تحکیم وحدت

کوهیار فضای غم را می‏شکست

Babak M — Tue, 30 Aug 2011 15:29:58 +0000

سارا روشن

سارا روشن ـ زندان‏های ایران پر از زندانیان سیاسی است. اسم برخی از این زندانیان در تارنماهای اینترنتی، شبکه‏های اجتماعی، رادیوها، تلویزیون‏ها و رسانه‏های اینترنتی مختلف تکرار می‏شوند و اسم بعضی‏ها از یاد می‏روند. ما اما چقدر این زندانیان سیاسی را می‏شناسیم؟ چقدر با آرمان‏ها و آرزوهای آن‏ها آشنا هستیم؟

کوهیار گودرزی، فعال حقوق بشر، وبلاگ‏نویس، روزنامه‏نگار و از دانشجویان دانشکده مهندسی هوافضای دانشگاه صنعتی شریف، یکی از این زندانیان است که بعد از یک‌سال حبس، در ۲۳ آذر ۱۳۸۹ از زندان آزاد شد و مرداد امسال دوباره بازداشت شد.

از جمله فعالیت‏های کوهیار گودرزی، می‏توان به عضویت در انجمن اسلامی دانشجویان دانشگاه صنعتی شریف، دبیر سابق کمیته دانشجویی گزارشگران حقوق بشر، از اعضای کمیته گزارشگران حقوق بشر، عضو کمیته حقوق بشر سازمان ادوار تحکیم وحدت و از همکاران رادیو زمانه در بخش حقوق بشر نام برد.
او در دوره اول محکومیت خود، به محاربه، تبلیغ علیه نظام و حضور در گردهمایی‌های غیر قانونی متهم شده بود، ولی تاکنون از دلایل بازداشت دوباره او و اتهام‌های وارده، اطلاعی در دسترس نیست.

دلگرمی مادران زندانیان سیاسی

در سال ۱۳۸۹ (۲۰۱۰ میلادی) «باشگاه ملی مطبوعات امریکا» جایزه سالانه آزادی مطبوعات خود را به کوهیار گودرزی اهدا کرد.

در مراسم اهدای این جایزه، پروین مخترع، مادر کوهیار، در پیامی اهدای جایزه آزادی مطبوعات به پسرش را مایه افتخار برای خود و دلگرمی برای مادران زندانیان سیاسی ایران دانست و این جایزه را به ملت سبز ایران، مادران آرژانتینی، مادران فلسطینی، مادران صبور ایرانی، به‏ویژه مادر ندا آقاسلطان، مادر سهراب اعرابی، مادر محسن روح‏الامینی، مادر کیانوش آسا و مادران همه زندانیان سیاسی تقدیم کرد.

حسام میثاقی: من نمی‏خواهم بگویم که مثلاً کوهیار می‏خواست دنیا را عوض کند و کار خارق‏العاده‏ای انجام بدهد و آرمان‏ها و آرزوهایش این‏ها بودند. کوهیار هم جوان دانشجویی مانند خیلی دانشجوهای دیگر ایران است. کوهیار هم آدمی است مانند خیلی از آن‏ها که می‏خواست علاوه بر این‏که درس‏اش را می‏خواند، فعالیت اجتماعی هم داشته باشد.

مادر کوهیار در این مراسم گفت: «مایه خرسندی است که به همان اتهاماتی که فرزندان ما در کشور خودشان در بند شده‏اند، مانند فعالیت‏های حقوق بشری، فعالیت در زمینه‏ داشتن حق تحصیل در دانشگاه، آزادی بیان، آزادی مطبوعات، حقوق کودکان کار و کمپین علیه اعدام، حقوق مدنی و شهروندی، در کشورهای دیگر مورد تشویق و تحسین قرار می‏گیرند.»

خانم مخترع خود نیز بعد از رساندن خبر بازداشت دوباره کوهیار به خانواده، بازداشت شده است و در زندان کرمان به‏سر می‏برد.

شکستن فضای غم

با یکی از بستگان کوهیار گودرزی که ترجیح داد ناشناس بماند، در مورد شخصیت کوهیار گفت‏وگویی داشتم. این گفت‏وگوی شیرین، متأسفانه به دلایل امنیتی ضبط نشد و من خلاصه‏ای از آن را برای شما بازگو می‏کنم. او کوهیار را این‏گونه توصیف کرد: «سرشار از عشق، مهربان، قابل اعتماد، همراه، قانع، از خودگذشته، با پشتکار زیاد و کسی که همزیستی با او بسیار آسان است. او دغدغه‏های فلسفی داشت، ماهیت زندگی و هستی برایش جذابیت داشتند و دلیل بودن هر فرد برای او مهم بود و درگیر روزمرگی‏ها نمی‏شد.»

در کنار این گفت‏وگو، با دوتن از دوستان و همکاران کوهیار گفت‏وگویی داشتم. با آرمان میرهاشمی، دوست دوران دبیرستان کوهیار در کرمان و هم‏چنین دوران تحصیل در دانشگاه در تهران و حسام میثاقی، دوست و همکار او در زمینه فعالیت‏های حقوق بشری.

آرمان، شخصیت کوهیار را این‏گونه توصیف می‏کند: «مهم‏ترین چیزهایی که در کوهیار دیدم و در دیگران ندیده‏ام، این است که اطرافیانش برایش مهم بودند. وقتی جوان‏تر بودیم، دبیرستان می‏رفتیم و بچه بودیم، این اطرافیان، دوستان و همین‏‏طور خانواده‏اش بودند. بعدها که بزرگ‏تر شدیم، مردم جامعه‏اش و یک کل بزرگ‏تر برایش مهم‏ شدند.

مادر کوهیار: «مایه خرسندی است که به همان اتهاماتی که فرزندان ما در کشور خودشان در بند شده‏اند، مانند فعالیت‏های حقوق بشری، فعالیت در زمینه‏ داشتن حق تحصیل در دانشگاه، آزادی بیان، آزادی مطبوعات، حقوق کودکان کار و کمپین علیه اعدام، حقوق مدنی و شهروندی، در کشورهای دیگر مورد تشویق و تحسین قرار می‏گیرند.»

سال اول دانشگاه یک‏سری کتاب‏ باهم خریدیم. دو یا سه جلد از این کتاب‏ها متعلق به دانشگاه تهران بودند. اسم آن‏ها را دقیقاً به یاد ندارم، اما در مورد حقوق بشر و فلسفه حقوق بشر بودند. یادم هست که کوهیار این کتاب‏ها را خیلی دوست داشت.»

حسام از کوهیار به عنوان یک همکار چنین می‏گوید: «آدمی بود که دغدغه داشت. یعنی صرفاً درگیر زندگی روزمره و تکراری نبود و نمی‏توانست باشد و می‏خواست فعالیت و حرکتی برای جامعه‏اش انجام بدهد. فوق‏العاده پرانرژی بود. اطرافیانش را دائم به خودشان می‏آورد و باعث می‏شد که شروع کنند. فوق‏العاده هم شاد بود. یعنی واقعاً فضای غم را می‏شکست.»

شما کوهیار را از دوره نوجوانی می‏شناسید. کدام خصوصیت اخلاقی کوهیار در پیوند با دوستان و با محیط‏ اطرافش برای تو برجسته‏تر است؟

آرمان میرهاشمی: از هرکسی که این سئوال را بپرسید، می‏گوید: شوخ‏طبعی‏اش! می‏توانم بگویم او آدم بامزه‏ای بود و در بدترین شرایط هم همیشه بامزه می‏ماند. همیشه می‏خندید و سعی می‏کرد تو را بخنداند.

حتی با وجود این شرایط بد، داشت تلاش خود را می‏کرد. وقتی آدم از کاری که خودش انجام می‏دهد، راضی باشد، به نظر من، شادی هم برایش به ارمغان می‏آورد؛ در هر شرایطی!

حسام میثاقی: کوهیار، وقتی کار حقوق بشری می‏کند، واقعاً کار حقوق بشری انجام می‏دهد. یعنی آدمی است که دارد در ایران کار می‏کند. این کار برایش سود که نه، ضرر هم دارد و همانطور که می‏بینیم، به خاطر آن باید به زندان برود. با این حال کسی است که سعی می‏کند در همه زمینه‏ها به حقوق بشر بپردازد. یعنی از دید او، حقوق بشر فقط حقوق عده خاصی نیست.

کوهیار در هر زمینه‏ای، حتی اگر زمینه خطر بیشتری هم داشته باشد، کار می‏کند و این به نظر من، ویژگی‏ای است که هر فعال اجتماعی‌ای در ایران ندارد، ولی کوهیار آن را دارد.»

در جست‌وجوی آرامش

دوستی که نمی‌خواهد نامش منتشر شود، از آرزوهای کوهیار به زمانه می‌گوید. او قبل از زندان می‏خواسته به هاروارد برود و ادامه تحصیل بدهد، ولی بعد از بازگشت از زندان در دوره اول، تصمیم می‌گیرد به آرامش و تعادل در زندگی برسد. یک خانه ساده‏ در تهران داشته باشد، با یک درآمد متوسط و بیشتر بخواند و بیشتر بداند. آرمان و حسام نیز از وجوهی دیگر به شخصیت کوهیار می‌پردازند.

آرمان: کوهیار در سال‏های‏ آخر دبیرستان کتابی خریده بود که اگر اشتباه نکنم، سرگذشت یکی از سردبیران قبلی روزنامه لوموند را بازگو می‏کرد. یادم هست آن موقع‏ها خیلی دوست داشت که یک روز جای آن آدم باشد و سردبیر روزنامه لوموند بشود.

اما وقتی بزرگ‏تر شدیم، آرزویی که همه ما داشتیم، این بود که در ایرانی آزاد زندگی کنیم که به نظر من، کوهیار دارد جوانی‏اش را به پای آن می‏دهد.

حسام: من نمی‏خواهم بگویم که مثلاً کوهیار می‏خواست دنیا را عوض کند و کار خارق‏العاده‏ای انجام بدهد و آرمان‏ها و آرزوهایش این‏ها بودند. کوهیار هم جوان دانشجویی مانند خیلی دانشجوهای دیگر ایران است. کوهیار هم آدمی است مانند خیلی از آن‏ها که می‏خواست علاوه بر این‏که درس‏اش را می‏خواند، فعالیت اجتماعی هم داشته باشد.

آرمان میر‌هاشمی: کوهیار در سال‏های‏ آخر دبیرستان کتابی خریده بود که اگر اشتباه نکنم، سرگذشت یکی از سردبیران قبلی روزنامه لوموند را بازگو می‏کرد. یادم هست آن موقع‏ها خیلی دوست داشت که یک روز جای آن آدم باشد و سردبیر روزنامه لوموند بشود.

او می‏خواست برای جامعه‏اش مفید باشد. می‏خواست مشکلاتی را که در جامعه وجود دارند، از راه قانونی و با اطلاع‏رسانی از حقوق بشر، بهتر کند. او روزنامه‏نگاری است که دغدغه‏مند است، می‏خواهد صدای خود و صدای یک عده آدم را که صدای‏شان شنیده نمی‏شود، به گوش بقیه برساند، به گوش آدم‏هایی که شاید بتوانند کاری انجام بدهند.

آرمان: یادم می‌آید توی پارک نشسته بودیم. چندتا جوان هم‏سن و سال ما، چند جوان به قول خودمان، بی‏غم به آن‏جا آمده بودند و داشتند با ما در مورد روز زن صحبت می‏کردند. یادم نمی‏آید دقیقاً چی شد که ما چنین بحثی را با آن‏ها شروع کردیم، ولی هرچه بود بحث خیلی مسخره‏ای با آن‏ها داشتیم. بعد که آن‏ها رفتند، گفتم: ببین! برای این‏ها می‏روی زندان؟ البته آن موقع هنوز به زندان نرفته بود. او پاسخ داد: برای همه باید رفت زندان!

این خاطره‏ای است که بعدها وقتی یاد آن می‏افتادیم، خیلی باهم می‏خندیدیم. چون بحثی را که با آن دو، سه‌نفر داشتیم، بسیار برای ما ناامیدکننده‏ بود.

لبخندی که دل برایش تنگ است

حسام میثاقی مدتی با کوهیار همکاری نزدیک داشته است و حال از احساس خود در نبود دوستش برای زمانه می‏گوید.

حسام: کوهیار استاد شکستن فضا بود. یعنی وقتی فضا سرد یا کمی غمناک و خشک می‏شد، خیلی راحت، فضا را می‏شکست و می‏توانست به همه انرژی بدهد. شاید وقتی نیست، این کمبود بیش از همه حس بشود.

چون فوق‏العاده آدم شادی است. آدمی است که لبخندش به همه انرژی می‏دهد. من دلم بیش از همه برای این تنگ شده است.

ترانه مورد علاقه کوهیار

در آخر، به سراغ ترانه‏ای می‏رویم که به گفته حسام، مورد علاقه کوهیار است: «یکی از کارهایی که دوست دارد، آهنگ "شاید من، شاید تو" از گروه اسکورپیونز (Scorpions) است. یادم هست بار اولی هم که بازداشت شد، وقتی این آهنگ را گوش می‏دادم، خیلی تحت تأثیر قرار گرفتم. یعنی واقعاً برایم ناراحت‌کننده بود.»

نگاهی به جنبش دانشجویی و ۱۸ تیر

arezoo — Sat, 09 Jul 2011 17:54:34 +0000

پانته‌آ بهرامی

در اغلب کشورهایی که از نبود آزادی بیان و رقابت‏های حزبی رنج می‏برند، جنبش دانشجویی بار عوارض این استبداد را به دوش می‏کشد و بسیاری از فعالیت‏ها و گروه‏بندی‏های سیاسی در آن تبلور می‏یابد.

در ایران نیز همین‏گونه است و جنبش دانشجویی، اغلب پرچم اعتراض‏های سیاسی را در اوج خفقان و اختناق به دوش کشیده است و همواره به عنوان جنبشی پویا و پرتوان، پرچم‏دار اعتراض بوده است.

این موضوع تنها به سه دهه‏ی عمر جمهوری اسلامی خلاصه نمی‏شود. خط پیوستهای که ۱۶ آذر سال ۱۳۳۲ را به ۱۸ تیر ۱۳۷۸ و بالاخره به ۲۵ خرداد ۱۳۸۸ وصل می‏کند، نموادر حرکتی است که نسل‏های مختلف آن را تداوم بخشیده‏اند.

شکاف بین دو نسل

انجمن حقوق بشری "سیمرغ" به مناسبت ۱۸ تیر، برنامه‏ای با حضور دانشجویان از طیف‏های مختلف، از دانشجویان چپ گرفته تا دانشجویان فعال در دفتر تحکیم وحدت، در روز نهم ژوییه در شهر دورتموند برگزار کرده است.

در این برنامه سعید حبیبی، علی هنری، امیر معماریان و فرشید آذرنیوش سخنرانی داشته اند.

محسن پرتو، سخن‏گوی انجمن حقوق بشری در دورتموند، هدف از برگزاری این برنامه را این‏گونه توضیح می‏دهد:

محسن پرتو: ما بر این اعتقادیم که جمهوری اسلامی آگاهانه کاری کرده است که این گسست بین این دو نسل به‏وجود بیاید و تبادل اندیشه و تجربه مبارزاتی‏شان دچار وقفه بشود. ما بر این باوریم که این فعالین دانشجویی جوان می‏توانند حلقه‏ای از این زنجیره‏ی مبارزاتی دانشجویی باشند که افزون شود بر مبارزات نسل ما.

«از یک طرف گرامی‏داشت روز ۱۸ تیر است، ولی انگیزه‏ی اصلی ما این است که دانشجویان از طیف‏های گوناگون بتوانند کانال‏های فعالیتی خودشان را بیشتر برای ما توضیح بدهند.
برای بخشی از نسل ما که در برون مرزهای ایران زندگی میکند، عدم آگاهی از فعالیت‏های دانشجویان در دو دهه‏ی اخیر در ایران، باعث یک سری پیش‏داوری در ما شده است و این موضوع را در زندگی روزمره و یا در برخورد این دو نسل با هم شاهد هستیم. به این دلیل چنین برنامه‏ای می‏تواند این پیش‏داوری‏ها را برطرف کند و باعث نزدیکی این دو نسل بشود.

ما بر این اعتقادیم که جمهوری اسلامی آگاهانه کاری کرده است که این گسست بین این دو نسل به‏وجود بیاید و تبادل اندیشه و تجربه مبارزاتی‏شان دچار وقفه بشود. ما بر این باوریم که این فعالین دانشجویی جوان می‏توانند حلقه‏ای از این زنجیره‏ی مبارزاتی دانشجویی باشند که افزون شود بر مبارزات نسل ما.
انگیزه‏ی دیگر ما این است که در پاس‏داشت ارزش‏های حقوق بشری، این تریبون را در اختیار طیف‏های گوناگون در پیوند با آزادی بیان و آزادی ابراز عقیده قرار دهیم. »

۱۸ تیر و "تحکیم وحدت"

مجموعه رخدادهایی که آن را با نام "۱۸ تیر" میشناسیم و نقطه عطفی در جنبش دانشجویی ایران محسوب میشود، باتوقیف روزنامه "سلام" شروع شد. بعد از ظهر پنجشنبه ۱۷ تیرماه دانشجویان ساکن کوی دانشگاه تهران در اعتراض به این توقیف دست به تحصن زدند. نیمههای شب و در اولین ساعات آغازین روز جمعه ۱۸ تیرماه اولین حملات نیروهای امنیتی و لباس شخصی به کوی آغاز شد، حملاتی که تا روز ۲۱ تیرماه ادامه داشت.

امیر معماریان، ورودی سال ۸۴ رشته‏ی مکانیک دانشگاه ابهر، دبیر سابق انجمن اسلامی این دانشگاه و دانشجوی محروم از تحصیل، در زمستان ۸۸ مجبور به ترک ایران شد و اکنون عضو هیأت تحریریه‏ی سایت "دانشجونیوز" است.

امیر معماریان: دوستان با هسته‏ی مرکزی نهاد قدرت در ارتباط بودند و آن‏ها هم بسیار ترسیده بودند و آماده‏ی ارائه‏ی امتیازات شده بودند. اما در این بین − می‏توان گفت − اهمال و سستی خاتمی، کمر این حرکت را شکست.

امیر معماریان در پاسخ به پرسش من در مورد ۱۸ تیر و نقش "تحکیم وحدت" میگوید:

«شروع ۱۸ تیر با تحکیم وحدت نبود. یعنی حادثه اتفاق افتاد، ولی از فردای آن روز تحکیم وارد ماجرا شد. مسئولین آن روز تحکیم، آقایان عطری و افشاری بودند. تحکیم سعی کرد با واضح کردن خواسته‏ها و مطالبات به طرف مذاکره با نهاد قدرت و گرفتن امتیازات پیش برود.
این روند داشت طی می‏شد، دوستان با هسته‏ی مرکزی نهاد قدرت در ارتباط بودند و آن‏ها هم بسیار ترسیده بودند و آماده‏ی ارائه‏ی امتیازات شده بودند. اما در این بین − می‏توان گفت − اهمال و سستی خاتمی، کمر این حرکت را شکست.
این روز و اتفاقاتی که در آن یک هفته افتاد، تأثیر بسیار زیادی در روند جنبش دانشجویی داشت. یعنی جنبش دانشجویی عملاً متوجه شد و واقعه ۱۸ تیر این دستاورد را برای جنبش دانشجویی داشت که اصلاح‏طلبان حکومتی به هیچ‏عنوان نمی‏توانند تکیه‏گاه مطمئنی برای حرکت‏های آزادی‏خواهی، حق‏خواهی، برابری طلبی و دمکراسی‏طلبی دانشجویی باشند. از آن روز است که می‏توان گفت جنبش دانشجویی خود را حتی از بدنه‏ی اصلاح‏طلبان حکومتی جدا کرد.
مطمئناً بسیاری از دانشجویان و تحکیم، راه تغییر را، بیشتر راه رفرم می‏دانند. یعنی کم‏هزینه‏ترین راه را رفرم می‏دانند، ولی بسیاری از رفرمیست‏هایی که اکنون در صحنه‏ی سیاسی کشور نقش بازی می‏کنند، در سال ۷۸ نشان دادند که نقطه‏ی اتکای مناسبی نمی‏توانند باشند.
این نکته را راجع به اصلاح‏طلبان در سال ۱۳۷۸ گفتم. چون در سال ۱۳۸۸، بسیاری از اصلاح‏طلبان، مانند آقای مصطفی تاج‏زاده، میرحسین موسوی، مهدی کروبی، دیگر آن اشخاصی نبودند که در سال ۷۸ بودند. بسیار فرق کرده بودند، رادیکال شده بودند و خواسته‏ها و مواضع‏شان بسیار رادیکال شده بود.
اما مطمئناً جنبش دانشجویی با بسیاری از اصلاح‏طلبانی که از سال ۸۸ به این‏سو، به وظایف تاریخی خودشان عمل نکردند، زاویه‏ی جدی دارد.»

استراتژی عبور از خاتمی

انقلاب فرهنگی سال ۱۳۵۸ سکوی پرشی بود برای محدود کردن آزادی‏های مدنی و اخراج دانشجویان چپ و بسیاری از اساتید سکولار. بازوی اجرایی این حرکت در دانشگاه‏ها، انجمن‏های اسلامی بودند. اما همین انجمن اسلامی و تشکل پیوند‏ دهنده‏ی آن‏ها، یعنی دفتر "تحکیم وحدت"، در طی سه دهه و با پا گذاشتن نسل جدید، تغییر کرد و این تغییر بر خلاف حرکت اولیه‏ی آن، در تقابل با حکومت بود.

امیر معماریان، از دانشجویان فعال در انجمن اسلامی، از فراز و فرود تحکیم وحدت می‏گوید:

«چهارچوب دفتر تحکیم وحدت بعد از دیدار فعالین دانشجویی وقت در سال ۱۳۵۸ با آیت‏الله خمینی که آیت‏الله خمینی به آن‏ها گفت: بروید تحکیم وحدت کنید، شکل گرفت. جالب این است که محمود احمدی‏نژاد هم یکی از مؤسیسن دفتر تحکیم وحدت است.
این روند، یعنی حمایت بی‏دریغ از حکومت ادامه داشت تا می‏رسیم به سال ۱۳۶۸ و انتخاب آیت‏الله خامنه‏ای برای رهبری حکومت اسلامی. در این‏جاست که دفتر تحکیم وحدت کمی زاویه پیدا می‏کند با حکومت، ولی نه به عنوان منتقد کلی.
این مسئله در سال ۱۳۷۶، به حضور دفتر تحکیم وحدت در طیف اصلاح‏طلبان که آن موقع نام‏شان "طیف دوم خردادی‏ها" بود، می‏انجامد. در این‏جا دیگر دفتر تحکیم تبدیل شده به یک طیف منتقد و این یکی از آن سرفصل‏های خیلی مهم دفتر تحکیم است.

مسئله‏ی بعدی و چرخش بسیار بزرگ این تشکل، در نشست گرگان دفتر تحکیم وحدت در سال ۱۳۷۹ اتفاق افتاد که آقای علی افشاری دبیر سیاسی تشکیلات دفتر تحکیم، استراتژی عبور از خاتمی را مطرح می‏کند. به این معنا که دفتر تحکیم وحدت تصمیم می‏گیرد که خود را کامل از نهاد قدرت جدا کند و منتقد تمام عیار قدرت بشود. این هم یکی از سرفصل‏های بسیار مهم تحکیم است.
این مسئله در سال ۸۴، دوباره رادیکال‏تر می‏شود، با عدم حمایت دفتر تحکیم از اصلاح‏طلب‏ها در انتخابات که عملاً نشان می‏دهد دیگر امیدی به روند اصلاح‏طلبی و رفرم در کشور ندارد.»

امیر معماریان: بسیاری از دوستان چپ، علاقه به حرکت‏های رادیکال داشتند. حرکت‏هایی که متأسفانه عمر حرکت‏های دانشجویی را بسیار کوتاه می‏کرد و سریعاً از سوی حکومت سرکوب می‏شد.

از امیر معماریان در مورد امکان حرکت دانشجویان چپ در تحکیم وحدت پرسیدم. به نظر او:

«یکی از بزرگ‏ترین استراتژی‏هایی که در تحکیم، از شروع سالیان حرکت انتقادی و مخالفتی‏اش با حکومت وجود داشت، حرکت در مسیری بود که بتوان ادامه‏ی حیات داد. ولی بسیاری از دوستان چپ، علاقه به حرکت‏های رادیکال داشتند. حرکت‏هایی که متأسفانه عمر حرکت‏های دانشجویی را بسیار کوتاه می‏کرد و سریعاً از سوی حکومت سرکوب می‏شد.
ولی پاسخ روشن به سئوال شما این است که نه؛ به هیچ عنوان این‏طور نبود که دانشجویان چپ نتوانند در تحکیم فعالیت کنند. نمونه‏ی واضح آن آقای سعید حبیبی، یکی از فعال‏ترین دانشجویان چپ است که در تحکیم به عنوان دبیر سیاسی دفتر تحکیم انتخاب می‏شوند. آقای مرتضی اصلاحچی یکی دیگر از دوستان چپ ما بودند که در تحکیم حضور داشتند.»

کمیته هتاب

فرشید آذرنیوش، ورودی سال ۸۴، دانشجوی محروم از تحصیل دانشگاه بین‏المللی قزوین است. وی دبیر "کمیته‏ی فرهنگی هتاب" بود که یک کمیته‏ی فرهنگی کردی محسوب می‏شد و نشریه‏ی مستقلی نیز منتشر می‏کرد. "هتاب" به زبان کردی، به مفهوم خورشید است. این انجمن فرهنگی، فعالیت خود را از اوایل دهه‏ی ۸۰ آغاز نمود و سویه‏ی آن مطلوب حکومت نبود.

فرشید آذرنیوش در مورد فعالیت‏های این کمیته می‏گوید:

«فعالیت‏های این کمیته به‏گونه‏ای بود که با دانشجویان کرد سایر دانشگاه‏ها در ارتباط بود، کلاس‏های زبان برگزار می‏کرد و نهایتاً برگزاری یک سری جلسات با حضور نویسندگان، روشنفکران، استادان دانشگاه و یا روزنامه‏نگاران جزو فعالیت‏های آن بود.
البته این جلسات و گفت‏وگوها مطلوب حاکمیت نبود. یک سال ادامه پیدا کرد و دانشجویان از همه‏ی قشرها و حتی غیرکرد نیز در این کمیته عضو بودند. اما از سال ۸۶ این کمیته مشمول یک‏سری قوانین وزارت علوم شد، به عنوان تهدید تلقی گردید و از نیمه‏ی دوم سال ۸۶، عملاً فعالیت آن به‏صورت کامل تعطیل شد.»

دو طیف اصلاح طلبان

فرشید آذرنیوش: در بسته‏ترین شرایط هم باز به‏خاطر حفظ قدرت و مناسک قدرتی خودشان، حتی حاضر نیستند صندلی قدرت را رها کنند.

فرشید آذرنیوش دو گروه از اصللاح‏طلبان را از هم تمیز می‏دهد و معتقد است:

«گروهی که به لحاظ اندیشه‏ی سیاسی، قائل به اصلاح‏طلبی در روش و نه در استراتژی هستند و گروه دیگر به اصلاح‏طلبی هم در روش و هم در استراتژی معتقد‏ند. این گروه در بسته‏ترین شرایط هم باز به‏خاطر حفظ قدرت و مناسک قدرتی خودشان، حتی حاضر نیستند صندلی قدرت را رها کنند.

اما در طرف مقابل‏شان، یک سری نیروهای دیگر، از جمله دفتر تحکیم وحدت هستند که هرچند به عنوان نیروی دانشجویی اپوزیسیون شناخته می‏شد، اما خیلی با گروه اول که استراتژی‏شان استراتژی اصلاح‏طلبی نیست، متفاوت هستند، آنان دیگر قائل هستند که نظام قابل اصلاح نیست.

موسوی و کروبی در روند از این نیروها بسیار فاصله گرفتند. اما نیروهایی که بعد از سرکوب‏ها و قصاوتی که این حاکمان در حق مردم و معترضین انجام دادند، دوباره قائل به مشارکت در حکومت شدند، این‏جا دیگر از دایره‏ی اصلاح‏طلبی به آن مفهوم سیاسی خارج شده‏اند. یعنی اصلاح‏طلبی فقط به منظور امتیازدهی و ماندن در قدرت به هر بهانه‏ای نیست.
من قاصر بودن جنبش‏های دانشجویی شناسنامه‏دار را خیلی بیشتر از فعالین کرد می‏دانم و معتقدم که این جریانات شناسنامه‏دار منتقد، از جمله دفتر تحکیم وحدت نتوانستند ارتباط موفقی با فعالان قومیتی برقرار کند و عملاً می‏توان گفت تا حدودی به مطالبات فعالان قومیتی در دانشگاه‏ها بی‏توجه بود.»

نقطه پیوند فعالان دانشجویی و اقلیت های قومی و مذهبی

فرشید آذرنیوش هم‏چنین دبیر کمیته‏ی پی‏گیری حقوقی دانشگاه بوده و با توجه به صدور احکام سنگین برای دانشجویان، این کمیته بر روی رایزنی تمرکز داشت. بعدها با فشارهای حکومت، همه‏ی این فعالیت‏ها تعطیل شد.

وی حرکت آتی دانشجویان را این‏گونه ارزیابی می‏کند:

«جریانات دانشجویی نیاز خیلی جدی‏ای به تفاهم و تعامل با فعالان قومیتی در دانشگاه دارند که واقعاً به صورت جدی، مورد تبعیض، فشار و حتی بسیار بیشتر از فعالین سیاسی واقع شده‏اند. شاید بتوان گفت که بازیابی قوای جریانات دانشجویی تا حدود زیادی در گرو تعامل و گفت‏وگویی است که بین جریانات دانشجویی و اقلیت‏های قومی و مذهبی‏ باید صورت بگیرد.
نارضایتی‏ها خیلی در دانشگاه‏ها زیاد است و من امیدوارم از طرف جریانات دانشجویی و فعالینی که سابقه‏دار هستند و تا حدود زیادی شاید بطور نسبی فعال هستند، مطالبات فعالین قومیتی مورد توجه و ارزیابی قرار بگیرد.
چرا که مطالبات فعالین قومیتی در دانشگاه‏ها، در مواردی با فضا و جریانات منتقد موازی است و در موارد زیادی هم مستقل است و لازم است که از طرف جریانات دانشجویی مورد ارزیابی و مطالعه قرار گرفته بشود تا بتوان این گسست را از بین برد و جبهه‏ی منتقد را تا حدودی تقویت کرد.»