علیرضا نوری زاده

نقش ایران در حمایت از نظام بشار اسد

Tue, 21 Feb 2012 16:56:49 +0000

گفت‌وگو با دکتر علیرضا نوری‌زاده تحلیلگر دنیای عرب

سراج الدین میردامادی

در اوج بحران سوریه خبر پهلوگرفتن دو کشتی نظامی جمهوری اسلامی ایران در بندر طرطوس سوریه مننتشر شده است.

پیش از این نیز اخبار و گزارش‌هایی مبنی بر تلاش نهادهای نظامی و امنیتی ایرانی برای کمک به سرکوب اعتراض‌های مردم سوریه انتشار یافته بود. هرچند فرمانده نیروی دریایی ارتش جمهوری اسلامی هدف از سفر این دو ناو نظامی ایرانی را آموزش نیروی دریایی سوریه اعلام کرده است .

از دکتر علیرضا نوری زاده روزنامه نگار و تحلیلگر سیاسی کارشناس دنیای عرب و خاورمیانه پرسیدم پهلوگرفتن دو کشتی نظامی ایرانی در سوریه را با توجه به اوضاع و احوال بحران‌زده‌ سوریه چگونه ارزیابی می‌کنید و به طور مشخص بندر طرطوس در چه نقطه‌ای از سوریه قرار دارد و اوضاع و احوال مناطق هم‌جوار آن از نظر اعتراضات مردمی به چه شکل است؟

باید بگویم که اولاً بندر طرطوس از مدتها پیش تبدیل به یک بندر نظامی شده بود. یعنی دو پایگاه دریایی سوریه در این بندر است. همین طور برای کشتی‌های روسی و کشتی‌های دوست یک بندرگاه ویژه درست کرده‌اند که در آنجا پهلو می‌گیرند. البته این تنها بندر نظامی سوریه نیست.

در لاذقیه هم سوری‌ها یک قسمت نظامی درست کرده‌اند و در نتیجه کشتی‌های روسی در آنجا پهلو می‌گیرند و همین تازگی بود که یک ناو هواپیمابر روسی از سوریه دیدن کرد.

جمهوری اسلامی هم برای اولین بار نیست که کشتی به سوریه می‌فرستد. ولی کاری که قبلاً می‌کرد، این بود که معمولاً کشتی‌های لجستیکی یا کشتی‌های باربر را که هم بُرد نظامی دارد و هم بُرد غیرنظامی، را به سوریه برای ارسال تجهیزات و سلاح می‌فرستادند.

ولی این بار جمهوری اسلامی خواسته است قدری فراتر برود. اولاً ابعاد ارتباطش با سوریه را آشکار کند، به‌ویژه که اخیراً روسها همان‌طور که گفتم ناو هواپیمابر فرستاده بودند. از سوی دیگر مطابق بعضی از گزارشها روسها بخشی از سلاحهایی را که به سوریه می‌فرستند، از طریق ایران می‌فرستند.

مطابق بعضی از گزارشها روسها بخشی از سلاحهایی را که به سوریه می‌فرستند، از طریق ایران می‌فرستند. این سلاح‌ها از طریق دریای مازنداران وارد ایران می‌شود و از آنجا با قطار به جنوب کشور و از طریق بندرعباس یا بوشهر به سوریه فرستاده می‌شود

این سلاح‌ها از طریق دریای مازنداران وارد ایران می‌شود و از آنجا با قطار به جنوب کشور و از طریق بندرعباس یا بوشهر به سوریه فرستاده می‌شود. الان هم بازدید این دو کشتی ‌جنگی ایرانی، همان‌طور که گفتم، علاوه براین می‌تواند همان ابعاد قبلی را داشته باشد، کمک نظامی به سوریه، در عین حال نشانه‌ حمایت مطلق جمهوری اسلامی از رژیم بشار اسد در سوریه است و بازتاب بسیار بدی داشته.

یعنی امروز برای مبارزان سوری، جمهوری اسلامی به‌عنوان دشمن اول درآمده و در بیانیه‌ها و اظهارنظرهاشان حتی جمهوری اسلامی را بالاتر از روسیه قرار می‌دهند. چون براین باورند که روسها با وجود کمک به سوریه ولی مجبور به رعایت بعضی از التزامات بین‌المللی هستند.

در حالی که جمهوری اسلامی به هیچ کدام از اینها عمل نمی‌کند و علاوه بر اسلحه و کمک‌های مالی و کمک‌های لجستیکی مستقیماً در سرکوب مردم سوریه نیز شریک است.

یک مورد آن حضور نیروهای وابسته به سپاه قدس و همین طور نیروهای اطلاعات سپاه و آموزشگران سپاه است که نیروهای سوری را در نحوه مبارزه با مردم و جنگهای خیابانی آموزش می‌دهند.

آقای دکتر نوری‌زاده اگر تحولات سوریه بیش از پیش به سمت جنگ داخلی پیش رود، آیا فکر می‌کنید که جمهوری اسلامی ایران فراتر از کمک تسلیحاتی و کمک آموزشی ممکن است در این منازعه نظامی در داخل سوریه وارد شود و کمکهای مستقیم بیشتری را به حکومت بشار اسد کند؟

به طور قطع. ببینید، جمهوری اسلامی به چند طریق دارد به سوریه کمک می‌کند و این کمکها هم می‌تواند گسترش پیدا کند و وسیع‌تر شود.

در درجه‌ اول مسئله‌ حزب‌اله است. ما می‌دانیم که حزب‌اله بیش از ۱۰ هزار نیروی جنگجو آماده برای ستیز و مبارزه دارد. این نیروها البته برای جنگهای چریکی تربیت شده‌اند، ولی در جریان درگیری‌های داخلی لبنان حزب‌اله نشان داد که کاملاً برای مبارزه با مردم در خیابان هم آمادگی دارد و این است که الان گفته می‌شود نزدیک به هزار تن از افراد حزب‌اله با اجازه‌ جمهوری اسلامی در سوریه هستند.

امروز برای مبارزان سوری، جمهوری اسلامی به‌عنوان دشمن اول درآمده و در بیانیه‌ها و اظهارنظرهاشان حتی جمهوری اسلامی را بالاتر از روسیه قرار می‌دهند

همین‌طور نیروهای نظامی جمهوری اسلامی، نیروهای سپاه، به چند شکل در سوریه‌اند. یک شکل‌شان درگیری مستقیم است. این نکته را باید اضافه کنم که اصولاً ارتش سوریه ارتشی نبود که آموزش جنگ خیابانی دیده باشد.یک ارتش دفاعی بود برای مقابله با اسراییلی‌ها. آن بخش از نیروهای سوری هم که در لبنان بودند عملاً درگیری مستقیمی به آن شکل نداشتند.

بنابراین بلد نبودند به چه شکل مردم را بزنند و سرکوب کنند. در حالی که جمهوری اسلامی تجربه‌ خیلی وسیع و قدیمی در این زمینه دارد. از خرداد ۶۰ تا امروز بارها جنگ خیابانی داشته با مردم، با مردم بی‌سلاح.

بنابراین در این زمینه جمهوری اسلامی سوریه را آموزش داد و الان هم تعداد زیادی از افراد سپاه در آنجا هستند و اخیراً هم خبری منتشر شد مبنی براین که آقای سرلشکر پاسدار قاسم سلیمانی فرمانده‌ سپاه قدس و همین‌طور مسعود فروزنده در سوریه مستقر و در آمدوشدند.

یک ستادی جمهوری اسلامی در منطقه‌ مزه درست کرده که این ستاد از مدتها پیش مرکز مشترکی‌ست برای همکاری‌های نظامی‌ـ امنیتی سوریه با جمهوری اسلامی.

آیا فکر می‌کنید روند ریزش از نظام بشار اسد به‌ویژه در نیروهای نظامی افزایش پیدا خواهد کرد، با توجه به این که تاکنون به آن مقدار قابل توجه از سران حکومت جدا نشده‌اند و یا فرماندهان ارتش و نیروهای بالای ارتش از نظام بشار اسد جدا نشد‌ه‌اند؟ آیا ممکن است در تداوم این بحران شاهد افزایش این ریزش باشیم؟

ببینید، این عدم ریزش به آن شکل دو دلیل دارد. دلیل اول این است که رژیم موفق شده به افسران بلندپایه‌ای که اغلب از طایفه علوی هستند، بقبولاند که اگر ما قدرت را از دست دهیم، سنی‌های تندرو روی کار می‌آیند و شما را قتل عام خواهند کرد. بنابراین قصه‌ زندگی یا مرگ است، که به هر قیمتی شده دارند دفاع می‌کنند.

متأسفانه اپوزیسیون سوری هم غافل بود یک مدتی از این وضع. البته الان تعداد زیادی از علوی‌ها به شورای ملی پیوسته‌اند و همین طور در گروههای دیگرهم فعالیت می‌کنند. ولی برای مدتی این فرصت را رژیم داشته است که با این نوع تبلیغات نیروهای خودش را همچنان منسجم و هماهنگ نگه دارد.

مورد دوم که باز بسیار قابل توجه است این که کسانی که جدا شده‌اند نتوانسته‌اند موفقیتی از خود نشان دهند و موفقیتی به دست آورند که تشویق کننده‌ بقیه باشد. خیلی‌هاشان کشته شدند، خیلی‌هاشان ناچار به فرار شدند.

رفتار رژیم با آنها خیلی غیرانسانی و خشونت‌بار بوده. تا زمانی که یک نیروی بین‌المللی رسماً از این‌ها اعلام حمایت نکند و یک منطقه‌ امن ، مثلاً در مرز ترکیه، برای‌شان درست نکند، ما با همین وضع روبه‌رو خواهیم بود.

شاید دنیا الان در برابر یک سئوال بزرگ قرار گرفته. آیا باید دست روی دست بگذارد که ملت سوریه نابود شود یا این که واقعاً التزامات بین‌المللی و انسانی ایجاب می‌کند مشترکاً دست به یک اقدام زنند؟

و البته حضور گسترده‌ جمهوری اسلامی و حزب‌اله عامل دیگری شده برای این که دست‌کم کشورهای عربی در این زمینه به طور جدی وارد کار شوند. حرفهایی که سعود الفیصل در نشست قاهره که وزاری خارجی عرب بودند زد، مقداری تشویق ایجاد کرده مبنی براین که باید به اپوزیسیون به هر شکلی کمک کرد که این کمکها شامل کمک نظامی هم می‌شود.

در طول دو سه هفته‌ اخیر ما شاهد این بودیم که تعداد زیادتری از نظامیان به‌ویژه سربازان و درجه‌داران از رژیم اعلام انزجار کرده‌اند و من تصور می‌کنم این روند سرعت بیشتری بگیرد در روزهای آینده.

مداخله‌ نظامی کشورهای دیگر به‌ویژه کشورهای عرب را چگونه ارزیابی می‌کنید؟ آیا محتمل است که ارتشی از اتحادیه عرب وارد شود به نفع مخالفان و ضد بشار اسد؟

ببینید، ارتش اتحادیه عرب از کشورهای عربی به تنهایی نمی‌تواند این کار را بکند. چون اولاً بین خود عربها اختلاف وجود دارد. مثلاً الجزایر به شدت با این مسئله مخالف است. مصری‌ها نیز تقریباً با این موضوع مخالف‌اند.

ترکیه در عین حال که تا حدودی با این نظر موافق است، اما هنوز تصمیم نگرفته که آیا خود ارتش ترکیه حاضر است بخشی از این نیرو را تشکیل دهد. به نظر من تا اراده‌ بین‌المللی در این زمینه وجود نداشته باشد، تا ایالات متحده، فرانسه و غربی‌ها در این زمینه توافق نکنند، اتحادیه عرب هم به تنهایی این کار را نخواهد کرد.

ولی گفتم ابعاد فاجعه به گونه‌ای شده است که شاید دنیا الان در برابر یک سئوال بزرگ قرار گرفته. آیا باید دست روی دست بگذارد که ملت سوریه نابود شود یا این که واقعاً التزامات بین‌المللی و انسانی ایجاب می‌کند مشترکاً دست به یک اقدام زنند؟

مردم سوریه که به شدت موافق مداخله‌ نظامی هستند. اما حتی اپوزیسیون نیز می‌گوید حالا اگر مداخله‌ نظامی به آن شکل نباشد، حداقلش این است که این‌ها باید برخی مناطق را مناطق امن اعلام کنند که در این مناطق امن بتوانند ارتش آزاد سوریه و مبارزان در آنجا فعال باشند.

از انفجارهای مرکز موشک های شهاب تا مرگ مشکوک احمد رضایی

Babak M — Tue, 15 Nov 2011 16:52:46 +0000

گفت و گو با علیرضا نوری زاده

ایرج ادیب‌زاده

سه روز پس از انفجار بزرگ در پادگان مدرس، متعلق به یگان موشکی سپاه پاسداران، اطلاعات رسیده هم‏چنان ناهم‏خوان هستند و همین نکته موجب شک و تردیدها و گمانه‏زنی رسانه‏ها شده است. پرسش روز این است: این انفجارهای تکان‌دهنده، آنطور که مسئولان سپاه می‌گویند تصادفی بوده و ناشی از بی‌احتیاطی؟ یا آنطور که مجله آمریکایی تایم نوشته تصادفی نبوده است؟ آیا برخی سازمان‌های خارجی در آن دست داشته‌اند یا عواملی از داخل خود سپاه به این کار دست زده‌اند؟

مرکز این انفجار بزرگ، ساعت یک بعدازظهر روز شنبه، بیست و یکم آبان (دوازدهم نوامبر) در حومه غربی تهران بود و بخش وسیعی از شهر تهران را لرزاند.

برخی از منابع این رویداد را ناشی از انفجار موشک‏ها توصیف کرده‏اند، اما مسئول روابط عمومی سپاه، رمضان شریف، ‏آن را امری تصادفی در جریان حمل و نقل مهمات از انبارها توصیف کرده است.

در این رویداد بیش از ۱۷ نفر از اعضای سپاه پاسداران، از جمله حسن تهرانی مقدم، فرمانده نیروی موشکی سپاه پاسداران کشته شدند و بیش از ۴۰ نفر از اعضای سپاه پاسداران مجروح شدند. مسئولان، یک کمیته‏ی اضطراری بحران، برای کنترل اوضاع تشکیل داده‏‏اند. سگ‏های زنده‏یاب نیز به منطقه اعزام شده‏اند.

سایت "تابناک" ارگان محسن رضایی، دبیر تشخیص مصلحت نظام، کشته شدن حسن تهرانی مقدم، فرمانده نیروی موشکی سپاه در این انفجارها را ضایعه‏ای برای سپاه پاسداران و قدرت دفاعی کشور توصیف کرده و نوشته است: "او همیشه خود را برای حمله‏ی احتمالی آمریکا آماده می‏کرد."

در گفت‌وگویی با علیرضا نوری‏زاده، روزنامه‏نگار، نویسنده و کارشناس سیاسی، از او پرسیده‌ایم: ارزیابی شما از این رویداد چیست؟

علیرضا نوری‏زاده: نکته‏ای که به نظر من باید به آن توجه داشت، این است که درست یک سال و یک ماه پیش، یعنی در روز بیستم مهرماه ۱۳۸۹ در ساعاتی تقریباً نزدیک به ساعات انفجار ملارد، در پادگان "امام‏ علی" خرم‏آباد هم انفجارهایی رخ داد که در ابتدا مدعی شدند زاغه‏های مواد منفجره موقع انتقال این مواد آتش گرفته و باعث کشته شدن تعدادی شده‏ که آن تعداد نیز به تناوب از هشت و پنج و ده و… شروع شد. ولی در روز تشییع جنازه، ظاهراً چهل و چند جسد را تشییع کرده بودند. همین‏طور در شهرهای مختلف اطراف و هم‏چنین در تهران نیز اجسادی از اعضای سپاه تشییع شده بودند.

در آن‏جا بعد آشکار شد که این انفجارها در زاغه انفجاری نبوده، بلکه در بزرگ‏ترین انبار موشکی سپاه اتفاق افتاده که موشک‏های شهاب ۳ و سجیل در آن ذخیره شده بودند. یعنی در نقطه‏ای که از نظر مسافت جغرافیایی، نزدیک‏ترین نقطه به اسراییل به شمار می‏آید؛ نیز نوع مسافت که امکان می‏دهد موشک‏های ایرانی بالستیک در ارتفاع مشخصی پرواز کنند و در بسیاری از آن حدود نیز رادارها نتوانند آن‏ها را شناسایی کنند.

بنابراین پادگان امام‏ علی خرم‏آباد انتخاب شده بود که در صورت درگیری موشکی بین ایران و اسراییل، موشک‏ها از آن‏جا شلیک بشود. به همین دلیل نیز آن‏طور که بعدها توسط افرادی از سپاه که در آن‏جا بودند و خارج شده بودند عنوان شده بود، تعداد موشک‏ها بیش از ۱۵۰ موشک بوده که در آن انفجار از بین رفته است.

حادثه‏ای که در روز شنبه رخ داد، شباهت‏های آشکاری با حادثه خرم‏آباد دارد. در خرم‏آباد گفته شد که عواملی این انفجار را انجام دادند. حال این عوامل در درون خود سپاه بودند یا بیرون از آن، به هرحال عواملی بودند که موفق شده بودند مراکز پنهان سپاه را که موشک‏ها در آن انبار شده بودند، بمب‏گذاری کنند. بعد از طریق کنترل از راه دور، این بمب‏ها را در زمانی که سربازها و افسرها آماده می‏شدند تا برای نماز ظهر به مصلای پادگان بروند، منفجر کردند. به همین دلیل هم تلفات انسانی در آن بخش انبارها زیاد بود، ولی در سطح پادگان زیاد نبود، چون اغلب سربازها و افسران بیرون ساختمان‏ها بودند و برای نماز می‏رفتند. به همین خاطر هم تعداد کشته‌شدگان، آن‏چنان که برخی به آن اشاره کرده بودند، نبود.

در مورد ملارد فرق می‏کند. چون این حادثه بعد از ساعت یک رخ داده بود. یعنی این حادثه در واقع پس از آن‏که افسران و سربازان نماز را خوانده و نهارشان را خورده بودند و به مراکز خودشان بازمی‏گشتند، رخ داد.

نکته دوم این است که حرف‏های ضد و نقیض مسئولان نظام، خود نشان‏دهنده‏ی آن بود که در این مورد نمی‏دانند چه کنند. حسین گروسی، نماینده شهریار، ازجمله کسانی بود که در آغاز از وقوع دو انفجار سخن گفت. برخی دیگر از خبرگزاری‏های داخل ایران هم از دو انفجار خبر دادند. جالب این است که خبرگزاری مهر که مرتبط با سازمان تبلیغات اسلامی است و ارتباط نزدیکی با دستگاه‏های اطلاعاتی دارد، ابتدا از انفجار یک پمپ گاز در منطقه شهر قدس شهریار سخن گفت، ولی بلافاصله آقای شهیدی، مسئولی از شرکت تولیدات نفت و گاز، این مسئله را تکذیب کرد.

به این ترتیب می‏بینیم هماهنگی‏ای وجود ندارد تا اواخر بعدازظهر که در آن زمان، رمضان شریف سخنگوی سپاه می‏آید و او هم در ابتدا به ۲۷ کشته اشاره می‏کند و باز هم او در ساعاتی بعد، تعداد کشته‏گان را ۱۷ نفر ذکر می‏کند و بعد منابع دیگری ۱۵ و ۱۶. به این ترتیب، می‏بینیم که این سرگشتگی هم‏چنان ادامه دارد.

بعد هم می‏گویند که زاغه مهمات پادگان بیدگنه منفجر شده، در حالی‏که نوع انفجار، رسیدن صدای انفجار به تهران، شکسته شدن شیشه‏های ساختمان‏ها در مجتمع اکباتان، به صدا درآمدن دزدگیر اتومبیل‏ها حتی در مناطقی مانند نازی‏آباد در جنوب تهران و هم‏چنین غباری که بر فراز منطقه بالا رفت و در تهران هم دیده می‏شد، همه نشان‏دهنده‏ی آن هستند که این انفجار، یک انفجار عادی نبوده است.

این است که به گمان من، یک بار دیگر، آن‏هایی که رژیم جمهوری اسلامی دشمن می‏داند، حال کشور خارجی بودند یا گروه‏ها و یا عواملی دیگر، موفق شدند به داخل یکی از مهم‏ترین مراکز موشکی نظام که گفته می‏شود بیش از ۲۰۰ موشک در آن‏جا ذخیره شده است، رخنه کنند و این انفجار مهیب را انجام بدهند.

این اتفاق سه روز بعد از آن رخ داد که آقای خامنه‏ای در ضمن سان دیدن از رژه نیروهای سپاه و گروهی از نیروهای ارتش، اعلام کرد که با قاطعیت و قدرت آماده است توی دهان دشمنان بزند، آن‏ها را خرد کند و جمهوری اسلامی بسیار قدرتمند است.

به گمان من، این پیامی بود برای آقای خامنه‏ای که چندان قدرتمند هم نیستید. دیروز دانشمندان اتمی‏تان را کشتند و امروز مراکز موشکی‏تان منفجر می‏شود.

در مورد همین مسئله ضد و نقیض‌گویی مسئولان جمهوری اسلامی که به آن اشاره کردید، خبرهای دیگر حاکی از جلوگیری از ورود مأمورین سازمان آتش‏نشانی به محل حادثه و هم‏چنین انتقال سریع مجروحان این حادثه از بیمارستان‏های مختلف به بیمارستان سپاه پاسداران بوده‏ است. خیابان‏های اطراف پادگان هم هم‏چنان بسته‏اند. این پنهان‏کاری و ضدو نقیض گویی هم به دلیل آن است که علت اصلی انفجارها و خبرهای واقعی گفته نشود؟

بدون تردید! مثلاً در ارتباط با آقای حسن فتحی، ایشان روزنامه‏نگاری است که در عمل‏کرد و سخن‏گفتن‏اش نشان داده، بسیار انسان محتاطی است و به‏هیچ روی کارمند بی‏بی‏سی یا خبرنگار بی‏بی‏سی نبوده است، بلکه روزنامه‌نگار معروفی است که برای روزنامه‏های مختلف، ازجمله روزنامه اطلاعات مطلب می‏نوشته و بیشتر هم در مورد مسائل خاورمیانه قلم می‏زده است.

یکی از دلایلی که بی‏بی‏سی با وی صحبت کرده، می‏تواند این باشد که آقای فتحی در آن منطقه- محل انفجارها- دارای حق آب و گل است و یکی از بستگان بسیار نزدیک‏اش در آن‏جا چاپخانه دارد. خود ایشان هم به آن منطقه رفت‏وآمد می‏کند و به احتمال زیاد، فتحی به چشم شاهد این نوع اعمال بوده است؛ مانند جلوگیری از ورود تیم‏های نجات و فقط اجازه دادن به یک دسته‏ از تیم‏های نجات متعلق به سپاه پاسداران به محل حادثه و همین‏طور جلوگیری از ورود ماشین‏های آتش‏نشانی تا زمانی که ماشین‏های خود سپاه وارد بشوند.

به این ترتیب، وقتی بین خودی و غیر خودی خط‏کشی کردند و گفتند که حق ورود فقط مال خودی‏هاست، نشان‏دهنده اهمیت این مرکز و همین‏طور ابعاد تلخ و دردناک این حادثه بوده است. بنابراین سپاه تمام تلاش‏اش را می‏کند که از انتشار اخبار واقعی مربوط به میزان تلفات، میزان مجروحان و همین‏طور تجهیزاتی که به آتش کشیده شده است، خودداری کند، اما امروز به برکت اینترنت و رادیو تلویزیون‏های خارج، مردم از تمام جزییات باخبرند.

یک روز پس از انفجار روز شنبه در شهرستان ملارد در غرب تهران، خبر مشکوک دیگری هم منتشر شد مبنی بر مرگ مشکوک فرزند محسن رضایی، دبیر مجمع تشخیص مصلحت نظام در دوبی. یک مقام پلیس دوبی گفته است که او احتمالاً خودکشی کرده است. خبر دیگری مرگ او را در اثر برق‏گرفتگی اعلام کرده است. پلیس دوبی اما گفته که او را با مچ دست‏اش بریده پیدا کرده است. آخرین خبرها نشان می دهد که جسد وی سه روز در اتاق هتل بوده است. در این مورد، شما چه نظری دارید؟

من احتمال خودکشی مرحوم احمد رضایی را بسیار زیاد می‏دانم. به جهت این‏که نگاهی به زندگی و سرنوشت این جوان، نشان‏دهنده روح ناآرام و وضع روحی اوست. در طول سال‏های اخیر ما شاهد موضع‏گیری‏های عجیب و غریب و مختلف از وی بودیم.

آن‏چه جالب است، نوع انعکاس خبر در سایت تابناک، متعلق به آقای محسن رضایی است. در آن سایت آمده بود که "هم‏زمان با شهادت یاران جبهه محسن رضایی، فرزندش به مرگ مشکوکی درگذشت". این خبری دوپهلو بود و معمولاً تابناک خبرهای‏اش را همین‏طوری چاپ نمی‏کند و حتماً پشت آن قضیه خبری هست. بنابراین این‏که آقای رضایی خواسته به شکلی این دو را به هم ربط بدهد، نمی‏دانم نشانه چیست؟! آیا خواسته بگوید که پسرش را هم دست‏های پنهانی از بین برده‏اند؟ اما من گمان نمی‏کنم.

آقای احمد رضایی یک روز تمرد کرد و علیه نظام عصیان کرد. آمد بیرون و خیلی ساده به کنسول‏گری آمریکا در دوبی رفت، ویزا گرفت و به آمریکا رفت و بعد از طریق چند برنامه رادیو- تلویزیونی علیه رژیم موضع گرفت. کار بر پدرش آن‏چنان سخت شد که ایشان همسرش را فرستاد و تقاضا کرد که پسرش برگردد. وقتی بازنگشت، از مرحوم آقای هژبر یزدانی کمک گرفت و هژبر هواپیمای شخصی فرستاد و پسر را به کاستاریکا برد. مدتی در آن‏جا درس خواند و بعد هم به ایران برگشت، ولی نتوانست در ایران بماند و مجدداً از کشور خارج شد. این‏بار در بیرون ازدواج کرد، با خانمی که شهروند آمریکا بود. او هم موفق شد شهروندی آمریکا را دریافت کند. به همین دلیل هم روزنامه‏های امارات از مرگ یک شهروند آمریکایی سخن گفته‏اند.

من فکر می‏کنم که احمد رضایی زیر فشارهای شدید قرار داشت و این که به او اجازه بازگشت دوباره به ایران داده نشد. حتی معروف است که آقای احمدی‏نژاد گفته بود که اگر پایش برسد به ایران، در فرودگاه دستگیر می‏شود، به‏خاطر مطالب نادرست و ناجوانمردانه‏ای که در جریان انتخابات علیه ایشان و نزدیکان‏شان منتشر کرده بود.

بنابراین من فکر می‏کنم که او به نقطه‏ای رسیده بود که دیگر زندگی برایش امکان‏پذیر نبود و این است که در اتاق شماره‏ ۲۳ طبقه‏ ۱۸ هتل گلوریا، به زندگی خودش خاتمه داد.

موضعگیری در برابر سوریه و نقش ایران

Babak M — Wed, 31 Aug 2011 15:33:19 +0000

ایرج ادیب‌زاده

انزوای دولت سوریه روز به‌ روز بیشتر می‌شود. پس از کشورهای آمریکا، آلمان، فرانسه و انگلیس که روز ۱۸ آگوست خواستار کناره‌گیری بشار اسد شدند، اتحادیه عرب روز دوشنبه گذشته، ۲۲ماه اوت در جلسه اضطراری خود اعلام کرد، نبی‌‌ عربی، دبیرکل این اتحادیه به همراه وزیران خارجه برخی کشورهای عرب برای ارائه راه حل با هدف پایان دادن به بحران جاری در آن کشور به دمشق می‌رود.

دولت سوریه گفت‌وگو با نمایندگان اتحادیه عرب را رد کرده است. در بیانیه اتحادیه عرب آمده بود خونریزی‌ها باید متوقف شوند. عملیات سرکوب تظاهرات مسالمت‌آمیز مردم سوریه علیه حکومت بشار اسد تاکنون بیش از دوهزار و دویست نفر کشته به‌جای گذاشته است.

نیکلای سارکوزی، رئیس‌جمهور فرانسه نیز گفت، این حق مردم سوریه است که به دموکراسی دست یابند. آنان محکوم به تحمل فشار نیستند.

در این میان جمهوری اسلامی متحد اصلی سوریه که به دخالت نظامی نیروهایش در سرکوب تظاهرات مردم سوریه متهم است، امروز هرگونه اتهام همکاری با نیروهای امنیتی سوریه را در سرکوب مخالفان رد کرد.

روز جمعه، ۲۶ماه اوت تظاهرات گسترده‌ای در شهرهای مختلف سوریه برپا شد که بار دیگر توسط نیروهای نظامی سرکوب شد. در این درگیری ۱۲ نفر کشته شدند و نیروهای امنیتی سوریه به چند مسجد در مناطق مختلف حمله کردند.

در بررسی اوضاع بحرانی سوریه با علیرضا نوری‌زاده، روزنامه‌نگار، نویسنده و کارشناس سیاسی در لندن گفت‌وگوی کوتاهی کرده‌ام.

تأثیر سقوط حکومت قذافی بر اوضاع کنونی سوریه را چطور می‌بینید؟

علیرضا نوری‌زاده: از دو تأثیر می‌توان صحبت کرد و هنوز زود است که بگوییم کدامیک از این دو تأثیر اثر مستقیم دارد. در درجه اول طبیعتاً مردم سوریه خوشحال هستند. یکی از شعارهایی که می‌بینیم در حلب، حامس و در دمشق در دست مردم است، این است که پیروزی برادران لیبی را تبریک می‌گوییم، پیروزی ما نزدیک است. طبیعتاً این پیروزی روحیه‌ جدیدی به مردم منطقه داده است و به آن‌ها نشان داده که می‌توانند برنده شوند. منتهی در عین حال از رهبران اپوزیسیون و از خود مردم می‌شنویم که زیر لب می‌گویند در لیبی ناتو بود، ما نیز به یک ناتو احتیاج داریم. این یک مورد است.

مورد دوم این است که اگر مسیر رویدادهای لیبی در جهت مثبت باشد، بتواند شورای موقت را کنترل کند، بتواند از پس بقایای نیروهای قذافی برآید و کشور رو به آرامش برود و با مشکلاتی که عراق بعد از سرنگونی صدام داشت روبه‌رو نشود، در آن صورت این اثر چند برابر خواهد شد و طبیعتاً مردم می‌توانند بگویند این نمونه یک انقلاب مردمی است که در لیبی هم موفق شد.

ولی اگر برعکس شود و در لیبی باز آشوب و کشت و کشتار و عملیات تروریستی روی دهد و دولت موقت عاجز باشد از این که نان و گوشت و آب مردم را تأمین کند، در آن صورت رژیم بشار اسد و رژیم‌های مشابه‌ او بهره‌مند خواهند شد و ادعا خواهند کرد که اگر ما برویم، چنین وضعی در انتظار شماست و این می‌تواند در نهایت به روحیه مردم دلاور سوریه لطمه بزند.

از سوی دیگر برخی از مخالفان بشار اسد گفته‌اند که خواهان عملیات نظامی ناتو برای سقوط رژیم نیستند. در حالی که سقوط قذافی کشورهای غربی را وادار می‌کند که ماشین جنگی سوریه را متوقف کند. شما در این زمینه چگونه فکر می‌کنید؟

این از آن تعارف‌هایی است که رهبران اپوزیسیون عراق هم یک زمانی می‌کردند، ولی بعد دیدیم که همه‌شان حمله آمریکا را تأیید کردند. الان هم در مورد سوریه همینطور است. در مورد لیبی هم اگر یادتان باشد، در آن آغاز کسانی بودند که اینجا و آنجا می‌گفتند که نخیر ما حمله خارجی را نمی‌خواهیم. این نوعی تظاهر است و می‌خواهند به وجهه خودشان در بین مثلاً مردم لطمه نخورد. در حالی که مردم به‌جان آمده سوریه در مصاحبه‌هایی که تلویزیون‌های عربی مثل العربیه یا الجزیره با آن‌ها می‌کنند، همه می‌گویند نه آقا ما چه قدر کشته بدهیم، باید الان ناتو بیاید.

این است که به فرض شما که در خارج از سوریه هستید، به‌عنوان رهبر اپوزیسیون یا عضو اپوزیسیون، این واقعیت را نمی‌توانید منعکس کنید که در درون کشور مردم چیز دیگری می‌گویند. اتفاقاً این مسئله به نظر من خیلی جالب است، چون ما با مورد مشابهی هم در خود ایران روبه‌رو بودیم. یعنی آن زمانی که خطر حمله آمریکا به ایران بود، در بیرون همگی موضع ضد این حمله را گرفته بودند، در حالی که در درون ایران بسیاری از مردم معتقد بودند که خیر بدون کمک و بدون حمله خارجی نمی‌توانند از شر جمهوری اسلامی رها شوند.

همیشه این نوع مسائل پیش می‌آید، ولی خود مردم سوریه و کسانی که در خیابان کشته می‌دهند، معتقدند که باید عملیاتی شبیه آن‌چه در لیبی بود اتفاق بیافتد. حالا در حد و اندازه مختلف. به فرض می‌تواند محدودتر باشد؛ حداقل برای این که آسمان سوریه و بنادر سوریه را برای رژیم سوریه غیر قابل استفاده کنند.

علیرضا نوری‌زاده: آقای خامنه‌ای، به گفته‌ مخالفان پول نقد برای بشار فرستاده است. گویا بشار اسد خواستار آن شده بود که پول نقد به او بدهند تا بتواند روزنامه‌نگاران عرب و خارجی رابخرد که این گونه علیه وی موضع نگیرند. به همین دلیل آقای خامنه‌ای برای او مبلغ بسیار زیادی به‌طور نقد می‌فرستد؛ همینطور در مورد تأمین سلاح و ارسال کارشناس. همین جنگ سایبری را که الان سپاه پاسداران در ایران اداره می‌کند، عین آن را به سوریه منتقل کرده‌اند برای کنترل ایمیل‌ها و سایت‌های مختلفی که مردم از طریق آن باهم تبادل آرا و اطلاع‌رسانی می‌کنند.

پریروز اپوزیسیون سوریه، خبر بسیار مهمی را فاش کرد. این که قسمتی از بندر لاذقیه در اختیار جمهوری اسلامی گذاشته شده است و از آنجا استفاده می‌کند برای کشتی‌های ایرانی که اسلحه و مواد کمکی برای رژیم بشار اسد ببرد.

گفته شده که رویدادهای اخیر، جمهوری اسلامی را دچار دوگانگی کرده است. از سوی دیگر وزیر خارجه جمهوری اسلامی حمله به مساجد را به نوعی محکوم کرده است. به ناتو نیز اخطار داده‌اند که اگر به سوریه حمله کند «وارد باتلاق» خواهد شد. شما نقش جمهوری اسلامی را در این میان چطور می‌بینید؟

بسیار نقش گسترده و وسیعی دارد. آن‌چه آقای صالحی اشاره می‌کند، معرف سیاست واقعی جمهوری اسلامی نیست. جمهوری اسلامی تا خرخره در سوریه غرق شده است. علاوه بر کمک‌های مالی عجیب و غریب که اصلاً غیر قابل تصور است، آن هم در حالی که ایران خود با بحران اقتصادی روبه‌رو است، از شیر مرغ تا جان آدمیزاد در اختیار دولت سوریه قرار داده می‌شود.

آقای خامنه‌ای، به گفته‌ مخالفان پول نقد برای بشار فرستاده است. گویا بشار اسد خواستار آن شده بود که پول نقد به او بدهند تا بتواند روزنامه‌نگاران عرب و خارجی را بخرد که این گونه علیه وی موضع نگیرند. به همین دلیل آقای خامنه‌ای برای او مبلغ بسیار زیادی به‌طور نقد می‌فرستد؛ همینطور در مورد تأمین سلاح و ارسال کارشناس. همین جنگ سایبری را که الان سپاه پاسداران در ایران اداره می‌کند، عین آن را به سوریه منتقل کرده‌اند برای کنترل ایمیل‌ها و سایت‌های مختلفی که مردم از طریق آن باهم تبادل آرا و اطلاع‌رسانی می‌کنند.

بنابراین می‌خواهم بگویم جمهوری اسلامی اینطوری نیست که به فرض مثل یک دولت به دولت دیگر کمک کند. مثلاً الان الجزایر همچنان از رژیم سوریه حمایت می‌کند، ولی این حمایت در حد لفظی است و به صورت جدی نیست. در حالی که در مورد ایران تمام تشکیلات سپاه قدس، سپاه و همینطور حزب‌الها در حمایت از رژیم سوریه به کار گرفته شده است.

اگر قرار شود که ناتو در سوریه هم دخالت جنگی کند، آیا بدون اجازه سازمان ملل می‌تواند این عملیات را انجام دهد؟

به نظر من فعلاً خیر. به خاطر این که روس‌ها موضع عجیبی دارند. چون سوریه در واقع آخرین پایگاه آن‌ها در مدیترانه است. در واقع آخرین جایی است که در جهان عرب دارند. قراردادی که بین روسیه و رژیم سوریه به امضا رسیده، ادامه همان قراردادی‌ است که سوریه با اتحاد شوروی سابق داشت. سوریه بدهی‌های زیادی به روسیه از نظر نظامی دارد. حالا هم که معاون وزیر خارجه‌ روسیه به دمشق رفته است.

به این سادگی نمی‌شود عملیات نظامی را توجیه کرد، مگر این که ابعاد کشتار به نقطه‌ای برسد که اتحادیه اروپا و ایالات متحده ناچار شوند که دست به یک اقدام گسترده بزنند. طبیعتاً روس‌ها با ناتو و غرب وارد جنگ نخواهند شد، ولی باید به گونه‌ای روس‌ها را قانع کنند. به معنای دیگر رضایت روس‌ها را باید بخرند؛ همانطور که در مورد عراق خریدند؛ همانطور که در مورد لیبی خریدند.

الان هم در مورد سوریه، روس‌ها بهای سنگین‌تری می‌خواهند. به نظر من به‌ مرور اگر ماجرای سوریه به نتیجه نرسد، غرب ناچار خواهد شد سیاستی با شدت و حدت بیشتر اتخاذ کند و به نوعی با روس‌ها کنار بیاید. درواقع ناچار خواهد شد امتیازهایی را كه آن‌ها می‌خواهند، در جاهای دیگری به آن‌ها بدهد یا در خود سوریه و بعد از اسد تا بتوانند صاحب امتیازات بیشتری شوند.

مصری‌ها دوباره به خیابان آمدند

Babak M — Tue, 19 Jul 2011 14:55:07 +0000

ایرج ادیب‌زاده

ایرج ادیب‌زاده- اعتراض‌های مردمی در مصر از سر گرفته شده است؛ درحالی که کابینه جدید مصر روز دوشنبه، ۱۷ جولای برابر ژنرال تنتاوی، رئیس شورای نظامی حاکم؛ سوگند یاد کرد.

تظاهرکنندگان مصری با گذشت نزدیک به شش‌ماه که از سقوط حکومت حسنی مبارک می‌گذرد، بار دیگر به میدان تحریر بازگشته‌اند و این‌بار نسبت به آهنگ آهسته تغییرات در کشورشان اعتراض دارند.

چند تن از وزیران دولت جدید ازجمله محمد العرابی، وزیر خارجه با از سرگیری اعتراض‌های مردمی از مقام خود استعفا دادند. اعتراض‌کنندگان از شورای نظامی حاکم می‌خواهند با شتاب بخشیدن به گام‌های مردم‌سالاری، مسئولان سرکوب مردم در آخرین هفته‌های حکومت پیشین را محاکمه و مجازات کنند.
حسنی مبارک، پس از ۳۰ سال در تاریخ ۱۱ فوریه ۲۰۱۱ میلادی، از مقام ریاست‌جمهوری استعفا و قدرت را به «شورای عالی نیروهای مسلح مصر» واگذار کرد. درحالی‌که قرار است در ماه اوت محاکمه شود، اما خبرهای ضد و نقیضی درباره سلامتی او منتشر شده است.

تلویزیون مصر در روزهای اخیر اعلام کرده است که حسنی مبارک در بیمارستانی در شرم‌الشیخ بستری و در پی سکته مغزی به کما فرو رفته است. یک مسئول بیمارستان اما این گزارش را رد کرده و گفته است: «وضع جسمی مبارک پایدار است.»

برای بررسی بیشتر اوضاع کنونی مصر با علیرضا نوری‌زاده، نویسنده، روزنامه‌نگار و تحلیل‌گرسیاسی در لندن تماس گرفته‌ام.

چرا خبرهای مربوط به سلامتی حسنی مبارک این گونه ضد و نقیض است؟

علیرضا نوری‌زاده: از‌‌ همان روزی که مبارک برکنار شد و به بیمارستان منتقل شد، بحث بر سر اینکه با او چه کنند، یکی از معضلات شورای نظامی حاکم بوده است. افرادی مثل ارتشبد تنتاوی که رئیس این شورا است و در عمل ریاست دولت را به‌عهده دارد، ۳۰ سال با مبارک بودند، تحت فرماندهی او بودند و از نظر شرافت نظامی و سوگندی که به وفاداریشان خورده‌اند، رضایت نمی‌دهند که مبارک به صورت اهانت‌آمیز مورد محاکمه قرار گیرد و می‌خواهند به هر شکلی شده است حداقل تتمه آبروی او حفظ شود.

در عین حال جوانان به هیجان آمده در خیابان‌ها فکر می‌کردند با برکناری مبارک معجزه‌ای رخ خواهد داد و بلافاصله مملکت درست و همه اشکالات برطرف می‌شود. این‌ها هم برایشان خیلی سنگین است وقتی اوضاع را می‌بینند که چندان تغییری نکرده است. ضمن اینکه همین اوضاع آشفته باعث شده است صنعت توریسم مصر به حداقل برسد؛ صنعتی که تابستان‌ها با سرازیر شدن هزاران توریست به مصر، میلیون‌ها دلار برای مردم این کشور درآمد ایجاد می‌کرد.

همین شهر شرم‌الشیخ، تابستان‌ها صدهاهزار توریست داشت. همچنین عرب‌ها به مصر می‌رفتند و پول‌هایشان را در آن‌جا در هتل‌های مدرن مصر، در کازینو‌ها، در شبکده‌های مصر خرج می‌کردند. خب این‌ها نرفتند. در نتیجه جوانان انتظار معجزه دارند، بدون اینکه این امکان را به دولت بدهند که کاری کند. دولت در عمل با دست و پای بسته راه می‌رود و همه این‌ها باعث شده است که بعضی‌ها به شایعه به کما رفتن مبارک با تردید برخورد کنند.

رئیس بیمارستان هم گفته است در وضع مبارک تغییری ایجاد نشده است، اما وکیل او نمی‌تواند ادعایی به این بزرگی را مطرح کند. این احتمال وجود دارد که مصلحت ایجاب کند که مبارک از صحنه خارج شود. بسیاری خروج مبارک را کلید حل این مشکلات می‌دانند. یعنی معتقدند اگر مبارک فردا بمیرد، زمینه ایجاد می‌شود برای اینکه مردم از ادعای بزرگشان که عملاً با آن دولت را فلج کرده‌اند، دست بردارند و دیگر مبارکی در کار نباشد که محاکمه او را نشانه صداقت شورای نظامی و دولت دوران گذار تلقی کنند.

بنابراین بعضی‌ها می‌گویند که خود این‌ها ممکن است در درمان مبارک کوتاهی کنند که او زود‌تر خاموش شود. بعضی دیگر حتی این احتمال را مطرح می‌کنند که با دادن داروهای مختلف به مبارک مرگ او را تسریع یا آسان کنند. همه این شایعات وجود دارد.

من فراموش نمی‌کنم که در جریان درگذشت محمدرضا شاه نیز در همین مصر این شایعات به شدت رواج داشت؛ به‌خصوص درباره پزشک معالج او سخنان بسیاری گفته می‌شد. ازجمله اینکه مرگ محمدرضا شاه با آن سرعت، در آن شرایط و باتوجه به گروگان‌گیری و اوضاعی که در ایران وجود داشت، به مصلحت آمریکایی‌ها بود. الان نیز می‌گویند مبارک اگر امروز به رحمت خدا برود، به مراتب بهتر از فرداست.

تعداد زیادی از وزرای مصری استعفا داده‌اند و کسان دیگری به جای آن‌ها انتخاب شده‌اند. چرا در مصر تمام تلاش‌هایی که صورت گرفته است، یکجا متوقف می‌شود؟

وزرایی که استعفا کرده‌اند، بعضاً مورد انتقاد شدید همین جوان‌ها بودند؛ مثلاً وزیر اقتصاد. جوان‌ها انتظار داشتند یک‌شبه هزاران شغل برایشان ایجاد کند یا از وزرای دیگر که بعضاً مسئول رسیدگی به فساد بودند نیز توقعات زیادی وجود دارد. همین جوان‌ها در خیابان این‌ها را متهم می‌کنند که به علت ارتباطی که با رژیم مبارک داشتند، حاضر نیستند به طور جدی پرونده‌های فساد را بررسی کنند.

فشاری که روی این وزرا هست، خب باعث می‌شود که استعفا دهند. وزیر خارجه مصر مدت زیادی نبود که به این کار گمارده شده بود. ولی در خیابان او را متهم می‌کردند به اینکه سفرای زمان مبارک را نگه داشته و به بعضی از آن‌ها شغل‌های بالا داده است.

حالا جانشین او آقای مراد هم از دیپلمات‌های برجسته مصری است که در گذشته نیز مشاغل بلندپایه دیپلماسی داشته است. حالا فردا برای او چه عیب و ایرادی بگیرند، خدا می‌داند.

مشکل اساسی این است که هیبت دولت از بین رفته است. یعنی وقتی شورای نظامی نمی‌خواهد با مردم برخورد کند، این بسیار خوب است، نتیجه بد این است که زمینه می‌دهد به دست گروه‌ها و احزابی که از این جوان‌ها سوءاستفاده می‌کنند.

الان اسلامی‌ها، اخوان‌المسلمین و گروههای سلفی به ظاهر چیزی نمی‌گویند، به خیابان‌ها نمی‌آیند، تظاهرات نمی‌کنند و به نوعی از شورای نظامی حمایت می‌کنند، چون مصلحتشان در این است که این شورا بماند و انتخابات زودرس را برگزار کند تا آن‌ها بتوانند اکثریت را به‌دست آورند.

شما فکر می‌کنید همین اسلامی‌ها که به آن‌ها اشاره کردید، امتیازی گرفته‌اند؟

بله، بدون تردید. اولین امتیاز این است که در چهارچوب قانون اساسی جدید، تعدیلات خیلی مختصری در آن انجام گرفته است. ازجمله مثلاً دوران ریاست جمهوری را دو دوره متوالی گذاشته است که بیش از آن نمی‌تواند یک فرد رئیس جمهور باشد. درواقع تاحدودی از اختیارات رئیس‌جمهوری کم کرده و به دولت داده، یا اختیارات پارلمان را مثلاً بیشتر کرده است.

غیر از این‌ها اساس قانون اساسی سرجایش است. ازجمله دین دولت اسلام است. آن‌هم در کشوری که میلیون‌ها قبطی مسیحی دارد و گروه‌های بسیار بزرگی از سکولار‌ها مانند گروه‌های سیاسی «الوفد» Alwafd، «حزب لیبرال»، «حزب ملی» یا حزب‌های قومی در آن فعال هستند. این‌ها همه احزاب سکولار هستند و دینی نیستند.

خب این‌ها دلشان می‌خواهد که دین دولت ذکر نشود یا قرآن به‌عنوان یک منبع اصلی تشریع یا قانونگذاری در قانون اساسی نباشد. اخوان‌المسلمین و اسلامی‌ها می‌گویند در چهارچوب همین قانون اساسی که خودشان اتفاقاً نقش اساسی در تعدیلات جزئی‌اش داشتند، انتخابات برگزار شود.

در حالی که گروه‌های سکولار براین باورند که الان زمان برگزاری انتخابات نیست. نخست باید قانون اساسی آماده شود، مردم آن را تأیید کنند، بعد انتخابات ریاست جمهوری انجام گیرد و پس از آنکه دولت جدید روی پای خود ایستاد، انتخابات صورت بگیرد. بدین‌ترتیب احزاب زمان طولانی‌تری دارند تا خودشان را به مردم معرفی کنند. چون در دوران مبارک مردم آن‌ها را نمی‌شناختند. الان هم اخوان‌المسلمین و گروه‌های اسلامی مسجد را در اختیار دارند و توده‌های فقیر و عوام را می‌توانند جذب کنند. در حالی که احزاب سکولار و گروه‌های روشنفکری تریبون درست و حسابی نداشتند و تازه کم‌کم مردم دارند این‌ها را می‌شناسند و به حرف‌هایشان گوش می‌دهند.

بنابراین این‌ها می‌گویند انتخابات را شش‌ماه عقب بیندازیم، تا اساس دولت مشخص شود، قانون اساسی معلوم شود و مردم ما را بشناسند و فقط برایشان اخوان‌المسلمین و سلفی‌های ریشو مطرح نباشند. مثلاً بانوان مصری ازجمله گروه‌هایی هستند که بسیاریشان اولاً خواستار دادن نقش بیشتر به زنان هستند و همین‌طور به عقب افتادن انتخابات پارلمان.

در این میان مقام‌های جمهوری اسلامی مدت‌ها بود تبلیغ می‌کردند که با مصری‌ها به توافق رسیده‌اند که روابط بهتری داشته باشند و در آنجا سفارت برپا کنند. شما در این مورد چه نظری دارید؟

اولین وزیر خارجه مصر بعد از سقوط مبارک، با توجه به اینکه می‌خواست مطابق نبض خیابان صحبت کند، خیلی مشتاقانه صحبت کرد که روابط با جمهوری اسلامی تجدید می‌شود. ملاقاتی هم بین وزرای خارجه ایران و مصر در حاشیه کنفرانسی صورت گرفت که در اندونزی برگزار شده بود.

در واقع این حرف‌هایی که ایشان زد، طبیعتاً با مصالح عالیه مصر در تعارض بود. به همین دلیل هم خیلی سریع سعودی‌ها و کشورهای حاشیه خلیج فارس واکنش نشان دادند. به گونه‌ای که نخست‌وزیر خودش به عربستان سفر کرد، به چند کشور حاشیه خلیج فارس رفت و تأکید کرد که هرگز روابط مصر با ایران به منزله لطمه زدن به روابط استراتژیک مصر با برادران عرب و به‌ویژه در خلیج فارس نخواهد بود و روابط با سعودی یک روابط استراتژیک است.

معلوم است کمک‌های سعودی به مصر، مسئله‌ای حیاتی برای مصری‌هاست. وزیر خارجه بعدی از لحن این کلام مشتاقانه کاست و گفت که برقراری روابط بین ایران و مصر منوط به تصمیم پارلمان است. یعنی قضیه را به عقب انداخت و این خیلی باعث ناراحتی جمهوری اسلامی شد که پیش خودش حساب کرده بود به‌زودی در مصر سفارت می‌زنند. بعد هم وقتی یک دیپلمات ایرانی به‌عنوان جاسوس از مصر اخراج شد، تمام رؤیاهای جمهوری اسلامی را به‌باد داد.

به نظر من شرایط در مصر به‌گونه‌ای نیست که مصری‌ها بتوانند در حالت فعلی روابطی نزدیک با جمهوری اسلامی برقرار کنند. هم مسئله تکیه مصر روی کمک‌های گسترده ایالات متحده و هم کمک‌های سعودی‌ها، اماراتی‌ها، قطری‌ها و کویتی‌ها، همه موانعی در راه یک روابط صمیمانه و دوستانه با جمهوری اسلامی به‌شمار می‌رود. ضمن اینکه به‌طور کلی دستگاه نظامی و امنیتی مصر هیچ نوع اعتمادی به جمهوری اسلامی ندارد. چندین نوبت نیز مچ جمهوری اسلامی در ایجاد تحریک و به جاسوسی واداشتن عناصری در مصر باز شده است و افرادی از مصر اخراج شده‌اند.‌‌ همان طور که اشاره کردم، آخرینش بلندپایه‌ترین دیپلمات جمهوری اسلامی در مصر بود.