اصلاح‌طلب‌ها

انتخابات را تحریم نمی‌کنیم، اما انتخاباتی هم نمی‌بینیم

arezoo — Mon, 05 Dec 2011 16:16:38 +0000

سراج‌الدین میردامادی

مصطفی کواکبیان، دبیر کل حزب اصلاح‌طلب مردم‌سالاری و عضو فراکسیون اقلیت اصلاح‏طلب‌ها در مجلس شورای اسلامی، اعلام کرد که اگر این حزب برای ۱۵۰ کرسی انتخابات آتی مجلس، نامزد داشته باشد، در این انتخابات شرکت می‏کند. او هم‏چنین افزوده است که هیچ حزب و جریان اصلاح‏طلبی در داخل کشور این انتخابات را تحریم نکرده‏اند.

از دکتر مهدی خزعلی، فعال سیاسی نزدیک به اصلاح‌طلب‌ها در تهران پرسیده‌ایم: ارزیابی شما درباره اظهارات آقای کواکبیان چیست؟

دکترمهدی خزعلی: سال‏هاست که آقای کواکبیان در اردوگاه اصلاح‏طلبان تعریف نمی‏شود. درست است که ایشان اصلاح‏طلبی را سکوی پرتاب و رسیدن به کرسی مجلس قرار دادند، اما مواضع ایشان به نوعی بوده که بعضی‏ها تعبیر می‏کنند به "غضنفر اصلاحات" و برخی دیگر از ایشان به عنوان "ستون پنجم و نفوذی جناح اقتدارگرا در درون اصلاحات" نام می‏برند. لذا مواضع آقای کواکبیان را پای اصلاح‏طلب‌ها و منتقدان قرار ندهید. ایشان کسی است که با جناح حاکم ساخته است و سیاست‏های ایشان هماهنگ با جناح حاکم است و تابع آن‏هاست.

اما در رابطه با این موضوع که هیچ حزب یا جناحی از اصلاح‏طلب‌ها انتخابات را تحریم نکرده‏اند، من فکر می‏کنم این یک تدبیر است. تحریم انتخابات بار حقوقی دارد. بله. ما انتخابات را تحریم نکرده و نمی‏کنیم و نخواهیم کرد. اما انتخاباتی هم در راه نمی‏بینیم. در واقع انتخابات شرایط و ملزوماتی دارد که هیچ‏کدام از آن‏ها فراهم نیست.

حتی اگر همین امروز تمام نامزدهای بالقوه‏ ما که در زندان هستند، آزاد شوند و تمام نامزدهایی که رد صلاحیت شده‏اند، تأیید صلاحیت بشوند و نظارت استصوابی هم نباشد به این ترتیب که هرکسی را آقای جنتی صلاح دیدند تأیید کند و بیاییم نظارت هم بکنیم، ما ابزار نظارت را نداریم.

ما حزب نداشتیم، احزاب تعطیل بودند. برای نظارت ما ۱۰۰ هزار ناظر انتخاب شده و گزینش شده می‏خواهیم که هیچ فرصتی نداریم. اگر ما فردا بگوییم ناظر می‏خواهیم، از همین ستاد بسیجی که درست کرده‏اند، برای ما ۱۰۰هزار نفر می‏فرستند که ما گزینش کنیم.

شرایط رقابت باید فراهم باشد، باید احزابی باشند که فعالیت کنند، در طول زمان نیروهای‏شان را شناسایی کنند، مواضع‏شان را ببینند و بتوانند آن‏ها را به عنوان امین خودشان بر صندوق‏ها بگمارند. ما امینی نداریم، حزبی نداریم و دسته‏ای نداریم!

وقتی ما دعای کمیل نمی‏توانیم برگزار کنیم و دستگیر می‏شویم، مراسم افطارمان را در کنار جوی خیابان برگزار می‏کنیم و به خانه راه‏مان نمی‏دهند، چگونه می‏توانیم تشکل حزبی داشته باشیم و تجمعی برگزار کنیم.

قاضی پرونده‏ من می‏گفت: "گر دو نفر اجتماع کنید، با هم صحبت کنید، می‏شود اجتماع و تبانی علیه نظام و می‏توانیم برای‏تان پنج سال حبس ببریم." وقتی اگر دونفر جمع بشویم، می‏شود "اجتماع و تبانی". چطور می‏توانیم برای انتخابات برنامه‏ریزی کنیم. خُب این احمقانه است!

ما می‏خواهیم بیاییم، شرایطی نیست، ملزوماتی نیست. آمدن امروز ما به میدان انتخابات، آمدن به میدانی است که کشتی‏گیرهای ما یا در زندان‏اند و یا رد صلاحیت شده‏اند و فرصت تمرین و بدن‏سازی و کادر‏سازی نداشته‏ایم. من فکر می‏کنم، انتخابات به خودی خود، از نظر ما و شرکت ما در انتخابات، منتفی است به دلیل ضیق وقت و نداشتن ملزومات اجرایی.

اگر اصلاح‏طلب‌ها انتخابات در پیش رو را تحریم نکنند و طبق گفته‏ آیت‏الله جنتی هم اجازه‏ حضور اصلاح‏طلب‏ها در انتخابات داده نشود، توصیه‏ جریان اصلاح‏طلب‏ها به مردم چه خواهد بود؟ مردم انتظار دارند که موضع اصلاح‏طلب‏ها را در آستانه‏ یک بزنگاه مهم سیاسی در کشور بدانند؟

ما می‏گوییم اگر ملزومات بود، شرکت می‏کردیم و چون شرایط مهیا نیست، شرکت ما در انتخابات منتفی است. به دلیل این‏که شما نگذاشتید. شما اجازه ندادید ما در انتخابات شرکت کنیم.

شرکت یک جناح در انتخابات شامل نامزدهایی است که باید انتخاب شوند و همچنین انتخاب کنندگان. ما همه با هم باید بیاییم. آن‏هایی که رأی می‏دهند و آن‏هایی که نامزد می‏شوند. وقتی شما نمی‏گذارید نامزد من بیاید، من بیایم به کی رأی بدهم؟ من باید بیایم پای صندوق شما، به شما رأی بدهم؟ این که معنا ندارد، این که رقابت نیست!

شما می‏گویید من بیایم پای صندوق به شما رأی بدهم؟ من اگر کسی داشته باشم که به او رأی بدهم، می‏آیم. اما من کسی را در بین نامزدها نمی‏بینم که بخواهم بیایم رأی بدهم. برای من آمدن پای صندوق و رأی دادن، کار عبثی است. من نامزدی ندارم که بخواهم به او رأی بدهم.

خود اصول‏گراها هم با مشکل عدم توافق برای رسیدن به وحدت مواجه هستند و بخشی از اصول‏گراها، حداقل به نظر می‏رسد جریان آقای لاریجانی، متمایل به حضور اصلاح‏طلب‏ها هستند. شما فکر می‏کنید جریان آقای لاریجانی و دیگران که دعوت به حضور اصلاح‏طلب‌ها می‏کنند، چقدر عزم و صداقت و قدرت و نفوذ لازم را برای به میدان آوردن اصلاح‏طلب‏ها دارند؟

به‏هرحال جناح حاکم در خودش هم دچار یک دودسته‌گی شدید شده است، اما آن‏ها نیاز دارند که تصویر ما را پای صندوق‏ها داشته باشند. در این حد ما را می‏خواهند؛ به اندازه‏ این‏که فیلمی بگیرند و بگویند که انتخابات ما آزاد بوده است. همه‏ این مانورها و چراغ سبزها برای این است.

قصه‏ اصلی ولی این است که من اختلاف آن‏ها را این‏گونه می‏بینم (با تعبیر بلاتشبیه، نمی‏خواهم این تعبیر را از نظر حقوقی استفاده کنم) که بالاخره طایفه‏ دزدان هم برای تقسیم غنایم دعوای‏شان می‏شود و این‏ها الان (نمی‏خواهم تعبیر دزدان را حمل بر آن‏ها بکنم) سر غنایم دعوا می‏کنند. این‏ها رسیده‏اند به قدرتی که بالاخره همه را رد کرده‏اند، همه را حذف کرده‏اند، همه را حبس کرده‏اند و حالا سر این قدرت با هم دارند دعوا می‏کنند. دعوای آن‏ها، دعوای دو جناح‏اش، به نظر من دو طرف باطل است، دو طرف باطل‏‏اند، ظلم‏ کرده‏اند، ظالم‏اند و نمی‏توانند برای ما نمایش یک انتخابات را بازی کنند.

ما هر دو را رد می‏کنیم و کور خوانده‏اند. ما در بازی‏ای که آن‏ها می‏خواهند وارد نمی‏شویم، نخودی بازی آن‏ها نمی‏شویم و نمایشی که آ‏ن‏ها می‏خواهند از ما داشته باشند و فیلمی بگیرند را انجام نخواهیم داد و بایستی این آرزو را به گور ببرند.

آیا ممکن است این رقابت درون‏اصول‏گرایی برای مردم واقعی جلوه کند و مردم را پای صندوق‏ها بکشاند؟

جناح دولت و جناح مشایی ممکن است با این مانور و با آوردن نقل قول از آقایان اصول‏گرای ولایی مانند این‏که "مشایی ضد ولایت فقیه است"، "مشایی ضد رهبری است" و… اپوزیسیونی طراحی کنند.

خودشان نمی‏گویند که ضد ولایت فقیه هستند، چون برای‏شان بار حقوقی دارد. بلکه می‏گویند که مثلاً "آقای مصباح گفته که ما ضد ولایت فقیه هستیم" یا "آیت‏الله خزعلی گفته که ما ضد ولایت هستیم" و… با این ترفند می‏خواهند خودشان را در جایگاه اپوزیسیون قرار بدهند و رأی بیاورند و عده‏ای مخالف به طمع این‏که این‏ها می‏آیند و فاتحه‏ی نظام و فاتحه‏ی رهبری را می‏خوانند، بیایند رأی بدهند.

این‏ها حتی طمع کرده‏اند به آرای مخالفین نظام. مخالفینی که اصلاً می‏خواهند اثری از جمهوری اسلامی نباشد. با این ترفند می‏خواهند عده‏ای را به پای صندوق‏های رأی بکشانند. نمی‏دانم که آیا ملت ما می‏توانند این را تمیز بدهند که این‏ها هم بازی است و فقط می‏خواهند آن‏ها را پای صندوق بیاورند یا نه.

به عنوان جمله‏ آخر این را بگویم که ما انتخاباتی را تحریم نکرده‏ایم، ولی انتخاباتی هم در راه نمی‏بینیم. انشاءالله هروقت انتخاباتی برگزار شد و همه‏ ملزومات یک انتخابات سالم و آزاد برقرار بود، ما هم یک پای انتخابات خواهیم بود.

اصلاح‌طلب‌ها و خاموش شدن انقلاب

arezoo — Thu, 10 Nov 2011 18:02:03 +0000

محمود دلخواسته

برگردان:

بهداد بردبار

نظر بیشتر تحلیلگران بر این است که سرکوب مخالفان، عامل فروکش جنبش سبز است. پس از انتخابات مناقشه برانگیز، معترضان خیابان‌های تهران را اشغال کردند اما جنبش "عاری از خشونت" آرام شد و اصلاح‌طلب‌ها در این شکست مقصر اصلی بودند.

موجی از انقلاب‌ها خاورمیانه را در بر گرفته است. به جز در ایران که معترضان دو سال قبل جنبش اعتراضی را آغاز کردند و نتوانستند آن را به سرانجام برسانند. نظر غالب تحلیلگران بر این است که سرکوب مخالفان و مسدود کردن کانال‌های ارتباط (همچون اس‌ام‌اس و اینترنت) عامل فروکش جنبش عاری از خشونت سبز بوده است. زمانی که از اصلاح‌طلب‌ها صحبت می‌کنم منظورم اکثریت معترضانی نیست که خواستار بازشماری رای‌شان پس از انتخابات ریاست جمهوری بودند. بلکه منظورم نیروهایی است که در براندازی حکومت شاه شرکت کردند و بخشی از حکومت مذهبی بوده‌اند. انقلاب توسط نیروهای دمکرات (خواستار آزادی و استقلال) پیشرفت کرد ولی پس از کودتای خشونت‌آمیز تغییر مسیر داد. به تدریج گروهی از نخبگان سیاسی متوجه شدند که حکومت دینی در میان ایرانیان مشروعیت ندارد و حکومت از حمایت عمومی برخوردار نیست. در این مسیر، راه حل اصلاح‌طلبان حمایت از تغییرات دمکراتیک بود. شخصیت‌هایی چون محمد خاتمی، رئیس‌جمهور پیشین و موسوی و کروبی، نامزدهای انتخابات ریاست جمهوری اخیر این جریان را نمایندگی می‌کنند.

همچنین از نظر من نیروهای ملی- مذهبی (که سال‌هاست از ساختار حاکمیت اخراج شده‌اند ولی در ایران حضور دارند) و برخی نیروهای چپ و سکولار که در خارج از کشور فعالیت می‌کنند را می‌توان اصلاح‌طلب نامید. نقطه اشتراک این گروه‌ها مخالفت آنها با انقلاب اجتماعی است. اصلاح‌طلب‌ها معتقدند که انقلاب‌ها خشونت‌بار هستند و محصول آنها به قدرت رسیدن نیروهای تندرو است؛ پس باید از وقوع انقلاب اجتناب کرد. در بیست سال گذشته این گروه استدلال می‌کردند بهترین راه ایجاد تغییر، فعالیت درون نظم سیاسی است. این گروه بر این اعتقاد پافشاری کردند؛ هرچند که شواهد موجود نشان می‌دهد نظام اسلامی اصلاح‌پذیر نیست. چراکه ولی فقیه بر اساس قانون اساسی موجود می‌تواند رای و نظر اکثریت را رد کند و نظر خود را به کرسی بنشاند. متاسفانه نسل جوان ایران با امید واهی اصلاحات درون حکومتی بزرگ شده‌اند؛ همینطور این نظر تحریف شده جا افتاده که انقلاب به طور کلی منجر به خشونت و روی کار آمدن دیکتاتوری می‌شود. این گروه انقلاب اسلامی را که خود در شکل‌گیری آن نقش داشته‌اند به عنوان مثال ادعای خود ذکر می‌کنند.

سرکوب نیروهای امنیتی در ناکامی معترضان نقش داشت، اما محافظه‌کاری در حمایت از معترضان در زمانی که شعار "رای من کجاست؟" به شعارهای رادیکال‌تر چون "مرگ بر خامنه‌ای" و "استقلال، آزادی، جمهوری ایرانی" تغییر یافت عامل دلسردی معترضان شد. زمانی که آیت‌الله خامنه‌ای از معترضان خواست تا به خانه‌ها بازگردند و آنها را تهدید کرد که در صورت تداوم اعتراض‌ها سرکوب خواهند شد، معترضان شعارهای تندی علیه او سر دادند. اصلاح‌طلب‌ها با شدت گرفتن اعتراض‌ها و تغییر گفتمان اعتراض و خواست عمومی تغییر نظام، معترضان را بابت طرح شعارهای ساختارشکن ملامت کردند. در همین حال آقایان موسوی و کروبی شعارها و خواسته‌های جدید را رهبری نکردند و خواست خود را محدود به بازشماری آرا و اصلاحات کردند. موسوی بر اجرای بدون تنازل قانون اساسی تاکید کرد. اصرار او برنقش آیت‌الله‌ها بر رهبری نظام و لزوم اصلاحات درون حکومتی و اشاره او به دوران طلایی امام خمینی بسیاری از هواداران جنبش اعتراضی را دلسرد کرد.

اصلاح‌طلب‌ها مخالف ایده انقلاب هستند، چون بسیاری از آنها در سرکوب جناح دمکراتیک انقلاب در طول سال‌های ۵۷ تا ۱۳۶۰ نقش داشته‌اند. در کودتایی که علیه اولین رئیس‌جمهور منتخب، ابوالحسن بنی‌صدر صورت گرفت بسیاری از معترضان در زندان‌ها شکنجه و اعدام شدند. حال بیست سال پس از وقوع جنایات گسترده علیه زندانیان سیاسی، اصلاح‌طلب‌ها احتمالاً خود نگران هستند با وقوع انقلاب نقش تاریخی آنها در سرکوب و شکنجه در سال‌های پس از انقلاب روشن شود. از سوی دیگر مشارکت بسیاری از نیروهای اصلاح‌طلب در تاریخ ننگین رژیم احتمالاً مانع مشارکت آنها در ساختار سیاسی آتی خواهد شد.

برخلاف تصور عمومی، انقلاب بهمن علیه رژیم شاه خود پیروزی گل بر گلوله بود و انقلابی خشونت‌آمیز نبود.

اصلاحات پس از سال‌ها راه به جایی نبرده و حرکت نظام اسلامی به سوی دمکراسی معکوس بوده است. در سال ۱۳۷۶ رای‌دهندگان از محمد خاتمی، نامزد اصلاح‌طلب حمایت کردند، اما پروژه اصلاحات به روی کار آمدن محمود احمدی‌نژاد منجر شد. ایرانی‌ها بهای سنگینی را برا‌ی اجازه دادن به اصلاح‌طلب‌ها که با آینده آنها بازی سیاسی بکنند پرداخت می‌کنند. ناممکن بودن اصلاحات در گفته‌های اخیر آیت‌الله خامنه‌ای تجلی یافته است. او تغییر ساختار ریاستی را محتمل دانسته و چراغ سبز نشان داده تا پست ریاست جمهوری از قانون اساسی حذف شود. برای ایجاد یک جنبش اجتماعی غیر قابل توقف برای ایجاد تغییرات ساختاری، نسل جوان باید با ترس خود از انقلاب مبارزه کند.

اعتراض‌ها نباید خشونت‌آمیز باشد. برخلاف تصور عمومی، انقلاب بهمن علیه رژیم شاه خود پیروزی گل بر گلوله بود و انقلابی خشونت‌آمیز نبود. پس از وقوع انقلاب به مدت بیست و هشت ماه "بهار آزادی" برقرار بود. تا زمانی که کودتای خشونت‌بار این بهار کوتاه را به خزان تبدیل کرد. این تجربه تاریخی به نسل جوان منتقل نشده و اصلاح‌طلب‌ها به این علت که خود در سرکوب جناح دمکرات انقلاب شرکت داشته‌اند آن را تایید نمی‌کنند، اما در این شرایط باید با تعریف اهداف جدید پویایی جمعی را به جنبش بازگرداند و رهبرانی انتخاب کرد که به اصلاح‌طلب‌ها وابستگی نداشته باشند. در این جریان، زن‌ها، مخصوصاً باید فعال شوند. آنان با گشودن در دانشگاه‌ها به روی خود، رفرم در دانشگاه‌ها را ممکن کردند. تنها زمانی که ایرانی‌ها به جنبش اصلاحات و اصلاح‌طلب‌های بی‌اعتبار شده پشت کنند، می‌توانند صدای خواسته‌های حقیقی و قدرت خود را کشف کنند و به سوی تغییرات واقعی گام بردارند.

منبع:

کریستن ساینس مانیتور

اصلاح‌طلب‌ها با انتخابات چه می‌کنند؟

arezoo — Thu, 15 Sep 2011 14:57:26 +0000

کامبیز غفوری

شرکت یا عدم شرکت در انتخابات مجلس شورای اسلامی در سال ۱۳۹۰ که کمتر از شش‌ماه به برگزاری آن مانده است، آزمون سختی برای اصلاح‌طلب‌ها در نظام جمهوری اسلامی به شمار می‌رود. این انتخاباتی است که هر دو گزینه شرکت یا عدم شرکت در آن می‌تواند از جهاتی برای این دسته از سیاسیون داخل ایران هزینه بزرگی به همراه داشته باشد.

جنبشی که از زمان ریاست جمهوری سیدمحمد خاتمی در سال ۱۳۷۶ شروع شد و تا امروز با فراز و نشیب‌های بسیار به حیات خود ادامه داده است، در واقع توسط سیاستمدارانی پایه‌گذاری و دنبال شد که هرگز نمی‌توانستند در مقام اپوزیسیون نظام شناخته شوند. اغلب آن‌ها افرادی بودند که در دهه اول عمر جمهوری اسلامی مقام‌های اجرایی مهمی داشتند و در دوران پس از مرگ آیت‌الله خمینی رفته‌رفته از متن قدرت به حاشیه کشانده شده بودند. این طیف از اصلاح‌طلب‌های درون حاکمیت، در آن زمان حفظ نظام جمهوری اسلامی را به عنوان یک اصل پذیرفته بودند و به این نظام التزام عملی داشتند. در تمامی هشت‌سالی که دولت موسوم به اصلاحات بر سر کار بود، ولایت فقیه به عنوان یکی از ارکان اصلی نظام اسلامی ایران خط قرمزی برای طیف اصلاح‌طلب به شمار می‌آمد و چه در دولت و چه در مجلس ششم به ریاست مهدی کروبی که در آن اصلاح‌طلب‌‌ها اکثریت چشمگیری داشتند، حرف آیت‌الله خامنه‌ای به‌عنوان ولی فقیه، فصل‌الخطاب شناخته می‌شد. مماشات اصلاح‌طلب‌‌ها با جناح راست حاکمیت و عدم واکنش‌های مورد انتظار در خصوص وقایعی چون حمله به کوی دانشگاه و بسته شدن روزنامه‌های طرفدار اصلاحات، برای مردم و بخصوص جوانان طرفدار اصلاحات، ناامیدکننده بود و این دلسردی در انتخابات ریاست جمهوری سال ۱۳۸۴ خود را نشان داد.

با پیروزی محمود احمدی‌نژاد در انتخابات ریاست جمهوری سال ۸۴، اصلاح‌طلب‌ها با اوضاعی بدتر از سال‌های پیش از سال ۱۳۷۶ روبه‌رو شدند. این‌بار جناح رقیب تنها به حاشیه راندن آن‌ها بسنده نکرد و موج حمله به این دست‌اندرکاران سابق نظام تا جایی پیش رفت که بسیاری از نزدیکان آنان ازجمله اعضای تیم مذاکره‌کننده هسته‌ای در دولت خاتمی به جرایمی از قبیل جاسوسی و دادن امتیاز به بیگانگان متهم شدند. فشار چهارساله دولت محمود احمدی‌نژاد بر اصلاح‌طلب‌ها، ایشان را بر آن داشت تا با تجدید قوا دوباره به صحنه انتخاباتی قدم بگذارند و جلوی تخریب بیشتر قطار بدون ترمز دولت وی را بگیرند.

انتخابات ریاست جمهوری سال ۱۳۸۸ اما، برای اصلاح‌طلب‌های درون حاکمیت که تمام نیروی خود را جمع کرده بودند تا واقعه دوم خرداد ۷۶ را تکرار کنند، نتیجه‌ای غیر منتظره به بار آورد. شائبه تقلب در انتخابات به همراه دستگیری جمع بزرگی از سیاستمداران وابسته به طیف اصلاح‌طلب (و البته روشنفکران، روزنامه‌نگاران آزاد و فعالان سیاسی و حقوق بشری مستقل) این گروه را در یک مجادله ناخواسته با جناحی قرار داد که از حمایت بی‌شائبه آیت‌الله خامنه‌ای برخوردار بودند. این رویارویی، محدوده قرمزی بود که اصلاح‌طلب‌ها در زمان در دست داشتن حکومت نیز همواره از ورود به آن پرهیز می‌کردند. عدم تمکین دو نامزد اصلاح‌طلب به نتیجه اعلام شده انتخابات، نه تنها آن دو را برای نخستین‌بار رویاروی ولی فقیه نظام جمهوری اسلامی قرار داد، بلکه کل سیاستمداران اصلاح‌طلب را بر سر یک دو راهی گذاشت که یک سوی آن سر نهادن به خواست رهبر قرار داشت و سوی دیگر آن ایستادگی در برابر منویات مقامی بود که نماد اصلی حکومت اسلامی ایران محسوب می‌شد و می‌شود.

از انتخابات خرداد ۱۳۸۸ تا امروز

سرکوب بی‌رحمانه اعتراض‌هایی که در پی اعلام نتیجه انتخابات ریاست جمهوری سال ۱۳۸۸ توسط رژیم اعمال شد، آخرین امیدها به کارآیی روند اصلاحات در درون حاکمیت را توسط صندوق رأی به یأس مبدل کرد. با شرایط موجود در فضای سیاسی امروز ایران، هر سیاستمدار اصلاح‌طلبی که تصمیم بگیرد برای شرکت در انتخابات اسفندماه نامزدی خود را اعلام کند، باید چشم بر جوی خون کشته‌شدگان انتخابات گذشته ببندد و حبس و شکنجه و هتک حرمت بسیاری از مردم، ازجمله یاران سابق خود را نادیده بگیرد.

از سوی دیگر تحریم انتخابات و عدم شرکت در آن، عرصه را برای آن دسته از اصلاح‌طلب‌ها که هنوز خواهان بقای نظام و فعالیت در چهارچوب آن هستند تنگ‌تر خواهد کرد. از آنجا که جناح محافظه‌کار احتمالاً برای اجرای نمایش مشروعیت خود و گرم کردن تنور انتخابات به شرکت تعدادی از اصلاح‌طلب‌های دستچین شده نیاز خواهد داشت، ایجاد فشار روی این طیف برای شرکت در بازی باخت- باخت انتخابات محتمل است.

باید منتظر ماند و دید که اصلاح‌طلب‌ها چه موضعی در قبال انتخابات پیش رو اتخاذ می‌کنند. آیا در برابر آن دسته از مردم که خواهان تغییرات اساسی و بنیادی‌اند خواهند ایستاد یا در کنار آن‌ها حرکت خواهند کرد؟

اصلاح‌طلب‌ها هیزم تنور انتخابات نمی‌شوند

arezoo — Fri, 03 Jun 2011 15:02:18 +0000

سراج‌الدین میردامادی

کشمکش در بین دو مقام عالی حکومتی در ایران، آیت‌الله سیدعلی خامنه‌ای و طرفداران او از یکسو و محمود احمدی‌نژاد و حامیانش در دولت از سوی دیگر که در ادبیات جدید به «جریان انحرافی» خوانده شده‌اند، همچنان ادامه دارد.

در آخرین پرده‌ از این تعارض سردار سرلشکر محمدعلی جعفری، فرمانده سپاه پاسداران هم انتقادات خودش را متوجه دولت کرده است.

او در بخشی از اظهارات اخیر خود گفته است که اتفاق‌های اخیر از ذهن دوستداران ولایت پاک نخواهد شد و «جریان انحرافی» از طریق پول و رانت‌خواری در حال یارگیری است.

در گفت‌وگو با دکتر فاطمه حقیقت‌جو، فعال سیاسی و استاد دانشگاه در بوستون از او پرسیده‌ام: ارزیابی شما از این پرده جدید از تعارض چیست و ورود فرمانده سپاه به این تعارض و درگیری را چگونه ارزیابی می‌کنید؟

دکتر فاطمه حقیقت‌جو: در خصوص این اختلاف‌ها به‌طور کلی باید به چند مسئله مهم اشاره کرد. اولین نکته این است که بالاخره آقای خامنه‌ای همه تلاشش این بود که یک قدرت یکپارچه درست کند و مخالف بحث دوگانگی در قدرت بود و هربار خواست که این کار را انجام دهد، پس از مدتی انشعاب‌های مختلف شکل گرفت. البته خیلی هم طبیعی است که ایشان به این شدت حساس است؛ این که قدرت رهبری که علاقه‌مند به یک قدرت نامحدود است مورد چالش قرار نگیرد که این بار بنا بود این نامحدود بودن از سوی تیم احمدی‌نژاد‌ـ مشایی مورد چالش قرار گیرد. بنابراین هرکسی با استراتژی محدود کردن قدرت آقای خامنه‌ای حرکت کند، آقای خامنه‌ای به شدت با او برخورد می‌کند و فردا حتی اگر مجتبی خامنه‌ای هم بخواهد در آن مسیر قرار گیرد، یک برچسب جدید هم به او خواهند چسباند. از این جهت که برایش فرقی نمی‌کند که او پسرش است، عضو تیم خودش است یا از دیگران.

در خصوص بحث سپاه اما خیلی جالب است: نکاتی که امروز سردار جعفری در این مصاحبه بیان می‌کند، پول و رانت‌خواری و خرید رأی به‌واسطه پول و رانت‌خواری، دقیقاً اتفاقی است که در انتخابات قبلی ریاست جمهوری هم روی داد و اتفاقاً سپاه هم نقش بسیار مؤثری در توزیع آن امکانات و پول داشت و حتی خودشان کمک و حمایت کردند و امروز همین‌ها به همان روش دارند انتقاد می‌کنند. این حاکی از این است که قانون اساسی در مملکت اجرا نمی‌شود.

یکی از نکات بسیار مهم قانون اساسی این است که سپاه حق دخالت در مسائل سیاسی کشور را ندارد و مرتب و مرتب دارد قانون اساسی را نقض و در مسائل سیاسی مملکت دخالت می‌کند. البته طبیعی است که فعلاً سپاه بنا به فرموده آقای خامنه‌ای دارد این کار را انجام می‌دهد. چون مکانیسم همان مکانیسم قبلی است. بنابراین متأسفانه شخص رهبری که به قانون اساسی عمل نمی‌کند. بقیه نهادها هم همینطور قدرت قانونی‌شان به رسمیت شناخته نمی‌شود یا می‌خواهند قدرت قانونی یک نهاد دیگر را به چالش بکشند.

نکته بعدی بحث تقلب در انتخابات است. بالاخره این آقایان خودشان در انتخابات تقلب کردند. نه تنها صرفاً به جابه‌جایی آرا نپرداختند، بلکه بیش از این، حتی آمدند رأی‌سازی کردند. رأی مشخصی را به یک کاندیدا اختصاص دادند. بنابراین اساساً باز این هم نقض قانون اساسی بوده است و حالا هم می‌خواهند یک بار دیگر به تقلب در انتخابات به شکل و مقیاس دیگری بپردازند.

پیش از این حمله ائمه جمعه و رسانه‌های همسو با رهبری را علیه دولت و جریان مشایی‌ـ بقایی داشتیم. الان با ورود صریح فرماندهان سپاه به این فرایند، شما چه مرحله‌ای را پیش‌بینی می‌کنید و فکر می‌کنید در راستای چه طرحی فرماندهان سپاه وارد این منازعه شده‌اند؟ آیا به نظر نمی‌رسد که بناست به نوعی حتی پیش از پایان این دوره، دولت کنونی را به زانو درآورند؟

به زانو درآمدن دولت فعلی بستگی به واکنش دولت هم دارد. من فکر می‌کنم گرچه تا این جای بازی هم باخت‌ـ باخت به ضرر آقای خامنه‌ای و سپاه پاسداران بوده، ولی فکر می‌کنم آقای خامنه‌ای می‌داند که عدم پایان چهارساله این دوره آقای احمدی‌نژاد، به ضررش است. بنابراین اگر تیم احمدی‌نژاد‌ـ مشایی به تحرک خاصی ادامه ندهد، آقای خامنه‌ای برای این که چهره باخت‌‌ـ باخت بیشتری از خودش نشان ندهد، این دوسال را تحمل خواهد کرد.

اگر آن چالش‌ها به طور مرتب ادامه پیدا کند، ممکن است به استیضاح سیاسی در مجلس منتهی شود و یا حتی برای این که صورت بهتری داشته باشد، آقای احمدی‌نژاد را مجبور به استعفا کنند تا برود. در هر صورت این نشان از شکست استراتژی و تاکتیک آقای خامنه‌ای برای دور زدن قانون اساسی دارد. من فکر می‌کنم این فاز همچنان بحران‌های جدیدی را ایجاد می‌کند. تا زمانی که این‌ها نخواهند بپذیرند و مطابق قانون اساسی عمل نکنند، هر روز ما شاهد بحران‌هایی خواهیم بود که عدم اجرای متوازن و درست قانون اساسی به آن دامن خواهد زد.

فکر می‌کنید آقای احمدی‌نژاد با چه نقطه اتکایی در برابر این قدرت عظیم سیاسی، تبلیغاتی و نظامی رهبری ایستاده است و دارد مقاومت می‌کند و همچنان به حمایت از آقایان مشایی و بقایی می‌پردازد؟ آیا فکر می‌کنید نقطه اتکای پنهانی وجود دارد که ممکن باشد در شرایطی آقای احمدی نژاد آن را رو کند؟

من فکر می‌کنم یک‌مقدار این حمایت شاید برمی‌گردد به شخصیت آقای احمدی‌نژاد که در این شش سال گذشته نشان داده که از تیمش حمایت می‌کند، ولو آن تیم خطا عمل کند، اما فکر نمی‌کنم که به طور کلی بدنه اجتماعی پشت احمدی‌نژاد باشد که توان ایستادگی و مقاومت در مقابل اتحاد رهبری‌ـ نظامیان ‌ـ راست را داشته باشد. چون علاوه بر نظامیان و رهبری، الان اصول‌گرایانی هم که آقای خامنه‌ای در طول شش سال گذشته آن‌ها را به طور نسبی ساکت کرده بود، از این فرصت استفاده کرده و حملات خودشان را تشدید کرده‌اند. بنابراین جبهه وسیعی از اصول‌گرایان و نظامیان علیه آقای احمدی‌نژاد شده است.

طبیعتاً به طور استراتژیک هم اصلاح‌طلبان و هم جنبش سبز با احمدی‌نژاد‌ـ مشایی فاصله داشتند. بنابراین اصلاح‌طلبان و جنبش سبز هم حاضر نیستند هیچ حمایتی از او داشته باشند. تنها کاری که آن‌ها ممکن است انجام دهند، این است که در مقطع فعلی ترجیح دهند که سکوت کنند و وارد این بازی نشوند. طبیعی است که آن‌ها هم اختلاف اساسی و بنیادی دارند. بنابراین الان وضعیت آقای احمدی‌نژاد وضعیت فردی‌ است که در گوشه رینگ قرار گرفته است و فکر نمی‌کنم امکان تداوم به این شکل را داشته باشد. به احتمال قوی احمدی‌نژاد برای چندماه آینده ناچار است که آهسته‌تر برود.

به نظر شما اصلاح‌طلبان و جنبش سبز چه نقشی می‌توانند در این فرایند داشته باشند؛ به‌ویژه در آستانه انتخابات مجلس نهم، و با توجه به پیشینه و گذشته‌ای که وجود داشته و رد صلاحیت‌هایی که بوده است؟ آیا می‌توانند به‌عنوان یک بازیگر سیاسی در قامت شرکت‌کننده در انتخابات حضور داشته باشند؛ آن‌هم با توجه به تعارضی که الان در حاکمیت وجود دارد یا خیر؟

من فکر می‌کنم که اصلاح‌طلبان و رهبران شناخته‌شده‌ آن‌ها به درستی روی شروط انتخابات آزاد تکیه می‌کنند. چون اگر بنا باشد در انتخاباتی شرکت کنند که از قبل معلوم است که رهبری می‌خواهد این بارهم صندلی‌های مجلس را مطابق مجلس هفتم و هشتم در مجلس نهم بچیند، شرکت در چنین انتخاباتی یعنی این‌که صرفاً هیزم انتخاباتی شوند و تنور انتخابات را گرم کنند. من فکر نمی‌کنم که اصلاح‌طلبان بخواهند وارد چنین شرایطی شوند. آن‌ها تلاش می‌کنند که البته حاکمیت را به سمت اجرای متوازن قانون اساسی که انتخابات آزاد هم یکی از آن‌ها است سوق دهند. اگر چنین شرایطی پیش آید، ممکن است که در تصمیم تجدید نظر و بخواهند در انتخابات شرکت کنند. ولی تا امروز فعلاً بحث و گفت‌وگویی در خصوص شرکت در انتخابات وجود ندارد.