https://archive.radiozamaneh.com/taxonomy/term/4246/all fa https://archive.radiozamaneh.com/politics/2012/02/09/10890 <div class="fb-social-like-widget"><fb:like href="https://archive.radiozamaneh.com/politics/2012/02/09/10890" send="false" layout="box_count" show_faces="false" width="500" action="like" font="arial" colorscheme="light"></fb:like></div><div class="field field-type-text field-field-nevisandeh"> <div class="field-items"> <div class="field-item odd"> حمید مافی </div> </div> </div> <div class="field field-type-filefield field-field-maghaleh-image"> <div class="field-items"> <div class="field-item odd"> <img class="imagefield imagefield-field_maghaleh_image" width="290" height="207" alt="" src="https://archive.radiozamaneh.com/sites/default/files/sepah_12.jpg?1329074768" /> </div> </div> </div> <p>سپاه پاسداران ایران در سال&zwnj;های گذشته همواره متهم به دخالت در عرصه سیاست بوده است. تا پیش از انتخابات سال ۱۳۸۸ فرماندهان و وابستگان به سپاه این دخالت&zwnj;ها را انکار می&zwnj;کردند. اما پس از این انتخابات بود که سپاه به صورت رسمی پرده از فعالیت&zwnj;های سیاسی و انتخاباتی خود برداشت<span dir="LTR">.</span></p> <!--break--><!--break--><p>&nbsp;</p> <div dir="RTL">به&zwnj;گونه&zwnj;ای که پس از بالا گرفتن اختلاف جناح&zwnj;های سیاسی درون حاکمیت و قهر ۱۱ روزه احمدی&zwnj;نژاد در ماجرای برکناری وزیر اطلاعات، سجاد صفار هرندی، فرزند محمد حسن صفار هرندی مشاور فرهنگی سپاه و وزیر فرهنگ و ارشاد اسلامی دولت نهم، در یادداشتی از فعالیت شبکه&zwnj;های بسیج در سراسر ایران برای پیروزی احمدی&zwnj;نژاد خبر داد. او در این یادداشت خطاب به احمدی&zwnj;نژاد و هواداران او نوشت:</div> <div dir="RTL">&nbsp;</div> <div dir="RTL">&quot;عقبه و پشتوانه اجتماعی احمدی&zwnj;نژاد در غیاب آن اقلیت منسجم و فعّال ۵-۶ میلیونی درون آن (حزب اللهی&zwnj;ها و هیأتی&zwnj;ها)، به هیچ وجه سرمایه قابل اتکایی نیست.&quot; این یادداشت در واقع تائید کننده اظهارات فرمانده سپاه پاسداران بود که گفته بود: &quot;احمدی&zwnj;نژاد محصول برنامه ریزی پیچیده و تلاش شبکه&zwnj;های بسیج در سراسر ایران است.&quot;</div> <div dir="RTL">&nbsp;</div> <blockquote><div dir="RTL"><b>فرماندهان سپاه در برابر این حمایت&zwnj; از احمدی&zwnj;نژاد در دولت او عهده دار مسوولیت برخی از وزارت&zwnj;خانه&zwnj;ها شدند و سپاه به عنوان بزرگ&zwnj;ترین شریک اقتصادی دولت پروژه&zwnj;های متعددی در حوزه نفت، راه سازی، مخابرات و مسکن را در اختیار گرفت</b></div> </blockquote> <div dir="RTL">&nbsp;</div> <div dir="RTL">فرماندهان سپاه در برابر این حمایت&zwnj;ها و فعالیت&zwnj;های پنهانی برای احمدی&zwnj;نژاد در دولت او عهده دار مسوولیت برخی از وزارت&zwnj;خانه&zwnj;ها شدند و سپاه به عنوان بزرگ&zwnj;ترین شریک اقتصادی دولت پروژه&zwnj;های متعددی در حوزه نفت، راه سازی، مخابرات و مسکن را در اختیار گرفت<span dir="LTR">. </span></div> <div dir="RTL">&nbsp;</div> <div dir="RTL"><b>برنامه ریزی برای مجلس</b></div> <div dir="RTL">&nbsp;</div> <div dir="RTL">سپاه و حامیان احمدی&zwnj;نژاد پس از قهر یازده روزه او به این نتیجه رسیده&zwnj;اند که حمایت همه جانبه از او و دولتش اشتباه بوده است و حال می&zwnj;خواهند در جایی دیگر سرمایه گذاری کنند تا بتوانند خواست&zwnj;های خود را عملیاتی کنند<span dir="LTR">. </span></div> <div dir="RTL">&nbsp;</div> <div dir="RTL">انتخابات مجلس نهم برای فرماندهان سپاه اهمیت فراوانی دارد. چرا که ممکن است برنامه حذف رئیس دولت در دستور کار قرار گیرد. برای همین باید نمایندگان &quot;مطیع و گوش به فرمان&quot; در مجلس حضور داشته باشند.</div> <div dir="RTL">&nbsp;</div> <div dir="RTL">اهمیت این انتخابات برای فرماندهان سپاه آن چنان زیاد است که آبنوش، فرمانده سپاه قزوین، اسفندماه سال گذشته در جمع ناظران شورای نگهبان گفته بود: &quot;چنانچه نتیجه انتخابات به سود این جریان نباشد ممکن است پیامدهای خونباری داشته باشد<span dir="LTR">.</span>&quot;</div> <div dir="RTL">&nbsp;</div> <div dir="RTL">او از هیات&zwnj;های نظارت و شورای نگهبان خواست: &quot;در رسیدگی به صلاحیت نامزدهای انتخابات مراقبت بیشتری داشته باشند و صلاحیت کسانی را که نباید تائید کنند، تائید نکنند&quot;. آبنوش همچنین از هیات&zwnj;های نظارت خواست: &quot;چنانچه برای رسیدگی به صلاحیت&zwnj;ها تردید دارند و نیازمند مدرک یا سندی هستند از سپاه کمک بگیرند<span dir="LTR">.</span>&quot;</div> <div dir="RTL">&nbsp;</div> <div dir="RTL">محمد جعفری فرمانده سپاه پاسداران نیز در روزهایی که محمد خاتمی، رئیس جمهوری پیشین، برای ورود اصلاح طلبان به انتخابات شرط&zwnj;هایی را مطرح کرد، گفت: &quot;اصلاح طلبان تائید صلاحیت نخواهند شد. برای همین نیازی به تعیین شرط ندارند.&quot; شهریور ماه امسال نیز علی سعیدی نماینده ولی فقیه در سپاه پاسداران ایران اعلام کرد:&quot;</div> <div dir="RTL">&nbsp;</div> <div dir="RTL">۱۲ هزار هادی سیاسی بسیج برای انتخابات مجلس نهم سازماندهی می&zwnj;شوند.&quot; او گفته بود: &quot;وظیفه هادیان سیاسی هدایت آرای عمومی به سوی انتخاب اصلح است.&quot;</div> <div dir="RTL">&nbsp;</div> <blockquote><div dir="RTL"><b>نماینده ولی فقیه در سپاه پاسداران : ۱۲ هزار هادی سیاسی بسیج برای انتخابات مجلس نهم سازماندهی می&zwnj;شوند. وظیفه هادیان سیاسی هدایت آرای عمومی به سوی انتخاب اصلح است</b></div> </blockquote> <div dir="RTL">&nbsp;</div> <div dir="RTL">پیش از این نیز یداله جوانی رئیس دفتر سیاسی سپاه پاسداران ایران در همایش بسیجیان زنجان گفته بود: &quot;باید همه تلاش خود را به کار بگیریم تا یک مجلس اصلح و ولایتمدار شکل بگیرد&quot;. او از بسیجیان خواست: &quot;افکار و آرای عمومی را به سمت انتخاب اصلح هدایت کنند تا یک مجلس مطمئن شکل بگیرد.&quot;</div> <div dir="RTL">&nbsp;</div> <div dir="RTL"><b>هادیان سیاسی با کارویژه تبلیغ انتخاباتی</b></div> <div dir="RTL">&nbsp;</div> <div dir="RTL">سپاه پاسداران در فاصله کمتر از سی روز به انتخابات مجلس نهم برای هدایت آرای عمومی به سمت انتخابات اصلح مورد نظر خود و رهبری به صورت رسمی به میدان آمده و اقدام به برگزاری همایش&zwnj;های متعددی در شهرستان&zwnj;های بزرگ و کوچک کرده است.</div> <div dir="RTL">&nbsp;</div> <div dir="RTL">بنابر گزارش&zwnj;هایی که در خبرگزاری&zwnj;های داخلی و پایگاه&zwnj;های اینترنتی وابسته به سپاه انتشار یافته است، در یک ماه گذشته تمامی استان&zwnj;های ایران شاهد برگزاری همایش&zwnj;های هادیان سیاسی بوده&zwnj;اند<span dir="LTR">. </span></div> <div dir="RTL">&nbsp;</div> <div dir="RTL">در این همایش&zwnj;ها، سخنران&zwnj;ها هادیان سیاسی را به فعالیت گسترده برای افزایش بصیرت و هدایت افکار عمومی در انتخابات فراخوانده&zwnj;اند.</div> <div dir="RTL">&nbsp;</div> <div dir="RTL">یدالله جوانی مشاور سیاسی نماینده ولی فقیه در سپاه، انتخابات پیش رو را به صحنه رویارویی با دشمن تشبیه کرده و گفته است: &quot;نظام اسلامی در صدد برگزاری انتخاباتی آرام و در فضایی امن با حضور حداکثری مردم است تا مجلسی ولایتمدار و انقلابی شکل بگیرد. او از هادیان سیاسی خواسته است که بصیرت افزایی در خود و بصیرت دهی به مردم را در دستور کار خود قرار دهند و اجازه ندهند دشمن از فضای انتخابات علیه امنیت ملی و نظام استفاده کند<span dir="LTR">.</span>&quot;</div> <div dir="RTL">&nbsp;</div> <div dir="RTL">علی سعیدی، جانشین ولی فقیه در سپاه پاسداران نیز خواستار این شده است که &quot;هادیان سیاسی بدون اینکه از فردی نام ببرند، معیارهای گزینه اصلح را برای مردم تبیین کنند.&quot; او &quot;همسویی با رهبر&quot;، &quot;استکبار ستیزی&quot;، &quot;اعتقاد و التزام عملی به ولایت فقیه&quot; و &quot;پرهیز از جریان انحرافی و فتنه&quot; را از معیارهای نماینده اصلح و مجلس مورد اطمینان بر شمرد<span dir="LTR">. </span></div> <div dir="RTL">&nbsp;</div> <div dir="RTL">علمدار شریفی نماینده ولی فقیه در سپاه پاسداران شیراز در همایش هادیان سیاسی گفته است: &quot;هادیان سیاسی و مربیان عقیدتی در جهت مشارکت حداکثری مردم در این انتخابات وظیفه خطیری برعهده دارند. همه باید در جهت دعوت مردم به مشارکت حداکثری در انتخابات و روشنگری مردم و بسیجیان جهت انتخاب کاندیدای اصلح تلاش کنیم<span dir="LTR">.</span>&quot;</div> <div dir="RTL">&nbsp;</div> <div dir="RTL">همچنین فرمانده سپاه ارومیه نیز گفته است: در روزهای ایام دهه فجر سپاه نهضت روشنگری در باره انتخابات راه اندازی خواهد کرد. به گفته این مقام نظامی، &quot;در این راستا ۳۸۷ مورد سخنرانی و نهضت روشنگری در ارتباط با انتخابات در مورد مسائل انتخاباتی در رده&zwnj;های مختلف پیش&zwnj;بینی شده که از این تعداد ۳۲۴ مورد در مساجد محله&zwnj;ای و ۶۳ مورد در بسیج اصناف، ادارات، کارگری و.. تشکیل می&zwnj;شود<span dir="LTR">.</span>&quot;</div> <div dir="RTL">&nbsp;</div> <div dir="RTL">همچنین آن گونه که خبرگزاری فارس گزارش داده است؛ هادیان سیاسی به مدارس اعزام خواهند شد تا با دانش آموزان در باره انتخابات سخن بگویند و نوجوانان و جوانان را در خصوص انتخابات توجیه کنند<span dir="LTR">. </span></div> <div dir="RTL">&nbsp;</div> <div dir="RTL">علاوه بر سپاه پاسداران که هادیان سیاسی خود در سراسر ایران را به کار گرفته تا انتخابات باب میل این نهاد نظامی پیش برود، سازمان تبلیغات اسلامی و سازمان اوقاف و امور خیریه نیز از روحانیون و مبلغان مذهبی خواسته&zwnj;اند تا در کنار بیان مسائل مذهبی، به تحلیل سیاسی هم بپردازند و مردم را به سمت انتخاب اصلح هدایت کنند<span dir="LTR">. </span></div> <div dir="RTL">&nbsp;</div> <blockquote><div dir="RTL"><b>مدیرکل امور دینی و اعزام مبلغ مذهبی سازمان اوقاف و امور خیریه گفته استدو هزار و ۴۰۰ مبلغ مذهبی در دهه آخر صفر به نقاط مختلف کشور اعزام شده&zwnj;اند تا مردم را نسبت به انتخابات حساس و آگاه کنند و معیارهای انتخاب اصلح را به اطلاع آنان برسانند</b></div> </blockquote> <div dir="RTL">&nbsp;</div> <div dir="RTL">آن گونه که مدیرکل امور دینی و اعزام مبلغ مذهبی سازمان اوقاف و امور خیریه گفته است: &quot;دو هزار و ۴۰۰ مبلغ مذهبی در دهه آخر صفر به نقاط مختلف کشور اعزام شده&zwnj;اند. این مبلغان وظیفه داشتند که مردم را نسبت به انتخابات حساس و آگاه کنند و معیارهای انتخاب اصلح را به اطلاع آنان برسانند.&quot;</div> <div dir="RTL">&nbsp;</div> <div dir="RTL"><b>چالش&zwnj;های امنیتی و انتخاباتی</b></div> <div dir="RTL">&nbsp;</div> <div dir="RTL">انتخابات مجلس نهم نخستین انتخابات در جمهوری اسلامی پس از خرداد ۱۳۸۸ است. در آستانه این انتخابات برخی از گروه&zwnj;های سیاسی وابسته به اصلاح طلبان ایرانی اعلام کرده&zwnj;اند که در انتخابات شرکت نخواهند کرد.</div> <div dir="RTL">&nbsp;</div> <div dir="RTL">رهبر جمهوری اسلامی چند ماه قبل از کارگزاران انتخابات خواسته بود: &quot;اجازه ندهند انتخابات به یک چالش امنیتی برای نظام تبدیل شود.&quot; سید علی خامنه&zwnj;ای در نمازجمعه این هفته بار دیگر درباره برگزاری انتخابات آرام هشدار داد<span dir="LTR">. </span></div> <div dir="RTL">&nbsp;</div> <blockquote><div dir="RTL"><b>حکومت ایران نگران است که در روزهای تبلیغات انتخاباتی بار دیگر گروه&zwnj;های معترض به نتیجه انتخابات به خیابان بازگردند و اعتراض&zwnj;های خود را از سر بگیرند</b></div> </blockquote> <div dir="RTL">&nbsp;</div> <div dir="RTL">حکومت ایران نگران است که در روزهای تبلیغات انتخاباتی بار دیگر گروه&zwnj;های معترض به نتیجه انتخابات به خیابان بازگردند و اعتراض&zwnj;های خود را از سر بگیرند. برای همین وزیر اطلاعات و فرمانده نیروی انتظامی دو ماه قبل هشدار داده بودند که با کسانی که بخواهند نظم انتخابات را به&zwnj;هم بزنند برخورد خواهد کرد<span dir="LTR">. </span></div> <div dir="RTL">&nbsp;</div> <div dir="RTL">شورای هماهنگی راه سبز امید در آستانه آغاز تبلیغات انتخابات ریاست جمهوری از معترضان خواسته است در اعتراض به وضعیت حاکم بر ایران یک بار دیگر به خیابان بیایند.</div> <div dir="RTL">&nbsp;</div> <div dir="RTL">همچنین برخی از شبکه&zwnj;های اجتماعی ایرانیان نیز از شهروندان معترض خواسته&zwnj;اند که از فرصت تبلیغات انتخاباتی مجلس نهم به منظور دعوت شهروندان به تحریم انتخابات استفاده کنند. این گروه&zwnj;ها اعلام کرده&zwnj;اند: ۲۵ بهمن تا ۱۲ اسفند در خیابان&zwnj;ها حضور خواهند داشت<span dir="LTR">. </span></div> <div dir="RTL">&nbsp;</div> <div dir="RTL">ستاد برگزاری انتخابات مجلس نیز هر گونه تبلیغ تحریم انتخابات را از مصادیق جرائم انتخاباتی برشمرده و اعلام کرده است: با کسانی که مردم را به عدم شرکت در انتخابات دعوت کنند، برخورد قضایی صورت خواهد گرفت. انتخابات مجلس نهم ۱۲ اسفند برگزار خواهد شد<span dir="LTR">.</span></div> https://archive.radiozamaneh.com/politics/2012/02/09/10890#comments انتخابات آرام انتخابات مجلس نهم حمید مافی سپاه پاسداران محمد جعفری گوی سیاست Thu, 09 Feb 2012 09:07:35 +0000 10890 at https://archive.radiozamaneh.com https://archive.radiozamaneh.com/politics/2011/08/12/6136 <div class="fb-social-like-widget"><fb:like href="https://archive.radiozamaneh.com/politics/2011/08/12/6136" send="false" layout="box_count" show_faces="false" width="500" action="like" font="arial" colorscheme="light"></fb:like></div><div class="field field-type-text field-field-nevisandeh"> <div class="field-items"> <div class="field-item odd"> سحاب سپهری </div> </div> </div> <div class="field field-type-filefield field-field-maghaleh-image"> <div class="field-items"> <div class="field-item odd"> <img class="imagefield imagefield-field_maghaleh_image" width="238" height="150" alt="" src="https://archive.radiozamaneh.com/sites/default/files/bakhtiarintensemics.jpg?1313434706" /> </div> </div> </div> <div dir="RTL">این هفته مصادف است با بیستمین سالگرد ترور شاپور بختیار، آخرین نخست&zwnj;وزیر نظام سلطنتی در ایران. سرنوشت بختیار اینک آشکار است. او نتوانست موج انقلاب سال ۱۳۵۷ را تغییر جهت دهد.</div> <div dir="RTL">&nbsp;</div> <div dir="RTL">&nbsp;نخست&zwnj;وزیری ۳۷ روزه بختیار با موج سهمگین قیام خونین ۲۲ بهمن خاتمه یافت و بختیار مجبور به فرار از ایران شد. بختیار در تبعید سعی کرد تا بخشی از مخالفان نظام تازه را علیه آن متحد کند، ولی ده سال بعد در پاریس ترور شد.</div> <!--break--><!--break--><div>&nbsp;</div> <div dir="RTL">&nbsp;</div> <div dir="RTL">قیام خونین بهمن نه تنها نخست&zwnj;وزیری بختیار را خاتمه داد، بلکه تمامی ساختار ارتش شاه را دچار لرزه کرد که تاثیر آن در حوادث بعد از انقلاب مثل از هم پاشیدن ارتش، توزیع وسیع اسلحه، اعدام وسیع امیران ارتش شاه و حمله عراق به ایران در سال 1359 دیده می&zwnj;شود. بسیاری از بررسی&zwnj;هایی که در این زمینه منتشر شده با این پیش&zwnj;فرض نوشته شده است که سرنوشت نخست&zwnj;وزیری بختیار از ابتدا محتوم بود و او با آگاهی از این سرنوشت محتوم خود را به میان مهلکه انداخت. بدون شک آن چه اتفاق افتاد یکی از بدیل (آلترناتیو)&zwnj;هایی بود که می&zwnj;توانست صورت بگیرد، ولی این بدان معنی نیست که واقعیت صورت گرفته تنها بدیل بود.</div> <div dir="RTL">&nbsp;</div> <div dir="RTL">ملاقاتی که در روز ۸ بهمن ۱۳۵۷ بین شاپور بختیار و آیت&zwnj;الله خمینی صورت نگرفت یکی از گذرگاه&zwnj;های کلیدی تاریخ ایران است. مهندس بازرگان و آیت&zwnj;الله بهشتی (از طرف شورای انقلاب مقیم تهران) در هفته اول بهمن ۵۷ زمینه یک ملاقات شخصی بین آیت&zwnj;الله خمینی و شاپور بختیار را فراهم کرده بودند. بر مبنای این توافق اولیه، قرار شده بود که شاپور بختیار در روز هشتم بهمن ۵۷ به پاریس برود و با آیت&zwnj;الله خمینی به&zwnj;طور شخصی ملاقات کند. قرار شده بود این ملاقات بین دو ایرانی، فارغ از عنوان&zwnj;های آن&zwnj;ها صورت بگیرد.</div> <div dir="RTL">&nbsp;</div> <div dir="RTL">شاپور بختیار، به عنوان مقدمه این ملاقات، نامه&zwnj;ای برای آیت&zwnj;الله خمینی می&zwnj;فرستد که متن کامل آن در روزنامه&zwnj;ها هم منتشر شد. در بخشی از آن نامه بختیار نوشته بود: &laquo;اجازه بفرمائید که هر تغییری در نظام مملکت از راه صحیح و سالم و آرامش بر طبق سنن دموکراتیک مقبول در تمام جهان انجام گیرد. مبادا خدای ناخواسته پس از یک ربع قرن سیطره خودکامگی و درنده خویی مطلق و فساد عام، دوباره گرفتار مصیبتی عمیق&zwnj;تر و بلایی بزرگتر گردیم.&raquo;</div> <div dir="RTL">&nbsp;<img width="200" height="261" align="left" alt="" src="http://radiozamaneh.com/sites/default/files/khomeini_in_paris.jpg" /></div> <div dir="RTL">اطلاعات موجود نشان می&zwnj;دهد که قرار بوده است در ملاقات پاریس زمینه&zwnj;های مورد نیاز برای امکان تغییر در نظام سیاسی ایران از طریق مذاکره و مصالحه (ازجمله از طریق انتخابات یا رفراندم) بررسی شود. بر این مبنا به نظر می&zwnj;رسد هدف آن بوده که گروه شورای انقلاب و بازرگان/ بهشتی از یک طرف و شاپور بختیار از طرف دیگر بتوانند در تهران در مورد روش&zwnj;های اجرایی برای انتقال قدرت از طریق مصالحه مذاکره را ادامه دهند.</div> <div dir="RTL">&nbsp;</div> <div dir="RTL">سابقه آشنایی بازرگان و بختیار به مبارزه&zwnj;های جبهه ملی در دهه ۱۳۳۰ برمی&zwnj;گردد، ولی بازرگان و بختیار در دو طرف طیف جبهه ملی قرار داشتند. بازرگان وابسته به جناح مذهبی و بختیار در بخش دیگر جبهه ملی فعال بود. این دو جناح جبهه ملی اختلاف&zwnj;های زیاد در ایدئولوژی و عملکرد&zwnj;های سیاسی داشتند، ولی با وجود اختلاف نظر&zwnj;های&zwnj;شان، در مخالفت با جناح&zwnj;های چپ و دموکرات، با هم هم&zwnj;نظر بودند. به نظر می&zwnj;رسد کوشش بازرگان در تشکیل ملاقاتی بین شاپور بختیار و آیت&zwnj;الله خمینی نیز حول قسمت هم&zwnj;نظری آن دو جناح جبهه ملی در مقابله با جناح چپ و دموکرات ایران صورت گرفت. ابراهیم نبوی و سعید بشیرتاش در مجموعه نوشته &laquo;روزشمار انقلاب&raquo; (منتشر شده در وب&zwnj;سایت رادیو زمانه&ndash; هفتم بهمن) نوشته&zwnj;اند: &laquo;بختیار مجدداً از طریق مهندس بازرگان از شورای انقلاب خواست که سریعاً به بسته پیشنهادی او پاسخ بدهند و اعلام می&zwnj;کند که اگر با بسته پیشنهادی او موافقت نشود، اوضاع وخیم&zwnj;تر شده و با نفوذی که چپی&zwnj;ها پیدا کرده&zwnj;اند مملکت رو به نابودی می&zwnj;رود.&raquo;</div> <div dir="RTL">&nbsp;</div> <div dir="RTL">&nbsp;برنامه این ملاقات بین بختیار و آیت&zwnj;الله خمینی بعد از چانه زنی&zwnj;های بسیار در سطح شورای انقلاب (منتخب آیت&zwnj;الله خمینی) و شورای عالی امنیت ملی (دولت بختیار) ریخته شد و انتشار علنی&zwnj;نامه بختیار به آیت&zwnj;الله خمینی در روزنامه هم به دنبال همین توافق قبلی صورت گرفت. برنامه این ملاقات بین آیت&zwnj;الله خمینی و شاپور بختیار، با وجود سعی بسیار در زمینه&zwnj;سازی و برنامه&zwnj;ریزی آن در ایران، در پاریس متوقف و سپس در آخرین لحظه لغو شد.</div> <div dir="RTL">&nbsp;</div> <div dir="RTL">به دنبال لغو این ملاقات در روز نهم بهمن سال ۱۳۵۷ ناظران سیاسی و خبرنگاران خارجی شرایط ایران را در مرحله قبل از یک جنگ داخلی ارزیابی کردند. ترجمه ارزیابی&zwnj;های خبرنگاران خارجی در روزنامه کیهان روز&zwnj;های بعد از ۱۰ بهمن ۱۳۵۸ منتشر شده است. پیش&zwnj;بینی وقوع جنگ داخلی در کمتر از دو هفته و در فاصله روز&zwnj;های ۲۰ تا ۲۲ بهمن با کودتای ناموفق لشکر گارد و قیام خونین بعد از آن صورت گرفت. به این ترتیب یک امکان مهم برای بررسی تغییر در نظام سیاسی ایران با مسالمت و از طریق انتخابات از بین رفت.</div> <div dir="RTL">&nbsp;</div> <div dir="RTL">موضوع لغو دیدار بین آیت&zwnj;الله خمینی و شاپور بختیار در پاریس در نوشته&zwnj;های متعددی مورد اشاره قرار گرفته است؛ ولی کتاب &laquo;پاریس و تحول انقلاب&raquo;، نوشته محمد جعفری، آن را به صورت مشروح در چند صفجه بیان داشته است. محمد جعفری برای مدتی سردبیر و مسئول روزنامه &laquo;انقلاب اسلامی&raquo; بود که ابوالحسن بنی&zwnj;صدر صاحب امتیاز آن بود. رابطه دوستانه بین جعفری و بنی&zwnj;صدر به بیشتر از یک دهه قبل از انقلاب می&zwnj;رسد و هنوز ادامه یافته است. در ضمن آقای بنی&zwnj;صدر کتاب &laquo;پاریس و تحول انقلاب&raquo; را قبل از چاپ مطالعه کرده و خود بر آن مقدمه&zwnj;ای نوشته است.</div> <div dir="RTL">&nbsp;</div> <div dir="RTL">محمد جعفری، در کتاب &laquo;پاریس و تحول انقلاب&raquo;، در چند صفحه (از صفحه ۲۳۰ به بعد)، شرح می&zwnj;دهد که چگونه عملکرد خاص بنی&zwnj;صدر، در رقابت با یزدی (؟)، عضو دیگر گروه سه نفره که به خط سیاسی بازرگان نزدیک بود، زمینه&zwnj;ای شد که ملاقات برنامه&zwnj;ریزی شده بین آیت&zwnj;الله خمینی و شاپور بختیار در پاریس به هم بخورد و در نهایت برنامه این ملاقات مهم در پاریس لغو شود.</div> <div dir="RTL">&nbsp;</div> <div dir="RTL">محمد جعفری دقیق&zwnj;ترین روایت را از عملکردهای پشت پرده&zwnj;ای که ملاقات بین شاپور بختیار و آیت&zwnj;الله خمینی را به هم زد ارائه می&zwnj;دهد. جعفری نقل می&zwnj;کند: &laquo;آقای بنی&zwnj;صدر به فردوسی&zwnj;پور گفت: در صورت پذیرفتن بختیار قبل از استعفا، آقا رفتنی است و بختیار ماندنی.&raquo;... &laquo;این حرکت که راه افتاده است دیگر برنمی&zwnj;گردد و آقا از آن ترسی نداشته باشند. طوفان در راه است و می&zwnj;رود تا به نتیجه برسد.&raquo;... &laquo;به آقا بفرمائید: آقا مرجع تقلید است و هر لحظه نمی&zwnj;تواند نظرش را عوض کند. آخر این مردم نمی&zwnj;گویند که این چه مرجع تقلیدی است که هر لحظه نظرش عوض می&zwnj;شود. آقا که بازیگر سیاسی نیست. مرجع تقلید است.&raquo; به این ترتیب دیده می&zwnj;شود که چگونه با عملکرد خاص بنی&zwnj;صدر (به شرح بالا) ملاقاتی، که قرار بود در پاریس زمینه مذاکرات برای انتقال مسالمت&zwnj;آمیز در ساختار سیاسی در تهران را به وجود بیاورد، در عمل صورت نگرفت. موضوع نقش ابوالحسن بنی&zwnj;صدر در ملاقاتی که صورت نگرفت در نوشته دیگری با عنوان &laquo;بررسی عملکرد شورای انقلاب&raquo; بررسی شده است. (برای دسترسی به آن نوشته <a href="http://www.radiozamaneh.com/specials/revolution/2011/07/24/5666">این جا</a> را کلیک کنید.)</div> <div dir="RTL">&nbsp;</div> <div dir="RTL"><b>توفان در پی ملاقات انجام نشده </b></div> <div dir="RTL"><b>&nbsp;<img align="left" alt="" src="http://radiozamaneh.com/sites/default/files/masses.jpg" /></b></div> <div dir="RTL">توفانی که یکی از دلایل خیزش آن روز هشتم بهمن ۵۷ پاریس فراهم آمده بود، دو هفته بعد، در ۲۲ بهمن ۵۷، به مقصد خود در تهران رسید. آن طوفان که زمینه&zwnj;های متعدد اجرایی آن، برخی از سال&zwnj;ها قبل، مرحله به مرحله فراهم شد بود، در نیمه شب قبل از ۲۲ بهمن ۵۷ با کودتای واحدهای زرهی لشکر گارد آغاز شد. ولی این ستون زرهی با درگیری شدید و خونین در امتداد خیابان تهران نو و زیر گذر میدان فوزیه روبه&zwnj;رو شد. قبل از ظهر روز ۲۲ بهمن طوفان در ادامه گسترش خود سراسر شهر تهران را فرا گرفت. تمامی واحدهای نظامی مستقر در شهر تهران در طول روز ۲۲ بهمن ۱۳۵۷ طی یک قیام خونین خلع سلاح شدند. در روز ۲۲ بهمن تعداد زیادی کشته و زخمی شدند. به این ترتیب تغییر در نظام سیاسی ایران نه از طریق انتخابات یا رفراندم، بلکه از طریق یک قیام خونین صورت گرفت. خلع سلاح ارتش در روز ۲۲ بهمن و تبعات آن سبب از هم پاشیدگی ارتش شد که این موضوع خود یکی از عامل&zwnj;هایی شد که زمینه حمله عراق به ایران در روز ۳۱ شهریور ۱۳۵۹ را فراهم آورد.</div> <div dir="RTL">&nbsp;</div> <div dir="RTL"><b>نتایج لغو ملاقات پاریس</b></div> <div dir="RTL"><b>&nbsp;</b></div> <div dir="RTL">این ساده&zwnj;انگاری است اگر فکر کنیم آن ملاقات بین شاپور بختیار و آیت&zwnj;الله خمینی در پاریس می&zwnj;توانست تمامی مشکلات سیاسی ایران را حل کند. در صورت موفقیت این ملاقات (به صورتی که دو طرف قبول می&zwnj;کردند که تغییر نظامی سیاسی ایران از طریق یک انتخابات یا رفراندم آزاد صورت بگیرد)، احتمال داشت که دیگر نه شورشی در پادگان دوشان تپه اتفاق بیفتد، نه لشکر گارد اقدام به کودتا کند و نه آن کودتا زمینه عملی قیام ۲۲ بهمن را فراهم آورد. این حوادث در عمل اتفاق افتاده است، ولی از نظر تاریخی بدان&zwnj;معنی نیست که وقوع آن&zwnj;ها محتوم بود. در آن صورت سرنوشت بختیار بسیار متفاوت از آن می&zwnj;شد. در آن صورت در یک انتخابات آزاد و احتمالاً با نظارت بین&zwnj;المللی، آلترناتیوهایی متعددی قابل مقایسه می&zwnj;شدند.</div> <div dir="RTL">&nbsp;<img align="left" alt="" src="http://radiozamaneh.com/sites/default/files/kayhan-19_bahman_0.jpg" /></div> <div dir="RTL">لغو ملاقات در پاریس، پس از آن که بختیار پیش&zwnj;قدم شده بود و نامه خود برای تقاضای ملاقات با آیت&zwnj;الله خمینی را هم منتشر کرده بود، سبب بی&zwnj;اعتمادی شدید بین بختیار و بازرگان شد که این دو نفر از سال&zwnj;های نهضت ملی با هم آشنا بودند. ملاقات لغو شده در پاریس در نهایت به وقفه در مذاکرات مقدماتی دوجانبه بین بختیار و بازرگان/ بهشتی در تهران منجر شد. این وقفه در مذاکرات مقدماتی در تهران بین بختیار و بازرگان/ بهشتی عامل تاخیر در مذاکرات سه&zwnj;جانبه&zwnj;ای شد که قرار بود در تهران بین سه طرف اصلی درگیر در ساختار سیاسی آن زمان یعنی بازرگان/ بهشتی (نمایندگان جناح آیت&zwnj;الله خمینی در ایران)، بختیار (نخست&zwnj;وزیر شاه) و قره&zwnj;باغی/ مقدم/ فردوست (؟) (نمایندگان ارتش شاه) صورت گیرد. سرنوشت نهایی این مذاکرات سه جانبه برای بررسی نحوه انتقال ارتش و دولت شاه به حکومت موقت بازرگان در بخش نهم این مجموعه با عنوان &laquo;دیدار دیرهنگام&raquo; بررسی شد.</div> <div dir="RTL">&nbsp;</div> <div dir="RTL">کیهان روز ۱۹ بهمن ۱۳۵۷ در بالای صحفه اول خبر مذاکرات سه&zwnj;جانبه بین بازرگان، بختیار و ارتش در آینده نزدیک را چاپ کرد. مذاکره&zwnj;ای که قرار بود در هفته بعد از ۱۹ بهمن صورت گیرد، ولی هیچ&zwnj;گاه انجام نشد. در زیر&zwnj;&zwnj; همان خبر از قول بختیار نوشت که &laquo;نتیجه رفراندم مخالفان را می&zwnj;پذیرم.&raquo; بختیار حتی در روز ۱۹ بهمن سال ۱۳۵۷ هنوز به دنبال آن بود که تغییر در ساختار سیاسی را از طریق رفراندم صورت دهد.&zwnj;&zwnj;</div> <div dir="RTL">&nbsp;</div> <div dir="RTL">تاخیر در انجام این مذاکرات سه&zwnj;جانیه یکی از عواملی بود که زمینه&zwnj;های عملی برای شروع کودتای لشکر گارد در نیمه&zwnj;شب قبل از ۲۲ بهمن و در &zwnj;&zwnj;&zwnj;نهایت قیام خونین در طول روز ۲۲ بهمن ۵۷ را فراهم آوردند. این روند در &zwnj;&zwnj;&zwnj;نهایت به درگیری مسلحانه در سطح شهر تهران و به از هم پاشیدن واحدهای نظامی مستقر در تهران و توزیع وسیع اسلحه انجامید. نقش از هم پاشیدن ارتش و توزیع وسیع اسلحه (در روز ۲۲ بهمن) در تمامی گذرگاه&zwnj;های کلیدی دوران&zwnj;های بعدی، ازجمله حمله عراق به ایران در بعد از ظهر روز ۳۱ شهریور سال ۱۳۵۹ به خوبی دیده می&zwnj;شود.&nbsp;</div> <div dir="RTL">&nbsp;</div> <p>&nbsp;</p> https://archive.radiozamaneh.com/politics/2011/08/12/6136#comments «پاریس و تحول انقلاب» آیت‌الله بهشتی آیت‌الله خمینی ابوالحسن بنی‌صدر انقلاب اسلامی سحاب سپهری شاپور بختیار شورای انقلاب محمد جعفری مهدی بازرگان گوی سیاست Fri, 12 Aug 2011 15:02:41 +0000 arezoo 6136 at https://archive.radiozamaneh.com https://archive.radiozamaneh.com/culture/khaak/2011/07/23/5610 <div class="fb-social-like-widget"><fb:like href="https://archive.radiozamaneh.com/culture/khaak/2011/07/23/5610" send="false" layout="box_count" show_faces="false" width="500" action="like" font="arial" colorscheme="light"></fb:like></div><div class="field field-type-text field-field-sartitr"> <div class="field-items"> <div class="field-item odd"> گفت‌و‌گوی منیره برادران با محمد جعفری پیرامون کتاب «اوین، گاهنامه‌ی چند سال و اندی»، ادبیات زندان (۲۱) </div> </div> </div> <div class="field field-type-text field-field-nevisandeh"> <div class="field-items"> <div class="field-item odd"> منیره برادران </div> </div> </div> <div class="field field-type-filefield field-field-maghaleh-image"> <div class="field-items"> <div class="field-item odd"> <img class="imagefield imagefield-field_maghaleh_image" width="277" height="189" alt="" src="https://archive.radiozamaneh.com/sites/default/files/mohjambar01.jpg?1311399215" /> </div> </div> </div> <p>منیره برادران - &laquo;اوین، گاهنامه پنج سال و اندی&raquo;، جلد اول زندان&zwnj;نگاری محمد جعفری است که به حوادثی که در زندان بر وی گذشت، می&zwnj;پردازد و جلد دوم با عنوان جامعه&zwnj;شناسی زندانی و زندانبان به&zwnj;طور عام سیستم زندانه&zwnj;ای سیاسی تاریخ معاصر ایران را در نظر دارد.</p> <!--break--><!--break--><p>محمد جعفری، مدیر مسئول روزنامه انقلاب اسلامی، روز ۲۱ خرداد ۱۳۶۰ در کرمانشاه دستگیر و به تهران منتقل می&zwnj;گردد و به مدت پنج سال و اندی &laquo;خانه&zwnj;به&zwnj;دوش&raquo; زندان&zwnj;ها و بندهای مختلف می&zwnj;شود. راوی با دقت و جزئیات از موقعیت پرونده، بازجوئی&zwnj;ها و دادگاه خود می&zwnj;نویسد. محمد جعفری، که به ناگهان خود را در سلول انفرادی و زیر بازجویی می&zwnj;بیند، مدیر مسئول روزنامه&zwnj;ای بود که ارگان رئیس جمهور محسوب می&zwnj;شد. او که حرفه و فعالیت&zwnj;های خود را خارج از چارچوب قانون نمی&zwnj;بیند و حتی فکر می&zwnj;کند به&zwnj;زودی آزاد می&zwnj;شود، باید به&zwnj;سرعت دریابد که در زندان صحبت از قانون خود جرم به&zwnj;حساب می&zwnj;آید: &laquo;تا اندازه&zwnj;ای دریافتم که اوضاع در بیرون متشنج است و حساب و کتابی در کار نیست و بحث از قانون و لایحه مطبوعات و جرم مطبوعاتی مطرح نیست. حدس زدم که از این به بعد عقاید را به دادگاه می&zwnj;کشند و دادگاه&zwnj;های تفتیش عقاید به&zwnj;کار خواهد افتاد.&raquo; ص ۶۸<br /> <img alt="" align="left" width="200" height="291" src="http://radiozamaneh.com/sites/default/files/category_pictures/baradajm03.jpg" />محمد جعفری به همین جرم به پانزده سال حبس محکوم می&zwnj;شود. از نزدیکان بنی&zwnj;صدر کسانی را اعدام می&zwnj;کنند، از جمله رشید صدرالحفاظی، منوچهر مسعودی، مشاور حقوقی ریاست جمهوری و ذوالفقاری، مسئول محافظان ریاست جمهور، که در کتاب از آن&zwnj;ها یاد شده است.</p> <p>در ادامه نقد و بررسی کتاب &laquo;اوین، گاهنامه پنج سال و اندی&raquo;، گفت&zwnj;وگویی دارم با مؤلف آن آقای محمد جعفری:</p> <p>&nbsp;</p> <p><strong><img alt="" align="right" src="http://www.zamaaneh.com/pictures-new/Communicate-icon.png" />منیره برادران </strong>- آقای جعفری، چه انگیزه&zwnj;ای باعث شد که خاطراتتان را از زندان به روی کاغذ بیاورید؟</p> <p>&nbsp;</p> <p><strong>محمد جعفری </strong>- وقتی به زندان افتادم، اصلاً انتظارش را نداشتم و نمی&zwnj;دانستم که از زندان جان سالم بدر می&zwnj;برم یا نه. این را در کتاب ننوشته&zwnj;ام، آقای لاجوردی اول برایم درخواست اعدام کرده بود و در کیفرخواست مرا مفسد فی&zwnj;الارض، محارب و یاغی شناخته بودند. اما به دلیلی که برایم روشن نیست آقای گیلانی مانع شد. اول حبس ابد دادند و بعد آن را به پانزده سال تقلیل دادند. در&zwnj;&zwnj; همان یکی- دو ماه اول، در ذهن خودم فکر کردم، که اگر آزاد شوم، حداقل کاری که می&zwnj;توانم بکنم، این است که آن چیزهایی که من چه در زندان، چه در بیرون از زندان و چه از سال&zwnj;های گذشته که همراه انقلاب بودم و در آن دست داشتم یا از حوادثی اطلاع داشتم یا به نوعی با آن&zwnj;ها برخورد کرده و یا مطلع شده بودم، برای نسل حاضر و نسل آینده و برای ضبط در تاریخ، این&zwnj;ها را بنویسم و تقریباً طراحی اولیه چند جلد کتاب را در زندان در ذهنم پرورانده بودم &ndash; که در خود کتاب به این مطلب اشاره شده است - و از زمانی که بیرون آمدم هفت- هشت جلد از آن را منتشر کرده&zwnj;ام. بنابرین در خود زندان با خودم عهد کردم که تمام آن چیزهایی که من به چشم خود دیده بودم، بنویسم. فکر کردم شاید این تجربه&zwnj;ها به درد دیگران ونسل&zwnj;های آینده بخورد. از زندان که بیرون آمدم و امکاناتش فراهم شد، اقدام به نوشتن کردم. در نوشته&zwnj;ام کوشش کرده&zwnj;ام نه از خودم قهرمان بسازم و نه اینکه تا جایی که امکان دارد حقوق دیگری را تضعیف کنم یا از بین ببرم. با صداقت تمام - البته به زعم خودم - حوادثی را که بر من گذشته و یا من در جریان آن&zwnj;ها قرار گرفته و یا دیده و یا به نحوی مطلع شده بودم، به رشته تحریر درآورده&zwnj;ام. جلد اول را که شما مطالعه کرده&zwnj;اید اگر جلد دوم را هم مطالعه کنید می&zwnj;بینید که اطلاعاتی در آنجا هست و یا تحلیلی، که در نوع خود منحصر به فرد و برای اولین بار منتشر شده&zwnj;اند و به نظر خودم سبک خاصی است که از دیگر کتاب&zwnj;ها در این رابطه متفاوت است. بعضی&zwnj;ها که جلد دوم را خوانده بودند و با من رابطه داشتند، گفتند که تقریبا سوال&zwnj;هایی که ما نسبت به توبه کردن&zwnj;ها داشتیم، با خواندن کتاب شما برطرف شد.</p> <p>&nbsp;</p> <p><img alt="" align="right" src="http://www.zamaaneh.com/pictures-new/Communicate-icon.png" />من البته جلد دوم کتاب زندان شما را هم خوانده&zwnj;ام، که به نظرم بیشتر کلی&zwnj;گویی بود و چون در این سلسله نوشته&zwnj;ها، محور را روی خاطرات زندان گذاشته&zwnj;ام، از آن گذشتم.</p> <p>&nbsp;</p> <p>به زعم من همه آن&zwnj;ها هم به زندان مربوط است و نتیجه تجربه&zwnj;های زندان. اول قصد داشتم که جلد دوم کتاب را در آخر فصل جلد اول بیاورم. بعد با سئوال&zwnj;هایی که چند نفر مطرح کردند، دیدم که ارزش دارد در جلد جداگانه&zwnj;ای منتشر شود. به خصوص برای اینکه کسانی که در زندان&zwnj;های استالین بودند و یا در زندان&zwnj;های اروپای شرقی، بعد که آمده بودند بیرون، کتاب نوشته بودند و نشان داده بودند که چگونه توبه کردن&zwnj;ها صورت می&zwnj;گیرد. من به این علت تصمیم گرفتم این&zwnj;کار را بکنم و این&zwnj;ها هم جزو خاطرات من است. علاوه بر این وقتی از زندان بیرون آمدم، خدا رحمت کند زنده یاد مهندس بازرگان را دیدم در جلسه&zwnj;ای که برای دعای کمیل گذاشته بودند و من هم در آن شرکت داشتم، کنار هم نشستیم و یک مقداری صحبت کردیم. او به من گفت: آقای جعفری، شما آیا چیزی از وضیعتی که در زندان گذشت، در ذهن دارید؟ گفتم: بله. گفت: به شما توصیه می&zwnj;کنم که آن&zwnj;ها را به روی کاغذ بیاورید. در مقدمه&zwnj;ی کتاب هم از آن مرحوم یاد کرده&zwnj;ام و همچنین از یکی -دو نفر دیگر که به من توصیه کردند خاطراتم را بنویسم.</p> <p>&nbsp;</p> <p><img alt="" align="right" src="http://www.zamaaneh.com/pictures-new/Communicate-icon.png" />برای نوشتن خاطراتتان باید گذشته را بازسازی می&zwnj;کردید. با چه مشکلاتی در این پروسه مواجه بودید؟</p> <p>&nbsp;</p> <p>اتفاقاً من چندان مشکلی نداشتم. علتش هم آن بود که اگر الان هم بخواهم برای شما حرف بزنم، مثل اینکه در زندان هستم و&zwnj;&zwnj; همان وقایع دارد بر من واقع می&zwnj;شود. وقتی از زندان بیرون آمدم، دوستان و رفقا- چه رفقای سیاسی و چه رفقای غیر سیاسی- که می&zwnj;آمدند، می&zwnj;پرسیدند که در زندان چه گذشت و من هر دفعه برای هر فردی یک دوره از آن خاطرات را شروع می&zwnj;کردم از نو گفتن و تقریباً کلیات آن&zwnj;ها برای من ملکه شده بود. شما حتماً می&zwnj;دانید که سولژنتسین زندانی دوره استالین بود که توانست از زندان استالین جان سالم بدر برد و بیاید خارج و کتابی منتشر کند که در نوع خود بی&zwnj;سابقه بود و در دنیا آن موقع بسیار سر و صدا کرد. وقتی از او پرسیدند که در زندان&zwnj;هایی که بودی و هیچ لوازم نوشتن و کتاب وجود نداشت، چطور توانستی این اطلاعات را به این درستی به بیرون منتقل کنی، در جواب گفت که هر خاطره&zwnj;ای که برایم اتفاق می&zwnj;افتاد، مرتب برای خودم تکرار می&zwnj;کردم که برایم بشود ملکه.</p> <p>&nbsp;</p> <blockquote><p><img alt="" align="middle" width="200" height="101" src="http://radiozamaneh.com/sites/default/files/monbarja.gif" />محمد جعفری: دولت&zwnj;های استبدادگر و به ویژه دولت مستبد ولایت فقیه با استبداد فراگیرخود کوشش می&zwnj;کند که نه تنها فجایع دهه ۶۰ فراموش شود بلکه دست به تحریف دوران شاه و دوران مصدق هم می&zwnj;زنند. ما مواجه هستیم با دستگاه سانسور همه جانبه&zwnj;ای. در کتاب&zwnj;های تاریخی مدرسه و دانشگاه و سایر کتاب&zwnj;ها، آن&zwnj;ها تمامی وقایعی را که جنایت است و در آن دست داشته&zwnj;اند، کوشش می&zwnj;کنند، به نوعی به فراموشی سپرده شود.</p> </blockquote> <p>تقریباً برای من هم- نمی&zwnj;خواهم بگویم دقیقاً مثل او- چنین واقعه&zwnj;ای اتفاق افتاد. من هم وقتی آمدم بیرون، هر واقعه&zwnj;ای را اگر بگویم صد بار تکرار کردم، اغراق نگفته&zwnj;ام. علاوه بر این، در زندان که بودم فوق&zwnj;العاده دقت می&zwnj;کردم که زندانبان&zwnj;ها و افراد دیگر چطور با هم برخورد می&zwnj;کنند و آن&zwnj;ها را به ذهن می&zwnj;سپردم چون برای خودم بسیار اهمیت داشت. از نظر ذهن هم، یک مقدار ذهن آماده&zwnj;ای برای حفظ و نگهداری مطالب دارم. برای همین به مشکلات چندانی برنمی خوردم الا اینکه&zwnj; گاه اتفاق می&zwnj;افتاد که می&zwnj;خواستم تقریباً تاریخ دقیق فلان حادثه را به یاد بیاورم، در اینجا کمی دچار مشکل می&zwnj;شدم. مراجعه می&zwnj;کردم، برمی&zwnj;گشتم، می&zwnj;آمدم، در ذهنم جلو و عقب می&zwnj;کردم تا تقریباً دقیق پیدا کنم که فلان مسئله در چه تاریخی اتفاق افتاده و یا اینکه در آن موقع من در کدام بند بودم و از این قبیل.</p> <p>&nbsp;</p> <p><img alt="" align="right" src="http://www.zamaaneh.com/pictures-new/Communicate-icon.png" />انتشار کتاب، تأثیری در کار و فعالیت شما داشت؟</p> <p>&nbsp;</p> <p>منظورتان خیلی روشن نیست. چه نوع فعالیتی؟</p> <p>&nbsp;</p> <p><img alt="" align="right" src="http://www.zamaaneh.com/pictures-new/Communicate-icon.png" />منظورم این است که زندگی و نوع فعالیت شما تغییر کرد؟</p> <p>&nbsp;</p> <p>در ایران که بودم، دیدم عملاً امکان اینکه چیزهایی را که در ذهنم به&zwnj;طور خام طراحی کرده بودم، منتشر کنم، نبود. بعد از خارج شدن از ایران چون نه وضع اقتصادی مناسبی داشتم نه کار مناسبی و چرخ زندگی خانواده هم باید می&zwnj;چرخید، برایم سخت بود. تا اینکه مقداری زندگی سر و سامانی گرفت و چرخ زندگی به راه افتاد بعد از آن شروع کردم به نوشتن. یادداشت می&zwnj;کردم و می&zwnj;گذاشتم کنار. آن موقع هنوز وضع کامپیو&zwnj;تر به این شکل نبود. بنابرین طبعاً مجبور بودم بخشی از وقتم را که بنا بود بگذارم برای معیشت خانواده، صرف این&zwnj;کار کنم. خانواده&zwnj;ام این را تحمل کردند. از آن&zwnj;ها تشکر می&zwnj;کنم که کمتر فشار آوردند تا از این کار&zwnj;ها دست بردارم. حتی زمانی که به کار مشغول بودم- شاید اغراق نباشد- بخش عظیمی از وقتم را صرف یادداشت، تحقیق و مطالعه و جمع و جور کردن، آنچه در بیست- سی سال گذشته اتفاق افتاده بود، می&zwnj;کردم.</p> <p>&nbsp;</p> <p><img alt="" align="right" src="http://www.zamaaneh.com/pictures-new/Communicate-icon.png" />آیا کتاب&zwnj;های دیگر خاطرات زندان را مطالعه کرده&zwnj;اید؟ اگر آری، چه تفاوت&zwnj;هایی در نگاه و نگارش آن&zwnj;ها با کتاب خودتان می&zwnj;بینید؟</p> <p>&nbsp;</p> <p>تفاوت عمده&zwnj;ای در نوشته&zwnj;های دیگران با این نوشته وجود دارد. اولین تفاوت این است که من کوشش کرده&zwnj;ام که آنچه را که واقعیت است، بنویسم.</p> <p>&nbsp;</p> <p><img alt="" align="right" src="http://www.zamaaneh.com/pictures-new/Communicate-icon.png" />ببخشید این سؤال را می&zwnj;کنم. آیا کتاب&zwnj;های دیگران را خوانده&zwnj;اید؟</p> <p>&nbsp;</p> <p>بله. قبل از انتشار کتابم، کتاب احسان نراقی از کاخ شاه تا اوین را خواندم. چون مدتی در سال ۶۰ و ۶۱ با هم هم&zwnj;بند بودیم، از او انتظار چنین کتابی را نداشتم به همین علت در جلد دوم- از صفحه ۱۳۷ تا ۱۳۸ آن کتاب را نقد کرده&zwnj;ام که چرا آقای نراقی به این سبک کتاب نوشته، یعنی اینکه بخشی از مطلب را گفته و از بخش دیگر طفره رفته است و این کتاب بیشتر به کار تبرئه&zwnj;ی جنایت&zwnj;های واقع شده در زندان جمهوری اسلامی می&zwnj;خورد تا حقایق واقع شده بر زندانی&zwnj;ها. بخشی از حقیقت را گفتن و از بخش دیگر آن طفره رفتن خود دروغ بزرگی است. بعد کتاب خاطرات زندان شهرنوش پارسی&zwnj;پور را خواندم و پشت دیوارهای بلند، خاطرات شجاع&zwnj;الدین شفا را خواندم که توسط همسرش خانم آذر آریان&zwnj;پور نوشته شده است. و جسته و گریخته کتاب&zwnj;های مصداقی و همچنین بیست سی جلد کتاب دیگر که بعضاً نکاتی داشته بعضاً نداشته. قضاوت را به عهده خواننده می&zwnj;گذارم. قضاوت خود من این است که تفاوت عمده&zwnj;ای که وجود دارد، این است که هیچگاه من نخواسته&zwnj;ام خلاف آن چیزی را که در زندان اتفاق افتاده، به روی کاغذ بیاورم یا از خودم قهرمان&zwnj;سازی کرده باشم. بلکه خواسته&zwnj;ام مسائلی را روشن کنم- حالا تا چه اندازه موفق بوده&zwnj;ام بستگی به نظر خوانندگان و کسانی که مطالب مختلف را مطالعه کرده&zwnj;اند، دارد. به همین علت تمام نکاتی را که چیزهایی را روشن می&zwnj;کرد بدون آنکه فکر کنم به دوستان یا شخص خودم بربخورد، آورده&zwnj;ام. نکاتی هست که به خود من برخورد دارد و یا ضعفی و اشتباهی را نشان می&zwnj;دهد، ولی به&zwnj;رغم این&zwnj;ها، آن&zwnj;ها را هم همانطور که اتفاق افتاده، نوشته&zwnj;ام. در کتاب&zwnj;هایی که خوانده&zwnj;ام، کمتر این را دیده&zwnj;ام. در کتاب شهرنوش پارسی&zwnj;پور، تقریباً احساسم این بود که او هم چیزهایی را که واقعیت داشته، نوشته، یعنی آب در مسئله نکرده است. اما وقتی کتاب آذر آریان&zwnj;پور همسر شجاع&zwnj;الدین&zwnj; شفا را خواندم، برای من که اطلاع دارم تعجب&zwnj;برانگیز بود که درباره&zwnj;ی نویسنده نوشته که او از خاندان نایب حسین کاشی است که مدت&zwnj;ها علیه دولت در مناطق مرکزی و اطراف کویر جنگید. به نظرم این مسخره&zwnj;ترین چیزی بود که خواندم. من خودم که اهل کویر و روستای ماربین اردستان هستم، به چشم خودم افرادی را دیده و با آن&zwnj;ها گفت&zwnj;وگو کرده&zwnj;ام که وقتی نایب حسین کاشی می&zwnj;آمد، تمام امکانات آنجا را غارت می&zwnj;کرد و گوسفند&zwnj;ها و حشم آن&zwnj;ها را می&zwnj;برد. پدربزرگم و عمویم که الان زنده نیستند، برای من تعریف کرده&zwnj;اند این&zwnj;ها را. حالا این شده مبارزه با دولت. خب، طبعاً وقتی مسائل زندان هم مطرح شود، شاید همین شکل را پیدا کند.</p> <p><img alt="" align="left" width="200" height="290" src="http://radiozamaneh.com/sites/default/files/baradajm02.jpg" />یک تفاوت عمده دیگر کتابم این است که تمام کوشش من این بوده که پاسخ دهم چرا آدم&zwnj;هایی که دسته- دسته به زندان می&zwnj;آیند کارهای کرده و نکرده را به گردن می&zwnj;گیرند و بعد هم اعدام می&zwnj;شوند و در زندان اعلام می&zwnj;کنند که ما با میل خود و آزادانه دست به این اعترافات می&zwnj;زنیم. چندین نفر را در کتاب به نام آورده&zwnj;ام مثلاً حسین روحانی که با او چند روزی هم سلولی بودم. خودش به من گفت که حکمش اعدام تعلیقی است. من یقین داشتم که او را زنده نمی&zwnj;گذارند ولی نمی&zwnj;توانستم این را به او صاف و پوست کنده بگویم. جایش هم نبود. علاوه بر این خاطرجمع نبودم که اگر بگویم این حرف بیرون نخواهد رفت و پرونده مرا سنگین&zwnj;تر نخواهد کرد. عوامل دادستانی می&zwnj;خواستند تمام اطلاعات او را بگیرند. چرا وقتی بیرون هستند و امکان اطلاعات وجود دارد، توبه نمی&zwnj;کنند؟ در زندان چه اتفاقی می&zwnj;افتد؟ مثل آدمی که دارد غرق می&zwnj;شود، دست به هر کاری می&zwnj;زند که نجات پیدا کند. اینکه انسان کاری را که کرده به عهده بگیرد، از نظر من عیب نیست و ضرری ندارد. من خودم هم نگران نبودم اعمالی را که کرده بودم، به بازجویم بگویم ولی کاری را که نکرده بودم به هیچ وجه نه. چند بار اتفاق افتاد و شما مطالعه کرده&zwnj;اید که با اینکه احتمال می&zwnj;دادم ممکن است مرا اعدام کنند، نظرم را صریح و روشن گفتم. یکی دفاع از مهندس بازرگان دیگری هم دفاع از بنی صدر بود که از من می&zwnj;خواستند بیایم و در تلویزیون بگویم که او از خارجی&zwnj;ها پول گرفته است.</p> <p>&nbsp;</p> <p><img alt="" align="right" src="http://www.zamaaneh.com/pictures-new/Communicate-icon.png" />جاهایی بوده که خودتان را سانسور کرده باشید؟</p> <p>&nbsp;</p> <p>ممکن است چیزهایی را ننوشته باشم. اما آن چیزهایی که ننوشته&zwnj;ام، از نظر خودم پیش پاافتاده بودند. چیزهایی را که فکر می&zwnj;کردم اهمیت و تجربه&zwnj;ای در بر دارند، بدون ذره&zwnj;ای سانسور منتشر کرده&zwnj;ام. حتی چند نفر از دوستانی که در ایران هستند، فوق&zwnj;العاده از کار من ناراحت شدند و پیام&zwnj;های متعددی برایم فرستاند و شاید هنوز هم دلشان به دلیل اینکه مسائلی در رابطه با آن&zwnj;ها عنوان کرده&zwnj;ام، از من صاف نشده باشد. خودم هم آگاه بودم که این اتفاق می&zwnj;افتد اما به خودم گفتم که اگر ما مسائل خودمان را نگوئیم و پنهان کنیم و اعمال خودمان را نقد نکنیم چه حقی داریم که مسائل دیگران را منتشر کنیم. بنابرین جواب سؤال شما منفی است. واقعاً به ذهنم نمی&zwnj;آید که مسئله&zwnj;ای را می&zwnj;دانستم و آن را سانسور کرده باشم و این چه به ضرر خودم بوده باشد و یا به ضرر کسان دیگر. حتی در مورد دوست و استاد و همکار خودم آقای بنی&zwnj;صدر هم که در واقع استاد ما بود و ما از سال ۵۲ تا به امروز رابطه&zwnj;ی تنگاتنگی با هم داریم، مطالبی که در مورد ایشان به ذهنم رسیده، نوشته&zwnj;ام. در کتابم خوانده&zwnj;اید که گفته&zwnj;ام وقتی از رادیو در سخنان فخرالدین حجازی در شب نوزدهم ماه مبارک رمضان سال ۶۰ شنیدم که او با مجاهدین رفته است، این خبر مثل پتکی بود که به سر من زده باشند هنوز هم ضربه&zwnj;ی آن را حس می&zwnj;کنم. با اینکه ممکن است کسانی از این خوششان نیامده باشد. البته آقای بنی&zwnj;صدر هم آن&zwnj;ها را با سعه صدر نگریسته و حتی انتقاد به اعمال خود را هم فهرست کرده است. <br /> &nbsp;</p> <p>&nbsp;</p> <p><img alt="" align="right" src="http://www.zamaaneh.com/pictures-new/Communicate-icon.png" />فجایع دهه ۶۰ در کشورمان به&zwnj;شدت مورد سانسور و تحریف واقع شده است. خیلی&zwnj;ها ترجیح می&zwnj;دهند که گذشته به فراموشی سپرده شود. فکر می&zwnj;کنید برای مقابله با فراموشی چه می&zwnj;توان کرد؟</p> <p>&nbsp;</p> <p>این مردم نیستند که می&zwnj;خواهند آن فجایع فراموش شود. این دولت&zwnj;های استبدادگر و به ویژه دولت مستبد ولایت فقیه است که با استبداد فراگیرخود کوشش می&zwnj;کند که نه تنها فجایع دهه ۶۰ فراموش شود بلکه دست به تحریف دوران شاه و دوران مصدق هم می&zwnj;زنند. ما مواجه هستیم با دستگاه سانسور همه جانبه&zwnj;ای. در کتاب&zwnj;های تاریخی مدرسه و دانشگاه و سایر کتاب&zwnj;ها، آن&zwnj;ها تمامی وقایعی را که جنایت است و در آن دست داشته&zwnj;اند، کوشش می&zwnj;کنند، به نوعی به فراموشی سپرده شود. بنابرین نمی&zwnj;توانید از آن&zwnj;ها توقع داشته باشید. <br /> &nbsp;</p> <p>از طرف دیگرهم کسانی که بیست و چهار سال دست اندر کار استقرار استبداد بوده&zwnj;اند و با دست آن&zwnj;ها استبداد مستقر شده و در تمام جنایت دهه ۶۰ و ۷۰ دست داشته&zwnj;اند، آن&zwnj;ها هم طبعاً مایل نیستند که مسائل آن دوران روشن شود. شما می&zwnj;بینید که وقتی قرار است اعدام&zwnj;های فله&zwnj;ای چند هزار نفری که در فاصله&zwnj;ی یک ماهی کمتر و یا بیشتر اتفاق افتاد گفته شود، حتی امروز بعد از سی سال اصلاح&zwnj;گرایان حاضر نیستند به روشنی آن مسائل را آن طور که واقع شده بیان کنند.&zwnj;گاه می&zwnj;گویند نمی&zwnj;دانستیم، اطلاعات نداشتیم و یا کار قوه قضائیه بوده و ما خبر نداشتیم و از این قبیل. حتی سران اصلاحات امروز هم حاضر نیستند که آن جنایت بی&zwnj;سابقه را محکوم کنند. وقتی کسی پُست مهمی داشت مثل وکیل مجلس بودن، مسئولیت قضائی داشتن، فرمانده سپاه بودن و نخست وزیر بودن و... نمی&zwnj;شود گفت اطلاع نداشته است. با وجود این آن&zwnj;ها هم می&zwnj;خواهند مسائل گفته نشود. چون اگر بخواهند این&zwnj;ها را عنوان کنند خب، مردم می&zwnj;پرسند شما پس چه کاره بودید؟ و آن&zwnj;ها باید پاسخ دهند. و اگر هم آن جنایت را محکوم کنند، طبعاً بایستی آمرین و عاملین آن را محکوم کنند که در درجه اول باید محکومیت خمینی صادر شود و با این کار نمی&zwnj;شود گفت که باید به دوران طلایی خمینی و یا اجرای بدون تنازل قانون اساسی برگردیم. می&zwnj;بینید که گیر کار اینجاست. اگر کسانی که دم از اصلاحات می&zwnj;زنند حداقل با خودشان و با ملت روراست باشند، می&zwnj;توانند بگویند در آن موقع به دلیل خاصی و روی اعتمادی که به آقای خمینی بود، ما این&zwnj;ها را ناخواسته و یا ناخودآگاه انجام دادیم. طبعا همین اندازه هم که بگویند، هم برای خودشان و هم برای ملت ارزش خودش را دارد. البته از آن&zwnj;ها هم نباید توقع چندانی داشت. توقع از کسانی است که اطلاعاتی دارند و آن&zwnj;ها را منتشر نمی&zwnj;کنند. برای آنکه این اطلاعات از بین نرود، وظیفه&zwnj;ی هر کسی است که مرتب و در مواقع مختلف این&zwnj;ها را یادآوری کند تا از حافظه حذف نشوند. نکته&zwnj;ای را بگویم ابوعلی سینا می&zwnj;گوید مردم دو خاصیت دارند و به دلیل این دو خاصیت مشکل پیدا می&zwnj;کنند. یکی اینکه زود فراموش می&zwnj;کنند. دوم اینکه نابینایی دارند. به این علت امروز با شما دوست هستند فردا دشمن می&zwnj;شوند و یا به عکس و نمی&zwnj;دانید چرا؟ <br /> &nbsp;</p> <p>باید تاریخ را آنطور که روی داده، نه اینکه آرزوهای خودمان را از تاریخ، به یاد نسل حاضر بیاوریم. حوادث باید در ظرف زمانی و مکانی خود توضیح داده شود. چون اگر شرایط عوض شود مسائل هم عوض می&zwnj;شود. <br /> &nbsp;</p> <p>تنها راه آنکه فراموش نشود، نوشتن، یادآوری، کنفرانس دادن، تکرار کردن و در موقعیت&zwnj;های ویژه، تهیه فیلم، نمایشنامه و از این قبیل است. مثلاً ماجرای سینما رکس آبادان و اعدام&zwnj;های ۶۰ تا ۶۷ و به ویژه اعدام&zwnj;های بدون دادگاه و اعدام زندانیانی که در شرف آزاد شدن بودند، تجاوز به انسان&zwnj;ها در زندان، انواع و اقسام شکنجه&zwnj;ها. راه دیگری به نظر من نمی&zwnj;رسد. من هر چه در توان داشتم اگر مصاحبه&zwnj;ای داشتم یا اگر مطلبی نوشته&zwnj;ام، هر جا و هر موقع که لازم دیده&zwnj;ام، این&zwnj;ها را یادآوری کرده&zwnj;ام و باز خواهم کرد.</p> <p> &nbsp;</p> <p><strong>در همین زمینه:</strong></p> <p><a href="http://radiozamaneh.com/node/5454">::جرم، مدیر مسئول روزنامه انقلاب اسلامی، منیره برادران::</a></p> https://archive.radiozamaneh.com/culture/khaak/2011/07/23/5610#comments ادبیات زندان محمد جعفری منیره برادران خاک Sat, 23 Jul 2011 05:33:36 +0000 5610 at https://archive.radiozamaneh.com https://archive.radiozamaneh.com/culture/khaak/2011/07/16/5455 <div class="fb-social-like-widget"><fb:like href="https://archive.radiozamaneh.com/culture/khaak/2011/07/16/5455" send="false" layout="box_count" show_faces="false" width="500" action="like" font="arial" colorscheme="light"></fb:like></div><div class="field field-type-text field-field-sartitr"> <div class="field-items"> <div class="field-item odd"> ادبیات زندان (۲۰) </div> </div> </div> <div class="field field-type-text field-field-nevisandeh"> <div class="field-items"> <div class="field-item odd"> منیره برادران </div> </div> </div> <div class="field field-type-filefield field-field-maghaleh-image"> <div class="field-items"> <div class="field-item odd"> <img class="imagefield imagefield-field_maghaleh_image" width="275" height="180" alt="" src="https://archive.radiozamaneh.com/sites/default/files/baradajm01.jpg?1310803994" /> </div> </div> </div> <p>منیره برادران - &laquo;اوین، گاهنامه پنج سال و اندی&raquo;، جلد اول زندان&zwnj;نگاری محمد جعفری است که به حوادثی که در زندان بر وی گذشت، می&zwnj;پردازد و جلد دوم با عنوان جامعه&zwnj;شناسی زندانی و زندانبان به&zwnj;طور عام سیستم زندانه&zwnj;ای سیاسی تاریخ معاصر ایران را در نظر دارد. از آنجا که تمرکز این سلسله&zwnj;نوشته&zwnj;ها بر روی خاطره&zwnj;نویسی زندان قرار دارد، در اینجا به بررسی جلد اول اکتفا می&zwnj;کنم.</p> <!--break--><!--break--><p>محمد جعفری، مدیر مسئول روزنامه انقلاب اسلامی، روز ۲۱ خرداد ۱۳۶۰ در کرمانشاه دستگیر و به تهران منتقل می&zwnj;گردد و به مدت پنج سال و اندی &laquo;خانه&zwnj;به&zwnj;دوش&raquo; زندان&zwnj;ها و بندهای مختلف می&zwnj;شود: از بازداشتگاه کمیته مشترک (زندان توحید) که حالا به موزه عبرت تبدیل شده، تا اوین و قزل&zwnj;حصار. در کتابش، او در هر جابه&zwnj;جایی، زندان، بند و سلول خود را با دقت شرح می&zwnj;دهد و حتی شماره&zwnj;ی سلولش را به&zwnj;یاد می&zwnj;آورد و در مواردی هم&zwnj;بندی&zwnj;هایش را هم با نام برمی&zwnj;شمرد. راوی با دقت و جزئیات بیشتری از موقعیت پرونده، بازجوئی&zwnj;ها و دادگاه خود می&zwnj;نویسد. این&zwnj;ها برای درست&zwnj;نویسی تاریخ کشورمان اهمیت فراوانی دارد.</p> <p>حوادث خرداد ۶۰ که با کودتا علیه رئیس جمهور بنی&zwnj;صدر همراه بود و موج گسترده&zwnj;ی دستگیری، شکنجه و اعدام&zwnj;های جمعی را در پی داشت، در تاریخ&zwnj;نگاری رسمی به&zwnj;شدت تحریف و مورد سانسور واقع شده است. محمد جعفری، که به ناگهان خود را در سلول انفرادی و زیر بازجویی می&zwnj;بیند، مدیر مسئول روزنامه&zwnj;ای بود که ارگان رئیس جمهور محسوب می&zwnj;شد. او که حرفه و فعالیت&zwnj;های خود را خارج از چارچوب قانون نمی&zwnj;بیند و حتی فکر می&zwnj;کند به&zwnj;زودی آزاد می&zwnj;شود، باید به&zwnj;سرعت دریابد که در زندان صحبت از قانون خود جرم به&zwnj;حساب می&zwnj;آید: &laquo;تا اندازه&zwnj;ای دریافتم که اوضاع در بیرون متشنج است و حساب و کتابی در کار نیست و بحث از قانون و لایحه مطبوعات و جرم مطبوعاتی مطرح نیست. حدس زدم که از این به بعد عقاید را به دادگاه می&zwnj;کشند و دادگاه&zwnj;های تفتیش عقاید به&zwnj;کار خواهد افتاد.&raquo; ص ۶۸</p> <p>محمد جعفری به همین جرم به پانزده سال حبس محکوم می&zwnj;شود. از نزدیکان بنی&zwnj;صدر کسانی را اعدام می&zwnj;کنند، از جمله رشید صدرالحفاظی، منوچهر مسعودی، مشاور حقوقی ریاست جمهوری و ذوالفقاری، مسئول محافظان ریاست جمهور، که در کتاب از آن&zwnj;ها یاد شده است.</p> <p>&nbsp;</p> <p><strong>کاربرد دیالوگ در خاطره&zwnj;نویسی</strong></p> <p> <img alt="" align="left" width="200" height="291" src="http://radiozamaneh.com/sites/default/files/category_pictures/baradajm03.jpg" />بیشترین صفحات کتاب به موضوعات پرونده&zwnj;ی راوی و دیگر همکاران بنی&zwnj;صدر و شرح گفت&zwnj;وگوهای رد و بدل شده با بازجو&zwnj;ها مربوط است که به شیوه&zwnj;ی دیالوگ بیان شده&zwnj;اند. نمونه&zwnj;ای از گزارش بازجوئی:</p> <p>&laquo;اولین سؤال این بود که از من پرسید: &laquo;نظر شما نسبت به گروگان&zwnj;گیری چیست؟&raquo; جواب دادم من نظرم را در سه مقاله روزنامه انقلاب اسلامی تحت عنوان &laquo;گروگان&zwnj;گیری&raquo; نوشته&zwnj;ام. شما می&zwnj;توانید به آن&zwnj;ها مراجعه کنید و نظر مرا که مدون و چاپ شده است ملاحظه کنید. بازجو فشار آورد که &laquo;خوب حالا خودت بگو نظرت چیست؟&raquo; باز گفتم من نظرم را همانجا مشروح با ذکر دلایل گفته&zwnj;ام ولی این مسئله نقاط مثبت و منفی همراه خودش را داشته است. سپس پرسید: &laquo;چه مقالاتی را شما در روزنامه خودتان نوشته&zwnj;اید؟&raquo; حدود یکصد و چندتایی از سرمقاله&zwnj;های روزنامه انقلاب اسلامی و مقالات مختلف دیگری با نام و بی&zwnj;نام و نیز بعضی از گزارش&zwnj;ها و تحلیل&zwnj;ها را خود نوشته بودم. سرمقاله&zwnj;ها اکثراً با ذکر نام خودم همراه بود. بنابرین تعدادی از سرمقاله&zwnj;ها را که خودم نوشته بودم نام بردم.&raquo; ص۴۵</p> <p> در خاطره&zwnj;نویسی و ثبت حافظه، استفاده از روش دیالوگ چندان مناسب به نظر نمی&zwnj;رسد. بیشتر از این جهت که عین گفته&zwnj;ها و شنیده&zwnj;ها معمولاً در حافظه ثبت نمی&zwnj;شوند. البته از طرف دیگر این موضوع به سلیقه&zwnj;ی نوشتن هر کس و همچنین به نحوه&zwnj;ی ثبت رویداد&zwnj;ها در حافظه برمی&zwnj;گردد.</p> <p>&nbsp;</p> <p><strong>شرح&zwnj;حال&zwnj;نویسی یا خاطره&zwnj;نویسی؟ </strong></p> <p>&nbsp;</p> <p>کتاب &laquo;اوین، گاهنامه پنج سال و اندی&raquo; بیش از آنکه خاطرات زندان باشد، شرح حال (اتوبیوگرافی) راوی در زندان است. خاطره&zwnj;نویسی، گرچه روایت تجربه&zwnj;ها و مشاهدات راوی&zwnj;ست و حوادث از زبان و نگاه راوی نقل می&zwnj;شوند، ولی به شرح دنیای خود محدود نیست. موضوع خاطره&zwnj;نویسی مشاهده و نقل حوادث بیرونی و انسان&zwnj;های پیرامون است. از این جهت خاطره&zwnj;نویسی با اتوبیوگرافی تفاوت دارد. <br /> محمد جعفری اما در کتابش، جز در موارد اندکی از حضور و رفتار دیگر زندانیان و حوادث زندان سخن به میان نمی&zwnj;آورد. پنج سال زندگی در بند&zwnj;ها و زندان&zwnj;های مختلف و در بندهایی که جمعیتش همواره چند برابر ظرفیت معمول آن بوده است، باید پر از حوادث و خاطره&zwnj;ی همبندی&zwnj;ها باشد، ولی این خاطره&zwnj;ها در کتاب حضور ندارند. کسانی هم که به دفعات از آن&zwnj;ها سخن به میان می&zwnj;آید، همکاران راوی و بنی&zwnj;صدر هستند و اینجا هم موضوع پرونده و برخورد&zwnj;ها در بازجویی&zwnj;ها و مصاحبه&zwnj;ها در میان است.</p> <blockquote><p><img alt="" align="middle" width="200" height="69" src="http://radiozamaneh.com/sites/default/files/category_pictures/baradajm04.jpg" />منیره برادران: محمد جعفری بارها در کتابش از واژه&zwnj;ی &laquo;گروهکی&raquo; استفاده می&zwnj;کند. &laquo;گروهک&raquo; کلمه&zwnj;ای&zwnj;ست که رژیم جمهوری اسلامی و چه بسا حزب توده برای تحقیر سازمان&zwnj;های سیاسی ابداع کرده بود. این واژه هیچگاه به فرهنگ و زبان و اصطلاحات زندانیان غیرتواب راه نیافت. بی&zwnj;دقتی در کاربرد واژه&zwnj;ها در مورد همجنس&zwnj;گرایان هم صدق می&zwnj;کند. محمد جعفری از آن&zwnj;ها در کتابش با عنوان با &laquo;اواخواهر&raquo; یاد می&zwnj;کند...</p> </blockquote> <p>محمد جعفری برای شرح حال خود با صداقت وارد می&zwnj;شود. از هراس&zwnj;هایش می&zwnj;نویسد، برای مثال از &laquo;ترس و وحشتی&raquo; که هر بار با بستن چشمبند در او ایجاد می&zwnj;شد؛ نوشتن نامه&zwnj;ی عفو برای آزادی را پنهان نمی&zwnj;کند؛ از مصاحبه&zwnj;ی تلویزیونی که در آن شرکت داشته، می&zwnj;نویسد و از صحنه&zwnj;بازی&zwnj;های آن. این مصاحبه حالت یک میزگرد داشت که کسان دیگری هم در آن شرکت داشتند و از تلویزیون سراسری پخش شد. جعفری می&zwnj;نویسد که وی در این میزگرد به سهم خود تلاش می&zwnj;کرده به نظراتش خیانت نکند و تنها به انتقاداتی که به بنی&zwnj;صدر داشته، به&zwnj;ویژه به نزدیکی او به سازمان مجاهدین خلق اکتفا کند. به نوشته&zwnj;ی او، آقای طاهر احمدزاده در این مصاحبه مجبور می&zwnj;شود به دروغ بگوید به هنگام فرار دستگیر شده است در حالی&zwnj;که او را در منزلش دستگیر کرده بودند. محمد جعفری که باید از حافظه&zwnj;ی خوبی برخوردار باشد، سؤال&zwnj;هایی را که &zwnj;گاه و بی&zwnj;گاه برای سنجش عقاید زندانیان طرح می&zwnj;کردند، به&zwnj;یاد می&zwnj;آورد و جالب آنکه یکی از این سؤال&zwnj;ها مربوط بود به&zwnj;نظر زندانی - زندانی مرد- نسبت به حجاب.</p> <p>&nbsp;</p> <p><strong>واژه&zwnj;های تحقیرآمیز</strong></p> <p>&nbsp;</p> <p>طبق نوشته&zwnj;ی محمد جعفری، در تقسیم&zwnj;بندی بند&zwnj;ها، او را در بندهای &laquo;غیر گروهکی&raquo; جا می&zwnj;دادند. این بند&zwnj;ها &laquo;شامل ساواکی، ارتشی، جبهه&zwnj;ای&zwnj;، شریعتمداری، بختیاری، نوژه&zwnj;ای، نامارا، قطب&zwnj;زاده&zwnj;ای&zwnj;، مکتب قرآن (گروه کاک احمد یعنی احمد مفتی&zwnj;زاده)، بنی&zwnj;صدری&zwnj; و جسته و گریخته چپی&zwnj; و مجاهد بود&raquo;. زندانیان این بند&zwnj;ها اگرچه از امکانات بیشتری و تنبیهات کمتری برخوردار بودند، ولی به نوع زننده&zwnj;ای از طرف نگهبانان مورد تحقیر قرار می&zwnj;گرفتند.</p> <p>&laquo;ناگهان سر و کله آقای سلیمانی، آن پاسدار نجف&zwnj;آبادی در بند پیدا شد و یک&zwnj;راست رفت جلوی صف و جای امام جماعت قرار گرفت و نماز را شروع کرد و زندانیان هم از روی ترس و تقیه در صف&zwnj;ها پشت سر وی به نماز ایستادند (...) بالاخره آقای سلیمانی نماز را تمام کرد و طبق سنت بسیاری از پیش&zwnj;نمازان که بین دو نماز چند مسئله می&zwnj;گویند و یا موعظه&zwnj;ای کوتاه می&zwnj;کنند، برای اینکه نقش امامت خود را تمام و کمال به انجام رسانده باشد، درست نظیر سایر ائمه مساجد، برگشت رو به مردم ایستاد و گفت: &laquo;چند مسئله هم برای ثواب خواهم گفت.&raquo; رساله&zwnj;ای در دست داشت. <br /> <img alt="" align="left" width="200" height="290" src="http://radiozamaneh.com/sites/default/files/baradajm02.jpg" />رساله را باز کرد و شروع به خواندن و توضیح دادن عملی مسئله&zwnj;ی استبرا و در حالی&zwnj;که داشت مسئله استبرا را توضیح می&zwnj;داد با دست خود عملاً آن را از روی زیرشلواری&zwnj;اش انجام می&zwnj;داد. کف دست خود را باز کرد و به زیر &laquo;دُبَر&raquo; خود برد و گفت: &laquo;نگاه کنید انگشت شست بالای خصیتین و انگشت پائین زیر آن قرار دارد و اضافه کرد &quot;سه مرتبه عمل کنید&quot; و با حرکت دست و انگشتان و بالا و پایین بردن آن&zwnj;ها، عملاً آن را نشان داد.&raquo; ص ۱۸۰</p> <p>&laquo;گروهکی&raquo;، واژه&zwnj;ای که محمد جعفری بار&zwnj;ها در کتاب به&zwnj;کار گرفته، کلمه&zwnj;ی ابداعی رژیم جمهوری اسلامی و چه بسا حزب توده بوده که آن&zwnj;ها از سر تحقیر در مورد سازمان&zwnj;های سیاسی مخالف به&zwnj;کار می&zwnj;گرفتند. این واژه هیچگاه به فرهنگ زبان و اصطلاحات زندانیان غیرتواب راه نیافت. این بی&zwnj;دقتی در کاربرد واژه&zwnj;ها در مورد همجنس&zwnj;گرایان هم صدق می&zwnj;کند. محمد جعفری از آن&zwnj;ها با &laquo;اواخواهر&raquo; (گیومه از من است) یاد می&zwnj;کند و حتی در بخشی که آوردن آن&zwnj;ها را به بندشان توضیح می&zwnj;دهد، برای عنوان بخش، همین واژه&zwnj;ی تحقیرآمیز و تمسخرآمیز را به&zwnj;کار می&zwnj;گیرد.</p> <p>یکی دیگر از مواردی که برای من جای تعجب داشت، اعتقاد آقای جعفری در زندان به موضوع نجاست و پاکی است. در هفته&zwnj;های اول دستگیری، وقتی او را با یک جوان چپی هم&zwnj;سلول می&zwnj;کنند، از جهت رعایت نجاست و پاکی دچار مشکل می&zwnj;شود و به این نتیجه می&zwnj;رسد که آن&zwnj;ها نمی&zwnj;توانند در یک سلول با مسالمت در کنار هم زندگی کنند و از بازجو می&zwnj;خواهد که سلولش را عوض کنند. مشکل یک&zwnj;بار دیگر، وقتی او را با یک بهایی هم&zwnj;سلول می&zwnj;کنند، به نحوی دیگر بروز می&zwnj;کند. </p> <p>&nbsp;</p> <p>&laquo;بعد از آوردن این شخص بهایی به این سلول پیش خودم فکر کردم اگر این&zwnj;ها به آن چیزهایی که می&zwnj;گویند اعتقاد دارند، پس چرا مسلمان و بهایی و چپی را در یک سلول نگه می&zwnj;دارند؟ این&zwnj;ها که بهایی و چپی را نجس می&zwnj;دانند و می&zwnj;گویند نمی&zwnj;شود دست&zwnj; تر به آن&zwnj;ها زد (...) پس معلوم می&zwnj;شود که این حرف&zwnj;ها برای عوام&zwnj;الناس است و نه اینکه اعتقادی در کار باشد و یا اینکه هر کسی را که بازداشت می&zwnj;کنند، او را کافر و نجس می&zwnj;دانند، که این به حقیقت نزدیک&zwnj;تر است.&raquo; ص۹۷</p> <p>&nbsp;</p> <p><strong>کودکی در بند مردان</strong></p> <p>&nbsp;</p> <p>در خاطره&zwnj;نویسی&zwnj;های زنان، از کودکانی که همراه مادرشان در زندان به&zwnj;سر می&zwnj;بردند، سخن رفته است. ولی نشنیده بودیم که پدری هم، فرزندش را در زندان نگهداری کند. محمد جعفری از پسربچه&zwnj;ی هشت- نه ساله&zwnj;ای یاد می&zwnj;کند که همراه پدرش، حاج کبیری، در زندان بود. مادر پسرک اعدام شده بود. من که سال&zwnj;ها با کودکان زندانی در بند&zwnj;ها زندگی کرده بودم، مشتاق بودم که از رفتار و مشغولیت&zwnj;های این پسربچه در بند مردان و رفتار زندانیان با او بدانم. متأسفانه اطلاعات بیشتری در مورد این پسربچه داده نمی&zwnj;شود حتی نام او برای ما پوشیده می&zwnj;ماند.</p> <p>کتاب محمد جعفری نگرش و بیان ویژه&zwnj;ی خود را دارد که شاید تا حدودی با زندان&zwnj;نگاری&zwnj;های دیگر تفاوت داشته باشد. زندان&zwnj;های سیاسی دهه&zwnj;ی ۶۰ را ترکیب بسیار متفاوت و ناهمگونی از افکار و سازمان&zwnj;های سیاسی یا حتی غیر سیاسی تشکیل می&zwnj;داد. این تنوع و ناهمگونی خود را در زندان&zwnj;نگاری این دوره نمایان می&zwnj;سازد و این دستاورد بزرگی در ادبیات زندان است.</p> <p>&nbsp;</p> <p><strong>شناسنامه&zwnj;ی کتاب&zwnj;های محمد جعفری:</strong></p> <p>&laquo;اوین، گاهنامه&zwnj;ی پنج سال و اندی&raquo; و &laquo;جامعه&zwnj;شناسی زندانی و زندانبان&raquo;، محمد جعفری، انتشارات برزاوند، ۱۳۸۰</p> <p>&nbsp;</p> <p><strong>در همین زمینه:</strong><br /> <a href="http://http: //www. mohammadjafari. com">::سایت محمد جعفری::</a></p> <p>&nbsp;</p> <p>&nbsp;</p> https://archive.radiozamaneh.com/culture/khaak/2011/07/16/5455#comments ادبیات زندان محمد جعفری منیره برادران خاک Sat, 16 Jul 2011 08:11:31 +0000 5455 at https://archive.radiozamaneh.com