاریس هم از همین رویه پیگیری می&zwnj;کردند.&zwnj;&zwnj; همان طوری که آقای بنی&zwnj;صدر در کتاب &laquo;درس تجربه&raquo; نشان داده است، مترجمان آیت&zwnj;الله خمینی در دوران پاریس، با این استدلال که او با زبان خارجی آشنا نیست، ابتدا پرسش&zwnj;های خبرنگاران را به دست می&zwnj;آوردند. بعد جواب آن&zwnj;ها را به نحو مطلوب خود، ولی در ظاهر از طرف آیت&zwnj;الله خمینی تهیه می&zwnj;کردند. در مرحله سوم جواب&zwnj;های مطلوب خود را از قول آیت&zwnj;الله خمینی برای&zwnj;&zwnj; همان خبرنگاران &laquo;تظاهر به ترجمه&raquo; می&zwnj;کردند. اضافه بر این، حتی پرسش&zwnj;های خاص خود را به&zwnj;&zwnj; همان خبرنگاران ارائه می&zwnj;دادند و در مرحله بعد جواب&zwnj;های مطلوب خود را از قول آیت&zwnj;الله خمینی می&zwnj;نوشتند. نمونه چنین موردهایی در صفحه ۶۷ کتاب درس تجربه توضیح داده شده است.</p> <p> به این ترتیب با جمع کردن دو نوشته رافت و بنی صدر آشکار می شود که به واقع این گروه سه نفره فقط نقش مترجمی را برای آیت&zwnj;الله خمینی انجام نمی&zwnj;دادند. بلکه هر یک از آن سه نفر در عمل نیت&zwnj;ها و هدف&zwnj;های خاص خود را دنبال می&zwnj;کردند و در نهایت برنامه&zwnj;های خودشان را در سخنان آیت&zwnj;الله خمینی می&zwnj;گنجاندند.</p> <p><strong><br /> </strong></p> <p><strong>ترجمه&zwnj;های دوگانه و ولایت مورد نظر آیت&zwnj;الله خمینی در پاریس</strong></p> <p>&nbsp;</p> <p>با وجود آن که آیت&zwnj;الله خمینی در متن حکم تشکیل شورای انقلاب به نقش حق شرعی (پایه نظریه ولایت فقیه) تاکید داشته است، ولی یکی از این موارد ادعایی این است که آیت&zwnj;الله خمینی در زمان اقامت در پاریس در پی ولایت جمهور بوده است. این ادعا فقط از طرف جریانی خاص صورت می&zwnj;گیرد. با عنایت به بخش&zwnj;های قبل اینک قطعات این معمای تاریخی کنار هم آمده&zwnj;اند و نشان می&zwnj;دهند آیت&zwnj;الله خمینی در نجف به دنبال ولایت فقیه بود و در پاریس هم در این نظر تغییری نداده بود. او بعد از بازگشت به ایران هم همان خط ولایت فقیه را دنبال می&zwnj;کرد.</p> <p>&nbsp;</p> <p>همان رویه&zwnj;های مشکوک در پاریس در طی پاییز و زمستان ۵۷ هنوز هم ادامه دارد. این افراد به این ترتیب برای توجیه برنامه&zwnj;های حال خود به صحبت&zwnj;هایی استناد می&zwnj;کنند که قبلاً خود&zwnj;&zwnj; همان صحبت&zwnj;ها را در ظاهر از طرف آیت&zwnj;الله خمینی ترجمه کردند؛ ولی اینک آشکار است آن صحبت&zwnj;ها به واقع منظور آیت&zwnj;الله خمینی نبوده است بلکه نظرات خاص خود&zwnj;&zwnj; همان افراد است. یکی از این موارد&zwnj; استناد نادرست به حرف&zwnj;های آیت&zwnj;الله خمینی در پاریس در مورد ولایت جمهور است.&zwnj;&zwnj; همانطوری که در ابتدا در متن حکم تشکیل شورای انقلاب دیدیم آیت&zwnj;الله خمینی در پاریس هم به دنبال اعمال &laquo;حق شرعی فقیه&raquo; بود. او در آن حکم حتی کوچک&zwnj;ترین اشاره&zwnj;ای به ولایت جمهور یا چیزی شبیه با آن نکرده است.</p> <p>&nbsp;</p> <p>با ترکیب نوشته&zwnj;های بنی صدر و رافت آشکار می&zwnj;شود که به عملکرد خاص آن گروه سه نفره در دوران اقامت آیت&zwnj;الله خمینی در پاریس فقط عنوان ترجمه اطلاق نمی&zwnj;شود و باید واژه&zwnj;های دیگری برای آن یافت. گروه سه نفره، با عملکردهای علنی و غیر علنی و خاص خود، سرنوشتی بسیار عجیب و تقریباً مشابه را طی کردند. هر سه نفر به رشدی نجومی در داخل ساختار جمهوری اسلامی دست یافتند ولی هیچ یک عاقبت به خیر نشدند. به زبان ساده، سرنوشت هر سه نفر این درس تاریخی را تکرار کرد که عاقبت توطئه کردن خود دچار توطئه شدن است.</p> <p>&nbsp;</p> <p>استناد به آن ترجمه&zwnj;های دوگانه از صحبت&zwnj;های منسوب به آیت&zwnj;الله خمینی تا به امروز ادامه یافته است و افراد فعال باقیمانده از آن گروه سه نفره هنوز هم همان رویه&zwnj;های دوگانه را دنبال می&zwnj;کنند. این افراد هنوز به ترجمه&zwnj;های دوگانه از صحبت&zwnj;های منسوب به آیت&zwnj;الله خمینی در پاریس، در جهت اهداف خود، استناد می&zwnj;کنند. با بازنگری صحبت&zwnj;های رافت و بنی&zwnj;صدر مشخص می&zwnj;شود که این استنادهای منسوب به آیت&zwnj;الله خمینی در خلال مصاحبه با خبرنگاران خارجی به واقع نیات فعلی خودشان است؛ ولی آن حرف&zwnj;ها را از طرف آیت&zwnj;الله خمینی نقل می&zwnj;کنند.</p> <p><strong><br /> </strong></p> <p><strong>زنان در پوشیدن چادر مختارند</strong></p> <p>&nbsp;</p> <p>یک بررسی دقیق از مقایسه متن مصاحبه&zwnj;های آیت&zwnj;الله خمینی در زمان اقامت او در پاریس با خبرنگاران خارجی و خبرنگاران فارسی&zwnj;زبان هم نکات تازه&zwnj;ای را روشن می&zwnj;کند. در مصاحبه های فارسی، چون جواب&zwnj;ها از فیلتر مترجمان نمی&zwnj;گذشتند، جواب&zwnj;ها صریح و به واقعیت&zwnj;های فکری او بسیار نزدیک&zwnj;تر است.</p> <p>&nbsp;</p> <p>در این&zwnj;جا می&zwnj;توان به مصاحبه خبرنگار کیهان در روز اول بهمن 57 (صفحه سوم) اشاره کرد: &laquo;امام خمینی: زنان در پوشیدن چادر مختارند.&raquo; عین متن مطلب: &laquo;در مورد این سوال که آیا در جمهوری اسلامی آینده ایران پوشیدن چادر برای زنان اجباری خواهد بود یا نه، امام خمینی جواب داد: &quot;زن مسلمان به دلیل تربیت اسلامی خود پوشیدن چادر را انتخاب کرده است. در آینده زنان آزاد خواهند بود که در این&zwnj;باره خود تصمیم بگیرند. ما فقط لباس&zwnj;های جلف را ممنوع خواهیم کرد&quot;.&raquo; به طوری که ملاحظه می کنید در این مصاحبه صحبتی از &laquo;اختیاری بودن حجاب&raquo; نشده است، صحبت بر سر &laquo;اختیاری بودن چادر&raquo; شده است. تفاوت بین این دو موضوع در زبان فارسی واضح است. در این مورد چون جواب آیت&zwnj;الله خمینی از فیلتر مترجمان او نگذشت آن&zwnj;ها نتوانستند جواب را به صورت &laquo;زنان در پوشیدن حجاب مختارند&raquo; ترجمه کنند.</p> <p>&nbsp;</p> <p>یکی از مترجمان آیت&zwnj;الله خمینی گفته است که او در اسفند 57 به قم می&zwnj;رود تا از او بخواهد به قول خویش در پاریس در مورد &laquo;اختیاری بودن حجاب&raquo; وفادار بماند. این ادعایی ثابت نشده باقی مانده است؛ ولی حتی با فرض درستی آن نیز می&zwnj;توان حدس زد که احتمالا آیت&zwnj;الله خمینی به آن مترجم گوشزد کرده که در پاریس تنها گفته است: &laquo;زنان در پوشیدن چادر مختارتند.&raquo; آیت&zwnj;الله خمینی در پاریس در مورد &laquo;اختیاری بودن حجاب&raquo; صحبتی نکرده بود.</p> <p><strong><br /> </strong></p> <p><strong>تفاوت ترجمه ها در پاریس و در تهران</strong></p> <p>&nbsp;</p> <p>آیت&zwnj;الله خمینی در تهران هم تعدادی مصاحبه با خبرنگاران خارجی انجام داد. بعد از اقامت او در تهران انحصار ترجمه هم از آن گروه سه نفره خارج و رویه مصاحبه&zwnj;های آیت&zwnj;الله خمینی هم عوض شد. بررسی مصاحبه&zwnj;های او در تهران نکات تازه&zwnj;ای را روشن می&zwnj;کند. آیت&zwnj;الله خمینی در مصاحبه&zwnj;هایی که در ایران انجام شد نظرات خود را صریح بیان کرده است. با این اطلاعات اینک می&zwnj;توان موضوع اختلاف متن مصاحبه&zwnj;های او در پاریس و تهران را از نگاهی تازه بررسی کرد. مترجمان او در تهران، برخلاف پاریس، آشکارا محدود به یک گروه کوچک (سه نفره) نبود که جواب&zwnj;های منسوب به او را خودشان می&zwnj;بریدند و خودشان می&zwnj;دوختند.</p> <p>&nbsp;</p> <p>تعدادی افراد در سال&zwnj;های اخیر از متن مصاحبه&zwnj;های آیت&zwnj;الله خمینی در دوران اقامت او در پاریس جدول&zwnj;های مقایسه تهیه کرده&zwnj;اند تا نشان دهند او به آن چه در پاریس گفته بود وفادار نبوده است. این چنین افرادی، ساده&zwnj;انگارانه، نقش مترجمان او آیت&zwnj;الله خمینی در این زمینه را در نظر نگرفته&zwnj;اند. این افراد، با در نظر گرفتن عامل نقش مترجم، به سادگی متوجه می&zwnj;شوند که جواب&zwnj;های منسوب به آیت&zwnj;الله خمینی در مصاحبه با خبرنگاران خارجی به واقع تصوری بود که گروه سه نفره مترجمان او در پاریس، هر یک با توجه برنامه&zwnj;های خاص آشکار و پنهان خود، می خواستند به جامعه ارائه بدهند.</p> <p>&nbsp;</p> <p>به&zwnj;طور خلاصه نظر آیت&zwnj;الله خمینی در سفر از نجف به پاریس و در سفر از پاریس به تهران عوض نشده بود. به هر صورت متن حکم/ فرمان تاسیس شورای انقلاب در ۲۳ دی ۱۳۵۷ به فارسی ارائه شد و از فیلتر گروه مترجمان او نگذشت و به این ترتیب آن متن نشانه تفکرات شخصی آیت&zwnj;الله خمینی و نه نظر مترجمان او بوده است.</p> <p>&nbsp;</p> <p><strong>ملاقاتی که در پاریس صورت نگرفت- ۸ بهمن ۵۷</strong></p> <p>&nbsp;</p> <p>یکی از رخدادهای مهم دوران انقلاب ملاقاتی بود که در روز ۸ بهمن ۵۷ در پاریس صورت نگرفت. مهندس بازرگان و آیت&zwnj;الله بهشتی (از طرف شورای انقلاب مقیم تهران) در هفته اول بهمن ۵۷زمینه یک ملاقات شخصی بین آیت&zwnj;الله خمینی و شاپور بختیار (آخرین نخست&zwnj;وزیر شاه) را فراهم کرده بودند. بر مبنای این توافق اولیه، قرار شده بود شاپور بختیار در روز هشتم بهمن ۵۷ به پاریس برود و با آیت&zwnj;الله خمینی به&zwnj;طور شخصی ملاقات کند. این ملاقات در عمل صورت نگرفت.</p> <p>&nbsp;</p> <p>سابقه آشنایی بازرگان و بختیار به مبارزه&zwnj;های جبهه ملی در دهه ۱۳۳۰ برمی&zwnj;گردد؛ ولی بازرگان و بختیار در دو طرف طیف جبهه ملی قرار داشتند. بازرگان وابسته به جناح مذهبی و بختیار در بخش دیگر جبهه ملی فعال بود. این دو جناح جبهه ملی اختلاف&zwnj;های زیاد در ایدئولوژی و عملکرد سیاسی خود داشتند، ولی این دو جناح&zwnj; جبهه ملی، با وجود اختلاف نظر&zwnj;های&zwnj;شان، در مخالفت با جناح&zwnj;های چپ و دموکرات، با هم هم&zwnj;نظر بودند. به نظر می&zwnj;رسد کوشش بازرگان در تشکیل ملاقات بین شاپور بختیار و آیت&zwnj;الله خمینی نیز حول قسمت هم&zwnj;نظری آن دو جناح جبهه ملی در مقابله با جناح چپ و دموکرات ایران صورت گرفت. ابراهیم نبوی و سعید بشیرتاش در مجموعه نوشته &laquo;روزشمار انقلاب&raquo; (منتشر شده در وب&zwnj;سایت رادیو زمانه- هفتم بهمن) نوشته&zwnj;اند: &laquo;بختیار مجدداً از طریق مهندس بازرگان از شورای انقلاب خواست که سریعاً به بسته پیشنهادی او پاسخ بدهند و اعلام می&zwnj;کند که اگر با بسته پیشنهادی او موافقت نشود، اوضاع وخیم&zwnj;تر شده و با نفوذی که چپی&zwnj;ها پیدا کرده&zwnj;اند مملکت رو به نابودی می&zwnj;رود.&raquo;</p> <p>&nbsp;</p> <p>شاپور بختیار، به عنوان مقدمه این ملاقات، نامه&zwnj;ای برای آیت&zwnj;الله خمینی فرستاد که متن کامل آن در روزنامه&zwnj;ها هم منتشر شد. در بخشی از آن نامه بختیار اظهار کرد: &laquo;اجازه بفرمایید که هر تغییری در نظام مملکت از راه صحیح و سالم و آرامش بر طبق سنن دموکراتیک مقبول در تمام جهان انجام گیرد. مبادا خدای ناخواسته پس از یک ربع قرن سیطره خودکامگی و درنده&zwnj;خویی مطلق و فساد عام، شامل دوباره گرفتار مصیبتی عمیق&zwnj;تر و بلایی بزرگتر گردیم.&raquo;</p> <p>&nbsp;</p> <p>اطلاعات موجود نشان می&zwnj;دهد که قرار بوده در ملاقات پاریس زمینه&zwnj;های مورد نیاز برای امکان تغییر در نظام سیاسی ایران از طریق مذاکره و مصالحه (ازجمله از طریق انتخابات یا رفراندم) بررسی شود. بر این مبنا به نظر می&zwnj;رسد هدف آن بوده که گروه شورای انقلاب و بازرگان/ بهشتی از یک طرف و شاپور بختیار از طرف دیگر بتوانند در تهران در مورد روش&zwnj;های اجرایی برای انتقال قدرت از طریق مصالحه، مذاکره را ادامه دهند.</p> <p>&nbsp;</p> <p>برنامه این ملاقات بین بختیار و آیت&zwnj;الله خمینی بعد از چانه&zwnj;زنی&zwnj;های بسیار در سطح شورای انقلاب (منتخب آیت&zwnj;الله خمینی) و شورای عالی امنیت ملی (دولت بختیار) توافق شد و انتشار علنینامه بختیار به آیتالله خمینی در روزنامه هم به دنبال همین توافق قبلی صورت گرفت. برنامه این ملاقات بین آیتالله خمینی و شاپور بختیار، با وجود سعی بسیار در زمینه سازی و برنامه ریزی آن در ایران، در پاریس متوقف و سپس در آخرین لحظه لغو شد.</p> <p>&nbsp;</p> <p>به دنبال لغو این ملاقات در روز نهم بهمن سال ۱۳۵۷ ناظران سیاسی و خبرنگاران خارجی شرایط ایران را در مرحله قبل از یک جنگ داخلی ارزیابی کردند. ترجمه این ارزیابی&zwnj;های خبرنگاران خارجی در روزنامه کیهان روز&zwnj;های بعد از ۱۰ بهمن ۱۳۵۸ منتشر شده است. پیشبینی وقوع جنگ داخلی در کمتر از دو هفته و در فاصله روز&zwnj;های ۲۰ تا ۲۲ بهمن با کودتای ناموفق لشکر گارد و قیام خونین بعد از آن صورت گرفت. به این ترتیب یک امکان مهم برای بررسی تغییر در نظام سیاسی ایران با مسالمت و از طریق انتخابات از بین رفت.</p> <p>&nbsp;</p> <p>موضوع لغو دیدار بین آیت&zwnj;الله خمینی و شاپور بختیار در پاریس در نوشته های متعددی مورد اشاره قرار گرفته است؛ ولی کتاب &laquo;پاریس و تحول انقلاب&raquo;، نوشته محمد جعفری، آن را به صورت مشروح در چندین صفجه بیان داشته است. محمد جعفری برای مدتی سردبیر و مسئول روزنامه &laquo;انقلاب اسلامی&raquo; بود که ابوالحسن بنی صدر صاحب امتیاز آن بود. رابطه دوستانه بین جعفری و بنی صدر به بیشتر از یک دهه قبل از انقلاب می رسد و هنوز ادامه یافته است.</p> <p>&nbsp;</p> <p>محمد جعفری، در کتاب &laquo;پاریس و تحول انقلاب&raquo;، در چندین صفحه (از صفحه ۲۳۰ به بعد)، شرح می دهد که چگونه عملکرد خاص بنی صدر، در رقابت با یزدی (؟)، عضو دیگر گروه سه نفره، که به خط سیاسی بازرگان نزدیک بود، زمینه ای شد که ملاقات برنامه ریزی شده بین آیت لله خمینی و شاپور بختیار در پاریس به هم خورده و در نهایت برنامه این ملاقات مهم در پاریس لغو شود. این مطلب در چندین صفحه است، ولی فقط بخشی از این کتاب به صورت تصویر زیر عرضه می شود.</p> <p>&nbsp;</p> <p>&nbsp;<img width="400" height="422" align="absMiddle" alt="" src="http://radiozamaneh.com/sites/default/files/bahman-8-.jpg" /></p> <p>&nbsp;</p> <p>خلاصه تصویر صفحه ۲۳۰ کتاب &laquo;پاریس و تحول انقلاب&raquo; به صورت زیر است: &laquo;آقای بنی صدر به فردوسی&zwnj;پور گفت: در صورت پذیرفتن بختیار قبل از استعفا، آقا رفتنی است و بختیار ماندنی.&raquo;... &laquo;این حرکت که راه افتاده است دیگر بر نمی&zwnj;گردد و آقا از آن ترسی نداشته باشند. طوفان در راه است و می&zwnj;رود تا به نتیجه برسد.&raquo;... &laquo;ولی من به او گفتم که به آقا بفرمائید: آقا مرجع تقلید است و هر لحظه نمی&zwnj;تواند نظرش را عوض کند. آخر این مردم نمی&zwnj;گویند که این چه مرجع تقلیدی است که هر لحظه نظرش عوض می&zwnj;شود. آقا که بازیگر سیاسی نیست. مرجع تقلید است.&raquo;... &laquo;حالا که که آن را با فرانس پرس داده&zwnj;اید، خدا خواهی شده است و آنچه که باید بشود شده است.&raquo;... &laquo;آقا گفت حق با بنی صدر است و مردم مرا مرجع قبول دارند و نه سیاستمدار و نمی&zwnj;توانم هر لحظه نظرم را عوض کنم و احمد اضافه می&zwnj;کند که &laquo;خیر همین بوده که انجام شده است.&raquo;&raquo; به این ترتیب دیده می&zwnj;شود که چگونه با عملکرد خاص بنی صدر (به شرح بالا) ملاقاتی، که قرار بود در پاریس زمینه مذاکرات برای انتقال مسالمت آمیز در ساختار سیاسی را در تهران را به وجود بیاورد، در عمل صورت نگرفت.</p> <p><strong><br /> </strong></p> <p><strong>طوفان بعد از ملاقاتی که صورت نگرفت</strong></p> <p>&nbsp;</p> <p>طوفانی که یکی از شرایط ایجاد آن در روز ۸ بهمن ۵۷ پاریس فراهم آمده بود، دو هفته بعد، در ۲۲ بهمن ۵۷، به مقصد خود در تهران رسید. آن طوفان، که زمینه&zwnj;های متعدد اجرایی آن، برخی از سال ها قبل، مرحله به مرحله فراهم شد بود، در نیمه شب قبل از ۲۲ بهمن ۵۷ با کودتای واحدهای زرهی لشکر گارد آغاز شد. ولی این ستون زرهی با درگیری شدید و خونین در امتداد خیابان تهران نو و زیر گذر میدان فوزیه روبرو شد. قبل از ظهر روز ۲۲ بهمن طوفان در ادامه گسترش خود سراسر شهر تهران را فرا گرفت. تمامی واحدهای نظامی مستقر در شهر تهران در طول روز ۲۲ بهمن ۱۳۵۷ طی یک قیام خونین خلع سلاح شدند.</p> <p>&nbsp;</p> <p>در روز ۲۲ بهمن تعداد زیادی کشته و زخمی شدند. به این ترتیب تغییر در نظام سیاسی ایران نه از طریق انتخابات یا رفراندم، بلکه از طریق یک قیام خونین صورت گرفت. خلع سلاح ارتش در روز ۲۲ بهمن و تبعات آن سبب از هم پاشیدگی ارتش شد که این موضوع خود یکی از عامل&zwnj;هایی شد که زمینه حمله عراق به ایران در روز ۳۱ شهریور ۱۳۵۹ را فراهم آورد.</p> <p>&nbsp;</p> <p>برای کسانی که به کاربرد نظریه &laquo;پیچدگی &raquo;[2] در عملکردهای اجتماعی و پدیده &laquo; کارکرد بال پروانه &raquo;[3] علاقه&zwnj;مند هستند، داستان ملاقاتی که در روز ۸ بهمن ۵۷ در پاریس صورت نگرفت و تاثیر آن بر روی رخدادهای روزهای ۲۰ تا ۲۲ بهمن ۵۷ در تهران و ردخدادهای بعد از آن مثل شروع حمله عراق به ایران، روز ۳۱ شهریور سال ۱۳۵۹ می&zwnj;تواند موضوعی بسیار جالب توجه باشد.</p> <p>&nbsp;</p> <p>پدیده &laquo;کارکرد تاثیر بال پروانه&raquo; در بحث&zwnj;های مربوط به &laquo;پیچیدگی&raquo; نمایانگر وضعیتی، مثل لغو ملاقات برنامه ریزی در روز ۸ بهمن ۵۷ است، که خود موضوع بسیار مهمی نیستند، ولی در روند کلی حرکت یک پدیده پیچیده (مثل انقلاب اجتماعی) می&zwnj;توانند نقشی خاص و بسیار مهم بازی کنند. اصطلاح پدیده بال پروانه ناشی از عبارتی به این صورت است: &laquo;در پدیده&zwnj;های پیچیده، حرکت بال یک پروانه در برزیل می&zwnj;تواند طوفانی را در تگزاس به وجود بیاورد&raquo;. برای اطلاع بیشتر در مورد &laquo;پدیده بال پروانه&raquo;&nbsp;<a href="http://en.wikipedia.org/wiki/Butterfly_effect">اینجا</a>&nbsp;را کلیک کنید.<br /> <strong><br /> </strong></p> <p><strong>&nbsp;کندوکاوی در مورد علل لغو ملاقات پاریس در ۸ بهمن ۵۷</strong></p> <p>&nbsp;</p> <p>بنی صدر در آن گفتگوی شبانه با دفتر آیت&zwnj;الله خمینی در جهت لغو آن ملاقات در پاریس چنین القا کرد که مرجع تقلید نمی تواند نظرش را عوض کند. سوال این است: مگر مرجع تقلید پیغمبر است که نظرات به او وحی شود و او نتواند آن نظر هایش را عوض کند؟ آیا غیر این است که مرجع تقلید هم انسان است و او با توجه به شرایط باید تصمیم گیری عقلایی کند؟ آیا لازمه یک رویه تصمیم گیری درست و عقلایی هم انعطاف در رویه تصمیم گیری نیست؟ این جهت دهی خاص بنی صدر به آیت&zwnj;الله خمینی در جهت توقف ملاقات شخصی بین بختیار و آیت&zwnj;الله خمینی در پاریس برای بررسی روش&zwnj;های دستیابی به راه حل مصالحه&zwnj;آمیز برای انتقال قدرت در ایران به چه دلیل بوده است؟ بنی&zwnj;صدر از کجا خبر داشته که با قاطعیت گفته است: &laquo;طوفان در راه است و می&zwnj;رود تا به نتیجه برسد&raquo;؟ آیا این خبر کلیدی به او وحی شده بود؟ یا آن که منبع زمینی دیگری این موضوع را تبیین کرده بود تا بر آن مبنا نقطه نظری خاص به آیت&zwnj;الله خمینی القا شود تا در نهایت آن ملاقات در پاریس لغو شود؟</p> <p>&nbsp;</p> <p>در این نوشته مشخص نمی&zwnj;شود که این حرف بنی&zwnj;صدر که &laquo;آخر این مردم نمی&zwnj;گویند که این چه مرجع تقلیدی است که هر لحظه نظرش عوض می شود&raquo; بر منبای چه نظرسنجی از مردم به دست آمده بود؟ در آن زمان آقای بنی&zwnj;صدر ۱۵ سال بود که خارج از ایران زندگی می&zwnj;کرد. ابوالحسن بنی&zwnj;صدر با اطلاق این عنوان که &laquo;آقا مرجع تقلید است و هر لحظه نمی&zwnj;تواند نظرش عوض شود ... &raquo; را به چه انگیره&zwnj;ای مطرح می&zwnj;کند تا نظر آیت&zwnj;الله خمینی را به طرف مطلوب خود (شکست زمینه مذاکرات تهران) جهت بدهد؟ اسم این کار چیست؟</p> <p>&nbsp;</p> <p>دیده می&zwnj;شود که رویه&zwnj;ها در دوران پاریس در جهت خط&zwnj;دهی به آیت&zwnj;الله خمینی به طرف نقطه&zwnj;های مشخص چه عمق پنهانی داشته است. بخش آخر نوشته جعفری مبتنی است که &laquo;خدا خواهی شده است و آن چه که باید بشود شده است و خیر همین بود که انجام شده است&raquo;. متن مشخص نمی&zwnj;کند که با خط دهی خاص آقای بنی&zwnj;صدر در جهت لغو امکان بررسی زمینه&zwnj;های انتقال نظام سیاسی، در &zwnj;&zwnj;نهایت این کار &laquo;به خیر چه کسی یا چه گروهی انجام شد&raquo;؟</p> <p>&nbsp;</p> <p><strong>نتایج لغو ملاقات پاریس در ۸ بهمن ۵۷</strong></p> <p>&nbsp;</p> <p>لغو ملاقات در پاریس، پس از که آن که بختیار پیشقدم شده بود و آن نامه خود برای تقاضای ملاقات با آیت&zwnj;الله خمینی را منتشر کرده بود، سبب بی اعتمادی شدید بین بختیار و بازرگان شد که این دو نفر از سال&zwnj;های نهضت ملی با هم آشنا بودند. ملاقات لغو شده در پاریس در نهایت به وقفه در مذاکرات مقدماتی دوجانبه بین بختیار و بازرگان/ بهشتی در تهران منجر شد. این وقفه در مذاکرات مقدماتی در تهران بین بختیار و بازرگان/ بهشتی عامل تاخیر در مذاکرات سه&zwnj;جانبه&zwnj;ای شد که قرار بود در تهران بین سه طرف اصلی درگیر در ساختار سیاسی آن زمان یعنی بازرگان/ بهشتی (نمایندگان جناح آیت&zwnj;الله خمینی در ایران)، بختیار (نخست&zwnj;وزیر شاه) و قره&zwnj;باغی/ مقدم/ فردوست (؟) (نمایندگان ارتش شاه) صورت گیرد. سرنوشت نهایی این مذاکرات سه&zwnj;جانبه برای بررسی نحوه انتقال ارتش و دولت شاه به حکومت موقت بازرگان در بخش نهم این مجموعه با عنوان &laquo;دیدار دیرهنگام&raquo; بررسی شد.</p> <p><img width="213" height="338" align="left" alt="" src="http://radiozamaneh.com/sites/default/files/kayhan-19_bahman.jpg" /></p> <p>کیهان روز ۱۹ بهمن ۱۳۵۷ در بالای صحفه اول خبر مذاکرات سه&zwnj;جانبه بین بازرگان، بختیار و ارتش در آینده نزدیک را چاپ کرد. مذاکره&zwnj;ای که قرار بود در هفته بعد از ۱۹ بهمن صورت گیرد، ولی هیچ&zwnj;گاه انجام نشد. در زیر&zwnj;&zwnj; همان خبر از قول بختیار نوشت: &laquo;نتیجه رفراندم مخالفان را می&zwnj;پذیرم.&raquo; بختیار حتی در روز ۱۹ بهمن سال ۱۳۵۷ هنوز به دنبال آن بود که تغییر در ساختار سیاسی را از طریق رفراندم صورت دهد.&zwnj;&zwnj;</p> <p>&nbsp;</p> <p>در بخش&zwnj;های پنجم تا نهم از این مجموعه دیدیم مذاکره سه جانیه در عمل صورت نگرفت و تغییر نظام سیاسی در روز ۲۲ بهمن ۱۳۵۷ هم از طریق رفراندم انجام نشد. رفراندمی که در فروردین سال ۱۳۵۸ صورت گرفت نه برای تصمیم&zwnj;گیری در مورد نحوه انتقال نظام سیاسی بلکه در عمل برای پی&zwnj;ریزی حصار اجتماعی و تقسیم جامعه به دو گروه خودی&zwnj;ها و ناخودی صورت گرفت.</p> <p>&nbsp;</p> <p>تاخیر در انجام این مذاکرات سه جانیه یکی از عامل&zwnj;هایی بود که زمینه&zwnj;های عملی برای شروع کودتای لشکر گارد در نیمه شب قبل از ۲۲ بهمن و در &zwnj;&zwnj;&zwnj;نهایت قیام خونین در طول روز ۲۲ بهمن ۵۷ را فراهم آوردند. این روند در &zwnj;&zwnj;&zwnj;نهایت به درگیری مسلحانه در سطح شهر تهران و به از هم پاشیدن واحدهای نظامی مستقر در تهران و توزیع وسیع اسلحه انجامید. نقش از هم پاشیدن ارتش و توزیع وسیع اسلحه (در روز ۲۲ بهمن) در تمامی گذرگاهی کلیدی دوران&zwnj;های بعدی، از جمله حمله عراق به ایران در بعد از ظهر روز ۳۱ شهریور سال ۱۳۵۹ به خوبی دیده می&zwnj;شود.</p> <p>&nbsp;</p> <p>به این ترتیب موضوع ملاقاتی که در روز هشتم بهمن ۱۳۵۷ صورت نگرفت در سیر رخدادهای بعدی تاثیری بسیار مهم&zwnj;تر از آن داشت که در آن زمان تصور می&zwnj;شد، داشت. موضوع ملاقاتی که در پاریس صورت نگرفت و نقش تمامی افرادی که در آن دخیل بودند و انگیزه هر یک در نقشی که داشتند احتیاج به یک بررسی مستقل دارد.</p> <p>&nbsp;</p> <p><strong>پی&zwnj;نوشت:</strong></p> <p>&nbsp;</p> <p>[۱]-Does not make any comment!<br /> [۲]-Complexity<br /> [۳]-Butterfly Effect</p> <p>&nbsp;</p> <p><strong>بخش&zwnj;های قبلی این سری نوشته در وب&zwnj;سایت رادیو زمانه به شرح زیر قابل دسترس است:</strong></p> <p>&nbsp;</p> <p><a href="http://radiozamaneh.com/specials/revolution/2011/01/25/1178">سه روز تاریخ&zwnj;ساز - بخش اول: بررسی پیش زمینه&zwnj;ها&nbsp;</a></p> <p>&nbsp;</p> <p><a href="http://radiozamaneh.com/specials/revolution/2011/01/30/1315">بخش دوم: ماه پیشتاز &ndash; نیمه دی تا نیمه بهمن ۵۷&nbsp;</a><br /> &nbsp;</p> <p><a href="http://radiozamaneh.com/specials/revolution/2011/02/08/1565">بخش سوم: آرایش نیرو&zwnj;ها پیش از رفتن شاه &ndash; نیمه دی ۵۷&nbsp;</a><br /> &nbsp;</p> <p><a href="http://radiozamaneh.com/specials/revolution/2011/02/12/1675">بخش چهارم: بازآرایی نیرو&zwnj;ها پس از رفتن شاه &ndash; نیمه بهمن ۵۷&nbsp;</a><br /> &nbsp;</p> <p><a href="http://radiozamaneh.com/specials/revolution/2011/02/21/1962">بخش پنجم: شورش در پادگان دوشان تپه &ndash; ۲۰ بهمن ۵۷&nbsp;</a><br /> &nbsp;</p> <p><a href="http://radiozamaneh.com/specials/revolution/2011/02/28/2150">بخش ششم: شورش در شرق تهران &ndash; ۲۱ بهمن ۵۷&nbsp;</a><br /> &nbsp;</p> <p><a href="http://radiozamaneh.com/specials/revolution/2011/03/08/2358">بخش هفتم: قیام مسلحانه در تهران &ndash; ۲۲ بهمن ۵۷&nbsp;</a><br /> &nbsp;</p> <p><a href="http://radiozamaneh.com/specials/revolution/2011/03/15/2542">بخش هشتم: اعلام بی&zwnj;طرفی ارتش &ndash; ۲۲ بهمن ۵۷&nbsp;</a><br /> &nbsp;</p> <p><a href="http://radiozamaneh.com/specials/revolution/2011/03/22/2713">بخش نهم: دیدار دیرهنگام &ndash; ۲۲ بهمن ۵۷&nbsp;</a><br /> &nbsp;</p> <p><a href="http://radiozamaneh.com/specials/revolution/2011/03/29/2865">بخش دهم: آغاز مرحله پس&zwnj;انقلاب &ndash; اسفند ۵۷&nbsp;</a><br /> &nbsp;</p> <p><a href="http://radiozamaneh.com/specials/revolution/2011/04/08/3100">بخش یازدهم: پایان بهار آزادی &ndash; تابستان ۵۸&nbsp;</a><br /> &nbsp;</p> <p><a href="http://radiozamaneh.com/specials/revolution/2011/04/30/3652">بخش دوازدهم: حذف جناحی در ساختار قدرت &ndash; آبان ۵۸&nbsp;</a><br /> &nbsp;</p> <p><a href="http://radiozamaneh.com/specials/revolution/2011/05/12/3923">بخش سیزدهم: دوئل در ساختار قدرت &ndash; آذر ۵۸&nbsp;</a>&nbsp;</p> <p>&nbsp;</p> <div dir="RTL"><a href="http://radiozamaneh.com/specials/revolution/2011/05/20/4116">بخش چهاردهم: انتخابات رئیس جمهوری &ndash; بهمن ۵۸</a></div> <p>&nbsp;</p> <p><a href="http://radiozamaneh.com/specials/revolution/2011/05/27/4287">بخش پانزدهم: موازنه تقابلی در ساختار قدرت - اسفند ۵۸</a></p> <p>&nbsp;</p> <p><a href="http://radiozamaneh.com/specials/revolution/2011/06/06/4528">بخش شانزدهم: حادثه طبس &ndash; اردیبهشت ۵۹</a></p> <p>&nbsp;&nbsp;</p> <p><a href="http://radiozamaneh.com/specials/revolution/2011/06/24/4913">بخش هفدهم: انقلاف فرهنگی &ndash; فروردین ۵۹&nbsp;</a></p> <p>&nbsp;</p> <p><a href="http://radiozamaneh.com/specials/revolution/2011/07/08/5274">بخش هژدهم: جدال بر سر تعیین نخست وزیر &ndash; تابستان ۵۹</a></p> <p>&nbsp;</p> https://archive.radiozamaneh.com/specials/revolution/2011/07/24/5666#comments آیت‌الله خمینی آیت‌الله مطهری ابراهیم یزدی ابوالحسن بنی‌صدر احمد رافت حجاب زنان سحاب سپهری شورای انقلاب صادق قطب‌زاده مترجمان آیت‌الله خمینی ولایت فقیه Sun, 24 Jul 2011 16:32:12 +0000 arezoo 5666 at https://archive.radiozamaneh.com