مذاکره

خامنه‌ای و راه دشوار مذاکره با آمریکا

politics — Sun, 24 Mar 2013 00:14:28 +0000

اکبر گنجی

اکبر گنجی - آیت‌الله خامنه‌ای همه ساله در روز اول سال، مهم‌ترین سخنرانی خود را در مشهد ایراد می‌کند. رابطه‌ با آمریکا، مهمترین رکن سخنرانی سال جاری او بود. نکاتی که او در این سخنرانی درباره‌ آمریکا بیان کرد، به شرح زیر بود:

الف- دولت آمریکا به طور مستقیم و غیرمستقیم به ما پیغام می‌دهد که هدفش تغییر جمهوری اسلامی نیست، اما ما به هیچ وجه نگران چنین برنامه‌ای نبوده و نیستیم. برای این که وقتی جرج بوش به صراحت از تغییر رژیم سخن می‌گفت، هیچ کاری نتوانست انجام دهد، شما هم قادر به انجام این کار نیستید. در عین حال، آمریکا "لانه‌ اصلی توطئه علیه ملت ایران است". هیلاری کلینتون به صراحت گفت تحریم‌هایی وضع می‌کنیم تا ایران را فلج سازیم. اوباما پیروزمندانه از مشکلات اقتصادی ایران- افت پول ملی- سخن می‌گوید. اوباما از طریق نامه و پیغام نسبت به من و ملت ایران اظهار دوستی می‌کند، اما از ابتدای سال ۹۱ تحریم‌های شدیدی- تحریم نفت، تحریم بانک و مبادلات بانکی و پولی بین جمهوری اسلامی و کشورهای دیگر ــ علیه ایران وضع کرد.

ب- رهبران آمریکا ما را نفهم فرض کرده‌اند: "این هم یکی از آن لطائف عالم است که آمریکائی‌ها دشمنی می‌کنند، می‌گویند شما نفهمید که ما با شما دشمنیم؛ مخالفت و عناد می‌ورزند، متوقعند که ملت ایران نفهمد که آنها معاندند و دشمنی می‌کنند! این سیاست از اواخر دوران بوش در مقابل ایران شروع شده است، امروز هم متأسفانه همان سیاست را دولتمردان آمریکا ادامه می‌دهند؛ همان پنجه‌ چدنی زیر دستکش مخملی". آمریکا از هیچ کوششی جهت منزوی کردن سیاسی ایران دریغ نکرده است، از جمله ممانعت از شرکت رهبران جهان در اجلاس غیر متعهدها در تهران، که در این زمینه شکست خورد.

پ- اوباما و دیگر رهبران آمریکا اظهار خوشحالی کرده‌اند که من به تأثیر تحریم‌های اقتصادی اذعان کرده‌ام: "بله، تحریم‌ها بی‌اثر نبود؛ می‌خواهند خوشحالی کنند، بکنند. تحریم‌ها بالاخره اثر گذاشت... بله، تحریم‌ها اثر گذاشت، منتها نه آن اثری را که دشمن می‌خواست". هدف آمریکا سرنگونی جمهوری اسلامی بود و نتوانست به این هدف دست یابد.

ت- اما تحریم‌های اقتصادی پیامدهای مثبتی هم داشته است. رشد همه جانبه- از جمله: به فضا فرستادن ماهواره‌ ناهید، فرستادن کاوشگر پیشکام با موجود زنده، ساختن جنگنده‌های فوق پیشرفته، دستیابی به مقام اول زیست فناوری در منطقه، کسب رتبه اول نانوفناوری در منطقه، مقام اول تولید علم در منطقه، ۲۵ برابر شدن دانشجویان نسبت به سال ۵۷، غنی سازی ۲۰ درصدی اورانیوم برای نیروگاه تحقیقاتی تهران، و غیره، برخی از این موارد هستند. ما باید همیشه نقشه‌های دشمن را از قبل پیش بینی کرده و هوشمندانه نسبت به آنها واکنش نشان دهیم. نیروگاه تحقیقاتی تهران- که رادیو داروهای مهم مورد نیاز کشور را تولید می‌کند- نیازمند سوخت ۲۰ درصدی است. آمریکا به دنبال آن بود که از این طریق هم به ما فشار آورده و ما را وادار به قبول زورگویی‌های خود نماید. پیش‌بینی هوشمندانه موجب غنی سازی ۲۰ درصدی و تبدیل آن به صفحه‌های مورد نیاز نیروگاه شد. آنها در انتظار التماس ما بودند، اما ما پیروزمندانه اعلام کردیم که محتاج شما نبوده و خود آن را تولید کرده‌ایم.

جمهوری اسلامی به رهبری خامنه‌ای و از طرف دیگر آمریکا و اسرائیل تنها بازیگران سرنوشت ساز منطقه و ایران نیستند. عربستان سعودی، قطر، ترکیه و...نیز در صحنه حضور داشته و به شدت در حال تغییر و تحول رویدادها به سود خود هستند. آیا نتیجه‌ بازی‌ای که همه‌ این فاعلان ترتیب داده‌اند، به سود دموکراسی و حقوق بشر است؟ شواهد و قرائن دقیقاً جهت معکوسی را نشان می‌دهند.

ث- دولت آمریکا "مرتب و پی در پی پیغام" می‌دهد که به دنبال مذاکره‌ صادقانه است. من بارها صادقانه و منطقی گفته‌ام که "در پی سلاح هسته‌ای نیستیم". وقتی شما مدعای صادقانه‌ ما را باور نمی‌کنید، "ما چرا باید حرف شما را باور کنیم؟! ". پیشنهاد مذاکره‌ مستقیم برای فریب مردم جهان و ایران است، نه تفاهم و توافق.

خامنه‌ای در سخنرانی ۲۹/۱۱/۹۱ نیز گفته بود: "اگر ما می‌خواستیم سلاح هسته‌اى درست کنیم، شما چطور می‌توانستید نگذارید؟ اگر ایران اراده می‌کرد که سلاح هسته‌اى داشته باشد، آمریکا به هیچ وجه نمی‌توانست جلوى او را بگیرد. ما نمی‌خواهیم سلاح هسته‌اى درست کنیم؛ نه به خاطر این که آمریکا از این ناراحت می‌شود؛ عقیده‌ خود ما این است. ما اعتقاد داریم که سلاح هسته‌اى جنایت بر بشریت است و نباید تولید شود؛ آنچه هم که در دنیا هست، باید محو شود و از بین برود؛ این عقیده‌ ماست، به شما ربطى ندارد. اگر ما این عقیده را نداشتیم و تصمیم می‌گرفتیم سلاح هسته‌اى درست کنیم، هیچ قدرتى نمی‌توانست جلوى ما را بگیرد؛ همچنان که در جاهاى دیگر هم نتوانستند بگیرند: در هند نتوانستند، در پاکستان نتوانستند، در کره‌ شمالى نتوانستند. آمریکائى‌ها مخالف هم بودند، اما آنها هم سلاح هسته‌اى درست کردند".

ج- یکی از تاکتیک‌های آمریکایی‌ها این است که شایع کرده‌اند که افرادی از سوی رهبری با آنها مذاکره کرده‌اند."این هم یک تاکتیک تبلیغاتیِ دیگر و دروغ محض است. تا کنون از سوی رهبری، هیچ‌ کس با آنها مذاکره نکرده است". دولت‌های قبلی در چند مورد خاص- با مجوز رهبری و ضمن رعایت خطوط قرمز رهبری- مذاکره کرده‌اند.

چ- من به دعوت آمریکایی‌ها خوشبین نیستم، چون هدف آنها مذاکره نیست، تحمیل نظر خود به ایران است. آنها خواستار پذیرش کلیه‌ مطالبات ناحق خود بوده و نام آن را مذاکره می‌نهند.

ح- آمریکا هیچ تمایلی به اتمام مذاکرات هسته‌ای و حل مسئله ندارد. برای این که راه حل مناقشه "بسیار نزدیک و بسیار آسان" است. تنها خواست ما، به رسمیت شناختن حق غنی سازی اورانیوم برای اهداف صلح آمیز است. رفع نگرانی آنها نیز "بسیار آسان" است:"می توانستند مقررات قانونی آژانس هسته‌ای را هم اعمال کنند؛ ما هم از اول هیچ مخالفتی با اعمال این نظارتها و مقررات نداشتیم".

خ- در عین عدم خوشبینی به دعوت رهبران آمریکا به مذاکره‌ مستقیم با ایران، "اما مخالفت هم ندارم".

د- تحریم‌های اقتصادی به منظور تحریک مردم به شورش علیه جمهوری اسلامی و سرنگونی نظام وضع شده و می‌شوند. همه گونه فعالیت عملی علیه امنیت داخلی ایران- از جمله حفظ تمامیت ارضی ایران- انجام داده‌اند.اگر دولت آمریکا دست از دشمنی و اقدامات خصمانه با جمهوری اسلامی بردارد، همه‌ مشکلات فی مابین حل خواهد شد. "راه عاقلانه" دست کشیدن از دشمنی با ملت ایران است.

درباره‌ سخنان جدید خامنه‌ای چند نکته قابل توجه است:

یکم- برخلاف موارد قبلی که به صراحت و با قاطعیت مذاکره‌ مستقیم با دولت آمریکا را نفی می‌کرد، این بار، علی‌رغم ایراد تمامی نقدها، اعلام کرد که مخالفتی با مذاکره‌ مستقیم میان ایران و آمریکا ندارد. این حتی با یکی از آخرین سخنرانی هایش نیز تفاوت داشت که گفته بود: "من دیپلمات نیستم، من انقلابى‌ام، حرف را صریح و صادقانه می‌گویم. دیپلمات یک کلمه‌اى را می‌گوید، معناى دیگرى را اراده می‌کند. ما صریح و صادقانه حرف خودمان را می‌زنیم؛ ما قاطع و جازم حرف خودمان را می‌زنیم. مذاکره آن وقتى معنا پیدا می‌کند که طرف، حُسن نیت خود را نشان بدهد؛ وقتى طرف، حُسن نیت نشان نمی‌دهد، خودتان می‌گویید فشار و مذاکره؛ این دوتا با هم سازگار نیست. شما می‌خواهید اسلحه را مقابل ملت ایران بگیرید، بگویید: یا مذاکره کن یا شلیک می‌کنم".

دوم- در مسئله‌ هسته‌ای نیز راه حل خود را با شفافیت تمام اعلام کرد. به رسمیت شناختن حق غنی‌سازی اورانیوم توسط ایران- برای مقاصد صلح‌آمیز- از سوی دولت‌های غربی. نگرانی دولت‌های غربی در خصوص صلح‌آمیز بودن نیز در چارچوب قوانین آژانس بین‌المللی انرژی هسته‌ای قابل حل است. اگر حق ایران به رسمیت شناخته شود، ایران نیز با تصویب پروتکل الحاقی به رفع نگرانی‌های دولت‌های غربی خواهد پرداخت.

تنها دولت‌ها فاعلان تعیین کننده‌ سرنوشت ایران و منطقه نیستند. مخالفان رژیم‌های خودکامه نیز فاعلانی هستند که در تحلیل مسائل منطقه و ایران نباید نادیده گرفته شوند. این عاملان نیز به راه‌های مختلف رفته و می‌روند. برخی از راه ها- اگرچه لزوماً سریع نیستند- ولی قطعاً به نظام‌های دموکراتیک منتهی می‌شوند. برخی دیگر از راه ها، شاید بتوانند در کوتاه مدت رژیم‌های استبدادی موجود را سرنگون سازند، اما دموکراسی ساز نیستند

اما مسئله این است که دولت‌های غربی غنی سازی ۲۰ درصدی توسط ایران را- که حق مشروع اعضای آژانس است- نمی‌پذیرند و خواهان تعطیل کردن آن هستند. به تعبیر دیگر، دولت آمریکا خواهان تعطیلی غنی سازی ۲۰ درصدی و تصویب پروتکل الحاقی است، اما در برابر، فقط بخش اندکی از تحریم‌ها ملغی خواهد شد.

سوم- با این که مواضع اش علیه اسرائیل را مجدداً تکرار کرد، اما باز هم فارغ از تهدیدهای تهاجمی و تجاوزگرایانه بود. او هیچ گاه تاکنون نگفته است که ایران به دنبال نابود کردن اسرائیل است، بلکه از مدل افریقای جنوبی دفاع کرده و می‌کند. از جمله در سخنرانی ۹/۶/۹۱ اجلاس غیرمتعهدها در تهران گفته است: "ما راه‌حلى عادلانه و کاملاً دموکراتیک را پیشنهاد کرده‌ایم: همه‌ى فلسطینى‌ها، چه ساکنان کنونى آن، و چه کسانى که به کشورهاى دیگر رانده شده و هویت فلسطینى خود را حفظ کرده‌اند، اعم از مسلمان و مسیحى و یهودى، در یک همه‌پرسىِ عمومى، با نظارتى دقیق و اطمینان‌بخش شرکت کنند و ساختار نظام سیاسى این کشور را انتخاب نمایند و همه‌ فلسطینیانى که سالها رنج آوارگى را تحمل کرده‌اند، به کشور خود باز گردند و در این همه‌پرسى و سپس تدوین قانون اساسى و انتخابات، شرکت نمایند. آنگاه صلح برقرار خواهد شد".

خامنه‌ای اما در خصوص تهدیدهای دائمی جنگ طلبانه‌ی نتانیاهو مبنی بر بمباران تأسیسات هسته‌ای ایران گفت: "گاهی سردمداران رژیم صهیونیستی، ما را تهدید هم می‌کنند؛ تهدید به حمله‌ نظامی می‌کنند؛ اما به نظرم خودشان هم می‌دانند، و اگر نمی‌دانند، بدانند که اگر غلطی از آنها سر بزند، جمهوری اسلامی "تل‌آویو" و "حیفا" را با خاک یکسان خواهد کرد".

این مدعا درست باشد یا نادرست- یعنی جمهوری اسلامی توان مقابله به مثل و نابودی تل آویو و حیفا را داشته باشد یا نداشته باشد- تهدید به واکنش به تجاوز است. هیچ گاه از حمله‌ به اسرائیل سخن نمی‌گوید، فقط و فقط می‌گوید، اگر اسرائیل به ایران تجاوز کند، جمهوری اسلامی نیز عکس العمل نشان خواهد داد.

وضعیت تأسف بار برای نیروهای دموکراسی خواه ایران این است که جنگ‌طلبان حاکم بر کشوری دارای ۳۰۰-۲۰۰ بمب اتمی با تهدید دائمی بمباران ایران به دلیل غنی سازی اورانیوم، موجب کلنگی کردن بیشتر منطقه شده و همه را از امنیت و دموکراسی دورتر می‌سازند.

چهارم- جمهوری اسلامی به رهبری خامنه‌ای و از طرف دیگر آمریکا و اسرائیل تنها بازیگران سرنوشت ساز منطقه و ایران نیستند. عربستان سعودی، قطر، ترکیه و...نیز در صحنه حضور داشته و به شدت در حال تغییر و تحول رویدادها به سود خود هستند. آیا نتیجه‌ بازی‌ای که همه‌ این فاعلان ترتیب داده‌اند، به سود دموکراسی و حقوق بشر است؟ شواهد و قرائن دقیقاً جهت معکوسی را نشان می‌دهند. همه این بازیگران در حال گسترش جنگ و ناامنی در منطقه‌اند و حتی اوباما برای اولین بار اعتراف کرد که در اردن در حال آموزش نظامی نیروهای مخالف رژیم بشار اسد است.

وظیفه تحلیل‌گر ارائه تبیینی جامعه شناختی از رویدادهاست و نمی‌توان جامعه شناسی را به روان‌شناسی فروکاست. اما در عین حال، نمی‌توان ویژگی‌های روان شناختی فاعلان را نادیده گرفت. به عنوان نمونه، زمامدار خودکامه‌ای چون علی خامنه‌ای را در نظر بگیرید. بسیار کینه‌ای و انتقام‌گیر است.

فضای جنگی/امنیتی، دموکراسی و حقوق بشر و نیروهای دموکراسی خواه را به حاشیه می‌راند. در فضای جنگی/امنیتی، جنگ سالاران و نظامیان حاکم خواهند شد. سوریه امروز یک مصداق خوب این مدعا است. در چنین شرایطی، نیروهایی رشد می‌کنند که اگر هم پیروز شوند، به زور اسلحه حکومت خواهند کرد. وقتی فرد یا گروهی برای رسیدن به قدرت حاضر به انجام هر عملی باشد، وقتی به قدرت دست یابد، برای از دست ندادن آن نیز از انجام هیچ عملی دریغ نخواهد کرد.

اوباما از یک سو بیش از ۵۰۰ میلیون دلار به مخالفان داده و به آنها از آموزش نظامی می‌دهد، و از سوی دیگر، هشدار می‌دهد که اسلام گرایان القاعده‌ای در سوریه در حال رشد هستند. این غیر از میلیاردها دلار کمک مالی و تسلیحاتی کشورهای غربی و منطقه به مخالفان است. چین، روسیه و جمهوری اسلامی نیز از رژیم اسد حمایت مالی و تسلیحاتی می‌کنند.

پنجم- مسئله‌ منطقه و ایران، مسئله‌ گذار از رژیم‌های فاسد استبدادی به نظام دموکراتیک ملتزم به آزادی و حقوق بشر است. اما تنها دولت‌ها فاعلان تعیین کننده‌ سرنوشت ایران و منطقه نیستند. مخالفان رژیم‌های خودکامه نیز فاعلانی هستند که در تحلیل مسائل منطقه و ایران نباید نادیده گرفته شوند. این عاملان نیز به راه‌های مختلف رفته و می‌روند. برخی از راه ها- اگرچه لزوماً سریع نیستند- ولی قطعاً به نظام‌های دموکراتیک منتهی می‌شوند. برخی دیگر از راه ها، شاید بتوانند در کوتاه مدت رژیم‌های استبدادی موجود را سرنگون سازند، اما دموکراسی ساز نیستند (رجوع شود به مقاله‌ "سازش با حکومت استبدادی").

در طرح‌های کلنگی کردن افغانستان، عراق، لیبی و سوریه، برخی از گروه‌های مخالف این کشورها نیز با دولت‌های قدرتمند هم‌سو شده و نقش بازی کردند. دولت آمریکا قانوناً- قانونی که به تصویب کنگره رسیده است- مکلف است که در هرگونه تغییر و تحولی در منطقه، برتری استراتژیک اسرائیل را تأمین سازد. مرتجع‌ترین دولت‌های استبدادی منطقه (عربستان سعودی، قطر، امارات، کویت، و...) به مهم‌ترین متحدان آن کشور تبدیل می‌شوند، اگر همسوی با آمریکا بوده و مخالفتی با اسرائیل نداشته باشند. اما اگر نظام‌های استبدادی در این جهت نباشند، به سرنوشت افغانستان و عراق و لیبی و سوریه گرفتار خواهند شد. به همین دلیل، سخنان نتانیاهو، اوباما و خامنه‌ای مهم است. اگر راه مذاکره و سازش ایران با آمریکا گشوده شود، ایران به آن سرنوشت نابودکننده دچار نخواهد شد.

مخالفان به عنوان فاعلان- اگر تأثیری داشته باشند- در این دو راهی ایفای نقش می‌کنند. بخشی از اپوزیسیون از مذاکره‌ ایران و آمریکا- و طبعاً موافقت خامنه‌ای با این امر- استقبال می‌کند تا ایران سوریه‌ای نشود. اما بخش دیگری از اپوزیسیون، مخالف مذاکره و سازش جمهوری اسلامی و آمریکا است، برای این که خیال می‌کند که بدین ترتیب سرنگونی جمهوری اسلامی منتفی خواهد شد. به همین دلیل بر آتش نزاع ایران و آمریکا بنزین می‌پاشد.

ششم- آدمیان موجوداتی صرفاً عاقل و تابع عقلانیت نظری (تناسب دلیل و مدعا) و عقلانیت عملی (تناسب روش‌ها و وسایل با اهداف) نیستند. آنها احساس (عشق و نفرت و...) هم داشته و بسیار در چنبره‌ آن اسیر شده و مطابق آن عمل می‌کنند. این حکم زمامداران سیاسی (دموکرات و مستبد) و مخالفانشان را در بر می‌گیرد.

فضای جنگی/امنیتی، دموکراسی و حقوق بشر و نیروهای دموکراسی خواه را به حاشیه می‌راند. درچنین فضایی جنگ سالاران و نظامیان حاکم خواهند شد. سوریه امروز یک مصداق خوب این مدعا است. در چنین شرایطی، نیروهایی رشد می‌کنند که اگر هم پیروز شوند، به زور اسلحه حکومت خواهند کرد.

وظیفه تحلیل‌گر ارائه تبیینی جامعه شناختی از رویدادهاست و نمی‌توان جامعه شناسی را به روان‌شناسی فروکاست. اما در عین حال، نمی‌توان ویژگی‌های روان شناختی فاعلان را نادیده گرفت. به عنوان نمونه، زمامدار خودکامه‌ای چون علی خامنه‌ای را در نظر بگیرید. بسیار کینه‌ای و انتقام‌گیر است. آیت‌الله منتظری استاد او بود، اما چند انتقاد درست، به پنج سال حصر آن منتقد مدافع حقوق مخالفان منتهی شد. هاشمی رفسنجانی دوست ۶۰- ۵۰ ساله‌ اوست که وی را به رهبری رساند. با او چه کرده است؟ به رفتارش با افراد سالخورده‌ای چون مهندس موسوی، مهدی کروبی، زهرا رهنورد، بهزاد نبوی و... بنگرید.

رژیم‌های فاسد خودکامه‌ جنایتکار، خشم و کینه و نفرت و انتقام را در مخالفان پرورش می‌دهند. تجربه‌ شاه را به یاد بیاورید. نفرت از شاه چشم عقلانیت مخالفان را کور کرده بود. همه به دنبال سرنگونی شاه و انتقام از او بودند. به اطلاعیه‌های گروه‌های سیاسی اول انقلاب رجوع کنید که می‌گفتند ارتش را منحل و همه‌ فرمانده هان ارتش را بدون محاکمه اعدام کنید. سازمان مجاهدین خلق استدلال می‌کرد که محاکمه‌عادلانه برای حنیف نژادهاست، نه فرماندهان ارتش و ساواکی‌ها.

صدام حسین هم موجب نفرت مخالفانش شد که فقط و فقط به سرنگونی او فکر می‌کردند. می‌گفتند هیچ راهی برای سرنگونی صدام جز حمله‌ نظامی آمریکا وجود ندارد. اگر چه شواهد و قرائن بسیار زیاد منتشر شده نشان می‌دهند که تیم بوش/چینی/رامسفلد از پیش تصمیم قطعی به حمله‌ نظامی به عراق را گرفته بودند (به عنوان مثال رجوع شود به مصاحبه‌ اخیر جان پرسکات- معاون تونی بلر- که جزئیات ملاقات ماه‌ها قبل از جنگ با دیک چینی و رهبران آمریکا را توضیح داده است)، اما مخالفان صدام نیز آگاهانه به رهبران آمریکا دروغ می‌گفتند که صدام دارای سلاح‌های کشتار جمعی است (رجوع شود به مقاله‌ "جنگ عراق؛ نقش دو جاسوس دروغگو". خصوصاً به فیلم "جاسوسانی که دنیا را فریب دادند" بنگرید). نکته‌ مهم این است که دروغگوی آن زمان می‌گوید اگر تاریخ تکرار شود، باز هم مرتکب همان عمل خواهد شد، چون هیچ راه دیگری برای سرنگونی صدام حسین وجود نداشت.

جنایتکارانی چون حافظ اسد و بشار اسد نیز موجب خشم و کینه و نفرت مخالفان خود شدند که نتیجه‌اش سوریه‌ امروز است. آنان نیز برای سرنگونی رژیم، با دولت‌های کلنگی گر منطقه همراه شده و سوریه را به کلی کلنگی کردند. تحلیل گران ورزیده‌ آمریکایی می‌گویند که داستان سوریه- حتی اگر رژیم اسد سرنگون شود- حداقل یک دهه طول خواهد کشید و به کشورهای همسایه هم سرایت خواهد کرد.

تونی بلر بازیگر مهمی است. می‌گوید که این منطقه دارای ذات و طبیعتی است که این مشکلات را می‌آفریند. اینک باید به سوریه حمله کرد و سپس نوبت ایران است. این داستان هم یک نسل طول خواهد کشید و دوران سخت و پر هزینه‌ای در پیش است.

جنایتکارانی چون حافظ اسد و بشار اسد نیز موجب خشم و کینه و نفرت مخالفان خود شدند که نتیجه‌اش سوریه‌ امروز است. آنان نیز برای سرنگونی رژیم، با دولت‌های کلنگی گر منطقه همراه شده و سوریه را به کلی کلنگی کردند. تحلیل گران ورزیده‌ آمریکایی می‌گویند که داستان سوریه- حتی اگر رژیم اسد سرنگون شود- حداقل یک دهه طول خواهد کشید و به کشورهای همسایه هم سرایت خواهد کرد.

ما نیز به شدت از جمهوری اسلامی به رهبری خامنه‌ای خشمگین هستیم. نفرت و کینه‌ از او سراپای وجود ما را فرا گرفته و فقط و فقط به فکر انتقام هستیم (این حکمی کلی نیست، آماری به آن بنگرید). اینجا، جایی است که مسیرهای مخالفان جمهوری اسلامی از یکدیگر جدا می‌شود.

یک گروه می‌گویند، اگر چه این رژیم باید تغییر کند، اما تمامیت ارضی ایران باید حفظ شود و ایران به سوریه یا عراقی دیگر تبدیل نشود. باید در داخل قدرت ساخت و گذار به دموکراسی و حقوق بشر را ممکن کرد. لذا مذاکره و سازش جمهوری اسلامی (خامنه ای) با آمریکا (اوباما) به سود فرایند گذار به دموکراسی است.

اما برخی دیگر، می‌گویند، به هیچ روشی نمی‌توان این رژیم را سرنگون کرد. هر بلایی که بر سر ایران بیاید، وضع از این که هست بدتر نخواهد شد. ضمن آن که حق شان است، چون حکومت ستمگر است و مردم ستم پذیر. ایران حتی اگر مانند افغانستان و عراق و لیبی و سوریه شود، یا حتی تجزیه شود؛ بهتر از شرایط فعلی است که جمهوری اسلامی بر آن سیطره دارد. اساساً بهتر است که ایران تجزیه شود تا از شر جمهوری اسلامی خلاص شویم. به همین دلیل، مذاکره و سازش جمهوری اسلامی و آمریکا به معنای محال شدن سرنگونی جمهوری اسلامی است.

بدون آمریکا نمی‌توان از شر جمهوری اسلامی خلاص شد. پس همان نقش مخالفان صدام حسین باز تکرار می‌شود. بیانیه‌های سیاسی صادر می‌شود: ایران در حال استفاده‌ نظامی از انرژی هسته‌ای است و استفاده‌ نظامی‌اش از انرژی هسته‌ای به مرحله‌ تعیین کننده‌ای رسیده است. ایران خطری برای صلح و امنیت جهانی است. عملیات لیبی باید در ایران تکرار شود. کردستان باید به عنوان "منطقه‌ پرواز ممنوع" اعلان شود.

گروه اول می‌گویند که برای گذار از جمهوری اسلامی باید مطابق مدل‌های افریقای جنوبی و شیلی و اسپانیا عمل کرد و بدون عمل نمی‌توان از جمهوری اسلامی عبور کرد و به دموکراسی رسید.

اما گروه دوم، هیچ راه حل عملی برای سرنگونی جمهوری اسلامی جز دخالت خارجی پیشنهاد نمی‌کند. مانند شیعیان محافظه‌کار، به انتظار امام زمان آمریکا نشسته‌اند که به جای آنها جمهوری اسلامی را سرنگون سازد (رجوع شود به مقاله‌ "آمریکا شیفتگی امام زمانی ایرانی").

جمهوری اسلامی به رهبری خامنه‌ای همچنان اقتدارگرایانه سخن می‌گوید و بر خشم و نفرت و کینه و انتقام می‌افزاید. رژیم‌های استبدادی با اعمال خود، اپوزیسیون خود را هم می‌سازند. یعنی به آن شکل و محتوا می‌بخشند. به گونه‌ای عمل می‌کنند، که نفرت جایگزین عقلانیت شود. مانع گفت و گوی عقلانی می‌شوند.

بدین ترتیب، خشم و کینه و نفرت و انتقام جایگزین تأمل عقلانی پیرامون این پرسش‌ها می‌شود:

چگونه می‌توان از جمهوری اسلامی به نظام دموکراتیک ملتزم به آزادی و حقوق بشر گذار کرد؟ روابط دوستانه‌ ایران و دولت‌های غربی به رهبری دولت آمریکا به سود فرایند گذار به دموکراسی است، یا افزایش تنش میان آمریکا با ایران و کلنگی کردن کل منطقه توسط نیروهای بین المللی و منطقه‌ای؟

خامنه‌ای؛ تهاجم در سیاست خارجی، کنترل سیاسی داخلی

politics — Fri, 22 Mar 2013 21:10:00 +0000

علی افشاری

علی افشاری - سخنان خامنه‌ای در نخستین روز سال ۱۳۹۲ در شهر مشهد دریچه‌ای به روی تحولات حاکمیت گشود. معمولا سخنرانی آغاز سال او در بردارنده رئوس کلی سیاست‌ها و طرح‌های مورد نظرش است. از خلال حرف‌هایش می‌توان فهمید که ارزیابی راس هرم قدرت از مسائل مختلف چیست و آهنگ حرکت نظام سیاسی به کدام سو است.

البته در سال‌های گذشته موردی را نمی‌توان یافت که سیاست‌ها و توصیه‌های خامنه‌ای در مقام عمل کاملا محقق شده باشند، اما این سخنان کم و بیش در سیاست‌گذاری کلان حکومت موثر بوده‌اند.

روند تحولات در درون بلوک قدرت در سال گذشته موقعیت خامنه‌ای و تاثیرگذاریش در عملکرد حکومت را تضعیف کرده است. بنابراین تردید وجود دارد که دستور العمل‌های خامنه‌ای راهنمای نظام سیاسی واقع شود.اما در عین حال او کماکان مولفه‌ای مهم در داخل حاکمیت است و منابع اصلی قدرت حول شخصیت حقیقی وحقوقی وی تمرکز یافته‌اند.

اظهارات نوروزی خامنه‌ای بیشتر معطوف به سیاست خارجی و مسائل اقتصادی بود. او ترجیح داد تا بیان حرف‌های اصلی خود در خصوص سیاست داخلی وبخصوص انتخابات ریاست جمهوری ۱۳۹۲ را به آینده موکول نماید.

در خصوص سیاست خارجی، وی بار دیگر در ادامه مباحث قبلی بر دشمنی آمریکا با ملت ایران تاکید کرد و دولت آمریکا را متهم نمود که زیر پوشش مذاکره به دنبال تحمیل خواست خود است و تفاهم دو طرفه را دنبال نمی‌کند.

در این راستا پایگاه اطلاع رسانی رهبری شروع به انجام سلسله مصاحبه‌هایی با مقامات مذاکره کننده ایرانی با مقامات آمریکائی در عراق کرده است.

موضوع اصلی این مصاحبه‌ها بی‌فایدگی مذاکره با آمریکائی‌ها و خوی استکباری آنها در نگاه تحقیرآمیز و رویکرد تحمیلی است. افرادی چون حسین امیر عبداللهیان و رضا امیری مقدم نکته مشترکی را برجسته می‌سازند که آمریکا نه به دنبال مذاکره است و نه به دنبال حل مسئله. (منبع)

می‌توان تصور کرد خامنه‌ای برای مدیریت افکار عمومی و خنثی سازی آنچه عملیات روانی غرب برای گمراه کردن افکار عمومی می‌داند، از مخالفت با اصل مذاکره دست برداشته باشد. یعنی به شکل تاکتیکی مذاکره را رد نمی‌کند اما نگاه مثبتی به مذاکره ندارد.

نکاتی که در حرف‌های خامنه‌ای تازه بود، تاکید بیش از حد وی بر بی‌نتیجگی مذاکرات است. وی در عین حال بیان داشت مخالفتی با مذاکره مستقیم با آمریکا ندارد. این نخستین بار است که وی به صراحت اعلام می‌کند که مذاکره مستقیم با آمریکا از دید وی اشکالی ندارد. تا پیش از این از نظر او و نیرو‌های حامی‌اش طرح مذاکره مستقیم با آمریکا یک خط قرمز بود.

رهبری چند سال پیش اعلام کرد که وی تشخیص می‌دهد چه زمانی مذاکره با آمریکا به مصلحت است. تا پیش از این او به شکل مبنایی مذاکره با آمریکا را رد می‌کرد. اما به نظر می‌رسد وی تغییر موضع داده و مخالفتش با مذاکره با آمریکا را نه از نقطه نظر اصولی و مبنایی بلکه به لحاظ کارکردی و نتیجه‌گرایی دنبال می‌کند.

با توجه به سخنان وی در بی‌فایدگی مذاکره و تعامل با آمریکا و برجسته‌سازی دشمنی و خصومت آشتی‌ناپذیر آمریکا با ملت و کشور ایران دشوار بتوان فرض کرد وی در صدد هموار‌سازی مسیر مذاکره مستقیم با ایران است.

در تبیین تغییر موضع خامنه‌ای می‌توان نتیجه گرفت که شاید در داخل حاکمیت تمایل برای گفتگو با آمریکا و مواجهه مستقیم بالا گرفته است و او در واکنش به این جریان، مخالفت مطلق و ذاتی با مذاکره آمریکا را کنار گذاشته است. او سعی می‌کند منتقدان را قانع کند که مذاکره بی‌حاصل است.

همچنین می‌توان تصور کرد خامنه‌ای برای مدیریت افکار عمومی و خنثی سازی آنچه عملیات روانی غرب برای گمراه کردن افکار عمومی می‌داند، از مخالفت با اصل مذاکره دست برداشته باشد. یعنی به شکل تاکتیکی مذاکره را رد نمی‌کند اما نگاه مثبتی به مذاکره ندارد. پسامد سخنان خامنه‌ای و نگاه وی به آمریکا تقویت خط تقابل در بحران هسته‌ای است. لذا می‌توان انتظار داشت نشست آلماتی 2 دستاورد معینی داشته باشد.

خامنه‌ای در سخنانش جنبه دیگری را نیز روشن کرد که قبلا به آن نپرداخته بود. وی فاش ساخت که مقامات آمریکایی پیغام داده‌اند که قصد براندازی حکومت را ندارند. اما به زعم وی حتی زمانی هم که می‌خواستند، نتوانستند کاری کنند. البته بررسی مستندات نشان می‌دهد تغییر حکومت در هیچیک از دولت‌های آمریکا بعد از انقلاب به عنوان سیاست یا خواست مطرح نبوده است.

معلوم شد خامنه‌ای نه تنها فکر می‌کند آمریکا توان تغییر نظام سیاسی را ندارد، بلکه دادن تضمین از سوی دولت آمریکا را نیز شرط تفاهم هسته‌ای نمی‌داند. این موضع تغییر دیگری را نیز آشکار می‌سازد.

تا پیش از این دریافت تضمین امنیتی یکی از شروط و مطالبات اصلی حکومت از غرب در مناقشه هسته‌ای بود. بدین ترتیب دیگر بقای حکومت و دفع تهدیدات خارجی انگیزه حکومت برای رویارویی هسته‌ای نیست بلکه کنار آمدن غرب با افزایش قدرت منطقه‌ای نظام است.

سخن خامنه‌ای نیز مبنی بر نابود کردن دو شهر اسراییل که متضمن کشتن افراد غیر نظامی است، تخلف صریح از معاهده ژنو است و ذهنیتی را به نمایش می‌گذارد که تفکیکی بین نظامیان و شهروندان عادی قائل نیست. عملی کردن این تهدید نیز جنایت جنگی محسوب می‌شود.

از این رو برخورد خامنه‌ای این تصور را قوت می‌بخشد که عقب‌نشینی غرب باعث پیشروی حکومت می‌شود. لذا برخورد فوق از دیدگاهی اعتبار زدایی می‌کند که معتقد است اعطاء امتیاز بیشتر از سوی غرب و اعلام صریح مخالفت با سیاست تغییر رژیم حکومت را تشویق به مصالحه می‌کند.

تغییر مواضع خامنه‌ای محدود به موارد پیش گفته نبود. وی دولت اسرائیل را تهدید کرد در صورت حمله نظامی به تاسیسات هسته‌ای ایران تل‌آویو و حیفا را با خاک یکسان می‌کند. خامنه‌ای بدین ترتیب سخن پیشین خود در خصوص متناسب بودن اقدام تلافی جویانه ایران را نقض کرد.

طبق ساختار نظم بین‌الملل، تهاجم نظامی اسرائیل در شرایط کنونی به ایران اقدامی غیر قانونی است. اما سخن خامنه‌ای نیز مبنی بر نابود کردن دو شهر که متضمن کشتن افراد غیر نظامی است، تخلف صریح از معاهده ژنو است و ذهنیتی را به نمایش می‌گذارد که تفکیکی بین نظامیان و شهروندان عادی قائل نیست.

همچنین عملی کردن این تهدید جنایت جنگی محسوب می‌شود. این موضع تند‌ترین حمله‌ای است که تاکنون در دوران رهبری وی انجام شده است و تعبیری عینی از تهدید‌های شعاری احمدی نژاد مبنی بر نابودی اسرائیل را بدست می‌دهد.

وی در عین حال به عنوان قدرتمند‌ترین فرد در حکومت ایران اعلام کرد که ایران به صورت غیر مستقیم در جنگ اسرائیل و حماس درغزه حضور داشته است. این ادعا تایید کننده موضع دولت اسرائیل است که حکومت ایران را به تهدیدی علیه امنیت خود محسوب می‌کند.

در حوزه اقتصادی خامنه‌ای تاکید زیادی بر اقتصاد مقاومتی داشت و نشان داد که ارزیابی مثبتی از وضعیت اقتصادی کشور دارد. وی تحریم‌ها را فرصت محسوب می‌کند که موجب نوآوری و افزایش تولیدات ملی می‌شوند. خامنه‌ای به صورت کلی منکر تاثیرگذاری منفی تحریم‌ها نیست اما می‌گوید تحریم‌ها آن حدی که غرب انتظار داشته، اثر نداشته‌اند.

از دید وی تحریم‌ها وقتی زیانبار هستند که شکاف بین مردم و حکومت را فعال سازند و یا حاکمیت دچار درگیری‌های فلج کننده شود. او بار دیگر روشن ساخت که در دیدگاه وی اقتصاد بستری برای رفاه و آسایش مردم و رشد تولید ناخالص داخلی نیست، بلکه ابزاری برای هماورد طلبی و ماجراجوئی در سیاست خارجی است. در عرصه سیاست داخلی که بخش کمی از سخنان وی را تشکیل می‌داد نکات زیر قابل شناسایی است:

● تمایل به مشارکت بالا در انتخابات

خامنه‌ای به نوعی سخن گفت تا همه جریان‌های سیاسی داخل نظام را به برخورد مثبت با انتخابات تشویق کرده و آنها را دلگرم سازد. سخنان او را به نوعی می‌توان چراغ سبز به اصلاح‌طلبانی دانست که به فعالیت در چارچوب نظام معتقد هستند. البته سابقه وی روشن می‌سازد منظور وی از اعتقاد به نظام تبعیت از رهبری بلا منازع وی است.

خامنه‌ای خواست مردم به کسی رای بدهند که محاسن رئیس جمهور قبلی را داشته باشد ولی معایبش را نه. منظور او از قبلی، محمود احمدی‌نژاد است وگرنه از دید وی، خاتمی انحراف از مسیر انقلاب و اصول نظام بود. او به این ترتیب، ناخرسندی خود از چهره متاخر احمدی‌نژاد را بازگو می‌کند، ضمن اینکه بر مثبت بودن اشتراکات وی تاکید می‌ورزد.

او در عین حال تاکید کرد که انتخابات هم حق است و هم تکلیف. طبیعی است کسی که از تکلیف سرپیچی نماید با تنبیه مواجه شده وباید هزینه بپردازد. بنابراین وی با تشویق و تهدید در صدد است میزان مشارکت در انتخابات را بالا ببرد.

این سخن خامنه‌ای را نمی‌توان به پذیرش متعارف اصلاح‌طلبان در انتخابات تعبیر کرد. مجموعه حرف‌ها و و بخصوص تاکید وی بر اینکه رئیس جمهور بعدی باید امتیازات رئیس جمهور قبلی منهای معایبش را داشته باشد، جایی برای خوشبینی نمی‌گذارد که نظام امکان رقابت موثر به اصلاح‌طلبان در انتخابات ۹۲ را بدهد.

بیشتر به نظر می‌رسد خامنه‌ای مانند ادوار قبلی در این مقطع می‌خواهد با امیدوار کردن همه جریان‌ها، شور و نشاط انتخاباتی را بالا ببرد. اما با نزدیک شدن به زمان تعیین صلاحیت‌ها، فضا مهندسی شده وبا تنگ شدن مجاری رقابت، تنها بخشی از اصلاح‌طلبان اجازه حضور پیدا خواهند کرد که مواضع محافظه‌کار داشته و همچنین میزان رای‌آوری آنها پایین باشد.

خامنه‌ای در لابلای سخنان خود با ذکر خاطره‌ای از گذشته، کنایه‌ای به دولت سازندگی و هاشمی رفسنجانی زد که در پاسخ به تقاضای وی مبنی بر قطع شریان اقتصاد کشور از چاه‌های نفت لبخند زده و گفتند چنین چیزی ممکن نیست.

اگرچه در حرف‌های رهبری نکته‌ای دال بر مخالفت با کاندیداتوری خاتمی شنیده نشد، اما نکته مثبتی هم مبنی بر استقبال نبود. خامنه‌ای در اصل می‌خواهد از طریق امیدوار کردن مقطعی و تاکتیکی اصلاح‌طلبان به مدیریت فضای انتخابات در اپوزیسیون بپردازد و نیرو‌های حاشیه‌ای شده در حکومت و همچنین اپوزیسیون نزدیک به حکومت به سمت اقدامات رادیکال نروند.

وی انتخاباتی مشارکتی، رقابتی محدود، امن و کنترل شده می‌خواهد. از جهتی هم گذار فضای سیاسی داخل کشور از موسوی و رویکرد اعتراضات خیابانی به خاتمی و اصلاحات دولت محور پس از ۴ سال برای خامنه‌ای موفقیتی محسوب می‌شود.

● هشدار آرام به جریان احمدی نژاد

خامنه‌ای با تاکید بر قانون‌گرایی و متهم کردن رهبران نمادین جنبش سبز به قانون‌شکنی و شروع شدن انحراف از این منظر، تلویحا به احمدی‌نژاد هشدار داد که در برابر ساز و کار قانونی نظام و در اصل تعقیب اراده وی در نهاد‌های ناظر و اجرائی انتخابات تمکین کند وگرنه سرنوشتی مشابه موسوی و کروبی خواهد داشت.

● حمایت از تداوم وضعیت موجود سیاسی

خامنه‌ای در فراز پایانی سخنانش اعلام داشت مردم به کسی رای بدهند که محاسن رئیس جمهور قبلی را داشته باشد ولی معایبش را نداشته باشد. منظور او از قبلی، محمود احمدی‌نژاد است وگرنه از دید وی خاتمی انحراف از مسیر انقلاب و اصول نظام بود.

خامنه‌ای به این ترتیب، ناخرسندی خود از چهره متاخر احمدی‌نژاد را بازگو می‌کند ضمن اینکه بر مثبت بودن اشتراکات وی تاکید می‌ورزد. از دید وی رئیس جمهور بعدی باید امتیازات چهره اولیه و همراه احمدی‌نژا د را داشته باشد و همان مسیر را با قوت و اعتقاد بیشتری ادامه دهد. وی یکی از مزایای احمدی‌نژاد را نیز جوانی وی می‌دانست.

بنابراین اگر سخنان خامنه‌ای را با فضای داخلی حاکمیت و آرایش اصول‌گرایان تطبیق دهیم، اعضاء جبهه پایداری بیشتر به این سخن نزدیک هستند. البته باید در نظر داشت که هنوز خامنه‌ای در خصوص رئیس جمهور آینده به نتیجه قطعی نرسیده است و این اتفاق در روز‌های نزدیک به تبلیغات انتخاباتی رخ خواهد داد. او در ادوار گذشته هر بار بازی جدیدی انجام داده است.

ماه‌های آینده روز‌های پر حادثه‌ای هستند و تحولات در عرصه سیاسی بعد از تعطیلی نوروز شتاب پیدا خواهند کرد. گذر زمان نشان خواهد داد توصیه‌ها و انتظارات خامنه‌ای تا چه میزان در عرصه واقعیت تحقق پیدا می‌کنند و او این بار قصد اجرای چه بازی‌ای را دارد.

مذاکره معطوف به بقا

politics — Mon, 19 Nov 2012 15:32:39 +0000

آیا جمهوری اسلامی به مذاکره مستقیم با آمریکا تن می‌دهد؟

حمید مافی

حمید مافی - داستان مذاکره ایران و آمریکا، عمری به درازای تاریخ جمهوری اسلامی دارد. از ۱۳ آبان ۱۳۵۸ تا به امروز، هر از گاهی به بهانه‌های مختلف، امکان و احتمال مذاکره مستقیم میان دو کشور و فرو ریختن دیوار بی‌اعتمادی‌ها پیش آمده و هر بار با دخالت مستقیم عالی‌ترین مقام نظام جمهوری اسلامی، این امکان ابتر مانده و راه به جایی نبرده است. شاید بهترین فرصت، همان زمانی بود که مادلین آلبرایت در مقام وزیر امور خارجه امریکا، از دخالت دولت امریکا در کودتای ۲۸ مرداد عذرخواهی کرد و سید محمد خاتمی در مقام رئیس جمهور ایران، سیاست تنش زدایی را در پیش گرفت.

اما حمله تند رهبر جمهوری اسلامی به آمریکا و گفته‌های محمد خاتمی در گفت‌و‌گو با شبکه سی ان ان، راه را بر گفت‌و‌گوی مستقیم دو کشور بست و پس از آن، در دوران بوش پسر در آمریکا، ایران در شمار کشورهای محورهای شرارت قرار گرفت و سیاست‌های تحریمی ایالات متحده در قبال ایران، سخت گیرانه‌تر پیگیری شد.

پیروزی اوباما در چهار سال قبل، واکنش غیر منتظره محمود احمدی‌نژاد را به دنبال داشت. او در نامه‌ای، پیروزی باراک اوباما را تبریک گفت. اوباما نیز بر خلاف بوش پسر، زبانی نرم در سخن گفتن با ایران در پیش گرفت و بار‌ها بر مذاکره و حل مسالمت آمیز مسئله هسته‌ای ایران تاکید کرد. نطق به یاد ماندنی او در قاهره مصر، شاید پیام مستقیمی بود به ایران که دست دوستی اوباما را بفشارد، اما رهبر جمهوری اسلامی ایران، این دست را «مشتی آهنین در پوشش مخملی» توصیف کرد.

ستیزه جویی مقام‌های ایرانی در عرصه بین‌المللی و تن ندادن به شفاف سازی برنامه هسته‌ای در گفتگوهای ایران با گروه 5+1 و در پی آن انتخابات مناقشه برانگیز سال ۸۸ و سرکوب مخالفان در ایران، دایره تحریم‌های آمریکا علیه جمهوری اسلامی را گسترده‌تر کرد و این بار اتحادیه اروپا و بسیاری دیگر از کشورهای دنیا به باشگاه تحریم‌کنندگان ایران پیوستند. گسترده شدن دایره تحریم‌ها، آن گونه که کمیته حمایت از تولیدات داخلی مجلس گزارش داده است، برای مقامات ایرانی غیرمنتظره بوده و موجب نابسامانی‌های بسیاری در تامین منابع مالی و کالاهای اساسی کشور شده است.

ایران می‌خواهد از میان گفت‌و‌گوی مستقیم با آمریکا و گروه ۱+۵ راهی برای گریز از تحریم‌ها بیابد. این در حالی است که تحریم‌های اعمال شده، تنها معطوف به برنامه هسته‌ای ایران نیست. بخشی از تحریم‌ها، رفتار حکومت در نقض حقوق شهروندان را نشانه رفته است. برای همین، چنانچه قرار بر این باشد که ایران و آمریکا به صورت مستقیم بر سر میز مذاکره بنشینند، باید در این باره نیز به توافق برسند.

افزایش فشار تحریم‌های اقتصادی، بخشی از مقام‌های دولتی را بر آن داشت تا به گلایه از شرایط موجود بپردارند و خواستار مذاکره مستقیم با آمریکا شوند. محمود احمدی‌نژاد، در مقام رئیس دولت ایران در آخرین سفر خود به امریکا، از مذاکره مستقیم با آمریکا استقبال کرد. در نخستین واکنش‌ها، نمایندگان مجلس و مقام‌های نظامی ایران، این خط را خط سازش خواندند و به تقبیح دولت روی آوردند.

اما گویا اینک انتخاب دوباره اوباما و افزایش فشارهای بین‌المللی بر ایران، مسئولان ارشد نظام و جناح‌های نزدیک به رهبر جمهوری اسلامی را بر آن داشته تا از امکان و احتمال مذاکره با امریکا سخن بگویند. به گونه‌ای که عضو کمیسیون امنیت ملی مجلس گفته است: «مذاکره با امریکا تابو نیست.» محمد جواد لاریجانی، رئیس کمیسیون حقوق بشر قوه قضائیه هم گفته است: «برای منافع نظام اگر لازم باشد، در قعر جهنم هم با امریکا مذاکره می‌کنیم.»

هم‌زمان با این واکنش‌ها، خبرگزاری فارس به نقل از معاون وزیر امور خارجه روسیه از درخواست روسیه برای مذاکره مستقیم میان ایران و امریکا خبر داده و علی‌اکبر صالحی وزیر خارجه ایران نیز در واکنش به این خبر گفته است که «حرف آخر در باره مذاکره با امریکا را رهبر جمهوری اسلامی ایران می‌زند.»

دو راهی سخت

در سی سال گذشته، مذاکره با "شیطان بزرگ" خط قرمز جمهوری اسلامی ایران بوده است. مقام‌های حکومتی برای بیرون راندن رقبای خود از میدان بازی، آن‌ها را وابسته به آمریکا و یا پیرو سیاست‌های آمریکا در ایران می‌خوانند و با شیوه برچسب زنی تلاش می‌کنند مخالفان سیاسی خود را بدنام جلوه دهند.

اینک اما به نظر می‌رسد که حلقه تنگ تحریم‌ها و شرایط دشواری که حکومت با آن روبرو شده، مخالفان همیشگی ارتباط مستقیم با آمریکا را در دو راهی سختی قرار داده باشد. کاهش صادرات نفت ایران در ماه‌های گذشته، دشواری نقل و انتقال پول و بحران ارزی به وجود آمده در کشور و تهدیدهای‌گاه به‌گاه اسرائیل برای حمله نظامی به ایران و مخالفت باراک اوباما با حمله نظامی، دوگانه‌ای تازه برای مقام‌های ارشد جمهوری اسلامی به وجود آورده است: ادامه سرسختی در مقابل خواست‌های جامعه جهانی یا تن دادن به گفت‌و‌گوی مستقیم با امریکا و ادامه بازی در دایره تعیین شده از سوی آمریکا و متحدانش.

آن‌گونه که شواهد نشان می‌دهد، ایران حاضر است در برابر لغو و یا حتی تعلیق موقت تحریم‌ها، غنی سازی بیست درصدی اورانیوم را به حالت تعلیق درآورد. این را می‌توان از لابه لای گفته‌های جلیلی – مسئول تیم گفت‌و‌گو کننده ایرانی با گروه ۱+۵ – و مهدی محمدی – از مشاوران فرمانده سپاه و اعضای تیم گفت‌و‌گو کننده با گروه ۱+۵ – به روشنی دید.

سرنوشت معمر قذافی و صدام حسین در لیبی و عراق، در مقابل دیدگان مقام‌های جمهوری اسلامی قرار دارد و آن‌ها تا به حال نه تن به مدل قذافی داده‌اند که اورانیوم‌های غنی شده خود را به کشور دیگری منتقل کنند و نه همچون صدام حسین در عراق، از سر استیصال گشایش فضای داخلی و تن دادن به همه خواست‌های غرب در دقیقه نود را در پیش گرفته‌اند.

مهدی محمدی در یک ماه گذشته دوبار در سرمقاله روزنامه "وطن امروز" نوشته است: «ایران نمی‌داند طرف مقابل پس از تعلیق غنی سازی بیست درصد چه می‌خواهد. اگر ایران بداند که آن‌ها پس از تعلیق غنی سازی بیست درصد، ایران هسته‌ای را با غنی سازی ۵ درصد به رسمیت می‌شناسند و تحریم‌ها را لغو می‌کنند، آن وقت می‌توان امیدوار بود که گفت‌و‌گو‌ها نتیجه بخش باشد.»

پیش از این نیز رسانه‌های فارسی زبان، از سفر ولایتی، مشاور سیاست خارجی رهبر جمهوری اسلامی به آمریکا و مذاکره او با مقام‌های این کشور خبر داده بودند. این مذاکره‌ گرچه از سوی مقامات رسمی هر دو دولت تکذیب شد، اما به نظر می‌رسد مقام‌های ایرانی پس از انتخاب دوباره اوباما و تاکید او بر یافتن راهی برای حل مسئله هسته‌ای ایران، چندان بی‌میل نیستند که راه را برای گفت‌و‌گو باز کنند.

دشواری‌های مذاکره مستقیم

اما آن‌چه که گفت‌و‌گوی مستقیم میان دو کشور را دشوار می‌کند، دیوار بلندی است که در ۳۴ سال گذشته ساخته شده و برای حکومت جمهوری اسلامی به یک سلاح برنده برای برچسب زنی به منتقدان و مخالفانش تبدیل شده است. جناح حاکم بر جمهوری اسلامی ایران، موافقان مذاکره با امریکا را به سازش محکوم می‌کند. اینک همین برچسب زنی به مخالفان، گفت‌و‌گوی مستقیم با آمریکا را به «یک تابو» در سیاست خارجی ایران تبدیل کرده است.

از سوی دیگر، ایران می‌خواهد از میان گفت‌و‌گوی مستقیم با آمریکا و گروه ۱+۵ راهی برای گریز از تحریم‌ها بیابد. این در حالی است که تحریم‌های اعمال شده، تنها معطوف به برنامه هسته‌ای ایران نیست. بخشی از تحریم‌ها، رفتار حکومت در نقض حقوق شهروندان را نشانه رفته است. برای همین، چنانچه قرار بر این باشد که ایران و آمریکا به صورت مستقیم بر سر میز مذاکره بنشینند، باید در این باره نیز به توافق برسند.

همچنین حکومت ایران می‌داند که اسرائیل مهم‌ترین متحد آمریکا در منطقه خاورمیانه است، کشوری که ایران هنوز آن را به رسمیت نمی‌شناسد و رهبر جمهوری اسلامی به صراحت اعلام کرده است که از هر جنگی علیه اسرائیل پشتیبانی می‌کند. چنانچه رهبر جمهوری اسلامی که تصمیم گیرنده نهایی در باره این مذاکره است، اجازه گفتگو را بدهد، باید در دیدگاه خود در باره مسئله اسرائیل و فلسطین نیز تجدید نظر کند.‌‌ همان طور که در باره مناقشات سوریه نیز باید یک چرخش در دیدگاه‌هایش را تجربه کند.

مذاکره برای بقا

آنچه که می‌تواند امکان مذاکره مستقیم میان دو کشور را تقویت کند، شرایط دشواری است که جمهوری اسلامی در آن قرار گرفته است. جمهوری اسلامی نگران است که ادامه تحریم‌های نفتی و بانکی، در بلندمدت به نارضایتی عمومی در ایران بیانجامد .نگران است که اگر به خواست جامعه جهانی تن ندهد، پس از حل بحران سوریه، هدف فشارهای شدیدتری قرار بگیرد . هدفی که معطوف به تغییر حکومت در ایران و نه تعلیق غنی سازی هسته‌ای باشد. جمهوری اسلامی در این صورت، دیگر نمی‌تواند با تعلیق غنی سازی و یا گشایش محدود عرصه داخلی، راه را برای بقای حکومت هموار کند.

سرنوشت معمر قذافی و صدام حسین در لیبی و عراق، در مقابل دیدگان مقام‌های جمهوری اسلامی قرار دارد و آن‌ها تا به حال نه تن به مدل قذافی داده‌اند که اورانیوم‌های غنی شده خود را به کشور دیگری منتقل کنند و نه همچون صدام حسین در عراق، از سر استیصال گشایش فضای داخلی و تن دادن به همه خواست‌های غرب در دقیقه نود را در پیش گرفته‌اند.

شاید مقام‌های ارشد ایرانی همچنان منتظر انتخابات ریاست جمهوری در سال ۹۲ بمانند تا از دل انتخابات یک رئیس دولت مورد اعتماد رهبر جمهوری اسلامی بر مسند قوه مجریه بنشیند و آن‌گاه با اجازه رهبر جمهوری اسلامی، یخ‌های رابطه مستقیم را آب کند. چرا که هم اکنون نیز ایران به آنچه که در غنی سازی اورانیوم می‌خواسته رسیده است.

مقام‌های جمهوری اسلامی همچنان به بازی با جامعه جهانی ادامه داده و بر سر میز مذاکره باقی مانده‌اند. اما آن گونه که اوباما در زمان تبلیغات انتخابات ریاست جمهوری گفته بود؛ «این بازی چندان هم بلندمدت نخواهد بود و آمریکا اجازه ایران هسته‌ای را نمی‌دهد». در نتیجه ایران نمی‌تواند انتظار داشته باشد که همچون گذشته به بازی در سر میز مذاکره بپردازد.

شاید مقام‌های ارشد ایرانی همچنان منتظر انتخابات ریاست جمهوری در سال ۹۲ بمانند تا از دل انتخابات یک رئیس دولت مورد اعتماد رهبر جمهوری اسلامی بر مسند قوه مجریه بنشیند و آن‌گاه با اجازه رهبر جمهوری اسلامی، یخ‌های رابطه مستقیم را آب کند. چرا که هم اکنون نیز ایران به آنچه که در غنی سازی اورانیوم می‌خواسته رسیده است.

اگر تا پیش از این، بحث بر سر غنی سازی سه تا پنج درصد بود، هم اکنون چانه‌زنی بر سر غنی سازی بیست درصدی در ایران است. تجربه سیاست خارجی ایران نشان می‌دهد، هر‌گاه که ضرورت ایجاب کند، می‌توان با نظریه‌های فقهی حاکمان راهی تازه برای برون رفت از وضع موجود یافت. چه بسا این بار نیز به استناد این نظر که «دشمنی ایران با هیچ کشوری دائمی نیست و هر کجا که منافع نظام ایجاب کند، مذاکره با شیطان بزرگ در قعر جهنم نیز صورت می‌گیرد»؛ ایران و امریکا بر سر میز مذاکره نشستند. اتفاقی که شاید تا خرداد سال آینده باید همچنان منتظر آن ماند.

مقام‌های آمریکایی از تلاش برای اتخاذ رویکرد جدید در قبال ایران خبر دادند

Maryam — Sun, 11 Nov 2012 11:13:14 +0000

خبرگزاری آسوشیتدپرس از تلاش دولت ایالات متحده آمریکا برای اتخاذ رویکردی جدید در قبال برنامه هسته‌ای ایران در مذاکرات آتی ۱+۵ با این کشور خبر داده است.

به گزارش این خبرگزاری، دولت باراک اوباما در حال بررسی اتخاذ رویکردی جدید در مذاکرات آتی با ایران که به موجب آن، اگر ایران توجه بیشتری به تعهدات خود در قبال جامعه جهانی نشان دهد، تحریم‌های موجود علیه این کشور بسیار سریع‌تر از آنچه پیش‌تر تصور می‌شد، لغو خواهند شد.

آسوشیتدپرس به نقل از مقام‌های آمریکایی اعلام کرده است که "تدوین یک رویکرد تازه درباره مذاکرات آینده هسته ‌ای کشورهای گروه ١+٥ با ایران، در چهارچوب تلاش‌های آمریکا برای پیشگیری از شکست دور بعدی مذاکرات با ایران است"

آسوشیتدپرس در ادامه گزارش خود به نقل از مقام‌های آمریکایی اعلام کرده است که "تدوین یک رویکرد تازه درباره مذاکرات آینده هسته ‌ای کشورهای گروه ١+٥ با ایران، در چهارچوب تلاش‌های آمریکا برای پیشگیری از شکست دور بعدی مذاکرات با ایران است."

آمریکایی‌ها می‌گویند که این رویکرد تازه آمریکا یکی از چند گزینه‌‌ای است که پیش از آغاز دور بعدی مذاکرات ارائه خواهد شد.

به گفته این مقام‌های آمریکایی، در این گزینه از جمهوری اسلامی ایران خواسته می ‌شود تا غنی ‌سازی اورانیوم با خلوص بالا را متوقف کند، ذخیره فعلی اورانیوم خود را به خارج از کشور بفرستد و فعالیت‌ در تاسیسات فردو را به حال تعلیق درآورد.

در صورت همکاری ایران در این زمینه و قبول پیشنهاد غرب، آمریکا و اروپا نیز تعهد خواهند کرد تا به سرعت از شدت تحریم‌های خود علیه صادرات نفت ایران و دیگر حوزه‌ها بکاهند.

کشورهای عضو ۱+۵ (آمریکا، انگلیس، فرانسه، روسیه، چین و آلمان ) توافق کرده‌اند که در تاریخ ۲۱ نوامبر ۲۰۱۲ در شهر بروکسل با یکدیگر دیدار و در این رابطه گفتگو کنند. احتمال آن می‌رود که اعضای ۱+۵ در این نشست تصمیم بگیرند تا در اوایل سال آتی میلادی نشست مشترکی را ایران برگزار کنند.

خبر اتخاذ رویکرد جدید آمریکا درباره برنامه هسته‌ای ایران در حالی از سوی خبرگزاری آسوشتیدپرس گزارش می‌شود که این خبرگزاری در روز گذشته گزارش داده بود که سناتور مارک کرک از حزب جمهوری‌خواه و رابرت منندز، سناتور دمکرات سرگرم تهیه تحریم‌های جدیدتری علیه ایران هستند.

روز پنج‌شنبه هفته گذشته نیز وزارت خزانه‌داری آمریکا تحریم‌های تازه‌ای را علیه ۱۷ مقام حقیقی و حقوقی جمهوری اسلامی و برخی نهادهای این کشور اعمال کرد.

باراک اوباما، رئیس‌جمهور آمریکا نیز در روز جمعه ۱۹ آبان ۱۳۹۱(۹نوامبر ۲۰۱۲) فرمان وضعیت اضطراری در قبال ایران را برای یک سال دیگر تمدید کرد. این فرمان در سال ۱۹۷۹ توسط جیمی کارتر، رئیس جمهور وقت آمریکا پس از اشغال سفارت آمریکا در تهران صادر شده بود.

اوباما بازهم در کاخ سفید؛ نیمه دوم بازی ایران – آمریکا

arezoo — Fri, 09 Nov 2012 01:21:14 +0000

فرهمند علیپور

فرهمند علیپور- پایان رقابت چندماهه انتخابات ریاست جمهوری آمریکا، راه‌یابی مجدد باراک اوباما به کاخ سفید بود. رقابتی که در هفته‌های منتهی به روز انتخابات در ۶ نوامبر، شانه به شانه بود و نظرسنجی‌ها از نزدیکی آرای دو رقیب خبر می‌داد. اکنون اما با پایان یافتن فصل انتخابات آمریکا و شکست "میت رامنی" کاندیدای ثروتمند جمهوری‌خواه، نگاه‌ها به افق دور دوم دولت اوباما دوخته شده است.

چهار سال پیش گرچه خبر پیروزی "باراک حسین اوباما" موجی از شور و شعف را در سرزمین‌های خاورمیانه موجب شد. اما گذشت زمان و عملکرد دولت اوباما، باعث شد تا خبر پیروزی مجدد او، آن شور و شوق چهار سال پیش را در خاورمیانه ایجاد نکند. گرچه ترجیح و تمایل آشکار مردم این منطقه پیروزی دوباره اوباما بود.

برای بسیاری، سیاست‌های خارجی دولت اوباما خصوصا در منطقه مهم خاورمیانه ادامه سیاست‌های دولت جمهوری‌خواه جورج بوش بود و اگر تفاوتی میان این دو به چشم می‌خورد، تنها در کلام و پوسته سیاست‌ها بود. در اساس نگاه واشنگتن به خاورمیانه تغییر معناداری رخ نداد.

تشدید جنگ در افغانستان، ادامه کار بازداشتگاه بدنام "گوانتانامو"، استفاده گسترده از هواپیماهای بدون سرنشین، حمایت از دیکتاتورهای ساقط شده عربی تا آخرین روزهای حکومت آنها، تبعیض در حمایت از قیام‌های عربی و نادیده گرفتن تظاهرات‌و قیام‌های مردمی علیه دولت‌های متحد واشنگتن و حتی در برخی از کشورها همچون بحرین، حمایت از دولت برای سرکوب مخالفان، حمایت بی دریغ از اسرائیل به خصوص در دو سال اخیر، از مهم‌ترین محورهای انتقاد از دولت اوباما و اشتراکات دولت دمکرات او با دولت جمهوری‌خواه جرج بوش است.

ایالات متحده که در زمان جرج بوش نتوانسته بود اروپائی‌ها را علیه برنامه هسته‌ای ایران بسیج کند، به کوشش دولت اوباما و به لطف برنامه‌ها و سخنان رهبران جمهوری اسلامی توانست آنها را زیر چتر مخالفت جدی با برنامه هسته‌ای ایران گرد آورد. ظاهرا موفقیت‌های باراک اوباما در بسیج جهانی علیه برنامه‌های اتمی ایران بود که برخی از اصول‌گرایان را در داخل ایران به این نظریه رساند که "میت رامنی" تندرو می‌تواند بیشتر در جهت منافع ایران قدم بردارد.

اشتراکی که بیش از هر چیز در مناظره سوم اوباما – میت رامنی خود را نشان داد. نزدیکی دیدگاه‌های دو طرف بر سر مسائل خارجی ایالات متحده آن‌چنان بارز بود که " آرون دیوید میلر" از پژوهشگران سیاست خارجی آمریکا در روزنامه نیویورک تایمز اینگونه می‌نویسد :« از زمان پایان جنگ سرد تاکنون چنین میزانی از هم‌سوئی بین این دو حزب وجود نداشته‌است و این نشان می‌دهد که آمریکایی‌ها هر چقدر هم که بر سر مسایل داخلی اختلاف نظر داشته باشند در مورد آنچه که به سیاست‌های کشور در جهان خارج مربوط می‌شود کاملا متحد هستند.»

وی همچنین در بخشی دیگری از مطلب خود به سیاست‌های جمهوری‌خواهان و دمکرات‌ها در قبال کشورهای خاورمیانه اشاره می‌کند و می‌نویسد :« دو نامزد ریاست جمهوری تقریبا در تمامی مسائل مهم سیاست خارجی، از رابطه با اسرائیل گرفته تا نحوه برخورد با ایران، از جنگ عراق گرفته تا موضوع کشتن بن لادن ممکن است تمایزهایی داشته باشند ولی اختلاف نظر محسوسی ندارند.»

گذشته از نگاه کلی به سیاست‌های ایالات متحده در خاورمیانه، در مورد ایران می‌توان مرزهای تفاوت بیشتر و روشن‌تری میان باراک اوباما و رقبای جمهوری‌خواه وی دید.

در سال‌های اخیر فعالیت‌های هسته‌ای ایران به مهم‌ترین دل‌مشغولی سیاست خارجی ایران و کشورهای غربی در تعامل با ایران تبدیل شده است. دولت باراک اوباما طی این سال‌ها کوشش فراوان داشت تا بتواند اجماعی گسترده و جهانی علیه برنامه‌های هسته‌ا‌‌ی ایران پی‌ریزی کند. واشنگتن هم در این زمینه و هم در زمینه اعمال تحریم‌های به گفته مقامات آمریکایی "فلج کننده" موفق بوده است. کارزاری که بهای پول ملی، صادرات نفت، سیستم بانکی، صادرات و واردات و حتی لوازم دارویی و پزشکی ایران را نشانه گرفت و در فرصت بسیار کوتاهی آشفتگی بازار ایران و اجتماع ایران را سبب شد.

اکنون و با مشخص شدن این نکته که سکان رهبری ایالات متحده برای چهار سال دیگر در دست اوباما باقی خواهد ماند و در صورت عدم چرخش و اخذ تصمیمی ناگهانی از سوی تهران (در قبال برنامه‌های اتمی)، ایالات متحده احتمالا کماکان در انتظار به ثمر رسیدن سیاست‌های "چماقی" خود علیه ایران به خواهد نشست. این انتظار تا زمانی طول خواهد کشید که به گفته یک دیپلمات آمریکایی، ایران با زانوهایی خونین به میز مذاکره (مصالحه) برگردد.

ایالات متحده که در زمان جرج بوش نتوانسته بود اروپائی‌ها را علیه برنامه هسته‌ای ایران بسیج کند، به کوشش دولت اوباما و به لطف برنامه‌ها و سخنان رهبران جمهوری اسلامی توانست آنها را زیر چتر مخالفت جدی با برنامه هسته‌ای ایران گرد آورد. اتحادیه اروپا در این زمینه آنقدر با واشنگتن همراه شد که حتی مستقلانه تحریم‌های سنگینی را در هفته‌ها و روزهای اخیر نسبت به ایران اعمال کرد.

ظاهرا همین موفقیت‌های باراک اوباما در بسیج جهانی علیه برنامه‌های اتمی ایران بود که برخی از اصول‌گرایان را در داخل ایران به این نظریه رساند که "میت رامنی" تندرو می‌تواند بیشتر در جهت منافع ایران قدم بردارد.

آن‌گونه که پرویز سروری به سایت اصول‌گرای جهان نیوز می گوید: «این تحلیل متاسفانه در کشور وجود دارد که باید کاری کنیم که اوباما پیروز انتخابات شود. در شرایط موجود میت رامنی به نفع ماست و همیشه نشان دادند که جمهوری‌خواهان وقتی سر کار آمدند رفتار جنگ‌طلبانه داشتند و با اروپا، چین و روسیه واگرا شدند. در این شرایط همیشه جمهوری اسلامی توانسته است امکان تعامل بیشتری با اروپا، چین، روسیه و کشورهای دیگر داشته باشد... اتفاقا بیشترین هجمه‌ها و فشارها علیه ایران در زمان دمکرات‌ها بوده است.»

اکنون و با مشخص شدن این نکته که سکان رهبری ایالات متحده برای چهار سال دیگر در دست اوباما باقی خواهد ماند و در صورت عدم چرخش و اخذ تصمیمی ناگهانی از سوی تهران (در قبال برنامه‌های اتمی)، ایالات متحده احتمالا کماکان در انتظار به ثمر رسیدن سیاست‌های "چماقی" خود علیه ایران به خواهد نشست. این انتظار تا زمانی طول خواهد کشید که به گفته یک دیپلمات آمریکایی، ایران با زانوهایی خونین به میز مذاکره (مصالحه) برگردد.

پیروزی اوباما به معنای ادامه سیاست‌های وی در قبال ایران و بقیه مناطق خاورمیانه در سال‌های آتی خواهد بود و مهم‌ترین محورها وضعیت سوریه، ثبات و آینده مصر، پاسداری از امنیت اسرائیل، نزدیکی بیشتر به کشورهای مستبد اما بسیار ثروتمند خلیج فارس، خروج از افغانستان در ۲۰۱۴، تلاش برای ایجاد ثبات بیشتر در عراق و احتمالا مسئله کردها خواهد بود. گروهی که در عراق قدرتمندتر و

ثروتمندتر ظاهر می‌شوند، در سوریه به حدی از خودگردانی رسیده‌اند و در ترکیه بر فعالیت‌های خود افزوده‌اند. در بسیاری از این مشغولیت‌های ذهنی آمریکا، ایران نقش پررنگی ایفا می‌کند.

در تهران اما عمیق شدن اختلافات میان دولت محمود احمد‌ی‌نژاد و نهادهای وابسته به رهبری از یکسو و پایان کار دولت احمدی‌نژاد در ظرف چند ماه آینده ، احتمالا موجب می‌شود که ایران در این مقطع زمانی، تلاشی چشم‌گیر برای بهبود رابطه با غرب به خصوص آمریکا از خود نشان ندهد. چنانچه آمریکا نیز تمایلی برای آغاز گفتگو با دولت مستعجل محمود‌احمدی نژاد ندارد.

در سوریه، لبنان، عراق، افغانستان، یمن و بحرین، رقابت‌های سرسختانه ایران و عربستان – بزرگ‌ترین تولید کننده نفت و از مهم‌ترین نزدیکان آمریکا در منطقه - موضوع کردها و از همه مهمتر احتمال وقوع درگیری نظامی میان اسرائیل و ایران موجب شده تا ایران نقشی محوری و کلیدی در سیاست خارجی دولت اوباما در قبال خاورمیانه داشته باشد.

در تهران اما عمیق شدن اختلافات میان دولت محمود احمد‌ی‌نژاد و نهادهای وابسته به رهبری از یکسو و پایان کار دولت احمدی‌نژاد در ظرف چند ماه آینده ، احتمالا موجب می‌شود که ایران در این مقطع زمانی، تلاشی چشم‌گیر برای بهبود رابطه با غرب به خصوص آمریکا از خود نشان ندهد. چنانچه آمریکا نیز تمایلی برای آغاز گفتگو با دولت مستعجل محمود‌احمدی نژاد ندارد.

اگر اتفاق خاصی در میانه مثلث ایران، اسرئیل و آمریکا نیفند، باید در خصوص تعامل ایران - آمریکا تا زمان انتخابات ایران صبر کرد تا با مشخص شدن رئیس جمهور آتی، بتوان به درک بهتری از نحوه تعامل ایران و دولت دوم اوباما دست یافت. گرچه از هم اکنون و با پدیدار شدن آثار تحریم‌ها، زمزمه‌هایی برای گشایش باب مذاکره میان ایران با دولت اوباما شنیده می‌شود.

جواد لاریجانی در روز ۱۷ آبان گفته بود که اگر منافع ما ایجاد کند با دشمنان‌مان در قعر جهنم هم مذاکره می‌کنیم. و برادر او صادق لاریجانی رئیس قوه قضائیه نیز در سخنانی قابل تامل که حاکی از نوعی آمادگی برای باز شدن درهای گفتگو میان آمریکا و ایران است گفت: «ما فکر می‌کنیم که آمریکا هر زمان جلوی ضرر را بگیرد به نفع خود عمل کرده است و اگر در مقابل عظمت ملت ایران سر تعظیم فرود آورد و بتواند اعتماد مردم را کسب کند آن‌وقت تازه به سر عقل آمده است.»

این در حالی است که محمدرضا نقدی، فرمانده بسیج روز ۱۵ آبان از مداحان خواست تا به مردم بگویند که جمهوری اسلامی تحت فشار تحریم‌ها «سازش نخواهد کرد» و علی سعیدی نماینده آیت‌الله خامنه‌ای در سپاه نیز در همان روز گفت که جمهوری اسلامی " در آستانه فتح خیمه معاویه" است و در صورت عقب‌نشینی زحمات نظام به "هدر" خواهد رفت.

مطهری: اوباما خواهان مذاکره مستقيم با ايران شده است

zamaanehnews — Wed, 18 Jan 2012 09:04:20 +0000

علی مطهری، نماينده مجلس ايران گفت باراک اوباما، رئيس‌جمهوری آمريکا در نامه‌ای از ايران درخواست برگزاری "مذاکره مستقيم" کرده است.

ايران تأييد کرده است که اوباما از سه کانال به آيت‌الله علی خامنه‌ای، رهبر جمهوری اسلامی نامه فرستاده است.

مطهری چهارشنبه ۲۸ دی ۱۳۹۰ به خبرگزاری فارس گفت: "اوباما در اين نامه برای مذاکره و حل و فصل اختلافات فی‌مابين اعلام آمادگی کرده است."

به گفته اين نماینده مجلس ايران، در اين نامه هم گفته شده که بستن تنگه هرمز خط قرمز آمريکاست و هم اينکه درخواست مذاکره مستقيم مطرح شده است.

مطهری بخش اول اين نامه آمريکا را "تهديدآميز" و بخش دوم را "دوستانه" خوانده است.

اوباما در سال ۲۰۰۹ نيز در نامه‌ای به آيت‌الله خامنه‌ای درخواست گفت‌وگو و مذاکره را مطرح کرد اما با واکنش منفی رهبر جمهوری اسلامی روبه‌رو شد

اوباما در سال ۲۰۰۹ نيز در نامه‌ای به آيت‌الله خامنه‌ای درخواست گفت‌وگو و مذاکره را مطرح کرد اما با واکنش منفی رهبر جمهوری اسلامی روبه‌رو شد.

روز دوشنبه علی‌اکبر ولايتی، مشاور آيت‌الله علی خامنه‌ای گفت نامه باراک اوباما، رئيس‌جمهوری آمريکا به رهبر ايران "حرف تازه‌ای ندارد."

به گفته رامين مهمان‌پرست، سخنگوی وزارت خارجه آمريکا "پيام آمريکا درباره امنيت تنگه هرمز از طريق سفير آمريکا در سازمان ملل به سفير ما در سازمان ملل و از طريق سفير سوييس در تهران به وزارت خارجه منتقل شده است، هم‌چنين اين پيام از طريق جلال طالبانی نيز به ايران منتقل شده است."

تنش درباره تنگه هرمز بين ايران و آمريکا پس از توافق‌های اوليه غرب برای تحريم خريد نفت ايران بالا گرفت. چند هفته پيش محمدرضا رحيمی، معاون اول رئيس‌جمهور ايران گفت: "اگر بنا باشد نفت ايران را تحريم کنند، يک قطره نفت از تنگه هرمز عبور نخواهد کرد."

پس از تهديد اين مقام دولت ايران، آمريکا اعلام کرد هر کسی که آزادی رفت و آمد را در تنگه بين‌المللی هرمز تهديد کند، به وضوح در جامعه جهانی جايی نخواهد داشت و هيچ‌گونه اخلالی در اين تنگه تحمل نمی‌شود.

سپاه پاسداران ايران نيز در واکنش به اين هشدارها اعلام کرد تهديد را با تهديد پاسخ خواهد داد.

با اين حال پس از دو هفته مناقشه بر سر تنگه هرمز، احمد وحيدی، وزير دفاع ايران در جمع خبرنگاران گفت: "ما نگفتيم تنگه هرمز را می‌بنديم بلکه مسأله اين است که اگر کسی بخواهد امنيت خليج فارس را به خطر اندازد، برای همه به خطر می‌افتد."

مخالفان قذافی پيشنهاد مذاکره با او را رد کردند

zamaanehnews — Sun, 28 Aug 2011 14:46:36 +0000

مخالفان معمر قذافی، رهبر ناپديدشده ليبی، پيشنهاد مذاکره او را رد کردند.

خبرگزاری آسوشيتدپرس، يکشنبه ۲۸ اوت ۲۰۱۱ (ششم شهريور ۱۳۹۰) خبر داده بود فردی که خود را موسی ابراهيم، سخنگوی دولت قذافی معرفی کرده در تماس با اين خبرگزاری گفته رهبر ليبی فرزند خود ساعدی قذافی را برای مذاکره با مخالفان انتخاب کرده است.

آسوشيتدپرس همچنين گزارش داده محمود شمام، وزير اطلاعات دولت موقت ليبی گفته است: «ما آن‌ها را (دولت قذافی) به رسميت نمی‌شناسيم، آن‌ها جنايتکار هستند و ما خيلی زود آن‌ها را بازداشت می‌کنيم.»

همچنين ويليام هيگ، وزير خارجه بريتانيا گفته شورای ملی انتقالی در حال حاضر مسئول اداره ليبی است و قذافی بايد هوادارن خود را به توقف جنگ فرا بخواند.

محمود شمام، وزير اطلاعات دولت موقت ليبی: ما آن‌ها را (دولت قذافی) به رسميت نمی‌شناسيم، آن‌ها جنايتکار هستند و ما خيلی زود آن‌ها را بازداشت می‌کنيم

اتحادیه عرب نیز با اعطای کرسی به شورای انتقالی به‌عنوان نماینده رسمی لیبی موافقت کرده است.

مخالفان قذافی بخش زيادی از طرابلس، پايتخت ليبی را تحت کنترل خود درآورده‌اند اما اين شهر با کمبود آب، برق و سوخت مواجه است.

سازمان ملل متحد و سازمان بهداشت جهانی در حال آماده‌کردن محوله‌های غذا، دارو و آب هستند تا در چند روز آينده به ليبی ارسال کنند.

مخالفان قذافی روز يکشنبه پس از درگيری با طرفداران رهبر ليبی شهر «بن‌جواد» را نيز تصرف کردند.
امروز همچنين اعلام شد که جسد سوخته ۵۰ نفر در بازداشتگاهی در طرابلس در نزديکی يک پايگاه نظامی کشف شده است. اين پايگاه نظامی به گردان ۳۲ به رهبری خميس قذافی، يکی از فرزندان معمر قذافی تعلق داشت.

محمد الرجالی، سخنگوی مخالفان گفته هواداران قذافی به طرف غرب ليبی فرار کرده‌اند و احتمالاً به نيروهای قذافی در شهر «سرت» خواهند پيوست.
مخالفان همچنين گفته‌اند در حال پيشروی به سمت شهر سرت هستند. شهر سرت که در ۴۵۰ کيلومتری طرابلس قرار دارد، زادگاه معمر قذافی است.
نيروهای مخالف قذافی می‌گويند احتمال دارد وی در اين شهر پنهان شده باشد.
نيروهای ناتو نيز اعلام کردند در ۲۴ ساعت گذشته ۱۵ دستگاه از تجهيزات نظامی قذافی و ۴ هدف در شهر سرت را از بين بردند.

مصطفی عبدالجليل، رئيس شورای ملی انتقالی ليبی گفته است: «ما هيچ اطلاعاتی در خصوص مکان حضور و پنهان‌شدن معمر قذافی و فرزندان وی نداريم.»

وی افزوده: «ما همچنان با طرفداران قذافی برای تحويل شهر سرت مذاکره می‌کنيم، ما تعهد می‌کنيم محاکمه عادلانه‌ای را برای مسئولان دولت قذافی برگزار کنیم.»

پيشتر اعلام شده بود معمر قذافی به الجزاير رفته است اما وزارت امور خارجه الجزاير اين خبر را «بی‌اساس» خواند.

مذاکره باهنر با امضاکنندگان طرح سوال از احمدی‌نژاد

zamaanehnews — Thu, 21 Jul 2011 03:41:59 +0000

محمدرضا باهنر، نايب رئيس مجلس با امضاکنندگان طرح سوال از محمود احمدی‌نژاد، رئيس‌جمهوری ايران وارد مذاکره شده است.

به گزارش تارنمای خانه ملت، اميدوار رضايی، عضو هيأت رئيسه مجلس گفته: «هنوز سئوال از رئيس‎جمهور رسماً تحويل هيأت رئيسه داده نشده و نامه سئوال از رئيس جمهور به محمدرضا باهنر، معاون نظارت مجلس، ارائه شده است.»

با اين حال پيش‌تر اعلام شده بود طرح سئوال از احمدی‌نژاد ، پنجم تير ۱۳۹۰ با ۱۰۰ امضا به هيأت رئيسه مجلس تحويل داده شده است.

به گفته وی نامه سئوال از احمدی‌نژاد «هنوز به حدی نرسيده که در دستور مجلس قرار بگيرد، ولی نمايندگان سئوال‌کننده سر حرف خودشان هستند.»

در چند هفته گذشته خبرهای ضد و نقيضی درباره سرانجام اين طرح منتشر شده است.

امیدوار رضایی: هنوز سئوال از رئيس‎جمهور رسماً تحويل هيأت رئيسه داده نشده و نامه سئوال از رئيس جمهور به محمدرضا باهنر، معاون نظارت مجلس، ارائه شده است

رضايی گفته: «اينکه برخی می‎گويند سئوال از رئيس‎جمهور منتفی شده و يا در دستور کار مجلس قرار می‎گيرد، هر دو خبر درستی نيستند؛ اين موضوع در حال عبور از مسير قانونی است، ولی هنوز وضعيتش مشخص نيست.»

وی افزوده سئوال از رئيس‌جمهور بايد مراحل «فنی و حقوقی» خود را طی کند. رضايی در توضيح اين بخش از سخنانش گفته اين مراحل از سوی معاون نظارت مجلس و نمايندگان سئوال‎کننده در حال بررسی و پيگيری است.

علی مطهری از طراحان اصلی سوال از احمدی‌نژاد در واکنش به نمايندگانی که معتقدند «شرايط کشور برای سوال از رئيس‌جمهور مساعد نيست» چند روز پیش به خبرآنلاين گفت: «من از اين آقايان تقاضا می‌کنم شرايط مساعد را تعريف کنند. مثلاً بگويند زمانی برای سوال از رئيس‌جمهور مناسب است که آمريکا و اسرائيل نابود شده باشند و رسانه‌های خارجی تعطيل شده باشند.»

به گفته وی عامل «اصلی» مخالفت برخی نمايندگان با سوال از رئيس‌جمهور، «تعصبات گروهی و منافع سياسی است والا هر آدم عاقلی می‌فهمد که اين کار به صلاح کشور است.»

محمدرضا خباز يکی ديگر از نمايندگان مجلس نيز گفته تعداد کمی از نمايندگان امضای خود را از طرح سوال از احمدی‌نژاد پس گرفته‌اند.

وی افزوده: «اين تعداد آن‌قدر کم بوده‌اند که هنوز هم تعداد امضاها بالای ۷۵ امضاست بنابراين با پس گرفتن اين تعداد از امضاها قرار نيست اين طرح منتفی شود.»

محمدحسين فرهنگی، عضو هيأت رئيسه مجلس ايران دوشنبه ۲۰ تير به خبرگزاری فارس گفته بود ۱۲ نماينده امضای خود را از طرح سوال از محمود احمدی‌نژاد پس گرفته‌اند.

بنا بر قانون اساسی ايران برای سوال از رئيس‌جمهور بايد يک چهارم نمايندگان، طرح سوال را امضا کنند. در حال حاضر که مجلس ايران ۲۹۰ نماينده دارد، اين طرح برای عملی شدن بايد دست‌کم امضای ۷۳ نماينده را داشته باشد.

نمايندگانی که طرح سوال از احمدی‌نژاد را امضا کرده‌اند، سوالات خود را در ۱۰ محور خطاب به وی مطرح کرده‌اند:

* اجرا نشدن قانون تسهيلات ارزی برای متروی تهران و کلان‌شهرها
* معرفی «غيرمعمول» وزير ورزش و جوانان به مجلس
* ابهام درباره آمار اشتغال
* چگونگی هزينه‌شدن بودجه فرهنگی
* اجرای قانون هدفمندکردن يارانه‌ها با شيب تند
* مقاومت ۱۱ روزه احمدی‌نژاد در برابر حکم «حکومتی» آيت‌الله خامنه‌ای درباره ابقای حيدر * مصلحی، وزير اطلاعات
* عزل «تحقير‌آميز» منوچهر متکی، وزير امور خارجه
* سخنان احمدی‌نژاد درباره «در رأس امور نبودن مجلس»
* همکاری نکردن دولت برای اجرای قانون عفاف و حجاب
* ترويج نظريه «مکتب ايرانی» توسط اطرافيان رئيس‌جمهور و دوری‌نکردن وی از «جريان انحرافی»

طرح سئوال از رئيس‌جمهور تاکنون در جمهوری اسلامی ايران عملی نشده و اين برای نخستين بار است که چنين طرحی در مجلس به جريان افتاده است.

آغاز مذاکرات دولت بحرين با مخالفان

zamaanehnews — Sat, 02 Jul 2011 11:50:44 +0000

دولت بحرين برای «اصلاحات سياسی» با گروه‌های مخالف وارد مذاکره ملی شده است.

به گزارش خبرگزاری العربيه، شيخ حمد بن‌عيسی آل خليفه پادشاه بحرين گفته شرکت‌کنندگان در اين گفت‌وگوها تمام خواسته‌های خود را مطرح خواهند کرد.

حزب الوفاق که بزرگ‌ترين گروه شيعی مخالف در اين کشور است در اين مذاکرات حضور دارد.

مردم بحرين، به دنبال اعتراضات گسترده در جهان عرب، از روز ۱۴ فوريه سال جاری ميلادی با هدف برکناری شيخ خليفه بن‌سلمان آل خليفه، نخست‌وزير و پسرعموی امير بحرين که از سال ۱۹۷۱ رياست دولت را در اختيار دارد، همچنين آزادی زندانيان سياسی و تدوين يک قانون اساسی جديد دست به تظاهرات زدند.

ده‌ها تن از شهروندان معترض بحرينی در جريانات اعتراضات توسط نيروهای حکومتی کشته، صد تن مفقود و بيش از هزاران نفر نيز زخمی شدند.

شيخ حمد بن‌عيسی آل خليفه پادشاه بحرين گفته شرکت‌کنندگان در اين گفت‌وگوها تمام خواسته‌های خود را مطرح خواهند کرد

العربيه گزارش داده علی سلمان، رهبر الوفاق که اين حزب را در مذاکرات نمايندگی می‌کند، گفته دولت بايد نمايانگر خواست مردم باشد.

پادشاه بحرين گفته است: «اين کشور به اجرای اصلاحات متعهد است و به حقوق بشر نيز احترام می‌گذارد اما برخی از معترضان می‌خواهند کشور را به هرج و مرج بکشانند.»

دولت بحرين ناآرامی‌های اين کشور را به دليل «دخالت ايران» می‌داند اما ايران اين اتهام را رد می‌کند.

محمود احمدی‌نژاد، رئيس‌جمهوری ايران اسفند ۱۳۸۹ در واکنش به وقايع بحرين گفت: «امروز در بحرين شاهد صف‌آرايی در مقابل توده‌های مردم هستيم که کار بسيار زشتی است.»

وی خطاب به حاکمان بحرين گفت: «مگر شما نمی‌خواهيد حکومت کنيد؟ وقتی اکثريت مردم را تحت فشار قرار می‌دهيد بر چه کسانی می خواهيد حکومت کنيد؟»

خالد بن احمدالخليفه در واکنش به سخنان احمدی‌نژاد گفت: «سخنان احمدی‌نژاد درباره بحرين پذيرفتنی نيست و ما انتظار داريم ايران در مواضع خود تجديد نظر کند.»

«موضع ايران در قبال تحولات بحرين دوستانه نيست و با اصول همسايگی و روابط دوجانبه تناسبی ندارد.»

احمدی‌نژاد با بيان اين‌که «ايستادن مقابل مردم با تفنگ، مسلسل، بالگرد و توپ و تانک هيچ نتيجه‌ای نخواهد داشت» افزود: «به برخی‌ها هم که قوای نظامی در بحرين آورده‌اند متذکر می‌شوم که در گذشته نيز برخی در منطقه بودند که به کشور همسايه لشکرکشی کردند و بايد از سرنوشت صدام عبرت بگيرند.»

اشاره محمود احمدی‌نژاد به ورود هزار سرباز عربستان سعودی به بحرين در روز دوشنبه ۲۳ اسفندماه در قالب نيروهای شورای همکاری خليج فارس است که به گفته مقامات بحرينی برای «محافظت از ساختمان‌ها و تأسيسات دولتی» اين کشور اعزام شده‌اند.

وزارت امور خارجه ايران در اعتراض به اعزام نيروهای نظامی عربستان سعودی به بحرين، سفرای عربستان، سوئيس، به‌عنوان حافظ منافع آمريکا در ايران و کاردار بحرين در تهران را فراخواند و «هرگونه اقدام نيروهای خارجی در مواجهه با مطالبات مسالمت‌آميز مردم بحرين» را غيرقابل قبول اعلام کرد.