محمدرضا اسکندری

کردها و جدال برای نقش منطقه‌ای

arezoo — Fri, 09 Sep 2011 12:33:44 +0000

سراج‌الدین میردامادی

حملات نیروهای زمینی و هوایی سپاه پاسداران انقلاب اسلامی ایران به مناطق کردنشین در غرب ایران به‌ویژه در منطقه کوهستانی قندیل، پایگاه اصلی گروه «پژاک» با پایان ماه رمضان از سر گرفته شده است.

در گفت‌وگو با محمدرضا اسکندری، روزنامه‌نگار کرد مقیم هلند از او پرسیده‌ام: آخرین اخبار و اطلاعات شما از این درگیری‏ها چیست و دو طرف درگیر، به اضافه ارتش ترکیه که به منطقه محل استقرار «پ‏‏ک‏ک» حمله کرده‏اند، چه موفقیت‏ها و شکست‏هایی کسب کرده‌اند؟

محمدرضا اسکندری: با توجه به اطلاعاتی که روز شنبه سوم سپتامبر (12 شهریور) به ما رسیده، وضعیت مناطق مرزی ایران، در روزهای یادشده به‌شدت بحرانی بوده است. توپخانه‏ها و نیروهای سپاه تلاش کرده بودند به مناطق نزدیک به کوهستان‏های قندیل نزدیک بشوند و در این زمینه، حتی تلاش‏شان بر این بوده است که از نیروهای مهندسی‏شان استفاده کنند و بتوانند هرچه بیشتر راهسازی کنند تا به مناطقی که نیروهای «پ‏ک‏ک» در آن‏جا هستند، نزدیک‏ شوند.

با توجه به این‏که مسئله مهندسی، یکی از مسائل خاص عملیات‏های بزرگ جبهه‏ای است، نیروهای «پ‏ک‏ک» و «پژاک» اعلام کردند که با آن‏ها درگیر شده‏اند. پژاک اعلام کرده که در این درگیری‏ها ۷۶ نفر و حتی فرمانده سپاه سردشت و همینطور چندتن از نیروهای بومی آن‏جا کشته شده‏اند، ولی هنوز هیچ منبع موثقی تعداد کشته‏‌شدگان را تایید نکرده است. روز شنبه، رسانه‏های جمهوری اسلامی اعلام کرده‏اند که دونفر از افراد بومی‏ نیروهای سپاه کشته شده‏اند.

واقعیت این است که رژیم جمهوری اسلامی و سپاه پاسداران در طول ماه رمضان تلاش‏شان بر این بوده است که نیروهای بیشتری را به منطقه بیاورند و در فکر این بوده‏اند که با یک عملیات گسترده، نیروهای نظامی خود را در مناطقی پیش ببرند که نیروهای «پ‏ک‏ک» مستقرند.

محمدرضا اسکندری: واقعیت این است که اگر مسئله کردها در سوریه مانند عراق حل شود، یعنی به جایی برسد که کردهای سوریه هم از یک حکومت فدرال برخوردار شوند، دامنه آن به ترکیه و ایران هم سرایت خواهد کرد. به همین دلیل، دو دولت ایران و ترکیه تلاش‏شان بر این است که به هر صورتی شده، مسئله «پ‏ک‏‏ک» را حل کنند. البته نه به این عنوان که حق و حقوق «پ‏ک‏ک» یا مردم کرد را بدهند.

روز سوم سپتامبر، فرماندهی «پ‏ک‏ک» در پیامی به یکی از کنفرانس‏های بزرگ در کلن، اعلام کرد که بحث، بحث پژاک نیست. بحث بر سر این است که این‏ها می‏خواهند کردها و به‏خصوص نیروهای «پ‏ک‏ک» را زیر ضرب قرار بدهند. به‌همین خاطر «پ‏ک‏ک» در ماه‏های گذشته اعلام کرده بود که می‏تواند این نقش را داشته باشد که بین نیروهای جمهوری اسلامی و پژاک قرار بگیرد. با توجه به اطلاعاتی که از کردستان عراق دارم، «پ‏ک‏ک» این کار را انجام داده است.

در منطقه مرزی با ترکیه، چه درگیری‏هایی جریان دارد؟ ارتش ترکیه چگونه با مبارزان «پ‏ک‏ک» برخورد می‏کند؟

ارتش ترکیه بیشتر از طریق بمباران‏های هوایی کارش را پیش می‏برد و در قسمتی از مرز کردستان عراق و ترکیه که به قندیل نزدیک است، نیروهای زرهی‏اش را هم وارد کرده است. بیشترین کاری که دولت ترکیه تاکنون انجام داده، بمباران‏های هوایی است.

مهم‏ترین مسئله‏ای هم که الان در قندیل وجود دارد، این است که نیروهای ترکیه تجربه چندین سال گذشته را دارند که از طریق زمینی نتوانسته‏اند پیشروی زیادی کنند و تنها راهی که دارند، از طریق هواپیما است. حتی هلیکوپترهای ارتش ترکیه تاکنون نتوانسته‏اند قسمت زیادی از منطقه را زیر پوشش آتش خودش قرار بدهد. چون مناطق کوهستانی آن‏چنان است که نیروهای «پ‏ک‏ک» می‏توانند از موقعیت جغرافیایی منطقه خوب استفاده کنند و حتی هلیکوپترها را هم زیر ضرب آتش خودشان قرار می‏دهند. به همین خاطر هم دولت ترکیه تا الان، بیشتر از طریق هواپیماها و بمباران هوایی توانسته است کار خود را پیش ببرد.

آیا «پ‏ک‏ک»‏ و «پژاک» عملیات مشترکی هم علیه دولت ترکیه یا علیه سپاه پاسداران ایران انجام داده‏اند؟

رهبری «پ‏ک‏ک» روز سوم سپتامبر اعلام کرد که آن‏ها در طول هفته‏های گذشته مذاکراتی غیر مستقیم با جمهوری اسلامی ایران داشته‏اند و به آن‏ها پیام داده‏اند که منطقه مرزی ایران الان در دست «پ‏ک‏ک» است و این نیروها به هیچ‏وجه قصد این را ندارند که بگذارند نیروهای پژاک به ایران حمله کنند؛ اما با توجه به این‏که جمهوری اسلامی روز جمعه (دوم سپتامبر) با شدت بیشتری این عملیات را به اسم «مهندسی رزمی» شروع کرد، آن‏ها دیروز اعلام کردند که از این به بعد نیروهای چریک که همان بخش نظامی «پ‏ک‏ک» است، همراه با نیروهای پژاک علیه پیشروی نیروهای جمهوری اسلامی به سمت قندیل، مبارزه خواهند کرد.

به نظر می‏رسد که این درگیری، در حال حاضر بیشتر فرسایشی شده است. از یک‌سو، نیروهای «پژاک» و «پ‏ک‏ک» نیروهای پارتیزانی هستند و جنگ‏های نامنظم انجام می‏دهند. از سوی دیگر، نیروهای سپاه پاسداران و ارتش ترکیه هم مجهز به سلاح‏های سنگین، هلیکوپتر و نیروهای هوایی جنگی هستند و در عمل هیچکدام از دو طرف کاری را به پیش نمی‏برند. به این ترتیب، ادامه این درگیری چه فایده‏ای برای دو طرف درگیر دارد؟

به نکته خوبی اشاره کردید. با توجه به تاریخ منطقه و تاریخ قندیل، همیشه این‏طور بوده که دولت‏هایی که خواسته‏اند علیه مبارزان کرد بجنگند، تلاش کرده‏اند که به شیوه‏های مختلف قندیل را تصرف کنند. این تلاش چه در زمان حزب بعث، چه در زمان محمدرضا شاه و چه الان در زمان جمهوری اسلامی و همینطور دولت‏های مختلف ترکیه همیشه ادامه داشته است.

آیا این درگیری‏ها در مرزهای ایران و ترکیه می‏تواند با ناآرامی‏های سوریه و مشارکت کردها علیه دولت بشار اسد، پیوند داشته باشد؟

همان‏طوری که می‏دانید «بهار عربی» به سمت سوریه حرکت کرده و این کشور الان در یک حالت بحرانی قرار دارد. دولت ترکیه تلاش‏اش بر این بود که به هر شکلی شده در مبارزه مردم سوریه نقش رهبری داشته باشد. تلاش‏های زیادی هم در این جهت انجام داد و حتی پیشتر از دولت‏های اروپایی، از رفتن بشار اسد صحبت می‏کرد. اما کرد‏ها که در ۱۲ حزب کردی با سال‏ها تجربه کار تشکیلاتی متشکل شده‏اند و الان به صورت یک تشکل واحد درآمده‏اند تا بتوانند نقش کردها را در مبارزه مردم سوریه رنگین‏تر کنند و حق و حقوق آن‌ها را به دست بیاورند، در کنفرانس‏هایی که ترکیه درباره مسائل سوریه برگزار کرد، شرکت نکردند.

حرف اصلی سخنگوی این ۱۲ حزب متشکل کرد این بود که ما در کنفرانسی که در ترکیه باشد، شرکت نمی‏کنیم. چون ترکیه به هیچ عنوان نمی‏خواهد مسئله کرد حل بشود. اگر ترکیه می‏خواهد مسئله کرد حل بشود، اول باید مسئله کردهای خود ترکیه را که بزرگ‏ترین اقلیت جامعه ترکیه هستند، حل کند و بعد به مسائل سوریه بپردازد.

به همین خاطر، دولت ترکیه که پروژه‏‏اش با شکست روبه‌رو شده است، می‏خواهد از طریق دیگری مسئله را حل کند. چون واقعیت این است که اگر مسئله کردها در سوریه مانند عراق حل شود، یعنی به جایی برسد که کردهای سوریه هم از یک حکومت فدرال برخوردار شوند، دامنه آن به ترکیه و ایران هم سرایت خواهد کرد. به همین دلیل، دو دولت ایران و ترکیه تلاش‏شان بر این است که به هر صورتی شده، مسئله «پ‏ک‏‏ک» را حل کنند. البته نه به این عنوان که حق و حقوق «پ‏ک‏ک» یا مردم کرد را بدهند، بلکه اعتقاد‏شان بر این است: نیرویی که توانسته تظاهرات‏ صدهزار نفری را در ترکیه رهبری کند، اگر زنده بماند، نمی‏گذارد دو دولت ایران و ترکیه این جنبش را سرکوب کنند و آن‌ها در نهایت حتی نمی‌توانند مسئله سوریه را به نفع خودشان حل کنند. به همین خاطر، به اعتقاد من، حرکاتی که دولت‏های ایران و ترکیه انجام داده‏اند، از ترس آن است که بهار عربی‏ای که اکنون به سوریه رسیده، به بهار ایرانی و بهار ترکی تبدیل شود.

موقعیت جغرافیای قندیل و سپاه پاسداران

arezoo — Sun, 24 Jul 2011 12:32:29 +0000

سراج میردامادی

درگیری بین نیروهای سپاه پاسداران و نیروهای حزب حیات آزاد کردستان «پژاک» در منطقه غرب کشور به اوج خود رسیده است. در جریان آخرین درگیری‌ها شماری از فرماندهان عالی‌رتبه سپاه کشته شده‌اند.

در گفت‌وگو با محمدرضا اسکندری، روزنامه‌نگار کرد مقیم هلند از او پرسیده‌ام: چه اطلاعات بیشتری دارید که در اختیار شنوندگان رادیو زمانه قرار دهید؟

محمدرضا اسکندری: با توجه به اطلاعاتی که از طریق خبرنگاران «کردانه» به ما رسیده، واقعیت این است آن عملیاتی که جمهوری اسلامی فکر می‌کرد در محدوده مرزی انجام دهد و از این عملیات به صورت ساده عبور کند و تمام شود، به آن صورت تمام نشده است. با توجه به صعب‌العبور بودن مناطق و با توجه به این که قندیل یکی از پایگاه‌هایی بوده و هست که کردها در طول تاریخ مبارزات‌شان به‌عنوان سنگر پایدار آزادی از آن استفاده‌ کرده‌اند، این مسئله برای نیروهای رژیم مشکل بزرگی به‌وجود آورده است.

با توجه به حرکت‌ها و عملیات‌هایی که پژاک دارد، این عملیات‌ها پاراتیزانی است و پژاک به‌هیچ‌ عنوان تحت هیچ شرایطی به مبارزه و ضربه‌زدن‌های کلاسیک اعتقادی ندارد. زمانی که یک مبارزه، مبارزه‌ای پارتیزانی باشد، با توجه به تجربیات تمام عیاری که پژاک در بهره‌گیری از دیگر نیروهای کرد داشته‌ است، به‌خصوص تجربیات گرانبهایی که «پ‌کاکا» در طول سال‌ها مبارزه پارتیزانی داشته است شرایط بسیار دشوار می‌شود. طبق آخرین اطلاعاتی که ما داریم، و گفت‌وگوی تلفنی‌ای که یک ساعت پیش با سخنگوی پژاک داشتم، همین امروز هشت نفر از فرماندهان سپاه در مرز «دولوتو» در سردشت که در واقع تنها جایی است که نیروهای زرهی می‌توانند به سمت مرز بیایند، کشته شده‌اند و حتی خود روزنامه‌های همسو با حاکمیت و «خبرگزاری فارس» هم در رابطه با کشته شدن یکی از فرماندهان سپاه در خبرگزاری فارس نوشته است.

محمدرضا اسکندری: بحث اصلاً میدان مین نبوده است. بلکه درگیری‌های خیلی شدیدی در مناطق مختلفی که سپاه تلاش کرده بود وارد خاک عراق شود رخ می‌دهد و خبرهایی دیگری که به من رسیده است از طرف نیروهای مقابل و نیروهای پژاک این است که آن‌ها براین اذعان دارند که نیروهای سپاه از شیوه‌های گذشته خود در جنگ ایران و عراق استفاده می‌کند. در آن زمان نیروهای گروهی و پارتیزانی خودشان را وارد نقاط مختلف عراق می‌کردند که حتی تا حلبچه نیز رفتند اگر یادتان باشد. آن‌ها از آن نیروها استفاده می‌کنند تا بتوانند وارد عمق خاک عراق شوند. چون به صورت نیروهای زرهی نمی‌توانند.

نحوه کشته‌ شدن این فرماندهان سپاه چه بوده است؟ آیا در یک درگیری رودررو کشته شده‌اند یا بر اساس برخی اخبار غیر رسمی تأیید نشده براثر برخورد با میدان مین کشته شده‌اند؟

براساس خبری که خود پژاک و نیروهای پژاک می‌دهند، بحث اصلاً میدان مین نبوده است. بلکه درگیری‌های خیلی شدیدی در مناطق مختلفی که سپاه تلاش کرده بود وارد خاک عراق شود رخ می‌دهد و خبرهایی دیگری که به من رسیده است از طرف نیروهای مقابل و نیروهای پژاک این است که آن‌ها براین اذعان دارند که نیروهای سپاه از شیوه‌های گذشته خود در جنگ ایران و عراق استفاده می‌کند. در آن زمان نیروهای گروهی و پارتیزانی خودشان را وارد نقاط مختلف عراق می‌کردند که حتی تا حلبچه نیز رفتند اگر یادتان باشد. آن‌ها از آن نیروها استفاده می‌کنند تا بتوانند وارد عمق خاک عراق شوند. چون به صورت نیروهای زرهی نمی‌توانند. به احتمال خیلی زیاد تلفات نیروهای سپاه بیشتر از آن نیروها و گروه‌های پارتیزانی بوده که وارد خاک عراق شده‌‌ است و در درگیری با نیروهای چریک کشته شده‌اند.

با توجه به شناختی که شما از منطقه‌ی کردستان ایران و کردستان عراق دارید، از نظر جغرافیایی غلبه نیروهای نظامی در دست چه گروهی است؟ آیا نیروهای سپاه پاسداران و ارتش جمهوری اسلامی می‌توانند با نیروهای نظامی کلاسیک در آن منطقه بر نیروهای پژاک غلبه پیدا کنند؟

من سال گذشته به قندیل رفتم و از نزدیک نیروهای پژاک و پ‌کا‌کا را در آنجا دیدم. قندیل کوهستان‌های سر به فلک کشیده‌ای دارد که صعب‌العبور است. من از شهر «قلادیزه» تا حتی مناطق پایینی و تپه‌ها، نه کوه‌های اصلی قندیل رفتم. حدود سه چهار ساعت طول کشید تا با ماشین مرا به آنجا بردند. بلندترین قله کوه قندیل که بیشتر نیروها نیز در آنجا هستند، زمستان‌هاهم برف دارد. یعنی تصور کنید یک سلسله جبال عظیم را که نیروهای پیشمرگه و نیروهای چریک آنجا هستند. دولت ترکیه در طول سال‌های سال مبارزه‌اش علیه نیروهای پ‌کاکا، حتی تا نزدیکی‌های روستاهای قندیل هم نتوانسته است پیش برود. تنها کاری که تاکنون دولت ترکیه در طول سال‌های سال توانسته علیه پ‌کاکا انجام دهد، حمله به آنجا با هواپیما و بهره‌برداری از نیروهای نظامی هوایی‌اش بوده است.

به همین خاطر چه در زمان رژیم بعث و چه در زمان رژیم پهلوی و چه در تمام دوران آتاتورک تاکنون، قندیل که در میان این سه کشور است همیشه پناهگاه کردهایی بوده که علیه این سه دولت مبارزه کرد‌ه‌اند و هیچکدام از این کشورها به هیچ عنوان و تحت هیچ شرایطی نتوانسته‌اند آن را فتح کنند. یعنی فتح قندیل یک امر ساده نیست. به همین خاطر تبدیل به افسانه‌ای در میان مردم کرد شده است. یعنی هیچ نیروی کلاسیکی نمی‌تواند قندیل را از کردها بگیرد. به همین خاطر یک مسئله خیلی زیبایی که وجود دارد، این است که اگر ما نگاهی واقعی به مسئله قندیل داشته باشیم، در واقع قندیل سپر دفاعی حکومت حریم کردستان علیه القاعده و نیروهای انصارالاسلام است.

چون اگر قندیل به دست نیروهای انصارالاسلام یا القاعده بیافتد، در واقع نه تنها ایران، عراق، ترکیه، بلکه کل منطقه آرامش و آسایش به خود نخواهد دید. به همین خاطر دولت حریم کردستان و دولت فدرال عراق خوب می‌دانند که بودن پ‌کا‌کا و پژاک در قندیل یکی از تضمین‌های امنیتی‌ این‌ها بوده است. من در این شکی ندارم، به‌هیچ عنوان و تحت هیچ شرایطی ارتش کلاسیک ایران و سپاه پاسداران با نیروهای کلاسیکی که دارد نمی‌تواند وارد این منطقه شود. هرچه هم بخواهد و تلاش کند، زمین‌گیر می‌شود. البته من در سفری که به قندیل داشتم و با نیروها و فرماندهان پژاک آنجا صحبت کردم، چندبار خودشان به من اعلام کردند که سپاه و نیروهای امنیتی جمهوری اسلامی نیروهایی را فرستاده‌اند که بین نیروی پژاک کار کنند و مثلا خود را هوادار این گروه معرفی کنند. چندین نفر از آن‌ها در روزها و ماه‌هایی که آنجا بودند، بر اثر سختی‌ها و مسائلی که وجود داشته، اعتراف کردند که از طرف نیروهای امنیتی فرستاده شده‌اند.

یعنی دولت جمهوری اسلامی و نیروهای امنیتی سپاه و وزارت اطلاعات حتی نیرو می‌فرستد در درون پژاکی‌ها یا نیروهای کرد. با این شیوه این‌ها تلاش‌شان بر این است که بیشتر اطلاعات به‌ دست آورند و الان نیز درگیری‌هایی که وجود دارد، بیشتر درگیری‌های پارتیزانی است. سپاه از تجربه جنگ‌های گذشته در این منطقه، استفاده می‌کند و همچنین از آن اطلاعاتی که در زمان جنگ با صدام حسین داشته است. به همین خاطر قندیل به هیچ عنوان تحت هیچ شرایطی با یک ارتش کلاسیک نمی‌تواند فتح شود.

این که این اطلاعات و این آمار چقدر دقیق است، با توجه به این که نه از طرف نیروهای رژیم خبرنگاران مستقلی وجود دارند و نه در این طرف مرز با توجه به مسئله امنیتی و با توجه به شرایط توپ‌باران خبرنگاران نمی‌توانند از نزدیک شاهد آن باشند، نمی‌توان گفت که این آمار، آماری دقیق و درست است. ولی واقعیت این است که تعدادی از نیروهای سپاه و تعدادی از نیروهای پژاک کشته‌ شده‌اند.

انتخابات مجلس ترکیه

arezoo — Fri, 01 Jul 2011 15:02:11 +0000

سراج‌الدین میردامادی

انتخابات مجلس ترکیه ۱۲ ژوئن برگزار شد. تغییر ترکیب نقش احزاب سیاسی در ترکیه، گمانه‌زنی‌ها برای غلبه این کشور بر مشکلات داخلی و نیز نقش‌آفرینی این کشور مسلمان آسیایی که سخت در تلاش است تا خود را وارد اتحادیه اروپا کند بالاگرفته است.

در گفت‌وگو با محمدرضا اسکندری، روزنامه‌نگار کرد مقیم هلند که اخبار و رویدادهای ترکیه را دنبال می‌کند نخست از او پرسیده‌ام: براساس نتایج به دست آمده، احزاب پیروز در این انتخابات کدام‌ها بودند و ترکیب مجلس آینده ترکیه از اکثریت چه احزابی تشکیل می‌شود؟

محمدرضا اسکندری: با توجه به انتخاباتی که در ترکیه اتفاق افتاده است، در ترکیب مجلس می‌بینیم که از فوتبالیست‌های درجه اول اروپایی تا زنان خانه‌دار و حقوق‌دانان و طبقات مختلف شرکت کردند، اما یکی از زیباترین دستاوردهای این انتخابات حضور ۲۴ حزب سیاسی از چپ تا راست، ملی‌گرا، ناسیونالیست و کمونیست است. در این انتخابات در واقع پیروز اصلی انتخابات با توجه به نمایندگانی که وارد مجلس شده‌اند، به نظر من حزب جمهوری خلق است. یعنی در واقع کمالیست‌ها و جبهه رنج و دموکراسی متعلق به کردها.

چون این دو حزب در این انتخابات توانسته‌اند تعداد کرسی‌های خود را بیشتر کنند. اگر ما به انتخابات کنونی و تعداد کرسی‌های این احزاب در مجلس کنونی و در مجلس گذشته نگاه کنیم، می‌بینیم شرایط کرسی‌ها به این ترتیب است: حزب عدالت و توسعه در دوره پیشین ۳۴۲ کرسی داشته، در این دوره ۳۳۶ کرسی. حزب جمهوری خلق که در واقع همان سکولارها و کمالیست‌ها هستند در دوره گذشته ۱۱۲ کرسی داشتند و اکنون ۱۳۵ کرسی دارند. حزب کردها یا جبهه متحد کردها که در جبهه رنج و دموکراسی خلاصه می‌شدند، در انتخابات گذشته و در مجلس گذشته ۲۲ کرسی داشتند و اکنون ۳۶ نماینده وارد مجلس کرده‌اند.

در واقع اگر ما به تعداد نمایندگان در مجلس نگاه کنیم، پیروزی اصلی را این دو حزب دارند. یعنی حزب جمهوری خلق، به خاطر این که این حزب توانست در چهارسال گذشته در دولت نباشد، اپوزیسیون دولت باشد و خیلی از مسائلی که در گذشته برآن‌ها تکیه و تأکید می‌کرد و بیشتر به تاریخ آتاتورک مراجعه می‌کرد و می‌خواست با شیوه «یک دولت یک ملت» همه چیز را سرکوب کند، از آن مسئله تا حدودی فاصله گرفته است و بیشتر تلاشش براین است که وارد دنیای اروپا شود و با یک جهان‌بینی جدید به مسئله نگاه کند.

در کنار آن ما می‌بینیم که کردها با توجه به شرایطی که پیش آمده بود، توانسته بودند در درون مردم‌شان و در درون شهرها و روستاها بیشتر کار کنند و آن‌ها از ۲۲ کرسی به ۳۶ کرسی رسیده‌اند. ولی در مقابل ما می‌بینیم که حزب عدالت و توسعه تعداد زیادی از کرسی‌هایش را از دست می‌دهد؛ با توجه به

این که این حزب توانسته است در طول دو دوره گذشته و الان که سومین دوره قدرت سیاسی‌اش را در ترکیه دارد، مسائل اقتصادی ترکیه را با توجه به بحرا‌ن‌های جهانی به پیش ببرد؛آن هم از نعمت جمهوری اسلامی‌ که همه مسائل از طریق ترکیه حل می‌شود.

ولی این حزب نتوانسته است آن قشرهای پایین جامعه را با توجه به مسائل اسلامی و پوپولیستی که مطرح کرده بود، قانع کند. فقر در این قشر در طول دو سالی که در قدرت بوده بسیار زیاد بوده و آن‌ها نتوانستند رأی این نیرو را که در دو انتخابات گذشته به آن رأی داده بودند، به دست آورند و رأی‌شان را از دست دادند. در واقع حزب جنبش ناسیونالیستی در این انتخابات شکست بیشتری خورده است. چون آن حزب در انتخابات قبلی ۷۱ کرسی داشته و الان ۵۴ کرسی از آن خود کرده است.

اگر نحوه انتخابات را مقایسه کنیم با دوره‌ قبل در خود ترکیه و یا آن‌چه در ایران جریان دارد، چه مقدار این انتخابات آزاد بوده است؟ آیا حذف‌ها و ممانعت‌هایی وجود داشته است؟ آیا در نحوه تبلیغات مشکلات و تنگناهایی وجود داشته است؟ به‌ویژه برای احزاب کرد که در جامعه ترکیه همیشه با مشکلات و تنگناهایی مواجه بوده‌اند؟

به‌هیچ عنوان ما نمی‌توانیم دولت و قدرت حکومتی را که در ترکیه هست، اگرچه البته اسلامی‌ست، با دولت و جامعه خودمان در ایران مقایسه کنیم. چون اصلاً اسلامی که در ترکیه هست، تفاوت‌هایی اساسی بسیاری با آن دارد. واقعیت این است که در انتخابات گذشته مردم کرد و جبهه متحدی که در آنجا بوده، توانسته است کارهایی انجام دهد. به همین خاطر آن‌ها هم در انتخابات گذشته ۲۲ نماینده وارد مجلس کردند.

فرق این انتخابات با انتخابات دیگر این بود که تا حدودی از فشارهای دوره‌های گذشته کاسته شد. چون در این دوره دولت ترکیه حتی خودش یک تلویزیون کردی تأسیس کرده بود. مسائل زبان کردی در آنجا جا افتاده است. در خیلی از بحث‌هایی که دولت آقای اردوغان کرد، تلاشش براین بود که بتواند بیشتر کردها را به خود و به حزب خود نزدیک کند. به همین خاطر اگر نگاه کنیم، می‌بینیم که درصد زیادی از کردهایی که در ترکیه بودند، به دولت اردوغان رأی دادند و این نشان‌دهنده این است که آن‌ها توانسته‌اند در طول این دو دوره‌ای که بوده‌اند، تعدادی از نیروهای کردها را در خودشان و به حزب خودشان جذب کنند.

حتی ما دیدیم که آقای رجب طیب اردوغان به ملاقات خواننده بزرگ کرد رفت که مجروح شده بود. هدفش این بود که او را در لیست انتخاباتی خودشان داشته باشد که البته موفق نشد. ولی با همه مسائلی که وجود داشت، حتی کسانی که در زندان بودند، در لیست انتخاباتی کردها بودند و دولت ترکیه خوب می‌دانست در طول تمام دوره تبلیغات انتخاباتی، تمام رادیوها و تلویزیون‌هایی کرد ترکیه که دیدگاه‌ها و تفکرات آقای عبدالهه اوجلان را پیش می‌برند، به طور دائم از کاندیداهای جبهه رنج حمایت کردند و تبلیغات آن‌ها همه در این خدمت بود.

حتی نیروهای درون کشور و خارج کشورشان تلاش بسیار پیگیری کردند که بتوانند بیشتر برای این جبهه رأی جمع کنند و در واقع نیروهای «پ‌کاکا» و نیروهای احزابی که در درون ترکیه کار کرده‌اند، باهم این مسئله را پیش بردند و دولت ترکیه از این مسئله باخبر بود. چون تلویزیون‌هایی که دولت ترکیه تلاش زیادی کرده بود که آن‌ها را ببندند، مثل تلویزیون «روژ» یا «نوروز» یا تلویزیون‌های دیگر، پایگاه تبلیغاتی نمایندگانی بودند که باید وارد مجلس ترکیه شوند.

دولت ترکیه، وعده وعیدهایی به مردم کرد داده است و حال خلاف آن‌ها عمل می‌کند. الان یکی از نمایندگان کرد که در انتخابات بیش از ۸۰ هزار رأی آورد و از شهر دیاربکر یا به قول کردها «آمد» است، باید وارد مجلس شود. در دوره اول و در زمان نامزدی، تأیید شد، ولی الان حزب عدالت و توسعه و آن شورایی که مسائل انتخابات را پیگیری می‌کند، نماینده بودن این فرد را به خاطر این که در زندان است، لغو کرده‌اند. در صورتی که طبق قانون او باید وارد مجلس شود و حال فردی از حزب توسعه و عدالت از شهر دیاربکر وارد مجلس می‌شود.

مهم‌ترین مسئله‌ای که وجود داشت، این بود که حزب عدالت و توسعه تلاش زیادی کرد تا به شیوه‌های مختلف بتواند از عرضه‌ اندام کردن نیروهای کرد و به‌خصوص هواداران عبدالله اوجالان در درون شهرها و روستاها جلوگیری کند. آن‌ها با توجه به حجم وسیع حمایت توده‌ای از جبهه رنج نتوانستند این مسئله را پیش ببرند. در کل من می‌توانم بگویم اگر این انتخابات را با کشورهای خاورمیانه مقایسه کنیم، متوجه می‌شویم که یکی از بهترین انتخاباتی بوده که صورت گرفته است، ولی در مقایسه با کشورهای اروپایی هنوز کم و کاستی‌های زیادی دارد.

ترکیب جدید مجلس ترکیه آیا تغییری در سیاست‌های این کشور در قبال جمهوری اسلامی ایجاد می‌کند؟

به نظر من باید ایجاد کند. چون با توجه به این که حزب عدالت و توسعه نتوانسته است اکثریت مطلق آرا را به دست آورد تا بتواند قانون اساسی این کشور را عوض کند، با توجه به قول‌هایی که به هواداران خودش داده بود، مجبور است سازش کند بین احزاب کوچک‌تر و از میان احزاب کوچک‌تر نیرو بگیرد تا بتواند اکثریت مطلق آرا را برای تغییر قانون اساسی داشته باشد. در این رابطه وقتی بخواهد این کار را انجام دهد، باید بده بستان‌هایی داشته باشد، اما این احزابی که تا به‌حال در اپوزیسیون بوده‌اند، رابطه خوبی با جمهوری اسلامی ندارند، بلکه رابطه خوبی با مسائل اپوزیسیون و مسائل حقوق بشری در ایران دارند. به همین خاطر آقای رجب طیب اردوغان هیچ راهی ندارد، جز این که باید با آن‌ها سازش کند و یک سیستم چند حزبی در مجلس به‌وجود آورد؛ مانند آن‌چه در اروپا هست.

ترکیب مجلس ترکیه از نظر شغلی و صنفی به چه شکل است؟ به ویژه حضور زنان در این مجلس نسبت به گذشته چه تغییری داشته است؟

مجلس ترکیه شامل ۵۵۰ نماینده است و از این ۵۵۰ نماینده‌ای که در مجلس ترکیه هستند، ۱۰۷ نفر حقوق‌دان هستند. ۷۱ مهندس وجود دارد. ۳۷ دکتر وجود دارد. ۱۰ خبرنگار نیز وجود دارد و تعداد زنانی که در این مجلس هستند، ۷۸ نفرند. اگر به این مجلس نگاه یا مقایسه‌ کنیم با مجلس‌هایی که در خاورمیانه هستند، می‌بینیم که مجلسی با کیفیت کارایی بسیار بالاست. یعنی در درون این مجلس از همه نیروها با همه تخصص‌ها می‌بینید و این می‌تواند یک تحول بزرگ تاریخی به‌وجود آورد؛ تحولی که تا امروز ملت ترکیه برای به آن نیاز داشت. در این مجلس درصد نمایندگانی که از طیف‌های مختلف شغلی، حقوقی و کارشناسی وارد شده‌اند، بسیار متنوع است و این مسئله خود می‌تواند آینده خوبی برای ملت ترکیه باشد.