گازهای گلخانه‌ای

زمین، گرم‌ترین دهه‌اش را گذراند

arezoo — Mon, 21 Jan 2013 07:37:31 +0000

دن استون (Dan Stone)

برگردان:

احسان سنایی

دن استون - طبق داده‌های جدید دانشمندان سازمان ملی علوم جوی و اقیانوسی ایالات متحده (NOAA)، سال ۲۰۱۲ گرم‌ترین دهه در طول تاریخ ثبت دمای متوسط سیاره‌مان را پشت سر داشت.

اگرچه دمای متوسط زمین در سال ۲۰۱۲ رکوردی را جابجا نکرد، اما حدود 14.6 درجه سانتیگراد بود، که بالغ بر ۱ درجه از خط مبنایی که در دهه ۱۹۵۰ میلادی وضع شد، بیشتر است. طبق داده‌های جدید، این دما از سال ۱۸۸۸ میلادی تاکنون در حدود ۰.۸ سانتیگراد افزایش داشته؛ که با این حساب، سال ۲۰۱۲ در مجموع نهمین سال گرم تاریخ معاصر بود.

تامس کارل (Thomas Karl)، رئیس مرکز داده‌های جوی NOAA، پنجشنبه گذشته در حاشیه جلسه‌ای که به‌منظور ارائه همین داده‌ها ترتیب داده شده بود، به خبرنگاران گفت: "از سال ۱۹۹۶ به این طرف، [دمای زمین در] هر سال، از مقدار میانگین بیشتر بوده". دمای محلی ِ ایالات متحده هم از این پدیده مستثنا نیست. رکورد پیشین بیشترین دمای میانگین آمریکا، 12.3 سانتیگراد بود که در سال ۱۹۹۸ رقم خورد؛ حال‌آنکه در سال گذشته، همین مقدار حدود نیم‌درجه افزایش یافت، که از حیث گرمایش ِ سال‌به‌سال، بی‌سابقه است.

به‌گفته جیمز هنسن (James Hansen)، مدیر مرکز فضایی گادرد ناسا، "[ایالات متحده] رکورد گرم‌ترین سالش را نه‌فقط شکست، که عملاً درهم‌کوبید".

علی‌رغم اینکه هنوز بحث‌ها بر سر عوامل و میزان تأثیر انسان بر تحولات اقلیمی زمین در جریان است، اما اقلیم‌شناسان بلندپایه دولت آمریکا مشخصاً همان سوخت‌های فسیلی‌ای را مقصر شمرده‌اند که بر حجم گازهای گلخانه‌ایِ جو می‌افزایند. حتی با وجود اینکه دانشمندان هم انتظار نوساناتی را در حجم همین گازها طی فصول مختلف دارند، اما رویهمرفته سیر رشد دمای متوسط زمین را در سالیان آینده، فوق‌العاده صعودی ارزیابی می‌کنند.

به ‌همین ‌منظور، «برنامه تحقیقات تحولات اقلیمی» ِ ایالات متحده، جمعه گذشته دست به انتشار گزارشی زد که حاکی از تأثیر همه‌جانبه بخش‌های مختلف کشور، از بخش کشاورزی و حمل و نقل گرفته تا مدیریت منابع، بر این تغییر ِ نگران‌کننده بود. طبق این گزارش، هرچه دما بیشتر شود، معضلات بیشتری هم گریبانگیر روش‌های فعلی کشاورزی می‌شود و مخاطرات جدیدی را برای زیرساخت‌ها و خطوط کشتیرانی کشور ایجاد می‌کند.

منبع: National Geographic

توضیح تصویر:

عکس از Heather Pafford

CO₂ نیویورک را در بر می‌گیرد

arezoo — Thu, 22 Nov 2012 03:04:24 +0000

در سال ۲۰۱۰ شهر نیویورک ۵۴ میلیون تن گاز دی اکسید کربن به فضای جو زمین اضافه کرد (۷۵ درصد از ساختمان‌ها و بخش عمده‌ای هم از وسائل حمل و نقل). اما بیشتر مردم ایده بصری‌ای از ۵۴ میلیون تن گاز ندارند.

پروژه «کربن بصری» یا Carbon Visuals، پروژه‌ای هنری-محیط زیستی است که قصد دارد میزان گاز دی اکسید کربن ساطع‌شده از شهرهای بزرگ جهان را به تصویر بکشد تا حس میرزان آلودگی اتمسفر توسط زندگی روزمره انسان‌ها، برای مردم عادی شهروند این شهر‌ها، ملموس شود. این پروژه که با حمایت «صندوق دفاع محیط زیست» ممکن شده است و می‌خواهد که مردم نسبت به تولید گازهای گلخانه‌ای بیشتر حساس باشند.

در سال ۲۰۱۰ (آخرین سالی که اطلاعات آماری برای گاز دی اکسید کربن ساتع‌شده به جو موجود است)، شهر نیویورک ۵۴،۳۴۹،۶۵۰ تن گاز CO₂ به فضای جو افزود: این میزان گاز برابر است با ۱۴۸،۹۰۳ تن CO₂ در روز، ۶،۲۰۴ تن CO₂ در ساعت و ۱،۷۲ تن CO₂ در تانیه.

در فشار هوای استاندارد و دمای ۵۹ درجه فارنهایت، یک تن گاز CO₂ ساتع‌شده از شهر نیویورک، فضای جو را در ۰.۵۸ ثانیه پر خواهد کرد. حباب‌های آبی رنگ که در این ویدئو می‌بینید همین یک تُن، یک تُن اضافه شدن‌های گاز CO₂ به فضای جو زمین است. پس از مدت زمان کوتاهی، حباب‌های یک تنی، کوهی از گاز CO₂ را در اطراف ساختمان امپایر استیت شهر نیویورک تشکیل خواهند داد که کل ساختمان را در بر خواهد گرفت.

آیا پیروزی اوباما تاثیری بر محیط زیست دارد؟

arezoo — Thu, 15 Nov 2012 18:48:45 +0000

بیژن روحانی

بیژن روحانی - رییس جمهور شدن در ایالات متحده آمریکا به جز آن‌که سیاست‌های جهانی را تحت تاثیر قرار ‌می‌دهد، بر سرنوشت محیط زیست کره زمین نیز می‌تواند تاثیر گذار باشد. آمریکا به عنوان یکی از ثروتمند‌ترین کشورهای صنعتی جهان که در ضمن بیشترین سرانه مصرف انرژی را در دنیا دارد، می‌‌تواند با اتخاذ سیاست‌های متفاوت در زمینه صنعت، گازهای گلخانه‌ای، مهندسی محیط زیست و انرژی‌های پاک و تجدید پذیر تاثیرات مثبت یا منفی فراوانی بر محیط زیست برجای بگذارد.

آمریکا در حال حاضر یکی از بزرگ‌ترین تولید کننندگان گاز کربن در جهان است و از این رو سهم بسیار زیادی در آلوده کردن محیط زیست دارد. بنابراین نقش دولت و رییس جمهور این کشور در کاستن از میزان آلودگی‌های محیط زیست می‌تواند مهم و چشم‌گیر باشد.

به جز سیاست‌های ملی، گام برداشتن آمریکا در جهت حفظ محیط زیست و پایبندی نشان دادن به معاهدات جهانی می‌تواند تاثیرات مهمی بر سایر کشورها نیز برجای بگذارد و اجماع جهانی را برای دست یافتن به توافقنامه‌های زیست محیطی آسان کند.

اوباما، تغییرات آب و هوایی و طعنه‌های میت رامنی

باراک اوباما که اکنون دومین دور پیروزی خود در انتخابات ریاست جمهوری آمریکا را جشن می‌گیرد، در دوران تبلیغات انتخاباتی تاکید چندانی بر مسائل زیست محیطی نداشت، و از این رو مورد انتقاد برخی از فعالان محیط زیست در آمریکا قرار گرفت.

اوباما در نطق پیروزی خود اشاره بسیار کوتاهی به محیط زیست داشت و گفت آمریکایی‌‌ها نمی‌خواهند کودکانشان در سرزمینی زندگی کنند که با خطرات ناشی از گرم شدن کره زمین تهدید می‌شود.

اما شاید اکنون مهم‌ترین انتظاری که از ریس جمهور آمریکا در قبال محیط زیست جهانی وجود دارد، اقدامی موثر در خصوص تغییرات آب و هوایی است. میت رامنی، رقیب سرسخت اوباما، در دوران تبلیغات انتخاباتی به طعنه گفته بود که وظیفه رییس جمهور متوقف کردن بالا آمدن سطح آب دریاها نیست. حرفی که در حقیقت به گرم شدن دمای هوای کره زمین و آب شدن یخ‌های قطبی مربوط می‌شد.

اما پاسخ اظهارات میت رامنی به دردناک‌ترین شکل خود توسط طوفان سندی داده شد. طوفان ویرانگری که بسیاری آن را مرتبط با تغییرات آب و هوایی در کره زمین می‌دانند. در روزهایی که طوفان بخش‌های شرقی ایالات متحده را درمی‌نوردید، این اعتقاد بیش از هر زمان دیگری رایج شد که بلاهای سهمگین طبیعی که تعداد و قدرت آن‌ها سال به سال افزایش می‌یابد، با تغییرات آب و هوایی و تخریب محیط زیست در ارتباط است.

بنابراین اکنون برنده انتخابات اخیر ریاست جمهوری در آمریکا نمی‌تواند نسبت به بروز چنین بحران‌هایی بی‌تفاوت باشد. اوباما در نطق پیروزی خود اشاره بسیار کوتاهی هم به محیط زیست داشت و گفت آمریکایی‌‌ها نمی‌خواهند کودکانشان در سرزمینی زندگی کنند که با خطرات ناشی از گرم شدن کره زمین تهدید می‌شود.

دشواری‌های یک رییس جمهور

اما آیا می‌توان این سخنان بسیار کوتاه اوباما را نشانه‌ی مثبتی برای رویکردهای جدید او در جهت حفظ محیط زیست و مقابله با گرمایش زمین در نظر گرفت؟ فعالان محیط زیست چه انتظاراتی می‌توانند از رییس جمهور آمریکا، به عنوان یکی از قدرت‌مندترین کشورهای جهان داشته باشند؟

در سطح ملی اوباما اقدامات نسبتا مثبتی در زمینه انرژی انجام داده و می‌توان امیدوار بود که به این راه ادامه دهد. در این زمینه می‌توان به تغییر استاندارد مصرف سوخت برای خودروها و حمایت سازمان محیط زیست آمریکا از انرژی‌های پاک اشاره کرد.

در درجه نخست، مهم‌ترین انتظاری که از دولت امریکا در سطح جهانی می‌رود آن است که تا سال ۲۰۱۵ اقدام موثری برای دست یافتن به یک معاهده‌ی جدید جهانی در زمینه کاهش گازهای گلخانه‌ای انجام دهد. سال ۲۰۱۵ سالی است که به عنوان نقطه نهایی برای دست یافتن به توافق جهانی تعیین شده است و اگر در آن زمان هم چنین توافقی حاصل نشود، امیدها برای مقابله با گرم شدن آب و هوای زمین از بین خواهد رفت. مخالفت آمریکا و برخی کشورهای دیگر تاکنون یکی از موانع مهم دست‌یابی به توافقنامه‌ای همه جانبه در این مورد بوده است.

در سطح ملی اوباما اقدامات نسبتا مثبتی در زمینه انرژی انجام داده و می‌توان امیدوار بود که به این راه ادامه دهد. در این زمینه می‌توان به تغییر استاندارد مصرف سوخت برای خودروها و حمایت سازمان محیط زیست آمریکا از انرژی‌های پاک اشاره کرد.

با این حال اوباما برای اجرای سیاست‌های زیست محیطی با چالش‌هایی جدی رو به رو خواهد بود. تصویب قوانین جدید و جامع در زمینه حفظ محیط زیست نیاز به اجماع هر دو حزب اصلی در مجلس نمایندگان دارد. در حال حاضر جمهوری‌خواهان دارای اکثریت در مجلس نمایندگان هستند. پیش از این نیز برخی تلاش‌های اوباما در راستای کاستن از میزان تولید گازهای گلخانه‌ای نتوانسته بود موافقت قانون‌گذاران را جلب کند .مطابق یکی از قوانین پیشنهادی اوباما، قرار بود برای صنایع و نیروگاه‌هایی که به محیط زیست آسیب وارد می‌کنند جریمه‌هایی در نظر گرفته شود. اما در سال ۲۰۱۰، حزب دمکرات از بیم مخالفت قاطع جمهوری‌‌خواهان، مانع از مطرح شدن این پیشنهاد در سنا شد. به نظر می‌رسد با وجود اکثریتی از نمایندگان جمهوری‌خواه در مجلس نمایندگان، اوباما نمی‌تواند نسبت به تصویب قانونی در خصوص وضع مالیات برای تولید گازهای گلخانه‌ای امیدوار باشد.

اکنون در حالی که اوباما باید با مسائلی همچون بحران اقتصادی و بیکاری مقابله کند، برخی از تحلیل‌گران مسائل زیست محیطی این احتمال را مطرح کرده‌اند که ممکن است رییس جمهور آمریکا برای آن‌که بتواند با حزب جمهوری‌خواه به توافق برسد از مطرح کردن قوانین جدید در زمینه مقابله با تغییرات آب و هوایی و کاستن از میزان گازهای گلخانه‌ای خودداری کند. از سوی دیگر، حجم عظیم پول و سرمایه که در بازار سوخت فسیلی وجود دارد، می‌تواند باعث متوقف کردن هر ابتکار مهمی در زمینه محدود کردن استفاده از این انرژی‌های آلوده کننده باشد.

با این‌حال انتخاب مجدد اوباما می‌تواند تبعات مثبتی نیز به همراه داشته باشد. او که در آخرین دور ریاست جمهوری خود قرار دارد و دیگر قرار نیست با کسی رقابت کند، شاید بتواند این بار محافظه‌کاری و سکوت در قبال برخی از مهم‌ترین مسائل زیست محیطی را کنار بگذارد. بسیاری سکوت او در قبال گرم شدن کره زمین را به رقابت‌های انتخاباتی مرتبط می‌دانستند. اما شاید حالا بتوان انتظار داشت که این سیاست سکوت پایان یابد و ایالات متحده نقش موثری در کاستن از میزان گازهای گلخانه‌ای و مقابله با تغییرات آب و هوایی بر عهده بگیرد.

در همین زمینه:

محیط زیست در رقابت‌های انتخاباتی آمریکا

گرمایش زمین، از تصورات فعلی‌مان اسف‌ناک‌تر است

arezoo — Sun, 11 Nov 2012 00:59:51 +0000

ژولی بروالد (Julie Berwald)

برگردان:

احسان سنایی

ژولی بروالد - با فروکش کردن تدریجی طوفان مخوف سندی، دیگر پدیده گرمایش زمین را می‌شود از دل‌مشغولی‌های اکثر صاحب‌نظران برشمرد. طبق برخی ملاحظات، دمای افزوده‌ی آب‌های اقیانوس اطلس، حین عبور این طوفان از فراز جریان گلف‌استریم، آن را تقویت کرد و رشد نسبی ارتفاع آب دریاها هم به ظهور سیلاب‌های سنگین بعد از آن انجامید. طبق پژوهش اخیری که به تازگی در نشریه Science انتشار یافته، گرمایش زمین پدیده‌ا‌ی‌ست که فعلا خیال جولان دارد و به‌گفته پژوهش‌گران، تأثیر فزاینده‌اش از جمله محتمل‌ترین پیش‌بینی‌های کنونی‌ست.

جان فاسولو (John Fasullo) و کوین ترنبرث (Kevin Trenberth)، دو اقلیم‌شناسی هستند که به‌منظور حل یک معمای آشنا، دست به بررسی الگوهای جهانی توزیع رطوبت زده‌اند. سؤال اینجاست که در صورت رشد دوبرابری سطح کربن دی‌اکسید جو زمین – که بعید نیست تا پایان همین قرن محقق شود –دمای متوسط سیاره‌مان چقدر افزایش خواهد یافت؟

از زمان انتشار نخستین گزارش رسمی ناظر بر حساسیت اقلیم زمین در سال ۱۹۷۹، هیچکس نتوانسته الگوی دقیقی از این شاخص را ارائه کند. به‌ همین منظور، فاسولو و ترنبرث – که هر دو کارشناس مرکز ملی تحقیقات جوی ایالات متحده، موسوم به NCAR، واقع در شهر بولدر کلرادو هستند – این دفعه دست به تحلیل رفتار «ابرها» زده‌اند.

برآوردهای فعلی از این شاخص، که به «حساسیت متوسط اقلیم» مشهور شده، حول ۲،۸ درجه سانتیگراد تا سال ۲۱۰۰ می‌چرخد. اما پیش‌بینی‌ها، تا دو برابر این مقدار هم متغیرند و بازه‌ای از ۱.۷ تا ۴.۴ درجه سانتیگراد را پوشش می‌دهند. همین اختلاف به‌ظاهر ناچیز هم حائز اهمیت است، چراکه دمای بیشتر همانا و رشد بیشتر ارتفاع سطح دریاها و اقلیم نامساعدتر زمین هم همان. دگرگونی‌های بزرگ‌مقیاس چرخه اقیانوسی – که به‌معنای تغییرات گسترده‌ای در آب و هوای خشکی‌ها هم هست را نیز بایستی به این فهرست افزود. مثلاً اگر دمای متوسط زمین تنها ۱ درجه افزایش یابد، نیویورک، آب و هوای گرم و مرطوبی شبیه شهر ریچموند ویریجنیا را تجربه خواهد کرد و اگر تنها ۴ درجه افزایش یابد، شبیه آتلانتا خواهد شد.

از زمان انتشار نخستین گزارش رسمی ناظر بر حساسیت اقلیم زمین در سال ۱۹۷۹، هیچکس نتوانسته الگوی دقیقی از این شاخص را ارائه کند. به‌ همین منظور، فاسولو و ترنبرث – که هر دو کارشناس مرکز ملی تحقیقات جوی ایالات متحده، موسوم به NCAR، واقع در شهر بولدر کلرادو هستند – این دفعه دست به تحلیل رفتار «ابرها» زده‌اند.

به‌گفته فوسالو، ابرها کلید درک تحولاتی هستند که در آینده‌ای دور یا نزدیک، از اقلیم زمین انتظار می‌رود. این پدیده‌ها تأثیر شگرفی بر ذخیره انرژی زمین دارند و به‌واسطه رنگ سفیدشان، که از آن‌ها بازتاب‌کننده‌های خوبی ساخته، در کاستن از دمای زمین هم مؤثرند. از طرفی، همین ابرها، بسته به ارتفاعی که از سطح زمین دارند، می‌توانند همچون پوششی برای گرما عمل کرده و بر دمای زمین بیفزایند.

فوسالو و ترنبرث، به جای تحلیل نقش ابرها در تعدیل دمای زمین، دست به تحلیل نحوه شکل‌گیری‌شان زدند. ابرها، محصول تراکم بخار آب در نواحی نسبتاً مرطوب جو زمین هستند و خوشبختانه داده‌های مربوط به سطح رطوبت نسبی نواحی پرارتفاع جو را می‌شود از طریق ماهواره‌ها، برای هر نقطه از زمین و در هر زمانی به دست آورد.

در چشم طوفان

تحقیقات این تیم، معطوف به مناطقی از جو زمین است که به «نواحی خشک» (Dry Zones) معروف‌اند. این نواحی، که در ارتفاع چندهزارپایی از زمین، و در طبقات فوقانی لایه تروپوسفر معلق‌اند (یعنی همان لایه‌ای که اصولاً محل جولان ابرها تلقی می‌شود)، نقش مهمی را در طراحی الگوهای پیش روی اقلیم زمین ایفا می‌کنند. در نیم‌کره شمالی زمین، این نواحی خشک، عرض‌های ۱۰ تا ۳۰ درجه شمالی را پوشش می‌دهند، که به ترتیب بر فراز خاک ونزوئلا و فلوریدا واقع شده‌اند.

فوسالو و ترنبرث، به جای تحلیل نقش ابرها در تعدیل دمای زمین، دست به تحلیل نحوه شکل‌گیری‌شان زدند. ابرها، محصول تراکم بخار آب در نواحی نسبتاً مرطوب جو زمین هستند و خوشبختانه داده‌های مربوط به سطح رطوبت نسبی نواحی پرارتفاع جو را می‌شود از طریق ماهواره‌ها، برای هر نقطه از زمین و در هر زمانی به دست آورد.

این دانشمندان، رطوبت نسبی نواحی خشک زمین را در شانزده مدل اخیر به‌کاررفته در تازه‌ترین بررسی «برنامه بین‌الدوَلی تغییرات اقلیمی» (IPCC)، مقایسه کردند. آن‌ها متوجه شدند سه مدلی که بیشترین مطابقت را با مشاهدات بعدی نشان داده‌اند، درست همان مدل‌هایی هستند که گرم‌ترین اقلیم را هم برای آینده زمین متصورند و پیش‌بینی‌شان این است که زمین تا پایان قرن حاضر، حدود ۴ درجه افزایش دما را تجربه خواهد کرد. از طرفی ناشیانه‌ترین مدل‌های این فهرست، رطوبت نسبی زمین را بیش از اندازه پیش‌بینی‌ می‌کردند و رشد کمتری را برای دمای متوسط زمین متصور بودند.

فوسالو برای تشریح این بررسی، به مثالی روی می‌آورد و می‌گوید: "نواحی خشک [جو]، مثل یک عنبیه در سامانه‌های اقلیمی‌اند؛ به‌طوری‌که هرچه هوا گرم‌تر شود، گشادتر می‌شوند و به دنبالش پوشش ابر زمین هم افت می‌کند و گرمای فزاینده‌ای را سبب می‌شود". مدل‌هایی که وسعت یافتن نواحی خشک را مدنظر نمی‌گیرند، امکان تجسم دقیق مشاهدات اقلیمی را هم از دست می‌دهند.

کارن شل (Karen Shell)، اقلیم‌شناسی از دانشگاه ایالتی اورگون است که در این پژوهش نقشی نداشته، ولی با اصول کلی کار فاسولو و ترنبرث موافق است. او می‌گوید: "تکنیک امیدوارکننده‌ای‌ست. شاید یک پژوهش خشک و خالی به نظر آید، اما اگر حقیقتاً این ارتباط [بین الگوی توزیع ابرها و اقلیم زمین] وجود داشته باشد، حکایت از این خواهد داشت که حساسیت اقلیم زمین، در حداکثر مقادیر پیش‌بینی‌شده واقع است" و این یعنی که زمین، گرم‌تر و گرم‌تر خواهد شد.

منبع: National Geographic

در همین زمینه:

در جستجوی عامل مرموز تشکیل ابرها

اقیانوس‌ها، واسط تغییرات اقلیمی

توضیح تصویر:

چنین ابرهایی که در آسمان گواتمالا دیده می‌شوند، نقش مرموز و مهمی را در رشد دمای متوسط زمین ایفا می‌کنند / عکس از Robin Moore، National Geographic

محیط زیست در رقابت‌‌های انتخاباتی آمریکا

arezoo — Thu, 25 Oct 2012 23:47:09 +0000

بیژن روحانی

بیژن روحانی - مبارزات انتخابات ریاست جمهوری آمریکا اکنون به مراحل حساسی رسیده است. نامزدهای رقیب برای از دور خارج کردن حریفان خود مسائل مختلفی از اقتصاد و بیکاری گرفته تا سیاست خارجی را دست‌آویز قرار می‌دهند. اما در تازه‌ترین تحول، نامزد حزب سبزها با تکیه بر مسائل زیست محیطی حملات شدیدی را علیه باراک اوباما انجام داده است.

خانم جیل استاین که بخت چندانی نیز برای پیروز شدن در انتخابات ماه نوامبر ندارد، در سخنانی به شدت از سیاست‌های اوباما در قبال تغییرات آب و هوایی انتقاد کرد. استاین این انتقادات را پس از پایان سومین دور مناظره انتخاباتی اوباما با میت رامنی بیان کرد. به اعتقاد این نامزد طرفدار محیط زیست، سکوت باراک اوباما در قبال بحران‌های محیط زیستی و به خصوص تغییرات آب و هوایی مشابه مواضع نامزد جمهوری‌خواهان است و این دو از این نظر با هم فرقی ندارد.

غیبت مسائل زیست محیطی در کارزارهای انتخاباتی دو حزب دمکرات و جمهوری‌‌خواه، خشم و سرخوردگی طرفداران محیط زیست را به همراه داشته است. به اعتقاد آنان درست در زمانی که در سال‌جاری آمریکا یک رکورد تاریخی در زمینه افزایش دما، یک خشکسالی بی‌سابقه و همچنین آتش‌سوزی‌های گسترده در جنگل‌ها را تجربه کرده است، انتظار می‌رفت نامزدهای دو حزب اصلی به برنامه‌های خود برای حفاظت محیط زیست نیز اشاره کنند.

غیبت مسائل زیست محیطی در کارزارهای انتخاباتی دو حزب دمکرات و جمهوری‌‌خواه، خشم و سرخوردگی طرفداران محیط زیست را به همراه داشته است.

اما هم باراک اوباما و هم میت رامنی در خصوص نقش فعا‌لیت‌های انسانی در گرم شدن آب وهوای کره زمین و همچنین ضروری بودن روی آوردن به انرژی‌های تجدیدشونده مانند انرژی خورشیدی و نیروی باد تردید دارند و هیچ‌گونه اشاره‌ای به سیاست‌های کلان زیست محیطی در مناظره‌های انتخاباتی خود نکرده‌اند.

نامزد حزب سبزها بلافاصله پس از اتمام آخرین مناظره اوباما و رامنی، رییس جمهور فعلی آمریکا را به خاطر عدم اشاره به تغییرات آب و هوایی یک «انکار‌کننده بزرگ» خواند و گفت او فقط به تزیین ویترین انتخاباتی خود می‌پردازد. به گفته استاین، رای دهندگان آمریکایی چیزی در مورد تغییرات آب و هوایی و تخریب گسترده محیط زیست در مناظره‌های اوباما نشنیده‌‌اند و سکوت اوباما هرگونه بحث در این گونه موارد و یافتن راه حل را متوقف کرده است. اوباما و رامنی که اتفاقا مباحث پرشوری در خصوص حفاری‌های نفتی و قیمت نفت و گاز با یکدیگر داشته‌اند، توجه بسیار ناچیزی به مسائل محیط زیستی از خود نشان داده‌‌اند.

سخنان پیشین اوباما در سازمان ملل

با این‌‌حال حدود سه سال پیش، زمانی که باراک اوباما برای اولین بار در صحن عمومی سازمان ملل ظاهر شد و در آن‌جا سخنرانی کرد، اشاره‌های واضحی به مسائل زیست محیطی داشت. رییس‌جمهور آمریکا در آن زمان تلاش برای حفظ محیط زیست، مقابله با آلودگی‌های محیطی و تغییرات آب و هوایی را یکی از مهمترین مسائل پیش‌روی جهان دانسته و خواستار تلاش‌ عمومی و مشترک همه کشورها شده بود. اوباما در آن زمان به کوتاهی آمریکا در زمینه حفاظت از محیط زیست اشاره کرده و گفته بود آن دوران دیگر تمام شده است. ایالات متحده به خصوص در زمینه تلاش برای کاهش میزان گازهای گلخانه‌ای مورد انتقاد قرار دارد. سیاستمداران احزاب اصلی آمریکا معتقد نیستند که فعالیت‌های صنعتی نقش اصلی را در تغییرات آب و هوایی بر‌عهده دارد.

قصد یک طرفدار محیط زیست برای ریاست جمهوری

جیل استاین که از طرف حزب سبزها خود را نامزد انتخابات ریاست جمهوری آمریکا کرده است، مواضعی به شدت مخالف با هر دو حزب دمکرات و جمهور‌خواه دارد و معتقد است سیاست‌های آن‌ها باعث گسترش فقر، نارضایتی اجتماعی و همچنین آسیب‌های گسترده به محیط زیست شده است. او که پزشک و دانش‌آموخته دانشگاه هاروارد است مقابله با تغییرات آب و هوایی و ایجاد مشاغلی جدید در راستای استفاده از انرژی‌های پاک و تجدیدپذیر را سرلوحه‌ برنامه‌های انتخاباتی خود کرده است.

جیل استاین که از طرف حزب سبزها خود را نامزد انتخابات ریاست جمهوری آمریکا کرده است، مواضعی به شدت مخالف با هر دو حزب دمکرات و جمهور‌خواه دارد و معتقد است سیاست‌های آن‌ها باعث گسترش فقر، نارضایتی اجتماعی و همچنین آسیب‌های گسترده به محیط زیست شده است. خانم استاین زمانی که سعی داشت در جریان دومین منا‍ظره انتخاباتی رامنی و اوباما به اعتراض وارد دانشگاه هوفسترا شود دستگیر و توسط پلیس از محل دور شد.

خانم استاین زمانی که سعی داشت در جریان دومین منا‍ظره انتخاباتی رامنی و اوباما به اعتراض وارد دانشگاه هوفسترا شود دستگیر و توسط پلیس از محل دور شد. دستگیری این نامزد انتخاباتی توجه بسیاری را به این نکته جلب کرد که نامزد سوم این انتخابات نتوانست حق راه‌یابی به مناظره دو نامزد دیگر را به دست بیاورد. با این‌حال نظر سنجی‌ها نشان می‌هد که نامزد حزب سبز آمریکا تاکنون تنها حدود دو درصد از رای دهندگان را در ۳۸ ایالت آمریکا با خود همراه دارد.

بزرگ‌ترین دست‌آورد اوباما در زمینه محیط زیست، تغییر استاندارد مصرف سوخت برای خودروها و کامیون‌های سبک بوده‌است که طبق آن کارخانجات خودرو‌سازی باید تا سال ۲۰۲۵ حداقل دوبرابر میزان مصرف سوخت خود را بهینه کنند. این مقرارت جدید در سال ‌گذشته تصویب شد و اوباما آن را یک توافق تاریخی برای کاستن از میزان مصرف سوخت فسیلی خواند.

گرچه نامزد حزب سبز آمریکا حملات شدیدی علیه اوباما انجام داده است، اما دیگر گروه‌های حامی محیط زیست علیرغم نارضایتی از سیاست‌های اوباما در این زمینه به طور چندان واضح و آشکار از او انتقاد نکرده‌ا‌ند، زیرا از آن بیم دارند که او رقابت را به میت رامنی واگذار کند. اکثر این‌ گروه‌ها در نهایت اوباما را به رامنی ترجیح می‌دهند. اما نامزد حزب سبزها معتقد است برنده شدن هرکدام از دو نامزد اصلی انتخابات آمریکا، فرقی برای محیط زیست نخواهد داشت.

در همین زمینه:

محیط زیست در صحن عمومی سازمان ملل متحد

روزی که زمین، روی حیات را به خود ندید

arezoo — Mon, 22 Oct 2012 17:08:38 +0000

کریستین دل‌آمور (Christine Dell’Amore)

برگردان:

احسان سنایی

کریستین دل‌آمور - طبق یک پژوهش جدید، انقراض نسلی که در اوایل عصر تریاسیک رخ داد، سیاره‌مان را به زمینی مرده و لم‌یزرع بدل کرد، آن‌هم بدین‌واسطه که این موجودات، دیگر تحمل گرما را نداشته‌اند.

بین ۲۴۷ تا ۲۵۲ میلیون سال پیش، زمین زیر فشار انقراض نسل بزرگی موسوم به «رخداد پرمیانِ پایانی» قرار گرفت. مرگ، بر سرتاسر سیاره‌مان، از جمله بخش اعظم پوشش گیاهی‌اش سایه افکند. گیاهان، اگرچه حجم وسیعی از گاز دی‌اکسید کربن هوا را می‌بلعیدند و مانع از رشد افسارگسیخته گرمای گلخانه‌ای می‌شدند، اما خودشان به‌سرعت می‌پختند و حیات استوا هم در شرف نابودی بود. به‌گفته پل ویگنال (Paul Wignall)، دیرین‌شناس دانشگاه لیدز انگلستان، اگر این گیاهان نبودند، دیگر "کنترلْ از دست زمین در می‌رفت".

چند موجود انگشت‌شماری هم – از جمله حلزون‌های سخت‌جان و صدف‌های دوکفه‌ای – که از انقراض نسل پرمیان جان به در بردند، رفته‌رفته تحت تأثیر گرمای هوا نابود شدند و زمین را برای پنج میلیون سال متوالی به یک «منطقه مرگ» بدل کردند.

ویگنال و همکارانش با هدف کسب اطلاعات بیشتر از این رخداد، دست به جمع‌آوری فسیل‌های کوچکی از دریاهای کم‌عمق جنوب چین زده‌اند، که در آن دوران یک منطقه استوایی به شمار می‌رفت. آن‌ها با بررسی ایزوتوپ‌های اکسیژن موجود در این‌گونه فسیل‌ها، که شاخص مطمئنی از دمای آب دریاهای آن زمان محسوب می‌شود، متوجه شدند که دمای سطحی دریاهای عصر مابعد پرمیان، به ۴۰ درجه سانتیگراد می‌رسیده، که به‌گفته این محققین گرمای مهلکی به شمار می‌رود. متوسط دمای فعلی همین نواحی، چیزی در حدود ۲۵ تا ۳۰ درجه سانتیگراد است.

این گرما، می‌تواند از معمای دیرینه‌ای هم پرده بردارد: چرا زمین در این برهه، بعد از حدود پنج میلیون سال احیاء شد؛ حال‌آنکه در سایر رخدادهای مشابه، این اتفاقْ حدود چندهزار سال بیشتر زمان نمی‌بُرد؟ همین‌که چون هوا گرم بوده است.

ولی آیا ممکن است که چنین اتفاقی امروزه هم تکرار بشود؟ به‌گفته ویگنال: از لحاظ نظری شاید. طبق داده‌های مؤسسه مطالعات فضایی پایگاه گادرد ناسا، دمای متوسط زمین از سال ۱۸۸۰ میلادی تابه‌حال، حدود ۰.۸ درجه سانتیگراد افزایش یافته است. اما با توجه به آهنگ فعلی گرمایش زمین، "هنوز فاصله بسیار بسیار درازی تا چنین فاجعه‌ای داریم". اولاً این‌که کل پوشش گیاهی زمین باید از بین برود، که به‌گفته ویگنال، طبق مدل‌های فعلی، چنین اتفاقی امروزه بعید می‌نماید. اما وی همچنین می‌افزاید که در مقیاس‌های زمین‌شناختی، "نشان داده‌ایم که وضع زمین چقدر می‌تواند اسف‌بار بشود".

منبع: National Geographic

در همین زمینه:

خاکستر؛ عاملی برای انقراض نسل پرمیان-تریاسه

انقراض نسل‌ها سرعت فرگشت را تعریف می‌کنند

توضیح تصویر:

انقراض نسل پرمیان پایانی، حدود ۹۰ درصد موجودات زنده، از جمله همین حلزون‌های گونیاتیت را نابود کرد / منبع: Vaughan Fleming, Photo Researchers

ارتباط جدید میان فعالیت‌های انسانی و تغییرات آب و هوایی

arezoo — Thu, 12 Jul 2012 19:37:15 +0000

بیژن روحانی

بیژن روحانی - دانشمندان سرانجام توانسته‌اند ارتباط مستقیمی میان برخی بلاهای طبیعی در سال‌های اخیر و فعالیت‌های انسانی بیابند. گرچه همیشه از فعالیت‌های صنعتی و دیگر فعالیت‌هایی که منجر به تولید گازهای گلخانه‌ای می‌شود به عنوان یکی از اصلی‌ترین عوامل تغییرات آب و هوایی نام برده شده، اما تاکنون یک تحقیق مستدل که بتواند بر تردیدها پایان دهد و بلاهایی مانند طوفان، خشکسالی و سیل را به طور مستقیم حاصل فعالیت‌های انسانی بداند انجام نشده است.

اما انتشار نتایج یک تحقیق جدید نشان می‌دهد بین برخی از این وقایع از یک سو و فعالیت‌های انسانی و تغییرات آب و هوایی از سوی دیگر، ارتباطی تنگاتنگ وجود دارد. این تحقیق به طور مشترک توسط سازمان ملی اقیانوسی و جوی ایالات متحده آمریکا و سازمان ملی هواشناسی بریتانیا انجام شده و برخی نتایج آن در اختیار مطبوعات قرار گرفته است.

این نتایج احتمالا به درک برخی از پدیده‌های کم سابقه‌ی آب و هوایی در برخی نقاط جهان کمک می‌کند. به عنوان مثال احتمال دارد با استفاده از نتایج آن بشود اثبات کرد که بهار و تابستان بسیار سرد و مرطوب امسال در بریتانیا که کاملا بی‌سابقه بوده است، به فعالیت‌های انسانی مرتبط است و نه به بخت و اقبال بد ساکنان این جزیره.

ماه نوامبر سال گذشته نیز به طرز بی‌سابقه‌ای در بریتانیا بسیار گرمتر از حد معمول بود، به طوری که پس از سال ۱۶۵۹ آن را گرمترین ماه نوامبر در تاریخ این کشور خواندند. این تحقیقات می‌گوید احتمال آن‌که این گرم وسرد شدن بی‌سابقه به فعالیت‌های انسانی و تغییرات آب و هوایی مرتبط باشد شصت برابر بیشتر از آن است که این وقایع حاصل تغییرات طبیعی در اقلیم کره زمین باشد.

گرچه با شنیدن اصطلاح تغییرات آب و هوایی بیشتر مردم یاد آب شدن یخ‌های قطبی می‌افتند، اما واقعیت آن است که پدیده‌های ناگوار آب و هوایی و اقلیمی از قبیل سیل یا موج گرما بیشترین خسارات را به بار می‌آورند. مطابق برآوردهای شرکت بزرگ بیمه‌ی مونیخ، تنها در سال ۲۰۱۱ خسارت‌های ناشی از وقایع ناگوار آب وهوایی در جهان علاوه بر مرگ چندین هزار نفر، از نظر مالی بیش از یک‌صد میلیارد دلار بوده است.

همچنین مطابق این پژوهش‌ها، احتمال آن‌که موج گرمای بی‌سابقه‌ای که سال گذشته مزارع تگزاس در آمریکا را درنوردید و محصولات آن را از بین برد به تغییرات آب و هوایی ناشی از فعالیت‌های انسان مرتبط باشد، بیست برابر بیشتر از آن است که فقط حاصل یک پدیده‌ طبیعی باشد.

یافتن ارتباط میان برخی وقایع و بلاهای طبیعی مانند موج گرما، سیل و خشکسالی با فعالیت‌های انسانی، جزو اهداف دانشمندانی بوده که سال‌هاست در مورد تغییرات آب و هوایی تحقیق می‌کنند. با این‌حال همیشه این نظر نیز مطرح بوده است که بسیاری از این بلاها مربوط به تغییر در الگوهای آب و هوایی زمین است و انسان در آن نقشی ندارد. دشواری کار دانشمندانی که معتقد هستند فعالیت‌های مخرب انسان علاوه بر آلوده کردن محیط باعث تغییرات آب و هوایی نیز می‌شود، یافتن موارد و مثال‌هایی بوده که بتواند فرضیات آن‌ها را اثبات کند.

محققان سازمان هواشناسی بریتانیا اعلام کرده اند آن‌ها اکنون با اطمینان بسیار بالاتری از ارتباط داشتن این وقایع با تغییرات آب و هوایی کره زمین سخن می‌گویند و این به دقیق‌تر فهمیدن تاثیر انسان بر آب و هوا کمک می‌کند.

با این‌حال این تحقیقات می‌گوید که نمی‌توان تمام وقایع غیرعادی و بلاهای طبیعی را با تغییرات آب و هوایی مرتبط دانست. مثلا با این که می‌توان از ارتباط تابستان سرد امسال در بریتانیا با فعالیت‌های انسانی سخن گفت، اما زمستان و برف بی‌سابقه‌ای که این کشور را در سال ۲۰۱۰ زمین‌گیر کرد حاصل تغییر در الگوهای چرخش آب و هوای اقیانوسی بوده است و ربطی به گازهای گلخانه‌ای ندارد. بنابراین در این زمینه باید کاملا دقت علمی به خرج داد و از سوی دیگر بام، به زمین نیفتاد.

این تحقیق همچنین سیل بزرگی را که در سال گذشته خسارات فراوان جانی و مالی در تایلند برجای گذاشت مطالعه کرده است. در ابتدا گمان بر این بود که آن سیل نیز به تغییرات آب و هوایی و تاثیرات گازهای گلخانه‌ای مرتبط است اما این تحقیق نشان داده که عامل اصلی آن مدیریت نادرست رودخانه‌های محلی بوده است.

با این که تحقیقات جدید توانسته ارتباط بعضی از وقایع را با تغییرات آب و هوایی و فعالیت‌‌های انسانی مشخص کند، اما هنوز برای آن‌که به طور قاطع بتوان گفت کدام پدیده صد درصد منشاء انسانی دارد راه درازی باقی مانده است.

اگر بتوان به طور دقیق مشخص کرد که گازهای گلخانه‌ای چه میزان باعث پیش آمدن این اتفاقات و بلاهای ناگوار طبیعی هستند، آن‌گاه می‌توان هزینه تاثیرات انسانی را نیز مشخص کرد. مشخص کردن این هزینه کمک می‌کند که فعالیت‌هایی که بیش از بقیه در این تغییرات ناخواسته سهم داشته‌اند، بخشی از ضرر و زیان وارد شده را جبران کنند.

گرچه با شنیدن اصطلاح تغییرات آب و هوایی بیشتر مردم یاد آب شدن یخ‌های قطبی می‌افتند، اما واقعیت آن است که پدیده‌های ناگوار آب و هوایی و اقلیمی از قبیل سیل یا موج گرما بیشترین خسارات را به بار می‌آورند. مطابق برآوردهای شرکت بزرگ بیمه‌ی مونیخ، تنها در سال ۲۰۱۱ خسارت‌های ناشی از وقایع ناگوار آب وهوایی در جهان علاوه بر مرگ چندین هزار نفر، از نظر مالی بیش از یک‌صد میلیارد دلار بوده است.

تصاحب زمین‌های آفریقا

arezoo — Thu, 15 Sep 2011 16:50:29 +0000

بخش دوم

بیژن روحانی- رویکردهای جدید برای حفظ محیط زیست، گرچه برای بخشی از ساکنان جهان می‌تواند نوید روزهای بهتری را به همراه داشته باشد، اما در نیمه جنوبی کره زمین، مناطقی هستند که باید بهای این تغییرات و رویکردهای تازه را بپردازند.

روی آوردن به تولید سوخت‌های گیاهی و زیست‌سوخت‌ها (Biofuel) توسط شماری از کشورهای صنعتی و ثروتمند جهان، می‌تواند به کاهش مصرف سوخت‌های فسیلی و کاستن از میزان گازهای گلخانه‌ای بیانجامد، اما برای تولید این سوخت‌‌ها زمین‌های پهناوری در آفریقا توسط شرکت‌های خارجی خریداری و به این کار اختصاص یافته‌اند؛ زمین‌هایی که می‌توانند در درجه نخست در تامین فوری‌ترین نیازهای این قاره فقیر و گرسنه به کار آیند.

چین در سال‌های اخیر با جمهوری دمکراتیک کنگو قراردادی امضا کرده است که به موجب آن دو میلیون و هشتصدهزار هکتار از زمین‌های این کشور را برای تولید زیست‌سوخت به پرورش نخل روغنی اختصاص دهد. جمهوری دمکراتیک کنگو در نقشه امنیت غذایی جهان، رتبه نخست را در میان پرخطرترین کشورهای جهان دارد و این یعنی دسترسی به غذا و تامین نیازهای غذایی در این کشور با وضعیت وخیم‌تری نسبت به کشورهای دیگر جهان روبه‌رو است. همچنین پیش از این نیز کشور ماداگاسکار با شرکت کره‌ای دوو (Daewoo) قراردادی برای واگذاری یک‌میلیون و دویست‌هزار هکتار از زمین‌های کشاورزی‌اش امضا کرده بود، یعنی حدود نیمی از زمین‌های قابل کشت این کشور. این قرارداد اما به دلیل شورش‌ها و ناآرامی‌های ماداگاسکار امکان اجرایی شدن نیافت.

تیم رایس، یکی از پژوهشگران موسسه امدادرسانی آکشن اید (ActioAid) در گزارشی که در همین خصوص برای این موسسه تهیه کرده است تاکید می‌کند که شرکت‌های اروپایی نیز برای تولید سوخت‌‌های گیاهی و زیست‌سوخت، مساحتی برابر با سه میلیون و نهصدهزار هکتار را در آفریقا خریداری کرده‌اند یا تقاضای خرید آن را دارند. چنین روندی منجر به جابه‌جایی‌های بزرگ جمعیتی واز میان رفتن فرصت‌های شغلی برای شمار زیادی از ساکنان این مناطق شده است بدون آن‌که با آن‌ها مشورتی صورت گیرد و یا خسارتی به آنان پرداخت شود. مطابق برآوردهای رایس، اگر اروپا بخواهد تا سال ۲۰۱۵ ده درصد از سوخت مصرفی‌اش را از طریق سوخت‌های گیاهی تامین کند، آنگاه باید مساحتی معادل هفده میلیون و پانصدهزار هکتار، یعنی برابر با نیمی از مساحت کشور ایتالیا را به پروش چنین گیاهان و درختانی اختصاص دهد. این زمین‌ها اما گرچه می‌توانند سوخت غیر فسیلی را برای بخشی از جمعیت جهان به ارمغان بیاورند، در این‌سو به مهاجرت اجباری کشاورزان و کمبود غذا می‌انجامد. براساس گزارش سازمان آکشن اید، شرکت‌های اروپایی هم اکنون در کشورهایی نظیر آنگولا، اتیوپی، موزامبیک، نیجریه و تانزانیا زمین‌های فراوانی برای کشت سبزیجات و گل را تصاحب کرده‌اند.

فقط چینی‌ها، کره‌ای‌ها، اروپایی‌ها و عرب‌ها نیستند که برای تامین نیازهای خود به آفریقا روی آورده‌اند. اقتصاد رو به رشد هند نیز از زمین‌های مرغوب آفریقایی غافل نشده است. گزارش آکشن اید از شرکت‌های هندی‌ای سخن می‌گوید که با بهره جستن از وام‌های دولتی توانسته‌اند هزاران هکتار زمین در اتیوپی، کنیا، ماداگاسکار، سنگال و موزابیک را خریداری کنند و به کشت برنج، نیشکر، ذرت و عدس اختصاص دهند تا بخشی از نیازهای روز افزون جمعیت میلیاردی هند را تامین کنند.

اکنون سرمایه‌‌گذاری در آفریقا برای تصاحب زمین به رویکرد استراتژیک بسیاری از دولت‌های شرقی و غربی در جهان تبدیل شده است؛ کشورهایی که به آفریقا به چشم منبعی برای تامین غذا و انرژی‌های جدید می‌نگرند.

به نظر می‌رسد اکنون هیچکدام از کشورهای فقیر و بحران‌زده‌ی آفریقا از دید شرکت‌های ثروتمند پنهان نمانده‌اند. سودان که به تازگی از جنگ‌های خونین داخلی خارج شده است و با فقر و توسعه نیافتگی شدیدی روبه‌رو است، یکی از مناطق جذاب برای سرمایه‌گذران خارجی است. در سال ۲۰۰۹ شرکت‌های کره جنوبی هفتصد هزار هکتار از زمین‌های سودان شمالی را برای کشت گندم خریداری کردند. همچنین امارات متحده عربی نیز ۷۵۰ هزار هکتار و عربستان سعودی نیز ۴۲ هزار هکتار در استان نیل از این کشور را خریداری کردند.

دولت سودان جنوبی می‌گوید اکنون شرکت‌های خارجی زیادی هستند که تمایل به خرید یا اجاره طولانی مدت‌زمین در این کشور تازه استقلال یافته دارند. به‌خصوص زمین‌های حاصلخیز در کرانه رودخانه نیل مورد توجه شرکت‌های خارجی است. به گزارش هفته‌نامه آبزرور، در یکی از بحث‌برانگیزترین معاملات صورت گرفته در سودان، شرکت سرمایه‌گذاری جارچ کاپیتال از نیویورک، حدود هشتصدهزار هکتار زمین را در نزدیکی دارفور اجاره کرده و تعهد داده است که برای مردم محلی شغل ایجاد کند و ده درصد از سود حاصل از زمین‌ها را در همان منطقه سرمایه‌گذاری کند، اما منتقدان سودانی این شرکت آمریکایی، آن را به زمین دزدی و غارت منابع طبیعی در این منطقه متهم کرده و می‌گویند هیچ‌کدام از این تعهدات انجام نشده است.

اکنون سرمایه‌‌گذاری در آفریقا برای تصاحب زمین به رویکرد استراتژیک بسیاری از دولت‌های شرقی و غربی در جهان تبدیل شده است؛ کشورهایی که به آفریقا به چشم منبعی برای تامین غذا و انرژی‌های جدید می‌نگرند. این نگاه جدید به آفریقا در شورش‌های چندسال اخیر در حداقل ۲۸ کشور، کمبود منابع آبی، تغییرات آب و هوایی و رشد عظیم جمعیت ریشه دارد. آفریقا دارای زمین‌های بسیار وسیع و قیمت‌های بسیار ارزان است و همین آن را برای ثروتمندان جذاب کرده است.

ادامه دارد

در همین زمینه:

بخش نخست: تامین غذای ثروتمندان از قاره آفریقا

نقشه امنیت غذایی و گرسنگی در جهان

آیا قحطی در شاخ آفریقا قابل پیشگیری بود؟

مرگ روز افزون کودکان سومالیایی بر اثر قحطی

نابودی یک سوم مواد غذایی جهان در سال

در جستوجوی عامل مرموز تشکیل ابرها

arezoo — Thu, 25 Aug 2011 19:17:03 +0000

استفانی پاپاس (Stephanie Pappas)

برگردان:

احسان سنایی

استفانی پاپاس - یک خبر بد: اطلاعات ما از ابرها، بسیار کمتر از آن چیزی است که تصورش می‌رفت. ... و یک خبر خوب: احتمالاً راه درست پاسخگویی به این نادانسته‌ها را پیدا کرده‌ایم. اخیراً پژوهش جدیدی به کمک یک محفظه ابر مصنوعی مجهز به شبیه‌ساز پرتوهای کیهانی انجام گرفته است که نشان می‌دهد عامل مرموزی (که دست کم یک عامل هم بیشتر نیست) ایجاد ابرها را در ارتفاعات پایینی جو زمین کنترل می‌کند و این، تاکنون از تیررس دید دانشمندان پنهان مانده بود. خوشبختانه این آزمایش، ردپاهایی را هم از این عنصر مرموز رو کرده که احتمالاً به دانشمندان در حل این معما کمک خواهد کرد.

این پژوهش از اهمیتی فراوان برخوردار است، چراکه ابرها و مواد اولیه‌شان که «هواویز»ها (یا ایروسول‌ها) باشند، مهم‌ترین آبشخور عدم قطعیت پیش‌بینی‌ دانشمندان از نحوه دگرگونی‌های‌ اقلیم زمین به شمار می‌روند. هرچند که این دانشمندان از نقش گازهای گلخانه‌ای در افزایش دمای میانگین زمین آگاه هستند و می‌دانند که هواویزها و ابرها با انعکاس نور آفتاب از پشت‌شان، تا حد زیادی قادر به جبران این فاجعه‌ هستند؛ اما هواویزها ذراتی چنان فراری و مرموزند که دخالت دادن‌شان در شبیه‌سازی‌های رایانه‌ای، کار سختی است. با این وجود آن‌ها تازه فهمیده‌اند که آموخته‌های‌شان در خصوص نحوه تشکیل ابرها تا چه حد از ریشه مشکل دارد. این را «یاسپر کرکبی» (Jasper Kerkby)، از فیزیکدانان سازمان تحقیقات هسته‌ای اروپا (CERN) و همچنین از پژوهشگران این بررسی می‌گوید و می‌افزاید: «اطلاعات‌مان از هواویزها، بسیار کمتر از آن چیزی‌ست که تاکنون تصورش را می‌کرده‌ایم. پس اگر در گذشته مشکلاتی داشته‌ایم، این مشکلات عمیق‌تر هم خواهد شد.»

قصه این آزمایش از چه قرار است؟

کرکبی، سرپرست آزمایشی موسوم به CLOUD در سازمان CERN است؛ آزمایشی که به‌منظور ارزیابی نقش پرتوهای کیهانی در ایجاد ابرهای زمین طراحی و اجرا شده است (پرتوهای کیهانی، ذرات زیراتمی فوق‌العاده پرسرعتی‌اند که از منابع ناشناخته کیهانی نشئت می‌گیرند و پس از برخورد به لایه‌های فوقانی جو زمین، آبشاری از ذرات ثانویه را رها می‌کنند). او و همکارانش، در محفظه فولادین غول‌آسایی دست به بازسازی ذرات ریزی موسوم به هواویزها زدند که هسته تشکیل‌دهنده اجزای یک ابر محسوب می‌شوند. وقتی‌که هواویزها به حد کافی بزرگ می‌شوند، بخار آب بر سطح‌شان می‌نشیند و با گرد آمدن مقادیر فراوانی از آن‌ها هم ابرها متولد می‌شوند.

این پژوهشگران از هوای معمولی در این محفظه استفاده نکردند، چراکه به‌گفته کرکبی نمی‌توان نمونه‌ای از هوای طبیعی را تا مقادیر مد نظر دانشمندان تصفیه کرد. در عوض آن‌ها با کمک نیتروژن و اکسیژن مایع، هوای بیرون را که فاقد هرگونه هواویزی بود، شبیه‌سازی نمودند. بخار آبی هم که در این محفظه بایستی تزریق می‌شد، با پالایشگر خاصی خالص‌سازی شده بود، اما به‌گفته کرکبی، این میزان از تصفیه هم حتی کفایت نمی‌کرد. از این‌رو باز آن‌ها بخار آب خودشان را به طریق مصنوعی به دست آوردند.

دمای درون این محفظه را می‌توان تا یک‌صدم درجه سلسیوس تحت کنترل درآورد و همین ویژگی به کرکبی و همکارانش امکان بازسازی هر بخشی از جو زمین را می‌داد. آن‌ها، پرتویی از ذرات تولیدی در جریان آزمایش‌های شتاب‌دهنده پروتون- سینکروترونی سازمان CERN را به نیابت از پرتوهای کیهانی و یک چراغ فیبری فرابنفش را هم در عوض خورشید به کار گرفتند. کرکبی می‌گوید: «چیزی شبیه به آشپزی است. قابلمه (یا همان محفظه ابر) را از مواد اولیه مطلوب‌مان پر می‌کنیم و دما را هم به همان اندازه که خواستیم تنظیم می‌کنیم و منتظر می‌مانیم».

کرکبی و تیم پژوهشی‌اش از طریق این آزمایش، هسته‌زایی هواویزها را شبیه‌سازی کردند؛ فرآیندی که در جریان آن مولکول‌های جو زمین در گرداگرد هواویزها تجمع پیدا می‌کنند. آن‌ها سریعاً متوجه شدند که دو مولکول اصلی مد نظرشان، یعنی اسید سولفوریک و آمونیاک، نمی‌توانند عامل هسته‌زایی‌ طبیعی ابرهای پراکنده در جو تحتانی زمین باشند؛ ابرهایی که حداکثر یک کیلومتر از سطح زمین فاصله دارند.

سطح هسته‌زایی مشاهده‌شده در محفظه ابر، «تقریباً یک‌دهم تا یک‌هزارم آن چیزی بود که در جو تحتانی زمین مشاهده می‌شود. شکی نیست که چیزی در این میان گم شده است». با این‌حال محاسبات دقیق حکایت از این می‌کنند که مقادیر ناچیز بخارهای ارگانیک ناشی از فعل و انفعالات زیستی بدن جانداران، به فرآیند هسته‌زایی ابرها کمک می‌کنند. این، نقطه آغازی برای پژوهش‌گران شده است تا ردپای این عنصر گمشده را پیدا کنند. این پژوهشگران همچنین متوجه شده‌اند که پرتوهای کیهانی مصنوعی‌شان، مسئول حدود 10 درصد از این فرآیند هستند و لذا پرتوهای کیهانی طبیعی نیز در عمل در تشکیل ابرهای زمین ایفای نقش می‌کنند. البته به‌گفته کرکبی، این به‌معنای تأثیر این پرتوها بر الگوهای اقلیمی سیاره‌مان نیست، بلکه چنین احتمالی را پیش می‌کشد.

«اون تون» (Owen Toon)، اقلیم‌شناسی از دانشگاه کلرادو - بولدر که نقشی در این پژوهش نداشته است، می‌گوید: «این یعنی بعید نیست که خورشید هم بر این ذرات ریز اثرگذار باشد.» وی این آزمایش را «حقیقتاً هیجان‌انگیز» می‌داند و می‌افزاید: «هسته‌زایی، زجرآورترین فرآیند جوی‌ست، چراکه فوق‌العاده حساس به دماست. پس فرآیندی حساس است و همین مسئله انجام هرگونه کار نظری را روی آن فوق‌العاده دشوار می‌کند. کار عملی با آن هم سخت است.»

کرکبی تأکید می‌کند که این پژوهش هیچ هدفی را در مسیر بررسی بنیان علمی پدیده زمین‌گرمایی در پی نگرفته بود، اما بخشی از آن ممکن است اثراتی را در این حوزه نیز برجا بگذاردد. مدل‌های فعلی اقلیم زمین، رشد دما میانگین زمین را به میزان سه تا هفت درجه فارنهایت، تا سال 2100 میلادی پیش‌بینی می‌کنند. داده‌های به‌دست‌آمده از آزمایش CLOUD، به مدل‌سازی‌های جهانی تشکیل هواویزها افزوده خواهد شد و این، در نهایت راه به مدل‌سازی‌های اقلیم زمین خواهد برد. کرکبی می‌افزاید: «این یافته‌ها تنها بخشی از پازل به شمار می‌روند و شاید بگویید اطلاعات‌مان از طرح کلی [اقلیم زمین] را ارتقا خواهند داد، اما به‌هیچ وجه اجزای دیگر این پازل را از میدان به در نمی‌کند.»

منبع: msnbc

توضیح تصویر:

منبع: hirekatsu, stock.xchng

در همین زمینه:

سفری با مسافران ریز بادها

اقیانوس‌ها؛ واسط تغییرات اقلیمی

arezoo — Sat, 25 Jun 2011 16:24:19 +0000

برگردان:

احسان سنایی

در تاریخ زمین، مواردی وجود داشته که طی آن، دمای میانگین سیاره به سرعت دچار تغییراتی گاه حتی تا 10 درجه سانتیگراد، آن‌هم طی تنها چندین دهه شده است. برخی بر این عقیده‌اند که اخیراً با تجمع مفرط گاز دی‌اکسید کربن در جو زمین و تشدید اثر گلخانه‌ای، پدیده مشابهی در شرف وقوع است.

پژوهشی جدید، حکایت از صحت مدارک بی‌شماری می‌کند که تغییرات اقلیمی زمین را ناشی از دگرگونی چرخه‌های اقیانوسی- که منحصراً در پی دوران‌های یخبندانِ زمین رخ می‌دهند- می‌داند.

«دیوید باتیستی» (David Battisti)، از استادان علوم جویِ دانشگاه داشنگتن، در این زمینه می‌گوید: «امکان دارد که از طریق فرآیندهای دیگری بتوان [گسیل مفرط] گازهای گلخانه‌ای را دلیل تغییرات اقلیمی عنوان کرد، اما ما طبق مدارک زمین‌شناختی‌مان فعلا هیچ اطلاعی از این فرآیندها نداریم.»

باتیستی، خود از اعضای تیمی بوده که مدل‌های آماریِ اقلیم زمین را با مدل‌های حاصل از محاسبات ایزوتوپ‌های عنصر اکسیژن ترکیب کرده‌اند تا با کمک یک مدل جامع رایانه‌ای، پی به علل تغییرات اقلیمی ببرند. تغییراتی که طی آخرین عصر یخبندان زمین (از حدود 110 تا 10هزار سال پیش)، موجب کاهش محسوس جمعیت «آیس‌برگ‌»ها (یا کوه‌های یخی شناور) در اقیانوس اطلس شمالی شده بودند. این کوه‌های یخی، عموماً از یخچال‌های قطبی شمال نشئت گرفته‌اند و به‌سمت آب‌های جنوبی‌تر اقیانوس اطلس شمالی سرازیر می‌شوند؛ پدیده‌ای که به افتخار کاشف‌اش «هارتموت هنریش» (Hartmut Heinrich)، اصطلاحاً «رخداد هنریش» نامیده می‌شود.

شبیه‌سازی‌ها نشان از این می‌داد که رشد ناگهانی لایه‌های یخی شناور بر دریاهای اقیانوس اطلس شمالی (که البته با کوه‌های یخی تفاوت داشته و در واقع شامل یک «لایه» وسیع از یخ می‌شوند)، موجب هرچه سردتر شدنِ نیمکره شمالی زمین، از جمله آب‌های اقیانوس هند شد که به‌دنبال آن سطح بارش سالیانه و باران‌های موسمی منطقه بر فراز خاک هند هم کاهش یافت. باتیستی خاطرنشان می‌کند که هرچند احتمال شدت گرفتن تغییرات اقلیمی ناشی از زمین‌گرمایی کم است، اما اثرات ناشی از همین تغییرات اقلیمی می‌تواند اینگونه باشد.

او می‌گوید: «وقتی عوامل زیربنایی از میان بروند، دگرگونی اکوسیستم‌ها می‌تواند فوق‌العاده پرسرعت شود. وقتی یخ‌های دریایی، آهسته [ار موضع کنونی‌شان] عقب‌نشینی کنند، افزایش دمای محسوسی در شعاع چندین‌هزار کیلومتریِ منطقه رخ خواهد داد. اگر چنانچه این گرمایش، آهسته همان نواحی گرم و خشک پیشین را از آن‌چه هستند هم خشک‌تر کند، احتمال وقوع آتش‌سوزی افزایش خواهد یافت.»

پژوهش‌های پیشینی که بر رسوبات کربناتی غارهای واقع در کشورهای چین و هند صورت پذیرفته بود، حکایت از این می‌کند که شدت باران‌های موسمی منطقه، هم‌پیوند با نسبت ایزوتوپ‌های خاصی از عنصر اکسیژن است. مدلی که اخیراً دانشمندان، به‌منظور انجام این پژوهش از آن استفاده برده‌اند، این نسبت‌های ایزوتوپی را بازسازی و مشخص کرده است که نوسان رخدادهای هنریش نیز هم‌پیوند با نوسان شدت باران‌های موسمی هند (و البته نه شرق آسیا) است.

منبع: دانشگاه ایالتیِ واشنگتن

در همین زمینه: نوار نقاله‌ای به وسعت یک اقیانوس

توضیح تصویر:
چرخه‌ی سراسریِ اقیانوس‌ها که غالباً از آن با عنوان «نوار نقاله‌ی اقیانوسی» یاد می‌شود؛ جریان‌های گرمایی را به سرتاسر زمین انتقال می‌دهد. مناطق مشخص‌شده با رنگ سفید، نشانگر جریان‌های گرم اقیانوسی؛ و نواحی ِ آبی‌رنگ نوار نقاله نیز حاکی از جریان‌های سرد و عمیق ِ اقیانوسی‌ست / منبع: Jayne Doucette, Woods Hole Oceanographic Institution

افزایش بی‌سابقه گازهای گلخانه‌ای

arezoo — Fri, 03 Jun 2011 16:37:15 +0000

بیژن روحانی

بیژن روحانی- تحقیقات جدید نشان می‌دهد انتشار گازهای گلخانه‌ای در سال گذشته به بیشترین مقدار خود در طول تاریخ رسیده است. به این ترتیب خوش‌بینی‌ها برای محدود نگهداشتن میزان گرم شدن آب و هوای کره زمین بسیار کم رنگ شده است.

«آژانس بین‌المللی انرژی» تایید کرده است با روند فعلی امکان این که بتوان میزان گرمایش جهانی را تا سقف میانگین دو درجه سانتیگراد ثابت نگاه داشت بسیار دشوار است.

گرم شدن عمومی زمین تا حد دو درجه سانتیگراد میزانی است که به اعتقاد بسیاری از دانشمندان در آستانه وقوع یک فاجعه زیست محیطی قرار دارد و گذشتن از آن مرز می‌تواند بسیار خطرناک باشد.

کشورهای شرکت‌کننده در نشست سال گذشته در خصوص تغییرات آب و هوایی که در مکزیک و توسط سازمان ملل متحد برگزار شد، توافق کرده بودند تلاش خود را به کار گیرند تا دمای عمومی کره زمین بیش از دو درجه سانتیگراد گرم‌تر نشود.

بنابر اظهارات فاتح بیرول، مشاور ارشد اقتصادی آژانس بین‌المللی انرژی، بحران اخیر اقتصادی در جهان که طی هشتاد سال گذشته بی‌سابقه بوده تاثیری بر کاهش انتشار گازهای گلخانه‌ای در سال گذشته نداشته است.

مطابق پیش‌بینی‌های قبلی بسیاری انتظار داشتند بر اثر وقوع بحران اقتصادی در جهان و به خصوص در کشورهای صنعتی، از میزان تولید و انتشار گاز دی‌اکسیدکربن کاسته شود، اما بر اساس آماری که این آژانس منتشر کرده است سال گذشته حدود سی میلیارد و ششصد میلیون تن دی‌اکسید کربن وارد هوای کره زمین شده که بخش عمده آن حاصل از سوخت‌های فسیلی بوده است.

این میزان نسبت به سال ۲۰۰۹ حدود۶/۱ (یک ممیز شش) گیگاتن افزایش نشان می‌دهد. کاهش انتشار دی‌اکسید کربن در سال ۲۰۰۹ به اعتقاد بسیاری از تحلیل‌گران به دلیل بحران اقتصادی بوده است. بیش از سه چهارم افزایش میزان گازهای گلخانه‌ای مربوط به کشورهای در حال توسعه مانند چین و هند است که با سرعت بالایی در حال رشد اقتصادی هستند.

مطابق پیش‌بینی‌ها برای سال ۲۰۱۰ نیز انتظار می‌رفت که میزان انتشار گازها افزایش چندانی پیدا نکند، اما آمارهای جدید باعث حیرت تمام کارشناسان شده و زنگ خطر را برای غیر قابل مهار شدن تغییرات آب و هوایی به صدا درآورده است.

مطابق گزارشی که حدود پنج‌سال قبل برای دولت بریتانیا تهیه و به «گزارش استرن» مشهور شد، چنان چه کشورها اقدامات بسیار جدی برای مقابله با تغییرات آب و هوایی انجام ندهند جهان با یک بحران زیست‌محیطی و اقتصادی فلج‌کننده رو به رو شده و تا سال ۲۰۵۰ بخش‌های زیادی از کره زمین غیر قابل سکونت می‌شود.

لرد استرن که در آن زمان مسئول تهیه این گزارش مشهور بود اکنون و پس از اعلام شدن آمار جدید گاز دی‌اکسید کربن توسط آژانس بین‌المللی انرژی گفته است این ارقام نشان می‌دهد که احتمال افزایش متوسط دمای زمین به میزان چهار درجه سانتیگراد تا سال ۲۱۰۰ به حدود پنجاه درصد رسیده است.
به گفته لرد استرن چنین افزایش دمایی می‌تواند بر زندگی میلیون‌ها نفر در سرتاسر کره زمین تاثیر بگذارد و به مهاجرت‌های بزرگ یا جنگ‌ها و درگیری‌های مختلف بیانجامد و این خطری است که هر انسانی باید برای کاهش آن تلاش کند.

فاتح بیرول، مشاور ارشد آژانس بین‌المللی انرژی، معتقد است هنوز می‌توان از بروز فاجعه جلوگیری کرد، اگر دولت‌ها هشدارهای موجود را واقعاً جدی بگیرند.

مطابق محاسبات آژانس بین‌المللی انرژی، اگر جهان می‌خواهد از این فاجعه بگریزد باید انتشار گازهای گلخانه ای را تا سال ۲۰۲۰ به میزان ۳۲ گیگاتن در سال برساند. اگر در سال جاری هم مانند سال ۲۰۱۰ میزان انتشار این گازها بیشتر از رقم فوق باشد آنگاه دست یافتن به چنین حدی در مدت زمان باقی مانده در عمل بسیار دست‌نایافتنی می‌شود.

کشورهای جهان برای آن که بتوانند انتشار گازهای گلخانه‌ای را مهار کنند راه بسیار دشواری پیش رو دارند. از یک سو اکثر نیروگاه‌هایی که باید انرژی جهان را تا سال ۲۰۲۰ تامین کنند، یا ساخته شده‌اند و یا در حال ساخت هستند.

بخش اعظم این نیروگاه‌ها با سوخت فسیلی کار می‌کنند. بنابراین به طور دقیق می‌توان گفت آنها چه میزان دی‌اکسید کربن تا آن سال تولید می‌کنند؛ میزانی که امیدی به کاستن از آن در چشم‌انداز فعلی وجود ندارد.

از سوی دیگر به دلیل وقوع سونامی در ژاپن و بحران نشت مواد رادیواکتیو از نیروگاه فوکوشیما، کشورهای ژاپن و آلمان برنامه ساخت نیروگاه‌های هسته‌ای خود را متوقف کرده‌اند و در سایر کشورهای جهان نیز صنعت انرژی هسته‌ای با بحران و چالش جدیدی روبهرو شده که ممکن است باعث روی آوردن مجدد بسیاری از کشورها به سوخت فسیلی شود.

پیمان جهانی کیوتو در خصوص کاهش گازهای گلخانه‌ای نیز گرچه به زودی به پایان می‌رسد اما هنوز سازمان ملل نتوانسته است پیمان جدیدی را جایگزین آن کند.

با وجود این چالش‌ها و همچنین رکورد تاریخی انتشار گازهای گلخانه‌ای، آینده نگران کننده‌ای در انتظار محیط زیست کره زمین است.