فرار مغزها

افزایش خروج جوانان ایرانی از کشور برای ادامه تحصیل

news-zamaneh — Fri, 22 Feb 2013 17:14:49 +0000

عضو هیئت علمی پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی ایران با اشاره به افزایش روند خروج جوانان ایرانی برای ادامه تحصیل به خارج این کشور گفت ثبت‌نام دانشجویان این کشور در دانشگاه‌های آمریکا نسبت به سال گذشته میلادی ۱۹ درصد افزایش یافته است.

به گزارش روزنامه شرق، اشرف بروجردی، عضو هیئت علمی پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی ایران روز گذشته، در یک نشست با عنوان "جایگاه زنان در آموزش عالی ایران"، گفت: "نتایج ثبت‌نام دانشجویان در سال ۲۰۱۰ و ۲۰۱۱ آمریکا نشان می‌دهد پنج هزار و ۶۲۶ جوان ثبت‌نام کرده‌اند که نسبت به سال قبل ۱۹درصد افزایش داشته است."

وی افزود: "در ۸۰ روز نخست سال جاری بیش از هزار جوان ایرانی برای ادامه تحصیل به خارج از کشور رفته‌اند که بیشتر ۲۲ ساله هستند و با هزینه شخصی دست به مهاجرت زده‌اند."

این استاد دانشگاه به گزارش صندوق بین‌المللی پول در سال ۲۰۰۹ اشاره کرد که براساس آن ایران بین ۹۱ کشور توسعه‌یافته و توسعه‌نیافته رتبه نخست را در مهاجرت نخبگان به دست آورده است.

بروجردی با استناد به گزارش یادشده تأکید کرد: "سالانه ۱۵۰ تا ۱۸۰ هزار ایرانی تحصیل‌کرده برای خروج از کشور اقدام می‌کنند به‌عنوان مثال ۱۴ هزار دانشجوی ایرانی اکنون در مالزی تحصیل می‌کنند."

وی افزود: "بر اساس آمار ارائه شده از سوی مجلس ایران تا سال ۱۳۸۹، ۶۰ هزار نخبه ایرانی از کشور مهاجرت کرده‌اند که اغلب از نخبگان المپیادهای علمی و تراز‌های بر‌تر دانشگاه‌ها بوده‌اند."

اشرف بروجردی، عضو هیئت علمی پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی ایران: ۲۵ درصد از مجموع تحصیل‌کرده‌های ایران در کشور‌های توسعه‌یافته زندگی می‌کنند و نزدیک به ۴۰ درصد از این مهاجران را زنان تشکیل می‌دهند

سال گذشته سعيد سهراب‌پور، قائم مقام بنياد ملی نخبگان و رئيس پيشين دانشگاه صنعتی شريف، از خروج ۴۰ درصدی دارندگان مدال طلای المپيادهای دانش‌آموزی خبر داد.

با اين حال وی افزوده بود: "خروج طلايی‌های المپيادها از کشور در اين سه سال نسبت به سال‌های قبل از ۸۲ کمتر شده است."

اشرف بروجردی در ادامه سخنان خود گفت: "نخست‌وزیر کانادا گفته است در طول ۲۵ سال اخیر این کشور از طریق نخبگان مهاجر ایرانی به پیشرفت رسیده است."

اين در حالی است که کامران دانشجو، وزير علوم، دو سال پيش فرار مغزها از ايران را رد کرده و آن را تنها "جنجال رسانه‌ای" دانسته بود.

بروجردی با اعلام این‌که "۲۵ درصد از مجموع تحصیل‌کرده‌های ایران در کشور‌های توسعه‌یافته زندگی می‌کنند" ادامه داد: "نزدیک به ۴۰ درصد از این مهاجران را زنان تشکیل می‌دهند."

وی یکی از عوامل مهاجرت دختران به دانشگاه‌های خارج از ایران را محدودیت آموزش در ایران دانست و اضافه کرد: "در یک دوره زمانی نسبت ورود دختران به دانشگاه‌ها به ۶۷درصد رسید و نگرانی‌هایی را برای دولتمردان به‌وجود آورد که باعث شد بدون در نظر گرفتن تبعات روانی و اجتماعی دست به محدود کردن ورود دختران به دانشگاه‌ها بزنند."

مرکز پژوهش‌های مجلس ایران بهمن‌ماه ۱۳۸۶ با انتشار گزارشی نگرانی خود را از افزایش ورود دختران به دانشگاه و مؤسسات آموزش عالی اعلام کرد و خواستار اعمال محدودیت‌هایی برای ورود دختران و زنان به دانشگاه‌های این کشور شد.

این مرکز با انتشار آماری اعلام کرد که نسبت دختران برای ورود به آموزش عالی و شرکت‌کنندگان در کنکور سراسری و پذیرفته‌شدگان دختر از سال ۱۳۶۲ تاکنون افزایش چشمگیری یافته است و تعداد شرکت‌کنندگان زن در کنکور از ۴۲ درصد به ۶۵ درصد و میزان پذیرفته‌شدگان نیز از ۳۲ درصد به ۶۵ درصد ارتقاء یافته است.

از آن زمان تاکنون وزارت علوم ایران طرح‌هایی نظیر بومی‌گزینی، به معنی اولویت قائل شدن برای پسران جهت انتخاب دانشگاه‌های بر‌تر و تفکیک جنسیتی در دانشگاه‌ها را در دستور کار خود قرار داد.

در سال جاری ۳۶ دانشگاه از جمله دانشگاه‌های هنر اسلامی تبریز، مازندران، کاشان، دانشگاه سمنان، خوارزمی تهران، دریانوردی و علوم دریایی چابهار و ایلام تنها در یک رشته پذیرش صرفاً مرد دارند و از پذیرش دختران به ٧٧ رشته کار‌شناسی جلوگیری کرده‌اند.

در گزارش کمیسیون زنان دفتر تحکیم وحدت نیز در این زمینه آمده است نزدیک به ۶٠٠ کد رشته در بیش از ۶٠ دانشگاه در دفترچه کنکور سال ١٣٩١ تفکیک جنسیتی را قائل شده‌اند.

یافته‌های بررسی سازمان عدالت برای ایران نیز که از میان داده‌های مربوط به بیش از ۲۲ هزار و ۸۰۰ رشته دانشگاه‌های دولتی روزانه (رایگان) استخراج شده، درباره ظرفیت رشته‌های دانشگاهی در سال تحصیلی ۱۳۹۱-۹۲ نشان می‌دهد در رشته علوم انسانی که نزدیک به ۶۳ درصد شرکت‌کنندگان آن در کنکور زن هستند نیز در ۵۸ رشته از ورود بیش از ۵۰ درصد زنان (به‌طور میانگین) جلوگیری می‌‌شود.

رشته‌های گروه هنر نیز تنها ۲۰ درصد به زنان اختصاص داده شده است.

افزايش فرار نخبگان ايرانی به دانشگاه‌های غرب

Tue, 29 May 2012 10:56:38 +0000

نزديک به ۶۲‌ درصد دانش‌آموزان نخبه ايران، هم‌اکنون در يکی دانشگاه‌های مطرح دنيا به‌ويژه آمريکا تحصيل می‌کنند.

روزنامه شرق امروز سه‌شنبه نهم خردادماه در گزارشی نوشته است، بيش از ۹۴‌ درصد از نخبگان ايرانی که هم‌اکنون مشغول آموزش يا تحصيل در دانشگاه‌های مطرح دنيا هستند، مدرک کارشناسی خود را از دانشگاه صنعتی شريف تهران دريافت کرده‌اند و اين در حالی است که برپايه پژوهش‌های انجام شده بيش از ۷۰‌ درصد از دانشجويان دکترای دانشکده علوم اجتماعی دانشگاه تهران در انديشه مهاجرت هستند.

در طول سال‌های ۱۳۷۲ (۱۹۹۳ ) تا ۱۳۸۶ (۲۰۰۷) ۲۲۵ دانش‌آموز نخبه ايرانی در ۵۳ المپياد جهانی رياضی، فيزيک، شيمی و کامپيوتر شرکت کردند.

برپايه بررسی‌های روزنامه شرق، بيش از ۱۴۰ تن از اين دانش‌آموزان نخبه يعنی معادل ۲/۶۲‌ درصد، هم‌اکنون در يکی دانشگاه‌های مطرح دنيا در آمريکا و کانادا تحصيل می‌کنند که از اين ميان نزديک به ۴/۶۶‌ درصد از آنان کرسی‌های دانشگاهی آمريکا و بقيه آن‌ها دانشگاه‌های تورنتو، واترلو، سايمون فريز و مونترال کانادا را برای آموزش، تحصيل و پژوهش انتخاب کرده‌اند.

برپايه اعلام صندوق بين‌المللی پول در سال ۲۰۰۹، ايران از نظر مهاجرت نخبگان، با مهاجرت سالانه ۱۵۰ تا ۱۸۰‌هزار نيروی متخصص در بين ۹۱ کشور در حال توسعه يا توسعه‌نيافته، در جايگاه نخست ايستاده است

برخی از مدال‌آوران ايرانی المپيادهای کامپيوتر اکنون يکی از اعضای اصلی گروه پژوهشی شرکت فن‌آوری اطلاعات گوگل در آمريکا هستند.

افزون بر اين برخی ديگر از مدال‌آوران پيشين المپيادهای ايرانی هم‌اکنون يکی از اعضای کنونی گروه پژوهشی شرکت مايکروسافت در آمريکا به‌شمار می‌روند.

برپايه اعلام صندوق بين‌المللی پول در سال ۲۰۰۹، ايران از نظر مهاجرت نخبگان، با مهاجرت سالانه ۱۵۰ تا ۱۸۰‌هزار نيروی متخصص در بين ۹۱ کشور در حال توسعه يا توسعه‌نيافته، در جايگاه نخست ايستاده است. خروج سالانه اين ميزان نيروی متخصص برابر با خروج ۵۰‌ ميليارد دلار سرمايه در هر سال است.

به گزارش خبرگزاری مهر، مردادماه سال گذشته، سعيد سهراب‌پور، قائم مقام بنياد ملی نخبگان و رئيس پيشين دانشگاه صنعتی شريف از خروج ۴۰ درصدی دارندگان مدال طلای المپيادهای دانش‌آموزی خبر داده و گفته بود: "خروج اين نخبگان از ايران در سال‌های اخير «سير نزولی» داشته است."

با اين حال، در آذرماه سال گذشته، حسن مسلمی نائينی، مدير کل بورس و امور دانشجويان خارج وزارت علوم ايران از تحصيل ۸۰ هزار دانشجوی ايرانی در دانشگاه‌های برون مرزی خبر داده و گفته بود: "از اين تعداد، نزديک به ۷۵ درصد، دانشجوی مقطع کارشناسی هستند. با وجود اين که در دانشگاه‌های ايران صندلی خالی وجود دارد نبايد از کشور خارج شوند."

از آغاز سال ۱۳۹۰ تا پايان دهم ارديبهشت‌ماه همان سال ۱۷۵ جوان ايرانی با هزينه شخصی برای تحصيل در مقاطع کارشناسی‌ارشد و دکتری از ايران خارج شده‌اند.

مسئله مهاجرت نخبگان از ايران، سال‌هاست که يکی از موضوعات مهم در اين کشور است و همچنان سالانه تعداد بسياری از دانشجويان ايرانی برای ادامه تحصيل از کشور خارج می‌شوند و ديگر به ايران بازنمی‌گردند. وزارت علوم ايران نيز هيچگاه آمار درستی از تعداد اين دانشجويان ارائه نکرده است.

۸۰ هزار دانشجوی ايرانی در خارج از ايران تحصيل می‌کنند

Fri, 18 Nov 2011 13:30:19 +0000

مدير کل بورس و امور دانشجويان خارج وزارت علوم ايران از تحصيل ۸۰ هزار دانشجوی ايرانی در دانشگاه‌های برون مرزی خبر داد.

به گزارش خبرگزاری مهر، حسن مسلمی نائينی، مدير کل بورس و امور دانشجويان خارج وزارت علوم ايران در حاشيه سومين همايش هم‌انديشی مؤسسات اعزام دانشجو به خارج، به خبرنگاران گفت وزارت علوم اين آمار را از رايزن‌های علمی در کشورهای مختلف به‌دست آورده است.

وی افزود: "حدود ۷۵ درصد از اين ۸۰ هزار نفر، دانشجوی مقطع کارشناسی هستند."

مسلمی نائينی تأکيد کرد: "اين تعداد دانشجوی ليسانس وقتی در دانشگاه‌های خودمان صندلی خالی وجود دارد نبايد از کشور خارج شوند."

وی درباره تعداد دانشجويانی که به کشور بازگشته‌اند، ضمن بيان اين‌که به اين موضوع توجه دقيق نشده است؛ گفت: "هيچ آمار دقيقی در اين زمينه در دست نيست و آمار بازگشتی‌ها را نداريم."

حسن مسلمی نائينی: هيچ آمار دقيقی از تعداد دانشجويانی که به کشور بازگشته‌اند در دست نيست و آمار بازگشتی‌ها را نداريم

به گفته مسلمی نائينی، اعزام دانشجو به خارج کشور بيشتر در رشته‌هايی صورت می‌گيرد که در داخل کشور کمبود آنان حس می‌شود.

وی افزود رشته‌هايی چون فن‌آوری اطلاعات، کامپيوتر، حسابداری، حقوق و معماری از جمله رشته‌های پرطرفدار برای اعزام هستند.

شهريورماه گذشته اعلام شد که بيش از يک‌هزار جوان ايرانی در ۸۰ روز نخست امسال برای ادامه تحصيل در مقاطع کارشناسی ‌ارشد و دکترا با هزينه شخصی از کشور خارج شده‌اند.

بنا به اين گزارش از آغاز سال ۱۳۹۰ خورشيدی تا پايان دهم ارديبهشت‌ماه، ۱۷۵ جوان ايرانی برای تحصيل با هزينه شخصی در مقاطع کارشناسی‌ارشد و دکتری از کشور خارج شدند.

۹۰ نفر از اين جوانان که از نظر نظام وظيفه مشمول حساب می‌شدند در اين مدت زمانی ۴۰ روزه برای تحصيل در مقطع فوق ‌ليسانس و ۸۵ نفر برای تحصيل در مقطع دکترا از کشور خارج شده‌اند.

اين جوانان به ترتيب دانشگاه‌های آمريکا، کانادا، انگلستان، استراليا، آلمان، مالزی و ايتاليا را برای ادامه تحصيل انتخاب کرده‌اند و نزديک به ۲۵ درصد آن‌ها موفق به دريافت کمک‌هزينه تحصيلی از دانشگاه‌های اين کشورها شده‌اند.

بر اساس برنامه پنجم توسعه ۳۰ درصد دوره‌های دانشگاه‌ها بايد به تحصيلات تکميلی اختصاص پيدا کند و بر اساس همين قانون بايد امکان ادامه تحصيل ۲۰ درصد از فارغ‌التحصيلان کارشناسی در دوره‌های کارشناسی‌ارشد در هر سال فراهم شود.

مسئله مهاجرت نخبگان از ایران، سال‌هاست که یکی از موضوعات مهم در اين کشور است و همچنان سالانه تعداد بسياری از دانشجویان ایرانی که برای ادامه تحصیل از کشور خارج می‌شوند دیگر به ايران بازنمی‌گردند.

وزارت علوم ايران هيچ‌گاه آماری درستی از اين تعداد دانشجويان ارائه نداده است.

خروج يک‌هزار جوان تحصيل‌کرده از ايران در ۸۰ روز نخست سال

Wed, 28 Sep 2011 13:45:42 +0000

بيش از يک‌هزار جوان ايرانی در ۸۰ روز نخست امسال برای ادامه تحصيل در مقاطع کارشناسی ‌ارشد و دکترا با هزينه شخصی از کشور خارج شده‌اند.

به گزارش خبرگزاری مهر نيمی از اين جوانان ۲۲ تا ۲۳ سال سن دارند و مقصد نزديک به ۶۰ درصد آن‌ها سه کشور بوده است.

خروج گسترده جوانان خواهان ادامه تحصيل از ايران در شرايطی رخ می‌دهد که کامران دانشجو، وزير علوم، تحقيقات و فن‌آوری بر توسعه تحصيلات‌ تکميلی به‌عنوان يکی از برنامه‌های جدی اين وزارتخانه تأکيد کرده است

برپايه اين گزارش در ۴۰ روز بعدی، يعنی از ۱۱ ارديبهشت‌ماه تا ۲۱ خردادماه سال جاری، ۳۸۵ جوان که مشکل خدمت سربازی داشتند، خواستار رفع مشکل‌شان برای خروج از کشور جهت تحصيل با هزينه شخصی در مقاطع کارشناسی‌ارشد و دکترا شده‌اند که تاکنون فقط ۲۰۰ نفر از آن‌ها موفق به خروج شده و بقيه نيز پس از رفع مشکل، از کشور خارج خواهند شد.

بنابر اين، از آغاز سال ۹۰ تا پايان ۲۱ خردادماه امسال ۵۶۰ نفر از مردانی که مشکل خدمت سربازی داشتند برای ادامه تحصيل خواهان خروج از کشور شده‌اند.

اين در حالی است که مراجع رسمی آماری از تعداد زنان يا مردانی که مشکل خدمت سربازی ندارند و برای ادامه تحصيل از ايران خارج می‌شوند، ندارند.

به گزارش مهر رصدکنندگان وضعيت خروج از کشور جوانان ايرانی بر اين نظرند اگر اين آمار در رقم دوونيم ضرب شود تعداد تقريبی ايرانيانی که برای ادامه تحصيل از کشور خارج می‌شوند به‌دست می‌آيد.

خروج گسترده جوانان خواهان ادامه تحصيل از ايران در شرايطی رخ می‌دهد که کامران دانشجو، وزير علوم، تحقيقات و فن‌آوری بر توسعه تحصيلات‌ تکميلی به‌عنوان يکی از برنامه‌های جدی اين وزارتخانه تأکيد کرده است.

صندوق بین‌المللی پول، ایران را از نظر فرار مغزها و نخبگان در میان ۹۱ کشور توسعه‌یافته یا توسعه‌نیافته در مکان نخست قرار داده است.

به برآورد صندوق بین‌المللی پول، خروج ۱۸ هزار نخبه و تحصیل‌کرده ایرانی هر سال از ایران، به معنای خروج سالیانه بیش از ۵۰ میلیارد دلار از این کشور است.

سعید سهراب‌پور، قائم مقام بنیاد ملی نخبگان، مردادماه سال جاری گفت: "در سه سال گذشته ۴۰ درصد برندگان مدال طلای المپیاد دانشجویی و دانش‌آموزی از ایران خارج و جذب آمریکا یا کانادا شده‌اند."

فرار مغزها بخشی از فرار بزرگ ایرانیان است

arezoo — Sat, 06 Aug 2011 15:27:59 +0000

ایرج ادیب‌زاده

ایرج ادیب‌زاده - گفته‌های اکبر هاشمی رفسنجانی، رئیس شورای مصلحت نظام در مورد فرار مغزها و نخبگان از ایران و رد کردن آن توسط پاسخگویی وزیر علوم و نیز معاون محمود احمدی‌نژاد، بار دیگر به گفت‌وگوها در مورد علل و انگیزه‌های مهاجرت تحصیل‌کرده‌های ایران به کشورهای دیگر دامن زده است.

هاشمی رفسنجانی عملکرد برخی مسئولان و سیاست‌گذاران را باعث خروج مغزها از ایران توصیف کرده است، در حالی که کامران دانشجو وزیر علوم می‌گوید: «ما در کشور فرار مغزها نداریم و تکرار این جمله از سوی برخی افراد، توهین به جامعه‌ی دانشگاهی‌ست.»

صندوق بین‌المللی پول، ایران را از نظر فرار مغزها و نخبگان در میان ۹۱ کشور توسعه یافته یا توسعه نیافته در مکان نخست قرار داده است. به برآورد صندوق بین‌المللی پول، خروج صدوهشتاد هزار نخبه و تحصیلکرده ایرانی هرسال از ایران، به معنای خروج سالیانه بیش از ۵۰ میلیارد دلار از این کشور است.

قائم مقام بنیاد ملی نخبگان، دکتر سعید سهراب‌پور می‌گوید: «در سه سال گذشته ۴۰ درصد برندگان مدال طلای المپیاد دانشجویی و دانش‌آموزی از ایران خارج و جذب آمریکا یا کانادا شده‌اند. بیش از نهصد نفر دارنده مدال طلای المپیاد دانش‌آموزی در سه سال گذشته در این کشور هستند.»

هفته‌نامه «سازمان مدیریت و برنامه‌ریزی» نیز نوشته است: «در سال پیش (یعنی ۱۳۸۹) ۹۰ نفر از ۱۲۵ دانش‌آموزی که در المپیاد جهانی رتبه‌ی نخست را کسب کرده‌اند، جذب دانشگاه‌های آمریکا شده‌اند و بسیاری از آن‌ها هرگز به ایران برای زندگی همیشگی بازنمی‌گردند.»

دکتر شروین تقوی در سازمان ملی هوانوردی و فضایی آمریکا (ناسا) کار می‌کند و با ساخت ساعت اتمی چندین جایزه از این سازمان دریافت کرده است. زمانه با او درباره علل جذب مغزها و نخبگان ایرانی به آمریکا گفت‌وگویی کوتاه کرده است.

دکتر شروین تقوی: دلایل مختلفی دارد. اولین مسئله این است که آمریکا بزرگ‌ترین قدرت تحقیقاتی و پژوهشی دنیا است. اصلاً سیستم آمریکا بر قدرت اقتصادی آمریکا استوار است؛ بر قدرت صنعتی‌اش و قدرت صنعتی‌اش استوار است؛ و بر دانشگاه‌های معتبری که دارد. برای همین است که قدرت جذب کردن مغزها از کشورهای مختلف در این کشور بسیار زیاد است.

... و اما دلیل دوم: من گمان می‌کنم اگر شما ساختار سیستم دانشگاهی ایران را ببینید، متوجه می‌شوید که همه برمی‌گردند به زمان قبل از انقلاب. دانشگاه‌های معتبری که امروز در ایران وجود دارد، همه قبل از انقلاب درست شده‌اند که ساختار آن‌ها بیشتر هماهنگ‌ با سیستم آمریکایی بوده است تا کشورهای دیگر. به همین دلیل است که حتی بسیاری از کتاب‌هایی که الان در ایران تدریس می‌شوند در سطح‌ پژوهشی از لیسانس تا فوق‌ لیسانس به بالا، به زبان انگلیسی است. دلیل اصلی‌ آن این است که به‌هرحال زبان بین‌المللی علم انگلیسی است. من فکر می‌کنم این دو عامل، از عوامل اصلی است. یک این که ساختار دانشگاهی ایران شبیه ساختار آمریکاست که برمی‌گردد به قبل از انقلاب و دوم این که خود آمریکا یک قدرت پژوهشی بسیار معتبر در دنیاست.

گفته شده فارغ‌التحصیلان دانشگاه شریف بدون هیچگونه قید و شرط و بدون هیچ کنکوری می‌توانند وارد دانشگاه‌های آمریکا شوند. آیا این درست است؟

نه، سیستم آمریکا اینطور نیست. اولاً این‌ها- دانش‌آموختگان دانشگاه شریف- در سطح لیسانس و فوق‌ لیسانس خیلی قوی هستند. اما وقتی به سطح دکتری می‌رسند، باید پذیرش بگیرند. موضوع مهم این است که از «شریف» دانشجو خیلی بیشتر می‌آید که این هم دلایل مختلف دارد. اولین دلیلش این است که بیشتر این دانشجوهایی که می‌آیند، در رتبه‌های بالای کنکور در ایران بودند و این نشان می‌دهد که دانشجویان این دانشگاه از نظر درسی قوی‌تر از دیگر دانشگاه‌های ایران باشند.

دوم این که در شریف یک فرهنگی مطالعاتی متفاوت وجود دارد. شما وقتی سال اول می‌روید، می‌بینید تمام دانشجویان بزرگ‌تر که دو یا سه سال از شما بالاتر هستند، تلاش می‌کنند برای پیشرفت. یعنی این جو اصلاً به شما تحمیل می‌شود. این جو در دانشگاه‌های دیگر ایران وجود ندارد. سومین دلیل آن هم باز برمی‌گردد به این که این دانشگاه شریف همان دانشگاه آریامهر سابق است که زمان دکتر مجتهدی درست شد. این دانشگاه روی ساختار دانشگاهی آمریکایی درست شده است. برعکس پژوهشگران و استادان مثلاً دانشگاه تهران که اولین دانشگاه ایران بود که زمان رضاشاه درست شد، بیشتر وابسته به سیستم فرانسه هستند. برای همین است که شما این تفاوت نظر را در این دانشگاه‌ها به این صورت می‌توانید ببینید.

شما دلیل اصلی فرار مغزها و نخبگان از ایران را در چه می‌دانید؟

اولاً فرار یک سئوال بسیار گسترده‌‌تر و بنیادی‌تر است. ما باید به فرار ایرانی‌ها نگاه کنیم که بخشی از آن را فرار مغزها تشکیل می‌دهد. این کار برای مغزها خیلی راحت‌تر است. یکی از دلایلی که جوانان ما این قدر علاقه‌مند به رشته‌های فنی شده‌اند، چه خانم‌ها و چه آقایان، این است که این رشته‌ها می‌تواند برای آن‌ها شرایطی فراهم کند تا راحت‌تر بتوانند از جو خفقان‌زده مملکت فرار کنند.

امروز ما روبه‌رو هستیم با بزرگ‌ترین موج مهاجرتی که در ایران اتفاق افتاده است. نه زمان حمله اعراب و نه زمان مغول ما چنین سابقه‌ای نداشتیم و روز به روز هم دامنه این فرار توسعه بیشتری پیدا می‌کند. پس این فرار مردم است و من برای این که سخن را کوتاه بگویم، به این نکته اشاره می‌کنم که یکی از دلایل فرار مردم این است که ساختار یک مملکت با دو واژه درست شده است. یعنی شما دو واژه دارید که اگر به عمق آن بروید، متوجه می‌شوید با همدیگر تناقض دارند. یک نظام الهی و دوم نظام انسانی. خب شما وقتی ساختار یک مملکت را بر پایه‌ی چنین دروغی درست می‌کنید، خب مشکل فرار مغزها مستثنی از مشکلات دیگر نمی‌شود. به این دلیل تمام آن مملکت می‌پاشد.

شما می‌دانید که هر کسی به‌عنوان یک فرد دوست دارد در مملکت خودش باشد. من ترجیح می‌دادم در مملکت خودم یک زندگی معمولی داشتم تا این که یک موقعیت اجرایی بسیار مهم در یک کشور خارجی به من می‌دادند، ولی مردم برای نجات و برای بقای خودشان تمام این مشکلات را به جان می‌خرند. شما می‌دانید که وقتی مهاجرت می‌کنید، برخورد می‌کنید به مشکلات معنوی، مشکلات مادی و مشکلات روحی. مردم اما این‌ مشکلات را به جان می‌خرند تا از جو خفقان فرار کنند.

آیا مسائلی که در یکی، دو سه سال اخیر به‌وجود آمده، مانند طرح سهمیه‌بندی جنسیتی در کنکور سراسری دانشگاه (که ورود دخترها را به فضای آموزش عالی محدود می‌کند)، سهمیه بسیج، بازنشسته ‌کردن استادان لیبرال و استادان متفاوت و ... در فرار نخبه‌ها تأثیر داشته است؟ در همین سال گذشته بیش از ۹۰ نفر از ۱۲۵ دانش‌آموزی که در المپیادهای جهانی کسب رتبه کرده بودند، هم‌اکنون در دانشگاه‌های آمریکا تحصیل می‌کنند.

همه این‌ها تأثیر دارد. اصلاً این یک انقلاب فرهنگی دوم است که در آن مملکت اتفاق می‌افتد. این‌ها سعی کرده بودند تمام ساختارهای پژوهشی مملکت را ویران کنند... یعنی این طرح به این صورت است که می‌خواهند یک آخوند بیآید به این ساختار آموزشی- پژوهشی مسلط شود. ماهیت نظام همین است. اگر از نظر بنیادی نگاه کنید، می‌بینید واقعاً همین است که من گفتم. این نظام روی دو واژه درست شده است. یکی دیانت که اگر شما به عمق آن بروید، باید از تمام ساختارهای دنیا ببرید. دوم این که می‌خواهند یک ساختار دنیایی هم داشته باشند و این با یک تناقض کامل مواجه می‌شود و نتایجش هم همین است. یعنی تمام این قاعده مستثنی نیست و روز به روز هم بدتر خواهد شد.

چون سیستم نظام جمهوری اسلامی که تا امروز استوار بوده است به ساختارهایی وابسته‌اند که در دوران پیش درست شده‌اند. یعنی اگر عمیقاً نگاه کنیم، اگر مردم ما که می‌خواهم آن‌ها را از نظام جدا کنم، از نظر نظامی یا در هر عرصه دیگری مثلا علمی یا کشاورزی پیشرفت می‌کنند، واقعاً به نظام ربطی ندارد. یعنی خود نظام دستاوردش صفر بوده است. مثل این است که مردم دارند می‌دوند و این نظام مثل وزنه ای یک تنی به آن‌ها تحمیل شده است. نتیجه همین است و روز به روز هم بدتر خواهد شد.

آقای هاشمی رفسنجانی گفته است عملکرد برخی از مسئولان موجب فرار مغزها می‌شود. در حالی که معاون آقای احمدی‌نژاد اعلام کرده که مهاجرت نخبگان از کشور به شدت کاهش یافته است. شما در مورد این دو گفته چه نظری دارید؟

آقای رفسنجانی خودش یکی از عوامل اصلی این اتفاق است. اتفاقاً اگر سیستم مملکت درست بود، آدم‌هایی نظیر او الان باید پشت میله‌های زندان و جوابگوی ملت باشند. به جای این افراد در حال حاضر جوانان مملکت یا کسانی که واقعاً دل‌شان برای وطن‌شان می‌سوزد، یا در زندان‌ها و یا در بدترین شرایط جسمانی و اجتماعی هستند. حتی در میان کسانی که در جبهه جنگیده‌اند، هستند افرادی که پول ندارند برای خودشان دارو بخرند.

«ابراز تأسف هاشمی رفسنجانی از فرار مغزها»

zamaanehnews — Mon, 01 Aug 2011 04:36:26 +0000

اکبر هاشمی رفسنجانی، رئيس مجمع تشخيص مصلحت نظام گفته است عملکرد برخی مسئولان و سياست‌گذاران باعث خروج مغزها از ايران شده است.

روزنامه ابتکار در شماره دوشنبه ۱۰ مرداد ۱۳۹۰ خبر داده که هاشمی رفسنجانی در ديدار با مدال‌آوران مسابقات جهانی ربوکاب ترکيه افزوده: « اميدوارم ازاين‌به‌بعد طوری تصميم‌گيری و عمل شود تا استعدادها در داخل احساس بی‌انگيزگی نکنند و بتوانند با امکانات و فراغتی که برايشان فراهم می‌شود، در همين مملکت به ادامه تحصيل و کار بپردازند.»

با اين حال پيش‌تر کامران دانشجو، وزير علوم ايران گفته بود: «ما به هيچ عنوان در کشور فرار مغزها نداريم و تکرار اين جمله از سوی برخی از افراد، توهين به جامعه دانشگاهی است.»

اما چندی پيش دکتر سعید سهراب‌پور، قائم مقام بنياد ملی نخبگان از خروج ۴۰ درصدی دارندگان مدال طلای المپيادهای دانش‌آموزی خبر داد.

به گفته وی «از سال ۶۵ تا کنون بيش از ۹۰۰ نفر دارنده مدال طلای المپيادهای دانش‌آموزی کشوری هستند.»

همچنین محمدحسين فروزان‌مهر، معاون وزير کار، دوم تير امسال «بيکاری جوانان و زنان فارغ‌التحصيل دانشگاهی، عدم تناسب آموزش‌ها با نياز بازار کار و چند شغله بودن برخی افراد» را از مهم‌ترين آفت‌های اقتصاد کشور دانست و گفت: «عدم چاره‌جويی پيرامون حل اين مشکلات نتيجه‌ای جز فرار مغزها را عايد کشور نخواهد کرد.»

اسفنديار رحيم‌مشايی، رئيس دفتر محمود احمدی‌نژاد، رئيس جمهوری ايران نيز دی‌ماه سال گذشته گفت: «ما در ايران فرار مغزها نداريم بلکه مهاجرت داريم که اين مهاجرت يک عادت ديرينه ايرانيان است.»

اما علی‌اکبر صالحی، سال گذشته زمانی که سرپرست جديد وزارت امور خارجه ايران بود فرار مغزها را «يک حقيقت» عنوان کرد و گفت: «بايد اين فرار مغزها را به گونه‌ای مديريت و نگاه کرد تا با ايجاد شرايطی حداکثر بهره‌مندی را از ايرانيان خارج از کشور انجام دهيم.»

سازمان‌های جهانی، از جمله صندوق بين‌المللی پول در گزارش‌های سالانه خود - به‌ويژه سال ۲۰۰۹ - اعلام کرده‌ بودند که «ايران به لحاظ مهاجرت نخبگان و دانش‌آموختگان، در ميان ۹۱ کشور در حال توسعه يا توسعه‌نيافته جهان، مقام نخست را داراست.

صندوق بين المللی پول، «بيکاری، سطح پائين درآمد اساتيد و نخبگان، نارسائی‌های مالی و اداری، کمبود امکانات تخصصی - علمی و بی‌ثباتی سياسی و اجتماعی» را از جمله دلايل مهاجرت ايرانيان ذکر کرده بود.

مطالب ديگر مطبوعات:
روزنامه مردم‌سالاری؛ سفر با کدام امکانات؟
روزنامه جام جم؛ پلنگ لرستان در معرض خطر

«۴۰ درصد نخبگان دانش‌آموزی از ايران خارج شده‌اند»

Sat, 23 Jul 2011 09:42:44 +0000

قائم مقام بنياد ملی نخبگان از خروج ۴۰ درصدی دارندگان مدال طلای المپيادهای دانش‌آموزی خبر داد.

به گزارش خبرگزاری مهر، سعيد سهراب‌پور، قائم مقام بنياد ملی نخبگان و رئيس پيشين دانشگاه صنعتی شريف، ضمن اعلام اين خبر گفت در سال‌های اخير خروج اين نخبگان از ايران «سير نزولی» داشته است.

سهراب‌پور گفت: «از سال ۶۵ تا کنون بيش از ۹۰۰ نفر دارنده مدال طلای المپيادهای دانش‌آموزی کشوری هستند.»

وی افزود: «بيش از ۵۰۰ نفر از آن‌ها در ايران هستند و خيلی از آن‌ها دانشجوی مقاطع ليسانس، فوق ليسانس و دکتری‌اند. بقيه هم در خارج کشور به سر می‌برند.»

قائم مقام بنياد ملی نخبگان گفت: «در صورتی که وضعيت دارندگان مدال طلا تا سال ۸۴ را حساب کنيم ملاحظه می‌کنيم که تقريبأ يک سوم آن‌ها در ايران و دو سوم خارج از کشور هستند و خيلی از آن‌ها در حال حاضر اساتيد دانشگاه‌های کشور هستند و خيلی‌ها هم استاد دانشگاه صنعتی شريف‌اند.»

وی در مورد وضعيت دارندگان مدال طلای المپيادهای دانش‌آموزی پس از سال ۸۴ گفت: «اکثر دارندگان مدال طلای المپيادهای دانش‌آموزی پس از سال ۸۴ در ايران به‌سر می‌برند و علت‌اش هم اين است که در داخل کشور دانشجو هستند.»

سعيد سهراب‌پور: خروج طلايی‌های المپيادها از کشور در اين سه سال نسبت به سال‌های قبل از ۸۲ کمتر شده است

سعيد سهراب‌پور با بيان اين‌که هم‌اکنون «۶۰ درصد دارندگان مدال طلای المپيادهای دانش‌آموزی در داخل کشور و ۴۰ درصد در خارج کشور هستند» افزود: «البته آن دسته از طلايی‌ها که در خارج کشور هستند نيز به تدريج برمی‌گردند.»

وی اعلام کرد: «خروج طلايی‌های المپيادها از کشور در اين سه سال نسبت به سال‌های قبل از ۸۲ کمتر شده است.»

محمدحسین فروزان مهر، معاون وزیر کار روز دوم تيرماه سال جاری «بیکاری جوانان و زنان فارغ‌التحصیل دانشگاهی، عدم تناسب آموزش‌ها با نیاز بازار کار و چند شغله بودن برخی افراد» را از مهم‌ترین آفت‌های اقتصاد کشور دانست و گفت: «عدم چاره‌جویی پیرامون حل این مشکلات نتیجه‌ای جز فرار مغزها را عاید کشور نخواهد کرد.»

کامران دانشجو، وزير علوم، در آبان‌ماه سال گذشته فرار مغزها از ايران را رد کرده و آن را تنها «جنجال رسانه‌ای» دانسته بود.

علی‌اکبر صالحی، سال گذشته زمانی که سرپرست جديد وزارت امور خارجه ايران بود فرار مغزها را «يک حقيقت» عنوان کرد و گفت: «بايد اين فرار مغزها را به گونه‌ای مديريت و نگاه کرد تا با ايجاد شرايطی حداکثر بهره‌مندی را از ايرانيان خارج از کشور انجام دهيم.»