حسن شریعتمداری

هاشمی رفسنجانی؛ زد و بند با حاکمیت یا بازگشت بسوی مردم

politics — Wed, 26 Sep 2012 20:31:58 +0000

گفت‌وگوی سراج الدین میردامادی با حسن شریعتمداری

سراج الدین میردامادی − پس از سه سال جنجال بر سر مهدی هاشمی، فرزند اکبر هاشمی رفسنجانی، رییس مجمع تشخیص مصلحت نظام، وی روز یکشنبه گذشته از دبی به ایران بازگشت، در بدو بازگشت تفهیم اتهام گردید و به دادسرای "شهید مقدس" جنب زندان اوین، احضار شد.

مهدی هاشمی روز دوشنبه پس از چند ساعت بازجویی بدون حضور وکیلش توسط دادستانی انقلاب بازداشت و روانه زندان اوین شد. از جمله اتهامات مهدی هاشمی برنامه ریزی اعتراضات پس از انتخابات سال ۸۸ است که در ادبیات رسانه‌های حاکم در ایران "فتنه" خوانده می‌شود. پیش از بازداشت مهدی هاشمی، خواهرش فائزه هاشمی بازداشت شده بود.

بازداشت اینان به یکی از مهمترین موضوع‌های سیاسی روز در ایران تبدیل شده است. یک محور بحث‌ها ارزیابی از حال و آینده اکبر هاشمی رفسنجانی است.

● گفت‌وگو با حسن شریعتمداری

درباره این موضوع با حسن شریعتمداری، فعال و تحلیل‌گر سیاسی مقیم آلمان گفت‌وگو کرده‌ام. نخست در مورد مهدی هاشمی می‌پرسم:

چرا مهدی هاشمی به ایران بازگشت؟ − با توجه به این‌که او و پدرش و همه اطمینان داشتند که پس از بازگشت بازداشت خواهد شد و مقامات کشوری هم توصیه کرده بودند که مهدی هاشمی برنگردد.

حسن شریتعمداری: با توجه به این‌که آقای مهدی هاشمی با اتهامات سنگینی مواجه بوده و این اتهامات می‌تواند در یک وضعیت سیاسی، بر ایشان و آقای رفسنجانی هزینه‌ی بالایی را مترتب بکند، بازگشت ایشان و محاکمه‌ی ایشان، هم برای خانواده‌ی هاشمی و هم برای این نظام بسیار هزینه‌زا است. بنابراین چنین تصمیمی می‌تواند دلایل مختلفی داشته باشد.

بعضی‌ها نقل می‌کنند آقای هاشمی می‌خواهد با توجه به این‌که در این نظام در وضعیت موجود آتیه‌ای نمی‌بیند، حساب خود را از نظام جدا کند و به مردم نزدیک بشود. عده‌ای می‌گویند با آقای خامنه‌ای نزدیک‌تر شده و طبق قرار و مداری برای تعادل بین سپاه و احمدی‌نژاد، وزنه‌ی آقای هاشمی بناست مقداری بالا برود و همه‌ی این‌ها قرارومدار است.

حسن شریعتمداری:
امروز آقای هاشمی نمی‌تواند هم محبوب‌القلوب رهبری واقع بشود، هم در سپاه نفوذ خود را حفظ کند و هم محبوب جامعه بشود و باید بین یکی از این‌ها انتخاب کند و این همان ریسکی است که می‌تواند تصویر آقای هاشمی را در بین مردم اصلاح کند یا تصویر ایشان را به عنوان یک سیاست‌مدار ماکیاولیست و کسی که به اخلاق در سیاست معتقد نیست، هم‌چنان باقی بگذارد.

از بین این‌ها، فعلاً معلوم نیست کدام‌یک از این سناریوها به واقعیت نزدیک‌تر است. ولی مهم این است که اگر بناست آقای هاشمی نقشی در آینده داشته باشد، اعم از این‌که حساب خود را جدا کند و یا این‌که در مقامی که هست، سیاستی به نفع حل امور اعمال کند و این سیاست پایه‌ی مردمی داشته باشد، این کار فقط در گرو اعمالی است که ایشان و خانواده‌اش بعد از این خواهند کرد. برای این‌که سابقه‌ی سی و چند ساله‌ی آقای هاشمی تصویری از ایشان در جامعه ارائه نداده که اعتماد مردم به اعمال ایشان جذب بشود.

هرچند آقای هاشمی رفسنجانی این‌جا و آن‌جا با حمایت از اعتراضات پس از انتخابات، آقای خاتمی و اصلاح‌طلبان توانسته تا حد کمی چهره‌ی قبلی خود را اصلاح کند، ولی اعمالی که ایشان در قبل داشته، به قدری پرونده‌ی ایشان را مخدوش کرده که احتیاج به حرکت‌های بسیار شجاعانه و بسیار واضح‌تر دارد تا این‌که این تصویر در نزد مردم عوض بشود.

در دهه‌ی شصت هم تعدادی از فرزندان مقامات بلندپایه‌ی جمهوری اسلامی دستگیر و برخی اعدام شدند. تفاوت آن دستگیری‌ها با این دستگیری چیست؟

البته در دهه‌ی شصت وضع کلاً متفاوت بود و نوعی دادگاه صحرایی و نوعی محیط ترور در مملکت برقرار شده بود که با امروز قابل قیاس نیست. امروز نوعی دیپلماسی حذفی و خشن در جمهوری اسلامی برقرار است که راه‌هایی از قبیل اعدام‌های دهه‌ی شصت، فعلاً در دستور نیست و امیدوارم در آینده هم نباشد.

امروز مسئله بیشتر بر سر این است که چگونه یک رجل سیاسی که در داخل این نظام هست، بتواند از یک‌سو رابطه‌ی خود را با رهبری، از سوی دیگر با سپاه و از سوی دیگر با جامعه چنان حفظ کند که از یک طرف قادر به حفظ خودش در داخل این نظام باشد و از طرف دیگر، مردم او را طرد نکنند. البته این معمای پیچیده‌ای است که با بحرانی شدن هرچه بیشتر شرایط، حفظ تعادل در بین این سه وزنه‌ی بزرگ بسیار سخت است.

امروز آقای هاشمی نمی‌تواند هم محبوب‌القلوب رهبری واقع بشود، هم در سپاه نفوذ خود را حفظ کند و هم محبوب جامعه بشود و باید بین یکی از این‌ها انتخاب کند و این همان ریسکی است که می‌تواند تصویر آقای هاشمی را در بین مردم اصلاح کند یا تصویر ایشان را به عنوان یک سیاست‌مدار ماکیاولیست و کسی که به اخلاق در سیاست معتقد نیست، هم‌چنان باقی بگذارد.

خود آیت‌الله خامنه‌ای چگونه فکر می‌کند؟ − با توجه به این‌که کشور در شرایط بحرانی شدید قرار دارد و افزودن یک بحران به سایر بحران‌ها، می‌تواند نظام را در تزلزل و بحران بیشتری فرو ببرد. فکر می‌کنید آیت‌الله خامنه‌ای آیا با تکیه بر عقل و خرد کشورداری، با این برخورد و این دستگیری‌ها موافق است یا نه؟

من فکر نمی‌کنم که آیت‌الله خامنه‌ای در صدد ایجاد یک دردسر جدید و پرهزینه باشد. برای این‌که امروز، همان‌طور که من همیشه در مصاحبه‌‌های خود گفته‌ام، آقای هاشمی به قدری ضعیف است که برای آقای خامنه‌ای هزینه‌ساز نباشد و برعکس آقای خامنه‌ای به عنوان یک مهره‌ی تعادل روی آقای هاشمی رفسنجانی حساب می‌کند. برای این‌که دیگر آن نفوذ سابق را که در حقیقت، رأی او مُطاع همه‌ی جناح‌های قدرت باشد، نیست و برآمدن سپاه و نیروهای امنیتی و توان گرفتن آن‌ها، آقای خامنه‌ای را به یکی از بازیگران مهم، اما فقط یکی از بازیگران صحنه تبدیل کرده که البته به وجودش احتیاج دارند، ولی فرمان او را یک‌سره نمی‌برند. بنابراین، من فکر نمی‌کنم که ایشان بخواهد آقای هاشمی را حذف کند.

منتها مسئله بر سر این است که نقشی که آقای هاشمی در آینده بتواند ایفا کند، با وجود پرونده‌هایی مربوط به دخالت فرزندانش در آن‌چه که آقای خامنه‌ای به عنوان "فتنه‌ی ۸۸" یاد می‌کند و هم‌چنین پرونده‌های مالی‌ای که قبلاً داشتند، ممکن نیست و خالی از احتمال نیست که توافق شده باشد که به نحوی این پرونده‌ها باید به یک سو نهاده شود و تصویر آبرومندی -یا نسبتاً آبرومندی- از این محاکمه در اذهان عمومی درست بشود تا زمینه‌ی بازگشت آقای رفسنجانی به قدرت سیاسی فراهم شود. البته در حدی که عامل تعادلی بین نظامیان لجام‌گسیخته و احمد‌نژاد خودسر و دیگران باشد و نه از این حد بیشتر.

اگر فرض بگیریم که توافق پشت پرده‌ای بین آیت‌الله خامنه‌ای و آقای هاشمی رفسنجانی رخ داده، چه اتفاقی باید بیفتد که آن را دلیل بر توافق و زد و بند بین آقای هاشمی رفسنجانی و حاکمیت دانست؟

به نظر من، به زودی معلوم خواهد شد، از روند دادگاه‌ها و از این‌که چه اندازه این دادگاه‌ها اتهاماتی را که ممکن است بسیار به ناحق به مهدی هاشمی زده‌اند و اگر هم به حق زده باشند، باعث افتخار او و فائزه‌ی هاشمی خواهد بود (حمایت او از انتخابات آزاد) پی‌گیری می‌کنند. ما نمونه‌های این دادگاه‌ها و بیدادگاه‌ها را دیده‌ایم و با سنخ دادرسی و اتهامات و برخورد قاضی با متهمین آشنا هستیم، همه‌ی مردم ایران آشنا هستند و به زودی تشخیص خواهند داد که قضیه از چه قرار است.

اما مهم این نیست، اصلاً مهم نیست که آیا آقای هاشمی رفسنجانی توافقی کرده‌اند یا در صدد تطهیر چهر‌ه‌ی خودشان هستند. مهم این است که باید ایشان کاراکتر پیدا کند و اعمال سیاست مستقل بکند. سیاستی که به نفع مردم باشد.

آقای هاشمی رفسنجانی رییس مجمع تشخیص مصلحت این نظام است و در مجلس خبرگان هم نقش حساسی دارد. ایشان اگر مصلحت نظام را در بازگشایی سیاسی می‌بیند و مصلحت نظام را در پایان اختلافات با غرب می‌داند، باید از این مقام خودش استفاده کند و حداقل در بین مردم نشان بدهد که علنی، شفاف و با شجاعت می‌خواهد سیاستی را اعمال کند. اگر این کار را کرد، این‌که با چه مقدماتی به این نتایج رسیده، آیا با توافق با آقای خامنه‌ای یا در مخالفت با او، زیاد برای مردم فرق نخواهد داشت.

مهم اعمال آقای هاشمی است و در حقیقت تطهیر نسبی او و بازگشت او به سیاستی مردمی، در گرو اعمال، شخصیت و سیاست‌های آینده‌ی اوست و نه در گرو حدس‌ها و گمان‌هایی که بدون داشتن اطلاعات، در صحنه‌ی سیاسی امروز در جولان است و هرکسی به نحوی آن را برای خودش تفسیر می‌کند.

احمدی‌نژاد و کپی کردن طرح پوتین – مدودف؟

politics — Fri, 07 Sep 2012 08:00:27 +0000

گفت‌وگوی ایرج ادیب زاده با حسن شریعتمداری، تحلیلگر و فعال سیاسی

ایرج ادیب زاده − محمود احمدی‌نژاد، در حالی که کمتر از ۹ ماه به پایان دوره‌ی دوم ریاست جمهوری‌اش مانده است، با حضور در یک گفت‌وگوی یک‌ساعت و نیمه‌ی تلویزیونی در شبکه‌ی اول تلویزیون دولتی ایران، نگرانی خود را از انتخابات سال آینده‌ی ریاست جمهوری در ایران نشان داد.

احمدی‌نژاد که اعلام نتیجه‌ی انتخاب دوباره‌اش، بزرگ‌ترین تظاهرات و جنبش اعتراضی مردمی را در دوران جمهوری اسلامی باعث شد، در پاسخ به این پرسش که«آیا رییس جمهور در سال پایانی دولت، اسامی مفسدان را اعلام می‌کند؟» گفت: «از کجا می‌دانید سال پایانی دولت است؟ »

این سخنان، جنجالی در محافل سیاسی و رسانه‌های ایران به وجود آورده است. روزنامه‌های روز پنجشنبه (۱۶ شهریور) ایران بازتاب گسترده‌ای به این سخنان داده‌اند. واکنشی تند از سوی محمد دهقان، عضو هیأت رئیسه‌ی مجلس بود که احمدی‌نژاد را به خاطر اظهاراتش در مورد باقی ماندن دولت او، به شدت مورد حمله قرار داده و می‌گوید: «دیشب با شنیدن این حرف‌ها، آرزو کردم عمر این دولت هرچه زودتر تمام شود.» محمد دهقان سئوالات برنامه‌ریزی شده را تبلیغ طرح انتخاباتی "پوتین- مدودف" دانسته و می‌افزاید: «رییس جمهور باید بداند، جمهوری اسلامی روسیه و ایشان هم پوتین نیست. مدودف مورد نظر آقای احمدی‌نژاد هم چنین جایگاهی نخواهد داشت».

اشاره‌ی این نماینده‌ی مجلس به رحیم‌مشایی، رییس دفتر رییس جمهوری است. روزنامه‌ی "مغرب" امروز نوشته: «از اول دولت احمدی‌نژاد، اسم او بر سر زبان‌ها بود. منتها اول کار گمان بر آن بود که شورای نگهبان او را تایید صلاحیت نخواهد کرد. بعد این نظر برگشت».

● گفت‌وگو با حسن شریعتمداری

نظر حسن شریعتمداری، فعال سیاسی مقیم آلمان را درباره این موضوع پرسیده‌ام.

سخنرانی یک ساعت و نیمه‌ی محمود احمدی‌نژاد، آن هم یک هفته پس از پشتیبانی آقای خامنه‌ای از دولت و تطهیر آن، چه اهمیتی داشت؟

آقای احمدی‌نژاد در سیاست خارجی و محورهای اصلی آن، نزدیک‌ترین آدم به آقای خامنه‌ای است و در سیاست داخلی ، در حقیقت، رقیبی است که زیاد برای آقای خامنه‌ای خوشایند نیست. رقیب به این معنا: درست است که آقای احمدی‌نژاد نسبت به جایگاه رهبری و ولایت فقیه ادعایی ندارد، ولی در ارتباط با جایگاه ریاست جمهوری که آقای خامنه‌ای می‌خواهد در جمهوری اسلامی یک نفر حاجب دربار و هیچ‌کاره باشد، ایشان ادعا دارد که ریاست جمهوری خود قدرتی است مستقل و اینجا و آنجا برای آقای خامنه‌ای شاخ و شانه‌ای، هرچند نه چندان واضح، کشیده است.

بنابراین آقای خامنه‌ای نه تکذیبش از دولت احمدی‌نژاد و نه تأییدش، یک چک سفید امضا و یا یک رد کامل نیست که بتوان بر اساس آن قضاوت کرد. آقای خامنه‌ای ماهر است در این‌که با مهره‌های مختلف، نزدیک انتخابات بازی کند، و از هرکدام از آن‌ها که بزرگ‌ترین امتیاز را برای آینده گرفت، دستگاه رهبری خودش را در پشت آن قرار بدهد.

آقای احمدی‌نژاد البته کسی نیست که آسان از این سمت دست بکشد و تیمش را به امید خدا رها کند. معلوم است که کاندیدا خواهد داشت، معلوم است که فعالیت خواهد کرد، پول بزرگی از درآمد نفتی که معلوم نیست کجاست، حتماً مصارف انتخاباتی خواهد داشت، سفرهای استانی تصادفی نبوده‌اند و حتماً در استان‌ها تیم‌هایی را ایجاد کرده‌اند. ولی موانع زیادی هم بر سر راه آقای احمدی‌نژاد است.

آیا سناریوی پوتین- مدودف می‌تواند در ایران هم تکرار شود و آقای احمدی‌نژاد سر بزنگاه از آقای خامنه‌ای امتیاز بگیرد؟

این‌که اگر از تیم آقای احمدی‌نژاد کسی رییس جمهور شود و احمدی‌نژاد در تیم دولت بماند تا در دوره‌ی بعدی رییس جمهوری بتواند باز رییس جمهور بشود، آرزوی دیررسی است. نه دولت آقای احمدی‌نژاد و نه جمهوری اسلامی در وضعی نیستند که مثل پوتین و مدودف چهار سال آینده را برنامه‌ریزی کنند.

اما این‌که یکی از معاونین ایشان و یا یکی ازاعضای تیم ایشان کاندیدای ریاست جمهوری بشود، امکانش خیلی زیاد است. ولی مسئله موکول به این است که چه توافقی بین ایشان و آقای خامنه‌ای باید صورت بگیرد که شورای نگهبان رد صلاحیت نکند و در شمارش آرا و تقلبی که امکاناً ترتیب داده می‌شود، هماهنگی بین شورای نگهبان و وزارت کشور باعث بشود که این تقلب آبرومندانه‌تر برگزار شود و اختلاف این دو، اسرار را خیلی زود در معرض دید عموم قرار ندهد.

حسن شریعتمداری:
«این‌که اگر از تیم آقای احمدی‌نژاد کسی رییس جمهور شود و احمدی‌نژاد در تیم دولت بماند تا در دوره‌ی بعدی رییس جمهوری بتواند باز رییس جمهور بشود، آرزوی دیررسی است. نه دولت آقای احمدی‌نژاد و نه جمهوری اسلامی در وضعی نیستند که مثل پوتین و مدودف چهار سال آینده را برنامه‌ریزی کنند. اما این‌که یکی از معاونین ایشان و یا یکی ازاعضای تیم ایشان کاندیدای ریاست جمهوری بشود، امکانش خیلی زیاد است. ولی مسئله موکول به این است که چه توافقی بین ایشان و آقای خامنه‌ای باید صورت بگیرد که شورای نگهبان رد صلاحیت نکند و در شمارش آرا و تقلبی که امکاناً ترتیب داده می‌شود، هماهنگی بین شورای نگهبان و وزارت کشور باعث بشود که این تقلب آبرومندانه‌تر برگزار شود و اختلاف این دو، اسرار را خیلی زود در معرض دید عموم قرار ندهد.»

همه‌ی این‌ها سئؤالاتی است که پیش روست؛ مخصوصاً که رقیب‌های قدری مانند قالیباف حضور دارند و اگر آقای ولایتی یا حداد عادل از طرف آقای خامنه‌ای کاندیدای ریاست جمهوری بشوند، آن وقت باید دید که آقای خامنه‌ای میلش به کدام‌یک از آن‌ها خواهد بود و پشت سر کدام خواهد ایستاد.

از طرف دیگر، عامل مهم‌تر سپاه است که باید دید آقای احمدی‌نژاد واقعاً چه اندازه از سران سپاه را دارد و آقای مصباح یزدی و دیگران هم رفتارشان در مقابل تیم احمدی‌نژاد چه خواهد بود.

آقای احمدی‌نژاد بارها وعده داده که لیست دانه‌درشت‌های فساد مالی را افشا خواهد کرد. در حالی‌که می‌دانیم رحیمی از اعضای دولت و معاون رییس جمهوری، ۱۰ پرونده‌ی فساد دارد و پورمحمدی رییس بازرسی کشور گفته که به دستور رهبری، این پرونده‌ها را مسکوت گذاشته‌اند. شما فکر می‌کنید احمدی‌نژاد در این ۹ ماه باقی‌مانده دست به چه کارهایی بزند؟

من فکر می‌کنم که همان‌طور که پرونده‌ی آقای رحیمی عامل فشار بر احمدی‌نژاد بوده و اکنون کنار گذاشته شده است، آقای احمدی‌نژاد هم پرونده‌هایی دارد که عامل فشار به رهبری و دیگران است و نه تنها این اسامی را نخواهد گفت، بلکه تا لحظه‌ی آخر آن‌ها را وسیله‌ی فشار قرار خواهد داد. چون اگر این اسامی را بگوید، دیگر وسیله‌ی فشار نخواهند بود و آبروی از دست رفته، دیگر عامل فشار مجدد نمی‌شود.

بنابراین ایشان دائماً این مسئله را تکرار خواهد کرد و احتمالاً پرونده‌هایی که در اختیار دارد و از وزارت اطلاعات برداشته (آن‌طور که شایع است) به اندازه‌ی کافی حساس هستند که در مواقعی دیده‌ایم برخلاف تصمیم آقای خامنه‌ای و سایر مقامات جمهوری اسلامی، ایشان می‌تواند به عربستان سعودی برود، آقای رحیمی، آقای بقایی و آقای رحیم‌مشایی را هم با خودش ببرد و هیچ‌کس هم نمی‌تواند جلوگیر او باشد.

بنابراین می‌شود حدس زد که این پرونده‌ها به اندازه‌ی کافی حساس هستند و ایشان وسیله‌ی فشار به اندازه‌ی کافی دارد. ولی این برای موفقیت در انتخابات کافی نیست. ایشان به هر صورت باید پایگاه‌هایی در سپاه ایجاد کرده باشد، در استان‌ها باید افرادی را بسیج کرده باشد و پول هنگفت نفت را باید مقدار زیادی ذخیره کرده باشد برای انتخابات بعدی؛ و همه‌ی این‌ها حدس و گمان‌هایی است که اغلب حکومت‌گران می‌زنند و به این ترتیب، از وی بسیار نگرانند.

به هر صورت می‌شود یقین داشت که ایشان کسی نیست که آسان این قدرت را واگذار کند و کنار برود و چالش او با دیگران صحنه‌هایی از تنش بین رهبران جمهوری اسلامی را مجدداً به نمایش خواهد گذاشت.

در این میان، مردم ایران هم آیا نقشی خواهند داشت؟ آیا خیزش دوباره‌ای صورت خواهد گرفت؟

مردم ایران، حداقل یک اکثریت جامعه‌ی مدنی، می‌دانند که این نظام حرمت رأی آن‌ها را نگه نخواهند داشت. این تصمیم جامعه‌ی مدنی است که بین این همه مصائب موجود به کدام‌یک تن در بدهد. آیا احمدی‌نژاد را انتخاب کند؟ آیا اصلاً پای انتخابات حاضر نشود؟ آیا کس دیگری را انتخاب کند؟ آیا این انتخابات را بایکوت کند؟ و یا به اعتراضات خیابانی دست بزند؟ !

فعلاً علائمی از چنین حضور اعتراض‌آمیز در خیابان نیست، ولی هنوز چند ماهی به انتخابات مانده و نمی‌توان ازا کنون آینده را دید. بسیار بستگی به حوادثی دارد که در پیش داریم و بسیار بستگی به این دارد که یک تیم از تیم‌هایی که مدعی قدرت‌اند، از شرکت در انتخابات ناامید شوند و به مردم بپیوندند و آن‌ها را برای حضور در خیابان بسیج کنند و حداقل مانع حضور آن‌ها در خیابان نشوند.

زلزله و پاییز در راه

Thu, 23 Aug 2012 14:18:56 +0000

گفت‌وگو با حسن شریعتمداری، فعال سیاسی در آلمان

ایرج ادیب‌زاده

ایرج ادیب‌زاده - دوازده روز از زمین‌لرز‌ه‌های مرگبار و ویرانگر آذربایجان گذشته و گزارش‌هایی از شیوع بیماری‌های عفونی در مناطق زلزله‌زده منتشر شده است.

هنوز معلوم نیست وعده‌ای که دولت برای ساخت خانه و مسکن داده است، عملی خواهد شد یا نه. از سوی دیگر، آمریکا با ارسال کمک‌های نقدی به ایران موافقت کرده و می‌خواهد موانع ناشی از تحریم‌ها را بر گروه‌های خصوصی که می‌خواهند پول به ایران بفرستند، به طور موقت برطرف کند.

سازمان‌های غیر دولتی می‌توانند طی ۴۵ روز آینده بدون نقض ممنوعیت مالی یا بازرگانی، روزی ۳۰۰هزار دلار به مناطق زلزله‌زده کمک کنند. وزارت خزانه‌داری آمریکا هشدار داده که این کمک‌ها از طریق سپاه پاسداران که در فهرست تحریم‌های آمریکا قرار دارد، نمی‌تواند توزیع شود.

از سوی دیگر، وزیر خارجه‌ بلژیک از رد کمک‌های دولت بلژیک به زلزله‌زدگان از طرف حکومت ایران، ابراز تأسف کرده است.

برای بررسی بیشتر اوضاع مناطق زلزله‌زده، با حسن شریعتمداری، فعال سیاسی اهل آذربایجان که در آلمان ساکن است، تماس گرفته‌‌ایم.

گزارش وضعیت منطقه‌ زلزله‌زده‌ دوازده روز پس از زمین‌لرزه بسیار اسفناک است. شما اوضاع را چگونه ارزیابی می‌کنید؟

حسن شریعتمداری: همانطور که در اغلب گزارش‌ها دیده‌اید، این زمین‌لرزه که در صورتی که یک نظام دلسوز و یک دولت کارآزموده‌ بر سر کار باشد، حدود خسارات وارده به مردم می‌توانست خیلی محدودتر از این و تلفات خیلی کمتر از این باشد، تبدیل به یک فاجعه‌ انسانی شده که ابعاد آن روز به روز بیشتر واضح می‌شود.

آنطور که متخصصان می‌گویند، زلزله‌ای با این شدت، اصولاً یا نمی‌بایست تلفات می‌داشت، یا تلفات آن باید خیلی اندک می‌بود، ولی از آنجایی که به هیچ وجه در ساختمان‌ها استانداردهای ضد زلزله رعایت نمی‌شود و در مقابل زلزله بسیار سست‌بنیاد ساخته می‌شوند، در چنین حوادث طبیعی‌ای تعداد بسیار زیادی از ساختمان‌ها بر سر مردم فرو می‌ریزند و مردم زیر آوارهای آن می‌مانند.

ابتدا صحبت از ۲۵۰ کشته بود، حالا منابع غیر رسمی می‌گویند تعداد قربانیان بالای چندهزار است و تعداد کسانی که منازل خود را از دست داده‌اند و از هستی ساقط شده‌اند، سر به هزاران می‌زند. علاوه بر محل‌های بزرگی مانند ورزقان، کلیبر و اهر، در دهات و روستاهای بی‌شمار و کوچک، همه‌ خانه‌ها و مساکن از بین رفته‌اند و در هر کدام‌شان، تعدادی قربانی زلزله به چشم می‌خورد.

قاعدتاً آنطور که متخصصان می‌گویند، زلزله‌ای با این شدت، اصولاً یا نمی‌بایست تلفات می‌داشت، یا تلفات آن باید خیلی اندک می‌بود، ولی از آنجایی که به هیچ وجه در ساختمان‌ها استانداردهای ضد زلزله رعایت نمی‌شود و در مقابل زلزله بسیار سست‌بنیاد ساخته می‌شوند، در چنین حوادث طبیعی‌ای تعداد بسیار زیادی از ساختمان‌ها بر سر مردم فرو می‌ریزند و مردم زیر آوارهای آن می‌مانند.

حکومت گروه‌های کارآزموده‌ای برای نجات قربانیان از زیر آوار ندارد، کمک‌های خارجی را رد می‌کند، دیر واکنش نشان می‌دهد، کمک‌هایی که به آنجا می‌رسد، دست باندهای کاسبی می‌افتد که نمی‌گذارند بین مردم توزیع بشود. این است که مردم خودشان این‌بار از زلزله‌ بم درس گرفتند و دست به کار شدند و مخصوصاً آذربایجانی‌ها همت بزرگی کردند و به همشهریان و هموطنان خودشان کمک کردند و در نتیجه، مقداری از آلام مردم جبران شد.

همانطور که می‌دانید، این کارها به هیچوجه جای کمک‌های ارگانیزه، فنی و تخصصی گروه‌هایی را نمی‌گیرد که معمولاً حکومت‌ها و صلیب سرخ و یا هلال احمر ارگانیزه می‌کنند، اما در ایران متأسفانه نه تنها از آن‌ها خبری نیست، بلکه حکومت ایران جلوی ورود گروه‌های تخصصی را از خارج گرفته و همانطور که شما در گزارش‌تان گفتید، بلژیک و چند کشور اروپایی، اظهار تأسف کرده‌اند که تاکنون دولت ایران کمک‌های آن‌ها را قبول نکرده و در بعضی موارد نسبت به آن سکوت کرده است.

به نظر شما، دلیل رد کمک‌های خارجی از سوی حکومت جمهوری اسلامی چیست؟

علاوه بر جهالت و غرور کلی‌ای که این حکومت دارد، بیگانه‌هراسی و ترس از اینکه مبادا اینها جاسوس باشند و به اسراری که نمی‌دانیم در آن مناطق چیست، پی ببرند، باعث می‌‌شود که حکومت از ورود این کمک‌ها جلوگیری کند. این حکومت در بم، رودبار و جاهای دیگر رفتاری مشابه داشت و بار دیگر از امتحان لیاقت و کارآیی مردود بیرون آمد و فسادش هم بر مردم روز به روز بیشتر معین می‌شود.

فراموش نکنیم زمستانی در پیش است، منطقه در انتظار پاییز زودرس است و مردم مسکن ندارند. لازم است مردم به امید وعده‌های توخالی حکومت نباشند، دست به کار بشوند، برای مردم پول جمع کنند، برای آن‌ها خانه و مسکن تدارک کنند و یا حداقل چادرهای محفوظی که بتوانند این پاییز را به سر ببرند تا به تدریج بتوانند اسکان پیدا کنند. وضع روز به روز در آنجا سخت‌تر می‌شود، برای اینکه پاییز زودرسی در پیش است و مردم در حقیقت تأمین ندارند.

شما از کمک‌های مردمی گفتید. رئیس جمعیت هلال احمر ایران، آقای فقیه هم گفته که مردم تاکنون به حسابی که به همین منظور باز شده است، نزدیک به هفت میلیارد تومان کمک کرده‌اند. مشکل دیگر اینکه به دلیل هرج و مرج موجود در منطقه، دو تریلی حامل چادرهای امدادی ربوده شده‌اند. این وضعیت را شما چطور ارزیابی می‌کنید؟

عده‌ای فرصت‌طلب هم هستند که از این اوضاع استفاده و شروع می‌کنند با اعمال غیر انسانی، کمک‌هایی را که می‌تواند خانواده‌ای را نجات بدهد، می‌ربایند و در بازارهای سیاه می‌فروشند.

بله کاملاً صحیح است، این هرج و مرج در آنجا وجود دارد و معمولاً در هرج و مرج عده‌ای فاسد از خود حکومتی‌ها دست دارند. علاوه بر این، عده‌ای فرصت‌طلب هم هستند که از این اوضاع استفاده و شروع می‌کنند با اعمال غیر انسانی، کمک‌هایی را که می‌تواند خانواده‌ای را نجات بدهد، می‌ربایند و در بازارهای سیاه می‌فروشند.

البته چون چنین است، من هم به سهم کوچک خودم حسابی باز کرده‌ام، از مردم تقاضا کرده‌ام کمک کنند و تیمی را در آنجا تشکیل داده‌ام که خیلی مطمئن هستند و فقط کمک‌های نقدی قبول می‌کنند و به دست مردم می‌رسانند.

از هموطنان عزیزم می‌خواهم که چه به وسیله‌ی ما و چه از طرق دیگر، هرچه زودتر کمک‌های خود را به دست مردم برسانند که این همبستگی ملی آینده‌ ما را تغییر خواهد داد.

نظر شما در مورد کمک‌های نقدی آمریکا که موافقت کرده موانع ناشی از تحریم‌ها بر گروه‌های خصوصی برداشته شود، چیست؟

آن را بسیار اقدام به‌جا و انسانی‌ای می‌دانم، ولی تقاضا دارم که این کمک‌ها محدود به چند ماه نشود و به‌خصوص اقلام دارویی و مواد اولیه‌ دارویی را بهتر است که امریکا از فهرست تحریم‌ها بردارد. هرچند آن‌ها در فهرست تحریم نیستند، ولی هیچ راه بانکی‌ای برای انتقال پول این داروها به تولیدکنندگان وجود ندارد و تولیدکنندگان دارو اغلب اکراه دارند به ایران دارو بفرستند. به نظر من، کشورهای غربی باید کاری کنند که حداقل دارو، مواد غذایی ضروری، وسایل آموزشی، هیچ موقع از مردم ایران قطع نشود. برای اینکه اگر هدف این است که حکومت در تنگنا قرار بگیرد، اینها چیزهایی هستند که مردم در تنگنا قرار می‌گیرند. همیشه قشر بالای ثروتمند جامعه از طریق مرزهای سبز به اینگونه وسایل دسترسی خواهند داشت. این مردم عادی هستند که تحت فشار قرار می‌گیرند و شایسته نیست که جنگ بین حکومت‌ها، مردمی را که هیچ گناهی ندارند، تحت فشار قرار بدهد.

دو سوی معادله هسته‌ای ایران؛ توافق یا تهاجم نظامی

Fri, 25 May 2012 07:57:44 +0000

گفت‌وگو با حسن شریعتمداری

سراج‌الدین میردامادی

سراج‌الدین میردامادی - مجلس نمایندگان آمریکا روز جمعه، ۲۰ اردیبهشت بودجه دفاعی این کشور را تصویب کرد. در این بودجه با توجه به احتمال حمله‌ نظامی به ایران در صورتی که ایران تهدیدی برای ایالات متحده باشد، بودجه نظامی ویژه ای برای این حمله در نظر گرفته شده است.

از آقای حسن شریعتمداری فعال سیاسی مقیم آلمان پرسیدم: این مصوبه‌ی مجلس نمایندگان آمریکا را چگونه ارزیابی می‌کنید؟ آیا این را به گونه‌ای فشار مضاعف نمی‌دانید بر مذاکرات بغداد؟

حسن شریعتمداری: بله. با وجود این که در یکی از مواد این قانون پیش‌بینی شده است که از آن به‌هیچ‌ وجه به‌عنوان مجوز برای جنگ علیه ایران نباید استفاده شود، اما اگر ما تعریف جنگ را ادامه‌ سیاست از طرق دیگر بدانیم، معنای تصویب چنین قانونی هم جدیت بخشیدن به گزینه‌ نظامی به‌عنوان پشتوانه‌ مذاکرات و فرصت نبودن برای استمحال و وقت‌گذرانی ایران در مذاکرات است. باید این قانون را چنین تعبیر کرد و البته گزینه‌ نظامی یک گزینه جدی‌ست و این را از طرف دیگر نباید فقط یک تهدید صرف و توخالی و بلوف دانست.

ولی به نظر می‌رسد تا پیش از انتخابات ریاست جمهوری در آمریکا آن قدر دستگاه هیئت حاکمه‌ آمریکا عزم جدی برای یک مقابله‌ نظامی با ایران نداشته باشد. آیا در این شرایط بازهم این را یک بلوف نمی‌شود حساب کرد؟

به‌هر صورت آقای اوباما به یک پیروزی احتیاج دارد. این پیروزی اگر بر سر میز مذاکرات به دست آید برایش درخشان خواهد بود. از طرف دیگر تصویب این قانون باعث می‌شود که طی مذاکرات ایران نتواند با استفاده از شیوه‌ها و راه‌های مختلف بین آمریکا و اروپا اختلاف بیندازد. در حقیقت متحدین اروپایی آمریکا وقتی جدی بودن عزم اوباما را ببینند، طبعاً توجه بیشتری خواهند کرد که با او در حدود منافع مشترک خود همچنان باقی بمانند.

در روزهای اخیر خبر توافق هشت تن از مقامات امنیتی آمریکا و اسراییل درباره فشار بیشتر به ایران منتشر شد. اگر اسراییل بخواهد به حمله‌ غافلگیرانه دست بزند، آقای اوباما در شرایط کنونی در برابر چنین برخوردی چه می‌تواند بکند؟

من فکر می‌کنم اسراییل می‌داند که آمریکا به این آسانی‌ها تسلیم اراده‌ اسراییل برای شروع به جنگ نخواهد شد و این کار برایش گران تمام می‌شود. به‌علاوه ایجاد اتحاد در داخل اسراییل هم برای این حمله کار آسانی نیست. بنابراین من فکر نمی‌کنم اسراییل در موقعیتی باشد که بتواند یک‌تنه چنین کاری را بکند، مگر این که معادلات به نحو بارزی عوض شود و مذاکرات نشان دهد که واقعاً بی‌نتیجه است.

با توجه به بحران اقتصادی که در اروپا و آمریکا وجود دارد و به‌ویژه مسئله‌ بحران در منطقه‌ یورو و مشکلات یونان، گفته می‌شود که اروپایی‌ها توان تشدید تحریم‌ها را علیه ایران ندارند و عملاً خود آن‌ها هم دنبال یک راه‌حل برای بیرون آمدن از این بن‌بست هستند. این مسئله را چگونه ارزیابی می‌کنید؟

حسن شریعتمداری: اسراییل می‌داند که آمریکا به این آسانی‌ها تسلیم اراده‌ آنها برای شروع به جنگ نخواهد شد. ایجاد اتحاد در داخل اسراییل هم برای این حمله کار آسانی نیست

دراین‌باره پیشنهادهایی به ایران شده‌است ولی ایران تمایلی به این پیشنهادها نشان نداده. از جمله پیشنهادهایی که گروه ۵+۱ قبل از ارجاع پرونده‌ ایران به شورای امنیت مطرح کرده بود و دائر بر شفاف‌سازی پروسه‌ غنی‌سازی بود، قبول ایران در پیوستن به قرارداد الحاقی و همچنین جایگزین کردن نوع رآکتورهای اتمی‌اش بود. پیشنهادهای دیگری هم هست مانند پیشنهاد روسیه که گام به گام مسئله را حل می‌کند. همه این‌ها واقعاً اگر حسن نیتی در کار باشد، قابل عمل است. اما من فکر می‌کنم در هیئت حاکمه‌ ایران قدرت فائقه‌ای که بتواند این اراده را بر دیگران تحمیل کند وجود ندارد و همچنان مانند سابق مذاکره‌‌‌ با قدرت‌های خارجی با جنگ قدرت در داخل پیوند خورده‌است. از این رو حتی اگر آقای خامنه‌ای بخواهد که به مراتبی از توافق با غرب برسد، باز هم موانع در این راه کم نیست.

همچنین از طرف مقابل تندروهایی در آمریکا هم هستند که رسیدن به توافق را برای اوباما مشکل می‌کنند. توافق برای اروپا به نسبت راحت‌تر است. برای این که علاوه بر مسائلی که شما گفتید، اروپا به هر صورت فکر می‌کند که راه‌های توافق بیشتری برای ماندن در ایران دارد و حذف آمریکا از محیط سیاسی و اجتماعی ایران پس از انقلاب به طور کلی به ضرر اروپا تمام نشده است. هرچند که مسائل امنیتی برای اروپا مهم است. ولی همیشه بین مسائل اقتصادی و مسائل امنیتی در اروپا ترجیح بر مسائل اقتصادی بوده.

نخست‌ وزیر روسیه تهدید کرده که اگر حمله‌ نظامی علیه ایران صورت گیرد، ممکن است به یک جنگ هسته‌ای بی‌انجامد. به نظر می‌رسد همچنان روسیه یک بازیگر مهم در این بحران هسته‌ای ایران به‌شمار می‌رود. فکر می‌کنید روسیه چقدر حاضر است هزینه کند در این که سمت ایران را بگیرد؟

من فکر می‌کنم روسیه در نهایت متحد غرب است و آن‌چه نسبت به ایران می‌گوید در حقیقت تاکتیکی برای گرفتن امتیازات بیشتر در آینده است و منافع مستقیم روسیه منافع اقتصادیش است که به اروپا ارتباط پیدا می‌کند و نه منافع استراتژیک درازمدتش. بنابراین بر سر بزنگاه‌های معین، روسیه همیشه طرف متحدان غربی‌اش را تاکنون گرفته و در آینده هم چنین خواهد شد. مضافاً این که ژنرال دوگل موقعی که می‌خواست برای فرانسه بمب اتمی بسازد، گفت که هیچ متحدی وقتی به پایتخت ما در پاریس بمب اتمی شلیک شد، پایتخت طرف مقابل را هدف بمب اتمی خود قرار نمی‌دهد، برای این که از عکس‌العمل خواهد ترسید. بنابراین چنین بلوف‌هایی که روسیه می‌زند، در یک جنگ واقعی آینده در حقیقت نشان نمی‌دهد که روسیه بخواهد ریسک ورود به جنگ را کند، هرچند من امیدوارم که جنگ نشود و احتمالش را کم می‌بینم، ولی این نوع صحبت‌ها را هم بلوف با ریسک بالا و برای گرفتن امتیاز می‌بینم و خیلی جدی در مورد آن، یعنی استراتژیک، فکر نمی‌کنم.

نظام پارلمانی یا مدل ناصرالدین‌شاهی؟

arezoo — Sat, 22 Oct 2011 14:09:30 +0000

سراج الدین میردامادی

آیت‌الله علی خامنه‌ای در سخنرانی خود ‌‌در جمع دانشگاهیان شهر کرمانشاه از گذار از سیستم ریاستی به سیستم پارلمانی در آینده‌ای دور سخن گفت. این در حالی بود که دوهفته پیش از آن، حمیدرضا کاتوزیان نماینده اصولگرای مجلس نیز سخن از حذف ریاست جمهوری از ساختار سیاسی نظام جمهوری اسلامی به دلیل وجود ولی فقیه به میان آورده بود.

از مهندس حسن شریعتمداری فعال سیاسی ساکن آلمان پرسیده‌ام: از منظر حکومت و رهبری کنونی آن، سیستم موجود چه ایراداتی دارد که احتمالاً می‌خواهند آن را به نظام پارلمانی تغییر دهند؟

حسن شریعتمداری: سیستم موجود از ابتدای شکل‌گیری‌اش از یک نقصان اساسی رنج می‌برد و آن تعبیه دو دستگاه ناهم‌سرشت در درون هم است. یک دستگاه متکی به رأی مردم که نماینده آن قاعدتاً باید رئیس‌جمهور باشد و یک دستگاه متکی به کشف و نصب الهی از طریق مجلس خبرگان که نماینده‌ آن ولی فقیه است. اینجا کاری به صحت و سقم این نظریه‌ها نداریم. فقط از نظر سیستم‌های قانونی بررسی می‌کنیم و با این دید این دو سیستم در کنارهم، حتی با همه ترفندهای جمهوری اسلامی برای تلفیق این دو موجود ناهم‌سرشت که مانند یک صافی و فیلتر به قدرت شورای نگهبان و نظارت استصوابی آن یا اختیارات گسترده‌ای که به رهبری داده است، بالاخره وقتی رئیس‌جمهوری خودش را متکی به چند میلیون رأی مردم می‌بیند، دلیل قانع‌کننده‌ای در این نمی‌یابد که تدارکاتچی کسی باشد که به‌طور درجه دوم از طریق مردم انتخاب شده است و آن هم از طریق مجلسی که خود یک انتخاب مستقیم مردم نیست و از فیلتر شورای نگهبان عبور می‌کند.

یعنی به‌عبارت دیگر مشروعیت دستگاهی که اقتدار عملی دارد، بسیار کمتر است از لحاظ اتکا به آرای مردم از مشروعیت دستگاهی که در درون قانون اساسی تعبیه شده و در حقیقت ارتباط مستقیم با مردم داشته است و مردم انتخابش کرده‌اند. بنابراین تجربه هم از ابتدا نشان داده است که همه رؤسای جمهوری با رهبران و ولایت فقیه جمهوری اسلامی مشکل داشتند، یا عزل شدند و یا اختلاف‌های شدیدی با رهبری داشتند و دوره خودشان را به سرآورده‌اند.

شریعتمداری: مدلی که در نظر آقای خامنه‌ای از ابتدا بوده، همان مدل ناصرالدین‌‌شاهی است. یک مشورتخانه که اعضای آن در حقیقت کارگزاران آقای خامنه‌ای هستند، یک تدارکاتچی نظام که حالا اسم رئیس‌جمهور پارلمانی یا نخست‌وزیر پارلمانی می‌تواند داشته باشد ...

در صورت گذار به سیستم پارلمانی فکر می‌کنید احتمالاً چه مدلی مد نظر آیت‌الله خامنه‌ای و حاکمیت باشد تا با مشکل تعارض منشا مشروعیتی که ذکر کردید مواجه نشوند و مسئله را حل کنند؟

من فکر می‌کنم مدلی که در نظر آقای خامنه‌ای از ابتدا بوده، همان مدل ناصرالدین‌‌شاهی است. یک مشورتخانه که اعضای آن در حقیقت کارگزاران آقای خامنه‌ای هستند، یک تدارکاتچی نظام که حالا اسم رئیس‌جمهور پارلمانی یا نخست‌وزیر پارلمانی می‌تواند داشته باشد و به وسیله این مشورتخانه کنترل می‌شود و در حقیقت تقسیم کاری در بین وظایفی که همه به عهده رهبری است و فقط دیگران عامل اجرای آن هستند. در واقع چیزی مانند آنچه در عربستان سعودی امروز هست. یک سیستم امارات اسلامی که سابقه‌اش هم در ایران طولانی است. هم در دوره ناصری اینطور بود و هم به‌تدریج در دوره رضاشاه و محمدرضاشاه هم حکومت به همین سمت میل می‌کرد. بنابراین ایشان هم اینبار در لباس روحانی می‌خواهد چنین دستگاه سیاسی‌ای را داشته باشد. مخصوصاً که خیلی مطمئن نیست به این که دستگاه نظامی موجود و جامعه موجود هم بتوانند این اقتدار را تحمل کنند.

از نظر راهکارهای حقوقی و سیستم بازنگری قانون اساسی در داخل قانون اساسی جمهوری اسلامی، آیا فکر می‌کنید گذار نظام ریاستی به نظام پارلمانی از طریق راهکارهای حقوقی و سیاسی آسان باشد، یا در این راه با موانع و مشکلاتی مواجه خواهد شد؟

من فکر می‌کنم آقای خامنه‌ای فعلاً این اندیشه را در میدان رها کرده است و حتی آقای حمیدرضا کاتوزیان که قبلاً گفته بود، احتمالاً با اشاره ایشان بوده است تا عکس‌العمل‌ها و موانع روانی جامعه و نخبگان سیاسی را در مقابل آن بسنجد. چون حتی برای نخبگان سیاسی هم واضح است که گردش قدرت در بین نخبگان به طریقی که از ابتدای جمهوری اسلامی تاکنون بوده است، پس از این تغییرات جای خود را تقلیل خواهد داد به این که چه کسانی را اراده رهبر بر سر کارها می‌گمارد. این یک داستان جدید خواهد بود و این موانع روانی از موانع قانونی برای آقای خامنه‌ای به مراتب مهم‌ترند. بدین‌ترتیب ممکن است، همانطور که گفته شد، آن را برای آینده‌ا‌ی دورتر از آنچه ما تصور می‌کنیم، بخواهد. اما اگر این موانع روانی را جدی نبیند، موانع قانونی زیاد سخت نیستند. هم همه سازوکارهای یک رفراندوم در دست ایشان است و اختیارات به ایشان محول شده، هم تقلب در شمار شرکت‌کنندگان رفراندوم کار سختی نیست و هم در ابتدا ممکن است قدرت را بین گزیدگان نظامی، سیاسی و ولی فقیه طوری در خفا تقسیم کند که خیلی موجب عدم رضایت آن‌ها نباشد.

در نتیجه من فکر نمی‌کنم این مرحله از لحاظ قانونی با موانعی جدی روبه‌رو شود. مهم‌ترین قضیه در این موضوع این است که آقای خامنه‌ای در وضع موجود هم با اشکالات اساسی روبه‌رو خواهد شد. آن اشکالات اساسی این است که دستگاه سیاسی و رئیس جمهور که به‌عنوان حد فاصل او با دستگاه نظامی و جامعه عمل می‌کردند، این ‌بار همه خصوصیات سابق خودشان را از دست می‌دهند و مستقیماً در مقابل امیال دستگاه نظامی و جامعه‌ای قرار خواهند گرفت که هر دو منافعی دارند که علیه اقتدارهای جدید اوست.

اگر از داخل خانواده اصولگراها امثال آقای علی مطهری و دیگران هم که اخیراً با مواضع رهبر جمهوری اسلامی زاویه پیدا کرده‌اند، مخالفت‌هایی صورت بگیرد، فکر نمی‌کنید اجرایی کردن این گذار به نظام پارلمانی با موانع و مشکلات زیادی مواجه شود؟

من فکر می‌کنم که تعادل بین اصولگرایان از هم‌اکنون نادیدنی است و معلوم نیست که چه تحولی را تا انتخابات ریاست جمهوری آینده طی خواهند کرد. مسلماً افرادی مخالفت خواهند کرد، تشکل‌هایی بیرون خواهند آمد برای این که شانسی در چنین نظامی برای خودشان نمی‌بینند. ولی با بیرون آوردن آن‌ها گرایشی تقویت خواهد شد که در حقیقت بیرون از نظام است، ولی هنوز این تصور را دارد که شانس دارد مانند اصلاح‌طلبان کنونی و فکر می‌کنند که با یکی شدن افرادی که خواهان بازگشت به نظم سابق‌اند، قدرتی پیدا خواهند کرد. در صورتی که روح این زمان علیه هر دو این تصورات است. در جامعه شانسی وجود ندارد برای کسانی که از نظام بیرون آیند و اتحادی را درست کنند که براساس آن اصلاح قوانین موجود یا بازگشت به نظم سابق که گردش نخبگان را عملی می‌کرد میسر باشد. اصولاً با روح این زمان چنین بازیافت یا بازگشتی چندان تطبیق ندارد.

شکایت به سازمان ملل: کروبی و موسوی ناپدید شده‌اند

arezoo — Thu, 14 Jul 2011 16:39:48 +0000

ایرج ادیب زاده

در سازمان ملل متحد پرونده‏ای در مورد مهدی کروبی و میرحسین موسوی، به ثبت رسیده، با عنوان "ناپدیدشدگان قهری". مبنای آن ادامه‏ی بی‏خبری از نحوه‏ی بازداشت و محل نگهداری مهدی کروبی، میرحسین موسوی و همسران‏شان است.

بر اساس آیین دادرسی "کمیته‏ی حمایت از ناپدیدشدگان قهری سازمان ملل"، این شکایت‏نامه پس از بررسی، در گام بعدی به دولت جمهوری اسلامی ابلاغ می‏شود و این کمیته در انتظار پاسخ می‏ماند.

مهدی کروبی و میرحسین موسوی و همسران آن‏ها، از روز ۲۵ بهمن گذشته که تظاهراتی در پاسخ به فراخوان آن‏ها در ایران برپا شد، در خانه‏های خود زندانی‏اند و تنها فرزندان‏شان توانسته‏اند با آن‏ها دیدار کنند.

"انجمن اسلامی جامعه‏ی پزشکان ایران" نسبت به وضعیت سلامتی موسوی و کروبی ابراز نگرانی کرده است.

گفت‌وگو با حسن شریعتمداری

با آقای حسن شریعتمداری، فعال سیاسی و پژوهش‏گر حقوق بشر در آلمان، این پرسش را مطرح می‏کنم که:

آیا می‏توان آقایان موسوی و کروبی و همسران‏شان را ناپدیدشدگان قهری توصیف کرد؟ آیا آن‏ها ناپدید شده‏اند؟

حسن شریعتمداری: البته تصمیم در این مورد با سازمان ملل است، ولی بر حسب ظاهر حقوقی، کسانی که محل بازداشت‏شان معلوم نباشد، وکیل نداشته باشند، تفهیم اتهام نشده باشند و پرونده‏ی دستگیری آن‏ها مدلل به دلایل حقوقی نباشد و همه‏ی کسان‏شان در بی‏خبری از آن‏ها به سر ببرند، جزو مفقودشدگان قهری هستند و می‏تواند تصمیم سازمان ملل به‏درستی شامل آقایان موسوی و کروبی باشد.

روزنامه‏ی کیهان نوشته بود که موسوی و کروبی در خانه‏های‏شان هستند و تنها ارتباط از خارج با آن‏ها قطع شده است. نظر شما در این مورد چیست؟

صحت و سقم این ادعا به‏هیچ‏وجه مشخص نیست. برای‏ این‏که برای بستگان آقایان موسوی و کروبی هم این قضیه مدلل نبوده و هر بار آن‏ها را ملاقات کرده‏اند، به مکان‏های دیگری، جز خانه‏های خودشان برده‏اند.

بنابراین مادامی که یک رفت‏وآمد، حداقل برای وکلای آن‏ها و وابستگان‏شان فراهم نشود، به این ادعا باید به دیده‏ی تردید نگریست، مانند اغلب ادعاهایی که کیهان می‏کند.

شما فکر می‏کنید در دوران ۳۲ ساله‏ی حکومت اسلامی، کسان دیگری هم نبوده‏اند که باید نام‏شان در این پرونده می‏آمد؟ کسانی که ناپدید شده‏اند؟

بی‏شک کسان دیگری به فراوانی بوده‏اند و اصولاً روش جمهوری اسلامی در اغلب موارد کتمان کردن محل نگهداری زندانی تا مدت‏های زیاد، عدم دسترسی او به وکیل، عدم تفهیم اتهام و ربودن از منزل بوده است و اغلب حتی اجساد اعدام‏شدگان را به وابستگان آن‏ها تحویل داده‏اند، در حالی‏که آن‏ها تا موقع اعدام نمی‏دانستند که وابستگان‏شان در کجا به‏سر می‏برند.

بدون تردید اگر بخواهند این داستان را پی‏گیری کنند، این قصه سر دراز دارد، اما یک اصطلاح حقوقی و فقهی وجود دارد که خلاصه‏اش این است که اگر چیزی به‏طور کامل به‏دست نمی‏آید، دلیل نمی‏شود که موارد مشخصی از آن تعقیب نشود.

آقای محمدنبی حبیبی، دبیرکل حزب مؤتلفه‏ی اسلامی اعلام کرده که میرحسین موسوی و مهدی کروبی، این رهبران جنبش سبز، با وجود حبس خانگی، از مواضع خود عقب‏نشینی نکرده‏اند. این گفته‏ی آقای حبیبی را چگونه ارزیابی می‏کنید؟

آقای حبیبی و حزب مؤتلفه توقع دارند که آن‏ها اظهار ندامت و پشیمانی کنند و تقلب انتخاباتی سازمان‏یافته‏ای که آقای موسوی را از ریاست جمهوری محروم کرد، فتنه بخوانند و کار خودشان را محکوم کنند و وسیله‏ی نزدیکی اصلاح‏طلبان نادم با اصول‏گرایان را برای مقابله با احمدی‏نژاد فراهم بیاورند.

البته من فکر می‏کنم که آقایان موسوی و کروبی، همان‏طور که آقای حبیبی هم گفته است، به‏هیچ‏وجه این‏ کار را نخواهند کرد و فکر می‏کنم بقیه‏ی اصلاح‏طلبان نیز نتوانند چنین خطی را تعقیب کنند.

آقای رفسنجانی هم دیروز (چهارشنبه ۲۲ تیر) از لزوم آزادی موسوی و کروبی سخن گفته و آن را شرط بازگشت صلح و آرامش به اجتماع خوانده است. قضیه چیزی نیست که با این حرف‏ها بشود از آن گذشت.

در همین روزها نامه‏ای از عیسی سحرخیز، با عنوان "جنایت علیه بشریت در زندان‏های نظام اسلامی" منتشر شده است. می‏دانیم که خود آقای سحرخیز الان در زندان هستند. تماس تلفنی زندانیان سیاسی بند ۳۵۰ اوین قطع شده است و وضعیت جسمی مهندس طبرزدی هم وخیم است. از سوی دیگر، آقای ذوالقدر، یکی از مسئولین قضایی گفته است که ما سه برابر ظرفیت زندان‏ها، زندانی داریم. نظرتان در باره‏ی وضعیت زندان‏های ایران چیست؟

این‏که آیا بتوان شکنجه‏ها، روش‏ها و اعمال غیرانسانی و وحشیانه‏ای که در زندان‏های جمهوری اسلامی بر سر زندانیان می‏آید را به عنوان "جنایت بر علیه بشریت" کلاسه کرد و برای‏اش پرونده‏ای در سازمان ملل باز کرد، محل تردید است. به‏خاطر این‏که "جنایت بر علیه بشریت" معمولاً ابعاد بسیار وسیع‏تری دارد.

اما در این‏که زندان‏های جمهوری اسلامی، اگر قدرت‏های غربی درصدد معامله با جمهوری اسلامی نباشند، از مصادیق تجاوز آشکار به حقوق بشر و نقض حقوق انسان‏ها است و قابل تعقیب است، در آن شکی نیست. ولی این‏که بتوان آن را تحت عنوان "جنایت علیه بشریت" تعقیب کرد، البته فکر می‏کنم مشکلاتی داشته باشد.

ولی شما وضعیت زندان‏های جمهوری اسلامی را از دور زیر نظر دارید…

بله؛ نمی‏توان گفت که زندان‏ها بدتر از قبل است، برای این‏که زندان‏ها دوران بسیار سیاه‏تری را داشته است، ولی اکنون هم در شرایطی است که زندانیان از کم‏ترین حقوق خود محروم‌اند. زندانیانی که در حقیقت، هیچ جرمی به جز دفاع از آزادی و حقوق بشر نداشته‏اند و هیچ جرم مدللی بر علیه آن‏ها، حتی از طرف جمهوری اسلامی هم اقامه نشده است.

اغلب عناوینی که به عنوان عناوین مجرمانه از آن‏ها یاد می‏شود، حتی در قوانین جمهوری اسلامی شامل جرم نمی‏شود. جرم سیاسی اصلاً تعریف نشده و گذشته از آن که اصولاً بازداشت این افراد بی‏وجهه است، طرز رفتار با آن‏ها هم به‏هیچ‏وجه حتی با قوانین جمهوری اسلامی در مورد رفتار با زندانی، هم‏خوانی ندارد.

بنابراین کاملاً قابل تعقیب حقوقی در سطح بین‏المللی است، منتها اراده‏ای بین‏المللی برای این‏کار لازم است که هنوز چنین اجماعی در جهان به‏وجود نیامده و باید کوشید که آن را به‏وجود آورد.