مصباح یزدی

آغاز به کار مجلس نهم با دستور ویژه رهبر

Mon, 28 May 2012 07:41:05 +0000

حمید مافی - عمر چهار ساله مجلس هشتم هم به پایان رسید، مجلسی که در چهار سال گذشته روزهای پرتنشی را در برخورد با دولت سپری کرد. استیضاح‌هایی که با پادرمیانی هیات رئیسه ناتمام ماند و به اجرا نرسید، مصوباتی که دولت اجرای آن‌ها را الزام‌آور نمی‌دانست، تحقیق و تفحص‌هایی که در کمیته‌های مربوطه بایگانی شد و هیچ‌گاه به صحن علنی مجلس نرسید تنها بخش کوچکی از پرونده مجلس هشتم و دولت احمدی‌نژاد است.

تنش میان مجلس و دولت‌ گاه آن‌قدر بالا گرفت که رهبر جمهوری اسلامی برای حل و فصل اختلاف میان این دو قوه، هیاتی را به ریاست هاشمی شاهرودی، رئیس پیشین دستگاه قضایی کشور، تشکیل داد تا به حل اختلاف میان دولت و مجلس بپردازد.

پیام صلح و دوستی برای دولت و مجلس

حال در نخستین روز تشکیل مجلس نهم، رهبر جمهوری اسلامی ایران در پیامی به منتخبان این مجلس، از آن‌ها خواسته است که از «چالش‌های ناموجه با سایر قوا» پرهیز کنند. او همچنین به نمایندگان مجلس نهم توصیه کرده است که از «اتخاذ مواضعی که فضای کشور را تحت تاثیر قرار می‌دهد»، خودداری کنند. این پیام در نخستین روز تشکیل مجلس نهم نشان می‌دهد که او نگران است تنش میان مجلس نهم و دولت همچنان ادامه یابد.

اگرچه اکثریت نمایندگان مجلس هشتم با دولت ریشه مشترک داشتند و هر دو از حذف اصلاح‌طلبان از ساختار قدرت در جمهوری اسلامی ایران راضی بودند اما ماه عسل مجلس‌نشینان و دولت چندان دوام نیاورد. محمود احمدی‌نژاد در راس قوه مجریه، معتقد بود که «مجلس در راس امور نیست» و وظیفه مجلس این است که قوانین مورد نظر دولت را تصویب کند. در این سو علی لاریجانی و تعداد دیگری از نمایندگان هم معتقد بودند که «احمدی‌نژاد شان و جایگاه مجلس را نادیده گرفته و نمایندگان را وکیل‌الدوله می‌خواهد».

هر دو اگر چه نگران بودند که «مصلحت نظام» به خطر نیافتد و در برابر دشمن مشترک، موضعی یکسان داشتند اما بر سر طرح‌ها و لوایح، عزل و نصب اعضای هیات دولت، برداشت‌های غیرقانونی دولت از صندوق ذخیره ارزی و قانون‌شکنی‌های دولت و مصوبات سخت‌گیرانه مجلس، کم درگیر نشدند.

احمدی‌نژاد بار‌ها برای دفاع از وزرای خود به مجلس آمد و هربار هم به نمایندگان توصیه کرد که «چوب لای چرخ دولت نگذارند و اجازه بدهند دولت کارش را انجام دهد». این در حالی بود که نمایندگان مجلس از قانون‌شکنی‌ها و قانون‌گریزی‌های رئیس دولت انتقاد داشتند.

ارثیه مجلس هشتم

بر اساس گزارش نمایندگان مجلس، دولت در اجرای قانون هدفمندی یارانه‌ها مرتکب ۱۸ تخلف شده است. همچنین دولت نزدیک به ۱۲ میلیارد دلار از درآمدهای نفتی را به خزانه واریز نکرده است. بر اساس گزارش دیوان محاسبات کشور نیز، دولت ۶۳ درصد از مفاد قانون بودجه سال ۸۸ را نادیده گرفته است. همچنین دولت به ۶۷ درصد از مفاد برنامه چهارم توسعه پایبند نبوده است.

مجلس نهم در شرایطی آغاز به کار می‌کند که چهار پرونده تخلف‌های دولت در اجرای قانون هدفمندی یارانه، عدم واریز درآمدهای نفتی به خزانه، برداشت غیرقانونی از حساب بانک‌ها و واگذاری سهام شرکت‌های دولتی، به دستگاه قضایی رسیده است

مجلس و دولت بار‌ها بر سر عزل و نصب‌های دولت و ادغام وزارت‌خانه‌ها نیز به اختلاف رسیدند. اما هر بار این محمود احمدی‌نژاد بود که با زبان تمسخر و تهدید، کار خود را پیش برد و هر کجا که لازم دید، پای بزرگان را هم به ماجرا باز کرد تا حرف خود را به کرسی بنشاند.

حاصل همه این جدل‌ها، چهار شکایت مجلس از دولت در آخرین روزهای کاری است که به گفته رئیس کمیسیون اصل نود به دستگاه قضایی ارجاع داده شده است. پیش از این هم نمایندگان مجلس شکوائیه دیگری از دولت را که شامل ۱۸ بند تخلف بود به دستگاه قضایی کشور ارسال کرده بودند.

حال مجلس نهم در شرایطی آغاز به کار می‌کند که چهار پرونده "تخلف‌های دولت در اجرای قانون هدفمندی یارانه"، "عدم واریز درآمدهای نفتی به خزانه"، "برداشت غیرقانونی از حساب بانک‌ها" و "واگذاری سهام شرکت‌های دولتی"، به دستگاه قضایی رسیده است. از سوی دیگر رئیس دولت در ابلاغیه قانون بودجه به دستگاه‌های ذی‌ربط، نسبت به تغییرات صورت گرفته از سوی کمیسیون تلفیق مجلس در لایحه بودجه انتقاد کرده و از مدیران دولتی خواسته است، تدابیری به کار بگیرند تا آسیبی به برنامه‌های دولت وارد نشود.

کمیسیون تلفیق اعتبار هدفمندی یارانه را به کمتر از نصف کاهش داده است. دولت اعتبار این فصل را ۱۳۵ هزار میلیارد تومان پیش‌بینی کرده بود اما نمایندگان مجلس، اعتبار مرحله دوم هدفمندی یارانه‌ها را به ۶۶ هزار میلیارد تومان کاهش دادند. همین سبب شده است که دولت اعلام کند برای اجرای مرحله دوم هدفمندی یارانه‌ها تدابیر دیگری اتخاذ می‌کند و نمایندگان مجلس این را سرآغاز قانون‌گریزی دولت در قانون بودجه سال جاری دانسته‌اند.

نمایندگان مجلس نهم، این شانس را دارند که تنها یک سال با دولت احمدی‌نژاد روبه‌رو شوند. اما همین یک سال نیز باید در برابر قانون‌گریزی‌ها و تخلفات دولت در آستانه انتخابات ریاست جمهوری سال ۹۲ تدابیر ویژه‌ای به کار بگیرند. پیش از این هر دو گروه اعلام کرده بودند که راه انتخابات ریاست جمهوری از مجلس نهم می‌گذرد.

پوست‌اندازی مجلس نهم

مجلس نهم تغییر‌های فراوانی داشته است. ۱۶۵ نماینده برای نخستین بار به مجلس راه یافته‌اند. تعداد نمایندگان وابسته به احزاب اصلاح‌طلب کاهش یافته است. در مقابل تعداد نمایندگان مستقل در مجلس افزایش غیرمنتظره‌ای داشته است. به روایت رسانه‌های حکومتی، ۶۵ نفر از راه‌یافتگان به مجلس نهم، مستقل هستند. این در حالی است که آمارهای انتشار یافته نشان می‌دهد که ۹۸ نفر از افراد راه یافته به مجلس، نامشان در فهرست هیچ یک از دو جبهه فعال در انتخابات نبوده است.

در این شرایط، "جبهه متحد اصول‌گرایان" مدعی است که اکثریت مجلس نهم را در اختیار دارد. اکثریت اعضای این جبهه را احزاب و گروه‌های سیاسی نزدیک به محافظه کاران سنتی تشکیل می‌دهند که زیر چتر "مهدوی کنی" گرد هم آمده‌اند. بر اساس آماری که از سوی مسولان ستاد انتخاباتی جبهه متحد اصول گرایان منتشر شده، این جبهه بیش از ۴۵ درصد کرسی‌های مجلس را در اختیار گرفته است.

حامیان دولت هم تحت عنوان "جبهه پایداری" موفق شده‌اند ۶۵ کرسی مجلس نهم را در اختیار بگیرند. اکثریت اعضای این جبهه، نمایندگان مدافع دولت هستند که زیر چتر حمایتی "مصباح یزدی" به رقابت با محافظه‌کاران سنتی پرداخته و سهم اندکی از کرسی‌های پارلمان را به دست آورده‌اند.

جبهه متحد اصول‌گرایان مدعی است که اکثریت مجلس نهم را در اختیار دارد. اکثریت اعضای این جبهه را احزاب نزدیک به محافظه‌کاران سنتی تشکیل می‌دهند که زیر چتر مهدوی کنی گرد هم آمده‌اند

در چنین شرایطی "حدادعادل" و "لاریجانی" دو نامزد اصلی کرسی ریاست مجلس هستند. حدادعادل پس از چهار سال تمایل فراوانی دارد تا بار دیگر ریاست قوه مقننه کشور را عهده دار شود. با توجه به پیشینه رفتاری او در مجلس هفتم و همراهی بیشترش با دولت احمدی‌نژاد، به نظر می‌رسد که نمایندگان حامی دولت به ریاست او رای بدهند. اما او رقیب سرسختی به نام علی لاریجانی را در مقابل خود دارد که از حوزه انتخابیه قم و پایگاه فکری و مذهبی محافظه‌کاران سنتی ایران به مجلس رسیده است. در همین حال او در برخورد با قانون شکنی‌های دولت کارآمد‌تر از حدادعادل در مجلس هفتم بوده است.

لاریجانی در آخرین نشستی که پیش از تشکیل رسمی مجلس نهم برگزار کرد، موفق شد که بیش از نیمی از نمایندگان راه‌یافته به مجلس را در کنار هم قرار دهد و به عنوان رئیس فراکسیون رهروان ولایت انتخاب شود.

با این حال آن‌گونه که رسانه‌های داخلی ایران گزارش داده‌اند، شانس حدادعادل برای نشستن بر صندلی ریاست مجلس بیشتر است، چرا که او حمایت نهادهای نظامی را به همراه دارد و پیش از این نظامیان به صورت رسمی اعلام کرده‌اند که خواستار تشکیل یک مجلس گوش به فرمان هستند که مطیع فرمان‌های رهبر جمهوری اسلامی باشد. به تازگی یک فایل صوتی منتشر شده است که یکی از فرماندهان سپاه در آن به صراحت اعلام کرده است؛ ریاست حدادعادل در مجلس به نفع دولت و سپاه است.

ابهام درباره اعتبارنامه مطهری

شورای نگهبان در انتخابات مجلس نهم صلاحیت شهاب‌الدین صدر از اعضای هیات رئیسه مجلس هشتم را تائید نکرد. علی مطهری و احمد توکلی هم پس از اعتراض‌هایی که به رد صلاحیت‌شان در مرحله نخست صورت گرفت، فرصت حضور در انتخابات مجلس را یافتند.

علی مطهری پس از این که در دور دوم انتخابات از تهران راهی مجلس شد، نسبت به دخالت فرماندهان سپاه در انتخابات اعتراض کرد. این اظهارات سبب شد تا برخی از نمایندگان مجلس خواستار برخورد با او شوند. روابط عمومی سپاه پاسداران هم در واکنش به سخنان مطهری، اعلام کرد که «حق شکایت از اتهام‌زنندگان را برای خود محفوظ می‌داند».

روزنامه کیهان و پایگاه‌های اینترنتی نزدیک به حکومت، اظهارات مطهری را هتاکانه و حرمت‌شکنانه توصیف کرده و از او خواستند تا در زمین دشمن بازی نکند. روزنامه ایران به صراحت خواستار عدم تائید اعتبارنامه مطهری از سوی نمایندگان مجلس نهم شد.

جهان نیوز هم در گزارشی به نقل از راه‌یافتگان به مجلس نهم اعلام کرد که مجلس جای هتاکان به ارزش‌های انقلاب نیست و نمایندگان به اعتبارنامه علی مطهری رای مثبت نخواهند داد. حال تا هنگام تصویب اعتبارنامه‌های نمایندگان باید منتظر ماند و دید نخستین چالش مجلس بر سر اعتبارنامه مطهری خواهد بود یا انتخابات هیات رئیسه اولین هماوردی راه‌یافتگان به مجلس نهم است.

انتخابات تهران، سرآغاز فروپاشی ائتلاف اصول‌گرایان

Sat, 12 May 2012 14:36:24 +0000

علی افشاری

علی افشاری - مرحله دوم انتخابات مجلس نهم در تهران با تغییراتی اندک روند دور اول را پیمود. رقابت پایاپای و نزدیکی بین جبهه متحد اصول‌گرایان و جبهه متحد در گرفت. برخورد و مواجهه هر دو گروه در مرحله دوم نسبت به مرحله اول شدیدتر شد. حتی کار به برخورد های تخریبی نیز کشیده شد.

جبهه پایداری لبه حملات خود را متوجه جمعیت موتلفه و محمدرضا باهنر تحت عنوان جریان مماشات‌گر با جنبش سبز و ساکتین فتنه کرد و مدعی شد آنها در مسیر ولایت استوار نیستند.

جمعیت موتلفه نیز جبهه پایداری را جریانی انحصارگر در زمینه ولایت‌مداری معرفی کرد که جایگاه سیاسی محکمی ندارد و ادعاهایش با واقعیت سازگار نیست. آنها همچنین جبهه پایداری را تلویحا به ارتباط و همکاری با دولت و جریان انحرافی متهم ساختند.

البته در ابتدا جریان نظامی و امنیتی جبهه متحد نسبت به جریان سنتی آن انتقاداتی را مطرح کرد و وجود کسانی چون بادامچیان و نبی حبیبی را باعث سنگین شدن لیست و قرار گرفتن حدود نیمی از کاندیداهای اختصاصی آن در جایگاهی پایین‌تر از 25 نفر نخست در مرحله دوم بر شمردند.

این موضع‌گیری که توسط الیاس نادران صورت گرفت تنش‌های محدودی را در این جبهه به همراه داشت اما با افزایش رویارویی با جبهه پایداری این اختلاف به محاق رفت.

در مجموع جبهه رهپویان و جمعیت ایثارگران در تعیین کاندیداها در جبهه متحد دست بالا را داشتند. آنها در مرحله دوم مانع شدند تا علی مطهری و حسن غفوری فرد در لیست جبهه متحد قرار بگیرند. این بخش از جبهه متحد نزدیکی بیشتری با جبهه پایداری دارد. اما در مرحله دوم انتخابات معلوم شد در مجموع به طور نسبی فاصله آنها با جبهه پایداری در مقایسه با بخش سنتی و پراگماتیست جبهه متبوعشان (تشکل‌های همسو با رهبری و امام) بیشتر است.

علی افشاری: حکومت در ادامه پروپاگاندای تبلیغاتی خود برای نمایش مشارکت بیشتر در انتخابات مجلس اقدام به دست‌کاری در ارقام واقعی کرده است. رقم واقعی مشارکت در تهران را بین یک سوم تا نصف رقم اعلام شده می‌توان تخمین زد

در ایام تبلیغات جبهه پایداری مدعی حمایت انحصاری مصباح یزدی بود اما جبهه متحد این ادعا را به چالش طلبید. زاکانی میدان‌دار این مصاف بود.

در پایان تبلیغات رویارویی بین جبهه متحد و پایداری تا جایی گسترش یافت که طرفین برخلاف ادعاهای پیش از انتخابات که از تعلق به جریان واحد اصول‌گرایی و برادری سخن به میان می‌آوردند، به نفی یکدیگر پرداختند.

این مصاف آن‌قدر جدی بود که روزنامه کیهان آن را از مهم‌ترین تهدیدهای پیش روی نظام به شمار آورد و مدعی شد نرمش غربی‌ها در مذاکرات هسته‌ای به خاطر ایجاد شکاف در بین اصول‌گرایان بوده است!

روزنامه کیهان با قرار دادن خود در حد وسط این دو جریان مدعی شد که کوشش جبهه پایداری برای پاکسازی اردوگاه نیروهای انقلاب ممکن است منجر به سر بر آوردن جریان انحرافی دیگری شود و همچنین سهل‌گیری جبهه متحد برای ایجاد ائتلاف سیاسی می‌تواند فتنه دیگری را شکل دهد.

آیت‌الله مهدوی کنی و شیخ محمد یزدی با صدور بیانیه‌ای حمایت جامعتین را از فهرست انتخاباتی جبهه متحد در مرحله دوم بیان داشتند. از آن سو آیت‌الله مصباح یزدی نیز اعلام کرد که افراد صالح‌تری در لیست جبهه پایداری حضور دارند.

در روزهای آخر تبلیغات انتخاباتی پیامکی به شکل گسترده پخش شد که اعلام می‌کرد فرزندان رهبری به جبهه پایداری رای می‌دهند. این امر با تکذیب جبهه متحد همراه شد.

در چنین فضایی انتخابات برگزار شد. وزارت کشور مدعی است 1126489 نفر در مرحله دوم انتخابات شرکت کردند. از آنجایی که فقط کسانی که در مرحله اول شرکت کرده بودند می‌توانستند رای بدهند لذا رای‌دهندگان بالقوه 2335124 بودند. بدین ترتیب نرخ مشارکت 48 درصد می‌شود.

اما تجزیه و تحلیل پرونده‌های انتخاباتی گذشته و همچنین مشاهدات میدانی در سطح شهر تهران تردید بسیار جدی در صحت این رقم ایجاد می‌کند. در انتخابات‌های قبلی میزان شرکت در دور دوم بسیار کمتر از دور اول بود. البته این امر با تعداد کاندیداها در دور دوم نسبت معکوس دارد. هر چقدر کاندیداها بیشتر باشد معمولا میزان مشارکت هم افزایش می‌یابد.

به نظر می‌رسد حکومت در ادامه پروپاگاندای تبلیغاتی خود برای نمایش مشارکت بیشتر در انتخابات مجلس اقدام به دست‌کاری در ارقام واقعی کرده است. رقم واقعی مشارکت در تهران را بین یک سوم تا نصف رقم اعلام شده می‌توان تخمین زد. البته بعید است که در ترکیب کاندیداهای پیروز انتخابات دخالتی صورت گرفته باشد. دست‌کاری محتمل فقط میزان ارقام رای‌ها را در بر می‌گیرد.

نتایج انتخابات تقریبا مشابه دور اول بود و از 25 نفر اول در بین 55 کاندیدایی که به دور دوم راه یافتند،2 3 نفر راهی مجلس شدند. حسین فدائی و پرویز سروری دو نفری بودند که از جمع 25 نفر خارج شدند و جای آنان را علیرضا محجوب و حسین طلا گرفتند. البته تغییرات زیاد و غیر منتظره‌ای در رتبه‌ها صورت گرفت.

دو نمودار زیر اطلاعاتی در خصوص وضعیت جبهه متحد و جبهه پایداری در انتخابات دومین مرحله انتخابات مجلس نهم در تهران ارائه می‌دهند:

همان‌گونه که مشاهده می‌شود دو گروه رقابت نزدیکی داشتند. از آنجایی که نوباوه و نبویان در اصل کاندیداهای جبهه پایداری بودند که جبهه متحد از آنان حمایت کرد و زهره طبیب‌زاده نیز مواضعی مشابه جبهه پایداری دارد، لذا تعداد کاندیداهای راه یافته از جبهه متحد و پایداری به مجلس در حوزه تهران در مرحله دوم به ترتیب عبارتند از : 12 و 11 تن. یعنی جبهه متحد با فاصله ناچیزی برنده انتخابات تهران شد.

در کل 30 نفر نماینده تهران سهم هر گروه 14 نفر است، چون حدادعادل ومیرکاظمی در مجموع گرایش بیشتری به جبهه پایداری دارند و علیرضا مرندی و اسماعیل کوثری هم به جبهه متحد وفادارترند.

معمولا در دور دوم میزان رای کاندیداها کاهش می‌یابد اما در این دوره شاهد افزایش آراء قابل اعتنای چند کاندیدا بودیم. همچنین برخی نیز افزایش رتبه داشتند. اگرچه آراء علی مطهری به میزان 29706 رای کاهش یافت ولی رتبه وی از 9 به 4 ارتقاء پیدا کرد. اهمیت این موضوع در آنجا است که معمولا در دور دوم آرای تشکیلاتی به صحنه می‌آیند. به نظر می‌رسد حمایت خانه کارگر از وی در این موفقیت نقش داشته است و همچنین تک رای‌هایی که از موضع اعتراض به وضع موجود به نفع وی در صندوق‌های رای ریخته شد.

علیرضا محجوب با افزایش 13675 رای توانست رتبه‌اش را از 39 به 24 برساند که از قبل هم پیش‌بینی می‌شد که وی با کمک پایگاه تشکیلاتی ثابت خانه کارگر کرسی نمایندگی تهران را حفظ کند. البته فقط این عامل دخیل نبوده است. چون سهیلا جلودارزاده دیگر کاندیدای مورد حمایت خانه کارگر از راه‌یابی به مجلس بازماند. این نشان می دهد محجوب از حمایت برخی نیروهای منفرد و چه بسا اصول‌گرایان غیر تشکیلاتی نیز برخوردار بوده است. همچنین شهرت بیشتری از دیگر کاندیداهای اصلاح‌طلب در تهران داشت که تا حدی به وی کمک کرد.

میزان پراکندگی آراء جبهه متحد و پایداری در تهران در مرحله دوم به ترتیب عبارت است از 21 و 20. این ارقام در مرحله اول 59 و 57 بود. کاهش بیش از 50 درصدی پراکندگی آراء در وهله نخست به نظر می‌رسد مرتبط با وزن بیشتر آرای تشکیلاتی در مرحله دوم باشد. اما ارتقاء رتبه علی مطهری این انگاره را باطل می‌سازد. به نظر می‌رسد دست‌کاری در نتیجه انتخابات و امکان ضریب زدن به رای‌های موجود دلیل این اتفاق باشد.

در جبهه متحد بیشترین افزایش رتبه را فاطمه رهبر و باهنر به ترتیب با 15 و 14 رتبه جهش داشتند و بیشترین کاهش رتبه نیز با افت 6 جایگاهی متعلق به مصباحی مقدم، حسین مظفر و الیاس نادران بود. افزایش رای غیرمنتظره فاطمه رهبر ابعاد شکست موتلفه (عدم رای آوردن حبیبی ، بادامچیان و..) را کاهش داد و این انگاره را که جمعیت موتلفه در انتخابات کاملا شکست خورد زیر سئوال برد.

ارتقاء چشم‌گیر آرای باهنر نیز جالب توجه است. وی در مرحله دوم خیلی بیشتر تبلیغ کرد. افزایش 31هزاری رای او به منزله شکست جبهه پایداری بود که وی را آماج حمله قرار داده بود. رای سید محمود نبویان نیز در حد 1800 رای بیشتر شد و رتبه‌اش نیز 8 درجه ارتقا یافت. دلیل این اتفاق حمایت مشترک دو گروه از وی بود. فاطمه رهبر نیز قریب به 6 هزار رای بیشتر آورد اما بقیه کاهش رای داشتند که بیشترین آن متعلق به مصباحی مقدم با کاهش قریب به 113 هزار رای بود. حمایت جبهه متحد تاثیر خاصی در آراء بیژن نوباوه نداشت.

حسین فدائی و سروری متعلق به جمعیت ایثارگران و رهپویان رای نیاوردند. همچنین نیروهای وابسته به قالیباف، مانند علی اصغر خانی و محمد نبی رودکی نیز از رفتن به مجلس بازماندند. کازرونی (یکی از دو سر لیست جبهه متحد) از اعضاء جامعه روحانیت مبارز تهران نیز ناکام شد. ولی در کل نیروهای وابسته به طیف امنیتی و نظامی در جبهه متحد بیشتر رای آوردند.

پیدا کردن الگوی مشخصی از نتایج آراء دشوار است اما میزان سر درگمی در مرحله دوم کمتر از مرحله اول است. به نظر می‌رسد سازمان رای حکومت با انتخاب ترکیبی از دو لیست در تعیین آرایش نهایی منتخبان تهران نقش ایفا کرده است

متوسط کاهش رای جبهه متحد در مرحله دوم 55 هزار و هفتصد رای بوده و میانگین رتبه های کسب شده نیز 21 است.

در جبهه پایداری آن طور که نمودار نشان می‌دهد بیشترین ارتقا رتبه را حسن طلا و فاطمه آلیا به ترتیب با ارقام 10 و9 داشتند. حسین طلا تبلیغات زیادی را در جنوب شهر تهران انجام داده بود، اما این عامل به تنهایی توضیح‌دهنده ارتقاء موقعیت وی نیست. وی و محمود نبویان تنها کسانی هستند که به میزان محدودی رای آنها در مرحله دوم افزایش یافت ولی مابقی کاهش رای داشتند. در این میان روح‌الله حسینیان و سلیمانی به ترتیب با 130 هزار و 112 هزار بیشترین افت رای را به خود اختصاص دادند. سید مهدی هاشمی نیز ارتقاء رتبه مشهودی داشت.

متوسط کاهش رای جبهه پایداری در مرحله دوم 56 هزار رای بوده و میانگین رتبه‌های کسب شده نیز 20 است.

پیدا کردن الگوی مشخصی از نتایج آراء دشوار است اما میزان سر درگمی در مرحله دوم کمتر از مرحله اول است. به نظر می‌رسد سازمان رای حکومت با انتخاب ترکیبی از دو لیست در تعیین آرایش نهایی منتخبان تهران نقش ایفا کرده است. افزایش آراء حسن طلا، باهنر، فاطمه رهبر و نبویان را در این راستا می‌توان ارزیابی کرد تا توازنی بین دو جبهه ایجاد شود.

از دیدگاه کلان تفاوت زیادی بین راه‌یافتگان به مجلس نهم در شهر تهران وجود ندارد، ولی از منظر کشمکش‌های درون بلوک قدرت اختلافاتی وجود دارد.

رقابت‌های انتخاباتی تهران پیش درآمد انشقاق جبهه اصول‌گرایان به دو گروه اصلی و گروه‌های فرعی دیگر است. همچنین در این دوره گروه خلق‌الساعه صدای ملت با محوریت علی مطهری نیز متولد شد که در مجلس نهم در قالب یک گروه عمل خواهد کرد.

نگرانی‌های مصباح یزدی

arezoo — Thu, 16 Jun 2011 14:50:25 +0000

سراج‌الدین میردامادی

آیت‌الله محمدتقی مصباح یزدی که یکی از مهم‌ترین تکیه‌گاه‌های سیاسی و فکری دولت محمود احمدی‌نژاد به‌ حساب می‌آمد، در پی شکاف و اختلاف‌های اخیر حملات جدیدی را متوجه اعضای دولت کردند که از آن‌ها به عنوان «جریان انحرافی» یاد می‌شود.

در گفت‌وگو با حسن یوسفی اشکوری دین‌پژوه مقیم آلمان از او پرسیده‌ام: این حملات جدید و مکرر آقای مصباح به دولت و حامیان آن را به طور کلی چگونه ارزیابی می‌کنید؟

حسن یوسفی اشکوری: به نظر می‌رسد که دو نکته در این مورد قابل تأمل باشد. نکته اول این است که به طور عینی و حسی در این دوره اخیر آقایان به این نتیجه رسیدند که آقای احمدی‌نژاد، اطرافیان و گروه و باند او، آن جریانی نبودند که مطبوع آقایان باشد یا لااقل از هر نظر آدم‌های آن‌ها به حساب آیند. اگرچه در طول این شش‌سال آقایان خامنه‌ای و مصباح و یاران‌شان همواره تلاش کرده‌اند که آقای احمدی‌نژاد را به صورت یک ابزار سرکوب درآورند و از او و یارانش استفاده کنند، برای بیرون راندن نیروهای اصلاح‌طلب، دگراندیش و منتقد که به‌ویژه در این دوسال اخیر و جنبش اعتراضی‌ای که حول و حوش آقایان موسوی و خاتمی و کروبی شکل گرفته بود.

اکنون اما به این نتیجه رسیده‌اند که این گروه از نظر فکری، مذهبی، سیاسی و از جهات دیگر مطلوب آقایان نیستند. این البته یک عامل خیلی عینی و کوتاه‌مدت و این زمانی است، اما به نظر می‌آید که مسئله دیدگاه‌های آقای مصباح و تحلیل‌هایی که اخیراً در ارتباط با بحران‌های ایدئولوژیک و سیاسی و فرهنگی نظام جمهوری ایشان مطرح کرده است، ریشه‌دارتر از جریان احمدی‌نژاد و به اصطلاح «جریان انحرافی» باشد.

حرف‌هایی که آقای مصباح زده است، اصولاً به یک بحران فرهنگی ‌ـ ایدئولوژیک اشاره می‌کند که در کل ساختار روحانیت و همچنین در ساختار قدرت سیاسی جمهوری اسلامی به‌وجود آمده و تقسیم‌بندی‌هایی که ایشان می‌کند از گروههای مخالف ولایت فقیه و حکومت دینی، نشان می‌دهد که مسئله محدود و منحصر به این گروه موسوم به «انحرافی» یا گروه احمدی‌نژاد نیست، بلکه جریان‌های مختلفی در درون روحانیت و در ساختار نظام جمهوری اسلامی وجود دارد که این‌ها اساساً یا به حکومت دینی اعتقاد ندارند یا به حکومت ولایت فقیه و یا حداقل به ولی فقیه موجود باور ندارند. نکات دقیق و ظریفی که آقای مصباح به درستی به نظر من در تحلیل خود به آن‌ها اشاره می‌کند، نشان می‌دهد که ساختار حقوقی و حقیقی جمهوری اسلامی با یک بحران فکری و ایدئولوژیک جدی مواجه است.

ریشه‌های این بحران فکری به‌ویژه در زمینه اعتقاد حاکمان به مقوله ولایت فقیه را در چه می‌بینید؟ آیا این بحران فکری محصول جنبش اعتراضی است، یا در زمینه‌های دیگری ریشه دارد؟ چرا اکنون صدای آقای مصباح بلند شده و اعلام کرده است که برخی مسئولان به ولایت فقیه اعتقاد ندارند؟

همان گونه که اشاره کردم، بخشی از این انتساب بحران به کارنامه‌ی تباه و سیاه دولت احمدی‌نژاد برمی‌گردد که به واقع نه برای دین دستاورد مثبتی داشته، نه برای مملکت و کشور دستاورد مثبتی داشته و نه برای نظام ولایت فقیه و ولی فقیه و روحانیت و نه بر ای طیف آقای مصباح هیچ اثر مثبتی برجای نهاده است. بخش دیگرهم برمی‌گردد به جنبش اعتراضی که تا حدود زیادی تناقض‌های ساختاری و حقیقی جمهوری اسلامی را نشان می‌دهد و همچنین بن‌بست‌های تئوریک ولایت فقیه را نشان داده است.

ولی در عین حال فکر می‌کنم که این مسئله به ریشه‌های دورتری برمی‌گردد و آن ریشه‌های دورتر هم این است که از همان آغاز نظام مذهبی مبتنی بر الگوی ولایت فقیه، و آن هم از نوع مطلقه‌اش، گره زدن بر باد بوده است. یعنی تئوری ولایت فقیه و به‌ویژه ولایت مطلقه فقیه هم در مقام ثبوت قابل نقض و ابرام فراوانی بوده که در گذشته چندان به آن توجه نمی‌کردند، و هم در مقام اثبات. یعنی هم مبانی نظری ولایت فقیه به‌هیچ‌وجه قابل قبول نبوده و بسیار مخدوش و بسیار سست بوده، و هم به‌ویژه اگر به نحو پسینی به قضیه نگاه کنیم، در طول این ۳۲ سال نظام مبتنی بر ولایت فقیه پیامدهای منفی‌اش را نشان داده و تناقض‌های درونی‌اش آشکار شده است. همان‌گونه که زنده یاد مهندس سحابی (که خودش عضو مجلس خبرگان قانون اساسی بود) در سخنرانی مهرماه سال ۵۸ در پارک خزانه ، و سخنرانی‌ای که به مناسبت سالگرد چهلم آیت‌الهر طالقانی داشت، در مقام نقد ولایت فقیه گفته بود که این نوع نظام به ملوک‌الطوایفی منجر می‌شود.

البته غیر از سحابی این‌گونه سخنان را در آن زمان دیگران هم گفته بودند، ولی گوش شنوایی نبود. اکنون بعد از ۳۲ سال دیگر آنقدر این تناقض‌ها آشکار شده و این ملوک‌الطوایفی بودن در نظام جمهوری اسلامی که نظام الگوی ولایت فقیه است، چنان روشن شده که دیگر حتی کسانی مثل آقای مصباح هم متوجه این مسئله شده‌اند. بنابراین دو انگیزه در این مسئله وجود دارد. یک مسئله همان مسئله بحران‌های ایدئولوژیکی است که کشف شده و آقای مصباح نه این که قبلاً نمی‌فهمیده، ولی اکنون بیشتر متوجه این مسئله شده است.

البته عامل دوم هم عامل سیاسی است. یعنی این حرف‌ها برای رسیدن به اهداف سیاسی خاصی نیز گفته می‌شود که از یکسو برای بیرون راندن جنبش اعتراضی و مخالفان نظام فعلی است، به‌خصوص آن‌هایی که از درون نظام درآمده‌اند، و از سوی دیگر برای حذف فعلاً فکری یا سیاسی و شاید هم در صورت لزوم حذف عملی گروه احمدی‌نژاد از ساختار قدرت است. بنابراین این دیدگاه و این تحلیل از یکسو برآمده از یک بحران ساختاری است که در گذشته‌های دور وجود داشته و اکنون بیشتر آشکار شده، و از سوی دیگر هم مبتنی‌ است بر اغراض خاص سیاسی که امروز آقای مصباح و امثال آن‌ها استفاده می‌کنند. یعنی از این حرف‌ها برای سرکوب بیشتر مخالفان و دگراندیشان استفاده می‌کنند.

اما درعین حال در نظام سیاسی ایران دست بالا را ولی فقیه و معتقدان و ملتزمان به ولایت فقیه دارند. فکر می‌کنید چرا آقای مصباح مرتب این نگرانی‌ها را اعلام می‌کند، در حالی که هم دستگاه ولی فقیه و هم دستگاه قضایی و هم دستگاه انتظامی و امنیتی همه در اختیار ولی فقیه است و قدرت برتر را در نظام کنونی ولی فقیه دارد؟

بله، به ظاهر همینطور است. یعنی به لحاظ امکانات و ابزارهای قدرت از نظر مالی، سیاسی، اقتصادی، فرهنگی و تبلیغاتی، همه این‌ها در اختیار ولی فقیه حاکم است. آقای احمدی‌نژاد که با یک اشاره آمده و با یک اشاره هم می‌تواند برود. طبیعی است که این‌ها ریشه در درون نظام، انقلاب و حتی جامعه ندارند. پایگاه استواری ندارند که آن قدر مهم و حتی قابل رقابت با رهبری و گروه ایشان به حساب آیند. به نظر می‌رسد انگیزه اصلی این نگرانی‌ها، همانطور که گفتم، جدا از اغراض سیاسی‌اش که در واقع بهانه‌جویی برای سرکوب دیگران است، این است که طی این سال‌ها به طور کلی ولی فقیه دخالت‌های زیادی در حکومت کرده است.

به ویژه در این دوسال اخیر با سنجاق شدن آقای خامنه‌ای به آقای احمدی‌نژاد و همین طور این‌همه فجایعی که در این مدت به‌وجود آمده است، سرکوب‌ها و زندانی شدن‌ها، زندانیان سیاسی، خانواده‌های‌شان، خانواده شهیدان جنبش و بحران‌‌های اقتصادی، به همه این مسائل اگر شما نگاه کنید، می‌بینید آقای خامنه‌ای این همه برای آقای احمدی‌نژاد و گروهش هزینه کرده، ولی آنها در عمل نه تنها در نهایت به درد ایشان نخورده‌اند، بلکه عامل مشروعیت‌زدایی از نظام و از رهبری نیز شده‌اند. آقای مصباح به نظر من به طور جدی و عمیق نگران این است که در این بازی آقای خامنه‌ای بازنده است، ولو این که به حذف فیزیکی آقای احمدی‌نژاد موفق شوند و به ویژه این که می‌بیند آقای خامنه‌ای روز به روز بیشتر تراشیده می‌شود و از نظر مشروعیت بیشتر آب می‌رود. در همین حرف‌ها ایشان نشان می‌دهد که در درون ساختار قدرت چه دیدگاه‌هایی و چه مخالفت‌های عمیق و پنهانی وجود دارد.

آقای مصباح نگران این است که این ستون خیمه نظام که ولی فقیه باشد، مشروعیت‌اش را به طور کامل از دست بدهد و در یک لحظه یا در یک شرایط خاص با هجومی بیافتد. می‌دانیم که آقای مصباح و امثال این‌ها از قبل ولی فقیه و نظام ولی فقیه هست که این‌ همه امکانات و منافع و منزلت دارند و اگر نظام ولی فقیه برافتد و به‌ویژه ولی فقیه موجود حتی تغییر کند و یک ولی فقیه متفاوت دیگر روی کار بیاید، قطعاً کسانی مثل آقای مصباح نمی‌توانند از این‌همه امکانات برخوردار باشند.

بنابراین به نظر می‌آید که آن بحران ایدئولوژیک و فرهنگی که در ساختار حقیقی و حقوقی نظام جمهوری اسلامی به‌وجود آمده است، آقای مصباح و امثال ایشان را وادار کرده است که نگران باشند و به هر قیمتی سعی کنند که نظام ولایت فقیه و به‌ویژه ولی فقیه موجود را نگه دارند.