نیروی انتظامی

خودکفایی درسرکوب

politics — Wed, 06 Mar 2013 21:36:42 +0000

احسان مهرابی

احسان مهرابی - شاید «سیاه‌ جامگان پیرو ابومسلم خراسانی» و «سیاه‌ جامگان نیروی انتظامی» هر دو مدیون خراسان باشند. مرو محل شکل‌گیری اولی بود و ناآرامی درمشهد دلیلی برای توسعه دومی. «سیاه‌ جامگان پیرو ابومسلم خراسانی» اما به اعتراض و قیام علیه حکومت مشهورند و «سیاه‌ جامگان نیروی انتظامی» به سرکوب معترضان.

شورش گسترده مشهد در۹ خرداد سال ۷۱ و پس از آن شورش‌های قزوین و اسلام‌شهر بیشتر از هر زمان دیگری مسئولان جمهوری اسلامی را به فکر توسعه یگان‌های ضد شورش انداخت. پیش از تشکیل نیروی انتظامی، برای برخورد با ناآرامی‌ها تشکیلاتی در قالب «کمیته‌های انقلاب اسلامی» فعال بود.

ناآرامی مشهد که درنوع خود بی‌نظیر بود، از اعتراض به تخریب یک خانه در مناطق حاشیه‌نشین توسط شهرداری آغاز شد و تمامی شهر را در برگرفت. یک سال قبل از این ناآرامی، نیروی انتظامی از ادغام کمیته‌های انقلاب اسلامی، شهربانی و ژاندارمری تشکیل شده بود و دراین یک سال گویا این نهاد هنوز نتوانسته بود خود را در قالب جدید پیدا کند.

ناآرامی مشهد با دخالت سپاه خاتمه یافت. براساس روایت‌های غیر رسمی، فرمانده نیروی انتظامی مشهد که دستور شلیک به معترضان را صادر نکرده بود برکنار شد.

پس از ناآرامی مشهد، حوادث مشابه درقزوین و اسلام‌شهر نیز به شدت سرکوب شدند. درفاصله این سال‌ها یگان ویژه نیروی انتظامی درحال توسعه بود و حتی اقدام به جذب سربازان اختصاصی برای خود و آموزش این سربازان وظیفه کرد.

پرویز داوودی، معاون اول احمدی نژاد، به هم‌فکرانش در موسسه مصباح یزدی گفته بود که «دولت هاشمی رفسنجانی پس از این حوادث مبلغ کلانی برای وارد کردن ابزار سرکوب از خارج از کشور اختصاص داده است.«

دادگاه حمله به کوی تهران در سال ۱۳۷۸ نام «نوپو » را بر سر زبانها انداخت. بسیاری «نوپو» را مخفف «نیروهای ویژه پاسدار ولایت»می‌دانستند، اما نیروی انتظامی این کلمه را مخفف «نیروهای ویژه پاد وحشت» اعلام می‌کرد.

اسماعیل احمدی مقدم تعداد نیروهای یگان ویژه را ۶۰ هزار نفر ذکر کرده است. ساختار یگان ویژه و حتی لباس‌های این یگان گویا به صورتی طراحی شده که ایجاد رعب و وحشت کند؛ لباس‌های تیره که این یگان را به سیاه جامگان مشهور کرده است.

پس از حادثه کوی دانشگاه تهران و فرماندهی محمد باقر قالیباف بر نیروی انتظامی، یگان ویژه به مدد تجهیزات وارداتی مجهز به وسایل سرکوب پیشرفته شد و هر از چند گاهی برای قدرت نمایی مانوری هم برگزار می‌کرد.

اعتراضات پس ازانتخابات ریاست جمهوری سال ۱۳۸۸ نیروهای یگان ویژه و تجهیزات جدید آن را برای ماه‌ها در معرض دید شهروندان تهرانی و برخی از شهرهای بزرگ قرار داد. سایت‌های اینترنتی مملو از تصاویر یورش بی‌رحمانه نیروهای این یگان به شهروندان معترض شدند.

در برخی از این فیلم‌ها، نیروهای یگان ویژه ضمن حمله به معترضان شیشه خودروهای پارک شده و مغازه‌های مردم را هم می‌شکستند. دستگاه‌های تبلیغاتی جمهوری اسلامی این اقدامات را به معترضان نسبت دادند اما اینک پس از سه سال و اندی، اسماعیل احمدی مقدم، فرمانده نیروی انتظامی، مجبور به اعتراف درباره صحت این فیلم‌ها شده است. او البته مدعی شده که این نیروها از مردم عذرخواهی کرده‌اند اما در سخنانش نشانه‌ای از بازخواست جدی این نیروها نیست.

احمدی مقدم گفته «در سال ۸۸ از پشت‌بام منزلی در یکی از کوچه‌ها سنگ و گلدان به سر ماموران انداخته شد که موجب آسیب نخاعی یکی از ماموران نیز شد و این افراد که بسیار خسته و ناراحت بودند؛ اقدام به شکستن شیشه ماشین‌ها کردند اما با این حال تمامی آن ماموران دستگیر شدند و آنان خستگی را علت اصلی این اقدام خود دانستند. «

در نزدیکی یک انتخابات ریاست جمهوری دیگر و درحالی که هنوز درگیری‌های سیاسی مربوط به انتخابات ریاست جمهوری سال ۱۳۸۸ به پایان نرسیده، آشفتگی وضعیت اقتصادی نگرانی از ناآرامی‌های اجتماعی را افزایش داده است. هفته پیش اعتراض کشاورزان اصفهانی به درگیری با یگان ویژه نیروی انتظامی کشیده شد.

شاید به دلیل همین نگرانی‌ها فرمانده نیروی انتظامی گفته که «یگان ویژه باید آماده باشد تا اگر یک تهدید بزرگ رخ داد، برای حمایت از جامعه وارد محل شود.» او در سخنرانی دیگری از کاهش ۳۸ درصدی آمار اعتصاب و تحصن کارگری در سال جاری خبر داده است. آماری که پیش از این چندان رسم بر اعلام آن نبوده است.

فرماندهان نیروی انتظامی مدعی هستند که درتولید ابزار سرکوب به خودکفایی رسیده‌اند. اسدالله هادی‌نژاد، جانشین فرمانده یگان ویژه نیروی انتظامی گفته که «تمامی امکانات یگان‌های ویژه تولید داخل و قابل رقابت با نمونه خارجی است.»

براساس گفته‌های اسماعیل احمدی مقدم که سایت انتخاب آن را منتشر کرده، نیروهای یگان ویژه چهار سال گذشته را مشغول تمرین بوده‌اند و «حتی برای تمرین یگان‌های ویژه وضعیتی ابلاغ شد که مثلا گردان در زمانی معین به محل از پیش تعیین شده برسد.»

سخن گفتن از آمادگی یگان ویژه و به رخ کشیدن قدرت این یگان البته شاید هشداری از سوی فرمانده نیروی انتظامی به مردم ناراضی از وضعیت اقتصادی باشد تا هوس اعتراض را در سر نپرورانند.

درباره تعداد نیروهای یگان ویژه آمار دقیقی دردسترس نیست.اسماعیل احمدی مقدم تعداد این نیروها را ۶۰ هزار نفر ذکر کرده و این یگان البته همچنان درحال جذب نیروهای جدید است.

ساختار یگان ویژه و حتی لباس‌های این یگان گویا به صورتی طراحی شده که ایجاد رعب و وحشت کند؛ لباس‌های تیره که این یگان را به سیاه جامگان مشهور کرده است. فرمانده نیروی انتظامی نیز گفته که «یگان ویژه اقتدارگرا است.»

چندی پیش حسن کرمی، فرمانده یگان ویژه نیروی انتظامی، از برنامه ریزی برای تشکیل واحد زنان در یگان ویژه خبر داده بود. به گفته فرمانده یگان ویژه نیروی انتظامی واحدهای زیادی دراین یگان فعالند از واحد شترسوار و چترباز گرفته تا واحدهای واحد دریایی و واحد « سپکا» (واحد سگ‌های پلیس کارآگاهان ایران و سگ‌های پلیس کنترل اجتماعات.)

خودکفایی شعاری است که مسئولان جمهوری اسلامی در بسیاری از حوزه‌ها تکرار می‌کنند و اینک فرماندهان نیروی انتظامی مدعی هستند که درتولید ابزار سرکوب به خودکفایی رسیده‌اند. اسدالله هادی‌نژاد، جانشین فرمانده یگان ویژه نیروی انتظامی گفته بود که «تمامی امکانات یگان‌های ویژه تولید داخل و قابل رقابت با نمونه خارجی است.»

صحت ادعای این فرمانده نیروی انتظامی چندان مشخص نیست اما برخوردهای سال ۸۸ گویا به اسماعیل احمدی مقدم، فرمانده نیروی انتظامی، این اعتماد به نفس را داده که به جای واردات ابزار و شیوه سرکوب به فکر صادرات شیوه سرکوب به کشورهای مشابه ایران باشد.

شاید از همین رو او می‌گوید: «در سوریه اگر پلیسی با کفایت و یگان ویژه وجود داشت، می‌توانستند مشکلات را در ابتدا حل و فصل کنند و دیگر نیازی به حضور ارتش در ماجرا نبود.»

بزهکاران؛ حاشیه‌نشینان رانده شده

society — Sun, 13 Jan 2013 17:24:32 +0000

حمید مافی

حمید مافی - «چراغ که قرمز شد، دو موتور سوار رسیدند، خونسرد قمه را زیر گلوی راننده گذاشتند و هرچه که داشت گرفتند، منتظر ماندند تا چراغ سبز شود و بعد هم راه‌شان را کشیدند و رفتند. نه کسی اعتراض کرد و نه پلیسی در کار بود. انگار همه می‌ترسیدند که دخالت کنند. شاید هم برای همه عادی شده است.»

این‌ها را مهرزاد از این روزهای تهران روایت می‌کند و می‌گوید: «انگار زورگیران خیالشان راحت است که برخوردی با آن‌ها صورت نمی‌گیرد. با اعتماد به نفس کار خودشان را انجام می‌دهند، بدون اینکه نگران دستگیر شدن باشند. شهروندان عادی هم در بهترین حالت تنها تماشاچی صحنه هستند و تلاش می‌کنند که خود گرفتار نشوند.»

پلیس اما همین هفته عکس‌هایی از بازداشت زورگیران در تهران را منتشر و دستگاه قضایی برای دو متهم زورگیری حکم اعدام صادر کرد تا دیگران بترسند. رئیس دستگاه قضائی از برخورد قاطع با زورگیران خبر داده است و فرمانده پلیس پایتخت هم اعلام کرده است: پلیس برای تامین امنیت شهروندان با برهم زنندگان نظم اجتماعی به شدت برخورد خواهد کرد.

زورگیر‌ها از کجا آمده‌اند؟

زور گیری در ایران پدیده تازه‌ای نیست، حکایت عیاران و طراران ریشه در گذشته تاریخی دارد. گاهی که دولت مرکزی مقتدر شده و امنیت را برقرار کرده است، طراران گوشه نشین شده‌اند و هر‌گاه که دولت مرکزی رو به ضعف نهاده، این راهزنان بوده‌اند که قد کشیده و نظم جامعه و امنیت شهروندان را تهدید کرده‌اند.

بر اساس گزارش‌های اعلام شده از سوی مرکز آمار ایران و بانک مرکزی، شاخص فلاکت در ایران هم افزایش یافته است. این شاخص که از افزودن نرخ بیکاری به نرخ بیکاری به دست می‌آید در یک سال گذشته ۲. ۷ درصد افزایش یافته است. نرخ بیکاری در تابستان امسال به ۳. ۱۲ درصد و نرخ تورم هم در آذر ماه به ۴. ۲۷ درصد رسیده که بیانگر شاخص فلاکت ۷. ۳۹ درصدی است. این در حالی است که ماهنامه اقتصاد ایران نرخ تورم را ۳۷ درصد و نرخ بیکاری را ۱۴ درصد برآورد کرده که نشان دهنده شاخص فلاکت ۵۱ درصدی است.

حالا دوباره راهزن‌ها برگشته‌اند، اما نه در گذرگاه‌های جاده‌ای و دور از چشم دیگران که عیان و در روز روشن شهروندان را عریان می‌کنند و بار خود را می‌بندند. آن هم در شرایطی که فضای جامعه بیش از هر زمان دیگری پلیسی و امنیتی است و مقام‌های اجرایی بر استقرار امنیت در جامعه تاکید دارند. چه اتفاقی افتاده است؟ زورگیران از کجا آمده‌اند و چرا به یک باره زورگیری این همه رونق گرفته است؟ آیا آنچه این روز‌ها در جامعه ایران رخ می‌دهد، پیامد بحران اقتصادی است که گریبانگیر جامعه ایران شده است؟

احمد علوی، اقتصاد‌دان و استاد دانشگاه در سوئد معتقد است که مسائل اقتصادی در افزایش زورگیری و بزهکاری در جامعه موثر است. به گفته او، «میان رفاه اقتصادی و بزهکاری یک رابطه منطقی وجود دارد. هر‌گاه سطح رفاه اجتماعی افزایش پیدا کند، میزان بزهکاری کاهش می‌یابد.»

او می‌گوید: «بزهکاران و افرادی که اقدام به زورگیری می‌کنند، معمولاً در یک شرایط فلاکت‌بار و زیر خط فقر مطلق قرار دارند. این افراد از تامین با ثبات و پایداری برخوردار نیستند. برای همین در مدل تصمیم‌گیری آن‌ها هزینه و ریسک بزهکاری کمتر از هزینه واقعی آن، احساس می‌شود. این افراد معمولا چیزی برای از دست دادن ندارند، برای همین اقدام به بزه، هزینه‌ای بر آن‌ها تحمیل نمی‌کند و حتی ممکن است که یک درآمد کوتاه مدت هم به دنبال داشته باشد.»

اگرچه دولت از اعلام خط رسمی خط فقر خودداری می‌کند و آمار دقیقی از جمعیت زیر خط فقر در ایران وجود ندارد، اما یک کار‌شناس اقتصاد در گفت‌و‌گو با تارنمای اقتصاد ایرانی، گفته است که «۲۰ تا ۲۵ میلیون نفر تهیدست شهری در ایران زندگی می‌کنند.» کمال اطهاری تعداد تهیدستان در استان تهران را نزدیک به سه میلیون نفر برآورد کرده و گفته است: «این افراد معمولاً از حق بیمه تامین اجتماعی و حداقل معاش برخوردار نیستند.»

بر اساس گزارش‌های اعلام شده از سوی مرکز آمار ایران و بانک مرکزی، شاخص فلاکت در ایران هم افزایش یافته است. این شاخص که از افزودن نرخ بیکاری به نرخ بیکاری به دست می‌آید در یک سال گذشته ۲. ۷ درصد افزایش یافته است. نرخ بیکاری در تابستان امسال به ۳. ۱۲ درصد و نرخ تورم هم در آذر ماه به ۴. ۲۷ درصد رسیده که بیانگر شاخص فلاکت ۷. ۳۹ درصدی است. این در حالی است که ماهنامه اقتصاد ایران نرخ تورم را ۳۷ درصد و نرخ بیکاری را ۱۴ درصد برآورد کرده که نشان دهنده شاخص فلاکت ۵۱ درصدی است.

احمد علوی، معتقد است: «هرچه افراد بیشتر در ورطه فلاکت‌بار پیش بروند، هزینه ریسک بزهکاری برایشان پایین می‌آید و احتمال بزهکاری بالا می‌رود. بر همین اساس زورگیر‌ها و افرادی که مرتکب جرایم این چنینی می‌شوند، معمولاً چیزی برای از دست دادن ندارند و هزینه این گونه بزهکاری‌های برای آن‌ها سنگین نیست. این افراد در ‌‌نهایت ممکن است که دستگیر شوند و به زندان بروند که آنجا هم از غذا و جای گرم و امنیت نسبی بیشتری برخوردارند. از همین رو مشاهدات تجربی نشان می‌دهد که در فصل‌های سرد سال معمولاً ورودی بزهکاران به زندان افزایش می‌یابد.»

انتقام حاشیه‌نشینان

اگر چه دولت مدعی است که در سال‌های گذشته سیاست‌های حمایت از محرومان را به اجرا گذشته و شکاف طبقاتی در جامعه کاهش یافته است، اما بانک مرکزی ایران در گزارشی که تابستان امسال منتشر کرد، نسبت به افزایش شکاف طبقاتی در جامعه هشدار داد. این بانک اعلام کرد که افزایش نرخ تورم، اثرگذاری یارانه‌های نقدی را از بین برده است و با افزایش نرخ تورم، شکاف طبقاتی هم افزایش می‌یابد.

بانک مرکزی ایران در گزارشی که تابستان امسال منتشر کرد، نسبت به افزایش شکاف طبقاتی در جامعه هشدار داد. این بانک اعلام کرد که افزایش نرخ تورم، اثرگذاری یارانه‌های نقدی را از بین برده است و با افزایش نرخ تورم، شکاف طبقاتی هم افزایش می‌یابد.

احمد علوی می‌گوید: «افزایش شکاف اجتماعی به کاهش حس همبسته بودن و تقویت احساس پرت‌شدگی شهروندان می‌انجامد. شهروندان حاشیه‌نشین معمولاً به منابع رفاه همچون تخصص، سرمایه، قابلیت‌های فردی و شبکه‌های اجتماعی دسترسی ندارند و خارج از روابط عادی اجتماعی قرار دارند.»

او ادامه می‌دهد: «وقتی شکاف طبقاتی در جامعه آنقدر زیاد می‌شود که افرادی خارج از فرایند تولید و توزیع ثروت قرار می‌گیرند، حس همبستگی این افراد و جامعه از میان می‌رود و یک من و تو به وجود می‌آید که یک نفرت کور فردی را جایگزین نفرت طبقاتی می‌کند.»

به گفته این کار‌شناس مسائل اقتصاد اجتماعی، «عدم احساس همبسته بودن با جامعه به کاهش اعتماد متقابل می‌انجامد. نه فرد به جامعه احساس اعتماد و همبستگی دارد و نه جامعه یاریگر فرد است و به او اعتماد دارد. در نتیجه این فرایند به کاهش سرمایه اجتماعی می‌انجامد.»

او معتقد است: «هنگامی که فرد خود را در فلاکت می‌بیند، جامعه هم با برخوردهای خشن به کاهش اعتماد متقابل و سرمایه اجتماعی کمک می‌کند و همین زمینه را برای حس انتقامجویی و یا برخورد خشونت‌آمیز از سوی او فراهم می‌کند.»

بازتولید بزهکاری

دادگاه انقلاب جمهوری اسلامی ایران دو متهم به زورگیری را به محاربه و اعدام محکوم کرده است. رسانه‌های حکومتی ایران این اقدام قوه قضائیه را تحسین برانگیز خوانده‌اند. دادستان کل کشور گفته است که دستگاه قضائی در برخورد با زورگیران و اراذل و اوباش هیچگونه تساهلی نخواهد داشت.

مهناز پراکند: «محاکمه این افراد در دادگاه انقلاب خلاف قوانین و معاهدات بین‌المللی است که ایران هم آن‌ها را پذیرفته. همچنین خلاف قوانین جزایی ایران است. این افراد در بد‌ترین حالت اقدام به سرقت همراه با اذیت و آزار دیگران کرده‌اند که جزای آن در قوانین کاملاً مشخص است.»

مهناز پراکند، وکیل دادگستری می‌گوید: «این شیوه برخورد، نه تنها پاسخگو نیست، بلکه خلاف قوانین و مقررات قضائی و حقوقی در ایران است. چراکه اگر قرار بود با این شیوه برخورد، ناامنی‌های اجتماعی و بزهکاری کنترل شود، هر سال شاهد اجرای آنچه طرح برخورد با اراذل و اوباش خوانده می‌شود، نبودیم.»

او می‌گوید: «محاکمه این افراد در دادگاه انقلاب خلاف قوانین و معاهدات بین‌المللی است که ایران هم آن‌ها را پذیرفته. همچنین خلاف قوانین جزایی ایران است. این افراد در بد‌ترین حالت اقدام به سرقت همراه با اذیت و آزار دیگران کرده‌اند که جزای آن در قوانین کاملاً مشخص است.»

این حقوقدان معتقد است که «مجازات باید به جلوگیری و عدم تکرار جرم بیانجامد و زمینه جرم را از بین ببرد، اما با این شیوه برخورد نه تنها زمینه جرم از بین نمی‌رود، بلکه امکان بازتولید جرم و جنایت را بالا می‌برد و بزهکاران دوباره به چرخه بزهکاری باز می‌گردند.»

احمد علوی هم دیدگاهی همسان با مهناز پراکند دارد: «بزهکاران وقتی به زندان می‌روند، در چرخه بازآموزی و شبکه‌های اجتماعی بزهکاران قرار می‌گیرند و پس از خروج از زندان دوباره به چرخه بزهکاری باز می‌گردند.»

او می‌گوید: «میان افزایش رفاه اجتماعی و سطح درآمد افراد و کاهش جرایم و بزهکاری رابطه منطقی وجود دارد. هر‌گاه سطح درآمد‌ها افزایش پیدا کند، میزان بزهکاری کاهش پیدا می‌کند. به خاطر اینکه هزینه بزهکاری در سطح درآمدی مناسب بالا است و ریسک اقدام بزهکارانه هم بالا می‌رود.»

هراس از شورش کور

مجلس شورای اسلامی، اجرای مرحله دوم هدفمندی یارانه‌ها را به خاطر آنچه شرایط ویژه اقتصادی خوانده شده است، متوقف کرد. پیش از این فرماندهان نظامی از مسئولان اجرایی خواسته بودند که تدابیر ویژه‌ای برای کنترل ناآرامی‌های اقتصادی به کار بگیرند. بحران در واحدهای تولیدی ایران و افزایش نرخ تورم در جامعه، نگرانی از بروز شورش‌های کور را تقویت کرده است.

احمد علوی معتقد است از دل گروه‌های بزهکار، گرایش سیاسی علیه حکومت به وجود نمی‌آید. شبکه بزهکاران در بهترین شرایط یک حالت هرمی دارند که ستم از بالا به پایین صورت می‌گیرد و این افراد سایر شهروندان را مورد ستم قرار می‌دهند و توانایی درخواست مطالبات خود از حکومت را ندارند.

احمد علوی اما معتقد است از دل این گروه‌های بزهکار، گرایش سیاسی علیه حکومت به وجود نمی‌آید. شبکه بزهکاران در بهترین شرایط یک حالت هرمی دارند که ستم از بالا به پایین صورت می‌گیرد و این افراد سایر شهروندان را مورد ستم قرار می‌دهند و توانایی درخواست مطالبات خود از حکومت را ندارند.

او عدم قرار گرفتن در فرایند اجتماعی شدن، قرار نگرفتن در فرایند آموزش سیاسی، پایین بودن سرمایه اجتماعی، کمتر بودن مجازات جرایم عادی از جرایم سیاسی و فرار از مسئولیت را از عوامل موثر بر عدم شکل‌گیری گرایش سیاسی علیه حکومت در میان این گروه‌ها می‌داند و می‌گوید: «این افراد آنقدر تحقیر شده‌اند که ممکن است به عقبه حکومت تبدیل شوند. چرا که به نوعی لمپن هستند و در بسیاری از موارد با حکومتگران شباهت دارند. برای همین حکومت برخی موارد از این افراد به عنوان نیروی سرکوب استفاده می‌کند.»

احمد علوی می‌گوید: «این افراد در شرایط عادی به خاطر ناساخت یافتگی جامعه، رفتار سازمان یافته‌ای ندارند و به همین خاطر امکان جذب آن‌ها از سوی حاکمیت بیشتر است، اما چنانچه جنبش اجتماعی نیرومندی شکل بگیرد، امکان پیوستن آن‌ها به گروه‌های مخالف وجود دارد.»

نیروی انتظامی: مغازه‌داران نمی‌توانند مغازه خود را بیش از حد مقرر ببندند

society — Tue, 16 Oct 2012 13:00:04 +0000

رئیس پلیس نظارت بر اماکن عمومی ایران گفته است: "برای بستن مغازه‌ها بیش از مدت مقرر در قانون، گرفتن گواهی مرخصی از اتحادیه اجباری‌ است."

خلیل هلالی در گفت‌وگو با خبرنگار باشگاه خبرنگاران درباره گرفتن گواهی مرخصی از اتحادیه اعلام کرده است: "مغازه‌دارانی که به هر علتی مجبورند مغازه خود را به مدتی بیشتر از زمان مقرر که در قانون اعلام شده است ببندند، نیاز به تهیه گواهی مرخصی از اتحادیه دارند."

او درباره نحوه برخورد با این مغازه داران گفت: "اگر کسانی که این گواهی مرخصی را دریافت نکرده باشند و گزارشاتی نسبت به بسته بودن طولانی آنها به ما داده شود طبق قانون با آنها برخورد و مغازه شان بسته خواهد شد."

رئیس پلیس نظارت بر اماکن نیروی انتظامی در جریان ناآرامی های بازار تاکید کرده بود بر اساس قانون هر واحد صنفی بر اساس نظر اتحادیه می‌تواند تا ۱۵ روز بسته باشد: "اگر فردی به منظور اخلال در نظام اقتصادی یک روز نیز مغازه خود را تعطیل کند مرتکب جرم شده و مرجع قضایی در صورت تشخیص اخلالگری با این افراد برخورد می کند."

این خبر پس از تجمع بازاریان تهران در اعتراض به بالارفتن نرخ ارز و گرانی‌های اخیر منتشر شده است.

در راهپیمایی اعتراضی دو هفته پیش، تعدادی از بازاریان تهران مغازه‌های خود را بستند. بازگشایی این مغازه‌ها با دخالت پلیس و نیروهای امنیتی انجام شد.

رئیس پلیس نظارت بر اماکن نیروی انتظامی در جریان ناآرامی های یادشده تاکید کرده بود بر اساس قانون هر واحد صنفی بر اساس نظر اتحادیه می‌تواند تا ۱۵ روز بسته باشد: "اگر فردی به منظور اخلال در نظام اقتصادی یک روز نیز مغازه خود را تعطیل کند مرتکب جرم شده و مرجع قضایی در صورت تشخیص اخلالگری با این افراد برخورد می کند."

به گفته خلیل هلالی، در چنین شرایطی پس از صدور حکم قضایی واحد صنفی متخلف پلمپ خواهد شد.

دشواری‌های زندگی مجردی در ایران

Fri, 24 Aug 2012 20:00:24 +0000

عزیز خسروشاهی

عزیز خسروشاهی - بر اساس نتایج آخرین سرشماری نفوس و مسکن، جمعیت ایران به ۷۵ میلیون و ۱۴۹ هزار و ۶۶۹ نفر رسیده است.

طبق آمار سال ۱۳۸۵ تعداد جمعیت افراد هرگز ازدواج نکرده بین سنین ۱۵ تا ۴۴ سال ۱۶ میلیون و ۸۲۴ هزار و ۸۸۳ نفر است که ۹ میلیون و ۷۴۰ هزار و ۵۸۶ نفر آن‌ها مرد و هفت میلیون و ۱۰۲ هزار و ۲۹۷ نفر آن‌ها نیز زن هستندکه انتظار می‌رود در آمار سال ۱۳۹۰ افزایش یافته باشد.

براساس آمار عادل آذر، رئیس مرکز آمار ایران، مطابق سرشماری سال ۹۰ تعداد خانوار سرشماری شده کشور ۲۱ میلیون و ۱۸۵ هزار و ۶۴۷ خانوار بوده است. در سرشماری سال ۸۵ شمار خانوارهای ایرانی ۱۷ میلیون و ۵۰۱ هزار و ۷۷۱ خانوار اعلام شده بود که حاکی از افزایش سه میلیون و ۸۳۲ هزار و ۲۲۹ خانوار است. علاوه بر این، شمار خانوارهای تک نفره نیز که در سال ۸۵ حدود ۵. ۲ درصد خانوار‌ها را تشکیل می‌دادند در سال ۹۰ به «۷. ۱ درصد» افزایش یافته است.

آخرین گزارش‌های سازمان ملی جوانان حاکی از افزایش تمایل جوانان به زندگی مجردی‌ است به‌ گونه‌ای که در کلان‌شهرهایی مثل تهران، شیراز، مشهد، اصفهان، تبریز و اهواز ۳۰ درصد جوانان زندگی مجردی دارند. ۶۰ درصد خانم‌های ۱۵ تا ۲۵ ساله و ۲۱ درصد خانم‌های ۲۵ تا ۳۵ ساله مجرد هستند و تعداد پسران مجرد از دختران مجرد در هر رده سنی بیشتر است. این بدان معناست که با وجود وضعیت فعلی، هر روزه در جامعه ایران بر تعداد خانواده‌های تک نفره افزوده خواهد شد.

افزایش تعداد مستاجران مجرد

دکتر مصطفی اقلیما، رییس انجمن مددکاری اجتماعی و متخصص آسیب‌های فردی و خانوادگی، می‌گوید: «باید بدانیم آنچه جوان‌ها را از خانه فراری می‌دهد، نداشتن آرامش است.»

آخرین گزارش‌های سازمان ملی جوانان حاکی از افزایش تمایل جوانان به زندگی مجردی‌ است به‌ گونه‌ای که در کلان‌شهرهایی مثل تهران، شیراز، مشهد، اصفهان، تبریز و اهواز ۳۰ درصد جوانان زندگی مجردی دارند. ۶۰ درصد خانم‌های ۱۵ تا ۲۵ ساله و ۲۱ درصد خانم‌های ۲۵ تا ۳۵ ساله مجرد هستند و تعداد پسران مجرد از دختران مجرد در هر رده سنی بیشتر است. این بدان معناست که با وجود وضعیت فعلی، هر روزه در جامعه ایران بر تعداد خانواده‌های تک نفره افزوده خواهد شد.

به عقیده وی، جوان به آرامش خیال و احترام در خانواده نیاز دارد. جوانان از اینکه مدام مورد قضاوت قرار گیرند و به عقایدشان احترام گذاشته نشود، شکایت دارند. یکی از دلایل اصلی بازنگشتن جوانان شهرستانی بعد از ادامه تحصیل به شهرشان، این است که در شهرستان‌ها محیط کوچک است و همه مدام قضاوت می‌شوند و احساس می‌کنند در صورت بازگشت باید به سنت‌هایی تن دهند که برایشان قابل‌قبول نیست. از سوی دیگر، در جامعه والدین سنتی هستند و به فرزندانشان فشار می‌آورند که زود‌تر ازدواج کنند و زمانی که شرایطش فراهم نباشد، جوان مستأصل می‌شود.»

اولین راه حل در برابر این استیصال به طور طبیعی «مستقل شدن» از خانواده است. از آنجایی که وضعیت اقتصادی مردم ایران به شدت به دلیل «تحریم‌های بین المللی» و مدیریت «ناکارآمد» و «فاسد» حکومت و دولت ایران نابسامان و نا‌امید کننده است برای آنان که از داشتن بهترین شغل در دنیا _ یعنی داشتن خانواده ثروتمند_ محروم هستند، اولین قدم در راه استقلال تهیه مسکن برای زندگی است. این گام دشوار‌ترین مرحله و البته اساسی‌ترین مانع استقلال جوانان از خانواده است. از آنجا که حقوق یک فرد در ایران (آن هم با کار موقت، بدون سابقه کاری و...) در حالت عادی کفاف اجاره یک مسکن مستقل را نمی‌دهد، جوانان مجبور هستند بسته به وضعیت مالی خود، کمک‌های خانواده یا عوامل دیگر در گروه‌های دو الی چهار نفره و یا حتی بیشتر اقدام به تهیه مسکن کنند.

با افزوده شدن تعداد خانواده‌های تک نفره در ایران، شامل آنان که هرگز ازدواج نکرده‌اند و آنانکه به هر دلیل از پیوند زناشویی خارج شده‌اند ما با واقعیتی به نام افزایش مستاجران مجرد در ایران روبه‌رو هستیم. واقعیتی که در جامعه ایران که هنوز در جدال بین سنت و مدرنیته قرار دارد مشکلاتی را به خصوص برای جوانان و افراد مجرد در ایران به وجود آورده است.

مجرد از دیدگاه حکومت یعنی؛ مزاحم، بی‌بند و بار، عیاش، خطر...

بسته به موقعیت مکانی، شدت این انگاره در بین همسایگان متاهل ساکنان خانه‌های مجردنشین متفاوت است، اما همواره نوعی بی‌اعتمادی از سوی افراد متاهل نسبت به افراد مجرد وجود دارد. جامعه ایران هنوز تحت تاثیر «فرهنگ» و «مذهب» ذهنیتی منفی از زندگی مجردی دارد. خانواده‌ها زندگی مجردی را ورطه‌ای اخلاقی در برابر فرزندان خود می‌دانند و تصوری که از خانه‌های مجردی دارند این است که این خانه‌ها مکانی برای استعمال مواد مخدر، مشروبات الکلی، ارتباط جنسی و مسائلی از این دست هستند.

جامعه ایران هنوز تحت تاثیر «فرهنگ» و «مذهب» ذهنیتی منفی از زندگی مجردی دارد. خانواده‌ها زندگی مجردی را ورطه‌ای اخلاقی در برابر فرزندان خود می‌دانند و تصوری که از خانه‌های مجردی دارند این است که این خانه‌ها مکانی برای استعمال مواد مخدر، مشروبات الکلی، ارتباط جنسی و مسائلی از این دست هستند.

فرهنگ مردسالار جامعه ایران بر شدت این برداشت منفی از زندگی مجردی افزوده است. بسیاری از مردان متاهل به خصوص مردانی که تازه ازدواج کرده‌اند، افراد مجرد را تهدیدی برای زندگی خود و عامل نا‌امنی (روانی و فیزیکی) علیه همسر خود ارزیابی می‌کنند. این مشکل از آنجا ناشی می‌شود که در یک فرهنگ مردسالار، مردان آگاهانه یا ناآگاهانه زنان را جزئی از دارایی خود به حساب آورده و بر زنان احساس «مالکیت» می‌کنند. در این فرهنگ، زنان توانایی قضاوت، اندیشیدن و زندگی کردن به عنوان یک فرد مستقل (فارغ از روابط خانوادگی) را نداشته و در معرض فریب هستند. همچنین در یک فرهنگ مردسالارانه زنان تنها به عنوان ابزاری برای شهوت‌رانی و لذت‌جویی جنسی ارزیابی می‌شوند که بین مرد‌ها برای تسلط بر آن‌ها رقابت، دشمنی و جنگ وجود دارد.

همچنین در اینجامعه به دلیل عدم پاسخگو بودن مردان در روابط زناشویی و حمایت‌های حقوقی و قانونی از روابط مردان (نسبت به سخت‌گیری قانونی و دینی نسبت به زنان) زنان متاهل نیز حساسیت‌های زیادی بر روی همسایه شدن با دختران و زنان مجرد دارند. گرچه به تجربه می‌توان گفت که مزاحمت‌ها‌ و دخالت در حریم خصوصی افراد مجرد، توسط مردان متاهل از زنان متاهل بیشتر است.

حکومت به عنوان عامل اصلی بازتولید فرهنگ مردسالار

دین و حکومت دینی اصلی ترین و قوی‌ترین عوامل بازتولید فرهنگ مردسالارانه جامعه ایران هستند. حکومت از طریق سیستم آموزشی، رسانه‌های فراگیر (رادیو و تلویزیون، روزنامه‌ها و...)، قدرت (قانون، قوه قضائیه، پلیس و...) به عنوان یک عامل مادی تاثیرگذار از این فرهنگ که تقویت کننده پایه‌های حکومت است به شدت حفظ و حراست می‌کند. در فرهنگ مردسالار مردان مالک زنان هستند و حکومت با کمال میل قدرت خود را صرف دفاع از این مالکیت می‌کند.

در ایران، مجرد بودن در مذان اتهام قانون بودن است. در همه کشمکش‌های اجتماعی و شهروندی بین افراد مجرد و متاهل، بی‌توجه به عقلانی و منطقی بودن یا نبودن آن کشمکش یا آنچه که واقعاً اتفاق افتاده است «حق» به صورت «پیش‌ فرض» با طرف متاهل مناقشه است. در نتیجه عملاً همسایگان متاهل خانه‌های مجردی از پشتوانه حکومتی به عنوان عامل فشار بر افراد مجرد استفاده می‌کنند. گزارش‌های زیر روشن کننده گوشه‌ای از این روابط است.

پلیس ۱۱۰ پشتوانه تجاوز به حقوق و حریم شخصی شهروندان مجرد

در یک فرهنگ مردسالارانه زنان تنها به عنوان ابزاری برای شهوت‌رانی و لذت‌جویی جنسی ارزیابی می‌شوند که بین مرد‌ها برای تسلط بر آن‌ها رقابت، دشمنی و جنگ وجود دارد.

علی - ۲۷ ساله- مهندس ‌ای تی - بعد از تمام شدن درسم دیگر نمی‌توانستم به شهرستان خود بازگردم. به تهران، دوستان و محیط جدیدم عادت کرده بودم و فکر بازگشتن به شهر کوچک و مذهبی خودم دیوانه‌ام می‌کرد. تصمیم گرفتم در تهران بمانم. کاری پیدا کردم و به همراه دوست دیگرم خانه‌ای ۴۵ متری را اجاره کردیم.

روزی یکی از همکاران خانم من برای انجام کارهای نهایی پروژه‌ مشترکی که باید فردای آن روز تحویل داده می‌شد به منزل من آمد تا کار‌ها را جمع و جور کنیم. هنوز نیم ساعت از ورود مهمان من نگذشته بود که دیدم زنگ در را می‌زنند. خانم ۴۵ ساله، همسایه طبقه پایین بود. با خشونت و با زشت‌ترین لفظ‌ها گفت: «اگر تا سه دقیقه دیگر این زن را از خانه بیرون نیاندازید به پلیس ۱۱۰ زنگ می‌زنم! این خانه جای این کثافت کاری‌ها نیست!»

از یک طرف عصبانی بودم و از طرف دیگر سعی می‌کردم با احترام و استدلال این همسایه را متوجه اشتباهش بکنم. در خانه را باز کردم. همکارم با‌‌ همان لباس محل کار روی یکی از مبل‌ها نشسته بود و دستش روی کیبورد لب‌تاپ خشک شده بود. ماجرا را توضیح دادم، اما همسایه بر زشتی کلماتی که استفاده می‌کرد اضافه کرد. عصبانی شدم و داد کشیدم که هر غلطی که می‌خواهد بکند. اصلاً می‌خواستم خودم به پلیس ۱۱۰ زنگ بزنم و از همسایه به دلیل بی‌احترامی و مزاحمت شکایت کنم، اما همکارم در حالی که چشمانش پر از اشک بود با گفتن این جمله که: «اینجا ایرانه! فکر می‌کنی اون‌ها (پلیس‌ها) از این زن آدم‌تر هستند؟ برای هر دو نفرمان دردسر درست می‌شه.» خانه را ترک کرد...

پلیس ۱۱۰ یا ارتباط جنسی

وقتی شب برگشتم به خانه دیدم قفل در خانه‌ام عوض شده است. رفتم در منزل صاحبخانه. گفت بیا داخل حرف بزنیم. برایم چای ریخت و خیلی مهربان با من حرف زد. بعد از مقدمه چینی رسماً گفت که اگر می‌خواهم عکس مرا با دوست پسرم به خانواده‌ام نشان ندهد باید با او سکس کنم! اصلاً باورم نمی‌شد. با تمام توانم شروع کردم به جیغ کشیدن و فحش دادن اما فقط موبایلش را در آورد و شروع کرد شماره پدرم را گرفتن...

پریا – ۲۶ ساله – بازاریاب لوازم پزشکی _ تحت هیچ شرایطی نمی‌خواستم به شهر... برگردم. برگشتن به خانه یعنی ازدواج اجباری فامیلی که برای من یعنی تباه شدن زندگی. بعد از دو ماه عقب انداختن پایان نامه و زیر و رو کردن روزنامه‌ها و آگهی‌ها کاری پیدا کردم. با دو نفر دیگر از دوستانم خانه‌ای اجاره کردیم. با پولی که ما داشتیم و حساسیتی که روی دخترهای مجرد وجود دارد جایی بهتر از طبقه سوم، یک خانه چهار طبقه قدیمی و بی‌در و پیکر پیدا نکردیم. هر روز یک جای خانه خراب بود و صاحب خانه تن به هزینه تعمیر نمی‌داد.

روزی دوست پسرم با هزینه خودش شروع به رنگ کردن آشپرخانه نمور و خراب خانه کرد. بعد از اتمام کار اینقدر خسته بود که بعد از شستن دست و صورت‌اش روی موکت خوابش برد. دلم نیامد بیدارش کنم. رفتم و در کنار او خوابیدم. من هم مثل او خسته بودم و سریع خوابم برد.

نمی‌دانم چقدر گذشته بود که با صدای لگد محکمی از خواب پریدم. تا چشم‌هایم را باز کردم نور شدیدی را روی صورتم احساس کردم و چشم‌هایم را بستم! صاحبخانه که می‌دانست در ورودی خراب است و با فشار باز می‌شود با دوربین آمده بود بالای سر من و دوست پسرم و از ما عکس انداخت. دوست پسرم قصد داشت با او درگیر بشود، اما همسایه‌ها زنگ زده بودند به پلیس ۱۱۰ و می‌دانستیم که فاجعه اصلی تازه در راه است.

صاحبخانه شروع به گرفتن شماره موبایل پدرم کرد. با التماس خواهش کردم این کار را نکند. پدرم اگر می‌فهمید مرا می‌کشت. اگر زنده می‌ماندم حداقل باید به شهرستان بر می‌گشتم و با کسی ازدواج می‌کردم که دوست‌اش نداشتم. صاحبخانه تلفن را قطع کرد، اما هر چه به دهنش آمد نثار من کرد. «ج...»، «خیابانی»، «هرزه» و... خلاصه هر چیزی که دلش می خواست به من گفت.

همسایه طبقه بالای ما نیش‌اش تا بناگوش باز بود. مردی ۴۵ ساله بود با ظاهر مذهبی که به من و همخانه‌هایم نظر داشت. از این مذهبی‌های یقه آخوندی و تسبیح به دست که با چشم‌هایش زن‌ها را قورت می‌دهد. همیشه به دلیل مزاحمت‌هایش با او دعوا داشتیم و وقتی دیده بود که نمی‌تواند از ما سوء‌استفاده کند صاحبخانه را با دروغ‌هایش به جان ما انداخته بود.

آن روز به هر بدبختی‌ای بود با دوست پسرم از خانه خارج شدیم. صاحبخانه مدام زنگ می‌زد تا برگردم خانه وسایلم را جمع کنم، اما من جرئت نمی‌کردم به آنجا بروم و شب‌ها پیش دوست‌هایم می‌خوابیدم. آخرین بار زنگ زد و گفت «اگر امشب نیایی زنگ می‌زنم پدرت تا بیاید و اثاثیه‌ات را جمع کند.»

وقتی شب برگشتم به خانه دیدم قفل در خانه‌ام عوض شده است. رفتم در منزل صاحبخانه. گفت بیا داخل حرف بزنیم. برایم چای ریخت و خیلی مهربان با من حرف زد. بعد از مقدمه چینی رسماً گفت که اگر می‌خواهم عکس مرا با دوست پسرم به خانواده‌ام نشان ندهد باید با او سکس کنم! اصلاً باورم نمی‌شد. با تمام توانم شروع کردم به جیغ کشیدن و فحش دادن اما فقط موبایلش را در آورد و شروع کرد شماره پدرم را گرفتن...

تا چند ماه داروی اعصاب مصرف می‌کردم. گوشه گیر بودم. از بدن خودم بیزار بودم. حمام نمی‌رفتم. بدن لخت خودم را که می‌دیدم حالت تهوع پیدا می‌کردم. چندبار خواستم خودکشی کنم، اما فکر مادرم، خواهر‌هایم و حرف مردم را کردم. نمی‌دانم شاید ترسو بودم...

_ چرا به پلیس خبر ندادید؟

_ پلیس؟ مسخره است

_ چرا؟

_ یکی از دوست‌هایم را در پارک به جرم سیگار کشیدن گرفته بودند. خانواده او از خانواده من مذهبی‌تر بودند. توی دفتر پلیس گریه و التماس کرده بود که به خانواده‌اش چیزی نگویند. یکی از پلیس‌ها زیپ شلوارش را پایین کشیده بود و گفته بود: «یه حالی بده تا ولت کنیم!» دوستم از ترس غش کرده بود پلیس‌ها هم انداخته بودنش روی یکی از نیمکت‌های پارک. کدام پلیس؟ پلیس‌ها خودشان از همه کثیف‌ترند!

وقتی نمی‌توان از پلیس کمک خواست

ناصر – ۲۵ ساله – کارمند یک موسسه آموزشی _ ساعت ۱۱ شب بود. در خانه با دو نفر همخانه‌ای، دو نفر هم‌دانشکده‌ای که در شرف ازدواج با یکدیگر بودند و دوست دختر یکی از همخانه‌هایم نشسته بودیم.

اینکه می‌گویم دوست دختر یعنی دوست معمولی که دختر هم بود. یعنی رابطه عاطفی نداشتند با هم. بعد از مدت‌ها شام گرمی پخته بودیم و می‌خواستیم دلی از عزا در بیاوریم. ناگهان از پشت در صدای سر و صدا و فریاد شنیدیم.

همسایه طبقه پایین مدتی مزاحم تلفنی داشته و از قضا‌‌ همان شب مهمانی ما مزاحم به او زنگ می‌زند. مرد صاحبخانه که عصبانی شده برای اینکه دستش به جایی نرسیده بود یا اینکه واقعا فکر می‌کرد این مزاحمت ربطی به ما دارد زنگ زده بود و دوستان و فامیل‌اش را با چوب و چماق جمع کرده بود. آنها ریختند داخل خانه و ما را کتک زدند. وسایل منزل کمی آسیب دید. با کفش همگی آمده بودند روی فرش‌ها. نیم ساعت فحش دادند و توهین کردند و ما را زدند. عاقبت هم هیچ دلیلی ارائه ندادند که چرا فکر می‌کنند این مزاحمت کار ماست. فقط استدلالشان این بود که چون ما مجرد هستیم پس کار ماست! اول خواستیم به پلیس ۱۱۰ زنگ بزنیم ولی بلند بلند فریاد می‌کشیدند که ما خانه را تبدیل به «فاحشه خانه» کرده‌ایم و می‌خواستند خودشان به ۱۱۰ زنگ بزنند و بگویند ما را در حین ارتباط جنسی گرفته‌اند!

خیلی جو بدی بود. حق با ما بود. اگر زنگ زده بودیم به پلیس و شکایت می‌کردیم قانون پوست این‌ها را می‌کند، اما جرئت نکردیم. ترسیدیم بیایند نامزد دوستمان و دوستِ هم‌خانه‌ای ما را ببرند و ماجرا کش پیدا کند. پدر و مادر‌های ایرانی به جای اینکه طرف فرزندان خود باشند همیشه به آنها مظنون‌اند. تا می‌خواستیم ثابت کنیم که خبری نبوده...! خلاصه کتک و فحش را خوردیم و صدایمان در نیامد.

دخالت در حریم‌های شخصی

مشخص است که روند تاثیرات فرد و اجتماع بر یکدیگر از یک سو و نیز روند تکامل تاریخی اجتماعات انسانی از سوی دیگر منتظر خطابه‌های آکادمیک یا نصایح حکومتی نمانده و زمان و تاریخ، کار خود را انجام خواهند داد.

همانطور که با صرف نیروی انسانی، منابع مالی و بسیج نهادهای حکومتی در طول عمر جمهوری اسلامی ایران مسئله پوشش زنان در قالب‌ها تنگ حکومتی محدود نشد، حق زندگی انسان‌ها فارغ از وضعیت تاهل یا تجرد آن‌ها نیز در مقلوب خواست بافت‌های سنتی و مذهبی اجتماع ایران نخواهد شد.

همانطور که با صرف نیروی انسانی، منابع مالی و بسیج نهادهای حکومتی در طول عمر جمهوری اسلامی ایران مسئله پوشش زنان در قالب‌ها تنگ حکومتی محدود نشد، حق زندگی انسان‌ها فارغ از وضعیت تاهل یا تجرد آن‌ها نیز در مقلوب خواست بافت‌های سنتی و مذهبی اجتماع ایران نخواهد شد.

حکومت، فرهنگ سنتی، دین و خانواده می‌خواهند روابط فردی و اجتماعی ساکنین مجرد منازل را کنترل و محدود کنند. در اینکه جامعه ایران روزی به سطحی از آگاهی خواهد رسید که _ همگام یا علیه حکومت _ به تقویت حوزه خصوصی افراد بپردازد و با پذیرش و دفاع از تفاوت‌های اجتماعی امکان دفاع بدون حصر و استثناء از افکار و عقاید را فراهم سازد شکی نیست، اما نباید فراموش کرد که خانواده‌های تک نفره در ایران (اعم از زن و مرد) با مشکلات فراوان و‌ گاه طاقت فرسایی از سوی اجتماع و قدرت حاکمه ایران رو‌به‌رو هستند. مبارزه‌ای آگاهانه یا نا‌آگاهانه بین سنت و مدرنیته در جریان است که از طریق خود زندگی و لحظه لحظه نفس کشیدن این افراد به جلو می‌رود. نباید فراموش کنیم که همه ما عضوی از جامعه ایران هستیم و به طرق مختلف در بین خود اجزای سازنده اجتماع دارای نفوذ هستیم. آیا تا به حال برای دفاع از این مبارزه پنهان اجتماعی کاری انجام داده‌ایم؟

تصاویر:

نقاشی‌ها اثر نیکزاد نجومی.

رمضان؛ ماه خدا یا ماه فرماندهان پلیس

Fri, 10 Aug 2012 14:24:14 +0000

عزیز خسروشاهی

عزیز خسروشاهی - ماه رمضان در حال پایان یافتن است. ایرانیان براساس رسم چندسال اخیر این ماه را با اتفاق‌های تکراری مانند هشدار فرماندهان پلیس به روزه‌خواران و برپایی نمایشگاه قرآن با هزینه سرسام‌آور دولتی (در میان بحران معیشت در جامعه ایران) آغاز کرده‌اند و بدون شک، در پایان ماه رمضان با اظهار نظر مسئولان دادگستری و نیروی انتظامی مبنی بر «کاهش آمار جرم و جنایت در ماه مبارک رمضان» روبه‌رو خواهند بود.

درست در آغاز ماه رمضان بود که نوشته‌ای طنز با این عنوان که «در سال گذشته مجموع مصاحبه‌های رئیس پلیس ایران از تعداد کل مصاحبه روسای پلیس ۲۰۰ کشور جهان بیشتر بوده است»، در بین منتقدان حکومت نقل می‌شد؛ طنز تلخی که به واقعیت تنه می‌زد. فرماندهان پلیس در ایران مدام در حال هشدار دادن به مردم هستند؛ از امور سینمایی گرفته تا مدیریت رستوران‌ها و از مسائل سیاسی تا امور مذهبی، از نوع پوشش زنان تا میزان بلندی و کوتاهی صدای جوانان. فرماندهان پلیس به همه مسائل و عرصه‌های اجتماعی، سیاسی، اقتصادی و فرهنگی وارد می‌شوند و پی‌درپی اقدام به وضع «باید»ها و «نباید»هایی برای مردم ایران می‌کنند. ماه رمضان امسال نیز با این گفته سردار رادان آغاز شد: «پلیس برابر قانون و شرع با افرادی که تظاهر به روزه‌خواری در ملاء‌عام و همچنین استعمال دخانیات می‌کنند، برخورد می‌کند. خودروهایی هم که سرنشینان آن تظاهر به روزه‌خواری می‌کنند، توقیف و برای آنان پرونده قضایی تشکیل خواهد شد» و بدین ترتیب میهمانی خدا آغاز شد.

چیزهایی تغییر کرده است

هنوز شمار زیادی از مردم ایران روزه می‌گیرند و این به معنای زنده بودن باورهای مذهبی در ایران است، اما به حکم مشاهدات بی‌واسطه و متعدد، با اطمینان می‌توان ادعا کرد که تعداد زیادی از مردم ایران نیز به دلایل مختلف روزه نمی‌گیرند.

فرماندهان پلیس در ایران مدام در حال هشدار دادن به مردم هستند؛ از امور سینمایی گرفته تا مدیریت رستوران‌ها و از مسائل سیاسی تا امور مذهبی، از نوع پوشش زنان تا میزان بلندی و کوتاهی صدای جوانان. فرماندهان پلیس به همه مسائل و عرصه‌های اجتماعی، سیاسی، اقتصادی و فرهنگی وارد می‌شوند و پی‌درپی اقدام به وضع «باید»ها و «نباید»هایی برای مردم ایران می‌کنند.

علی‌رغم هشدارهای فرماندهان پلیس رانندگان خودروهایی را می‌توان مشاهده کرد که در ماه رمضان می‌خورند و می‌آشامند. در پیاده‌رو‌ها افرادی بی‌توجه به اطراف خود سیگار می‌کشند. افراد محتاط‌تر برای کشیدن سیگار کوچه‌های فرعی و گوشه‌های دنج پارک‌ها را انتخاب می‌کنند. در این ماه رمضان که با تابستان سوزان همزمان شده است، بازار خرید بطری‌های آب معدنی خنک از کیوسک‌های کنار خیابان داغ است.

در ساعت‌های گرم روز، پارک‌ها محلی است که هم می‌توان از نور آفتاب به سایه درختان پناه برد و هم در پناه بوته‌ها و فاصله‌گیری از مسیر‌های پر رفت و آمد، غذایی خورد و استراحتی کرد. البته امکان سر رسیدن گشت‌های پیاده و موتوری پلیس پارک وجود دارد، اما در جامعه‌ای که مردم فاصله‌گیری از پلیس را احتیاطی عقلانی می‌دانند چشم‌ها به دقت اطراف را زیر نظر دارند.

دو ساعت مانده به اذان مغرب بر شمار افرادی که در عمل در خیابان می‌خورند و می‌آشامند و سیگار می‌کشند افزوده می‌شود. حدود ۳۰ دقیقه قبل از اذان مغرب با شروع پخش مناجات به زبان عربی از بلندگوهای پارک‌ها و میادین شهر، به طور رسمی اغذیه فروشی‌ها شروع به کار می‌کنند و افراد بسیاری به بهانه پخش کلمات عربی از بلندگوها خود را از عذاب محدودیت‌ها و فشار‌های حکومتی در امور شخصی خود (خوردن و آشامیدن) خلاص می‌کنند.

ایمان به خدا و رویگردانی از مذهب حکومتی

محمد، جوانی مذهبی و اخلاق‌گراست. این ارزیابی را طی صحبتی طولانی با او به دست آورده‌ام. در اوج گرمای ظهر تابستان، لیوان کوچکی از کوله پشتی خود خارج و آن را از آب‌سردکن پارک پر کرد. پشت یک ردیف از شمشاد‌های پارک نشست و آن را نوشید.

- چرا اینقدر می‌ترسی؟ اینجا که پلیسی نیست؟

- به خاطر پلیس نبود. گفتم شاید کسی روزه باشد و دلش آب بخواهد. باید مراعات کرد.

- مراعات چه چیزی را؟

- خوب من خودم بدون سحری روزه گرفته‌ام. وقتی می‌بینم کسی جلوی من چیزی می‌خورد بزاق دهانم شروع به ترشح می‌کند. وقتی کسی جلوی یک روزه دار...

- البته ببخشید دخالت می‌کنم. از روی کنجکاوی است فقط. شما چند دقیقه پیش آب خوردید...
- بله من آب خوردم. توضیح دادنش کمی سخت است. روزه برای من یک امر معنوی است. روزه می‌گیرم و در طول روز اگر خیلی تشنه شوم کمی آب هم می‌خورم. برای درک حال کسانی که ندارند من هم چندساعتی چیزی نمی‌خورم.

- به خدا اعتقاد دارید؟

- به "خدایی" اعتقاد دارم.

- رابط شما با این خدا کیست؟ دستوراتش را چطور اجرا می‌کنید؟

- رابط من با خدای من، قلب من است و دستوراتش را از عقل خودم می‌گیرم.

علیرضا، جوانی خوشپوش، مذهبی و اهل شوخی و خنده است. سیگاری به دست دارد و همراه با دختری جوان روی یکی از نیمکت‌های پارک نشسته است. ناخودآگاه می‌شنوم که درباره حجاب به دختر همراهش تذکر می‌دهد. سر صحبت را با او باز می‌کنم...

- بالاخره رک و صریح نگفتید چرا به حجاب دوست‌تان گیر دادید؟

- من اعتقادات خودم را دارم. ما روز اول سر این مسائل به توافق رسیدیم. به عقیده من زن باید حجاب خودش را حفظ کند.

- خوب اگر اسلام گفته که زن باید حجاب‌اش را حفظ کند به شما هم گفته است در ماه رمضان باید روزه بگیرید. چرا...

- خوب من هم روزه‌ام.

- اما شما دارید سیگار می‌کشید.

- مرجع تقلید من اجازه داده است. سیگار روزه مرا باطل نمی‌کند!

- ببخشید سئوالی بپرسم ناراحت نمی‌شوید؟

- بفرمائید.

- به نظر شما مسخره و مضحک نیست؟

- چه چیزی؟

- اگر گفته‌ای از سوی خداست پس احدی قدرت تغییر آن را ندارد و اگر گفته‌ای از سوی روحانیون است و نه خدا چرا آن را به پشتوانه خدا معتبر می‌کنند؟ اصلاً این به کنار. اگر می‌شود حکم خدا را عوض کرد چرا بقیه احکام خدا را عوض نمی‌کند؟

- مثلا چه چیزهایی را؟

- همین حجاب. انصاف است در این گرما که خود شما با یک تیشرت نازک دارید عرق می‌ریزید یک زن با چادر، مقنعه، روسری و این چیزها خفه شود و عذاب بکشد؟

- نه بابا این خبرها هم نیست. زن‌ها زیر مانتوی خودشان چیزی نمی‌پوشند. مانتوهای نازک می‌پوشند.

- شما از کجا می‌دانید؟

- شما دارید کم‌کم توهین می‌کنید...

- نه. به هیچ وجه قصد توهین ندارم. اگر چنین برداشتی شده عذرخواهی می‌کنم.

- ببینید من به هیچ فردی کار ندارم. همه آزاد هستند هر طوری دلشان می‌خواهد زندگی کنند. من اعتقاداتی دارم. آن را به هیچکس هم اجبار نمی‌کنم. درباره دوست دخترم هم با او صحبت کرده‌ام و توافق داشته‌ایم. خودش انتخاب کرده است. به نظر من در این جامعه زن برای حفاظت از خودش باید مسائلی را رعایت کند. من نه به حکومت کار دارم و نه به پلیس. من فقط به خدا کار دارم. من نمی‌خواهم به جهنم بروم...

- خانواده شما مذهبی هستند؟

- به شدت.

- مذهبی بودنشان مثل شماست؟

- نه. آنها اصول محکمی دارند. در این حد که اگر بفهمند من خارج از چهارچوب دین با دختری رابطه دارم مرا طرد می‌کنند...

فاطمه زنی سی‌ساله است. چادر به سر کرده است اما در یکی از قسمت‌های خلوت پارک مشغول خوردن یک لقمه بزرگ کوکوی سبزی است. ارتباط‌گیری با او دشوار است و تقریباً نیم ساعت طول می‌کشد تا او را برای انجام یک صحبت- البته با حفظ فاصله فیزیکی اعتمادبخش- راضی کنم.
...
- برای یک تحقیق دانشگاهی لازم دارم.

- مگه شما دانشجو‌ها بیکارید آخه؟

- حالا اگر می‌شه بگید دیگه...

- چی را بگم؟

- بیماری خاصی دارید که روزه نمی‌گیرید؟

- نه! گرسنه‌ام. از صبح همه جا را برای یافتن کار زیر پا گذاشته‌ام.

- شما چادری هستید. به نظر باید مذهبی باشید...

- هستم.

- خوب پس چرا...

- من به حرف خدا همیشه گوش دادم، اما خدا هیچ وقت به حرف من گوش نکرد. از وقتی طلاق گرفتم خانواده‌ام مرا رها کردند. زنده بودن و پاک بودن با هم در این مملکت جمع نمی‌شود. از کار اخراج شده‌ام و برای کار پیدا کردن باید سرحال بود. گرسنه در این تابستان نمی‌شود کار پیدا کرد. بی‌حالی را توی صورتم ببینند کار نمی‌دهند.

- تا به حال از خودتان پرسیده‌اید چرا خدا کمکی به شما نمی‌کند؟

- همیشه از خودم می‌پرسم. در زندگی‌ام خطایی نکرده‌ام. اهل نماز و روزه و قرآن بودم. خانه‌نشین و باحیا بودیم با خواهرهایم. مرد را ندیده به خواست پدر و مادر برای ازدواج تن دادم... (آه خسته‌ای می‌کشد و ادامه می‌دهد) اول فکر می‌کردم اینها امتحان است اما... (سکوت می‌کند.)

- آلان هم نماز و روزه و قرآن...

- آره. چاره‌ای ندارم. خدا آخرین امید من است. عذاب می‌کشم وقتی فکر کنم شاید اشتباه کرده باشم، اما ترجیح می‌دهم که خدایی باشد حتی اگر من اشتباه کرده باشم!

- یعنی چی که اشتباه کرده باشید؟

- ما که این دنیا را نداشتیم. اینطوری شاید آن دنیا را داشته باشیم. می‌ترسم بازنده هر دو دنیا باشم.

- می‌گویند ایمان به خدا از روی ترس یا برای پاداش ارزشی ندارد...

- این را حضرت علی می‌گوید. عبادت بردگان و تجار. حضرت علی می‌گوید ایمان باید از روی عشق به پروردگار باشد. بی ترس و توقع.

- پس چرا شما می‌ترسید؟

- نمی‌دانم. اما ترس هم نیست. خدا می‌گوید روزه بگیرید تا از حال گرسنگان باخبر شوید. من خودم گرسنه‌ام. خودم از حال خودم خبر دارم.

پلیس‌ها بی‌حال‌تر از شهروندان

در ماه رمضان مصادف با تابستان، گویا پلیس ایران بی‌حال‌تر از شهروندان است و از گرما و گرسنگی به ستوه آمده است. برعکس فرماندهان نیروی انتظامی، کادرهای پایین نیروی انتظامی با شدت و سخت‌گیری به جنگ روزه‌خواران نمی‌روند. برخلاف سال‌های نه چندان دور، پلیس‌ها سعی می‌کنند بسیاری از موارد روزه‌خواری را نادیده بگیرند.

در پیاده‌روی یکی از خیابان‌های اصلی شهر، پسر جوانی بی خبر از وجود اتومبیل پلیس در فاصله چندمتری خود سیگاری روشن می‌کند. ماشین پلیس به کنار او می‌رسد. بلندگوی خود را روشن می‌کند و پلیس کنار راننده خیلی آرام می‌گوید: «پسر اون سیگار را خاموش کن. حداقل جلوی ما خجالت بکش»! جوان سیگارش را درون جوی آب پرتاب می‌کند و ماشین پلیس از او دور می‌شود. جوان مجدداً سیگاری دیگر روشن می‌کند.

برخورد پلیس در قالب طرح‌های امنیتی شدید است

حکومت ایران همچنان مایل است در رسانه‌ها و فضای تبلیغاتی بر بعد «اسلامی» سیستم قدرت در ایران تاکید و آن را برجسته کند. این تبلیغات رسانه‌ای و رسمی البته محدودیت‌ها و فشارهای جدی‌ای در جامعه برای شهروندان ایران به وجود می‌آورد.

در قالب طرح‌های امنیتی اغذیه‌فروشی‌های ارائه‌کننده مواد غذایی در ساعت‌های پیش از افطار در ماه رمضان پلمپ می‌شوند و با سرنشینان خودروهایی که اقدام به خوردن، آشامیدن و کشیدن سیگار می‌کنند برخورد و خودروی آنها متوقف و پرونده آنها به مراجع قضایی ارسال می‌شود. فرمانده انتظامی تهران بزرگ پیش از آغاز ماه رمضان از شهروندان خواست هرگونه تخلف صنوف را در ماه رمضان از طریق تلفن ۱۱۰ به پلیس اطلاع دهند.

همچنان امور نمایشی برای خوراک‌دهی به صدا و سیمای حکومتی توسط پلیس انجام می‌شود. در یکی از این تبلیغات پلیسی، نیروی انتظامی با استقرار در ورودی کوهستان‌ها در ماه رمضان با کوهنوردانی که در حال خوردن یا آشامیدن بودند برخورد می‌کرد تا اینطور نشان داده شود که پلیس حتی در کوهستان‌ها هم حضور دارد. در ترمینال‌های مسافربری، کافه‌ها و کافی شاپ‌های درون هتل‌ها، پارک‌ها، کوچه‌های خلوت و به دور از چشم پلیس، شمار زیادی از مردم توجهی به ممنوعیت دینی و حکومتی در زمینه خوردن و آشامیدن در ماه رمضان ندارند.

تلاش برای اسلامی‌سازی همه امور جامعه به ورزش نیز کشیده شده است و پای استفتاء از مراجع دینی به فوتبال نیز کشیده شده است. فدراسیون فوتبال برای تعطیلی مسابقات فوتبال تحت فشار مراجع تقلید قرار گرفته و مجبور شده است مسابقات فوتبال را در ساعت‌های پس از افطار برگزار کند.

به طور مثال در یکی از این استفتائات، آیت الله صافی گلپایگانی گفته است: «آنچه برای مسلمان بیدار، متعهد و مؤمن مهم است حفظ هویت و استقلال اسلامی و سنت‌های دینی است که به آن در همه جا و همه برنامه‌های بین‌المللی افتخار و اعلام وجود می‌نماید. شعائر دینی با هیچ یک از مراسم دیگر قابل معاوضه نیست. حضور مسلمانان در سایر مراسم باید حضور اسلام و حضور مسلمانان مستقل باشد. و ضعف و تنازل جایز نیست: "و لله العزة و لرسوله وللمؤمنین". اینجانب اطمینان دارم که برگزارکنندگان این مسابقات، فرهنگ اسلامی و اعتبار عنوان جمهوری اسلامی را بالاتر و برتر از هر عنوان دیگری می‌دانند، و ثانیاً اگر آنها هم بخواهند علیه سنت‌های اسلامی عمل کنند، جوانان عزیز و متعهد ما با آنها همکاری نخواهند نمود. خداوند متعال بر عزت و عظمت اسلام و مسلمین بیفزاید.»

در قالب طرح‌های امنیتی اغذیه‌فروشی‌های ارائه‌کننده مواد غذایی در ساعت‌های پیش از افطار در ماه رمضان پلمپ می‌شوند و با سرنشینان خودروهایی که اقدام به خوردن، آشامیدن و کشیدن سیگار می‌کنند برخورد و خودروی آنها متوقف و پرونده آنها به مراجع قضایی ارسال می‌شود. فرمانده انتظامی تهران بزرگ پیش از آغاز ماه رمضان از شهروندان خواست هرگونه تخلف صنوف را در ماه رمضان از طریق تلفن ۱۱۰ به پلیس اطلاع دهند.

همه‌چیز با گذشته متفاوت است

در دهه شصت و هفتاد خورشیدی، روزه‌خواران با حکم زندان، شلاق و بیگاری‌هایی مانند «کندن قبر» تنبیه می‌شدند.

نیروهای پلیس در حضور مافوق‌های خود، در حضور دوربین‌های تلویزیونی و خبرنگاران یا در هنگام اجرای طرح‌های ابلاغی هیچ گونه نرمشی از خود نشان نمی‌دهند، اما در خارج از این چهارچوب‌ها معمولاً به توهین، نصیحت یا تهدید بسنده یا از روزه‌خواری چشمپوشی می‌کنند.

در سال‌های اخیر شوراهای حل اختلاف بسیاری از پرونده‌های روزه‌خواری را با جریمه نقدی مختومه می‌کردند. حالا در پاره‌ای از موارد نیروی انتظامی بعد از چند ساعت بازداشت، روزه‌خواران را بدون ارجاع به مرجع قضایی آزاد می‌کند. در بعضی از شهرستان‌ها نیروی انتظامی از روزه‌خواران برای شست‌وشو و نظافت کلانتری یا آسایشگاه سربازان استفاده می‌کند. نیروهای پلیس در حضور مافوق‌های خود، در حضور دوربین‌های تلویزیونی و خبرنگاران یا در هنگام اجرای طرح‌های ابلاغی هیچ گونه نرمشی از خود نشان نمی‌دهند، اما در خارج از این چهارچوب‌ها معمولاً به توهین، نصیحت یا تهدید بسنده یا از روزه‌خواری چشمپوشی می‌کنند.

هنوز یک آمار علمی و دقیق در این زمینه تهیه نشده است، اما مشاهدات بسیاری این نکته را تائید می‌کند که پایبندی به قوانین اسلامی به شیوه سنتی در بین افراد مسن و میان سال بیشتر از جوانان است. افراد مسنی هستند که با وجود بیماری‌هایی که حتی مبلغان مذهبی نیز وجود آنها را برای روزه نگرفتن موجه اعلام می‌کنند همچنان روزه می‌گیرند و در مواقعی با مشکلات شدید جسمی راهی بیمارستان می‌شوند. در کنار این مسئله، افراد مسن دیگری با آگاهی‌رسانی افراد خانواده یا رسانه‌ها به سلامت خود توجه و از روزه گرفتن خودداری می‌کنند.

میزان پایبندی به قوانین مذهبی مانند ممنوعیت ارتباط با جنس مخالف، نماز خواندن و روزه گرفتن در بین جوانان هر ساله در حال طی کردن روندی نزولی است، اما همچنان در ایران تعداد خداباروران بسیار بیشتر از بی‌خدایان است. البته بر هیچکس پوشیده نیست که برای افراد بسیاری یک اعتقاد درونی جایگزین پایبندی به قوانین مذهبی شده است. شاید هرگز نتوان برای مدعیات فوق به جز مشاهدات عینی و میدانی مدرک دیگری ارائه داد. پاسخگویی صریح و صحیح مردم به هر نوع پرسشنامه‌ای در زمینه مسائل اعتقادی هم با پیشفرض‌ها منفی جدی و برخورد به شدت محافظه کارانه همراه خواهد بود. آنچه که می‌توان گفت این است: «کمیت و کیفیت اعتقادات مذهبی مردم ایران نسبت به گذشته دچار تغییرات آشکار شده است.»

خشونت عریان پلیس و ناامنی زنان

Wed, 04 Jul 2012 12:13:16 +0000

نعیمه دوستدار

نعیمه دوستدار - سال‌هاست شعار مبارزه با بدحجابی در صدر شعارهای مبارزه با مفاسد اجتماعی در ایران قرار گرفته و به رغم درگیری جامعه ایران با انواع آسیب‌های اجتماعی نظیر اعتیاد، فقر و دزدی، هم و غم مسئولان انتظامی ‌این کشور این است که با پوشش مردم به خصوص زنان برخورد کنند.

آنها تمام ظرفیت و توان خود را متمکز کرده‌اند تا به زعم خود "معضل بدحجابی" را از بین ببرند. نیروی انتظامی ایران، با فرمان ارشاد بدحجابان و برخورد با کسانی که با لباس‌های کوتاه خود "امنیت اجتماعی را به خطر می‌اندازند"، بیش از پنج سال است که فعالیت خود را آغاز کرده و این جدا از نیروهایی است که دوره‌های مختلف زمانی با نام‌های دیگری مثل کمیته و بسیج و... این روش را دنبال می‌کنند.

تلاش برای همسان‌سازی و ارائه الگوی واحد برای پوشش مردم از طریق محدود کردن رنگ‌ها و مدل‌ها و تبلیغات علیه مد و متهم کردن عوامل خارجی در شکل دادن به شکل لباس پوشیدن مردم، کارهای دیگری است که در کنار اجرای طرح‌های خشنی مانند گشت ارشاد و گشت‌های امنیت اخلاقی اجرا می‌شوند. این فعالیت‌ها گاهی با چاشنی فعالیت‌های فرهنگی و تبلیغی و تلاش برای ارائه مد و فشن اسلامی‌ هم همراه است، اما زور و فشار فعالیت‌های تنبیهی آنقدر زیاد است که این نوع اقدام‌ها در هجوم رفتارهای خشن پلیس با مردم گم می‌شوند.

شاید اولین نکته‌ای که در ماجرای طرح‌های موسوم به امنیت اخلاقی مطرح می‌شود، خشونتی است که در برخورد پلیس به عنوان مظهر تامین امنیت اجتماعی دیده می‌شود. در حالی که در تمام دنیا پلیس حامی ‌مردم و تامین‌کننده امنیت به حساب می‌آ‌ید، در ایران این نقش به نقش مقابل خود به عنوان یک متجاوز به حریم خصوصی و عمومی‌ تبدیل شده است.

چهره خشن پلیس

این روزها زنان و دختران از تعقیب و گریز ماموران در خیابان‌های تهران می‌گویند و اینکه ماموران گشت ارشاد نه فقط در محل‌های مشخص، که در همه کوچه‌ها و خیابان‌ها پراکنده‌اند و گاهی در گذرها و پیچ‌ها مخفی شده‌اند تا خاطیان را گیر بیندازند.

به جز خیابان‌ها و میدان‌ها، حالا نمایشگاه‌ها، کنسرت‌ها و برنامه‌هایی از این دست هم از هجوم پلیس درامان نمانده‌اند و خبرهایی از دستگیری و تذکر به چهر‌های هنری و مشهور هم به گوش می‌رسد که حاکی از عزم جزم پلیس ایران در اجرای طرح گشت ارشاد است.

به جز خیابان‌ها و میدان‌ها، حالا نمایشگاه‌ها، کنسرت‌ها و برنامه‌هایی از این دست هم از هجوم پلیس درامان نمانده‌اند و خبرهایی از دستگیری و تذکر به چهر‌های هنری و مشهور هم به گوش می‌رسد که حاکی از عزم جزم پلیس ایران در اجرای طرح گشت ارشاد است. تصاویری که از این برخوردها منتشر می‌شود هم تصاویری خشن است؛ زنان و دخترانی که با زور به داخل ون‌های پلیس کشانده می‌شوند و انواع توهین‌ها را می‌شنوند. در این برخوردها، استاندارد و تعریف مشخصی هم وجود ندارد و ماموران به شکل سلیقه‌ای با هر نوع پوششی که مطابق میل‌شان نباشد، برخورد می‌کنند.

چهره پلیس در برخورد با عموم مردم به خصوص زنان که گروه مخاطب برخوردهای تنبیهی هستند چهره‌ای تهدیدکننده و خشن است. این برخورد به مرور زمان و با گذشت چند سال از اجرای طرح‌های امنیت اجتماعی نه تنها تلطیف نشده بلکه روز به روز شدیدتر و تندتر شده تا جایی که اعتراض افرادی از درون این تفکر را نیز برانگیخته و دایره اعتراض به شیوه برخورد ماموران گشت ارشاد تا حد نیروهای معتقد به اجبار پوشش و رعایت حجاب هم گسترده شده است.

به عنوان نمونه، نویسنده وبلاگ "گزارش اقلیت" که از محتوای نوشته‌های آن پیداست که به گروه به اصطلح ارزشی و هوادار محمود احمدی‌نژاد، رئیس‌جمهور ایران تعلق دارد، چندی پیش در یک پست وبلاگی مشاهداتش را درباره برخود پلیس با زنان چنین به اشتراک گذاشت: "چند هفته پیش، داشتم از خیابان پیروزی می‌گذشتم که التماس‌های یک زن را برای سوار نشدن در ماشین وَن گشت ارشاد دیدم. ماشینی که در فاصله 200 متری که من طی کردم دو زن دیگر را هم به زور سوار کرد (یاد ماشین‌های شهرداری افتادم که ساعت 9 کیسه‌های زباله را از سر هر کوچه که می‌گذرند، جمع می‌کنند). جالب اینکه وقتی خودروی گشت ارشاد می‌خواست زن سوم را سوار کند، مردم به آن خانم می‌گفتند از توی کوچه فرار کند (ببینید اوضاع به کجا رسیده). دیروز هم در همان خیابان بودم که ناگهان یک دختر جوان در حالی که کیفش را دو دستی در آغوش گرفته بود، از کنارم به سرعت گذشت. کمی ‌جلوتر را نگاه کردم و دیدم بله... باز هم خودروی گشت ارشاد دارد یک زن ایرانی را با خود می‌برد و آن یکی خانم هم از ترس گیر افتادن داشت به سرعت می‌دوید (همانی که از کنارم گذشت)."

این وبلاگ نویس در ادامه سوی دیگری از موضوع امنیت اجتماعی را مطرح می‌کند: "اما روز قبل از آن نیز، داخل اتوبوس بودم که فریادهای بلند زنی را دیدم که با پسر جوانی بحث می‌کرد. چون اتوبوس توقف کرده بود توانستم متوجه بشوم که آن زن به خاطر آزار پسر (متلک‌پرانی) با آن پسر درگیر شده بود."

این نویسنده اشاره می‌کند که این زنان همان خانم‌هایی هستند که در آستانه هر انتخابات و مراسمی، ‌از نجابت آنها به عنوان زن ایرانی سخن گفته می‌شود. او می‌نویسد: "همانطور که متلک پرانی‌های یک پسر امنیت روانی یک خانم را به هم می‌زند، شما گشت ارشادی‌ها هم صد برابر بدتر امنیت روانی زن‌ها را به‌هم می‌زنید. چون روی گشت ارشاد، برچسب قانون هم زده شده است. شما هیچ فرقی با آن پسر ندارید که بدتر هم هستید." او نتیجه می‌گیرد که زنان به دلیل این برخوردها امنیتی احساس نمی‌کنند، "چون چند قلچماق با لباس مقدس نیروی انتظامی، زن‌ها را از خیابان جمع می‌کنند و امنیت روانی جامعه و زن‌ها را به هم می‌زنند."

اعتراضی پذیرفته نیست!

زنان و دختران ایرانی این روزها فارغ از اینکه گرایشی به رعایت یا عدم رعایت حجاب داشته باشند، مورد بازخواست و تذکر قرار می‌گیرند. بسیاری از آنها می‌گویند که بیرون آمدن از خانه برایشان دشوار شده است، چون واقعا نمی‌دانند گشت ارشاد به چه چیزی گیر می‌دهد.

چهره پلیس در برخورد با عموم مردم به خصوص زنان که گروه مخاطب برخوردهای تنبیهی هستند چهره‌ای تهدیدکننده و خشن است. این برخورد به مرور زمان و با گذشت چند سال از اجرای طرح‌های امنیت اجتماعی نه تنها تلطیف نشده بلکه روز به روز شدیدتر و تندتر شده تا جایی که اعتراض افرادی از درون این تفکر را نیز برانگیخته و دایره اعتراض به شیوه برخورد ماموران گشت ارشاد تا حد نیروهای معتقد به اجبار پوشش و رعایت حجاب هم گسترده شده است.

مریم، زن ۲۵ ساله‌ای که تاکنون دوبار با برخورد این ماموران مواجه شده به زمانه می‌گوید: "ترجیح می‌دهم همیشه سوار ماشین باشم و پیاده جایی نروم؛ هرچند آنها ماشین‌سوارها را هم پیاده می‌کنند."

او معتقد است در این دوبار برخوری که با گشت ارشاد داشته، شخصیت اجتماعی و هویت زنانه‌اش مورد توهین قرار گرفته و غرورش شکسته شده است. اوکه مهندس یک شرکت عمرانی است، می‌گوید: "این‌ها روشی است برای خانه‌نشین کردن زنان و حذف‌شان از عرصه‌های عمومی. می‌خواهند چهره اجتماع را یکدست کنند و ترجیح می‌دهند زنان آنقدر تحقیر شوند که عطای بیرون آمدن از خانه را به لقایش ببخشند."

در نمونه‌ای دیگر یک نویسنده که لازم می‌داند خود را معتقد به مبانی اسلام و حفظ حجاب معرفی کند، در یادداشتی به برخوردهای گشت ارشاد با زنان و دختران اشاره می‌کند و شیوه برخوردهای نیروهای گشت ارشاد با بازداشت شدگان را مصداق اهانت و اعمال غیر انسانی و اسلامی ‌می‌داند و می‌پرسد: "در شرایط سخت و ناگوار اقتصادی و گرانی کنونی که فشارهای آن، خانواده‌ها را از هم گسسته است، در شرایط گسترش این‌همه ناامنی اجتماعی از اعتیاد و دزدی، کیف قاپی و قتل و تجاوز و ... تا اختلاس‌های بزرگ در کشورعقل سلیم دینی ما، برخوردهای سلبی و نظامی‌ و چکشی را برای نهی از منکری مثل حجاب باید بپذیرد؟"

این نویسنده به شیوه‌های بازداشت زنان و دختران و تحقیر و توهین که در جریان این بازداشت‌ها صورت می‌گیرد و به تشکیل پرونده و عکسبرداری از آنها منتهی می‌شود، اعتراض کرده و البته در پاسخ او، بهمن کارگر، معاون اجتماعی ناجا، گفته است: "پلیس ضابط مقام قضایی است و مبنای عمل، تجویز قانون و در خیابان، مشهود بودن مصادیق مجرمانه است و جای استدلال‌های فقهی قبل از تصویب قانون بوده و اصولاً وظیفه مجری و ضابط، استدلال و اقناع در خیابان در هنگام انجام وظیفه نمی‌باشد."

علاوه بر این، توجه به اعتراض‌ها و انتقادها در زمینه این طرح، در دستور کار مجریان آن نیست و اسماعیل احمدی مقدم، فرمانده ناجا، اعلام کرده است که ناجا طبیعتاً وظایف خود را انجام خواهد داد. او ادعا می‌‌کند که در زمینه اجرای طرح امنیت اخلاقی، تماس‌های مردمی ‌با مرکز 197 نشان از رضایت آنان دارد و پلیس در این زمینه با کاهش شکایت‌های مردمی نیز روبه‌رو بوده است. او گفته است: "نیروی انتظامی ‌در انجام وظایف خود به اینکه فضای جامعه و رسانه‌ها چگونه است، توجهی نمی‌کند."

به نظر می‌رسد این توضیح اسماعیل احمدی‌مقدم، پاسخ روشنی است به کسانی که امیدوارند رفتار خشن و تحقیرآمیز با زنان، با روش‌های ارشادی و انتقادی در پلیس ایران تغییر کند.

بازداشت پنج تن از «عوامل القاعده» در کرمان

Wed, 07 Sep 2011 15:50:34 +0000

فرمانده نیروی انتظامی استان کرمان از بازداشت پنج نفر در استان کرمان که به گفته وی از «عوامل القاعده» بوده اند خبر داد.

به گزارش خبرگزاری فارس، سردار حسین چناریان فرمانده انتظامی استان کرمان گفته است که پنج تن از «عوامل القاعده» که توسط نیروهای انتطامی در کرمان بازداشت شدند، قصد ورود مقادیر زیادی سلاح، مهمات و مواد منفجره به کشور را داشته‌اند.

حسین چناریان همچنین افزوده است: «در بررسی‌های تکمیلی مسئولان اداره اطلاعات مقادیری اسلحه، مهمات و چاشنی‌های انفجاری در استان سیستان و بلوچستان کشف کرده‌اند.»

حسین چناریان: افراد خارجی دستگیر شده وابسته به القاعده و اهل کشورهای همسایه غربی ما هستند

اواخرسال گذشته نیز رسانه‌های دولتی خبر بازداشت دست کم نه نفر از افراد وابسته به القاعده در شهرستان سردشت واقع در استان آذربایجان غربی را منتشر کردند.
آن‌زمان تارنمای جمهوی اسلامی (ایرنا)، نوشته بود، این افراد وابسته به گروه وهابیون هستند که هدفشان «ایجاد اختلاف بین شیعیان و اهل سنت» است.

وهابیت در ۵۰ سال گذشته مذهب درباری سعودی بوده‌است و وهابیانی که در هندوستان، افغانستان و پاکستان هستند هسته اصلی نیروهای القاعده را تشکیل می‌دهند.

پشتیبانی تروریسم
فرمانده انتظامی استان کرمان در رابطه با بازداشت شدگان استان کرمان گفته است: «این افراد خارجی دستگیر شده وابسته به القاعده و اهل کشورهای همسایه غربی ما هستند.»
بازداشت این افراد در حالی است که ایالات متحده آمریکا، ایران را به عنوان «فعال‌ترین پشتیبان تروریسم» در سال ۲۰۱۰ معرفی کرده است.

در گزارش سالانه وزارت خارجه آمریکا که هر سال درباره کشورهای «حامی تروریسم» منتشر می‌شود، گفته شده ایران به دلیل پشتیبانی از گروه‌های شبه‌نظامی در خاورمیانه و آسیای مرکزی به عنوان «فعال‌ترین حامی تروریسم» در سال ۲۰۱۰ باقی مانده است.

گزارش سالانه وزارت خارجه امریکا ایران را فعالترین حامی تروریسم در سال 2010 معرفی کرده و خبرگزاری فارس از قول احمدی نژاد امریکا را بزرگترین پشتیبان تروریسم دانسته است.

در این گزارش کشورهای سوریه، سودان و کوبا را نیز در فهرست کشورهای «حامی تروریسم» هستند.
البته در مقابل خبرگزاری فارس نیز در گزارشی که مروری بر سفرهای احمدی‌نژاد به نیویورک داردف از قول او نوشته است که امریکا بزرگترین پشتیبان تروریسم در دنیاست.

از طرفی دیگر وزارت خزانه‌داری آمریکا روز ۲۸ ژوئیه با انتشار بیانیه‌ای اعلام کرد، عزالدین عبدالعزیز خلیل از تسهیل کنندگان ارشد امور القاعده است که هم اکنون با آگاهی دولت ایران در این کشور کار و زندگی می‌کند.
شبکه القاعده که دارای ماهیت نظامی است به عنوان یک شبکه «تروریستی» شناخته می‌شود. حمله این گروه به مرکز تجارت جهانی آمریکا در ۱۱ سپتامبر ۲۰۰۱ جزو بزرگ‌ترین اقدامات «تروریستی» این شبکه به رهبری «اسامه بن لادن» قلمداد می‌شود.
اسامه بن لادن رهبر القاعده در ماه مه سال جاری توسط کماندوهای آمریکایی در ویلایی در شهر ابیت آباد پاکستان کشته شد.

جزييات تازه از تیراندازی پلیس به ساکنان یک مجتمع مسکونی در شيراز

zamaanehnews — Thu, 18 Aug 2011 03:00:50 +0000

نيروی انتظامی ايران برای بازداشت دو متهم، يک مجتمع مسکونی در شهرک صدرای شيراز را که دست‌کم ۴۰ نفر در آن سکونت داشته‌اند، گلوله‌باران کرده است.

اين حمله ساعت چهار صبح دوشنبه ۲۴ مرداد ۱۳۹۰ آغاز شد و تا ساعت پنج بعدازظهر همان روز ادامه داشت.

يکی از ساکنان اين مجتمع که در هنگام حمله پليس در منزلش بود به روزنامه روزگار چاپ تهران گفت: «تقريباً ساعت چهار صبح بود که صدای گلوله شنيديم. اول فکر کرديم دارند ديش‌ها را می‌اندازند اما هرچه بيشتر گذشت، بر شدت تيراندازی افزوده شد و ديگر مطمئن شده بوديم که صدای تير است.»

اين زن که خواست نامش فاش نشود، افزود: «من به همراه دو پسر کوچکم از شدت ترس به خودمان می‌لرزيديم و کاری از ما ساخته نبود. تنها کاری که از دستم بر می‌آمد، اين بود که يک جايی را در خانه که به نظرم امن‌تر می‌آمد، درست کردم و بچه‌هايم را آنجا پناه دادم و خودم هم شروع به داد و فرياد کردم و درخواست کمک کردم.»

منبع روزنامه روزگار:‌ در تمام مدت در حال تماس با کلانتری‌ها و پليس ۱۱۰ بودم و التماس می‌کردم که ما را نجات دهند اما هيچ کس کاری نکرد

وی که منزلش در طبقه بالای خانه متهم مورد تعقيب پليس بود، تأييد کرد که پليس به خانه‌اش نيز شليک کرده است.

او به زمانی که در ميان شليک گلوله‌ها در خانه‌اش محبوس بود، اشاره کرد و افزود: «در تمام مدت در حال تماس با کلانتری‌ها و پليس ۱۱۰ بودم و التماس می‌کردم که ما را نجات دهند اما هيچ کس کاری نکرد.»

به گفته وی، اين مجتمع مسکونی تا غروب مورد حمله و شليک انواع اسلحه‌ها مانند دوشکا قرار داشت.

اين منبع همچنين گفت ساختمان محل زندگی‌اش «نابود» شده و مسئولان نيروی انتظامی نيز در پاسخ به اعتراض او گفته‌اند: «برو خدا را شکر کن که بچه‌هايت زنده هستند.»

چند منبع ديگر نيز در گفت‌وگو با روزنامه اعتماد گفته‌اند پليس برای دستگيری متهم، آن‌ها را نيز در تيررس تيراندازی قرار داده است.

با اين حال علی مؤيدی، فرمانده نيروی انتظامی استان فارس گفت پليس برای اين حمله مسائل ايمنی را رعايت کرده است.

اما نعمت احمدی، وکيل دادگستری، نوع حمله پليس به يک مجتمع مسکونی برای بازداشت يک متهم را «کاملاً غيرحرفه‌ای» توصيف کرد و افزود: «در حادثه شيراز، تخلفات عديده‌ای صورت گرفته و دادگاه نظامی بايد با آن برخورد کند.»

اين حمله که از سوی نعمت احمدی «کاملاً غيرحرفه‌ای» توصيف شده، در زمانی رخ داد که سرتيپ اسماعيل احمدی‌مقدم، فرمانده نيروی انتظامی ايران روز پيش از آن گفته بود: «امنيت در ايران مثال‌زدنی است و امروز چه در روش‌ها و چه در ابزارها، قدرت کشف و دستگيری پليس به‌ويژه در جرائم جنايی بالاست.»

پليس اعلام کرد در اين حمله، قصد داشت فردی را به نام سجاد حيدری و يک زن را که به قتل و خريد و فروش مواد مخدر متهم بوده‌اند، بازداشت کند.

در اين حمله سجاد حيدری کشته و زن همراهش نيز زخمی شده است.

ناامنی‌های اجتماعی در ايران در ماه‌های اخير گسترش کم‌سابقه‌ای يافته است. مجلس ايران، روز چهارم مرداد با حضور مسئولان دولتی، قضائی و انتظامی به بررسی اين موضوع پرداخت اما بيشتر مقامات ايران در اين جلسه «بيگانگان و دشمنان» را عامل اين ناآرامی‌ها دانستند و رسانه‌های ايران را از بازتاب چنين مواردی پرهيز دادند.

در همین زمینه:

فیلم تیراندازی پلیس به مجتمع مسکونی در شیراز

انتقاد شديد عادل فردوسی‌پور از نيروی انتظامی

zamaanehnews — Tue, 16 Aug 2011 05:35:55 +0000

عادل فردوسی‌پور، مجری برنامه ورزشی نود، شامگاه دوشنبه ۲۴ مرداد ۱۳۹۰ در پخش زنده شبکه سوم تلویزیون دولتی ایران به شدت از نيروی انتظامی انتقاد کرد.

هفته گذشته پس از مسابقه تيم فوتبال صنعت مس کرمان و استقلال تهران، مأموران نيروی انتظامی در کرمان با حمله به فيلمبردار برنامه نود، وی را مورد ضرب و شتم قرار دادند و دوربينش را نيز شکستند.

در اين ماجرا چند تن ديگر از همکاران برنامه نود نيز از سوی نيروی انتظامی کرمان مورد ضرب و شتم قرار گرفتند.

عادل فردوسی‌پور در برنامه شب گذشته خواهان حضور مسئولان نيروی انتظامی و توضيح آن‌ها درباره اين ماجرا شده بود اما نيروی انتظامی از پاسخگویی در اين‌باره خودداری کرده است.

عادل فردوسی‌پور: نيروی انتظامی فعلاً اين هفته مانع پخش تصاوير ما شد و بهانه آورد چون ما دفاع نمی‌کنيم، تصاوير هم پخش نشود اما اميدواريم همان‌طور که امام گفته‌اند ميزان رأی ملت باشد نه ميزان زور و قدرت باشد

فردوسی‌پور گفته است: «دوربين بچه‌های صدا و سيما را گرفتند و برخوردی بد با بچه‌های ما (کردند)، حالا هم که انگار اين دوربين آب شده و هيچ کس پاسخگو نيست.»

وی افزود: «کاش صدا و سيما اجازه پخش اين تصاوير را به ما می‌داد. کاش در اين مواقع برای دفاع از حقوق همکاران زحمتکش‌مان در شهرستان‌ها پرقدرت وارد می‌شديم تا اين اتفاقات ديگر تکرار نشود.»

به گفته مجری برنامه نود «به هر حال دوستان در نيروی انتظامی فعلاً اين هفته که مانع پخش تصاوير ما شدند و بهانه آوردند چون ما دفاع نمی‌کنيم، تصاوير هم پخش نشود اما اميدواريم همان‌طور که امام گفته‌اند ميزان رأی ملت باشد نه ميزان زور و قدرت باشد.»

اشاره فروسی‌پور به سخنان آیت‌الله روح‌الله خمینی، رهبر فقید ایران است که در یکی از سخنرانی‌هایش گفته بود: «میزان رأی ملت است.»

برنامه نود، پربيننده‌ترين برنامه ورزشی است که از تلويزيون دولتی ايران پخش می‌شود.

عادل فردوسی‌پور مجری و تهيه‌کننده اين برنامه، پخش آن را از سال ۱۳۷۸ آغاز کرد.

اين برنامه به دليل انتقادهايی که عليه برخی از مسئولين ورزشی و دولتی مطرح کرده تا آستانه توقف پخش پيش رفته اما ظاهراً مسئولان صدا و سيمای جمهوری اسلامی ايران حاضر نيستند با کنارگذاشتن فردوسی‌پور، شمار زياد مخاطبان اين برنامه را از دست بدهند.

در همین زمینه:

ویدئوی انتقاد عادل فردوسی‌پور از نیروی انتظامی

آمريکا نيروی انتظامی ايران را تحريم کرد

zamaanehnews — Thu, 30 Jun 2011 03:51:37 +0000

دولت آمريکا دو فرمانده نيروی انتظامی ايران را به اتهام «همکاری» با دولت سوريه برای سرکوب معترضان در اين کشور تحريم کرد.

به گزارش خبرگزاری فرانسه، نيروی انتظامی جمهوری اسلامی ايران، سرتيپ اسماعيل احمدی‌مقدم، فرمانده اين نيرو و احمدرضا رادان، جانشين فرمانده نيروی انتظامی در شمار تحريم‌های تازه آمريکا قرار گرفته‌اند.

وزارت خزانه‌داری آمريکا اعلام کرده احمدرضا رادان در ماه آوريل ۲۰۱۱ به دمشق سفر کرده تا درباره «چگونگی سرکوب مخالفان» به حکومت بشار اسد «کمک کارشناسی» بدهد.

ديويد کوهن، معاون وزير خزانه‌داری در امور تروريسم و اطلاعات مالی گفته آمريکا با اين تحريم‌ها، کمک‌های نظامی و امنيتی ايران به سوريه را افشا کرده است.

سوريه کمک‌گرفتن از ايران برای سرکوب معترضان را رد می‌کند.

ديويد کوهن، معاون وزير خزانه‌داری در امور تروريسم و اطلاعات مالی گفته آمريکا با اين تحريم‌ها، کمک‌های نظامی و امنيتی ايران به سوريه را افشا کرده است

آمريکا پيش‌تر نيز سپاه قدس ايران را که شاخه برون‌مرزی سپاه پاسداران است متهم کرده بود که به دولت بشار اسد، رئیس‌جمهوری سوریه برای سرکوب معترضان کمک‌رسانی می‌کند. ايران اين اتهامات را بی‌اساس می‌داند.

دولت آمريکا سال گذشته نيز شماری از مقامات نيروی انتظامی، امنيتی، قضايی و سپاه پاسداران را به اتهام «نقض حقوق بشر» تحريم کرده بود.

وزارت خزانه‌داری آمريکا همچنين اعلام کرده است ژنرال جميل حسن، رئيس سازمان اطلاعات نيروی هوايی ارتش سوريه و اداره امنيت سياسی سوريه نيز به اتهام سرکوب مخالفان تحريم شده‌اند.

مارک تونر، سخنگوی وزارت امور خارجه آمريکا گفته است ما با اين اقدامات به اين افراد پيام می‌دهيم که ما رفتار آن‌ها را زير نظر داريم و در اين خصوص نيز اقداماتی انجام می‌دهيم.

اتحاديه اروپا نيز هفته گذشته محمدعلی جعفری، فرمانده سپاه پاسداران، قاسم سليمانی، فرمانده سپاه قدس و حسين طائب، فرمانده اطلاعات سپاه ايران را به اتهام «همکاری در سرکوب معترضان سوری» تحريم کرده بود.

باراک اوباما، رئيس جمهوری ايالات متحده آمريکا چند ماه پیش گفته بود دولت سوريه برای سرکوب شهروندانش از ايران کمک می‌خواهد و قصد دارد «به روش‌های وحشيانه‌ای» که دولت ايران از آن استفاده کرده، متوسل شود.

به گزارش منابع حقوق بشری، از زمان آغاز ناآرامی‌ها در سوريه دست‌کم ۱۳۰۰ نفر در تظاهرات ضددولتی کشته و در حدود ۱۲ هزار نفر نيز بازداشت شده‌اند.

رئیس مجمع نمایندگان تهران: مسئولان با برخورد با بدحجابی مخالفت نکنند

Maryam — Sat, 18 Jun 2011 09:50:29 +0000

حسن نوروزی، رئیس مجمع نمایندگان تهران در مجلس می‌گوید که هیچ مسئولی حق ندارد اعلام نظر مخالف خود را نسبت به برخورد با «بدپوششی» بیان کند.

به گزارش خبرگزاری دانشجویان ایران (ایسنا)، وی با بیان اینکه برخورد با «بدپوششی مساله عرفانی نیست»، اگفت که این موضوع یک مساله اجتماعی است و همه مسولان باید نسبت به تحقق آن تعهد داشته باشند.

اواخر اردیبهشت ماه جاری، مرتضی تمدن، استاندار تهران اعلام کرده بود: «وضعیت حجاب در شهر تهران مناسب است و بهترین اقدام این است که عفاف و حجاب از سوی مردم اجرا شود.» وی پیش از آن نیز در اردبیهشت ماه سال گذشته خواهان عدم برخورد سلیقه‌ای در رابطه با حجاب شده بود.

رییس مجمع نمایندگان تهران، «بدپوششی» را یک «بزه اجتماعی و اخلاقی» دانست و اضافه کرد: «شرط اساسی نهادینه شدن برخورد با ناهنجاری‌های اخلاقی و بدپوششی متحد شدن تمام مسولان است.»

به گفته وی دولت، مجلس، قوه قضائیه و تمام مسولان دستگاه‌های ذیربط باید «نظر متحد» نسبت به اجرای این طرح داشته باشند.

«ورود جوانانی که تمام طول تحصیل را در مدارس تک جنسیتی گذرانده‌اند، به دانشگاه‌های مختلط، تاثیرات منفی در مقوله عفاف و حجاب دارد»

این نماینده مجلس، همچنین گفت: «تفکیک جنسیتی دانشگاه‌ها، یکی دیگر از راه‌های نهادینه شدن فرهنگ عفاف و حجاب است و ورود جوانانی که تمام طول تحصیل را در مدارس تک جنسیتی گذرانده‌اند، به دانشگاه‌های مختلط، تاثیرات منفی در مقوله عفاف و حجاب دارد.»

به گزارش خبرگزاری فارس فرمانده نیروی انتظامی، نیز امروز، شنبه در حاشیه مراسم تودیع و معارفه فرمانده انتظامی خراسان رضوی برخورد با بدحجابی را از «مطالبات به حق مردم و جامعه» دانست و گفت: «با افرادی که هنجارهای ارزشی و اجتماعی جامعه را مخدوش و زیرپا می‌گذارند به شدت برخورد می‌شود.»

وی اعلام کرد که «طرح تشدید با هنجار شکنان امنیت اخلاقی» از روز چهارشنبه هفته جاری در سراسر ایران آغاز خواهد شد و پس از دادن تذکر به افراد «بدحجاب و بی‌حجاب و جوانانی که مزاحمت‌های خیابانی برای نوامیس مردم ایجاد می‌کنند»، با این افراد «برخورد» خواهد شد.

پیش از این، جانشین فرماندهی نیروی انتظامی ۱۷خرداد ماه جاری از تشدید طرح مقابله با بدپوششی در سراسر کشور خبر داده و گفته بود که این طرح از ۲۵خرداد ماه جاری آغاز خواهد شد.

هرسال با آغاز فصل تابستان، سخت‌گیری‌ها در رابطه با پوشش زنان در ایران شدت می‌گیرد. در سال‌های اخیر نیروی انتظامی با راه‌اندازی گشت ارشاد، برخی زنانی که پوشش آن‌ها مطابق با معیارهای اعلام شده از سوی نیروی انتظامی نبوده را بازداشت کرده است.

طرح امنیت اخلاقی در داخل و خارج ایران

Maryam — Wed, 15 Jun 2011 08:57:45 +0000

فریبا داووی مهاجر

فریبا داوودی مهاجر- احمد علم‌الهدی امام جمعه مشهد می‌گوید: «اگر در کوچه و محله شما، یک درنده یا گزنده پیدا شود، شما نمی‌گذاری بچه‌ات از خانه بیرون برود که نکند این گزنده و درنده به او آسیب بزند. عزیز من! این زن و دختر جوانی که در آن کوچه، همسایه شماست و هر روز و هر ساعت روسری‌اش عقب‌تر می‌رود و مویش پریشان‌تر و لباسش تنگ‌تر می‌شود، از هر درنده‌ای و گزنده‌ای برای ناموس و جوان تو آسیبش بیشتر است؛ چرا بی‌تفاوتی؟»

اما مهدی طائب، روحانی اصول‌گرا، روز دوشنبه، بیست و سوم خرداد ماه ضمن تأکید بر مبارزه با بی‌حجابی گفت: «جریانی در جامعه سعی دارد بدحجابی و بعضاً بی‌حجابی را در جامعه به صورت سازمان یافته رواج دهد.»

به گفته وی رگه‌هایی از «رواج سازمان یافته بی‌حجابی در جریان انحرافی» نیز به چشم می‌خورد.

به تعبیر آن‌ها، زنان ایرانی که به هر دلیلی مایل به «انتخاب پوشش» خود هستند و از الگوهای رفتاری دیکته شده جمهوری اسلامی پیروی نمی‌کنند، یا به شکل سازمان‌یافته در جهت جریان‌های انحرافی حرکت می‌کنند، یا درندگان و حیوانات گزنده‌ای هستند که امنیت جامعه را به خطر می‌اندازند.

تنها همین دو اظهار نظر نشان می‌دهد که نگاه جریان حاکم به بخش کثیری از انسان‌هایی که حجاب اجباری را قبول ندارند و الگوی دیگری برای پوشش خود انتخاب کرده‌اند، نه تنها نگاهی از بالا و دستوری است، بلکه در اندیشه آن‌ها چنین زنانی یا حیوان‌اند یا روسپیانی که خود را عرضه می‌کنند. آن‌ها از زن تنها برجستگی‌های بدنش را می‌بینند؛ برجستگی‌هایی که اگر نمایان شود به مانند حادثه اخیر در اصفهان می‌تواند موجب تجاوز گروهی عده‌ای مرد به آن‌ها شود.

به مصاحبه فرمانده نیروی انتظامی منطقه پس از این حادثه توجه کنید. او قبل از هر اظهار نظری دلیل تجاوز۱۵ مرد به این زنان را بدپوششی مهمانان زن بیان کرد.

وی در سخنان خود اشاره‌ای به دلایلی مثل بیماری این مردان یا مصرف مواد مخدر توسط آن‌ها یا هر عامل دیگری نکرد که می‌تواند موجب تجاوز گروهی شود.

تصور می‌کنید چنین برداشتی از چنین وقایعی تنها در میان دست‌اندرکاران جمهوری اسلامی رایج است و تنها در داخل مرزهای ایران اتفاق می‌افتد و درخارج از مرزهای ایران گریبان‌گیر بعضی از مردهای هم‌وطن نشده است؟

آیا تصور می‌کنید چنین ابتذالی تنها در میان متعصبین و متحجرین مذهبی وجود دارد و بعضی مردان غیر مذهبی و حتی سکولار از این ابتذال به واسطه شعارهای زیبا مبرا هستند؟

آیا تصور می‌کنید تنها زنی که در داخل ایران زندگی می‌کند در مقابل مزاحمت‌های جنسی خاموش است یا در هر جایی که باشد در مقابل حرف و سخن‌های که با مکانیسم‌های مشخص شده آبروی او را به جای فرد مزاحم در خطر می‌اندازد، سکوت می‌کند؟

مسلم است روی سخن من با همه مردان هم‌وطن در داخل و خارج ایران نیست. من از آفاتی صحبت می‌کنم که مرز نمی‌شناسد و متاسفانه نه تنها برخی مردان هموطن که زنان تحت تاثیر و تحت تربیت جامعه مردسالار را نیز در بر می‌گیرد؛ جامعه‌ای که نه فقط برای لباس پوشیدن بلکه به جرم شاد بودن یا خندیدن یا مدل حرف زدن نیز همچنان زن ایرانی را قضاوت می‌کند.

اگر چه این تفکر در خارج از ایران همانند داخل، سردار رادان ندارد تا خبر از طرح امنیت اخلاقی بدهد و گشت موتوری و خودروی نیروی انتظامی و نیروی آموزش دیده رسمی در کار نیست، اما با‌‌ همان نگاه و با روش‌هایی متفاوت زنان را حذف و اضافه و قضاوت می‌کند. در واقع مهم نیست که کجا باشی یا چه پوششی داشته باشی. مهم این است که چون زن هستی باید همیشه مراقب باشی. باید همیشه در اضطراب به سر ببری که برادرت یا همسرت یا همکارت یا مرد همسایه یا شوهر دوست صمیمی‌ات یا فرمانده نیروی انتظامی و امام جمعه شهر و رئیس دانشگاه درباره تو به عنوان یک زن چگونه نگاه می‌کند.

از نظر سردار رادان بیرون آمدن مو از دو طرف روسری امنیت جامعه را زیر سئوال می‌برد. از نظر مردی که همه‌گونه روابط آزاد در قلب اروپا دارد خندیدن زن به یک مزاح نوعی نخ دادن تلاقی می‌شود. نمی‌توانی زن باشی و‌‌ رها باشی و طعم مزاحمت یا جسارت را نچیده باشی

باید همواره مراقب باشی تا تو را یک زن عفیف بدانند. حتی نوشتن یا صحبت کردن درباره این قضاوت دائمی خطر باز قضاوت شدن را می‌آفریند. مانند دوستی که به دلیل ساخت یک فیلم درباره هم‌جنسگرایان همواره با این قضاوت روبه‌رو می‌شد که هم‌جنسگراست و در ‌‌نهایت مستندسازی در این حوزه را ترک کرد. یا مانند زنی که چون همسر یک مرد سیاسی است برای حفظ امنیت شغلی یا حیثیتی همسرش، حتی وقتی که نه خودش نه همسرش به حجاب اعتقاد ندارد، باید حجاب ویژه حکومت اسلامی را داشته باشد.

تمام آن‌چه در اطراف زن ایرانی می‌گذرد قضاوت است. نه تنها در صداوسیما و کتاب‌های آموزشی که با تبلیغ دایمی خوب و بد، زشت و زیبا، قالبی ساخته‌اند تا هر چه نشانه‌ای از زنانگی دارد را داخل آن بریزند و آن‌چه می‌خواهند از قالب خارج کنند. در خارج از مرزهای ایران هم آن‌چه بر روح روابط میان زن و مرد ایرانی حاکم است، قالب‌سازی از زنی است که اگر خودش باشد انگاری روی لبه تیغی حرکت می‌کند که سال‌ها است برای راه رفتن او تراشیده شده؛ لبه تیزی که با اندکی خطا هلاکش می‌سازد. اساساً تیغه را به گونه‌ای تراشیده‌اند تا تاوان خطا هلاکت باشد.

فقط نباید که سردار روزبهانی، رئیس امنیت اخلاقی، برای حفظ عفت خبر از تربیت و اعزام ۷۰ هزار نفر بدهد. همین که برای نقل مجلس نشدن در محافل مردانه و در امان ماندن از شوخی‌های سخیف در یک گوشه بنشینی و به خودت اجازه اظهار نظر حتی سیاسی هم ندهی انگار صد‌ها سردار روزبهانی را در مغز خودت کاشته‌ای.

یادم می‌آید در یک جلسه کاری، یک زن اتفاقاً محجبه از حقوق زنان و این‌که باید درصدی برای زنان برای حضور در شورای مرکزی یک حزب سیاسی در نظر گرفته شود دفاع کرد. پس از این‌که او رفت یک مرد سیاسی در گفت‌وگو با مرد دیگری از آن زن با عنوان «زنیکه» یاد کرد و هرگز فراموش نمی‌کنم در آن لحظه به چه حالی شدم: برای در امان ماندن از چنین لقبی علیه خودم، آرام به پشت یک ستون خزیدم و تظاهر کردم که هیچ نشنیده‌ام و سکوت کردم.

همان روزها بود که تصمیم گرفتم به جای ملق زدن در فضا‌های سیاسی مردانه، دست فعالان جنبش زن را بگیرم ومستقل و فراتر از ابرگفتمان‌های مسلط جامعه برای تغییر نگاه جامعه به زن با همه هزینه‌هایش تلاش کنم؛ هزینه‌هایی که زندان و بازجویی رسمی و خطرات تعریف شده نیست. هزینه‌هایی است که می‌تواند بی‌رحمانه یک زن را از قواعد بازی و حتی زندگی معمول حذف کند.

امروز همکار جوان روزنامه‌نگارم زنگ زد. از مزاحمت مرد همکارش گله کرد که منتهی به شکایت وی به رئیس رادیو شده است. رئیس سازمان در جواب این دختر جوان گفته بود: حتماً پیگیری می‌کنم ولی آخر چرا به شما بند کرده است؟ شاید رفتار نامناسبی داشته‌ای؟

با شنیدن این روایت به یاد روایت فرمانده نیروی انتظامی اصفهان افتادم که علت تجاوز دست‌جمعی را پوشش نامناسب زنان در مهمانی بیان کرد.

به این ترتیب پس از سال‌ها، ترس از قضاوت شدن را کناری گذاشتم و درباره این ترس نوشتم.