مهری جعفری

مشکلات همجنسگرایان در ایران

behnam — Sat, 19 May 2012 15:01:46 +0000

مریم حسین‌خواه

مریم حسین‌خواه - "همیشه ترنس بودنم مثل پتک به سرم خورده است، اگر با این موضوع کنار می‌آمدند می‌توانستم در ایران زندگی کنم و دربه‌در نبودم و مشکلات روانی پیدا نمی‌کردم. دلم می‌خواهد روزی خانواده و برادرم که کاری کردند من از جامعه و کشورم بریده شوم، متوجه شرایطم بشوند."

این بخشی از حرفهای آکو، جوان ۲۰ ساله‎ سنندجی است که حالا در ترکیه تقاضای پناهندگی داده است. او در فیلم ویدیویی که هفدهم ماه مه ‌در روز جهانی مبارزه با هموفوبیا در لندن پخش شد، از آزارهایی می‌گوید که به خاطر ترنس بودن در ایران تحمل کرده است؛ از اینکه او را در تیم فوتبال و گروه موسیقی مدرسه راه نمی‌دادند و می‌گفتند "تو دختری"؛ از اینکه در دانشگاه نمی‌توانست با همکلاسی‌هایش ارتباط بگیرد و اگر ترنس بودنش را می‌فهمیدند او را مسخره می‌کردند؛ از همسایه‌هایی که او را "فاسد" خطاب می‌کردند و از اینکه خانواده‌اش او را در خانه حبس می‌کردند و چندبار اقدام به خودکشی کرده است.

در این مراسم که از سوی سازمان "رسانه‌های کوچک" برگزار شد، گزارش مفصلی از مطالعه این سازمان غیر انتفاعی درباره وضعیت همجنسگرایان و دگرباشان جنسی در ایران ارائه شد و علاوه بر سخنان شادی امین فعال حقوق همجنسگرایان، سعید دهقان خبرنگار روزنامه "گاردین" و مهری جعفری وکیل دادگستری، در فیلم‌های ویدیویی که از برخی دگرباشان جنسی در ایران و ترکیه گرفته شده بود، تصویر‌هایی از شرایط زندگی این اقلیت‌های جنسی در ایران نشان داده شد؛ تصاویری که بدون اغراق در وضعیت این بخش از جامعه، نمایی واقعی از مشکلات روزمره آن‌ها را بیان می‌کرد.

همجنسگرایان و نگاه مردم

فرید فرمانی، همجنسگرایی که در حال حاضر در کشور ترکیه درخواست پناهندگی داده، در یکی از این ویدیو‌ها علت خروج خود از ایران را تبعیضی دانسته است که جامعه بر امثال او اعمال می‌کند. وی می‌گوید: "بیشترین مشکلات دگرباشان جنسی مربوط به نوع نگرش جامعه به آن‌ها است."

فرید که به خاطر گرایش جنسی‌اش از خدمت سربازی در ایران معاف شده است، پس از اطلاع محل کارش از این موضوع در دادگاه محاکمه می‌شود و پس از سه ماه کسری حقوق و گذاشتن وثیقه برای ادامه روند دادگاه، به دلیل آنچه "فشارهای روحی و روانی خارج از حد تحمل" عنوان می‌کند، از کشور خارج می‌شود.

این تجربه‌ای است که بسیاری از دگرباشان جنسی از جمله سعید کمالی دهقان، خبرنگار همجنسگرای روزنامه "گاردین" نیز با آن مواجه بوده‌اند. سعید کمالی دهقان که یکی از سخنرانان این مراسم بود، در این زمینه گفت: "برای معافیت از سربازی شما باید به پیش دکتر بروید و آن‌ها تایید می‌کنند که گرایش جنستیی متفاوتی دارید یا خیر. آنها این را یک مشکل روانی می‌دانند. برای من این روند چندان مشکل نبود، اما تجربه همه اینطور نیست. ممکن است اما بعد از آن کارتان را از دست بدهید که البته این بستگی به محل کار دارد."

این خبرنگار همجنسگرا که در حال حاضر در لندن اقامت دارد، با همه مشکلاتی که به خاطر گرایش جنسی‌اش با آن روبه‌رو بوده است، همچنان سعی می‌کند نگاه مثبتی به ماجرا داشته باشد. او به حاضران در جلسه گفت: "در ایران همه چیز سیاه و سفید نیست و بسیار پیچیده است. اگر به یک پلیس بگویی که هموسکسوئال هستی اینکه چه اتفاقی می‌افتد بستگی به آن پلیس دارد."

همجنسگرایی؛ انحراف یا هویت؟

برخورد قانون و نهادهای رسمی کشور، تنها بخشی از مشکلات دگرباشان جنسی در ایران است و چنانکه که کوهیار، مرد جوان همجنسگرایی که چهره او در یکی از ویدیوها نشان داده نمی‌شود، می‌گوید: "در ایران همجنسگرایی یک هویت نیست، بلکه یک انحراف و در ‌‌نهایت خوشبینی، یک بیماری شناخته می‌شود. من اگر خودم را همجنسگرا معرفی کنم همه دوستان و روابطم را از دست خواهم داد. بسیاری از مردم پیشفرض‌های نادرستی درباره همجنسگرایان دارند و آن‌ها را در ردیف جانیان قرار می‌دهند."

زن ۲۴ ساله، لزبینی که فقط تصویری محو از چهره‌اش در فیلم دیده می‌شود نیز از همین نگرانی‌ها می‌گوید. از اینکه نگرانی او و امثال او هویت‌شان نیست و بیشتر از مسئله هویت نگران آرامشی هستند که ندارند؛ نگران باورهای سنتی هستند که مانع از درک تمایلات‌شان می‌شوند و همچنین نگران فشار ازدواج روی زنان لزبین هستند.

هرچند به گفته یکی دیگر از این دگرباشان خانواده‌هایی هستند که فرزندان همجنسگرای خود را پذیرفته‌اند، اما تعدادشان بسیار کم و نادر است و اغلب این افراد همچنان با مسئله پذیرش یا عدم پذیرش از سوی خانواده و جامعه دست به گریبان هستند و اگر یکی از افراد خانواده از آن‌ها حمایت کند، از تیررس حمله دیگران در امان نخواهد ماند.

آکو، که در ایران دانشجوی نرم افزار کامپیو‌تر بود، از مادرش می‌گوید که تنها فرد حامی او در خانه بوده و حتی هنگام خروج از ایران به ترکیه او را همراهی کرده، اما به خاطر این حمایت‌ها، پا به پای آکو از پدر و برادرش کتک می‌خورده است.

آکو می‌گوید که به خاطر ترنس بودنش، مدام مورد آزار قرار می‌گرفته است: "من به مردم احترام می‌گذاشتم، اما مردم من را مسخره می‌کردند. به من می‌گفتند فاسدم و جامعه را فاسد می‌کنم. من چه آزاری به دیگران رسانده بودم که همسایه‌ها می‌امدند در خانه ما و به والدینم می‌گفتند که چرا بچه‌تان اینجوری است؟"

برگه‌ای برای تضمین حق حیات

مشکلات یادشده فقط مشکل ترنس‌ها نیست و همجنسگراهایی که به خاطر فشارهای موجود مجبور به تن دادن به عمل جراحی تغییر جنسیت می‌شوند نیز به نوعی با این مشکلات مواجه هستند.

به گفته شادی امین، فعال حقوق زنان و حقوق همجنسگرایان، “یکی از مسائلی که باعث شده است عمل تغییر جنسیت در جامعه ایران این‌چنین از سوی دولت تبلیغ و مورد پشتیبانی قرار گیرد این است که در واقع هرکسی که تعریف‌های مردانگی و زنانگی را زیر سئوال می‌برد، باید به تعریف‌های طبیعی بازگشت داده شود.

شادی امین: یکی از مسائلی که باعث شده است عمل تغییر جنسیت در جامعه ایران این‌چنین از سوی دولت تبلیغ و مورد پشتیبانی قرار گیرد این است که در واقع هرکسی که تعریف‌های مردانگی و زنانگی را زیر سئوال می‌برد، باید به تعریف‌های طبیعی بازگشت داده شود.

تعریف طبیعی از زن و مرد این است که اگر فردی زن است قاعدتاً به مرد‌ها کشش و گرایش دارد و چنانچه به یک زن گرایش داشته باشد در واقع از این تعریف خارج شده است. همان‌گونه که در تعریف از یک مرد گرایش به یک زن قطعی فرض شده و چنانچه مردی به مرد دیگری گرایش داشته باشد باز هم مرزهای جنسیتی را بر هم ریخته است و برای حل این معضل است که در چنین مواردی عمل تغییر جنسیت پیشنهاد می‌شود تا ضمن حفظ این تعریف‌ها و مناسبات مانع از ترویج همجنسگرایی به عنوان یک روش زندگی شوند."

او که سال‌ها است در زمینه مسائل مربوط به همجنسگرایان فعالیت می‌کند، می‌گوید: "در ایران به محض اینکه زنی بگوید من از یک زن خوشم می‌آید، باید با انجام عمل تغییر جنسیت مرد شود و یا اگر مرد است، زن شود. در واقع بدین ترتیب معضل همجنسگرایی را حل می‌کنند. آن‌ها به کسانی که رفتار جنسی‌ای به جز تعریف آنان دارند، ترانس سکسوئل می‌گویند و آن‌ها را با مشاوران و روانشناسانی که خود نیز کارگزاران همین سیستم هستند، به سوی عمل تغییر جنسیت روانه می‌کنند."

شادی امین برگه گواهی اداره بهزیستی به همجنسگرایان را به به مثابه برگه‌ای برای "تضمین حق حیات" آن‌ها عنوان می‌کند و می‌گوید که در واقع جامعه "بیمار و هموفوبیک"، دو راه در مقابل افراد همجنسگرا می‌گذارد: "اول: تغییر جنسیت و قرار گرفتن در کلیشه‌های معمول مردانگی و زنانگی؛ و دوم پذیرش خطر طرد و تحقیر و مجازات از شلاق تا اعدام." هرچند از دیدگاه وی "راه اول در بسیاری از موارد نوعی مثله کردن جنسی این انسان‌ها است".

تغییری اندک اما موثر در قانون

راه دومی که پیش پای دگرباشان جنسی گذاشته می‌شود نیز فقط تحقیر ناشی از مجازات کیفری نیست. مهری جعفری، وکیل دادگستری با اشاره به تغییرات جدید در لایحه مجازات اسلامی، از مواد قانونی گفت که بر اساس آن‌ها در رابطه جنسی دو مرد با یکدیگر، فرد مفعول اعدام خواهد شد و فرد فاعل فقط به یک صد ضربه شلاق محکوم می‌شود و تنها پس از تکرار رابطه جنسی خود و محکومیت به آن برای بار چهارم، مشمول حکم اعدام خواهد شد. وی این قانون را به نوعی ترویج هرچه بیشتر تبعیض‌های جنسیتی دانست که "نشانه‌های زن بودگی" را مستوجب مجازات اعدام می‌داند. او در عین حال یادآور شد که قوانین ایران بین تجاوز و رابطه جنسی آزادانه بین دو همجنس فرق چندانی نگذاشته است و رابطه آزادانه همجنسگرایی نیز می‌تواند در نهایت از سوی آنها منجر به ادعای تجاوز شود.

بر اساس تغییرات جدید در رژیم کیفری ایران (ماده ۲۳۳ قانون جدید) حکم اعدام برای فرد فاعلی که رابطه‌اش به "عنف" نبوده است، تا پیش از مرتبه چهارم صادر نمی‌شود. شرایط دگرباشان جنسی در ایران همچنان دشوار و‌ گاه غیر قابل تحمل است و آنقدراین افراد را به خاطر گرایش جنسی متفاوت‌شان تحت فشار قرار می‌دهند که یکی از مردان جوانی که به خاطر فرار از این وضعیت به ترکیه گریخته است، در فیلمی که در این مراسم پخش شد، می‌گوید: "سختی‌ای که اینجا می‌کشم راحت‌تر از زوری است که در ایران بالای سرم بود."

پانویس:

۱- ماده ۲۳۳ قانون جدید مجازات اسلامی(۱۳۹۰) : "حد لواط برای فاعل، درصورت عنف، اکراه یا دارا بودن شرایط احصان، اعدام و در غیر این صورت صد ضربه شلاق است. حد لواط برای مفعول، در هر صورت اعدام است."

۲- ماده ۱۳۵ قانون جدید مجازات اسلامی(۱۳۹۰) : "هرگاه کسی سه بار مرتکب یک نوع جرم موجب حد شود و هر بار حد آن جرم بر او جاری گردد، حد وی در مرتبه چهارم اعدام است."

فرهنگ دگرباش‌پذیر ایرانی

arezoo — Sat, 09 Jul 2011 13:59:17 +0000

گفت‌و‌گوی با مهری جعفری-بخش چهارم

آرمان نامدار

آرمان نامدار - بخش چهارم و پایانی گفت‌و‌گوی من با مهری جعفری فعال حقوق بشر و وکیل پایه یک دادگستری را می‌خوانید.

وی در سه بخش پیشین از برخورد جامعه و قانون در برابر هم‌جنس‌گرایان ایران و بریتانیا سخن گفت.

خانم جعفری در این بخش، نخست از پذیرش شناور بودن و خنثی بودن جنسیت در فرهنگ گذشته ایران سپس از غیر قابل پذیرش بودن ترنس‌سکشوالیزم در جامعه مردسالار امروز و اجبار به تغییر جنسیت از سوی قانون سخن می‌گوید.

فرهنگ پارسی مذکر و مونث نمی‌شناسد

تا جایی که در متون ادبی می‌توان یافت و هرکسی، هر ایرانی می‌تواند متون ادبی کشورش را مطالعه کند و ‌می‌تواند مراجعه کند به نسل‌های قبل از خودش می‌بینیم که پادشاه‌های ایران حرمسرا داشته‌اند. هرچند که حرمسرا داشتن به آن شکل قبیح و قابل قبول نیست. ولی ما از یک جنبه دیگر به آن نگاه می‌کنیم. آیا یک امری از لحاظ اجتماعی می‌تواند قابل قبول باشد یا نه؟ اگر حرمسرا درست کردن برای زن‌ها قابل قبول بوده برای مردها هم بوده. مردهایی بوده‌اند که تمام عمر از ریش گذاشتن امتناع می‌کردند و بدون ریش زندگی می‌کردند و نقش دیگری داشتند غیر از جنسیت مردانه‌ای که ما از آن تصور داریم. این بخش از فرهنگ ما در لایه‌های مختلف جامعه‌مان پذیرفته شده بوده و برای آن جایگاهی درنظر گرفته شده بوده. بحث من سر این است که اگر ما به اروپا نگاه کنیم همچنین چیزی در فرهنگ‌شان ندارند. در فرهنگ‌شان چنین جایگاهی برای انسان، بین زن و مرد، متصور نبوده است. یعنی در جامعه اروپایی از قدیم یا الزاماً باید مرد می‌بودید یا زن. هیچ انسانی نمی‌توانسته حتی به صورت خنثی باشد که یک مسئله کاملاً فیزیکی است. درحالی که در جامعه ایران، پسربچه زمانی که به بلوغ می‌رسیده یک جریانی که بین زن بودن و مرد بودن هست را طی می‌کرده. خانم نجم‌آبادی در این زمینه با تحقیق روی نشانه‌های تصویری در دوره قاجار کار کرده‌اند.

ترنس‌سکشوال‌ها الزاما به جراحی نیاز ندارند

جراحی برای تغییر جنسیت را برای این در ایران به وجود آورده‌اند که بگویند ما با مسئله فیزیکی مشکلی نداریم. یعنی فکر می‌کنند اگر بخواهیم یک شق سوم بین مرد بودن و زن بودن در نظر بگیریم این شق غیر قابل قبولی است که باید تبدیل به یکی از این‌دو بشود.

چون ترنس‌سکشوال‌ها به لحاظ جسمی، مشخصات دو جنس را دارند و چون این مسئله عیان و غیر قابل انکاری است تنها کاری که برای آن‌ها انجام می‌دهند این است که وی را در نقش جنسیتی قرار می‌دهند که به آن‌ها دیکته می‌شود. یعنی یا مرد یا زن. البته بعضی از ترنس‌سکشوال‌ها احتیاج به این جراحی دارند چون ممکن است خودشان ترجیح بدهند یکی از این دو مشخصات مرد یا زن را به صورت قوی‌تری در خودشان داشته باشند.

اولاً به لحاظ روحی بعید به نظر می‌رسد که وی بعد از جراحی تغییر جنسیت صد در صد اگر زن بوده مرد و اگر مرد بوده زن شود. دوم این‌که چرا ما باید بخواهیم یک فرد همان چیزی شود که ما از هستی تصور داریم؟ یعنی تصور ما از هستی این است که همه موجودات باید یا نر یا ماده باشند. خب حالا یک نفر در این میان هست و نمی‌خواهد هیچکدام باشد. فکر می‌کنم این نظر در واقع همان القای نظریه مردسالارانه و سیاه و سفید دیدن زندگی است که به این شکل به لحاظ قانونی در حال تحمیل شدن است. در مورد کسی که خودش می‌خواهد و جراحی می‌کند حرفی نیست ولی این درست نیست که شما شرایط را برای کسی آنقدر سخت ‌کنید که همواره در مظان اتهام قرار بگیرد و به خاطر چیزی که هست مجرم تلقی بشود وی در نهایت مجبور می‌شود کاری را انجام دهد که شما از وی می‌خواهید. این‌جا در بریتانیا بسیاری از ترنس‌ها جراحی نمی‌کنند. چون آن‌ چیزی را که هستند قبول دارند و با آن راحت هستند. چون کسی به آن‌ها نگاه عجیبی ندارد یا مورد تمسخر، تحقیر و تهدید قرار نمی‌دهد. چه بسا تصور چنین چیزی سخت است که آدم با مشخصاتی به دنیا بیاید و تنها به این دلیل ‌که با اکثریت متفاوت است مورد تحقیر و مورد نگاه‌های عجیب قرار بگیرد و در آخر مجبور بشود مشخصات شخصی‌اش را عوض کند تا مثل دیگران شود.

این مسئله ترنس‌سکشوال‌ها در ایران فکر می‌کنم یک ظلم مضاعف است. حتی من هم‌جنس‌گرایانی را می‌شناسم که وقتی با ایشان صحبت می‌کردم، دیدم به حد زیادی تهدید و فشار سنگین روی آن‌ها هست، و خب خطر مرگ هم هست. تعدادی از آن‌ها می‌گفتند می‌خواهند خودشان را به عنوان ترنس معرفی کنند تا جراحی کنند. چقدر آدم باید در شرایط سخت قرار بگیرد که بخواهد این کار را بکند. در حالی که مردی که هم‌جنس‌گراست ارتباطی با ترنس‌سکشوالیزم ندارد. وی هم‌جنس‌گراست و شرایط فیزیکی‌اش شرایط یک مرد است. فرد، در چه شرایط تهدیدآمیز و ناامنی باید قرار بگیرد تا مجبور شود چنین تصمیمی بگیرد و اجازه بدهد یک جراحی بسیار وحشتناک و غیر ضروری (برای یک همجنسگرا) روی بدن‌اش انجام بشود. وحشتناک از این لحاظ که شما کاملاً مرد هستید یا کاملاً زن هستید و تغییر دادن جنسیت با یک جراحی به حالت مصنوعی واقعاً دردناک است. این است که فکر می‌کنم این قانون نه تنها کمکی‌ به حل مشکل نمی‌کند بلکه یک برخورد بسیار سطحی با هر دو مقوله هم‌جنس‌گرایی و ترانس‌سکشوالیزم است.

تلاش برای تبرک همجنس‌گرایان

Babak M — Mon, 20 Jun 2011 12:59:35 +0000

آرمان نامدار

بخش دوم گفت‌وگوی من با مهری جعفری را می‌خوانید. او در بخش پیش از مشکلات قانونی همجنس‌گرایان در ایران و راه‌حل‌های آن‌ سخن گفت. در این برنامه وی از وضیت قانونی و اجتماعی همجنس‌گرایان در بریتانیا می‌گوید.

مهری جعفری در این برنامه توضیح می‌دهد که چگونه حمایت‌ کشور‌های پیشرو در حقوق بشر از دگرباشان یکی از مهم‌ترین علل تفاوت کیفیت زندگی دگرباشان در آن کشورها است. ‌

برخورد دیروز و امروز شرق و غرب با گرایش جنسی

مهری جعفری: قانون ضد تبعیض شامل زنان، تمام اقوام، ملت و نژادهای مختلف و همچنین همجنسگرایان می‌شود. این قانون به‌طور خاص به همجنسگرایان هم می‌پردازد.

سابقه تاریخی تقسیم انسان‌ها به مرد و زن از غرب می‌آید و متعلق به شرق نیست. در ایران، خاورمیانه و شرق نگاه به این شکل نیست که مرد، مرد باشد و زن، زن باشد. در طول تاریخ می‌بینیم که به انواع و اقسام اسم‌ها ما همجنسگرایان را در فرهنگ خودمان قبول کردیم. در اصل آن چیزی که ما در ادبیات خود داریم صحه می‌گذارد بر این که در قدیم برخورد خشن یا توام با ترس نسبت به همجنسگرایان نداشتیم. ما در فرهنگ‌مان نداشتیم که به این شکل امروزی با همجنسگرایان برخورد شود. ولی بعد از این‌که فرهنگ غرب به کشور ما می‌آید و مدرنیته نهادینه می‌شود متاسفانه برخورد ما هم به نسبت جنسیت عوض می‌شود و جنسیت به شدت مردانه و زنانه می‌شود. توی اروپا نگاه به این موضوع ریشه‌ای‌تر است در نتیجه کار آن‌ها برای مبارزه با هموفوبیا سخت‌تر است.

کسانی هستند که همجنس‌گرا هستند ولی خودشان را همجنس‌گرا معرفی نکرده‌اند. شاید دوستان‌شان می‌دانند ولی خانواده‌شان نمی‌داند. یا خانواده می‌داند ولی همسایه نمی‌داند و یا شاید خانواده و همسایه می‌داند ولی در محل کار خود به کسی نگفته‌اند که همجنسگر هستند. این لایه‌های ترس از معرفی کردن و معرفی شدن در همجنسگراها در این‌جا وجود دارد. این موضوع که در یک سطحی راجع به آن در ایران صحبت می‌شود و راجع به آن قضاوت می‌شود در غرب هم در یک سطحی متفاوت همه‌گیرترشده. برای مثال خیلی‌ها را که تا به حال در پارلمان بودند و خودشان را همجنسگرا معرفی نکرده بودند دیدیم که به عنوان همجنسگرا خود را معرفی کردند. خیلی از هنرپیشه‌ها یا نویسندگان هم این‌کار را کردند. می‌بینیم رفته رفته آمار کسانی که معروف و مهم هستند و خودشان را همجنس‌گرا یا دوجنس‌گرا معرفی نکرده بودند و الآن خیلی راحت‌تر گرایش جنسی خود را معرفی می‌کنند بالا رفته است. کما این‌که کارزارها و کمپین‌های زیادی تشکیل شده تا کلیسای کاتولیک را قانع کند که ازدواج همجنس‌گرایان را به رسمیت بشناسد. بحث آن‌ها این است که بسیاری از همجنس‌گرایان می‌گویند ما مشکل قانونی برای ازدواج نداریم، ما می‌خواهیم کلیسا ما را متبرک کند. در واقع زوج‌های همجنس‌گرا حرف‌شان این است که ما هر دو مسیحی هستیم و قانون هم به ما اجازه داده تا ازدواج کنیم ولی باید ازدواج ما در کلیسا متبرک بشود. هرچند تاکنون با تمام این بحث‌ها کلیسا در مقابل پذیرش قسمت مذهبی این ازدواج‌ها مقاومت کرده است. در مورد اسلام هم همین‌طور. اخیراً دوتن از فقهای اسلامی پذیرفتند که همجنس‌گرایی حرام نیست و قابل قبول است. در حوزه‌هایی از اسلام هم کسانی هستند که خودشان را به عنوان مسلمان همجنس‌گرا معرفی می‌کنند. فعالان مذهبی زیادی در انگلیس وجود دارند که برای برداشتن قباحت و حرام بودن از همجنس‌گرایی تلاش می‌کنند چرا که هیچ منبع فقهی قابل قبولی وجود ندارد که این رابطه خودخواسته و انسانی و در بسیاری از موارد عاشقانه را زیر سئوال ببرد و رد کند.

پلیس به همجنس‌گرایان احساس امنیت می‌دهد

این‌جا با هموفوبیا به شدت برخورد می‌شود اگرچه هموفوبیا وجود دارد. هموفوبیا یک واقعیت جامعه انگلیس است. همان‌طوری که نژادپرستی در هر جامعه‌ای می‌تواند وجود داشته باشد. یعنی ترس و واهمه از گونه‌ای دیگر بودن. منتها مسئله مهمی که اینجا اتفاق افتاده این است که قوانین بسیار جدی و محکم در زمینه برابری انسان‌ها و قوانین ضد تبعیض در بریتانیا وجود دارد که همجنس‌گراها هم شامل آن شده‌اند. قانون ضد تبعیض حق را به کسی می‌دهد که آسیب‌پذیرتر است. در نتیجه پیش‌بینی‌هایی کرده تا شما در احساس امنیت کامل به‌سر ببرید. یک قانون کلی ضد تبعیض در پارلمان اروپا به تصویب رسیده و باز هر کشوری برای خود قانون ضد تبعیض دارد. در این‌جا در قانون ضد تبعیض به پلیس اختیارات خاصی داده شده که با هرگونه هموفوبیا مواجه بشود و با آن مقابله کند. پلیس‌های بریتانیا در زمینه دفاع از حقوق همجنس‌گرایان آموزش خاص می‌بینند. یعنی هر پلیسی جدا از آموزش عمومی که می‌بیند، آموزش می‌بیند که چطور می‌تواند علیه خشونت علیه همجنسگرایان مقابله کند. این خشونت دیده می‌شود، خیلی کم ولی برخورد خیلی شدیدی با این مسئله می‌شود.

قانونی برای همه همجنسگرایان

arezoo — Fri, 10 Jun 2011 15:07:17 +0000

گفت‌وگو با مهری جعفری، وکیل و فعال قضایی و حقوق بشر ساکن بریتانیا- بخش نخست

آرمان نامدار

آرمان نامدار- مهری جعفری، وکیل پایه یک دادگستری است که به بریتانیا مهاجرت کرده است.
او دفاع از حقوق همجنسگرایان ایرانی را در کارنامه خود دارد. در این برنامه نخستین بخش گفت‌وگوی من با مهری جعفری را می‌خوانید. او در این بخش از نحوه برخورد قوانین قضایی ایران با مسئله همجنسگرایی و راهکارهای دگرگونی آن سخن می‌گوید.

همجنسگرای همیشه مجرم!

مهری جعفری- در قانون قبلی ما کلمه همجنس‌بازی را فقط یک جا می‌بینیم؛ یعنی در قانونی که الآن همچنان اجرا می‌شود که در بخش مساحقه است برای زنان. ولی در قانونی که در حال تصویب است، در قانون مجازات اسلامی جدید که هنوز تصویب نشده و در مرحله تصویب است این کلمه بارها و بارها استفاده می‌شود و به دلیل بار معنایی منفی‌ای که پسوند «باز» در فرهنگ ما ایرانی‌ها القا می‌کند، فکر می‌کنم قانونگذار با عمد و آگاهی این کلمه را بارها استفاده کرده است.

در این قانون جدید* متاسفانه به تعدادی از فتواهای فقهی استناد شده و به تفاوت بین همجنس‌گرایانی که به اصطلاح آن‌ها «فاعل» و «مفعول» خوانده می‌شوند، اشاره شده است. با این پیش‌زمینه ذهنی از مفعول وشباهت به زنانگی که ‌برایش متصور شده‌اند که در ظاهر در موضع ضعیف قرار گرفته، برای مفعول حکم اعدام صادر ‌می‌کنند و برای فاعل که باز بنا به تصور خودشان، مرد بودن و قدرت مردانه را با خود یدک می‌کشد مجازات شلاق تعیین شده است.

من واقعاً متاسف هستم. هم از این‌که قانونگذار سعی نکرده بر مبنای تحولات و جریان‌های روز، قوانینی بر اساس نیازهای روز تصویب کند، بلکه به عقب هم برگشته و با دیدی به مسایل نگاه می‌کند که واقعاً در شرایط کنونی قابل قبول و قابل تصور نیست.

ما با نگاه قانونگذار کار داریم. در قوانین فعلی هم ما با این مقوله طرف هستیم که وقتی دو نفر دستگیر می‌شوند و هردو در مظان اتهام باشند، هر دو در معرض خطر اعدام هستند. ما به چنین قانونی معترض هستیم. چرا باید برای رابطه خودخواسته‌ و نه اجباری دونفر که به کسی هم آسیب نمی‌زند و کاملاً انسانی‌ست و به لحاظ پزشکی و علمی کاملاً پذیرفته و طبیعی محسوب می‌شود، مجازات تعیین و آن عمل جرم محسوب بشود؟ و چرا چنین مجازات بسیار سنگینی که از مجازات قتل هم سنگین‌تر است؟ در مجازات قتل آدمی را می‌کشید ولی این امکان را دارید که اولیای دم شما را ببخشند. ما در عمل می‌بینیم کسانی که به کسی آسیبی نرسانده‌اند و فقط درمورد زندگی خودشان تصمیم گرفته‌اند (همجنسگرایان) و هیچ آسیبی نه به جامعه و نه به کسی می‌رسانند مجازات‌شان سنگین‌تر شده است، چون در این مجازات جای بخشش در نظر گرفته نشده است. یک شق بخشش هست که گویا اگر شما به عنوان متهم، اقرار کنید ممکن است قاضی شما را ببخشد. من به عنوان وکیل هیچ‌وقت چنین پیشنهادی به موکلم نمی‌کنم که اول در حضور قاضی محترمی که عادت به حکم‌های اعدام کرده است، اقرار کند. من فکر می‌کنم هیچ راهی برای گریختن از چنین مجازاتی، حتی در مقایسه با سنگین‌ترین جرایمی مثل قتل درنظر گرفته نشده است. متاسفانه کسانی که درگیر چنین اتهامی هستند تنها راه ممکنی که دارند این است که به کل منکر چنین رابطه‌ای بشوند.

اصلاح قانون بهترین راه‌ حل

تا زمانی که قوانین خشونت‌بار داریم، این قوانین منجر به رفتارهای خشونت‌آمیز در جامعه می‌شود و رفتارهای خشونت‌آمیز دوباره جایگاه آن قانون را محکم‌تر می‌کند. می‌توان از قوانین راهنمایی و رانندگی مثال زد؛ سابقه‌ی کشورهایی که قوانین راهنمایی و رانندگی را نمی‌خواستند رعایت کنند و قوانین‌شان نه حادتر بلکه اصولی‌تر شده و تضمین‌های عملی‌تری را در کشورشان از لحاظ قانونی پیش‌بینی کرده‌اند؛ به نحوی که کمتر کسی می‌توانسته تخطی کند. راننده خاطی باید هزینه زیادی می‌داده است یا به دردسر بیشتری دچار می‌شده اگر قانون را نقض می‌کرده. بعد رفته‌رفته رفتار آن جامعه نسبت به قوانین راهنمایی رانندگی کشورشان تغییر پیدا کرده و این قضیه نهادینه شده. این البته مستلزم این است که آموزش هم در کنار آن قوانین بگذارید. یعنی شما برای نسل‌های بعدی از دوران ابتدایی شروع کنید به آموزش که این قوانین وجود دارند، چرا وجود دارند و چگونه باید به آن عمل کرد؟ ولی برای آن نسل اول، لازم بوده که یک‌باره قوانینی گذاشته شود که برای اوضاع نابه‌سامان آن کشور راه حل بدهد. در مورد ما هم همینجور است. تا زمانی که قوانین‌مان اینگونه خشونت‌بار است،‌ راه حل‌های قانونی برای سامان دادن به مسایل اجتماعی‌مان نداریم. درست است که در کنارش به آموزش هم احتیاج داریم ولی من فکر می‌کنم نمی‌توانیم منتظر بمانیم. شاید الآن نتوانیم راجع به آن صحبت کنیم چون قدرت دست مدیران و متفکران واقعی نیست که بتوانند با ساماندهی فکر کنند یا راه حل‌های راهبردی بدهند ولی در صورتی که چنین امکانی واقعاً وجود داشت دلیل ندارد که صبر کنیم تا جامعه عوض بشود، یا آموزش ببیند. اگر این امکان وجود دارد که بتوانیم برای یک سیستمی راه حل‌های سامان‌ده بدهیم، خب چرا باید منتظر ماند تا چیزهای دیگری عوض بشود؟ شما همان ساماندهی‌ای که می‌کنید تاثیرش را می‌گذارد روی بدنه‌ اجتماعی و فرهنگ جامعه. برای همین من فکر می‌کنم هم جامعه مهم هست، هم افکار جمعی، هم فرهنگ مردم، هم سیستم قدرت و مدیریت جامعه.

*در این مصاحبه هرجا به «قانون مجازات اسلامی جدید» اشاره شده، منظور «لایحه اصلاح موادی از قانون مجازات اسلامی» است که هنوز تصویب نشده و لذا لازم الاجرا نیست. این لایحه همچنان در دست بررسی مجلس شورای اسلامی است و هنوز بر سر حدود لواط، اجماع حاصل نشده است.